The astronomic view of The Village of Graw


°١١ '٥٣ °٦ '١٤ °٦ '٢١ ٣/١٤ °١١ '٥٥ °٦ '١٥ °٦ '٢٠ ٣/١٥ °١١ '٥٧ °٦ '١٦ °٦ '١٩ ٣/١٦ °١١ '٥٨ °٦ '١٦ °٦ '١٨ ٣/١٧ °١٢ '٠٠ °٦ '١٧ °٦ '١٧ ٣/١٨ °١٢ '٠٢ °٦ '١٨ °٦ '١٦ ٣/١٩ °١٢ '٠٤ °٦ '١٩ °٦ '١٥ ٣/٢٠ °١٢ '٠٧ °٦ '٠٥ °٥ '٥٨ ٩/٢٢ °١٢ '٠٥ °٦ '٠٣ °٥ '٥٨ ٩/٢٣ °١٢ '٠٣ °٦ '٠٢ °٥ '٥٩ ٩/٢٤ °١٢ '٠٢ °٦ '٠١ °٥ '٥٩ ٩/٢٥ °١٢ '٠٠ °٦ '٠٠ °٦ '٠٠ ٩/٢٦ °١١ '٥٧ °٥ '٥٨ °٦ '٠١ ٩/٢٧ °١١ '٥٥ °٥ '٥٧ °٦ '٠٢ ٩/٢٨
According to the Graw's astronomical observatory and the Graw's calendar, the year is divided into four seasons. On the evening of December 20th, the sun sets over the beginning cone of winter. Just as the sun sets over the third cone of the balance on March 20th, this day is considered the last day of the winter season. In this way, March 21st is considered the first day of spring and the beginning of the Kurdish year. Just as the sun sets on June 20th on the cone of the beginning of the summer season, and therefore this day is considered the last day of spring and the following day is the first day of the summer season. After that, as a result of the Earth's rotation to complete its second half, the same situation is repeated, i.e., the setting of the sun over the cones. The case is in the same setting, but in the reverse order of the appearance of the cones. On September 22nd, the sun sets over the third cone of the balance, so September 

‫پێشەکی‬

  ‫و‬ ‫ـت‬ ‫هاوێشـ‬ ‫ـۆی‬ ‫پـ‬ ‫و‬ ‫ـەل‬ ‫پـ‬ ‫ـدا‬ ‫ڕۆژهەاڵتـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـر‬ ‫تـ‬ ‫ـتی‬ ‫انﺴـ‬ ‫ز‬ ‫ـدان‬ ‫چەنـ‬ ‫ـو‬ ‫وەکـ‬ ‫ـت‬ ‫اسـ‬ ‫ناوەڕ‬ ‫ـی‬ ‫چەرخەکانـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـی‬ ‫ناسـ‬ ‫ـتێرە‬ ‫ئەسـ‬ ‫ـتی‬ ‫انﺴـ‬ ‫ز‬ ‫ـتە‬ ‫انﺴـ‬ ‫ز‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـی‬ ‫خەماڵندنـ‬ ‫و‬ ‫ـردن‬ ‫بـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫بەرەوپێـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـان‬ ‫خۆیـ‬ ‫ـەری‬ ‫کاریگـ‬ ‫ـی‬ ‫ڕۆلـ‬ ‫ـردو‬ ‫دەرکـ‬ ‫ـان‬ ‫ناویـ‬ ‫ـەدا‬ ‫مەیدانـ‬ ‫ـەم‬ ‫لـ‬ ‫ـا‬ ‫انـ‬ ‫ز‬ ‫ـدان‬ ‫چەنـ‬ ‫ـە‬ ‫بابەتـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـە‬ ‫اوەیـ‬ ‫دانر‬ ‫ـزە‬ ‫یانـ‬ ‫ـی‬ ‫خاوەنـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـە‬ ‫یـ‬ ‫ـی‬ ‫باڵەکـ‬ ‫ـی‬ ‫ئادەمـ‬ ‫ـو‬ ‫ئیبنـ‬ ‫ـە‬ ‫لەوانـ‬ ‫ـک‬ ‫یەکێـ‬ ‫ـە‬ ‫منوونـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـتەکار،‬ ‫خﺴـ‬ .)١( ‫ـتیە‬ ‫انﺴـ‬ ‫ز‬ ‫و‬ ‫ـت‬ ‫ئاسـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫دا‬ ‫ـاخاوی‬ ‫شـ‬ ‫ـی‬ ‫ناوچەیەکـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـردن‬ ‫پەیڕەوکـ‬ ‫و‬ ‫ـردن‬ ‫کارپێکـ‬ ‫و‬ ‫ـوون‬ ‫بـ‬ ‫ـو‬ ‫وەکـ‬ ‫ـی‬ ‫ئەستێرەناسـ‬ ‫ـەی‬ ‫ڕوانگـ‬ ‫ـاڵنامەو‬ ‫سـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـان‬ ‫هەوڵدانیـ‬ ‫و‬ ‫ـردن‬ ‫کـ‬ ‫ـداری‬ ‫بەشـ‬ ‫و‬ ‫ـەردەمەیە‬ ‫سـ‬ ‫ـەو‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫ناوچەیـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـی‬ ‫خەڵکـ‬ ‫ـی‬ ‫کردنـ‬ ‫ـك‬ ‫خۆخەریـ‬ ‫و‬ ‫ـەندن‬ ‫گەشەسـ‬ ‫ادەی‬ ‫ڕ‬ ‫دەدات.‬ ‫ـان‬ ‫پیشـ‬ ‫ـرۆڤ‬ ‫مـ‬ ‫انی‬ ‫ـگوزەر‬ ‫خۆشـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـت‬ ‫رسوشـ‬ ‫ـاکانی‬ ‫یاسـ‬ ‫ـی‬ ‫بەکارهێنانـ‬ ‫ـەال‬ ‫مـ‬ ‫ـەن‬ ‫الیـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫و‬ ‫ـە‬ ‫لەوانـ‬ ‫ـە‬ ‫یەکێکـ‬ ‫ـارێ‬ ‫بـ‬ ‫ـاڵنامەی‬ ‫سـ‬ ‫ـەن.‬ ‫هـ‬ ‫ـی‬ ‫ئەستێرەناسـ‬ ‫ـەی‬ ‫ڕوانگـ‬ ‫ـاڵنامەو‬ ‫سـ‬ ‫ـدان‬ ‫چەنـ‬ ‫ـتاندا‬ ‫کوردسـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـی‬ ‫داوێنـ‬ ‫ی‬ ‫ـە‬ ‫گچکـ‬ ‫ی‬ ‫ـارێ‬ ‫بـ‬ ‫ـدی‬ ‫گوونـ‬ ‫ـەر‬ ‫امبـ‬ ‫بەر‬ ‫ـی‬ ‫چیایێکـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـازدەیەمدا‬ ‫شـ‬ ‫ـەدەی‬ ‫سـ‬ ‫ـتەکانی‬ ‫اسـ‬ ‫ناوەڕ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەوە‬ ‫یـ‬ ‫ـی‬ ‫نەبـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ان‬ ‫ـر‬ ‫ئێـ‬ ‫ـتانی‬ ‫کوردسـ‬ ‫ـورکێوی‬ ‫سـ‬ ‫ـوی‬ ‫دیـ‬ ‫ـەو‬ ‫لـ‬ ‫ـا‬ ‫هەروەهـ‬ ‫اوە.‬ ‫ـر‬ ‫کـ‬ ‫ـت‬ ‫درووسـ‬ ‫ـیوەیل‬ ‫سـ‬ ‫ـەی‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـورکێوی‬ ‫سـ‬ ‫ـای‬ ‫چیـ‬ ‫ـرە‬ ‫زنجیـ‬ ‫ـاخی‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـین‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫کێلـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫ـنوری‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە.‬ ‫تێدایـ‬ ‫ـاڵنامەیان‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫بابەتـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـتێکی‬ ‫شـ‬ ‫ـاوان‬ ‫گەرمـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫و‬ ‫او‬ ‫ـار‬ ‫پـ‬ ‫ـەم‬ ‫چـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫ـی‬ ‫کوردیەکانـ‬ ‫ـاڵنامە‬ ‫سـ‬ ‫ـوو‬ ‫هەمـ‬ ‫ـابی‬ ‫حیﺴـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـە‬ ‫هەیـ‬ ‫ـاڵنامەیەک‬ ‫سـ‬ ‫ـە،‬ ‫بانـ‬ ‫ـاوای‬ ‫خۆرئـ‬ ‫ـوری‬ ‫باکـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـان‬ ‫کەلیﺨـ‬ ‫ـەدەی‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫کۆسـ‬ ‫ـی‬ ‫علـ‬ ‫ـێخ‬ ‫شـ‬ ‫ـوو،‬ ‫دۆڵپەمـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫ـی‬ ‫مزگەوتـ‬ ‫ـواری‬ ‫دیـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـارباژێڕیﺶ‬ ‫شـ‬ ‫ـەی‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـرتە.‬ ‫بەناوبانگـ‬ ‫دی‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە.‬ ‫هەیـ‬ ‫ـەرد‬ ‫بـ‬ ‫ـە‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـابێک‬ ‫حیﺴـ‬ ‫ـە‬ ‫ناوچەیـ‬ ‫ـەو‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـی‬ ‫کوڕەداوێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـاوە.‬ ‫هێنـ‬ ‫ـك‬ ‫پێـ‬ ‫ـاڵنامەیێکی‬ ‫سـ‬ ‫ـەژدەدا‬ ‫هـ‬ ‫و‬ ‫ـاق‬ ‫تـ‬ ‫ـێوەی‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـدا‬ ‫هەژدەیەمـ‬ ‫ـەدەی‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫زەردە‬ ‫ـە‬ ‫گڵـ‬ ‫ـەنی‬ ‫حەسـ‬ ‫ـێخ‬ ‫شـ‬ ‫ـەوت‬ ‫مزگـ‬ ‫ـواری‬ ‫دیـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫و‬ ‫زەردە‬ ‫ـە‬ ‫گڵـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـابێك‬ ‫حیﺴـ‬ ‫ـوور‬ ‫گردەسـ‬ ‫ـدی‬ ‫گونـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ان‬ ‫ـر‬ ‫ئێـ‬ ‫ـتانی‬ ‫کوردسـ‬ ‫ـی‬ ‫الجانـ‬ ‫ـەی‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـردووە.‬ ‫کـ‬ ‫ـت‬ ‫درووسـ‬ ‫ـاڵنامەیەکی‬ ‫،سـ‬ ‫ـەچ‬ ‫گـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەو‬ ‫لـ‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـاڵنامە،‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫اوە‬ ‫ـر‬ ‫کـ‬ ‫ـەڵ‬ ‫قـ‬ ‫ـە‬ ‫هێالنـ‬ ‫ـاخی‬ ‫شـ‬ ‫ـوو،‬ ‫تـ‬ ‫ـی‬ ‫کانـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫و‬ ‫ـە‬ ‫مەرگـ‬ ‫ـەی‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە.‬ ‫هەیـ‬ ‫ـەرد‬ ‫بـ‬ ‫ـە‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـد‬ ‫مامەنـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ .)٢( ‫ـە‬ ‫هەیـ‬ ‫ـتێك‬ ‫شـ‬ ‫ـەرد‬ ‫بـ‬ ‫ـە‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـوو‬ ‫تـ‬ ‫ـی‬ ‫کانـ‬ ‫ـێی‬ ‫اوسـ‬ ‫در‬ ‫ـوڕەی‬ ‫خـ‬ ‫ـوڕ‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫ناوچەیـ‬ ‫اوە‬ ‫ـر‬ ‫ڪـ‬ ‫ـت‬ ‫درووسـ‬ ‫ـە‬ ‫فامتـ‬ ‫ـەدی‬ ‫حەمـ‬ ‫ـەن‬ ‫الیـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـاڵ‬ ‫سـ‬ ‫ـابی‬ ‫حیﺴـ‬ ‫ـك‬ ‫هێندێـ‬ ‫ـی‬ ‫انینـ‬ ‫ز‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـەک‬ ‫قووچـ‬ ‫ـك‬ ‫هێندێـ‬ ‫ـن‬ ‫بیتوێـ‬ ‫ـتی‬ ‫دەشـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەر‬ ‫بـ‬ ‫ـك‬ ‫ماوەیێـ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ـی‬ ‫تایبەتـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـلە‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫دێـ‬ ‫و‬ ‫ـل‬ ‫قەندیـ‬ ‫ـتی‬ ‫دەشـ‬ ‫ـاو‬ ‫نـ‬ ‫و‬ ‫ـتی‬ ‫گشـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەاڵدزە‬ ‫قـ‬ ‫و‬ ‫ـە‬ ‫انیـ‬ ‫ڕ‬ ‫ـەی‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ .)٣( ‫ـەی‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ .)٤( ‫ـرد‬ ‫دەکـ‬ ‫ـەش‬ ‫دابـ‬ ‫ـدا‬ ‫خۆیانـ‬ ‫ـوان‬ ‫نێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـان‬ ‫ئاویـ‬ ‫ـتێرەکانەوە‬ ‫ئەسـ‬ ‫ـۆی‬ ‫بەهـ‬ ‫ـەو‬ ‫شـ‬ ‫ـان‬ ‫باخەکانیـ‬ ‫ـی‬ ‫ئاودانـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـتا‬ ‫ئێﺴـ‬ ‫ـانە‬ ‫نیشـ‬ ‫و‬ ‫اج‬ ‫ـەر‬ ‫قـ‬ ‫ـتی‬ ‫دەشـ‬ ‫ـابی‬ ‫حیﺴـ‬ ‫و‬ ‫او‬ ‫ـڕ‬ ‫گـ‬ ‫ـدی‬ ‫گونـ‬ ‫ـی‬ ‫ئەستێرەناسـ‬ ‫ـەی‬ ‫ڕوانگـ‬ ‫ـە‬ ‫ڕوانگـ‬ ‫و‬ ‫ـاڵنامە‬ ‫سـ‬ ‫ـن‬ ‫اوتریـ‬ ‫نارس‬ ‫ـﺶ‬ ‫هەولێریـ‬ ‫بەگــی‬ ‫بەکــر‬ ‫الیــەن‬ ‫لــە‬ ‫کــە‬ ، ‫ان‬ ‫هیــر‬ ‫حیﺴــابی‬ ‫انــە.‬ ‫هیر‬ ‫بێلنگــەی‬ ‫حیﺴــابی‬ ‫و‬ ‫تومتــە‬ ‫گونــدی‬ ‫مزگەوتــی‬ ‫ئەستێرەناســی‬ .)٥( ‫ـردووە‬ ‫کـ‬ ‫ـی‬ ‫دوایـ‬ ‫ـی‬ ‫کۆچـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاڵ‬ ‫سـ‬ ‫ـا‬ ‫پەنجـ‬ ‫ـەی‬ ‫نزیکـ‬ ‫و‬ ‫اوە‬ ‫ـر‬ ‫کـ‬ ‫ـت‬ ‫دروسـ‬ ‫ـی‬ ‫انـ‬ ‫هیر‬ ‫تﻭﻴﮋﻴنﻪﻭﮦﻴﻪکﻰ‬ ‫دا‬ ‫او‬ ‫ـڕ‬ ‫گـ‬ ‫ـدی‬ ‫گونـ‬ ‫لە‬ ‫ـوردی‬ ‫کـ‬ ‫ـی‬ ‫ستێرناسـ‬ ‫ڕوانگەیەکی‬ ‫ـەوەی‬ ‫دۆزینـ‬ ‫ـاوی‬ ‫نـ‬ ‫ـر‬ ‫ژێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ )۱۹۸٥( ‫ـف‬ ‫یوسـ‬ ‫ـب‬ ‫عبدالرقیـ‬ ‫اوە‬ ‫کر‬ ‫تەرخان‬ ‫ـە‬ ‫ڕوانگـ‬ ‫هﻪﺎﻤن‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـەش‬ ‫باسـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ .)٦( ‫روانگﻪﻴﻪ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫الﻴﻪنﻰ‬ ‫گﻪلﻴك‬ ‫ـتوتﻪ‬ ‫خﺴـ‬ ‫ـى‬ ‫تﻴشـ‬ ‫ـدا‬ ‫تﻴايـ‬ ‫ـﻪ‬ ‫كـ‬ ‫بالﻭکردۆتﻪﻭﮦ‬ ‫ـی‬ ‫انینـ‬ ‫ز‬ ‫ـی‬ ‫هﻪﻭڵـ‬ ‫ـا‬ ‫هﻪرﻭهﻬـ‬ ‫ـی،‬ ‫بﻪﻜارهێنانەکانـ‬ ‫و‬ ‫ـوود‬ ‫سـ‬ ‫ﭜﻴﻜﻬاتﻪﻜانﻰ،‬ ‫ـە،‬ ‫ڕوانگﻪکـ‬ ‫بنچﻴنﻪﻜانﻰ‬ ‫ـﻪر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەخاتـ‬ ‫ـك‬ ‫تﻴشـ‬ ‫ـدا‬ ‫تێیـ‬ ‫و‬ ‫ـدی‬ ‫امبەرگونـ‬ ‫بەر‬ ,)٧( ‫ـکان‬ ‫لۆلـ‬ ‫دارێ‬ ‫ـاخی‬ ‫شـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫رﻭﺍنگﻪﻴﻪ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫دەدات.‬ ‫ـی‬ ‫کردنـ‬ ‫ـت‬ ‫دروسـ‬ ‫ـی‬ ‫کاتـ‬ ‫و‬ ‫ـتکەر‬ ‫دروسـ‬ ۲٥ ‫دووری‬ ‫بــە‬ ‫هەولێــردا‬ ‫شــاری‬ ‫خۆرهەاڵتــی‬ ‫باکــوری‬ ‫لــە‬ ‫ڕەش‬ ‫ســەری‬ ‫چیــای‬ ‫دامێنــی‬ ‫دەکەوێتــە‬ ‫گونــدە‬ ‫ئــەم‬ ‫او.‬ ‫گــڕ‬ ‫ـر.‬ ‫کیلۆمەتـ‬ )۱-‫(وێــــنە‬ ‫سیفاتەڪــــــانـۍ‬ ‫و‬ ‫زەوی‬ ‫سیفاتەڪــــــانـۍ‬ ‫و‬ ‫زەوی‬ ‫ـە‬ ‫نییـ‬ ‫ـڕ‬ ‫خـ‬ ‫ـەواو‬ ‫تـ‬ ‫زەوی‬ ‫ـارەی‬ ‫هەسـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـۆرن،.‬ ‫خـ‬ ‫ـەی‬ ‫کۆمەڵـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـەب)‬ ‫(کەوکـ‬ ‫ـارەیەی‬ ‫هەسـ‬ ‫ـۆ‬ ‫نــ‬ ‫ـەو‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫یەکێکـ‬ ‫زەوی‬ ‫ـوان‬ ‫نێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەی‬ ‫نیوەتیرەکـ‬ ‫ـﮋی‬ ‫درێـ‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ـم)‬ ‫کـ‬ ٦۳۷۸٫۳۸( ‫دا‬ ‫ـانی‬ ‫یەکﺴـ‬ ‫ـی‬ ‫هێڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەی‬ ‫نیوەتیرەکـ‬ ‫ـە،‬ ‫دایـ‬ ‫ـی‬ ‫هێلکەيـ‬ ‫ـێوەی‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫و‬ ‫ە،‬ ‫کــم)‬ ٤۲٫۹٤( ‫زەوی‬ ‫تیــرەی‬ ‫هــەردوو‬ ‫نێــوان‬ ‫جیــاوازی‬ ‫ە،‬ ‫کــم)‬ ٦۳٥٦٫۹۱( ‫باشــووردا‬ ‫و‬ ‫باکــوور‬ ‫جەمﺴــەری‬ ‫هــەردوو‬ ‫ـە.‬ ‫یـ‬ ‫ـم۳)‬ ‫گم/سـ‬ ٥٫٥۱۷( ‫ـەی‬ ‫چڕیەکـ‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ـم)‬ ‫گـ‬ ۲۷۱۰ × ٥٫۹۷٦( ‫ـەی‬ ‫یەکـ‬ ‫ـتایی‬ ‫بارسـ‬ ‫و‬ ‫ـە‬ ‫یـ‬ ‫ـم۳)‬ ‫ســ‬ ۲۷۱۰ × ۱٫۰۸۳( ‫ـەی‬ ‫قەبارەکـ‬ ‫ـاوە‬ ‫دەریـ‬ ‫ڕووی‬ ‫ـتی‬ ‫ئاسـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـوەرەکان‬ ‫کیشـ‬ ‫ـی‬ ‫ايـ‬ ‫بەرز‬ ‫ای‬ ‫ـڕ‬ ‫تێکـ‬ ‫و‬ ‫ـە‬ ‫یـ‬ ‫ـم۲)‬ ‫ســ‬ ۱۸۱۰ × ٥٫۱( ‫ـەی‬ ‫تەختەکـ‬ ‫ڕوو‬ ‫ـتی‬ ‫گشـ‬ ‫ـەری‬ ‫ڕووبـ‬ ‫ـۆرەوە‬ ‫خـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەی‬ ‫دووریەکـ‬ ‫ای‬ ‫ـڕ‬ ‫تێکـ‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ـم/چرکە۲-داین)‬ ‫ســ‬ ۹۷۸٫۰۳۲( ‫دا‬ ‫ـۍ‬ ‫یەکﺴانــ‬ ‫ـی‬ ‫هێڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـکردن‬ ‫کێشـ‬ ‫ـزی‬ ‫هێـ‬ ‫ە.‬ ‫م)‬ ٦۲۳( .)٨( ‫ە‬ ‫ـم)‬ ‫کــ‬ ٨۱۰ × ۱٫٤٦۹( ‫و‬ ‫ـدا‬ ‫خۆیـ‬ ‫ـەوەرەی‬ ‫تـ‬ ‫دەوری‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫انەوەیەتی‬ ‫ـوڕ‬ ‫سـ‬ ‫ـان‬ ‫گرینگرتینیـ‬ ‫ـە‬ ‫هەیـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫جواڵنـ‬ ‫ـدان‬ ‫چەنـ‬ ‫ـۆردا‬ ‫خـ‬ ‫ـەی‬ ‫کۆمەڵـ‬ ‫ـاو‬ ‫لەنـ‬ ‫زەوی‬ ‫ـڪ‬ ‫پێـ‬ ‫و‬ ‫ـك‬ ‫ڕێـ‬ ‫ـێوەیێکی‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫و‬ ‫ـرە‬ ‫کاژێـ‬ )۲٤( ‫ـان‬ ‫یەکەمیـ‬ ‫انەوەی‬ ‫ـوڕ‬ ‫سـ‬ ‫ـاوەی‬ ‫مـ‬ ‫ـۆردا،‬ ‫خــ‬ ‫ـەوەرەی‬ ‫تـ‬ ‫دەوری‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫انەوەیەتی‬ ‫ـوڕ‬ ‫سـ‬ .)٩( ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـدا‬ ‫پەیـ‬ ‫ـەو‬ ‫شـ‬ ‫و‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ـەش‬ ‫بەمـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـەاڵت‬ ‫خۆرهـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـاواوە‬ ‫خۆرئـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫دەکاتە‬ ‫ـاڵ‬ ‫سـ‬ ‫چوار‬ ‫هەر‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ -)١٠( ‫ـە‬ ‫چرکەیـ‬ )۱۲( ‫و‬ ‫ـەڪ‬ ‫خۆلـ‬ )٤۹( ‫و‬ ‫ـر‬ ‫کاژێـ‬ )٥( ‫و‬ ‫ڕۆژ‬ )۳٦٥( ‫ـان‬ ‫دووەمیـ‬ ‫انەوەی‬ ‫ـوڕ‬ ‫سـ‬ ‫ـاوەی‬ ‫مـ‬ ‫ـەو‬ ‫هێلکەيیـ‬ ‫ـێوەی‬ ‫شـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫ئەویـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫زەوی)‬ ‫ـەی‬ ‫(خولگـ‬ ‫ـت‬ ‫دەوترێـ‬ ‫ـی‬ ‫پێـ‬ ‫ـووڕێتەوە‬ ‫دەسـ‬ ‫ـەدا‬ ‫خولگەیەکـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ -)°۲۳ ›۱٦ "٤۸( ۱٤۷( ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ ‫کە‬ ‫ـەوە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫ـک‬ ‫نزیـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـدا‬ ‫خۆالنەوەیـ‬ ‫ـی‬ ‫کاتـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـار‬ ‫جـ‬ ‫ـك‬ ‫هەندێـ‬ ‫ـە‬ ‫بۆیـ‬ ‫ە،‬ ‫ـم)‬ ‫کــ‬ ‫ـۆن‬ ‫ملیـ‬ ۹۳۹( ‫ـەی‬ ‫درێﮋیەکـ‬ ‫ـدا‬ ‫پەیـ‬ ‫ـاڵ‬ ‫سـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ـوار‬ ‫چـ‬ ‫ـم)،‬ ‫کـ‬ ‫ـۆن‬ ‫(۲٥۱ملیـ‬ ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ ‫ـەی‬ ‫دووریەکـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـەوە‬ ‫دووردەکەوێتـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫جاریـ‬ ‫ـدێ‬ ‫هەنـ‬ ‫و‬ ‫ـم)‬ ‫کـ‬ ‫ـۆن‬ ‫ملیـ‬ ‫وورد،‬ ‫ـی‬ ‫پێوانـ‬ ‫ـێ‬ ‫بەبـ‬ ‫ـن‬ ‫بنارسێـ‬ ‫و‬ ‫ـن‬ ‫انرێـ‬ ‫بز‬ ‫ـرێ‬ ‫ناتوانـ‬ ‫و‬ ‫ـارن‬ ‫دیـ‬ ‫ـرت‬ ‫کەمـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـە‬ ‫هەیـ‬ ‫ـری‬ ‫زیاتـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫جوالنـ‬ ‫زەوی‬ .)١١( ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـی‬ ‫پێکـ‬ ‫و‬ ‫ـک‬ ‫ناڕێـ‬ ‫ـی‬ ‫خولـ‬ ‫ـتێکی‬ ‫رسووشـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـوارەم‬ ‫چـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫جواڵنـ‬ ‫ـی،‬ ‫تەوەرەکەیەتـ‬ ‫ـەری‬ ‫لەرەلـ‬ ‫ـە‬ ‫جوالنەوەیـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـی‬ ‫گرینگرتینـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫ئـ‬ ‫ـی‬ ‫حوکمـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـە‬ ‫هەیـ‬ ‫ـی‬ ‫تریشـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫جواڵنـ‬ ‫ـا‬ ‫هەروەهـ‬ ‫ـە).‬ ‫(الرتنحیـــ‬ ‫ـن‬ ‫بەالداهاتـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫جواڵنـ‬ ‫ـرێ‬ ‫دەوتـ‬ ‫ـی‬ ‫پێـ‬ ‫ـە‬ ‫هەیـ‬ ‫دەوری‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫و‬ ‫ـان‬ ‫کەشکەشـ‬ ‫ـی‬ ‫چەقـ‬ ‫دەوری‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـن‬ ‫دەگوزەرێـ‬ ‫ـەرەخۆ‬ ‫لەسـ‬ ‫ـەش‬ ‫جواڵنەوانـ‬ ‫ـەو‬ ‫ئـ‬ ‫و‬ ‫ـۆرە‬ ‫خـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـارەیەکی‬ ‫هەسـ‬ .)١٢( ‫ـانەکاندا‬ ‫کەشکەشـ‬ ‫ـی‬ ‫گەردوونـ‬ ‫ـی‬ ‫گشتـــ‬ ‫ـی‬ ‫رژێمـ‬ ‫ـی‬ ‫چەقـ‬ ‫دەوری‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫و‬ ‫ـۆ‬ ‫ناوخـ‬ ‫ـانەکانی‬ ‫کەشکەشـ‬ ‫ـی‬ ‫رژێمـ‬ ‫او.‬ ‫گڕ‬ ‫دێی‬ ‫ﺍفﻰ‬ ‫جﻴﯙگﺭ‬ ‫هﻪلﻜﻪﻭتﻪﻯ‬ ‫شويني‬ :۱-‫وێــــنە‬ ‫او‬ ‫گڕ‬ ‫گوندی‬ ‫ڕوانگــــەی‬ ‫او‬ ‫گڕ‬ ‫گوندی‬ ‫ڕوانگــــەی‬ ‫ڕووی‬ ‫ـت‬ ‫ئاسـ‬ ‫لە‬ ‫ـاخەش‬ ‫شـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـکان)،‬ ‫لۆلـ‬ ‫دارێ‬ ( ‫ـی‬ ‫شاخـــ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ )۲ ‫ـنە‬ ‫(وێـــــ‬ ‫ـە‬ ‫ڕووانگەکـ‬ ‫ا‬ ‫ـر‬ ‫پێکـ‬ ‫ـاژە‬ ‫ئامـ‬ ‫وەک‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـەرزی‬ ‫بـ‬ ‫ای‬ ‫ـر‬ ‫تێڪـ‬ ‫ـووە،‬ ‫هاتـ‬ ‫ـڪ‬ ‫پێـ‬ )١٣( ‫ـڪ‬ ‫قووچەکێـ‬ ‫ـە‬ ‫کۆمەڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫ڕوانگەیـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـت،‬ ‫بەرزدەبێـ‬ ‫ـک‬ ‫مەترێـ‬ )۱۰۰۰( ‫ـاوە‬ ‫دەریـــ‬ ‫ـەوڵ‬ ‫هـ‬ ‫ـاش‬ ‫پـ‬ ‫اون،‬ ‫ـر‬ ‫کـ‬ ‫ـت‬ ‫دروسـ‬ ‫اودا‬ ‫ـر‬ ‫ڪـ‬ ‫ـاری‬ ‫دیـ‬ ‫ـووێنی‬ ‫شــ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫قووچەکانـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـــ‬ ‫ـر‬ ‫مەتـ‬ )۱,۲۰( ‫ـڪ‬ ‫قووچەکێـــ‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـان‬ ‫یــ‬ ‫ـن‬ ‫هەاڵتـ‬ ‫ـی‬ ‫ڪردنـ‬ ‫ـری‬ ‫چاودێـ‬ ‫ـﻪ‬ ‫لـ‬ ‫زۆر‬ ‫ـەونﺨونیەڪی‬ ‫شـ‬ ‫و‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫ئاوابوونـ‬ ‫ـی‬ ‫کردنـ‬ ‫ـری‬ ‫چاودێـ‬ ‫ـﻪ‬ ‫لـ‬ ‫زۆر‬ ‫ـێڪی‬ ‫ڪۆششـ‬ ‫و‬ ‫بە‬ ‫زەوی‬ ‫ـوێنی‬ ‫شـــ‬ ‫ـی‬ ‫انــــ‬ ‫گۆڕ‬ ‫ـەرەتی‬ ‫بنــ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـەیە‬ ‫ڕووانگـــ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەری‬ ‫دامەزرێنـ‬ ‫ـەن‬ ‫الیـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـتێرە‬ ‫ئەسـ‬ ‫ـدان‬ ‫چەنـ‬ ‫ـی‬ ‫ئــاوابوونـــ‬ ‫ـۆرن:‬ ‫جـــــ‬ ‫دوو‬ ‫ـووچەکانەش‬ ‫قـــ‬ ‫ئەم‬ ‫اوە.‬ ‫ـر‬ ‫نـ‬ ‫بنیات‬ ‫ـۆردا‬ ‫خـ‬ ‫دەوری‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫خوالنـ‬ ‫ـامی‬ ‫ئەنجـــ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـــ‬ ‫ـرەی‬ ‫گوێـــ‬ ‫بنەڕەتیەڪــــان‬ ‫قـووچـەکە‬ )۱( ‫دەڪرێتە‬ ‫ـەش‬ ‫دابـ‬ ‫ـاڵ‬ ‫ســـ‬ ‫ـانەوە‬ ‫بەهۆیـــ‬ ‫و‬ ‫ـەن‬ ‫دانـ‬ )۳( ‫و‬ ‫ـت‬ ‫دێـ‬ ‫ـک‬ ‫پێـ‬ ‫ـێ‬ ‫لـ‬ ‫ـان‬ ‫ڕوانگەکەیـ‬ ‫ـی‬ ‫بنەڕەتـــــ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـەکانەن‬ ‫قووچـــ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـوارەوە:‬ ‫خـ‬ ‫مانەی‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـن‬ ‫بریتیـ‬ ‫و‬ ‫وەرز‬ ‫ـوار‬ ‫چـــ‬ ‫ـەر‬ ‫ســـ‬ ‫دوواوە‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـرە‬ ‫لێـ‬ -‫ـێ‬ ‫بیگاتـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـە‬ ‫ڪـ‬ ‫ـاڵە‬ ‫خـــ‬ ‫دوا‬ ‫ـەو‬ ‫ڕوانگەڪـ‬ ‫ـی‬ ‫الیەڪـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫ـان:‬ ‫زستـــــ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫(ا)‬ ‫و‬ -‫ـنە‬ ‫شوێـــ‬ ‫ئەو‬ ‫ـاتە‬ ‫دەگــ‬ ‫خۆی‬ ‫ـووالنەوەی‬ ‫خــ‬ ‫ـامی‬ ‫ئەنجـــ‬ ‫لە‬ ‫زەویە‬ ‫ـﺎﻤن‬ ‫مەبﺴتـــ‬ ‫ـووێنە،‬ ‫شــ‬ ‫ئەو‬ ‫ـاتە‬ ‫دەگــ‬ ‫خۆر‬ ‫ـن‬ ‫دەڵێـﻴــ‬ ‫ڪە‬ ‫وەرزی‬ ‫ـﺶ‬ ‫پێـ‬ ‫ڕۆژی‬ ‫ـەم‬ ‫یەکـ‬ ‫و‬ ‫ـز‬ ‫پایـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫دوا‬ ‫ڕۆژە‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەوە‬ ‫ئـ‬ ‫ـت،‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئــ‬ ‫ـووچەکەدا‬ ‫قــ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـاتێ‬ ‫ڪــ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ئــەم‬ ‫لەســەر‬ ‫خــۆر‬ ‫کاتێــك‬ ‫و‬ ‫ڕوانگەکــە‬ ‫تــری‬ ‫الیەکــەی‬ ‫دەکەوێتــە‬ ‫قووچەکــە‬ ‫ئــەم‬ ‫هاویــن:‬ ‫ســەرەتای‬ ‫قووچەکــی‬ ‫(ب)‬ ‫ڕۆژی‬ ‫ـەوەی‬ ‫ئـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـانەیە‬ ‫نیشـ‬ ‫ـەش‬ ‫ئەمـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـت،‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـار‬ ‫بەهـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫دوا‬ ‫ڕۆژە‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەوە‬ ‫ئـ‬ ‫ـت،‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـەدا‬ ‫قووچەکـ‬ ‫هاوینــە.‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫یەکــەم‬ ‫داهاتــوو‬ ‫و‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـەردوو‬ ‫هـ‬ ‫ـوان‬ ‫نێـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫ـەورۆز)‬ ‫(نـ‬ ‫ازوو‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکەکانـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەک‬ ‫قووچـ‬ ‫ـێیەم‬ ‫سـ‬ ‫(ج)‬ ‫ـزە.‬ ‫پایـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ـارو‬ ‫بەهـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـانەی‬ ‫نیشـ‬ ‫و‬ ‫ـت‬ ‫دادەنرێـ‬ ‫ـە‬ ‫ڕوانگـ‬ ‫ـی‬ ‫دڵـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـە‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـن.‬ ‫هاویـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ) )۲ ۲( ‫(الوەکیەکان)‬ ‫نابنەڕەتیەڪــــان‬ ‫قـووچـە‬ ( ‫(الوەکیەکان)‬ ‫نابنەڕەتیەڪــــان‬ ‫قـووچـە‬ ‫خوارەوە:‬ ‫مانەی‬ ‫لە‬ ‫بریتین‬ ‫و‬ ‫بەکاردەهێندرێن‬ ‫جیا‬ ‫جیا‬ ‫نیشانەی‬ ‫بۆ‬ ‫کە‬ ‫قووچەکانەن‬ ‫ئەو‬ ‫خوارەوە:‬ ‫مانەی‬ ‫لە‬ ‫بریتین‬ ‫و‬ ‫بەکاردەهێندرێن‬ ‫جیا‬ ‫جیا‬ ‫نیشانەی‬ ‫بۆ‬ ‫کە‬ ‫قووچەکانەن‬ ‫ئەو‬ ‫وەرزی‬ ‫و‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ـتی‬ ‫اسـ‬ ‫ناوەڕ‬ ‫ـانەی‬ ‫نیشـ‬ ‫و‬ )١٤( ‫ا)‬ ‫ـوعر‬ ‫(شـ‬ ‫ـﮋە‬ ‫گەالوێـ‬ ‫ـتێرەی‬ ‫ئەسـ‬ ‫ـانەی‬ ‫نیشـ‬ ‫ـﮋ:‬ ‫گەالوێـ‬ ‫ـووچەکی‬ ‫قــ‬ ‫(أ)‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـەکەدا‬ ‫قووچــ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ )۱۱/٦( ‫وە‬ )۲/۳( ‫ڕۆژی‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـە‬ ‫چونکـ‬ ‫ـزە،‬ ‫پایـ‬ ‫ـانەیە‬ ‫نیشـ‬ ‫وە‬ ‫دەبڕێت‬ ‫ـاوە‬ ‫مـ‬ ‫ان‬ ‫ـەر‬ ‫بـ‬ ‫بازی‬ ‫ـەد‬ ‫بەقـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـە،‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـێ‬ ‫کاتـ‬ ‫ان:‬ ‫ـەر‬ ‫بازبـ‬ ‫ـووچەکی‬ ‫قــ‬ ‫(ب)‬ ‫ـك.‬ ‫دووپشـ‬ ‫و‬ ‫ـگ‬ ‫نەهەنــ‬ ‫کەلووی‬ ‫بۆ‬ ‫ـت:‬ ‫دەڵێـ‬ )۱۹۸٥( ‫ـف‬ ‫یوسـ‬ ‫ـب‬ ‫عبدالرقیـ‬ ‫و‬ ‫ـن‬ ‫بڕیـ‬ ‫ڕەز‬ ‫ـی‬ ‫کاتـ‬ ‫ـی‬ ‫هاتنــ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـانەیە‬ ‫نیشـ‬ ‫ـارێ):‬ ‫(بەهـ‬ ‫ـڕﻴنان‬ ‫ڕەزبـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫(ج)‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـتانﻪ‬ ‫کوردسـ‬ ‫ـۍ‬ ‫گەرمیانیەکانــ‬ ‫ـە‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـاری‬ ‫بەهـ‬ ‫ـانەی‬ ‫نیشـ‬ ‫ـی‬ ‫یانـ‬ ‫ـان‬ ‫گەرمیـ‬ ‫ـابی‬ ‫حیﺴــ‬ ‫ـانەی‬ ‫نیشـ‬ ‫ـە‬ ‫اوەتـ‬ ‫کر‬ ‫ـووچەکە‬ ‫قــ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫و‬ ‫ـن‬ ‫حەمریـ‬ ‫و‬ ‫ـووك‬ ‫کەرکـ‬ ‫ـرو‬ ‫هەولێـ‬ ‫ـتەکانی‬ ‫دەشـ‬ ‫وەك‬ ‫ـە‬ ‫دیجلـ‬ ‫ـاری‬ ‫ڕووبـ‬ ‫و‬ ‫ـرۆس‬ ‫اگــ‬ ‫ز‬ ‫ـی‬ ‫شاخەکانــ‬ ‫ـرە‬ ‫زنجیـ‬ ‫ـی‬ ‫نێوانـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫خورماتو‬ ‫ـازە‬ ‫تـ‬ ‫و‬ ‫کفری‬ ‫ـا‬ ‫تــ‬ ‫قەرەداخ‬ ‫ـاخەڪانی‬ ‫شـــ‬ ‫ـت‬ ‫پشـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫دار‬ ‫ـل‬ ‫بێـ‬ ‫ـاخاوی‬ ‫شـــ‬ ‫ـەی‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـا‬ ‫هەروەهـ‬ ‫و‬ ‫ـن‬ ‫خانەقیـ‬ ‫ـاڪوری‬ ‫بـــ‬ ‫و‬ ‫ـلە‬ ‫دیجــ‬ ‫ـاری‬ ‫ڕووبـــ‬ ‫ـاوای‬ ‫خـۆرئــ‬ ‫و‬ ‫تۆرۆس‬ ‫ـاڪانی‬ ‫چیـــ‬ ‫زنجیرە‬ ‫خوار‬ ‫کوردیەکانی‬ ‫دەشتە‬ ‫ـا‬ ‫هەروەهـــ‬ ‫و‬ ‫داقوق‬ ‫و‬ ‫و‬ ‫ـان‬ ‫ئەدیەمـ‬ ‫و‬ ‫ـر‬ ‫دیـاربەڪــ‬ ‫و‬ ‫ـورفە‬ ‫ئـــ‬ ‫و‬ ‫ـن‬ ‫ماردیـــ‬ ‫و‬ ‫ـیبین‬ ‫نﺴـــ‬ ‫و‬ ‫ـان‬ ‫بۆتــ‬ ‫ـرەی‬ ‫جزیـ‬ ‫ـتەڪانی‬ ‫دەشـ‬ ‫وەڪ‬ ‫ات‬ ‫ـوور‬ ‫فـ‬ ‫ـاری‬ ‫رووبـ‬ .)١٥( ‫ـەرمیانن‬ ‫گـــ‬ ‫و‬ ‫ـۆﻴﻴﻪ‬ ‫ناوخـ‬ ‫ـەوای‬ ‫هـ‬ ‫ـاو‬ ‫ئـ‬ ‫ـان،‬ ‫ڪوردستــ‬ ‫ـاویەڪانی‬ ‫شاخـــ‬ ‫ـە‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـرەی‬ ‫گوێـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـە‬ ‫ڪـ‬ ‫ـەڕەش‬ ‫مـ‬ ‫و‬ ‫ـاب‬ ‫عینتـ‬ ‫ـەریان،‬ ‫لەسـ‬ ‫ازوو‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫ـتێرەکانی‬ ‫ئەسـ‬ ‫ـاوابوونی‬ ‫ئــ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـانەن‬ ‫نیشـــ‬ ‫ـوچەڪانە‬ ‫قــ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەورۆز):‬ ‫(نـ‬ ‫ازوو‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫ـەڪەڪانی‬ ‫قوچـــ‬ ‫(د)‬ ‫ازوو.‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫ـۆرو‬ ‫خـ‬ ‫ـەڕی‬ ‫شـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـانەن‬ ‫نیشــ‬ ‫ـە‬ ‫قووچەکانـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـا‬ ‫هەروەهـــ‬ ‫کاتێ‬ ‫ـروو.‬ ‫پێـ‬ ‫ـتێرەی‬ ‫ئەسـ‬ ‫ـی‬ ‫بوونـــ‬ ‫ئاوا‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـاژەن‬ ‫ئامـ‬ ‫ـەش‬ ‫قووچەکانـ‬ ‫دوو‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـتان:‬ ‫زســـ‬ ‫و‬ ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکــ‬ ‫ــ)‬ ‫(هــ‬ ‫دا‬ ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـەکی‬ ‫قووچــ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـروو‬ ‫پێـ‬ ‫ـتیرەی‬ ‫ئەسـ‬ ‫ـەوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫دا‬ ‫ـتان‬ ‫زســ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫دەمێنێتەوە.‬ ‫ـﺎﻤنەوە‬ ‫ئاســ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫و‬ ‫ـێت‬ ‫نابـــ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئــ‬ ‫ـەوێک‬ ‫شـ‬ ‫ـچ‬ ‫هیــ‬ ‫ـەوە‬ ‫شــ‬ ‫ئەم‬ ‫پێﺶ‬ ‫ـە‬ ‫چونڪـ‬ ‫ـت،‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ڕوانگەکە‬ ‫امانــــی‬ ‫تێڕ‬ ‫تەواوی‬ ‫شوێنــی‬ ‫ـەی‬ ‫پێوانـ‬ .)١٦( ‫ـە‬ ‫دێیەکـ‬ ‫ـاو‬ ‫نـ‬ ‫ـووە‬ ‫ڪەوتبـ‬ ‫ـە‬ ‫ڪـ‬ ‫ـووە‬ ‫بـ‬ ‫او‬ ‫ـڕ‬ ‫گـ‬ ‫ـی‬ ‫مزگەوتـ‬ ‫ـای‬ ‫دەرگــ‬ ‫ـە،‬ ‫ڕوانگەکـ‬ ‫ـی‬ ‫امانـــــ‬ ‫تێڕ‬ ‫ـەواوی‬ ‫تـ‬ ‫ـی‬ ‫شوێنـــ‬ ‫و‬ ‫اوە‬ ‫ـر‬ ‫ڪـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫بوونـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـای‬ ‫تەماشـــ‬ ‫او‬ ‫ـڕ‬ ‫گـ‬ ‫ـی‬ ‫مزگەوتـ‬ ‫دەرگای‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـوون‬ ‫بـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫پێـ‬ ‫ـوو.‬ ‫بـ‬ ‫ـم)‬ ‫(٥۷×۰٦۱سـ‬ ‫ـا‬ ‫دەرگــ‬ ‫ـتا‬ ‫هێشـ‬ ‫ـکان،‬ ‫لۆلـ‬ ‫دارێ‬ ‫ـاخی‬ ‫شـــ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـرێت‬ ‫دەڪـــ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫ئاوابوونـــ‬ ‫ـری‬ ‫چاودێـ‬ ‫ـک‬ ‫کاتێـ‬ ، ‫اوە‬ ‫ـر‬ ‫کــ‬ ‫ـان‬ ‫دەستنیشـ‬ ‫ـەی‬ ‫شوێنەکــ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـەواوی‬ ‫تـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خــ‬ ‫ـو‬ ‫تاکـ‬ ‫ـت‬ ‫دەمێنیـ‬ ‫کات‬ ‫ـڪ‬ ‫کاتﮋمێرێـ‬ ‫ـارەگی‬ ‫چـــ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـەی‬ ‫نزیکـ‬ ‫(الوەکیەکان).‬ ‫نابنەڕەتیەڪــــان‬ ‫قـووچـەکە‬ ‫و‬ ‫بنەڕەتیەڪــــان‬ ‫قـووچـەکە‬ ‫شويني‬ :۲-‫وێــــنە‬ ‫ســاڵ‬ ‫وەرزەکانی‬ ‫چوار‬ ‫بوونــی‬ ‫پەیدا‬ ‫چۆنیتـی‬ ‫ســاڵ‬ ‫وەرزەکانی‬ ‫چوار‬ ‫بوونــی‬ ‫پەیدا‬ ‫چۆنیتـی‬ ‫لــە‬ ‫دەســوڕێتەوە‬ ‫خــۆردا‬ ‫دەوری‬ ‫بــە‬ ‫چرکــە‬ )۱۲( ‫و‬ ‫خۆلــەڪ‬ )٤۹( ‫و‬ ‫کاژێــر‬ )٥( ‫و‬ ‫ڕۆژ‬ )۳٦٥( ‫مــاوەی‬ ‫بــە‬ ‫زەوی‬ ‫ومتــان‬ ‫ـەی‬ ‫خولگـ‬ ‫ـرەی‬ ‫گوێـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫زەوی‬ ‫ـەوەری‬ ‫تـ‬ ‫ـاری‬ ‫بـ‬ ‫ـەدا‬ ‫خوالنەوەیـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـی‬ ‫لەکاتـ‬ ‫زەوی.‬ ‫ـەی‬ ‫خولگـ‬ ‫ـت‬ ‫دەگوترێـ‬ ‫ـی‬ ‫پێـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـدا‬ ‫خولگەﻴﻪکـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەگۆرێـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـرەی‬ ‫گوێـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫و‬ ‫زەوی‬ ‫زەوی‬ ‫خولگــەی‬ ‫گوێــرەی‬ ‫بــە‬ ‫و‬ ‫دەبێتــەوە‬ ‫الر‬ ‫زەوی‬ ‫تــەوەری‬ )۹/۲۳( ‫و‬ )۳/۲۱( ‫ڕۆژی‬ ‫لــە‬ ‫دووجــار‬ ‫تەنﻬــا‬ ‫ســالێکدا‬ ‫لــە‬ ‫کاتــە‬ ‫دوو‬ ‫ئــەم‬ ‫یەکﺴــــــانی،‬ ‫هێلــــی‬ ‫لەســەر‬ ‫بێــت‬ ‫ستـــوونی‬ ‫دەکات‬ ‫خــۆر‬ ‫لــە‬ ‫وا‬ ‫الریــە‬ ‫ئــەو‬ ‫و‬ )°۲۳٫٥( ‫گۆشــەی‬ ‫بــە‬ ‫ـە‬ ‫چونکـ‬ ‫ـارە‬ ‫بەهـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫بوونـ‬ ‫ـک‬ ‫فێنـ‬ ‫ـان‬ ‫یەڪێکیـ‬ ‫ـەوا،‬ ‫هـ‬ ‫ـاوو‬ ‫ئـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫بوونـ‬ ‫ـڪ‬ ‫فێنـ‬ ‫ـی‬ ‫ڪاتـ‬ ‫ـرێ‬ ‫دەگوتـ‬ ‫ـان‬ ‫پێیـــ‬ ‫ـان‬ ‫هەردووڪیـ‬ ‫ـەوەری‬ ‫تـ‬ )٦/۲۱( ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەالم‬ ‫بـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەڪەوێـ‬ ‫ـز‬ ‫پایـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫پێـ‬ ‫ـە‬ ‫چونکـ‬ ‫ـز‬ ‫پایــــ‬ ‫ـەوەی‬ ‫بوونـ‬ ‫ـک‬ ‫فێنـ‬ ‫ـان‬ ‫ئەویرتیـ‬ ‫و‬ ‫ـت‬ ‫دەکەوێـ‬ ‫ـار‬ ‫بەهـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫پێـ‬ ‫ـەی‬ ‫خولگـ‬ -)°۲۳٫٥( ‫ـی‬ ‫پانـ‬ ‫ـەی‬ ‫بازنـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـەوە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫ـتوونی‬ ‫سـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـکی‬ ‫تیشـ‬ ‫ـە‬ ‫ئەوکاتـ‬ ‫ـۆر،‬ ‫خـ‬ ‫ـەر‬ ‫امبـ‬ ‫بەر‬ ‫ـەوە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫الر‬ ‫زەوی‬ ‫ـەوە.‬ ‫دەبنـ‬ ‫ـر‬ ‫درێﮋتـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫و‬ ‫ـر‬ ‫کورتـ‬ ‫ـەو‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫هۆیـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەبـ‬ ‫زەوی‬ ‫ـەرەوەی‬ ‫سـ‬ ‫ـوەی‬ ‫نیـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ -‫ـڪ‬ ‫دووپشــــ‬ ‫ـەوە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫ـوونی‬ ‫ستــ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـڪی‬ ‫تیشـ‬ ‫ـە‬ ‫ڪاتـ‬ ‫ـەو‬ ‫ئـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەر‬ ‫امبـ‬ ‫بەر‬ ‫ـەوە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫الر‬ ‫زەوی‬ ‫ـەوەرەی‬ ‫تـ‬ ‫ـانەوە‬ ‫دیﺴـــ‬ )۱۲/۲۱( ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫بریتیـ‬ ‫ـەوەش‬ ‫ئـ‬ ‫وە‬ ‫ـانی،‬ ‫یەڪﺴـــ‬ ‫ـی‬ ‫هێلـ‬ ‫ـوارەوەی‬ ‫خـ‬ ‫ـوەی‬ ‫نیـ‬ -‫ـە‬ ‫کارژەڵـ‬ ‫ـەی‬ ‫خولگـ‬ -)°۲۳٫٥( ‫ـی‬ ‫پانــــ‬ ‫ـەی‬ ‫بازنـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ .)١٧( ‫ـەوە‬ ‫دەبنـ‬ ‫ـرت‬ ‫کورتـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫و‬ ‫ـر‬ ‫درێﮋتـ‬ ‫ـەو‬ ‫شـ‬ ‫ـەش‬ ‫هۆیـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەبـ‬ ‫زەوی‬ ‫ـەرەوەی‬ ‫سـ‬ ‫ـوەی‬ ‫نیـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـتانی‬ ‫زسـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫انـ‬ ‫وەرگەڕ‬ .۱ -‫ـە‬ ‫خشتـــ‬ ‫ـە‬ ‫بڕوانـ‬ ‫ـی‬ ‫پانـ‬ ‫ـی‬ ‫هێڵەڪانـ‬ ‫ـرەی‬ ‫گوێـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫رۆژ‬ ‫ـەوەی‬ ‫درێﮋبوونـ‬ ‫ـی‬ ‫انـ‬ ‫گۆر‬ ‫ـارەی‬ ‫دەربـ‬ ‫ـر‬ ‫زیاتـ‬ ‫ـاری‬ ‫انیـ‬ ‫ز‬ ‫ســاڵ‬ ‫رۆژی‬ ‫کورترتیــن‬ ‫بــەاڵم‬ ‫خولەکــە.‬ )۲۸( ‫و‬ ‫کاژێــر‬ )۱٤( ‫کــە‬ ‫ە‬ )٦٫۳۰( ‫ســاڵ‬ ‫ڕۆژی‬ ‫دڕێﮋتریــن‬ ‫هەولێــر‬ ‫ناوچــەی‬ ‫لــە‬ ‫خولەکــە.‬ )٤۲( ‫و‬ ‫کاژێــر‬ )۹( ‫کــە‬ ‫یــە‬ )۱۲/۲۰( ‫و‬ )۱۲/۱۷( ‫پانی.‬ ‫هێڵەڪانی‬ ‫گوێرەی‬ ‫بە‬ ‫رۆژ‬ ‫درێﮋی‬ ‫انی‬ ‫گۆڕ‬ :۱ -‫خشتــە‬ ‫گوێرەی‬ ‫بە‬ ‫وەرز‬ ‫چوار‬ ‫بۆ‬ ‫ساڵ‬ ‫دابەشکردنی‬ ‫چۆنیتی‬ ‫خوارەوە:‬ ‫شێوەی‬ ‫بەم‬ )۱٨( ‫وەرز‬ ‫چوار‬ ‫بۆ‬ ‫دەکرێت‬ ‫دابەش‬ ‫ساڵ‬ ‫اوێ،‬ ‫گڕ‬ ‫سالنامەی‬ ‫و‬ ‫ڕوانگە‬ ‫گوێرەی‬ ‫بە‬ ‫رۆژی‬ ‫ـە‬ ‫پێیـ‬ ‫ـەم‬ ‫بـ‬ ‫ـت،‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫دا‬ ‫ـتان)‬ ‫(جﺴــــ‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـای‬ ‫سەرەتـــ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ )۱۲/۲۰( ‫رۆژی‬ ‫ـوارەی‬ ‫ئێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫لــە‬ ‫قووچەکــدا‬ ‫ســێیەم‬ ‫لەســەر‬ )۳/۲۰( ‫رۆژی‬ ‫ئێــوارەی‬ ‫خــۆر‬ ‫هــەروەک‬ ‫دەبێــت.‬ ‫زســتان‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫یەکــەم‬ )۱۲/۲۱( ‫ـەم‬ ‫یەکـ‬ )۳/۲۱( ‫ـە‬ ‫پێیـ‬ ‫ـەم‬ ‫بـ‬ ‫ـێت.‬ ‫دەبــــ‬ ‫ـان‬ ‫زستـــ‬ ‫وەرزی‬ ‫رۆژی‬ ‫دوا‬ )۳/۲۰( ‫رۆژی‬ ‫ـە‬ ‫بۆیـ‬ ‫ـت،‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـەرۆز‬ ‫نـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکەکانـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـوردی‬ ‫کـ‬ ‫ـاڵی‬ ‫سـ‬ ‫ـەری‬ ‫سـ‬ ‫و‬ ‫ـار‬ ‫بەهـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫اوە:‬ ‫کر‬ )۳/٢۱( ‫ڕۆژی‬ ‫و‬ )۳/۲۰( ‫ڕۆژی‬ ‫باسی‬ ‫خوارەوە‬ ‫شێوەی‬ ‫بەم‬ ‫کـوردیدا‬ ‫فۆلکلۆری‬ ‫لە‬ ‫سووڵتانی‬ ‫نەوڕۆزەکە‬ ‫نابانی‬ ‫کۆرپەی‬ ‫لە‬ ‫مەڕ‬ ‫ڕۆژەی‬ ‫ئەو‬ ‫پاشی‬ ‫کۆرپەلەی‬ ‫النکی‬ ‫بانی‬ ‫سەر‬ ‫ببە‬ ‫کتانی‬ ‫پارچە‬ ‫یەك‬ ‫دادە‬ ‫پێی‬ ‫بەیــــــانــی‬ ‫تا‬ ‫گەڕێ‬ ‫لێی‬ ‫گیـــــــانــــــے‬ ‫ناگـــاتە‬ ‫بەاڵیێك‬ ‫هیچ‬ )٦/۲۰( ‫ڕۆژی‬ ‫ـە‬ ‫بۆیــ‬ ‫ـت،‬ ‫دەبێـ‬ ‫ئاوا‬ ‫دا‬ ‫ـان)‬ ‫(تاوسـ‬ ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ )٦/۲۰( ‫ڕۆژی‬ ‫ـوارەی‬ ‫ئێـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـەروەك‬ ‫هـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـار‬ ‫بەهـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫دوا‬ ‫ڕۆژ‬ )۱۸۳( ‫ـان‬ ‫یـ‬ )۱۸۲( ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫واتـ‬ -‫ـە‬ ‫خولەیـ‬ ‫ـو‬ ‫نیـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـەواو‬ ‫تـ‬ ‫ـەوە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫ـارە‬ ‫دووبـ‬ ‫ـار‬ ‫بـ‬ ‫ـان‬ ‫هەمـ‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـری‬ ‫تـ‬ ‫ـەی‬ ‫خولەکـ‬ ‫ـوە‬ ‫نیـ‬ ‫ـی‬ ‫کردنـ‬ ‫ـەواو‬ ‫تـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫زەوی‬ ‫انەوەی‬ ‫ـوڕ‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫ئەنجامـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەوەو‬ ‫ئـ‬ ‫ـاش‬ ‫پـ‬ ‫ـە‬ ‫پێچەوانـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ان‬ ‫ـار‬ ‫جـ‬ ‫ـێوەی‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـیان‬ ‫ئەمجارەشـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫ئاوابوونـ‬ ‫ـی‬ ‫کاتـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەکان‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـی‬ ‫دەرکەوتنـ‬ ‫ـە‬ ‫واتـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکانـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـدا‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـێیەم‬ ‫سـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ )۹/۲۲( ‫ڕۆژی‬ ‫ـەکان.‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـی‬ ‫هاتنـ‬ ‫ـەك‬ ‫یـ‬ ‫ـەدوای‬ ‫لـ‬ ‫ـەك‬ ‫یـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫بوونـ‬ ‫ـز‬ ‫پایـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫ـەم‬ ‫یەکـ‬ )۹/۲۳( ‫ڕۆژی‬ ‫و‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫دووا‬ )۹/۲۲( ‫ڕۆژی‬ ‫ـە‬ ‫بۆیـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ازوودا‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ )۱۲/۲۰( ‫ڕۆژی‬ ‫ـە‬ ‫بۆیـ‬ ‫دەبێت،‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـتاندا‬ ‫زسـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ )۱۲/۲۰( ‫ڕۆژی‬ ‫ـەروەك‬ ‫هـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ان)‬ ‫ـەز‬ ‫(خــ‬ ‫ڕۆژ.‬ )۱۸۳( ‫ـاوەی‬ ‫مـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫دەکات‬ ‫ـەواو‬ ‫تـ‬ ‫ـی‬ ‫تریشـ‬ ‫ـەی‬ ‫خولەکـ‬ ‫ـوە‬ ‫نیـ‬ ‫زەوی‬ ‫ـێوەیە‬ ‫شـ‬ ‫ـەم‬ ‫بـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـز‬ ‫پایـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫دوا‬ ‫ازوو‬ ‫تەر‬ ‫خـۆرو‬ ‫شەڕی‬ ‫ـەم‬ ‫یەکـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـك‬ ‫کاتێـ‬ ‫اون.‬ ‫ـر‬ ‫ناســ‬ ‫ـەورۆز)‬ ‫(نـ‬ ‫ازوو‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫ـووچەکەکانی‬ ‫قــ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـووچەکەکان‬ ‫قــ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـووچەک‬ ‫قــ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـان‬ ‫وومتـ‬ ‫ـێیەم‬ ‫سـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـك‬ ‫کاتێـ‬ ‫ـەوە‬ ‫پێچەوانـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـان‬ ‫یـ‬ ‫ـدا‬ ‫قووچەکـ‬ ‫ـێیەم‬ ‫سـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خــ‬ ‫ـی‬ ‫ئاوابوونـ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ ‫ـدا‬ ‫قووچەکـ‬ ‫دەنارسێت‬ ‫ازوو‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫و‬ ‫ـۆر‬ ‫خــ‬ ‫ـەڕی‬ ‫بەشـ‬ ‫ـە‬ ‫ماوەیـ‬ ‫ـەو‬ ‫ئـ‬ ‫ـووچەکدا،‬ ‫قــ‬ ‫ـەم‬ ‫یەکـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫ئاوابوونـ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ـت‬ ‫ئاوادەبێـ‬ ‫ـووچەکدا‬ ‫قــ‬ .)۳ -‫ـە‬ ‫(وێنـ‬ ‫ـەو‬ ‫شـ‬ ‫و‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ـﮋی‬ ‫درێـ‬ ‫ـرت‬ ‫پاشـ‬ ‫ڕۆژی‬ ‫ـەوە‬ ‫ئـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـاوا‬ ‫ئـ‬ -‫ـتدا‬ ‫اسـ‬ ‫ناوەڕ‬ ‫ـی‬ ‫قووچەکــ‬ -‫دووەم‬ ‫ـووچەکی‬ ‫قــ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـك‬ ‫کاتێـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫کاتـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـر‬ ‫ڪاژێـ‬ )۱۲( ‫ـﺶ‬ ‫ڕۆژیــ‬ ‫و‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـر‬ ‫کاژێـ‬ )۱۲( ‫ـەو‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫واتـ‬ -‫ـن‬ ‫دەبـ‬ ‫ـاوکات‬ ‫وهـ‬ ‫ـت‬ ‫لێدێـ‬ ‫ـان‬ ‫یەکرتیـ‬ ‫ـو‬ ‫وەكـ‬ .)١٩( ‫ـت‬ ‫دەردەکەوێـ‬ ۲ -‫ـتە‬ ‫خشـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ازوودا‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫و‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـەڕی‬ ‫شـ‬ ‫ـاوەی‬ ‫لەمـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ـﮋی‬ ‫درێـ‬ ‫و‬ ‫ـەوەی‬ ‫ئاوابوونـ‬ ‫و‬ ‫ـن‬ ‫هەاڵتـ‬ ‫لەسەرياندا.‬ ‫خـۆر‬ ‫ئاوابوونی‬ ‫ڕۆژانی‬ ‫و‬ ‫ازوو‬ ‫تەر‬ ‫قـووچەکەکانی‬ :۳ -‫وێنە‬ ‫ازوودا.‬ ‫تەر‬ ‫و‬ ‫خۆر‬ ‫شەڕی‬ ‫لەماوەی‬ ‫ڕۆژ‬ ‫درێﮋی‬ ‫و‬ ‫ئاوابوونی‬ ‫و‬ ‫خۆرهەاڵتن‬ ‫کاتی‬ :۲ -‫خشتە‬ ‫ڕۆژ‬ ‫درێژی‬ ‫خۆرئاوابﻮون‬ ‫کاتی‬ ‫خۆرهەاڵتن‬ ‫کاتی‬ ‫ڕۆژ‬ 


The

  Astronomical Observatory of the Village of Graw The Astronomical Observatory of the Village of Graw Abstract Abstract The astronomical observatory of the village of Graw is located on Mount Dari Lolikan, facing the village. Graw is located in the foothills of Mount Seri Rash, 25 km north-east of Erbil Governorate. This study attempts to clarify the foundations of this observatory, its components, utilization and uses, as well as the founder and the date of its establishment. The observatory consists of a group of cones. Each cone was built by stones a specific location after careful and long observation of the sunset. Efforts were made by observing the disappearance and reappearance of the stars on the basis of the change in the position of the Earth in relation to the sun. 




  22nd is considered the last day of the summer season, and September 23rd is the first day of autumn. It also happens on December 20th, when the sun sets over the cone of the beginning of winter, and therefore this day is considered the last day of autumn.Most of the popular information (spread and not documented) agreed to mention two names, namely Mullah Abdullah Al-Modarres and Mullah Omar as the founders of this astronomical observatory. Based on the same common information, this astronomical observatory was established in the first half of the 17th century and the first half of the 18th century. Keywords: astronomical observatory, Graw village, cone, winter square, zodiac ‫اوێز‬ ‫پەر‬ ‫اوێز‬ ‫پەر‬ -٤٧١ ‫ل‬ ،١٩٧٧ ‫ـدا،‬ ‫بەغـ‬ ‫ـەم،‬ ‫پێنجـ‬ ‫ـی‬ ‫بەرگـ‬ ‫ـورد،‬ ‫کـ‬ ‫ـاری‬ ‫انیـ‬ ‫ز‬ ‫ـۆڕی‬ ‫کـ‬ ‫ـاری‬ ‫گۆڤـ‬ ‫ـی،‬ ‫البالکـ‬ ‫ادم‬ ‫ـن‬ ‫ابـ‬ ‫ـد‬ ‫محمـ‬ ‫ـﺎﻤعیل،‬ ‫اسـ‬ ‫ـالل‬ ‫بـ‬ ‫ـر‬ ‫زبیـ‬ )١( .٤٧٣ ‫ـارە‬ ‫ژمـ‬ ‫ـوێ،‬ ‫نـ‬ ‫ـبیری‬ ‫رۆشـ‬ ‫ـاری‬ ‫گۆڤـ‬ ‫او،‬ ‫ـڕ‬ ‫گـ‬ ‫ـدی‬ ‫گونـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـوردی‬ ‫کـ‬ ‫ـی‬ ‫ستێرناسـ‬ ‫ـی‬ ‫ڕوانگەیێکـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫دۆزینـ‬ ‫ـف،‬ ‫یوسـ‬ ‫ـب‬ ‫عبدالرقیـ‬ )٢( 




  




  




  




  




  




  ‫هاوین‬ ‫چلەی‬ ‫و‬ ‫زستان‬ ‫چلەی‬ ‫ـە‬ ‫واتایـ‬ ‫ـێ‬ ‫بـ‬ ‫ـگرێکی‬ ‫پـاشــ‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫ـی‬ ‫لێـ‬ ‫ـت‬ ‫مەبەسـ‬ ‫ـە،‬ ‫ژمارەیەکـ‬ ‫ـل‬ ‫چـ‬ ‫ە.‬ + ‫ـل‬ ‫چـ‬ ‫ـت:‬ ‫دێـ‬ ‫ـك‬ ‫پێـ‬ ‫ـەش‬ ‫بـ‬ ‫دوو‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫ارەوەیەکـ‬ ‫ز‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەش‬ ‫چلـ‬ ‫ـی.‬ ‫ماتەمـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـن‬ ‫دەڵێـ‬ ‫ـە‬ ‫منوونـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـت‬ ‫دێـ‬ ‫ـوو‬ ‫هاتـ‬ ‫ـەك‬ ‫یـ‬ ‫ـەدوای‬ ‫لـ‬ ‫ـەك‬ ‫یـ‬ ‫ڕۆژی‬ ‫ـل‬ ‫چـ‬ ‫ـای‬ ‫مانـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـەوە‬ ‫یەکـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫وە‬ .)٢٠( ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫و‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـە‬ ‫بریتیـ‬ ‫ـتی‬ ‫گشـ‬ ‫ڪوردیــدا،‬ ‫ســاڵنامەی‬ ‫لــە‬ ‫هەیــە‬ ‫زۆری‬ ‫ئێجــگار‬ ‫یەکــی‬ ‫گرینگــی‬ ‫چلــە‬ ‫کۆتــای‬ ‫ســەرەتاو‬ ‫تــەواوی‬ ‫کاتــی‬ ‫کردنــی‬ ‫دیــاری‬ ‫هەواڪــەی.‬ ‫و‬ ‫ئــاو‬ ‫واڵتەڪــەو‬ ‫رسووشــتی‬ ‫و‬ ‫ڪوردســتان‬ ‫افیــای‬ ‫جوگر‬ ‫هەڵکەوتنــی‬ ‫شــوێنی‬ ‫بــە‬ ‫ســەبارەت‬ ‫وە‬ )٢١( ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ڕۆژە‬ ‫ـل‬ ‫چـ‬ ‫ـان‬ ‫یەکەمیـ‬ ‫ـووك،‬ ‫بچـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـەورەو‬ ‫گـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـتین‬ ‫دەبیﺴـ‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫دوو‬ ‫ـدا‬ ‫کوردەواریـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ .)٢٢( ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـای‬ ‫کۆتـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ڕۆژە‬ ‫ـل‬ ‫چـ‬ ‫ـان‬ ‫دوومیـ‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـە‬ ‫ناوچـ‬ ‫ـك‬ ‫گەلێـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـرەو‬ ‫باوتـ‬ ‫ـان‬ ‫ئەوەیـ‬ ‫ـە‬ ‫بۆیـ‬ ‫ـرە‬ ‫ساردتــ‬ ‫ـارە،‬ ‫دیـ‬ ‫ـەوە‬ ‫ناوەکەیـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫وەك‬ ‫ـەورە‬ ‫گـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـەوەی‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەبـ‬ ‫ـارە‬ ‫دیـ‬ ‫ـە.‬ ‫گەورەیـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـی‬ ‫لێـ‬ ‫ـتیﺶ‬ ‫مەبەسـ‬ ‫وە‬ ‫ـت‬ ‫دەبردرێـ‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫ـەك‬ ‫یـ‬ ‫ـاوی‬ ‫نـ‬ ‫دا‬ ‫اوێ‬ ‫گڕ‬ ‫ساڵنامەی‬ ‫لە‬ ‫هاوین‬ ‫و‬ ‫زستان‬ ‫چلەی‬ ‫شوێنی‬ ‫ڕۆژی‬ ‫ـەم‬ ‫یەکـ‬ ‫ـەم‬ ‫یـ‬ )۱۳( ‫ڕۆژی‬ ‫دەکات.‬ ‫ـێ‬ ‫پـ‬ ‫ـت‬ ‫دەسـ‬ ‫ڕۆژ‬ )۱۲( ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ـی‬ ‫پێکردنـ‬ ‫ـت‬ ‫دەسـ‬ ‫ـاش‬ ‫پـ‬ ‫ـتان:‬ ‫زسـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـتێکی‬ ‫شـ‬ ‫ـت.‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫ڕۆژی‬ ‫ـەم‬ ‫یەکـ‬ ‫دووەم)‬ ‫ـی‬ ‫کانوونـ‬ ‫ی‬ ۲( ‫ڕۆژی‬ ‫ـای‬ ‫واتـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـن،‬ ‫دەیڵێـ‬ ‫او‬ ‫ـڕ‬ ‫گـ‬ ‫ـی‬ ‫خەڵکـ‬ ‫وەك‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫بﻪر‬ ‫ڕۆژی‬ )٥( ‫ـﻪ‬ ‫پاڵۆسـ‬ ‫ـﻪ‬ ‫كـ‬ ‫ـەفتﻪ‬ ‫هـ‬ ‫ـا‬ ‫کۆتـ‬ ‫ـە‬ ‫بۆیـ‬ ‫ـت،‬ ‫بێـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ـل‬ ‫چـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبێـ‬ ‫ـە‬ ‫چلـ‬ ‫ـت،‬ ‫بێـ‬ ‫ـەوە‬ ‫ڕوونکردنـ‬ ‫ـایەنی‬ ‫شـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـر‬ ‫تـ‬ ‫ـت.‬ ‫ﺩﻩﻜﻪﻭێـ‬ ‫و‬ ‫ـەن،‬ ‫ئوغـ‬ ‫ـرەم،‬ ‫مێـ‬ ‫ـێ،‬ ‫بێندرخـ‬ ‫ـدە،‬ ‫بێنـ‬ ‫ـدا‬ ‫تێیـ‬ ‫و‬ ‫اوە‬ ‫ـر‬ ‫دیاریکـ‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـەی‬ ‫چلـ‬ ‫ـی‬ ‫هەفتەیەکـ‬ ‫ـەر‬ ‫هـ‬ ‫ـای‬ ‫کۆتـ‬ ‫ـەرەتاو‬ ‫سـ‬ ‫ـەدا‬ ‫باسـ‬ ‫ـەم‬ ‫لـ‬ .)۳-‫ـتە‬ ‫(خشـ‬ ‫اون‬ ‫ـر‬ ‫کـ‬ ‫ـاب‬ ‫حیﺴـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ـج‬ ‫پێنـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـۆس‬ ‫پاڵـ‬ ‫و‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ـەوت‬ ‫حـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـت‬ ‫پیـ‬ ‫ـووەکان،‬ ‫کەلـ‬ ‫ـی‬ ‫چەرخـ‬ ‫ـەر‬ ‫ئەگـ‬ ‫ـا‬ ‫جـ‬ ‫ـەاڵت‬ ‫خۆرهـ‬ ‫ـۆ‬ ‫بـ‬ ‫ـوڕێنەوە‬ ‫دەسـ‬ ‫ـاواوە‬ ‫ئـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـەی‬ ‫پێچەوانـ‬ ‫ـە‬ ‫بـ‬ ‫ـووەڪان‬ ‫کەلـ‬ ‫ـی‬ ‫چەرخـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫ـەرخ‬ ‫بـ‬ ‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫ئەوکاتـ‬ ‫ـار)‬ ‫النﻬـ‬ ‫ـدل‬ ‫(معـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ای‬ ‫ـڕ‬ ‫تێکـ‬ ‫ـەی‬ ‫بازنـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫کەوتـ‬ ‫ـووەکان،‬ ‫کەلـ‬ ‫ـەی‬ ‫بازنـ‬ ‫ـی‬ ‫یانـ‬ ‫ـدال‬ ‫(االعتـ‬ ‫ـار‬ ‫بەهـ‬ ‫ـی‬ ‫بوونـ‬ ‫ـك‬ ‫فێنـ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ای‬ ‫ـڕ‬ ‫تێکـ‬ ‫ـی‬ ‫هێڵـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫ـەدا‬ ‫لەوکاتـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫خۆریـ‬ ‫و‬ ‫ـاوا‬ ‫خۆرئـ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫هێڵـ‬ ‫ـەم‬ ‫ئـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـووەکان‬ ‫کەلـ‬ ‫ـەی‬ ‫بازنـ‬ ‫ـان‬ ‫پاشـ‬ ‫ـار،‬ ‫بەهـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ،)۳/۲۱( ‫ڕۆژی‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـەوەش‬ ‫ئـ‬ ‫ـی)‬ ‫الربیعـ‬ ‫دا‬ ‫ـوون‬ ‫بـ‬ ‫ـك‬ ‫فێنـ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫و‬ ‫ـووڕێت‬ ‫دەسـ‬ ‫ـووەکان‬ ‫کەلـ‬ ‫ـەر‬ ‫لەسـ‬ ‫ـﺶ‬ ‫خۆریـ‬ ‫و‬ ‫ـەوە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫دوور‬ ‫ـی‬ ‫لێـ‬ ‫ووردە‬ ‫ووردە‬ ‫و‬ ‫ازێ‬ ‫ـر‬ ‫دەتـ‬ ‫و‬ ‫ـﻪ‬ ‫هاوینـ‬ ‫ـەری‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫انـ‬ ‫وەرگەڕ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـت‬ ‫تێپەڕنابێـ‬ ‫ـەوە‬ ‫لـ‬ ‫ـرت‬ ‫ئیـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـەی،‬ ‫قۆناغەکـ‬ ‫ـەڕی‬ ‫پـ‬ ‫ـەو‬ ‫ئـ‬ ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ـەوە‬ ‫دەکەوێتـ‬ ‫دوور‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـارە.‬ ‫بەهـ‬ ‫ـوی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـڕێ‬ ‫دەبـ‬ ‫ـۆك‬ ‫جیـ‬ ‫و‬ ‫گا،‬ ‫ـەرخ،‬ ‫بـ‬ ‫ـوی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـەدا‬ ‫دوورییـ‬ ‫ـەم‬ ‫لـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـە،‬ ‫قڕژاڵـ‬ ‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـەوەش‬ ‫ئـ‬ ‫دا،‬ ‫ـزی‬ ‫پایـ‬ ‫ـی‬ ‫بوونـ‬ ‫ـك‬ ‫فێنـ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ای‬ ‫ـڕ‬ ‫تێکـ‬ ‫ـی‬ ‫هێڵـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ـەوە‬ ‫دەگەڕێتـ‬ ‫دا‬ ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫ـەری‬ ‫سـ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـن‬ ‫هاویـ‬ ‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـەدا‬ ‫دوورییـ‬ ‫ـەم‬ ‫لـ‬ ‫ازوو‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ ‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـتە‬ ‫گەیشـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـی‬ ‫یانـ‬ ‫ـز،‬ ‫پایـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەبێتـ‬ ‫و‬ ‫دا‬ )۹/۲۳( ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـەر‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ )۱۲/۲۲( ‫ڕۆژی‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ازێ،‬ ‫ـر‬ ‫دەتـ‬ ‫دا‬ ‫ـە‬ ‫هێڵەکـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـان‬ ‫پاشـ‬ -‫ـچ‬ ‫کـ‬ ‫و‬ ‫ـێر،‬ ‫شـ‬ ‫ـڕژاڵ،‬ ‫قـ‬ ‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ -‫ـڕێ‬ ‫دەبـ‬ 



‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـەدا‬ ‫دوورییـ‬ ‫ـەم‬ ‫لـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫و‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫وەرزی‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـە‬ ‫کارژۆڵـ‬ ‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ ‫و‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـی‬ ‫انـ‬ ‫وەرگەڕ‬ ‫ـا‬ ‫تـ‬ ‫ـەوە‬ ‫دەگەڕێتـ‬ ‫ـو‬ ‫بەڵکـ‬ ‫ـت‬ ‫ناچێـ‬ ‫ـر‬ ‫ئەوالتـ‬ ‫ـتان‬ ‫زسـ‬ ‫ـی‬ ‫انـ‬ ‫وەرگەڕ‬ ‫ـی‬ ‫خاڵـ‬ ‫ـە‬ ‫لـ‬ ‫ـۆر‬ ‫خـ‬ ‫ـەوان.‬ ‫ڪـ‬ ‫و‬ ‫ـڪ،‬ ‫دووپشـ‬ ‫ازوو،‬ ‫ـەر‬ ‫تـ‬ -‫ـڕێ‬ ‫ئەبـ‬ ‫ـز‬ ‫پایـ‬ ‫ـگ‬ ‫نەهەنـ‬ ‫و‬ ‫ـۆ،‬ ‫دەلـ‬ ‫ـە،‬ ‫ڪارژۆڵـ‬ -‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـەدا‬ ‫دوورییـ‬ ‫ـەو‬ ‫لـ‬ ‫و‬ ‫ـارە‬ ‫بەهـ‬ ‫ـەرەتای‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ای‬ ‫ـڕ‬ ‫تێکـ‬ ‫ـی‬ ‫هێڵـ‬ ‫ـە‬ ‫دەگاتـ‬ )۳/۲۱( ‫ـە‬ ‫لـ‬ .)٢٦( ‫ـتانن‬ ‫زسـ‬ ‫ـووی‬ ‫کەلـ‬ ‫ـێ‬ ‫سـ‬ ‫ـە‬ ‫کـ‬ ‫ـت‬ ‫دەبڕێـ‬ .)٢٧( ‫ڪەلوو‬ ‫دووانزە‬ ‫بۆ‬ ‫اوە‬ ‫ڪر‬ ‫دابەش‬ ‫ڪەلووەکان‬ ‫چەرخی‬ ‫وێنە-٤:‬ ‫ئاسﺎﻤن‬ ‫یەکانی‬ ‫چەرخی‬ ‫کەلووە‬ ‫و‬ ‫اوێ‬ ‫گڕ‬ ‫ڕوانگەی‬ ‫نێوان‬ ‫لە‬ ‫پەیوەندی‬
The astronomic view of The Village of Graw