Mah Sharaf Khanoum Ardalani (Mastura Kurdistani), historian and author(1805- 1847); her life and her epoch





  ‫ييان‬ ‫از‬ ‫پێشو‬ ‫گەرمی‬ ‫بە‬ ‫ەلوێش‬ ‫و‬ ‫نەوە‬ ‫استيا‬ ‫گو‬ ‫ابابن‬ ‫نديي‬ ‫پەيوە‬ ‫چۆن‬ ‫ا؟‬ ‫لێکر‬ ‫یت‬ ‫ئاس‬ ‫ەل‬ ‫ەک،‬ ‫و‬ ‫نە‬ ‫ا‬ ‫يار‬ ‫پرس‬ ‫ئەم‬ ‫وەاڵمی‬ ‫هەبوو؟‬ ‫کييدا‬ ‫ڕەشۆ‬ ‫خەڵکی‬ ‫یت‬ ‫ئاس‬ ‫و‬ ‫هەردوول‬ ‫این‬ ‫مری‬ ‫ماڵبایت‬ ‫سەردەمی‬ ‫ەل‬ ‫تر‬ ‫دوور‬ ‫ييەیک‬ ‫مێژوو‬ ‫بۆ‬ ‫بێت،‬ ‫انچار‬ ‫توێژەر‬ ‫کە‬ ‫کردووە،‬ ‫ااین‬ ‫و‬ ‫یش،‬ ‫تر‬ ‫هی‬ ‫باكت‬ ‫ينەوەکە‬ ‫توێژ‬ ‫قەابرەی‬ ‫ەل‬ ‫اكر‬ ‫ئەگەرچی‬ ‫بگەڕێتەوە،‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫ژایین‬ . ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نیەدەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫بووە.‬ ‫وەرچەرخێنەر‬ ‫نەت‬ ‫تەان‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ەلس‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫ني‬ ‫ا‬ ‫ئێر‬ ‫و‬ ‫نیی‬ ‫نیام‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫عوس‬ ‫اتۆریی‬ ‫ر‬ ‫یی‬ ‫ئ‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫ەل‬ ‫نیەدەیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نید‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫چە‬ ‫نێيەیک‬ ‫ملمال‬ ‫گۆڕدر‬ ‫بنڕينەیی‬ ‫ێوەيەیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫ەل‬ ‫ابرودۆخ‬ ، ‫بەری‬ ‫ڕوو‬ ‫يني‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫هەندێک‬ ‫و‬ ‫تەوە‬ ‫دەگر‬ ‫ئەردەاڵین‬ ‫انوچەی‬ ‫نيا‬ ‫تە‬ ‫و‬ ‫کەمبووەوە‬ ‫ەکە‬ ‫ايەوە.‬ ‫دەسەنر‬ ‫ان‬ ‫مری‬ ‫ماڵبایت‬ ‫ەل‬ ‫دەسەاڵت‬ ‫نەت‬ ‫تەان‬ ‫یش‬ ‫جار‬ ‫نیاوەی‬ ‫نی‬ ‫م‬ ‫بۆ‬ ‫قۆانغەدا،‬ ‫ئەم‬ ‫کۆاتييەاكین‬ ‫ەل‬ ‫نیاتە‬ ‫نی‬ ‫نیاڵب‬ ‫نی‬ ‫م‬ ‫ئەم‬ ‫نوێنەری‬ ‫دوو‬ ‫نیدە‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫هەرچە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەدەس‬ ‫نیەاین‬ ‫نی‬ ‫تاتوس‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ئەو‬ ‫و‬ ‫ايەوە‬ ‫گێڕ‬ ‫ماڵباتەکەاین‬ ‫مەزانيەیت‬ ‫نیەدەيەک،‬ ‫نی‬ ‫نيوس‬ ‫ێ‬ ‫کە‬ ‫نا،‬ ‫و‬ ‫خورسەوخان‬ ‫نيش‬ ‫ا‬ ‫ئەو‬ ‫ا.‬ ‫انودەهێش‬ ‫ينیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیانش‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫وەک‬ ‫نەوە،‬ ‫نيا‬ ‫هاوچەرخا‬ ‫ەلليەن‬ ‫نەی‬ ‫تنا‬ ‫نیەرکەو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ئەو‬ ‫بوون.‬ ‫مەزن‬ ‫نواڵخاین‬ ‫ئەما‬ ‫خورسەوخان‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بە‬ ‫اكبەری‬ ‫ڕ‬ ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫نیەاڵیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫تەخیت‬ -‫این‬ ‫لي‬ ‫قو‬ ‫ئەاڵ‬ ‫و‬ ‫ندی‬ ‫زە‬ ‫خاین‬ ‫جەعفەر‬ ‫خان،‬ ‫نیامعيل‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئيس‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ند‬ ‫زە‬ ‫این‬ ‫می‬ ‫کەر‬ ‫ایی‬ ‫دو‬ ‫کۆچی‬ ١٧٧٩ ‫ييەی‬ ‫نباز‬ ‫ا‬ ‫زۆر‬ ‫ئەو‬ ‫و‬ ‫ەل‬ ‫هات‬ ‫ايدا‬ ‫بەدو‬ ‫ئەوەی‬ ‫هۆی‬ ‫بووە‬ ‫نیااڵن،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بيس‬ ‫ماوەی‬ ‫بۆ‬ ‫امبووین‬ ‫بەردەو‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫تەخیت‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫نیاری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئەفش‬ ‫ڕووی‬ ‫بەرەو‬ ‫ندەاكن‬ ‫زە‬ ‫اكتێک‬ ‫دامەزرێنەوە،‬ ‫تر‬ ‫ێوەيەیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫هێزەاكن‬ ‫مریی‬ ‫کرد.‬ ‫قا.‬ ‫خۆی‬ ‫نیەاڵیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫ئەردەاڵندا‬ ‫ەل‬ ‫خورسەوخان‬ ‫نەوە،‬ ‫بوو‬ ‫قاجارەاكن‬ ‫چا‬ ‫اتيبەیت‬ ‫ييەیک‬ ‫نیدار‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫تەخیت‬ ‫ەلپێناو‬ ‫ييەی‬ ‫نباز‬ ‫ا‬ ‫زۆر‬ ‫ەلو‬ ‫کرد‬ ‫نەی‬ ‫لاك‬ ‫ندا،‬ ‫ا‬ ‫ئێر‬ ‫دەبرد‬ ‫بەڕێوە‬ ‫خۆی‬ ‫اتيبەیت‬ ‫نیەیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ياس‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بەاڵم‬ -‫قاجارەاك‬ ‫این‬ ‫ند‬ ‫زە‬ ‫لی‬ ‫دەدايە‬ ‫پاڵی‬ ‫ن‬ ‫ڕەوشە‬ ‫ەلو‬ ‫خورسەوخان‬ ‫خۆی.‬ ‫ندييەاكین‬ ‫بەرژەوە‬ ‫بەپێیی‬ ‫دەکردن‬ ‫ەلگەڵدا‬ ‫نیەڕی‬ ‫ش‬ ‫این‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫پاش‬ ‫ئاڵۆزەی‬ ‫نیييە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ياس‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ١٧٧٩ ‫وەدە‬ ‫بەخۆیی‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بەکردەوە‬ ‫دا‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫هێنابوو.‬ ‫ەلبەر‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫چاکەيەی‬ ‫ئەو‬ ‫قاجار‬ ‫ئاغای‬ ‫حمەمەد‬ ‫کە‬ ‫پێناچێت،‬ ‫هەرچەندە‬ ‫نیەرەخفامن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەڵێت:"ماهش‬ ‫يليێڤا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ڤاس‬ ‫وەک‬ ‫نکە‬ ‫چو‬ ‫بووبێت،‬ ‫چاو‬ ‫نوو‬ ‫مێژوو‬ ‫اتقە‬ ‫ێکی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫هەرگزی‬ ‫خورسەوخان‬ ‫و‬ ‫قاجاری‬ ‫خاین‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫ندی‬ ‫پێوە‬ ‫کە‬ ‫باكت،‬ ‫ئەوە‬ ‫ابیس‬ ‫نييە‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫نیيین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫تین‬ ‫گر‬ ‫بۆ‬ ‫حمەمەدخان‬ ‫ئاغا‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەبەس‬ ‫بەڵگەی‬ ‫و‬ ‫نەبووە‬ ‫نە‬ ‫تييا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئاش‬ ‫لێ‬ ‫نە‬ ‫نیاها‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫ڵی‬ ‫دەهۆ‬ ‫نيدا‬ ‫ا‬ ‫ئێر‬ ‫ڵەیت‬ ‫دەو‬ ‫هەموو‬ ‫"ەل‬ ‫و‬ ‫بدا‬ ‫خۆی‬ ‫نەی‬ ‫نیاها‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نیەی‬ ‫نی‬ ‫ابنگەش‬ ‫کە‬ ‫خ‬ ‫بدرێ".‬ ‫بگرێ،‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫تەخیت‬ ‫اێن‬ ‫بتو‬ ‫کە‬ ‫بووە،‬ ‫دڵنيا‬ ‫خۆی‬ ‫ەل‬ ‫ندە‬ ‫هەرچە‬ ‫ورسەوخان،‬ ‫بێمن‬ ‫وەدەست‬ ‫واڵتەدا‬ ‫ەلم‬ ‫شاهايەیت‬ ‫امن‬ ‫دەتو‬ ‫تاکە‬ ‫داوەتەوە:"ئێس‬ ‫یری‬ ‫وەز‬ ‫وەاڵمی‬ ‫بەاڵم‬ ‫نیان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ێگەم‬ ‫ڕ‬ ‫ێرێ‬ ‫دەو‬ ‫هەرکێ‬ ‫دە‬ ‫ييە..‬ ‫ن‬ ‫ێمەدا‬ ‫ئ‬ ‫ەلبەردەم‬ ‫يش‬ ‫ک‬ ‫ێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کۆس‬ ‫اتقە‬ ‫و‬ ‫بگرێ"".‬ ‫قسەی‬ ‫بە‬ ‫بووەوە،‬ ‫هێمن‬ ‫انوخۆ‬ ‫شەڕی‬ ‫کورت،‬ ‫ماوەيەیک‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫نیا،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پاش‬ ‫مەمحود‬ ‫ای‬ ‫بر‬ ١٧٧٨ ‫"ەلبەر‬ ‫بوون،‬ ‫ابابن‬ ‫تەخیت‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ەوە‬ ‫یت‬ ‫یس‬ ‫خۆشەو‬ ‫دەروازەی‬ ‫شا‬ ‫پا‬ ‫مەمحود‬ ‫خورسەوخان،‬ ‫خزمەیت‬ ‫نە‬ ‫چوو‬ ‫ئەو‬ ‫کردەوەاكین‬ ‫ابنگ‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ااڵ‬ ‫و‬ ‫نيش،‬ ‫خورسەوخا‬ ‫بڕی".‬ ‫دەر‬ ‫يەکێتیی‬ ‫و‬ ‫يەکبوون‬ ‫دا،‬ ‫ایرمەتیی‬ ‫نیەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ەش‬ ‫ەلاكیت‬ ‫کە‬ ‫دا،‬ ‫خزمەاكین‬ ‫و‬ ‫کەس‬ ‫بە‬ ‫فەرماین‬ ‫،ێت،‬ ‫نیفەهان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئەس‬ ‫بۆ‬ ‫ايە‬ ‫دەبو‬ ‫اكتێک‬ ‫کە‬ ‫جەنگیی‬ ‫و‬ ‫یی‬ ‫ياس‬ ‫س‬ ‫کەساین‬ ‫نەوە.‬ ‫بشار‬ ‫خۆاین‬ ‫نەاكن‬ ‫اباب‬ ‫لی‬ ‫مەتریس،‬ ‫بە‬ ‫تکردن‬ ‫هەس‬ ‫دوژمن‬ ‫نييان‬ ‫ا‬ ‫تو‬ ‫وردەوردە‬ ‫بڵیی‬ ‫وەکو‬ ‫ابابن‬ ‫و‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کە‬ ‫نین،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بناس‬ ‫خۆاین‬ ‫این‬ ‫دان‬ ‫هێزی‬ ‫ەل‬ ‫سوود‬ ‫و‬ ‫بکەن‬ ‫ملکەچيان‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫دەدان،‬ ‫إ‬ ‫تيا‬ ‫يەکدیی‬ ‫ەل‬ ‫نيان‬ ‫ئەما‬ ‫بوو‬ ‫ساڵ‬ ‫وەرگرن.‬ ‫ييان‬ ‫چەکدار‬ ‫ڕەش‬ ‫حمەمەد‬ ‫وەکيل‬ ‫ەلليەن‬ ‫ييەکەش‬ ‫ەر‬ ‫دەستپێش‬ ‫نەوە.‬ ‫یکبوو‬ ‫نز‬ ‫ەليەک‬ ‫بە‬ ‫فەحتعەیل‬ ‫نیيین‬ ‫جێنش‬ ‫و‬ ‫گەورەکەی‬ ‫کوڕە‬ ‫بۆ‬ ‫بەگی‬ ‫ئەمحەد‬ ‫نیکی‬ ‫خوش‬ ‫ای‬ ‫داو‬ ‫اكتێک‬ ‫هەبوو.‬ ‫مریی‬ ‫اكری‬ ‫اوێژ‬ ‫ڕ‬ ‫و‬ ‫یر‬ ‫وەز‬ ‫یت‬ ‫پۆس‬ ‫ندا‬ ‫اباب‬ ‫ينیی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫کرد،‬ ‫کۆمەاڵيەتیی‬ ‫ژایین‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫خێز‬ ‫ماهشەرەخفامن،‬ ‫بەگی‬ ‫ئەوەلسەن‬ ‫این‬ ‫ئەبوحلەسەن‬ ‫کچی‬ ‫توورەيە،‬ ‫مەس‬ ‫انزانوی‬ ‫کە‬ ‫ماهشەرەخفامن،‬ ‫اان‬ ‫ز‬ ‫پياوێکی‬ ‫کە‬ ‫ابویک،‬ ‫ئەبوحلەسەین‬ ‫بووە.‬ ‫نە‬ ‫س‬ ‫یریی‬ ‫وەز‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫ەل‬ ‫دایکی‬ ‫يييە،‬ ‫قادر‬ ‫ئەو‬ ‫ئافرەاتین‬ ‫ەل‬ ‫جيا‬ ‫ێوەيەیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫بە‬ ‫توورە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫بووە‬ ‫ەلوە‬ ‫حەزی‬ ‫زۆر‬ ‫بووە.‬ ‫ئەديب‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫ز‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫باكت‬ ‫پەروەردە‬ ‫سەردەمە‬ ‫گەیش‬ ‫بۆ‬ ‫بێت..‬ ‫خۆی‬ ‫اتگری‬ ‫مری‬ ‫ئەدەبدا‬ ‫و‬ ‫ست‬ ‫و‬ ‫قسە‬ ‫و‬ ‫هەڵسوکەوت‬ ‫ەل‬ ‫کردبوو،‬ ‫لێ‬ ‫خۆی‬ ‫سێبەری‬ ‫وەک‬ ‫توورەی‬ ‫مەس‬ ‫اتە‬ ‫ئاو‬ ‫بەم‬ ‫نیەیی‬ ‫نی‬ ‫هەميش‬ ‫هاوڕێیی‬ ‫توورە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫ندەاكین،‬ ‫گو‬ ‫و‬ ‫نیار‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫بۆ‬ ‫دەچوو‬ ‫کە‬ ‫بەاتيبەت‬ ‫نیدا،‬ ‫نی‬ ‫ابس‬ ‫و‬ ‫مردن‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەلابرەی‬ ‫يەیت،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئامۆزایش‬ ‫نیی‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫ئەکبەری‬ ‫عەیل‬ ‫مریزا‬ ‫هەرچی‬ ‫اتيەفەيە،‬ ‫ئەم‬ ‫انودارین‬ ‫دەڵێت:"ەلانو‬ ‫ماهشەرەخفامنەوە‬ ‫تەمەین‬ ‫ساڵەاكین‬ ‫ک‬ ‫ئەم‬ ‫چەمامی‬ ‫کە‬ ‫ئەوەيە،‬ ‫نیايەین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫پاکزیەيە‬ ‫ئەو‬ ‫توورەيە.‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫بە‬ ‫او‬ ‫انرس‬ ‫نیەرەخفامن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫نەرە،‬ ‫دا‬ ‫و‬ ‫يعر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫و‬ ‫ئەدەو‬ ‫و‬ ‫فەزڵ‬ ‫ەلپای‬ ‫ندا،‬ ‫نيا‬ ‫مێژووەاك‬ ‫لپەڕەی‬ ‫ەل‬ ‫جهيان،‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫مێژوو‬ ‫ەل‬ ‫جگە‬ ‫و‬ ‫غەزەل‬ ‫ەل‬ ‫بەيتە‬ ‫ار‬ ‫هەز‬ ‫بيست‬ ‫خاوەین‬ ‫کە‬ ‫ئەو،‬ ‫نەوە.‬ ‫بکە‬ ‫ایدی‬ ‫نووسينەاكین‬ ‫نیی‬ ‫نی‬ ‫نیاڵ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیر،‬ ‫نی‬ ‫ت‬ ‫نیری‬ ‫نی‬ ‫نیع‬ ‫نی‬ ‫نیي‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بنەم‬ ‫ەل‬ ‫نیاڵەيە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بنەم‬ ‫دوو‬ ‫ئەم‬ ‫نە.‬ ‫نیادريييەاك‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ق‬ ‫بە‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ابوکەوە‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫و‬ ‫نە‬ ‫س‬ ‫دەسەاڵتدارەاكین‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫ئ‬ ‫ەل‬ ‫زۆراین‬ ‫ڕۆڵێکی‬ ‫یر‬ ‫وەز‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫بوون.‬ ‫ەردەاڵن‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پش‬ ‫جار‬ ‫ندێ‬ ‫هە‬ ‫هەبوو،‬ ‫نيان‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫نیەاڵیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫تین‬ ‫گر‬ ‫ڵی‬ ‫هەو‬ ‫و‬ ‫بەرەاكین‬ ‫بەر‬ ‫نەوە،‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەوەس‬ ‫دژاین‬ ‫چەک‬ ‫بە‬ ‫یش‬ ‫جارجار‬ ‫و‬ ‫دەگرت‬ ‫نيان‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫این‬ ‫مری‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫یکەاكین‬ ‫نز‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کەس‬ ‫ەل‬ ‫بووە‬ ‫يەکێک‬ ‫کە‬ ‫نیەرەخفامن،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫ابپریەی‬ ‫ئاغای‬ ‫حمەمەد‬ ‫نیەدەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫تااكین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫هەش‬ ‫نیەرەاتی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ڕووداوەاكین‬ ‫ەل‬ ‫انوی‬ ‫جار‬ ‫يەکەم‬ ‫بۆ‬ ‫خورسەوخان،‬ ‫ئاغا‬ ‫حمەمەد‬ ‫ابویک‬ ‫اكتێک‬ ‫کە‬ ‫بووە،‬ ‫ئەوەوە‬ ‫بەهۆی‬ ‫یکييەش‬ ‫نز‬ ‫ئەو‬ ‫دێت.‬ ‫هەژدەيەمدا‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫ئيرت‬ ‫بووە،‬ ‫ساڵ‬ ‫نۆ‬ ‫ئەم‬ ‫مردووە،‬ ‫و‬ ‫خوشک‬ ‫و‬ ‫ئەو‬ ‫یت‬ ‫سەرپەرش‬ ‫گەورە‬ ‫ابویک‬ ‫این‬ ‫عەلي‬ ‫ئەوەی‬ ‫بەهۆی‬ ‫یش‬ ‫ئەو‬ ‫ندوون.‬ ‫گەای‬ ‫پێیی‬ ‫و‬ ‫تووە‬ ‫تۆگر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫وەئەس‬ ‫اکەی‬ ‫بر‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫ابویک‬ ‫ئەمحەدخاین‬ ‫خان‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫زۆری‬ ‫چاکەی‬ ‫نیەردەمێک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ئاغا‬ ‫حمەمەد‬ ‫نەوەاكین‬ ‫نیریی‬ ‫نی‬ ‫نیاودێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫چ‬ ‫نیان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیورسەوخ‬ ‫نی‬ ‫خ‬ ‫ئەگەر‬ ‫يەیت‬ ‫نیۆ‬ ‫نی‬ ‫خ‬ ‫نییی‬ ‫نی‬ ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫ج‬ ‫و‬ ‫نیردووە‬ ‫نی‬ ‫ک‬ ‫گەورەدا‬ ‫نیت".‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کردبێ‬ ‫زۆرتر‬ ‫اتر‬ ‫دو‬ ‫نەوەيەش‬ ‫یکبوو‬ ‫نز‬ ‫ئەم‬ ‫و،‬ ‫دەبێت‬ ‫کڕێکی‬ ‫و‬ ‫کوڕ‬ ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ئاغا‬ ‫حمەمەد‬ ‫اكتێک‬ ‫بەاتيبەيتيش،‬ ‫تێنێت،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پەرەدەس‬ ‫گەورە‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫خورسەوخ‬ ‫کوڕی‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫نواڵخ‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫ئەم‬ ‫بوو،‬ ‫نیامن‬ ‫نی‬ ‫خ‬ ‫خوردە‬ ‫انوی‬ ‫کە‬ ‫کچەکەی،‬ ‫دەبێت‬ ‫ەلدایک‬ ‫ان‬ ‫لي‬ ‫قو‬ ‫نیێن‬ ‫نی‬ ‫حوس‬ ‫ەلميش‬ ‫هەر‬ ‫و‬ ‫ازێت‬ ‫دەخیو‬ . ‫و‬ ‫گەورە‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫نیەڕەاكین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫بەی‬ ‫زۆر‬ ‫ەل‬ ‫پياو‬ ‫ەل‬ ‫أاكین‬ ‫بر‬ ‫ئاغای‬ ‫نیامعيل‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئيس‬ ‫و‬ ‫ئاغا‬ ‫اه‬ ‫ئيرب‬ ‫بووە.‬ ‫نیدار‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫نيدا‬ ‫ييەاك‬ ‫از‬ ‫اخنو‬ ‫او‬ ‫فر‬ ‫ە‬ ‫نەاك‬ ‫مەز‬ ‫ین‬ ‫نیي‬ ‫نی‬ ‫نین‬ ‫نی‬ ‫نیي‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫نیری‬ ‫نی‬ ‫م‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫نیوون‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫ەکە‬ ‫اش‬ ‫نیر‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەر‬ ‫بەرز‬ ‫نیەلی‬ ‫نی‬ ‫نیايەوپ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پ‬ ‫این‬ ‫هەبووە‬ . ‫و‬ ‫نەيە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫یرەاكین‬ ‫وەز‬ ‫ەل‬ ‫بووە،‬ ‫خامن‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نيس‬ ‫مەەلک‬ ‫انوی‬ ‫کە‬ ‫نیەرەخفامن،‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫دایکی‬ ‫مامی‬ ‫دەبێتە‬ ‫کە‬ ‫خوڕەمی،‬ ‫فەحتواڵی‬ ‫مریزا‬ ‫یرە.‬ ‫وەز‬ ‫عەبدواڵی‬ ‫مریزا‬ ‫گەورەاین‬ ‫ابپریە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پێش‬ ‫توورە،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫دایکی‬ ‫داوەتە‬ ‫پاڵی‬ ‫بەاڵم‬ ‫بووە،‬ ‫گەورە‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫نیەرداری‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫رت‬ ‫ئەميش‬ ‫و‬ ‫نیان‬ ‫نی‬ ‫حمەمەدخ‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نیاغ‬ ‫نی‬ ‫ئ‬ ‫چنگی‬ ‫دەکەوێتە‬ ‫نەگبەیت‬ ‫بۆ‬ ‫و‬ ‫نیدەوە‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫زە‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫خ‬ ‫تفعەیل‬ ‫لو‬ ‫نیاعریێکی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫و‬ ‫يعرداانن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫دەاكتە‬ ‫ڕوو‬ ‫ئەوەدا‬ ‫نیوێن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫ڵێت.‬ ‫هەڵدەکۆ‬ ‫چاوی‬ ‫هەردوو‬ ‫يعرداانن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫ەل‬ ‫نەق‬ ‫ڕەو‬ ‫و‬ ‫توورە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫نیان‬ ‫نی‬ ‫بێگوم‬ ‫نیت...‬ ‫نی‬ ‫دەردەچێ‬ ‫لێ‬ ‫ابی‬ ‫زۆر‬ ‫و‬ ‫داانین‬ ‫بۆ‬ ‫نیامن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیەرەخف‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیاهش‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫م‬ ‫تووە.‬ ‫وەرگر‬ ‫ەلم‬ ‫زۆراین‬ ‫بەهرەی‬ ‫مێژوودا‬ ‫نينەوەی‬ ‫هۆ‬ ‫خوڕەم‬ ‫ييەاكین‬ ‫بریەوەر‬ ‫ەل‬ ‫زۆری‬ ‫سودی‬ ‫مێژووەکەی‬ ‫ەل‬ ‫هەر‬ ‫تووە.‬ ‫وەرگر‬ ‫و‬ ‫خێڵی‬ ‫ي‬ ‫یر‬ ‫ەز‬ ‫ە،‬ ‫ابش‬ ‫نیاعریێکی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫کە‬ ‫نیدايە،‬ ‫نی‬ ‫نیەي‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نیا،‬ ‫نی‬ ‫لب‬ ‫نیدو‬ ‫نی‬ ‫عەب‬ ‫مریزا‬ ‫توورە،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫ابیب‬ ‫ای‬ ‫پورز‬ ‫بووە.‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نەتە‬ ‫هاتوو‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئێس‬ ‫پێش‬ ‫نیاڵێک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیەد‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫دوو‬ ‫ماڵباتە‬ ‫ئەم‬ ‫ڕۆژگاردا‬ ‫نیەرچووین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەس‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫تووە،‬ ‫وەرگر‬ ‫ييان‬ ‫یر‬ ‫وەز‬ ‫پەلی‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫تاوپش‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پش‬ ‫عەبدواڵ‬ ‫مریزا‬ ‫نە:‬ ‫ا‬ ‫ەلو‬ ‫تووە،‬ ‫هەڵکەو‬ ‫تێدا‬ ‫گەورەی‬ ‫پياوی‬ ‫زۆر‬ ‫و‬ ‫لقێک،‬ ‫چەند‬ ‫بووەتە‬ ‫بوون‬ ‫يدا‬ ‫خۆ‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫گەورەاكین‬ ‫پياوە‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫ئەمحەد،‬ ‫مریزا‬ ‫و‬ ‫ک‬ ‫عەبدواڵ،‬ ‫مریزا‬ . ‫ە‬ ‫وەک‬ ‫قاجار،‬ ‫شای‬ ‫فەحتعەیل‬ ‫بوو،‬ ‫نێتیی‬ ‫ا‬ ‫جو‬ ‫و‬ ‫نبێژیی‬ ‫ا‬ ‫ڕەو‬ ‫و‬ ‫بەلغە‬ ‫گەورەی‬ ‫ییەتێکی‬ ‫بل‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کرد،‬ ‫يای‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ڕوس‬ ‫نەی‬ ‫ا‬ ‫ڕەو‬ ‫اتيبەت‬ ‫یزی‬ ‫ابڵو‬ ١٨١٩ ‫حمەمەد‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ا‬ ‫کوژر‬ ‫شەڕێکدا‬ ‫ەل‬ ‫گەورەدا‬ ‫خاین‬ ‫ڵاڵ‬ ‫نو‬ ‫ئەما‬ ‫کوڕی‬ ‫حەسەخناین‬ . ‫س‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ز،‬ ‫ەل‬ ‫ڕوواین‬ ‫و‬ ‫تووە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەجێهێش‬ ‫نيان‬ ‫هەمەدا‬ ‫بە‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫دەرگەزێین‬ ‫نیەفەویی،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیێین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫حس‬ ‫ەل‬ ‫ڕوواین‬ ‫تراین‬ ‫نیەکەی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫و‬ ‫نەتەوە‬ ‫نیاو‬ ‫نی‬ ‫گریس‬ ‫نە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ێکيان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫انوە،‬ ‫تان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫ابوو.‬ ‫بنياتنەنر‬ ‫تا‬ ‫هێش‬ ‫دەمە‬ ‫ئەو‬ ‫کە‬ ‫کردووە،‬ ‫سلێامین‬ ‫گەڕەکەی‬ ‫ەلو‬ ‫جگە‬ ‫و‬ ‫نەتەوە‬ ‫بوو‬ ‫باڵو‬ ‫ندا‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫نیوێین‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫زۆر‬ ‫بە‬ ‫ادەيە‬ ‫نەو‬ ‫خا‬ ‫بوون،‬ ‫تەجێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نيش‬ ‫بەغداش‬ ‫نیاری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نەت‬ ‫تەان‬ ‫و‬ ‫چەمچەماڵ‬ ‫ەل‬ ‫نەقنی،‬ ‫خا‬ ‫و‬ ‫نیلێامین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نيو‬ ‫و‬ ‫نیەخ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫فرس‬ ‫ار‬ ‫چو‬ ‫نیاڵەوە‬ ‫نی‬ ‫چەمچەم‬ ‫ەل‬ ‫نیت:"دەرگەزێن‬ ‫نی‬ ‫دەڵێ‬ ‫يە‬ ‫بۆ‬ ‫هەر‬ ‫زۆر‬ ‫ئەمڕۆ‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫نیوری‬ ‫نی‬ ‫ابش‬ ‫بۆ‬ ‫هەمەدان‬ ‫کورداین‬ ‫کۆچی‬ ‫کە‬ ‫نیە،‬ ‫نی‬ ‫ابس‬ ‫نیاایین‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫عەیل‬ ‫اباب‬ ‫نەوەاكین‬ ‫کۆچی‬ ‫نە‬ ‫ا‬ ‫ەلو‬ ‫بووە،‬ ‫نیرت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پێش‬ ‫عەیل‬ ‫اباب‬ ‫انوچەکە.‬ ‫بۆ‬ ‫نیی‬ ‫هەمەدا‬ ‫انستیی‬ ‫ز‬ ‫پێگەی‬ ‫و‬ ‫اپەرستیی‬ ‫خو‬ ‫زوهد،‬ ‫بە‬ ‫و‬ ‫بەرزجنەيە‬ ‫سادایت‬ ‫ابپریەی‬ ‫کە‬ ‫هەمەداین،‬ ‫خۆی‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫گەورەاكین‬ ‫نیۆفيە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ييدا‬ ‫نیۆفيگەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ئيجازەی‬ ‫و‬ ‫اوە‬ ‫انرس‬ ‫ئاييین‬ ‫هەمەداین‬ ‫بۆ‬ ‫ئيسالمييدا،‬ ‫جهياین‬ ‫واڵاتین‬ ‫بە‬ ‫دوورودرێژ‬ ‫گەشتێکی‬ ‫ای‬ ‫دو‬ ‫و‬ ‫تووە‬ ‫وەرگر‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫اوەتەوە‬ ‫گەڕ‬ ‫خۆی‬ ‫زێدی‬ ٦٧٠ ‫خۆی‬ ‫ای‬ ‫ەلدو‬ ‫مردووە،‬ ‫ەلوێ‬ ‫هەر‬ ‫کۆچی‬ ‫ایی‬ ‫دو‬ ‫کە‬ ‫بوون،‬ ‫موسا‬ ‫ێخ‬ ‫ش‬ ‫و‬ ‫عيسا‬ ‫ێخ‬ ‫ش‬ ‫ينيان‬ ‫تر‬ ‫انودار‬ ‫کە‬ ‫بەجێامون،‬ ‫کوڕێک‬ ‫ند‬ ‫چە‬ ‫دەبن.‬ ‫تەجێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نيش‬ ‫بەرزجنەدا‬ ‫گوندی‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫نەوە‬ ‫از‬ ‫دەگو‬ ‫نیارەزوور‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫انوچەی‬ ‫بۆ‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫مێردی‬ ‫و‬ ‫ایل‬ ‫و‬ ‫اناكم،‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫زۆر‬ ‫يعری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫بوو،‬ ‫مەوەو‬ ‫خۆش‬ ‫و‬ ‫نیۆخ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫زۆر‬ ‫ێکی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کەس‬ ‫کە‬ ‫خورسەوخان،‬ ‫نیام‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫ڵک‬ ‫مو‬ ‫بوو،‬ ‫اانش‬ ‫بەتو‬ ‫ێکی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫خۆش‬ ‫و‬ ‫نييەوە‬ ‫دەهۆ‬ ‫این‬ ‫جو‬ ‫این‬ ‫هێندە‬ ‫و‬ ‫دەست‬ ‫بۆ‬ ‫کردبوو،‬ ‫دەر‬ ‫انوابنگی‬ ‫دەيەلميشدا‬ ‫و‬ ‫تورک‬ ‫ەلانو‬ ‫نەت‬ ‫تەان‬ ‫بوو،‬ ‫ان‬ ‫او‬ ‫فر‬ ‫بەر‬ ‫حا‬ ‫اوەييش‬ ‫دڵکر‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫اكتێک‬ ‫نیت.‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نەدەگەیش‬ ‫پیێ‬ ‫تەی‬ ‫تەمی‬ ١٨٢٨ ‫ندا‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫ەل‬ ‫ەل‬ ‫زۆر‬ ‫خەڵکێکی‬ ‫بوو،‬ ‫گيان‬ ‫امبەر‬ ‫بەر‬ ‫انن‬ ‫و‬ ‫نیا،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫هەڵگریس‬ ‫نەبووین‬ ‫و‬ ‫قاتوقڕی‬ ‫ئاگری‬ ‫خاوەین‬ ‫کە‬ ‫خورسەوخان،‬ ‫دەمردن،‬ ‫نیاان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫برس‬ ‫ەل‬ ‫ئافرەت‬ ‫و‬ ‫پياو‬ ١٥٠ ‫تەغار‬ ‫ار‬ ‫هەز‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫خەڵ‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەس‬ ‫دا‬ ‫نیڕایری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫نیوو،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫هەب‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیي‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫نیااك‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیۆگ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ک‬ ‫ەل‬ ‫نیوداین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیڵ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەغ‬ ‫داوە‬ ‫نەوە‬ ‫دایکيا‬ ‫بنەچەی‬ ‫بەهۆی‬ ‫گەورەوە،‬ ‫نواڵخاین‬ ‫ئەما‬ ‫کوڕەاكین‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫و‬ ‫کیی‬ ‫نیۆ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ڕەش‬ ‫خەڵکی‬ ‫ەل‬ ‫دایکی‬ ‫کە‬ ‫ایل،‬ ‫و‬ ‫گەورەی‬ ‫کوڕە‬ ‫این‬ ‫نیێن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫حس‬ ‫دەڵێت:"حمەمەد‬ ‫کچی‬ ‫بە‬ ‫ابوو‬ ‫در‬ ‫ابوو،‬ ‫کر‬ ‫بەری‬ ‫ر‬ ‫نیينەکە‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫ينیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫جێنش‬ ‫ەل‬ ‫نیارە،‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫اش‬ ‫نیەڕ‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫پياوێکی‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫ای‬ ‫دو‬ ‫ەل‬ ‫ئەميان‬ ‫دایکی‬ ‫کە‬ ‫دووەمی،‬ ‫ای‬ ‫بر‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫این‬ ‫عەیل‬ ‫حمەمەد‬ ‫کوڕی‬ ‫ین‬ ‫ترت‬ ‫یس‬ ‫خۆشەو‬ ‫کە‬ ‫ەلوەی‬ ‫جگە‬ ‫نەيە،‬ ‫س‬ ‫بنەماڵەاكین‬ ‫ین‬ ‫نرت‬ ‫ڕەسە‬ ‫ەل‬ ‫خۆی،‬ ‫ایل‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫بر‬ ‫دوو‬ ‫ئەم‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫ەل‬ ‫ئەمە‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ەلس‬ ‫ابوکێیت.‬ ‫ت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پش‬ ‫کيان‬ ‫ابو‬ ‫بوو،‬ ‫پەيدا‬ ‫انکۆیک‬ ‫يەدا‬ ‫گریی‬ ‫ەل‬ ‫هەێن‬ ‫و‬ ‫بوو‬ ‫تووڕە‬ ‫ەلمە‬ ‫نیانيش‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫خ‬ ‫نیێن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫حس‬ ‫حمەمەد‬ ‫کردووە.‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ايي‬ ‫دو‬ ‫ئەمی‬ ‫نيان‬ ‫پەمیا‬ ‫و‬ ‫تەوە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫قۆس‬ ‫کييەکە‬ ‫انکۆ‬ ‫گەورەکردین‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەبەس‬ ‫بۆ‬ ‫ئەمەاین‬ ‫نيش‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫هەلپەرس‬ ‫مانگێ‬ ‫چەند‬ ‫یش‬ ‫ئەو‬ ‫هەڵبێت.‬ ‫نە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫داوە‬ ‫تەفرەاین‬ ‫و‬ ‫بکەن‬ ‫تگریی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پش‬ ‫داوەیت‬ ‫بەر،‬ ‫ەلمەو‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫یس‬ ‫نیەو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫خۆش‬ ‫ندا‬ ‫ەلانوای‬ ‫و‬ ‫بوون‬ ‫هاوپەمیاین‬ ‫کە‬ ‫نە،‬ ‫ا‬ ‫ەلو‬ ‫زۆری‬ ‫ژمارەيەیک‬ ‫کرماشان‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫ڕێیی‬ ‫و‬ ‫بردووە‬ ‫خۆی‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫بووە،‬ ‫و‬ ‫بەغدا‬ ‫ڕ‬ ‫بەدەم‬ ‫و‬ ‫تەبەر‬ ‫تۆ‬ ‫گر‬ ‫ی‬ ‫ێوە‬ ‫ەلو‬ ‫ندێ‬ ‫هە‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەش‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫بوون‬ ‫ابویک‬ ‫حکومەیت‬ ‫بە‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کە‬ ‫کردووە‬ ‫داگری‬ ‫نەی‬ ‫خێاڵ‬ ‫نیدن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫ەلوەڕ‬ ‫مێگەل‬ ‫یکی‬ ‫خەر‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نەقين‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫خ‬ ‫و‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەغ‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫بوون‬ " . ‫کە‬ ‫دەڵێت،‬ ‫دەهێنێت.‬ ‫انوی‬ ‫عەليش‬ ‫حمەمەد‬ ‫بە‬ ‫ئەو‬ ‫کە‬ ‫نيش،‬ ‫خورسەوخا‬ ‫بە‬ ‫سەابرەت‬ ‫فەرماین‬ ‫شاوە‬ ‫ەلليەن‬ ‫پێشرت‬ ‫و‬ ‫دەر‬ ‫ساڵ‬ ‫پازدە‬ ‫تەمەین‬ ‫لوێکە،‬ ‫ابوکێیت،‬ ‫"جێنشيین‬ ‫نەورۆزی‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫کردووە،‬ ‫دایری‬ ‫بۆ‬ ‫يان‬ ‫شایش‬ ‫کڕێکی‬ ‫و‬ ‫پێداوە‬ ‫ابویک‬ ‫نيشتین‬ ‫دا‬ ‫جێ‬ ‫ەل‬ ‫نیاتوودا‬ ‫نی‬ ‫داه‬ ‫بۆ‬ ‫گەورەی‬ ‫نیاهەنگی‬ ‫نی‬ ‫ئ‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نيش‬ ‫ا‬ ‫اتر‬ ‫ەل‬ ‫نەيەوە‬ ‫بۆ‬ ‫بەو‬ ‫و‬ ‫نەوە‬ ‫دەگوێز‬ ‫بۆی‬ ‫دەکەن".‬ ‫ایی‬ ‫نیانڕەو‬ ‫نی‬ ‫فەرم‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫کي‬ ‫ابو‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫نیان‬ ‫نی‬ ‫خورسەوخ‬ ‫ای‬ ‫بر‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫لي‬ ‫قو‬ ‫نیێن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫حس‬ ‫ای‬ ‫دو‬ ‫ايەڵييەیک،‬ ‫گوێڕ‬ ‫و‬ ‫ملکەچیی‬ ‫هەموو‬ ‫ای‬ ‫سەرەر‬ ‫ابوو،‬ ‫پێردر‬ ‫س‬ ‫پیێ‬ ‫ندئاابدی‬ ‫سفە‬ ‫ئي‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫نیايەوە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اكرکێش‬ ‫ەل‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫نیاڵێک،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ماوەی‬ ‫بە‬ ‫انوچەکەی‬ ‫ایی‬ ‫فەرمانڕەو‬ ‫و‬ ‫برد‬ ‫ی‬ ‫هەر‬ ‫نەمايەوە،‬ ‫بۆ‬ ‫هيچی‬ ‫بێچارەیش‬ ‫این‬ ‫لي‬ ‫قو‬ ‫نیێن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫حس‬ ‫پارد.‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫اغەیی‬ ‫مەر‬ ‫ابابخاین‬ ‫بە‬ ‫و‬ ‫پێچايەوە‬ ‫هەبوو‬ ‫نەختينەی‬ ‫نێکی‬ ‫نیاما‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫نیەروەت‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫هەرچی‬ ‫ا،‬ ‫لو‬ ‫بۆی‬ ‫ندەی‬ ‫ئەوە‬ ‫ئەوەی‬ ‫نیدێ:‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫ایگەای‬ ‫ڕ‬ ‫نیان،‬ ‫نی‬ ‫خورسەوخ‬ ‫خزمەت‬ ‫بۆ‬ ‫چوو‬ ‫ان‬ ‫هەڵەداو‬ ‫بە‬ ‫نێکەوە،‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫قورئ‬ ‫نييەیت‬ ‫و‬ ‫هەيەیت‬ ‫ممل‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ی ی‬ ‫ڕ‬ ‫و‬ ‫بەوە‬ ‫ڵ‬ ‫کۆ‬ ‫ەل‬ ‫گرەو‬ ‫هەڵی‬ ‫ئيرت‬ ‫بەس،‬ ‫و‬ ‫ئەمەيە‬ ‫هەر‬ ، ‫کرد.‬ ‫قواتر‬ ‫گياین‬ ‫ێوەيە،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫بەم‬ ‫ئيدی‬ ‫بڕەوە.‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بيوری‬ ‫ژێر‬ ‫مەخە‬ ‫کييەاكن‬ ‫انکۆ‬ ‫اكری‬ ‫هۆ‬ ‫کە‬ ‫پێدەچێت،‬ ‫نەبووبێت‬ ‫ئەوەش‬ ‫و‬ ‫ييە‬ ‫از‬ ‫جياو‬ ‫ئەو‬ ‫نيا‬ ‫تە‬ ‫کە‬ ، ‫و‬ ‫نێت‬ ‫دادە‬ ‫خورسەخاین‬ ‫بە‬ ‫دژ‬ ‫ان‬ ‫لي‬ ‫قو‬ ‫نیێن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫حس‬ ‫پيالین‬ ‫بە‬ ‫نیەرەخفامن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫وەک‬ ‫و‬ ‫پاردبوو‬ ‫اس‬ ‫ڕ‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫کردین‬ ‫داگری‬ ‫بۆ‬ ‫پاسکۆڤيچی‬ ‫يا‬ ‫ڕووس‬ ‫ڵەیت‬ ‫دەو‬ ‫کە‬ ‫دەڵێت:"ەلاكتێکدا‬ ‫کرد‬ ‫داگری‬ ‫ئازەرابجیان‬ ‫نوورەاكین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫ەلس‬ ‫انوچەی‬ ‫بڕێ‬ ‫گەرم،‬ ‫نیەڕێکی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫ند‬ ‫چە‬ ‫پاش‬ ، ‫اكری‬ ‫کەسو‬ ‫و‬ ‫خزمان‬ ‫ەل‬ ‫کەسێ‬ ‫ند‬ ‫چە‬ ‫و‬ ‫وەکيل‬ ‫بەگی‬ ‫زەمان‬ ‫حمەمەد‬ ‫کوڕی‬ ‫بەگی‬ ‫ئەکبەر‬ ‫ایی‬ ‫فەرمانڕەو‬ ‫ەل‬ ‫اتزە‬ ‫کە‬ ‫ادەیش،‬ ‫ز‬ ‫ایل‬ ‫و‬ ‫خاین‬ ‫حوسێن‬ ‫ديت،‬ ‫ەلوەدا‬ ‫خۆاین‬ ‫ندی‬ ‫بەرژەوە‬ ‫ەل‬ ‫سەرپێڕيان‬ ‫نەی‬ ‫ا‬ ‫ئەو‬ ‫بەاڵم‬ ‫بکەن،‬ ‫هاودەس‬ ‫ندا‬ ‫خۆای‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫ابوو‬ ‫خر‬ ‫لێ‬ ‫ندئاابد‬ ‫ئەسفە‬ ‫ڕووداوەکە‬ ‫نێیت‬ ‫چۆ‬ ‫دەکرد،‬ ‫دژی‬ ‫حسێن‬ ‫کە‬ ‫ئەوەی‬ ‫ەلبەر‬ ‫ند.‬ ‫اگەای‬ ‫ڕ‬ ‫ایل‬ ‫و‬ ‫ەل‬ ‫يەکسەر‬ ‫این‬ ‫او‬ ‫بر‬ ‫نێو‬ ‫و‬ ‫داانبوو‬ ‫کەمينە‬ ‫مین‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫ەلکن‬ ‫نەختينەاكین‬ ‫و‬ ‫نیامان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بەی‬ ‫زۆر‬ ‫ان‬ ‫عەلي‬ ‫يان‬ ‫ابو‬ ‫بۆ‬ ‫ایل‬ ‫و‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەدەس‬ ‫اكر‬ ‫بوو،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ایش‬ ‫پورز‬ ‫ابوکەوە‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫بەوە‬ ‫نیەابرەت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫گال‬ ‫نەوە‬ ‫اكرەکەای‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫وەردا‬ ‫نەکەوەاین‬ ‫تا‬ ‫داس‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫ندبوو‬ ‫چا‬ ‫ب‬ ‫بە‬ ‫کرد‬ ‫ئەوەاین‬ ‫و‬ ‫ند‬ ‫نوو،‬ ‫يا‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نە‬ ‫ە‬ ‫یش‬ ‫ئەو‬ ‫و‬ ‫داگریکەن‬ ‫لێامین‬ ‫بوو‬ ‫هەمان‬ ‫کە‬ ‫نەختينەيەیش،‬ ‫و‬ ‫نیامان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ئەو‬ ‫گەجنينە".‬ ‫نیايەتیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کەس‬ ‫بە‬ ‫پەيوەندی‬ ‫بەڵکو‬ ‫جۆرە‬ ‫هەموو‬ ‫بە‬ ‫امبەر‬ ‫بەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اس‬ ‫پار‬ ‫خۆ‬ ‫بۆ‬ ‫هەوڵداین‬ ‫و‬ ‫خورسەخان‬ ‫بەزەبروزەنگی‬ ‫دە‬ ‫سەر‬ ‫بۆ‬ ‫شەيەک‬ ‫هەڕە‬ ‫بۆ‬ ‫هەر‬ ‫نييەوە،‬ ‫یکەاك‬ ‫نز‬ ‫اكرە‬ ‫سو‬ ‫کە‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫بر‬ ‫ەلليەن‬ ‫سەاڵتەکەی‬ ‫يەوە‬ ‫خۆ‬ ‫نیاڵەکەی‬ ‫نی‬ ‫بنەم‬ ‫و‬ ‫ایل‬ ‫و‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫خورسەوخ‬ ‫نیدی‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫پەيوە‬ ‫ەلابرەی‬ ‫تورە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫نە‬ ‫منوو‬ ‫هەڵەێ‬ ‫نید‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫چە‬ ‫تووی‬ ‫ئەزمووین،‬ ‫کەم‬ ‫ەلبەر‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫ايي‬ ‫نیانڕەو‬ ‫نی‬ ‫فەرم‬ ‫ایی‬ ‫بەر‬ ‫ەل‬ ‫نیت:"بەاڵم‬ ‫نی‬ ‫دەڵێ‬ ‫ا‬ ‫اتو‬ ‫بەر‬ ‫کتێبەی‬ ‫ئەم‬ ‫ياری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫مامەاكین‬ ‫و‬ ‫ابوک‬ ‫و‬ ‫ابپری‬ ‫هات:‬ ‫کۆت‬ ‫ن‬ ‫کرد‬ ‫جنری‬ ‫ز‬ ‫و‬ ‫لێ‬ ‫ابجەوە‬ ‫انوی‬ ‫بە‬ ‫ەەین‬ ‫ار‬ ‫هەز‬ ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫دزێوەوە‬ ‫ڕەفتارێکی‬ ‫و‬ ‫نە‬ ‫بەزەييا‬ ‫بەر‬ ‫زۆر‬ ‫و‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫بوو‬ ‫ا‬ ‫نیکر‬ ‫نی‬ ‫ئاش‬ ‫بۆ‬ ‫این‬ ‫بەداكر‬ ‫یی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دڵپيس‬ ‫و‬ ‫بەدنهيادی‬ ‫کردی‬ ‫خودا‬ ‫جنام‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ندن.‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کردن".‬ ‫بەرزی‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیااین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫و‬ ‫نیایی‬ ‫نی‬ ‫نب‬ ‫ا‬ ‫گر‬ ‫خەاڵیت‬ ‫بە‬ ‫و‬ ‫انردن‬ ‫دووی‬ ‫خۆی،‬ ‫مێردەکەی‬ ‫و‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫ماڵبایت‬ ‫بۆ‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫یس‬ ‫نیەو‬ ‫نی‬ ‫خۆش‬ ‫نیەرابری‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیەرەخفامن‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫ئەم‬ ‫مامی‬ ‫و‬ ‫ابوک‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەس‬ ‫خورسەوخان‬ ‫کە‬ ‫ندووە،‬ ‫نوقا‬ ‫نە‬ ‫زۆرە‬ ‫زوڵ‬ ‫ەلو‬ ‫چاوی‬ ‫بەاڵم‬ ‫انەلابری‬ ‫و‬ ‫چەوت‬ ‫رەفتاری‬ ‫و‬ ‫اناك‬ ‫انبوێر‬ ‫هيڕيان‬ ‫و‬ ‫هێناوەن‬ ‫يدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫یش‬ ‫خۆ‬ ‫أاكین‬ ‫بر‬ ‫و‬ ‫و‬ ‫وردی‬ ‫بە‬ ‫نيەوە‬ ‫أاك‬ ‫بر‬ ‫کویت‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەلمەڕ‬ ‫مێردەکەی‬ ‫دەاكت.‬ ‫ابس‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەگش‬ ‫و‬ ‫جوواڵيەوە‬ ‫نە‬ ‫بێڕەحام‬ ‫و‬ ‫بەزەیی‬ ‫ر‬ ‫دەڵێت:"زۆر‬ ‫ابرەيەوە‬ ‫ەلم‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫نیەرکزی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کوجنی‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫دا،‬ ‫نیکەجنە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئەش‬ ‫و‬ ‫ار‬ ‫ئاز‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫جۆرێکی‬ ‫بە‬ ‫يەکەایین‬ ‫هەر‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫نە‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫لي‬ ‫قو‬ ‫عەابس‬ ‫کە‬ ‫نەی،‬ ‫اای‬ ‫بر‬ ‫ەلو‬ ‫يەکێ‬ ‫نەت‬ ‫تەان‬ ‫ان،‬ ‫کر‬ ‫امۆش‬ ‫فەر‬ ‫پ‬ ‫کياندا‬ ‫ابو‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫خر‬ ‫لێ‬ ‫ماوەيەک‬ ‫بە‬ ‫ابویک‬ ‫مردین‬ ‫پاش‬ ‫هەر‬ ‫تووە،‬ ‫گر‬ ‫جێگریی‬ ‫پايەی‬ ‫و‬ ‫ەل‬ 


	‫ية‬ ‫البرش‬ ‫منية‬ ‫لت‬ ‫ا‬ ‫جامعة‬ ‫جمةل‬ ‫ية‬ ‫البرش‬ ‫منية‬ ‫لت‬ ‫ا‬ ‫جامعة‬ ‫جمةل‬
	‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ات‬ ‫نیانزەيەمەوە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نیەدەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫نێت:‬ ‫دەخايە‬ ‫نيوێک‬ ‫و‬ ‫نیەدە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫گە‬ ‫ئە‬ ‫ڵ‬ ‫وه‬ ‫تە‬ ‫ڕۆس‬ ‫شدا‬ ‫بە‬ ‫م‬ ‫ەل‬ ‫هە‬ ‫انچاری‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫از‬ ‫جياو‬ ‫يایس‬ ‫س‬ ‫ابرێکی‬ ‫تین‬ ‫ڵگر‬ ١٦٥٧ / ١٦٥٨ ‫ئاغا‬ ‫حمەمەد‬ ‫کە‬ ، ‫جار‬ ‫ندین‬ ‫چە‬ ‫چاوی‬ ‫بە‬ ‫قاجار‬ ‫نیای‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫فەحتعەیل‬ ‫و‬ ‫تووە‬ ‫کەو‬ ‫خەاڵ‬ ‫ت‬
	‫پوخت‬ ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫پ‬ ‫ێ‬ ‫ە‬ -‫گ‬ ‫ە‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫سا‬ ‫يە‬ ‫ت‬ ‫ييە‬ ‫ماهش‬ ‫ە‬ ‫نگ‬ ‫گر‬ ‫ەی‬ ‫ر‬ ‫ە‬ ‫خفامن‬ ‫ابپ‬ ‫و‬ ‫ابوک‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ه‬ ‫ۆی‬ ‫ری‬ ‫ی‬ ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫یک‬ ‫خو‬ ‫ێ‬ ‫ند‬ ‫ە‬ ‫ار‬ ‫و‬ ‫هوش‬ ‫و‬ ‫ي‬ ‫ار‬ ‫ی‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫پ‬ ‫ە‬ ‫رو‬ ‫ە‬ ‫ە‬ ‫ردوو‬ ‫رد‬ ‫ەيەی‬ ‫بن‬ ‫ە‬ ‫ل‬ ‫ێ‬ ‫دروستبوو‬ ‫ما‬ ‫ەل‬ ‫ڵەی‬ ‫ل‬ ‫يە‬ ‫ن‬ ‫دا‬ ‫خ‬ ‫ێ‬ ‫ی‬ ‫ک‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫ە‬ ‫ابویک‬ ‫و‬ ‫ک‬ ‫ەيە‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ە‬ ‫؛‬ ‫ەل‬ ‫م‬ ‫ری‬ ‫نش‬ ‫ي‬ ‫ین‬ ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ەاڵ‬ ‫ن‬ ‫شار‬ ‫و‬ ‫ی‬ ‫ن‬ ‫س‬ ‫ەی‬ ‫پا‬ ‫ي‬ ‫ت‬ ‫ە‬ ‫خت‬ ‫ي‬ ‫دا،‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ک‬ ‫م‬ ‫ەڵ‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ند‬ ‫ێ‬ ‫ک‬ ‫ی‬ ‫خ‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫ي‬ ‫بوو‬ ‫ه‬ ‫ەای‬ ‫نبوو،‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫ێ‬ ‫ند‬ ‫ە‬ ‫ار‬ ‫و‬ ‫یی‬ ‫و‬ ‫ڕۆ‬ ‫نب‬ ‫ش‬ ‫ری‬ ‫یی‬ ، ‫ئا‬ ‫چ‬ ‫يي‬ ‫ین‬ ‫یت‬ ‫انس‬ ‫ز‬ ‫چ‬ ‫و‬ ‫م‬ ‫ێ‬ ‫ژووانس‬ ‫یی‬ ، ‫ەل‬ ‫پا‬ ‫ڵ‬ ‫بووین‬ ‫بناغ‬ ‫ەيە‬ ‫یک‬ ‫گ‬ ‫ە‬ ‫ور‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫پت‬ ‫ە‬ ‫ودا،‬ ‫ک‬ ‫مۆ‬ ‫ەڵێ‬ ‫ک‬ ‫م‬ ‫ێ‬ ‫نووس‬ ‫ژوو‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫مری‬ ‫ە‬ ‫ند‬ ‫ی‬ ‫گ‬ ‫ە‬ ‫ور‬ ‫ە‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫بوون،‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫اكر‬ ‫ای‬ ‫ن‬ ‫ەل‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫و‬ ‫هزر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ي‬ ‫اب‬ ‫ي‬ ‫ن‬ ‫یی‬ ‫ماهش‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ە‬ ‫خفامن‬ ‫کردوو‬ ‫ە‬ ‫؛‬ ‫ماهش‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ە‬ ‫خفامن‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫گ‬ ‫ە‬ ‫اه‬ ‫و‬ ‫ی‬ ‫ۆز‬ ‫ر‬ ‫ەل‬ ‫ت‬ ‫کوردانسان،‬ ‫ە‬ ‫ين‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ێ‬ ‫نوویس‬ ‫ژوو‬ ‫ئافر‬ ‫ە‬ ‫یت‬ ‫ڕۆ‬ ‫ژه‬ ‫ەاڵ‬ ‫یت‬ ‫انو‬ ‫ەڕ‬ ‫یت‬ ‫اس‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫د‬ ‫ەی‬ ‫ن‬ ‫ۆ‬ ‫زد‬ ‫ەيە‬ ‫م‬ ‫و‬ ‫يە‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫م‬ ‫نی‬ ‫ئافر‬ ‫ە‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ش‬ ‫ە‬ ، ‫ک‬ ‫ە‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ە‬ ‫م‬ ‫ە‬ ‫دا‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫راب‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫شاع‬ ‫ری‬ ‫ێ‬ ‫یت‬ ، ‫ەل‬ ‫ار‬ ‫بو‬ ‫ی‬ ‫ت‬ ‫انس‬ ‫ز‬ ‫ە‬ ‫ئ‬ ‫ي‬ ‫سالم‬ ‫ييە‬ ‫ن‬ ‫اك‬ ‫ي‬ ‫شدا‬ ‫شار‬ ‫ە‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫یی‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫بوو‬ ‫ە‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ره‬ ‫ە‬ ‫م‬ ‫ی‬ ‫ان‬ ‫ای‬ ‫یب‬ ‫ەل‬ ‫ا‬ ‫دو‬ ‫ی‬ ‫خ‬ ‫ۆی‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ج‬ ‫ێ‬ ‫ه‬ ‫ێ‬ ‫توو‬ ‫ش‬ ‫ە‬ ‫؛‬ ‫د‬ ‫ە‬ ‫س‬ ‫ەاڵ‬ ‫این‬ ‫تدار‬ ‫ێئ‬ ‫ان‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ات‬ ‫ي‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫یت‬ ‫ەل‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ە‬ ‫ات‬ ‫ی‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫د‬ ‫ەی‬ ‫ن‬ ‫ۆ‬ ‫زد‬ ‫ەيە‬ ‫م‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ەل‬ ‫ڕێ‬ ‫گ‬ ‫ەی‬ ‫از‬ ‫نوژخنو‬ ‫ژ‬ ‫ييە‬ ‫و‬ ‫ە‬ ، ‫ن‬ ‫ا‬ ‫تو‬ ‫ي‬ ‫ان‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫ژمووین‬ ‫خ‬ ‫ۆای‬ ‫ن‬ ‫پر‬ ‫و‬ ‫ۆ‬ ‫س‬ ‫ەی‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ش‬ ‫ي‬ ‫ع‬ ‫ە‬ ‫کردین‬ ‫کورد‬ ‫ی‬ ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ەاڵ‬ ‫ن‬ ‫چ‬ ‫ڕ‬ ‫تر‬ ‫بک‬ ‫ە‬ ‫ن‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫اكت‬ ‫و‬ ‫ێ‬ ‫ک‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ره‬ ‫ەڵ‬ ‫ست‬ ‫ي‬ ‫ان‬ ‫ب‬ ‫ۆ‬ ‫دروستبوو،‬ ‫ڕ‬ ‫ت‬ ‫اس‬ ‫ە‬ ‫وخ‬ ‫ۆ‬ ‫د‬ ‫ە‬ ‫ست‬ ‫ي‬ ‫ان‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫م‬ ‫ری‬ ‫نش‬ ‫ي‬ ‫ین‬ ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ەاڵ‬ ‫ندا‬ ‫ماو‬ ‫پاش‬ ‫و‬ ‫گرت‬ ‫ەيە‬ ‫ک‬ ‫ي‬ ‫ش‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ت‬ ‫ە‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫ی‬ ‫ه‬ ‫ەڵي‬ ‫ان‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ند‬ ‫شا‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫؛‬ ‫م‬ ‫ری‬ ‫نش‬ ‫ي‬ ‫ین‬ ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ەاڵ‬ ‫ن،‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ک‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ش‬ ‫ێ‬ ‫ک‬ ‫ەل‬ ‫تاین‬ ‫کوردس‬ ‫ابشور‬ ‫ی‬ ‫ڕۆ‬ ‫ژه‬ ‫ەاڵ‬ ‫ت،‬ ‫ێب‬ ‫جگ‬ ‫ە‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫ەی‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫ن‬ ‫انوچا‬ ‫ە‬ ‫دا‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫ه‬ ‫ەڵ‬ ‫داو‬ ‫ە‬ ، ‫ک‬ ‫ە‬ ‫ب‬ ‫اتر‬ ‫دو‬ ‫ۆ‬ ‫ماو‬ ‫ەی‬ ‫س‬ ‫دوو‬ ‫ە‬ ‫د‬ ‫ە‬ ‫ەل‬ ‫ژ‬ ‫ێ‬ ‫ر‬ ‫ق‬ ‫ەڵە‬ ‫مر‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫یی‬ ‫م‬ ‫ری‬ ‫نش‬ ‫ي‬ ‫ین‬ ‫بوو‬ ‫ندا‬ ‫اباب‬ ‫ە‬ ، ‫ماو‬ ‫و‬ ‫ەيە‬ ‫یک‬ ‫ۆز‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫ش‬ ‫ملمالێن‬ ‫ەل‬ ‫ێن‬ ‫ان‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫ردوو‬ ‫م‬ ‫ری‬ ‫نش‬ ‫ييە‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫دا‬ ‫دروستبوو‬ ‫ە‬ ‫خایک‬ ‫و‬ ‫يە‬ ‫کرت‬ ‫ای‬ ‫ن‬ ‫داگ‬ ‫ری‬ ‫کردوو‬ ‫ە‬ ، ‫ب‬ ‫ەاڵ‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫پ‬ ‫ێ‬ ‫چ‬ ‫ە‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫ەی‬ ‫یت‬ ‫اس‬ ‫خو‬ ‫داگ‬ ‫ری‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫این‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫تا‬ ‫کوردس‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫ە‬ ، ‫ەل‬ ‫ک‬ ‫ۆ‬ ‫ات‬ ‫یی‬ ‫س‬ ‫ە‬ ‫د‬ ‫ەی‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫ژد‬ ‫ەيە‬ ‫م‬ ‫ن‬ ‫و‬ ‫ۆ‬ ‫زد‬ ‫ەيە‬ ‫مدا‬ ‫نز‬ ‫ی‬ ‫ک‬ ‫ن‬ ‫بوو‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫ەيە‬ ‫یک‬ ‫ۆز‬ ‫ر‬ ‫خزما‬ ‫و‬ ‫يە‬ ‫ت‬ ‫یی‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫ێ‬ ‫ک‬ ‫ەڵيە‬ ‫یک‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫م‬ ‫ە‬ ‫ل‬ ‫يە‬ ‫ن‬ ‫ە‬ ‫ەل‬ ‫انو‬ ‫ای‬ ‫ندا‬ ‫دروستبوو‬ ‫ە‬ ، ‫ه‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫ۆ‬ ‫يە‬ ‫ەل‬ ‫اكیت‬ ‫يل‬ ‫ق‬ ‫ە‬ ‫ندا‬ ‫وما‬ ‫پ‬ ‫ە‬ ‫ان‬ ‫ای‬ ‫ن‬ ‫ب‬ ‫ۆ‬ ‫يە‬ ‫کرت‬ ‫بردوو‬ ‫ە‬ ‫اجار‬ ‫دو‬ . ‫ی‬ ‫ش،‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫خ‬ ‫ۆ‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫ما‬ ‫ڵ‬ ‫بایت‬ ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ە‬ ‫اڵ‬ ‫ن‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ە‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫ابوون‬ ‫ئاو‬ ‫ە‬ ‫چ‬ ‫ێ‬ ‫ت،‬ ‫ماهش‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ە‬ ‫خفامن‬ ‫چ‬ ‫و‬ ‫ە‬ ‫ند‬ ‫ه‬ ‫ە‬ ‫ار‬ ‫ز‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫س‬ ‫ێ‬ ‫ک‬ ‫ی‬ ‫ئ‬ ‫تر‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ەاڵ‬ ‫ن‬ ‫ب‬ ‫ە‬ ‫ج‬ ‫ێ‬ ‫د‬ ‫ە‬ ‫ه‬ ‫ێڵ‬ ‫ن‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫پا‬ ‫ي‬ ‫ت‬ ‫ە‬ ‫خیت‬ ‫پ‬ ‫ندا‬ ‫اباب‬ ‫ێ‬ ‫از‬ ‫شو‬ ‫یی‬ ‫گ‬ ‫ە‬ ‫رم‬ ‫ي‬ ‫ان‬ ‫ل‬ ‫ێ‬ ‫د‬ ‫ە‬ ‫کر‬ ‫ێ‬ ‫ت‬ . ‫ماهشەرەخفامنی‬ ‫تاین)‬ ‫کوردس‬ ‫تورەی‬ ‫ئەردەاڵین(مەس‬ ‫ک‬ ‫ي‬ ‫ەل‬ ‫وش‬ ‫ە‬ ‫اكن‬ -‫ماهش‬ ‫ە‬ ‫ر‬ ‫ە‬ ‫خفامن،‬ ‫م‬ ‫ە‬ ‫توور‬ ‫س‬ ‫ە‬ ، ‫ئ‬ ‫ە‬ ‫رد‬ ‫ەاڵ‬ ‫ن،‬ ‫تاین‬ ‫کوردس‬ ‫ابابن،‬ ‫ڕۆ‬ ‫ژه‬ ‫ەاڵ‬ ‫ت‬ . ‫پێشەیک‬ ‫ەل‬ ‫بوو‬ ‫يەکێک‬ ‫اوە،‬ ‫انرس‬ ‫توورەش‬ ‫مەس‬ ‫ئەدەبیی‬ ‫انزانوی‬ ‫بە‬ ‫کە‬ ‫ماهشەرەخفامن،‬ ‫اب‬ ‫شور‬ ‫ی‬ ‫هزرەاكین‬ ‫خاوەن‬ ‫و‬ ‫نبری‬ ‫ڕۆش‬ ‫کەسايەتييە‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫نۆ‬ ‫سەدەی‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫ئەردەاڵن،‬ ‫زدەيەمدا‬ ‫ەل‬ ‫ئەو‬ ‫نەبووە.‬ ‫ێوەی‬ ‫هاوش‬ ‫ئافرەت‬ ‫وەک‬ ‫بەاتيبەیت‬ ‫است،‬ ‫انوەڕ‬ ‫ڕۆژهەاڵیت‬ ‫هەموو‬ ‫ەل‬ ‫تەبژ‬ ‫دەس‬ ‫انو‬ ‫پەلوپايەی‬ ‫خاوەن‬ ‫نێکی‬ ‫ا‬ ‫خێز‬ ‫ک‬ ‫ابوو،‬ ‫گۆشکر‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫کۆمەڵگای‬ ‫این‬ ‫ێر‬ ‫جيا‬ ‫ە‬ ‫تێدا‬ ‫بەانوابنگی‬ ‫نوویس‬ ‫مێژوو‬ ‫و‬ ‫شاعری‬ ‫ندان‬ ‫چە‬ ‫دەسەلت،‬ ‫خاوەن‬ ‫و‬ ‫ڵەت‬ ‫دەو‬ ‫این‬ ‫پياو‬ ‫ەل‬ ‫تبوو.‬ ‫هەڵکەو‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫ای‬ ‫دو‬ ‫بەاتيبەیت‬ ‫نۆزدەيەمدا،‬ ‫سەدەی‬ ‫يەکەمی‬ ‫نيوەی‬ ‫کۆاتیی‬ ‫ەل‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫دەسەاڵت‬ ‫تین‬ ‫دەستبەسەرداگر‬ ‫و‬ ‫اناكم‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫مردین‬ ‫حوس‬ ‫الييە‬ ‫و‬ ‫ەلليەن‬ ‫ن‬ ‫تە‬ ‫کەو‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫مێردی‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫يەکەمی‬ ‫ژین‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫ادەی‬ ‫شاز‬ ‫جهياخنامنی‬ ‫بۆ‬ ‫قاجارەاكن‬ ‫دەرابری‬ ‫این‬ ‫پياو‬ ‫هەڵپەی‬ ‫و‬ ‫کوڕەاكین‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫نێیی‬ ‫ملمال‬ ‫اوی‬ ‫گێژ‬ ‫ڕۆژهەاڵیت‬ ‫خۆجێيەاكین‬ ‫دەسەاڵتە‬ ‫بە‬ ‫کۆاتیهيێنان‬ ‫بۆ‬ ‫بڕایری‬ ‫و‬ ‫تین‬ ‫دەستبەسەرداگر‬ ‫سەروبە‬ ‫ەل‬ ‫تان‬ ‫کوردس‬ ‫ئەو‬ ‫دووەمدا.‬ ‫ئەرزڕومی‬ ‫پەمیاین‬ ‫ری‬ ‫يني‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫سەرەات‬ ‫ە،‬ ‫ەل‬ ‫کە‬ ‫اگرۆس،‬ ‫ز‬ ‫چيااكین‬ ‫جنریە‬ ‫ز‬ ‫ای‬ ‫ئاو‬ ‫رۆژ‬ ‫نەی‬ ‫نورا‬ ‫س‬ ‫ەلو‬ ‫اتر‬ ‫دو‬ ‫و‬ ‫شارەزوور‬ ‫انوچەی‬ ‫ساڵی‬ ‫زەهاوی‬ ‫پەمیاین‬ ‫بەپێیی‬ ١٦٣٩ ‫نەوەاكین‬ ‫ایی‬ ‫فەرمانڕەو‬ ‫ژێر‬ ‫ەل‬ ‫ابوو،‬ ‫کر‬ ‫دەستنيشان‬ ‫نۆزدەيە‬ ‫سەدەی‬ ‫چەلاكین‬ ‫ەل‬ ‫بەاڵم‬ ‫بووە،‬ ‫ندا‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫اباب‬ ‫ڕکێف‬ ‫ژێر‬ ‫تە‬ ‫تۆ‬ ‫کەو‬ ‫مەوە‬ ‫ی‬ ‫ڵی‬ ‫سا‬ ‫ەل‬ ‫ات‬ ‫نەوە‬ ‫ا‬ ‫ئێر‬ ‫ادەاكین‬ ‫شاز‬ ‫تەوخۆی‬ ‫اس‬ ‫ڕ‬ ١٨٦٧ ‫ندەوە.‬ ‫وەشا‬ ‫هەڵيان‬ ‫يەکجاری‬ ‫بە‬ ‫دا‬ ‫و‬ ‫کەسايەیت‬ ‫ژاین،‬ ‫سەر‬ ‫تيشکخستنە‬ ‫ينەوەيە،‬ ‫توێژ‬ ‫ئەم‬ ‫سەرەیک‬ ‫یت‬ ‫مەبەس‬ ‫تە‬ ‫اس‬ ‫ڕ‬ ‫تێيدا‬ ‫هەلومەرجەی‬ ‫ئەو‬ ‫و‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫يفی"يەاكین‬ ‫"مەعر‬ ‫و‬ ‫هزریی‬ ‫چالکييە‬ ‫هەروە‬ ‫و‬ ‫تووە‬ ‫دەرکەو‬ ‫کردین‬ ‫او‬ ‫تەو‬ ‫بۆ‬ ‫بەاڵم‬ ‫نە،‬ ‫اباب‬ ‫پايتەخیت‬ ‫بۆ‬ ‫کردین‬ ‫ابر‬ ‫اكرەاكین‬ ‫هۆ‬ ‫ها‬ ‫بدرێتەوە،‬ ‫یش‬ ‫تر‬ ‫ياری‬ ‫پرس‬ ‫ندێک‬ ‫هە‬ ‫وەاڵمی‬ ‫تە‬ ‫یس‬ ‫پێو‬ ‫بەرچاوڕووین،‬ ‫و‬ ‫گەورەکە‬ ‫وێنە‬ ‫انو‬ ‫بۆ‬ ‫تردا‬ ‫کەیس‬ ‫ان‬ ‫ار‬ ‫هەز‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫بۆچی‬ ‫نە:‬ ‫منوو‬ ‫بۆ‬ ‫چ‬ ‫قەڵەمڕە‬ ‫ەی‬ ‫ویی‬ ‫نووسەر‬ ‫و‬ ‫نووس‬ ‫مێژوو‬ ( ١٨٠٥ -١٨٤٧ ‫ز)؛‬ ‫ژاین‬ ‫سەردە‬ ‫و‬ ‫مەکەی‬ ‫پ.‬ ‫ی‬ ‫ع‬ ‫ام‬ ‫ئار‬ ‫.د.‬ ‫ە‬ ‫یل‬ ‫ت‬ ‫مس‬ ‫ە‬ ‫فا‬ ‫ب‬ ‫ەیش‬ ‫مێژوو،‬ ‫لێ‬ ‫کۆ‬ ‫ج‬ ‫هەرێمی‬ ‫سلێامین،‬ ‫سلێامین،‬ ‫انکۆی‬ ‫ز‬ ‫مرۆڤايەتييەاكن،‬ ‫تە‬ ‫انس‬ ‫ز‬ ‫ی‬ ‫اق‬ ‫عێر‬ ‫تان/‬ ‫کوردس‬ ‫ينەوەکە‬ ‫توێژ‬ ‫نگیی‬ ‫گر‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫نیدييەاكین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫پەيوە‬ ‫و‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫مێژووی‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ەلس‬ ‫ينەوە‬ ‫توێژ‬ ‫و‬ ‫نینی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫این‬ ‫نیەاڵتدار‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫نیيین‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫و‬ ‫نیاعری‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫وەک‬ ‫نیەرەخفامن،‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫و،‬ ‫ەلليەک‬ ‫ابابن‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫اوەتە‬ ‫نیکنەخر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫تيش‬ ‫بەاڵم‬ ‫اون،‬ ‫در‬ ‫ئەجنام‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەگش‬ ‫ترەوە‬ ‫ەلليەیک‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫و‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫وەک‬ ‫هزریی،‬ ‫نیتین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پێگەیش‬ ‫فەیت‬ ‫دەر‬ ‫ندین‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ڕەخس‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پش‬ ‫هەلومەرجەاكین‬ ‫يەکەمی‬ ‫نيوەی‬ ‫ەل‬ ‫است‬ ‫انوەڕ‬ ‫ڕۆژهەاڵیت‬ ‫ئافرەیت‬ ‫نوویس‬ ‫مێژوو‬ ‫يەکەمنی‬ ‫بۆ‬ ‫نووس‬ ‫مێژوو‬ ‫سەدە‬ ‫بەاتيبەیت.‬ ‫نۆزدەيەمدا‬ ‫ی‬ ‫ينەوەکە‬ ‫توێژ‬ ‫ئاماجنی‬ ‫و‬ ‫نە‬ ‫ئەاكدمیيا‬ ‫ێوەيەیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫کە‬ ‫ئەوەيە،‬ ‫ينەوەکە‬ ‫توێژ‬ ‫ئاماجنی‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەپش‬ ‫بە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەس‬ ‫ئەاكدمیی‬ ‫نیەرچاوەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیەرەخفامن،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫ندین‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫انس‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫هاواكت‬ ‫از،‬ ‫جياو‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫انس‬ ‫ز‬ ‫و‬ ‫بەرهەمی‬ ‫نەری‬ ‫دا‬ ‫و‬ ‫نووس‬ ‫مێژوو‬ ‫وەک‬ ‫ئەدەیب‬ ‫نیەرع‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫اری‬ ‫بو‬ ‫و‬ ، ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیکبخرێتە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫تيش‬ ‫خستنەڕووی‬ ‫هەروەها‬ ‫نووسەر،‬ ‫و‬ ‫نووس‬ ‫مێژوو‬ ‫وەک‬ ‫ئەو،‬ ‫پێگەیشتین‬ ‫هەلومەریج‬ ‫ئەو‬ ‫نەوەی‬ ‫نکرد‬ ‫ڕوو‬ ‫نیدا،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نەیش‬ ‫ئەما‬ ‫ەلپاڵ‬ ‫مێژوودا،‬ ‫نیيین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫ەل‬ ‫ازی‬ ‫ێو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫و‬ ‫اان‬ ‫تو‬ ‫اكر‬ ‫هۆ‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫ە‬ ‫ی‬ ‫ان‬ ‫نەوە‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫تووی‬ ‫نيش‬ ‫دا‬ ‫تری‬ ‫کەیس‬ ‫ان‬ ‫ار‬ ‫هەز‬ ‫و‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫بە‬ ‫پاڵيان‬ ، ‫پەان‬ ‫بە‬ ‫ابابن‬ ‫ينیی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫بۆ‬ ‫رن.‬ ‫ەل‬ ‫ينەوەکە‬ ‫توێژ‬ ‫پوختە‬ ، ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫نیەیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پێش‬ ‫ابس‬ ‫و‬ ‫کوردی‬ ‫زماین‬ ‫بە‬ ‫جنام‬ ‫ئە‬ ‫دەر‬ ، ‫ئينگلزییی،‬ ‫و‬ ‫عەرەیب‬ ‫زماین‬ ‫بە‬ ‫پوختەيەك‬ ‫پێکهاتووە:‬ ‫سەرچاوەاكن‬ ‫یت‬ ‫ليس‬ ‫و‬ ‫يەکەم:‬ ‫ابیس‬ ‫ماهشەرەخفامندا‬ ‫ەلدایکبووین‬ ‫پێش‬ ‫قۆانغی‬ ‫ەل‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫ينیی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫؛‬ ‫ابیس‬ ‫دووەم‬ ‫ماهشەرەخفامن،‬ ‫نيشاین:‬ ‫انو‬ ‫ەلژێر‬ ‫سەردەم‬ ‫و‬ ‫ژاین‬ ‫ەکەی‬ ، ‫کە‬ ‫بە‬ ‫اتيبەتە‬ ‫خ‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫ێز‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫کۆمەاڵيەتیی‬ ‫ژایین‬ ‫خۆی؛‬ ‫اب‬ ‫یس‬ ‫سێي‬ ‫ەميش‬ ‫بە‬ ‫سەابرەت‬ ‫اك‬ ‫بەرهەم‬ ‫و‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫نووسە‬ ‫مێژوو‬ ‫و‬ ‫نووسەر‬ ‫وەک‬ ‫ماهشەرەخفامن،‬ . ‫يەکەم‬ ‫ابیس‬ ‫مندا‬ ‫ماهشەرەخفا‬ ‫ەلدایکبووین‬ ‫پێش‬ ‫قۆانغی‬ ‫ەل‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫ينیی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ١:١ ‫مێژووی‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫مێژووی‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫دابەش‬ ‫قۆانغدا‬ ‫سێ‬ ‫بەسەر‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫بووە،‬ ‫يەکەم‬ ‫قۆانغی‬ : ‫ندین‬ ‫دامەزرا‬ ‫ەل‬ ‫يني‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫و‬ ‫اوەتەوە‬ ‫نیننەکر‬ ‫ڕۆش‬ ‫زۆر‬ ‫پانزدەيەم،‬ ‫نیەدەی‬ ‫س‬ ‫کۆاتیی‬ ‫ات‬ ‫ەکەوە‬ ‫بە‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پش‬ ‫نيا‬ ‫تە‬ ‫نياری‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫تێت.‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەبەس‬ ‫نەوە‬ ‫ا‬ ‫گێڕ‬ ‫و‬ ‫انوچەیی‬ ‫ارەکیی‬ ‫ز‬ ‫قۆان‬ ‫ەلم‬ ‫بەی‬ ‫غەدا‬ ‫زۆری‬ ‫ەلژێر‬ ‫نيا‬ ‫تە‬ ‫بوو،‬ ‫ندا‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫قەڵەمرەویی‬ ‫ەلانو‬ ‫ڕۆژهەاڵت‬ ‫ابشوری‬ ‫تاین‬ ‫کوردس‬ ‫ييەاكندا(‬ ‫جەلئری‬ ‫پەلماری‬ ‫نیاری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫گوش‬ ١٣٧٠ -١٥٠٦ ‫اردەيەمدا‬ ‫چو‬ ‫نیەدەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ) ‫پانزەيەمدا،‬ ‫سەدەی‬ ‫ەل‬ ‫بەاڵم‬ ‫دەچێت،‬ ‫ەلدەست‬ ‫ای‬ ‫او‬ ‫ڕۆژ‬ ‫ابکوری‬ ‫انوچەاكین‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫زێیی‬ ‫نیدا،‬ ‫نی‬ ‫يەکەم‬ ‫مەەوین‬ ‫نیی‬ ‫ا‬ ‫ڕ‬ ‫حو‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ابکوری‬ ‫نوری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫دەبێتە‬ ‫گەورە‬ ‫يني‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫ەل‬ ‫نيووە‬ ‫ا‬ ‫نەيتو‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫ێاكین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اوس‬ ‫در‬ ‫ەل‬ ‫اكم‬ ‫هيچ‬ ‫یگيش‬ ‫نگر‬ ‫لۆ‬ ‫بەپێیی‬ ‫ەکە.‬ ‫دووەم‬ ‫قۆانغی‬ ‫بدات؛‬ ‫ئەمان‬ ‫شاین‬ ‫ەل‬ ‫شان‬ ‫نەوە،‬ ‫نەای‬ ‫شاها‬ ‫دۆیخ‬ ‫ڕووی‬ -‫ماوەی‬ ‫کە‬ ‫و‬ ‫نگ‬ ‫گر‬ ‫زۆر‬ ‫قۆانغێکی‬ ‫نیانزەيەمدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ەلانو‬ ‫پێکرد.‬ ‫یت‬ ‫دەس‬ ‫تان‬ ‫کوردس‬ ‫تین‬ ‫دەستبەسەرداگر‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫نێيەیک‬ ‫ملمال‬ ‫ندا‬ ‫ەل‬ ‫بوو‬ ‫ێک‬ ‫بەش‬ ‫کە‬ ‫شارەزوور،‬ ‫بەپيتەکەی‬ ‫تە‬ ‫دەش‬ ‫ەلسەر‬ ‫نە‬ ‫ا‬ ‫ئەو‬ ‫سەخیت‬ ‫ق‬ ‫ەڵەمڕەویی‬ ‫ئەردەاڵن.‬ ‫ماڵبایت‬ ‫يليێڤا،‬ ‫(ڤاس‬ ٢٠١٢ : ٣٠ ) ٢:١ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫ات‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫هاتنەژایین‬ ‫سەردەمی‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ئەردەاڵندا،‬ ‫مێژووی‬ ‫نیێيەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫قۆانغی‬ ‫ەل‬ ١٦٥٧ / ١٦٥٨ ‫ڵی‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ات‬ ١٨٢٤ / ١٨٢٥ ‫ا.‬ ‫نەدا‬ ‫زەنگە‬ ‫بەکردەوە‬ ‫ڕێگەاین‬ ‫بۆ‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫هاتنەس‬ ‫تەخیت‬ ‫حمەمەدخاین‬ ‫ئاغا‬ ، ‫دامەزرێن‬ ‫ەری‬ ‫خۆشکرد.‬ ‫قاجارەاكن‬ ‫بنەماڵەی‬ ( ‫يليێڤا.‬ ‫ڤاس‬ ٢٠١٢ : ٣١ -٣٢ ) ‫نیان(‬ ‫نی‬ ‫خورسەوخ‬ ١٧٥٦ -١٧٩١ ‫ادەيەک‬ ‫ڕ‬ ‫ات‬ ( Мах-Шараф ханум Курдистани,1990:12 ) ‫ێک‬ ‫جار‬ ‫ند‬ ‫چە‬ ‫ند،‬ ‫زە‬ ‫این‬ ‫می‬ ‫کەر‬ ‫کە‬ ‫کدا،‬ ‫ەلاكتێ‬ ‫ئەمە‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کردبووە‬ ‫نەی‬ ‫ا‬ ‫انکەر‬ ‫وێر‬ ‫هێری‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫نیيین‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫هەموو‬ ‫نیان‬ ‫نی‬ ‫خۆراس‬ ‫ەل‬ ‫جگە‬ ، ‫ني‬ ‫ا‬ ‫ئێر‬ ‫شی‬ ‫کرد.‬ ‫خۆی‬ ‫ملکەچی‬ ( ‫يلييەڤا،‬ ‫ڤاس‬ ٢٠٠٩ : ٦١ ) ( ‫يلييەڤا،‬ ‫ڤاس‬ ٢٠٠٩ : ٦٥ ) ( ‫يلييەڤا،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ڤاس‬ ٢٠٠٨ : ٦٩ ) ( ‫يلييەڤا،‬ ‫س‬ ‫ڤا‬ ٢٠٠٩ : ٦٧ -٦٨ ) ‫نواڵخا‬ ‫ئەما‬ ‫هەرچی‬ ‫بە‬ ‫يەیت‬ ‫نيو‬ ‫ا‬ ‫تو‬ ‫يەیت،‬ ‫ش‬ ‫کوڕی‬ ‫ین‬ ‫ژێر‬ ‫بياخناتە‬ ‫و‬ ‫دابنەوێنێت‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫هۆزەاكین‬ ‫نیەرۆک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫انودار‬ ‫بە‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫زۆر‬ ‫ندیی‬ ‫انوە‬ ‫نیەاڵیت‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫و‬ ‫يەوە‬ ‫خۆ‬ ‫ڕکێفی‬ ‫يني‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫نیايەیت‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫بە‬ ‫باكت.‬ ‫بەهێز‬ ‫ەکەی‬ ‫خەڵکی‬ ‫بەخۆ‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیايەیک‬ ‫نی‬ ‫پاش‬ ‫و‬ ‫نەبووە‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫کەس‬ ‫نیەاڵیت‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫ەلژێر‬ ‫نواڵخان‬ ‫ئەما‬ ‫نیەردەمەکەی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بووە‬ . ( Мах Шараф ханум Курдистани,1990:12 ) ٣:١ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫پەيوەندی‬ ‫ينیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫و‬ ‫هەژدەيەم‬ ‫نیەدەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کۆاتیی‬ ‫ەل‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫و‬ ‫ابابن‬ ‫نۆزدەيەم‬ ‫سەدەی‬ ‫سەرەاتی‬ ‫ندین‬ ‫دامەزرا‬ ‫بۆ‬ ‫ڵدان‬ ‫هەو‬ ‫پە‬ ‫نەوە،‬ ‫نيەاك‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫ەلليەن‬ ‫هەروەک‬ ‫هاوسێيەیت،‬ ‫ندیی‬ ‫وە‬ ‫ەلانو‬ ‫ا.‬ ‫دەکر‬ ‫بەدی‬ ‫نیەوە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نيش‬ ‫نەاك‬ ‫اباب‬ ‫ەلليەن‬ ‫اش‬ ‫ئاو‬ ‫ب‬ ‫ئەوەی،‬ ‫ای‬ ‫دو‬ ‫ابابندا‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫ۆ‬ ‫دوو‬ ‫اكتێک‬ ‫ماهشەرەخفامن،‬ ( ‫يلييەڤا،‬ ‫ڤاس‬ ٢٠٠٩ : ٦٦ ) ‫يایس‬ ‫س‬ ‫ابرودۆیخ‬ ‫ابیس‬ ‫ەل‬ ‫اد)‬ ‫ئەلئەکر‬ ‫کتێیب(سييەر‬ ‫نەری‬ ‫دا‬ ‫نييش،‬ ‫اباب‬ ‫لقادر‬ ‫عەبدو‬ ‫و‬ ‫نەوە‬ ‫یکبوو‬ ‫نز‬ ‫ڕۆژهەاڵت،‬ ‫نیوری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ابش‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫و‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫و‬ ‫ابابن‬ ‫ينیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫ی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫خورسەخ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پ‬ ‫و‬ ‫ئەو‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫ەل‬ ‫نیت:"‬ ‫نی‬ ‫دەڵێ‬ ‫دا‬ ‫او،‬ ‫تەو‬ ‫يەکێتييەیک‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫اباب‬ ‫نیای‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اش‬ ‫گ‬ ‫رێیی‬ ‫نەوەی‬ ‫یکبوو‬ ‫نز‬ ‫ابوو.‬ ‫در‬ ‫گرێ‬ ‫ند‬ ‫تو‬ ‫لوە‬ ‫هەردوو‬ ‫ەلليەن‬ ‫يەکبوون‬ ‫و‬ ‫یت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫یس‬ ‫نیەو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫خۆش‬ ‫ەلوە‬ ‫تان،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫ڕۆژهەاڵیت‬ ‫نیوری‬ ‫نی‬ ‫ابش‬ ‫انوچەی‬ ‫هەردوو‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫ەل‬ ‫يەکرت‬ ‫بەرەو‬ ‫بەش‬ ‫هاو‬ ‫هەموو‬ ‫دەچوو،‬ ‫یت‬ ‫دەس‬ ‫ازیی‬ ‫نوژخنو‬ ‫ژ‬ ‫ديپڵۆماتیی‬ ‫تبێتەوە،‬ ‫گر‬ ‫کوردی‬ ‫اردەی‬ ‫بژ‬ ‫توێژەاكین‬ ‫کرد.‬ ‫چالکبوون‬ ‫بە‬ ‫يليێڤا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫(ڤاس‬ ، ٢٠١٨ : ١٩ ) ‫اانی‬ ‫بەتو‬ ‫این‬ ‫خێز‬ ‫دوو‬ ‫نیەردەمەدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەلو‬ ‫هەر‬ ‫بە‬ ‫ئەمحەد‬ ‫این‬ ‫خێز‬ ‫و‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫وەکيەلاكین‬ ‫ماڵبایت‬ ‫ڕۆژهەاڵت،‬ ‫نیوری‬ ‫نی‬ ‫ابش‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫(سييە‬ ‫نەری‬ ‫دا‬ ‫ابویک‬ ‫و‬ ‫ابپری‬ ‫بەگی‬ ‫تەم‬ ‫ڕۆس‬ ‫و‬ ‫اد)‬ ‫ئەلئەکر‬ ‫ر‬ ‫ش‬ ‫ن‬ ‫ژ‬ ‫ڕێگەی‬ ‫ەل‬ ‫ييەوە‬ ‫از‬ ‫وژخنو‬ ‫بوو،‬ ‫بەگەوە‬ ‫يد‬ ( ‫يليێڤ‬ ‫ڤاس‬ ‫ا،‬ ٢٠١٨ : ١٩ ) ‫ساڵی‬ ‫ات‬ ‫نیی‬ ‫اباب‬ ‫لقادر‬ ‫عەبدو‬ ‫ابویک‬ ‫بەگی‬ ‫تەم‬ ‫ڕۆس‬ ١٨٤٨ ‫ماوه‬ ‫کۆاتیی‬ ‫ات‬ ‫نە‬ ‫ما‬ ‫ی‬ ‫وه‬ ‫ی‬ ‫مە‬ ‫ەل‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پاش‬ ‫محود‬ ‫وه‬ ‫ان،‬ ‫ئێر‬ ‫ەل‬ ‫اكری‬ ‫اوێژ‬ ‫ڕ‬ ‫ک‬ ‫گە‬ ‫مايە‬ ‫ڵی‬ ‫وه‬ . ‫تە‬ ‫اننە‬ ‫ئە‬ ‫ات‬ ‫ت‬ ‫اكتە‬ ‫و‬ ‫یش‬ ‫ەل‬ ‫گە‬ ‫کە‬ ‫بوو،‬ ‫ڵيدا‬ ‫مە‬ ‫چووین‬ ‫پریس‬ ‫بۆ‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پاش‬ ‫محود‬ ‫ئازه‬ ‫هە‬ ‫و‬ ‫رابجیان‬ ‫ئە‬ ‫و‬ ‫ڵهاتین‬ ‫و‬ ‫هە‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫ر‬ ‫نە‬ ‫ا‬ ‫خێز‬ ‫نييە‬ ‫اباب‬ ‫هاتە‬ ‫نیلێامین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بۆ‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پێش‬ ‫وه.‬ ‫بە‬ ‫نە‬ ‫اڵم‬ ‫يده‬ ‫ەل‬ ‫این‬ ‫تو‬ ‫گە‬ ‫مە‬ ‫ڵ‬ ‫بۆ‬ ‫نیادا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پاش‬ ‫محود‬ ‫بە‬ ‫نکە‬ ‫چو‬ ‫،ێت،‬ ‫غداد‬ ‫انە‬ ‫خێز‬ ‫کە‬ ‫ی‬ ‫ڕه‬ ‫ەل‬ ‫ڵی‬ ‫قو‬ ‫زۆر‬ ‫گی‬ ‫ئە‬ ‫رده‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫داکواتبوو‬ ‫اڵن‬ ‫گە‬ ‫ڵ‬ ‫نە‬ ‫ا‬ ‫خێز‬ ‫اكین‬ ‫وه‬ ‫وه‬ ‫و‬ ‫کيل‬ ‫تێکە‬ ‫یردا‬ ‫ز‬ ‫ڵييە‬ ‫پە‬ ‫زۆراین‬ ‫یک‬ ‫يداکردبوو‬ . ‫يليێڤا،‬ ‫(ڤاس‬ ٢٠١٨ : ٤٠ ) ‫تنە‬ ‫گر‬ ‫و‬ ‫بە‬ ‫تە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اس‬ ‫ئاڕ‬ ‫ری‬ ‫يە‬ ‫تە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اس‬ ‫ئاڕ‬ ‫ین‬ ‫نگرت‬ ‫گر‬ ‫بوو.‬ ‫جوداتر‬ ‫یک‬ ‫اكن‬ -‫اده‬ ‫نیاز‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نینی‬ ‫نی‬ ‫جێنش‬ ‫ی‬ ‫عە‬ ‫کە‬ ‫مریزا،‬ ‫ابس‬ ‫ەل‬ ‫گە‬ ‫ابابنە‬ ‫این‬ ‫خێز‬ ‫ڵ‬ ‫خزمايە‬ ‫اكندا‬ ‫هە‬ ‫ازیی‬ ‫نوژخنو‬ ‫ژ‬ ‫یت‬ ‫بوو‬ ‫ئە‬ ، ‫مە‬ ‫ش‬ ‫یگە‬ ‫اكر‬ ‫ده‬ ‫ریی‬ ‫ەل‬ ‫رووین‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بە‬ ‫اكین‬ ‫نیۆ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئاس‬ ‫ر‬ ‫رده‬ ‫هە‬ ‫م‬ ‫بە‬ ‫بوو.‬ ‫ەل‬ ‫اڵم‬ ‫گە‬ ‫ئە‬ ‫ڵ‬ ‫وه‬ ‫ش‬ ‫کوڕه‬ ‫دا‬ ‫گە‬ ‫وره‬ ‫کە‬ ‫مابووه‬ ‫ی‬ ‫وه‬ ‫کە‬ ، ‫ئە‬ ‫مە‬ ‫ای‬ ‫او‬ ‫ز‬ ‫یش‬ ‫و‬ ‫ەل‬ ‫بوو،‬ ‫پاشا‬ ‫محود‬ ‫هە‬ ‫ئە‬ ‫نگرت‬ ‫گر‬ ‫موویشی‬ ‫وه‬ ‫بوو‬ ‫ەل‬ ، ‫این‬ ‫مری‬ ‫ماڵبایت‬ ‫وێ‬ ‫ئە‬ ‫رده‬ ‫ئە‬ ‫ينیی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫و‬ ‫اڵن‬ ‫رده‬ ‫هە‬ ‫اڵن‬ ‫ک‬ ‫بوون،‬ ‫ە‬ ‫هە‬ ‫بە‬ ‫موواكت‬ ‫داڵ‬ ‫اييە‬ ‫و‬ ‫وه‬ ‫ەل‬ ‫ييان‬ ‫از‬ ‫نیو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پێش‬ ‫خە‬ ‫و‬ ‫خزمان‬ ‫ەل‬ ‫یکيان‬ ‫نز‬ ‫ڵاكین‬ ‫نييە‬ ‫نیلێام‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫وه‬ ‫ده‬ ‫ئە‬ ‫کرد.‬ ‫ان‬ ‫و‬ -‫ئە‬ ‫و‬ ‫ابابن‬ ‫ينیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫رده‬ ‫ەل‬ ‫اڵن،‬ ‫گە‬ ‫ئە‬ ‫ڵ‬ ‫وه‬ ‫کە‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫نييش‬ ‫نیام‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫عوس‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫ئێر‬ ‫نوری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫ه‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫ک‬ ‫بوو،‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫کردبوو‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫ت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫نیارچ‬ ‫نی‬ ‫پ‬ ‫دوو‬ ‫وه‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ، ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫اڵم‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫ي‬ ‫توویی‬ ‫کگر‬ ‫نە‬ ‫مابوو‬ ‫وه‬ . ‫يليێڤا،‬ ‫(ڤاس‬ ٢٠١٨ : ١٣٤ ) ‫ابیس‬ ‫دووە‬ ‫م‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫؛‬ ‫و‬ ‫ژاین‬ ‫سەردەمەکەی‬ ١:٢ ‫بوو.‬ ‫يەیت:"خاتووین‬ ‫يو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫توورەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫ەلابرەی‬ ‫ڕۆحاین‬ ‫مەردۆیخ‬ ‫اباب‬ ‫مێ‬ ‫کە‬ ‫توورە)،‬ ‫انزانو(مەس‬ ‫خامن،‬ ‫ماهشەرەف‬ ‫نەیی‬ ‫س‬ ‫شاعریی‬ ‫و‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫فەقهي‬ ‫نووس،‬ ‫ژوو‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ١٢٢٠ ‫ک.(‬ ١٨٠٥ ‫ز.)‬ ‫و‬ ‫ەلدایکبووە‬ ١٢٦٤ ‫ک.‬ ( ١٨٤٧ ‫ز.)‬ ‫چووە.‬ ‫نيا‬ ‫د‬ ‫ەل‬ ‫مریزا‬ ‫ای‬ ‫از‬ ‫بر‬ ‫و‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫یری‬ ‫انز‬ ‫ئاغای‬ ‫حمەمەد‬ ‫کوڕی‬ ‫بەگی‬ ‫نیەن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئەوەلس‬ ‫کچی‬ ‫للهیي)‬ ‫ا‬ ‫مان‬ ‫ا‬ ‫حديقەی‬ ‫نامەی(‬ ‫ين‬ ‫ژ‬ ‫خاوەین‬ ‫بوو،‬ ‫نەق‬ ‫ڕەو‬ ‫ڵالی‬ ‫بدو‬ ‫عە‬ ‫نیەری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫هاوس‬ ‫و‬ ‫نەداری‬ ‫خەز‬ ‫ابپریی‬ ‫و‬ ‫اون‬ ‫انرس‬ ‫نیادریی‬ ‫نی‬ ‫ق‬ ‫نیاڵەی‬ ‫نی‬ ‫بنەم‬ ‫نە.‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫ایل‬ ‫و‬ ‫اناكم،‬ ‫خورسەوی‬ ‫بووە".‬ ‫نە‬ ‫دەورا‬ ‫ئەو‬ ‫نیاقوواڵین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیاوم‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پي‬ ‫ەل‬ ‫ابیب‬ ‫و‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اليي‬ ‫و‬ ( ‫منی‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نیەرەخف‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیاهش‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫م‬ ‫ئەردەاڵین‬ ، ٢٠١١ : ٨ ) ‫و‬ ‫نیی‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫این‬ ‫ندەیج‬ ‫نە‬ ‫نیە‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیەرەخفامنی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫بە‬ ‫کە‬ ‫تاین،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫نیەرەخفامنی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫انزانوە‬ ‫بە‬ ‫نيا‬ ‫تە‬ ‫خۆی‬ ‫کتێبەکەيدا‬ ‫لپەڕەاكین‬ ‫ەل‬ ‫اوە،‬ ‫انرس‬ ‫نييش‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫توورەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیەرەخفامن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫انودەابت.‬ ‫توورە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫مەس‬ ‫ئەدەبييەکەی،‬ ١٨٠٥ -١٨٠٦ ‫ەل‬ ‫نواڵخان(‬ ‫ئەما‬ ‫نیەردەمی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫ئەردەاڵن،‬ ‫نیيین‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫پايتەخیت‬ ‫نەی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ١٧٩٩ -١٨٢٥ ) ‫ەلدایکبووە.‬ ( Курдистани,1990:12 ханум Мах Шараф ) ‫انرسی‬ ‫نە‬ ‫ا‬ ‫ەلو‬ ‫هەيە،‬ ‫مردین‬ ‫و‬ ‫ەلدایکبوون‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ەلس‬ ‫از‬ ‫جياو‬ ‫بۆچووین‬ ‫ئەگەرچی‬ ‫ادپور‬ ‫ئاز‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کە‬ ، ١٩٤٦ ‫ەلو‬ ‫چاپکردووە،‬ ‫نیەرەخفامنی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫ئەردەاڵن"ی‬ ‫"مێژووی‬ ‫نیی‬ ‫نی‬ ‫نیاڵ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کە‬ ‫نیووە،‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫ابوەڕەدا‬ ١٢٢٠ ‫ک‬ (. ١٨٠٥ ‫ز.)‬ ‫نیی‬ ‫نی‬ ‫نیاڵ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫نیووە‬ ‫نی‬ ‫نیب‬ ‫نی‬ ‫نیک‬ ‫نی‬ ‫ەلدای‬ ١٢٦٦ ‫ک.(‬ ١٨٤٩ ‫ز.)‬ ‫اتە‬ ‫و‬ ‫مردووە،‬ ٤٤ ‫بەاڵم‬ ‫ژایوە،‬ ‫ساڵ‬ ‫پێیی‬ ‫مەردۆخ‬ ‫عەبدواڵ‬ ‫د.‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کە‬ ‫ايە‬ ‫و‬ ١٨١١ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫ەلدایکبووە‬ ١٨٤٦ ‫تەمەین‬ ‫ەل‬ ، ٣٥ ‫نیاڵيدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫مردووە.‬ ‫توێژەر،‬ ‫(کۆمەڵێک‬ ٢٠٠٦ : ١٩ ) ١٨٤٧ ‫تەمەین‬ ‫ەل‬ ٤٤ ‫ایی‬ ‫دو‬ ‫نیی‬ ‫نی‬ ‫نیۆچ‬ ‫نی‬ ‫ک‬ ‫نیدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیي‬ ‫نی‬ ‫نیاڵ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کردووە"‬ . ‫تاین،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫(کردس‬ ٢٠٠٣ : ٢٢٧ ) ‫پێدەچێت‬ ‫ڵی‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫نیەرەخفامن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫ئەوەی‬ ‫کە‬ ، ١٨٠٥ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫بووبێت‬ ‫ەلدایک‬ ١٨٤٧ ‫ەل‬ ‫کردبێت،‬ ‫کۆچی‬ ‫نیلێامین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیاری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫بێت‬ ‫ترت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫اس‬ ‫ڕ‬ ‫تر‬ ‫مێژووەاكین‬ ‫هەموو‬ ‫ڤا‬ ‫مێژووی‬ ‫پۆڕێکی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پس‬ ‫کە‬ ‫يليێڤاش،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ئەو‬ ‫تگرییی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫پش‬ ‫نە،‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫م‬ ‫نەی‬ ‫بۆچوو‬ ‫و‬ ‫دەاكت‬ ‫ئەکبەر‬ ‫عەیل‬ ‫ریزا‬ ‫پێ‬ ‫ەل‬ ‫چاپە‬ ‫نیەیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫ماهشەرەخفامندا‬ ‫کتێبەکەی‬ ‫يەکەی‬ ‫ڕوس‬ ‫کتێب‬ ‫نووسيین‬ ‫ەل‬ ‫دەڵێت:"ماهشەرەخفامن‬ ‫ەکەيدا‬ ‫دووەم‬ ‫يین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ترش‬ ‫کۆاتیی‬ ‫ات‬ -‫يەکەمی‬ ‫نووین‬ ‫اك‬ ‫نیەرەاتی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ١٨٤٧ ‫بووە.‬ ‫ام‬ ‫بەردەو‬ ‫بەاڵم‬ ‫تووە".‬ ‫گر‬ ‫لێ‬ ‫نەکەی‬ ‫داان‬ ‫کردین‬ ‫او‬ ‫تەو‬ ‫ڕێگەی‬ ‫مەر‬ Мах Шараф ) ( ханум Курдистани,1990:30 ٢:٢ ‫ەلانو‬ ‫پێگەاین‬ ‫و‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫این‬ ‫خێز‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫ئەردەاڵندا‬ ‫توو،‬ ‫دەسڕتۆیش‬ ‫ماڵبایت‬ ‫دوو‬ ‫تێکەڵی‬ ‫کە‬ ‫بووە،‬ ‫انودار‬ ‫بنەماڵەيەیک‬ ‫ەل‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫بوو‬ ‫لتووریی‬ ‫کو‬ ‫و‬ ‫ئابووری‬ ‫يایس،‬ ‫س‬ ‫پێگەی‬ ‫ڕووی‬ ‫ەل‬ -‫بنەماڵەی‬ ‫ەل‬ ‫دایکەوە‬ ‫ەل‬ ‫یرە‬ ‫وەز‬ ‫و‬ ‫بەهێز‬ ‫نیاڵە‬ ‫ئەردەاڵن"‬ ‫"مێژووی‬ ‫ەل‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫وەک‬ ‫بوو،‬ ‫يييەاكن‬ ‫قادر‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫هەرچی‬ ‫اب‬ ‫یس‬ ‫و‬ ‫پەل‬ ‫خاوەن‬ ‫هەموودەم‬ ‫و‬ ‫بوون‬ ‫ئەمەک‬ ‫بە‬ ‫و‬ ‫نیۆز‬ ‫نی‬ ‫دڵس‬ ‫ئەردەاڵن،‬ ‫مریەاكین‬ ‫بۆ‬ ‫دەاكت،‬ ‫ڕووداوە‬ ‫بەی‬ ‫زۆر‬ ‫بەشداری‬ ‫توورە‬ ‫مەس‬ ‫ابپریی‬ ‫ئاغای‬ ‫حمەمەد‬ ‫بوون.‬ ‫دەسەاڵت‬ ‫پێگەی‬ ‫نگەاكین‬ ‫گر‬ ‫يني‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫ەل‬ ‫ار‬ ‫چو‬ ‫نیەردەمی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫و‬ ‫نیەدە‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نيو‬ ‫یکەی‬ ‫نز‬ ‫و‬ ‫کردووە‬ ‫ەکەی‬ ‫اكر)ی‬ ‫سەر‬ ‫یر(‬ ‫انز‬ ‫ندا‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫مریەاكین‬ ‫هێ‬ ‫ستین‬ ‫ا‬ ‫پار‬ ‫یر،‬ ‫انز‬ ‫ئەریک‬ ‫بووە.‬ ‫تان‬ ‫س‬ ‫کورد‬ ‫منیی‬ ‫انوخۆی‬ ‫نیی‬ ‫نی‬ ‫نیایش‬ ‫نی‬ ‫ئاس‬ ‫و‬ ‫يني‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫ەل‬ ‫ڕێگەی‬ ‫پايەيەش‬ ‫ئەم‬ ‫بووە.‬ ‫نیی‬ ‫نی‬ ‫نيش‬ ‫نورەاك‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫ەکە‬ ‫نیداریی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫کە‬ ‫تووە،‬ ‫نەگر‬ ‫ئاغا‬ ‫حمەمەد‬ ‫این‬ ‫نیەاڵتدار‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫يني‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مری‬ ‫ەل‬ ‫باكت،‬ ‫ەکە‬ ‫و‬ ‫پيالن‬ ‫تنەدەست.‬ ‫گر‬ ‫دەسەاڵت‬ ‫بۆ‬ ‫نەوەدا‬ ‫اوەان‬ ‫ئاژ‬ ‫تاین،‬ ‫کوردس‬ ‫توورەی‬ ‫(مەس‬ ١٩٨٩ : ١٥٧ ) ‫توێژەر‬ ‫نیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫(کۆمەڵێ‬ ، ٢٠٠٦ : ٢٣ -٢٤ ) ‫توێژەر،‬ ‫ڵێک‬ ‫(کۆمە‬ ٢٠٠٦ : ٢٤ ) ‫پێد‬ ‫زۆری‬ ‫تەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیایس‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫و‬ ‫ر‬ ‫اوە‬ ، ‫تاین،‬ ‫(کردس‬ ٢٠٠٣ : ٢٢٧ ) ‫ەل‬ ‫نیک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫يەک‬ ‫نیێ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫نیوڕەک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ک‬ ‫ە‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نیاغ‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئ‬ ‫حمەمەد‬ ‫ی‬ ‫نیدواڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫عەب‬ ‫نیریزا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫م‬ ، ‫نەق)(‬ ‫نیيبای(ڕەو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مو‬ ١٨٠٤ -١٨٦٤ ‫نیادي‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫خاین‬ ‫ئەکبەر‬ ‫عەیل‬ ‫مریزا‬ ‫ابویک‬ ،) ‫"حەديقەی‬ ‫نیەری‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نووس‬ ‫و‬ ‫وەقايعنگار‬ ‫نیی‬ ‫تا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫ئەکبەر‬ ‫عەیل‬ ‫او‬ ‫انرس‬ ‫لک،‬ ‫ئەملو‬ ‫ەل‬ ‫ساڵ‬ ‫دوو‬ ‫نيا‬ ‫تە‬ ‫ييە"،‬ ‫انرس‬ ‫"حەديقەی‬ ‫کتێیب‬ ‫خاوەین‬ ‫و‬ ‫بووە‬ ‫گەورەتر‬ ‫ماهشەرەخفامن‬ ‫نواڵهی"‬ ‫ئەما‬ . ‫توێژەر،‬ ‫ڵێک‬ ‫(کۆمە‬ ٢٠٠٦ : ٢٤ ) ‫توێژەر،‬ ‫ڵێک‬ ‫(کۆمە‬ ٢٠٠٦ : ٢٥ ) ٣:٢ ‫ماڵبایت‬ ‫یر‬ ‫وەز‬ ‫ی‬ ‫ەل‬ ‫پێگەاین‬ ‫و‬ ‫قادری‬ ‫و‬ ‫نشيین‬ ‫مری‬ ‫ئەردەاڵندا‬ ١:٣:٢ ‫یری‬ ‫وەز‬ ‫ماڵبایت‬ ‫تاین،‬ ‫کوردس‬ ‫مەردۆخ‬ ‫حمەمەد‬ ‫ێخ‬ ‫ش‬ ‫و‬ ‫ئەکبەر‬ ‫عەیل‬ ‫مریزا‬ ‫بەپێیی‬ ‫کە‬ ‫یری،‬ ‫وەز‬ ‫ماڵبایت‬ ‫أ‬ ‫فەرمانڕەو‬ ‫ای‬ ‫دو‬ ‫نیەر‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫يەکس‬ ‫یر‬ ‫وەز‬ ‫ادەی‬ ‫نەو‬ ‫خا‬ ‫ئەردەاڵن‬ ‫اكین‬ ‫ی‬ ‫يليێڤا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ڤاس‬ ‫دێت،‬ ‫ەل‬ ‫م‬ ‫ابرەيەوە‬ ‫ادە‬ ‫نەو‬ ‫خا‬ ‫ئەم‬ ‫دەڵێت:"دامەزرێنەری‬ ‫نیف‬ ‫نی‬ ‫يوس‬ ‫اجە‬ ‫خو‬ ‫کوڕی‬ ‫اه‬ ‫ئيرب‬ ‫اجە‬ ‫خو‬ ‫يە‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫هەڵۆخان‬ ‫کە‬ ‫بووە،‬ ‫نیفەهاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئەس‬ ‫از‬ ‫بەز‬ ١٦١٣ ‫يدا‬ ‫خۆ‬ ‫ەلگەڵ‬ ‫نەوە‬ ‫نیفەها‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ئەس‬ ‫ەل‬ ." ‫ا....‬ ‫حەسەانو‬ ‫قەاڵی‬ ‫ەل‬ ‫خۆی‬ ‫ابرەگای‬ ‫هێنايەوە‬ ( ‫يلييەڤا،‬ ‫ڤاس‬ ٢٠٠٩ : ١٣٩ -١٤٠ ) ‫یر‬ ‫وەز‬ ‫این‬ ‫خێز‬ ‫ی‬ ‫پياوەاكین‬ ‫و‬ ‫نە‬ ‫تاین،‬ ‫(کردس‬ ٢٠٠٣ : ٢١٣ ) ‫فەرمان‬ ‫نیەدەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫دو‬ ‫ەل‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫ايەتیی‬ ‫ڕەو‬ ‫یری‬ ‫وەز‬ ‫ادەی‬ ‫نەو‬ ‫خا‬ ‫ڕەوی‬ ‫نيياندا‬ ‫ز‬ ‫ێرت‬ ‫سييدا‬ ‫يا‬ ‫س‬ ‫خەابیت‬ ‫کۆاتييەاكین‬ ‫ئاڵوگۆڕە‬ ‫هەموو‬ ‫ەل‬ ‫ييان‬ ‫شدار‬ ‫بە‬ ‫ین‬ ‫چالکرت‬ ‫و‬ ‫پا...‬ ‫س‬ ‫چە‬ ‫نيان‬ ‫ئەردەاڵ‬ ‫تاین‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫نۆزدەيەم‬ ‫نیەدەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫کۆاتیی‬ ‫ات‬ ‫کە‬ ‫نەی،‬ ‫ئاڵوگۆڕا‬ ‫ئەو‬ ‫کردووە،‬ ‫ند".‬ ‫ا‬ ‫دەهەژ‬ ( ‫يلييەڤا،‬ ‫ڤاس‬ ٢٠٠٩ : ١٤٠ -١٤١ ) ٢:٣:٢ ‫ماڵبایت‬ ‫قادری‬ ‫نیاڵی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫بەری‬ ‫دەورو‬ ‫قادری‬ ‫کوردی‬ ‫اتيەفەی‬ ١٧٠٠ ‫توێژەر‬ ‫ڵێک‬ ‫کۆمە‬ ، ٢٠٠٦ : ٢٢ ) ‫بێت،‬ ‫بەغدادیی‬ ‫نیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نش‬ ‫مو‬ ‫بەپێیی‬ ‫دایرە‬ ‫وەک‬ ‫نیتنامەکەيدا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫گەش‬ ‫ەل‬ ‫دەاكت‬ ‫ابس‬ ، ‫ئەم‬ ‫نیاری‬ ‫نی‬ ‫ش‬ ‫یکی‬ ‫(نز‬ ٢٢ ‫مک)‬ ‫نييە،‬ ‫داروابری‬ ‫نیدايە،‬ ‫نیايەک‬ ‫چي‬ ‫دامێین‬ ‫ەل‬ ‫دوورە،‬ ‫ەل‬ ‫اانن‬ ‫ز‬ ‫نەکەی‬ ‫ا‬ ‫تو‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نيش‬ ‫دا‬ ‫بەی‬ ‫زۆر‬ ‫انوە‬ ‫بەو‬ ‫دێکەاین‬ ‫انوی‬ ‫بوون،‬ ‫ئەوێ‬ ‫تەجێیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نيش‬ ‫و‬ ‫هاتوون‬ ‫نەوە‬ ‫هەمەدا‬ ‫دەرگەزێین‬ ‫نەيەو‬ ‫کۆ‬ ‫انوان‬ ‫ە‬ ‫وە‬ " . ‫بەغدادی،‬ ‫نشی‬ ‫(مو‬ ٢٠١٤ : ٥٢ ) ‫(عامد‬ ‫رٶوف،‬ ‫عبدالسالم‬ ٢٠١١ : ١٢ ) ٤:٢ ‫ببەخرش‬ ‫ێتەوە.‬ ‫تاین،‬ ‫(کردس‬ ٢٠٠٢ : ١٣٥ -١٣٦ ) ‫نەک‬ ‫سەردا‬ ‫ەل‬ ‫ڕچی‬ ‫از‬ ‫جياو‬ ‫جنی‬ ‫سەر‬ ‫نە،‬ ‫س‬ ‫شاری‬ ‫بۆ‬ ‫ەيدا‬ ‫چيناي‬ ‫و‬ ‫کۆمەاڵيەتیی‬ ‫ی‬ ‫ەتیی‬ ( ‫ڕچی،‬ ٢٠١٢ : ٢٠٧ ) ‫تورەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫(مەس‬ ‫تاین،‬ ‫کوردس‬ ١٩٨٩ : ١٩٩ ) ‫تاین،‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫تورەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫(مەس‬ ١٩٨٩ : ٢٠١ ) ‫ڵتان‬ ‫نیو‬ ‫نی‬ ( ‫ڕچی،‬ ٢٠١٢ : ٢٠٦ ) ‫تورەی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫(مەس‬ ‫تاین،‬ ‫کوردس‬ ١٩٨٩ : ١٩٨ -١٩٩ ) ‫(ک‬ ‫ڵێک‬ ‫ۆمە‬ ‫ابرەيەوە‬ ‫ەلم‬ ‫و‬ ( ‫توێژەر،‬ ٢٠٠٦ : ٦١ )

JUHD | https://doi.org/10.21928/juhd.v5n2y2019.pp1-12 ‫نیان‬ ‫نی‬ ‫ني‬ ‫ا‬ ‫تو‬ ‫کوڕی‬ ‫نیاین‬ ‫نی‬ ‫نواڵخ‬ ‫نیا‬ ‫نی‬ ‫ئەم‬ ‫و‬ ) ‫پشتبەس‬ ‫یت‬ ‫ئاس‬ ‫و‬ ‫بکەن‬ ‫ان‬ ‫او‬ ‫فر‬ ‫ژێردەستيان‬ ‫انوچەاكین‬ ‫بکەن،‬ ‫بەهێز‬ ‫خۆاین‬ ‫پێگەی‬ ‫نیکەن.‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫از‬ ‫لو‬ ‫نیدیی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ن‬ ‫انوە‬ ‫نیەاڵیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫بە‬ ‫نیاڵەدا(‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫دەڵێت:"ەلم‬ ‫و‬ ‫دەهێنێتەوە‬ ١٧٨٧ -‫قاجاری...‬ ‫حمەمەدخاین‬ ‫ئاغا‬ ‫یئ)‬ ‫ی.‬ ‫باكت".‬ ‫داگری‬ ‫تان‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫کوردس‬ ‫نیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫یس‬ ‫دەيو‬ ‫و‬ ‫اكتە‬ ‫ئەو‬ ‫ندە‬ ‫هەرچە‬ ‫ق‬ ‫نیەاڵیت‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫دەس‬ ‫ندین‬ ‫پا‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫چەس‬ ‫نیەرەاتی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫س‬ ‫ەل‬ ‫یش‬ ‫اتر‬ ‫دو‬ ‫مەزن‬ ‫خورسەوخاین‬ ‫ندا،‬ ‫ييەاك‬ ‫اجار‬ ‫يەی‬ ‫گفتوگۆ‬ ‫ەلو‬ ‫وەک‬ ‫ێوەيەک‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫بەش‬ ‫بووە،‬ ‫پێگە‬ ‫نیاوەن‬ ‫نی‬ ‫خ‬ ‫و‬ ‫اان‬ ‫بەتو‬ ‫نیدە‬ ‫نی‬ ‫هێن‬ ‫ەل‬ ‫ان‬ ‫نێو‬ ‫دەاكت،‬ ‫ڕێەیی‬ ‫یر‬ ‫دەیگێڕێتەوە:"وەز‬ ‫نیەرەخفامن‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫نی‬ ‫ماهش‬ ‫کە‬ ‫یرەکەيدا،‬ ‫وەز‬ ‫و‬ ‫خورسەوخان‬ JUHD | https://doi.org/10.21928/juhd.v5n2y2019.pp1-12 
JUHD | https://doi.org/10.21928/juhd.v5n2y2019.pp1-12 

JUHD | https://doi.org/10.21928/juhd.v5n2y2019.pp1-12
Mah Sharaf Khanoum Ardalani (Mastura Kurdistani), historian and author(1805- 1847); her life and her epoch