كارتێكرنا بكارئینانا ستراتیجییەتێن نەخشێن هزری و سووم بدەستڤەئینانا قوتابیێن پولا دەهێ‌ ئامادەیی د بابەتێ‌ ئەدەبێ‌ كوردی دا و گەشەكرنا هزركرنا هیڤی خوازی لدەف وان





  




‫حیٔری‬ ‫الیُّێَ‬ : ‫ْزری‬ ‫ُّخشێَ‬ ‫شخراحیخیّحا‬ ‫ئێم:‬ : Thinking

  ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫شّرێ‬ ‫ل‬ ‫گظخی‬ ‫یا‬ ‫شّرەنی‬ ‫ْزرا‬ ‫دْێخّ‬ ‫ُّخظّی‬ ‫ْٔیرحر‬ ‫و‬ ‫الوەنی‬ ‫پێهٓاحّیێَ‬ ‫دا‬ ‫دویف‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫دیارنرن‬ ‫ئێهێ‬ ‫دویف‬ ‫ل‬ ‫ئێم‬ ‫ّْروەشا‬ ‫دیارنرن‬ ‫دْێِّ‬ ‫دا‬ . 


	5255 5255 5255 5255 5255 5255 5255	666 -689 ، 666 -689 ، 666 -689 ، 666 -689 ، 666 -689 ، 666 -689 ، 666 -689 ،	‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ،	: 5 : 5 : 5 : 5 : 5 : 5 : 5	‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ،	‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52 ‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52 ‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52 ‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52 ‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52 52 ‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52	‫طوظارا‬ ‫طوظارا‬ ‫طوظارا‬ ‫طوظارا‬ ‫طوظارا‬ ‫طوظارا‬
	‫دارژحَ‬ ‫ْاحییّ‬ : ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشییّحێَ‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ةدەشخڤّئیِاُا‬ ‫ىصّر‬ ‫شٔوم‬ ‫و‬ ‫ْزری‬ 0 -‫ناریگّرییا‬ ‫دەْێ‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫د‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫چییّ؟‬ ‫دا‬ 7 -‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشییّحێَ‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫ناریگّرییا‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫گٔحِا‬ ‫د‬ ‫شٔوم‬ ‫و‬ ‫ْزری‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫ةۆ‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ ‫دەْێ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫خٔ‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫ئاٌادەیی،‬ ‫ل‬ ‫ازی‬ ‫چییّ؟‬ ‫ئّوان‬ ‫دەڤ‬ ‫ُّخظّیّنێ‬ ‫یێَ‬ ‫زاُصخی‬ ‫حێگّْێَ‬ ‫ْزرو‬ ‫رێهخصخی‬ ‫ةظێٔەنێ‬ ‫نٔ‬ ‫دنّت،‬ ‫پێظهێض‬ ‫گرُگ‬ ‫و‬ ‫رووَْ‬ ‫خاُّی‬ ‫د‬ ‫ئاطهّرا‬ ‫پظج‬ ‫و‬ ‫ةّرچاڤهرن،‬ ‫دْێِّ‬ ‫اُدا‬ ‫ةّشخِێ‬ ‫زٌاُێ‬ ‫ىصّر‬ ‫دیخِێ‬ ‫زٌاُێ‬ ‫ژ‬ ‫پخر‬ ‫دنّت‬ ‫ئاخفخِێ‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫طێٔەیی‬ ‫ةڤی‬ ‫.و‬ ‫دێ‬ ‫ئازاد‬ ‫یا‬ ‫ةیج.‬ ‫ةصاُاْی‬ ‫و‬ ( ‫ٌٔشی،‬ 3129 ، ‫ص‬ 29 ) . ‫ّْروەشا‬ ‫شٔوم‬ ‫شخراحیشیّحا‬ (SWOM) ‫ژ‬ ‫ئێهّ‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫شخراحیشیّحێَ‬ ‫وان‬ ‫پظختّشخِێ‬ ‫نٔ‬ ‫یّ،‬ ‫ةِاغّیێ‬ ‫ىصّر‬ ‫ىێ‬ ‫پێهٓاحّیا‬ ‫د‬ ‫ْزری‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫گداُا‬ ‫خٔاُدُێ‬ ‫پروگراٌێَ‬ ‫ئارٌاُشا‬ ‫و‬ ‫گرُگی‬ ‫و‬ ‫دنّت،‬ ‫دا‬ ‫وێ‬ ‫حّوەرێ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫ئّوە،‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫ةیج،‬ ‫رۆىێ‬ ‫وی‬ ‫ةۆ‬ ‫سارەشّریّك‬ ‫ةتیخّ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ُێگّحیف،‬ ‫یێ‬ ‫فێرنرن‬ ‫نریارا‬ ‫د‬ ‫ئّدادنّت‬ ‫و‬ ‫دگێریج‬ ‫كٔحاةی‬ ‫نٔ‬ ‫رۆىێ‬ ‫وژوی‬ ‫دا،‬ ‫دویرئێخصخَ.‬ ‫ةٓێخّ‬ ( ‫اىشٍتيی،‬ 3126 ، ‫ص‬ 21: ) . ‫دةٔارێ‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫پّروەردێ‬ ‫حظخّنێ‬ ‫دا‬ ‫وەنٔ‬ ‫ةصپٔرُاشان‬ ‫و‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫وزوورةّیا‬ ‫ُیِّ‬ ‫ُٔی‬ ‫سٔرەنێ‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫خٔیادنّن،‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ب‬ ‫ٌأٌشخاییان‬ ‫پیظّییا‬ ‫پێظئێخصخِا‬ ‫و‬ ‫ةّرّْفهرن‬ ‫ٍُٔوُّیا‬ ‫رێیا‬ ( ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫واُّگٔحِا‬ -(Reflective Teaching ، ‫رەُگڤّداُّنّ‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّف‬ ‫ٌیِا‬ ‫نّڤَ‬ ‫پّروەردُاشێَ‬ ‫داُا‬ ‫گرُگی‬ ‫ژ‬ ( ‫طٔن‬ Schon ) ‫و‬ ( ‫دیٔی‬ ‫سٔن‬ John Dewey) ‫ب‬ ‫نٔ‬ ، ‫ةِّرەت‬ ‫پێهٓاحّیّنا‬ ‫خٔازی‬ ‫ْزراْیڤی‬ ‫دةیَِ‬ ‫گرُگی‬ ‫ْاریهارە‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫ٌأٌشخایان‬ ‫پێظئێخصخِا‬ ‫د‬ ‫گرُگّ‬ ‫و‬ ‫ةۆ‬ ‫فّرأٌوطهری‬ ‫ئاشخێَ‬ ‫ژ‬ ‫وان‬ ‫ڤّگْٔاشخِا‬ ‫ژةۆ‬ ‫گُٔشایی‬ ‫ئاشخێَ‬ ‫دْێِّ‬ ‫حێدا‬ ‫نریار‬ ‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫ْزراْیڤی‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫ئاراشخّنرن‬ ‫خٔازی.‬ ( ‫غتداىصالم،‬ 311: ، ‫ص‬ 255 ) . ‫ةظێٔەیّنێ‬ ‫ئّڤێ‬ ‫گرُگییا‬ ‫گظخی‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫ىخٔارێ‬ ‫خاىێَ‬ ‫دئّڤان‬ ‫ةّرچاڤهرن‬ ‫دْێخّ‬ ‫دا‬ : -‫طێٔەیّنێ‬ ‫ب‬ ‫زٌاُی‬ ‫ّْیّ،‬ ‫خۆ‬ ‫گرُگییا‬ ‫گظخی‬ ‫ئاالڤّنێ‬ ‫سُٔهّ‬ ‫ىێهخێگّْظخِێ‬ ‫ب‬ ‫ئّدەب‬ ‫و‬ ‫یّ،‬ ‫طێٔەیّنێ‬ ‫و‬ ‫گرُگ‬ ‫یّنّیّنا‬ ‫چُٔهّ‬ ‫حایتّت‬ ‫گروپێ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫د‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ . ‫ئّڤێ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫ژةۆ‬ ‫گریٍاُێ‬ ‫شێ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ، ‫گری‬ ‫دارێظخَ‬ ‫ىلی‬ ‫ٍاُێَ‬ : ‫ئێگێ‬ ‫یا‬ ‫ىلی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ّْیّ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ( 1016 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫دا،‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ئێهێ‬ ‫گروپێ‬ ‫و‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫د‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ . ‫دووێ‬ ‫یا‬ ‫ىلی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ّْیّ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاش‬ ‫خێ‬ ( 1016 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫دا،‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫دووێ‬ ‫گروپێ‬ ‫و‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫د‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ . ‫شیێ‬ ‫یا‬ ‫ىلی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ُیَِ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ( 1016 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫دا،‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ئێهێ‬ ‫گروپێ‬ ‫و‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫دووێ‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫د‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ . ‫دووێ‬ ‫یا‬ ‫شّرەنی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ُیَِ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ( 1016 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ئێهێ‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫و‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫دووێ‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫و‬ ‫گروپێ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫د‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫دا‬ ‫خٔازی‬ . ‫ئّڤێ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫ژةۆ‬ ‫گریٍاُێ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ، ‫شێ‬ ‫دارێظخَ‬ ‫ىلی‬ ‫گریٍاُێَ‬ : ‫ئێگێ‬ ‫یا‬ ‫ىلی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ُیَِ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ( 1016 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫دا،‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّر‬ ‫یێ‬ ‫ی‬ ‫ئێهێ‬ ‫گروپێ‬ ‫و‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫دا‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫د‬ . ‫دووێ‬ ‫یا‬ ‫ىلی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ُیَِ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ( 1.14 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫دا،‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫دووێ‬ ‫گروپێ‬ ‫و‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫دا‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫د‬ . ‫د‬ ‫ةهارةیَِ‬ ‫دطێَ‬ ‫گٔحِێ‬ ‫واُّ‬ ‫نریارا‬ ‫ئّڤّ‬ ‫دا،و‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫ئاشخێَ‬ ‫راگرحِا‬ ‫ةيِد‬ ‫ةۆ‬ ‫دزڤریخّڤّ‬ ‫و‬ ‫فێرةٔوُێ‬ ‫پظخگیریهرُا‬ ‫ڤّدیخِێ‬ ‫رێها‬ ‫ب‬ ‫دەڤ‬ ‫ل‬ ‫كٔحاةییان.‬ ( ‫خيیو،‬ 3119 ، ‫ص‬ 83 ) . ‫فێرنرُێ‬ ‫ةّرةّالڤێَ‬ ‫ئاالڤێَ‬ ‫نٔ‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫دزٌاُی‬ ُّ ‫فێرةٔوُێ‬ ‫نریارا‬ ‫ةّشخِێ‬ ‫پظج‬ ‫و‬ ‫رووَِْ‬ ‫د‬ ‫دا‬ ‫ىصّر‬ ‫نریارا‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫دنّن.‬ ( ‫ُٔفو،‬ 3122 ، ‫ص‬ 352 ) . ‫فێرنرُێ‬ ‫ئاالڤێَ‬ ‫نردەیی:‬ ‫پێِاشا‬ ‫دیخِێ‬ ‫یێَ‬ ‫ژ‬ ‫نٔ‬ ُّ ‫حّنّزێ‬ ‫دْێج‬ ‫پێم‬ ‫ُّخظّنری‬ ‫طێٔەیێَ‬ ‫ّْطج‬ ‫دنّت.‬ ‫ةِّرەحی‬ ‫ْزرا‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫ّْطج‬ ‫ىصّر‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫نارئیِاُا‬ ‫ب‬ ‫راةٔو‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫دەْێ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫دگّل‬ ‫ْزری‬ ‫د‬ ‫ئاٌادەیی‬ ( ‫گروپێ‬ ‫ئێهێ‬ ‫یی‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ةۆ‬ ‫دا،‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫و‬ ‫زٌان‬ ‫پّرحٔونا‬ ‫ژ‬ ‫دایی‬ ‫ةریار‬ ‫ب‬ ‫نٔردی،‬ ‫ةّرفرەه‬ ‫زاُیاریێَ‬ ‫و‬ ‫ْزر‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشڤّ‬ ‫ٌّرەٌا‬ . 4 -‫یّ،‬ ‫گٔحِی‬ ‫واُّ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫شٔوم:‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫گرُگیێ‬ ‫خٔاُدُێ‬ ‫دةاةّحێَ‬ ‫ْزری‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫ب‬ ‫دا‬ ‫ددەت،‬ ‫دەشخِیظاُهری‬ ‫یێَ‬ ‫پظهداریهرُا‬ ‫ّْروەشا‬ ‫دڤێ‬ ‫ٌأٌشخای‬ ‫ْزرا‬ ‫ةاطهرُا‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫نریارێدا،‬ ‫ژ‬ ‫واحّ‬ ‫كٔحاةی،‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ ‫داْێِّراُّیّ‬ ‫و‬ ‫رەخِّیی‬ ‫دْێج‬ ‫پێم‬ ‫گرُگ‬ ‫و‬ ‫شّرەنی‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫طّش‬ ( ‫ئارێظان،‬ ‫چارەشّرنرُا‬ ‫ةّراوردنرن،‬ ‫پرشیارنرن،‬ ‫داُاةریارێ‬ ‫پێظتیِیهرن،‬ ‫ىّواُّیان،‬ ‫پّیدانرُا‬ ) . ( ‫أفاكّ،‬ ‫و‬ ‫اىهتیصی‬ 3125 ، ‫ص‬ 474 0) ‫ژالیێ‬ ‫نٔ‬ ‫پێراةٔوُاُّ‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫نردەیی:‬ ‫پێِاشّیا‬ ‫ُّخظّنرن‬ ‫ْاحیِّ‬ ‫ڤّ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ( ‫پالُهرن‬ ) ‫دگّل‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫گٔحِا‬ ‫د‬ ‫دووی،‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫دەْێ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ةۆ‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫ْزر‬ ‫و‬ ‫زاُیَ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫وێژەیی،‬ ‫پظها‬ ‫و‬ ‫زاُیاراییان‬ . 5 -‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫چاپٔنیِّ،‬ ‫و‬ ‫زاُیَ‬ ‫ئّو‬ ‫دەشخهّفج:‬ ‫دەرئُّشاٌێ‬ ‫ژ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫یان‬ ‫ةاةّحّنی‬ ‫ڤّنٔىیِا‬ ‫فێرةٔوُێ‬ ‫یّنّیها‬ ‫ةدەشج‬ ‫ُیظاُهری‬ ‫دەشج‬ ‫یێَ‬ ‫ئیِایَ.‬ ‫خۆڤّ‬ ( ‫اىػلیو,‬ 7115 ، ‫ص‬ 99 ) . ‫دووێ‬ ‫پشها‬ ‫ةّرێ‬ ‫ڤّنٔىیِێَ‬ ‫و‬ Maps Strategy ‫چّرخێ‬ ‫ل‬ ‫نٔ‬ ‫ئّوا‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشییّحا‬ ‫ةیصخێ‬ ‫ژالیێ‬ ( ‫ئیپخٔن‬ ‫ئّىترت‬ Albert Upton) ‫ڤّ‬ ‫ی،‬ ‫ئّوان‬ ‫ژ‬ ‫ْژٌارحَ‬ ‫ودْێخّ‬ ‫ئاڤانرن‬ ‫ْاحییّ‬ ‫ةِیاحێ‬ ‫ىصّر‬ ‫نٔ‬ ‫شخراحیشییّحێَ‬ ‫ئاڤانّر‬ ‫ْزرنرُّنا‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫پرۆشّیا‬ ‫پّیدایٔویّ،‬ ‫چاالنرُا‬ ‫و‬ ‫نارانرن‬ ‫ٌێظهێ‬ ‫د‬ ‫دەورووةّر‬ ‫سیٓاُا‬ ‫ژ‬ ‫راشخّوخۆ‬ ‫یّ،‬ ‫ٌرۆڤی‬ ‫ژ‬ ‫وئێهّ‬ ‫دْێج‬ ‫دا‬ ‫ٌرۆڤی‬ ‫حێگّْظخِا‬ ‫و‬ ‫زاُیَ‬ ‫پرۆشّیان‬ ‫گرُگخریَ‬ . ‫ٌێژوویی،‬ ‫گّطّنرُێَ‬ ‫چُّدیَ‬ ‫دەرئُّشاٌێَ‬ ‫ژ‬ ‫ل‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫پّیداةٔوُا‬ ‫شاال‬ ( 2:52 ‫ز‬ ) ‫،دەشخپێهریّ،‬ ‫شاال‬ ‫ل‬ ‫و‬ ( 2:69 ‫ز‬ ) ‫ی‬ ‫ریخظارد‬ ‫شاٌصٔن‬ (Richard Samson) ‫ل‬ ‫و‬ ‫ی،‬ ‫شاال‬ ( 2:71 ‫ز‬ ) ‫ةِاڤێ‬ ‫ةِاڤهرن‬ ‫ْاحیّ‬ ‫ئیپخٔن‬ ‫ٍُٔوُّیا‬ / ‫شاٌصٔن‬ Upton/ Samson ‫شاال‬ ‫ول‬ ( 2:81 ‫ز‬ ) ‫حظارىز‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫زاُصخی‬ ‫ئافراُدُێَ‬ ‫دەشخّیا‬ ‫ادٌز‬ (Charles Adams) ‫ئّف‬ ‫داٌّزراُدن،‬ ‫ْاحّ‬ ‫چارەنرُا‬ ‫طیاُێَ‬ ‫پێظئێخصخِا‬ ‫ب‬ ‫راةٔو‬ ‫دەزگّّْ‬ ‫نریار‬ ‫و‬ ‫ئاىۆزیان‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫ا‬ . ( ‫غتداىْٔاب،‬ 3118 ، ‫ص‬ 32 ) . ‫شاال‬ ‫دەشخپێها‬ ‫ل‬ ‫ّْروەشا‬ 2:81 ‫حا‬ ‫ز،‬ ‫شاال‬ ‫دوٌاْیها‬ 2:91 ‫ىصّر‬ ‫ئاٌاژە‬ ‫راپٔرحان‬ ‫ژٌارەنا‬ ‫ز،‬ ‫ئاشخێ‬ ‫گّطّةٔوُا‬ ‫دزٌاُێ‬ ‫كٔحاةییان‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫ئیِگيیزی‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ةیرنارییێ‬ ‫دایّ.‬ ( ‫شهران‬ ‫اةٔ‬ ، 3123 ‫،ص‬ 34 ) . ‫ْزری‬ ‫ُّخشێَ‬ ‫شخراحیخییّحا‬ ‫گرُگییا‬ : ‫ةّشخِێ‬ ‫پظج‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ‫و‬ ‫خۆ‬ ‫ىصّر‬ ‫ةّرپرشیارەحیێ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫زێدەدنّت،‬ ‫كٔحاةی‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّڤ‬ ‫چڤانی،‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫ِْدەك‬ ‫گّطّپێداُا‬ ‫ّْةٔوُێ‬ ‫ةخۆ‬ ‫ةاوەری‬ ‫ةٔوُا‬ ‫زێدە‬ ‫ئّگّری‬ ‫دةیخّ‬ ‫ل‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫دنریارا‬ ‫كٔحاةی‬ ‫دەف‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫واحّ‬ ‫دا،‬ ‫ئاىۆز‬ ‫چارەنرُا‬ ‫ىصّر‬ ‫ْاریهارە‬ ‫یا‬ ‫ْزری‬ ‫وێ‬ ‫زاُیِا‬ ‫و‬ ‫یان‬ ‫ّْی،‬ ‫دا‬ ‫سٔدا‬ ‫سٔدا‬ ‫گٔراوێَ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫پّیٔەُدیا‬ ‫طیاُێَ‬ ‫ْزری،‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫گرُگیێَ‬ ‫دیارحریَ‬ ‫ژ‬ ‫نّواحّ‬ ‫دا‬ ‫شُّخّری‬ ‫النێظّیا‬ ‫د‬ ‫واحّ‬ ‫دْێج.‬ ( ‫رویدان‬ ) ‫یان‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫دالنێظّیێَ‬ ‫و‬ ‫دیارنرن‬ ‫دْێخّ‬ ‫حێدا‬ ‫شّرەنی‬ ‫الیێ‬ ‫راشخێ‬ ‫روید‬ ‫پّیداةٔوُا‬ ‫ئّگّرێَ‬ ‫دا‬ ‫اُێ‬ ‫حێدا‬ ‫دْێِّ‬ ‫الیێ‬ ‫النێظّیێَ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫دیارنرن،‬ ‫چّپێ‬ ‫رویداُێ‬ ‫دەرئُّشاٌێَ‬ ‫دیارنرن‬ ‫دْێِّ‬ ‫حێدا‬ . ‫وێِّیێ‬ ( 3 ) 4 -‫ُّخظّیێ‬ ‫دارێ‬ ‫یان‬ ‫حێگّه‬ ‫نٔ‬ ‫ُّخظّیّ‬ ‫ئّو‬ : ‫وێِّیێ‬ ( 4 ) 5 -‫ُّخظیێ‬ ‫پّكیظهێ‬ ‫یێ‬ ‫وێِّیێ‬ ( 8 ) 9 -‫ُّخظێ‬ ‫پرێ‬ ‫یێ‬ ‫ُّخظّیّ‬ ‫ئّو‬ : ‫دووالیُّان‬ ‫ژ‬ ‫نٔ‬ ‫ُٔی‬ ‫حظخێَ‬ ‫و‬ ‫زاُیاری‬ ‫دا‬ ‫دالیُّّنی‬ ‫واحّ‬ ‫دْێج،‬ ‫پێم‬ ‫پێ‬ ‫ٌّةّشج‬ ‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫دیارنرن‬ ‫دْێِّ‬ ‫حێدا‬ ‫كٔحاةی‬ ‫فێرةتَ،‬ ‫الیُّێ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ُێزیهی‬ ‫زاُیاریێَ‬ ‫ئّو‬ ‫دی‬ ‫الیُّێ‬ ‫ئێهێ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫ىدەف‬ ‫وەخج‬ ‫پێض‬ ‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫ةَ،‬ ‫شاُاْیخر‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫ةيّزحر‬ ‫نٔ‬ ‫دیارنرن،‬ ‫دْێِّ‬ ‫حێدا‬ ‫ئاطهرا‬ ‫ةدەشخڤّةٓێج.‬ ‫فێرنرن‬ ( ‫ٌراد،‬ 3127 264 ) ‫،ص‬ ‫و‬ ( ‫اىخخر،‬ 3128 ، ‫ص‬ 33 ) . ‫ژ‬ ‫ُّخظّیّ‬ ‫ئّڤ‬ ‫حێهّل:‬ ‫حظخێ‬ ‫یان‬ ‫حێگّه‬ ‫ئّو‬ ‫نٔ‬ ‫دْێَ،‬ ‫دْێِّ‬ ‫حێدا‬ ‫نرن،‬ ‫ةٓێخّ‬ ‫دا‬ ‫وان‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫ةّراوردی‬ ‫ىێ‬ ‫دیارنرن،‬ ‫و‬ ‫ئێم‬ ‫دگّل‬ ‫ّْڤپظم‬ ‫ةازُّیێَ‬ ‫ئّو‬ ‫شّرەنی‬ ‫ةازُّیێَ‬ ‫دگّل‬ ‫شُّخّری‬ ‫یان‬ ‫ىێ‬ ‫دیارنرن،‬ ‫دْێِّ‬ ‫دُاڤدا‬ ‫ّْڤپظم‬ ‫حایتّحٍُّدیێَ‬ ‫ل‬ ‫ةازُّیّنێ‬ ‫ّْر‬ ‫دەوروةّری‬ ‫حێگّّْنێ‬ ‫ّْر‬ ‫دیارنرن،‬ ‫دْێخّ‬ ‫حێدا‬ ‫حێدا‬ ‫سٔدا‬ ‫ژێم‬ ‫طێٔەیێ‬ ‫ب‬ ‫دا‬ ‫دویف‬ ‫ل‬ ‫النێظّیێَ‬ ‫ئّو‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ل‬ ‫دْێِّ‬ ‫دا‬ ‫ئێم‬ ‫دویف‬ ‫پرنرن‬ . ‫پێ‬ ‫دشج‬ ‫دێ‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّڤ‬ ‫ةهّیَ‬ ‫دەرةڕیِێ‬ ‫ئازاداُّ‬ ‫ةهّیَ‬ ‫خۆ‬ ‫ژ‬ . ‫ب‬ ‫پخر‬ ‫نٔ‬ ‫دا،‬ ‫ةٔاران‬ ‫دٌّْی‬ ٌّ ‫دەحّ‬ ‫ٌێظهی‬ ‫ىڤیِا‬ ‫ژ‬ ‫حٌّام‬ ‫ئازادیّنا‬ ‫حایتّحٍُّدیێَ‬ ‫دا‬ ‫دُاڤ‬ ‫و‬ ‫دگریج‬ ‫ةخۆڤّ‬ ‫ةازُّیان‬ 2 -‫وێ‬ ‫ُاڤّراشخا‬ ‫ژ‬ ‫و‬ ‫ةهّیَ‬ ‫ةّرّْڤ‬ ‫شپی‬ ‫الپّرەنا‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫شُّخّری‬ ‫ةٔزان‬ ‫حُٔی‬ ‫خٔارێ‬ ‫ل‬ ‫خاىێَ‬ ‫ئّڤان‬ ‫د‬ ‫ْزری‬ ‫دیاردنّت‬ ‫دا‬ : ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫پێِگاڤێَ‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخشێَ‬ ‫شخراحیخیّحا‬ ‫پێِگاڤێَ‬ : ( 9 ) ‫وێِّیێ‬ ‫پێ‬ ‫ٌّةّشج‬ ‫پێم‬ ‫ئێم‬ ‫ةّراٌتّری‬ ‫ل‬ ‫یێَ‬ ‫شُّخّری‬ ‫ةازُّیێَ‬ ‫دوو‬	‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫گرُگییا‬ : ‫پێظڤّچٔوُێَ‬ ‫دشّردەٌێ‬ ‫د‬ ‫ٌّزن‬ ‫گّىّك‬ ‫ناریگّریّنا‬ ‫ُٔنّدا‬ ‫شایهٔىٔژیێ‬ ‫و‬ ‫زاُصخی‬ ‫الیُّێَ‬ ‫دٌّْی‬ ‫و‬ ‫وەالحاُدا‬ ‫پخریا‬ ‫پێظڤّچٔوُا‬ ‫طارشخاُیّحا‬ ‫وەرارةٔوُا‬ ‫زێدەةاری‬ ‫نریّ،‬ ‫ژیاُێدا‬ ‫ئُّشاٌێ‬ ‫ژ‬ ‫ةٔاراُدا‬ ‫دگّىّك‬ ‫و‬ ‫ٌرۆڤی‬ ‫دەشخهّفخێَ‬ ‫ٌّزُ‬ ‫زاُیِێ‬ ‫ێَ‬ ‫شّردەٌێ‬ ‫ئّڤ‬ ‫و‬ ،ُّ ‫حێدا‬ ‫ئّم‬ ‫ُٓۆ‬ ‫یێ‬ ‫دژیَ‬ ‫ژالیێ‬ ‫پێظخر‬ ‫شّردەٌێَ‬ ‫ژ‬ ‫سیاوازە‬ ‫دٌّْی‬ ‫ةيّز‬ ‫گْٔریِێَ‬ ‫ةیاڤاُدا.‬ ( ‫اخرون،‬ ‫و‬ ‫أطخیٔە،‬ 3122 ، ‫ص‬ 22 ) . ‫فێرنرُێ‬ ‫حیٔرێَ‬ ‫حّنّزێ‬ ‫ُٔی‬ ‫یێَ‬ ‫وێ‬ ‫ىصّر‬ ‫چُّدێ‬ ‫رەگّزەنێ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫نٔ‬ ‫دنّن،‬ ‫گرُگ‬ ‫و‬ ‫ناریگّر‬ ‫پّروەردێدا‬ ‫نریارا‬ ‫د‬ ‫ةیج‬ ‫گْٔدارەنێ‬ ‫ُّةیخّ‬ ‫و‬ ‫ةێ‬ ‫ةّشخِێ‬ ‫پظج‬ ‫فێرةٔون‬ ‫نٔ‬ ‫ژةّر‬ ‫شٔود،‬ ‫شّر‬ ‫ل‬ ‫رەُگّنێ‬ ‫ب‬ ‫نٔ‬ ‫دنّت،‬ ‫كٔحاةی‬ ‫ةٔوُا‬ ‫شُّخّر‬ ‫نارنرُێ‬ ‫خاال‬ ‫ةِّرەحی‬ ‫رێهێَ‬ ‫گْٔریِا‬ ‫ةیج.و‬ ‫واُّگٔحِێ‬ ‫ةیج.و‬ ‫شّردەٌیاُّ‬ ‫رێهێَ‬ ‫ب‬ ‫نّڤَ‬ ‫یێَ‬ ‫ڤێ‬ ‫ةۆ‬ ‫ٌأٌشخا‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ٌّةّشخێ‬ ‫ةظێٔەیّنێ‬ ‫ةّرّْڤهرن.‬ ‫ةٓێِّ‬ ‫ةاش‬ ( ‫ُتٓان،‬ 7112 ، ‫ص‬ 6 ) . ‫فێرةٔون‬ ‫ژةۆ‬ ‫ةهارئیِان‬ ‫دْێِّ‬ ‫ئاالڤێَ‬ ‫و‬ ‫رێم‬ ‫ژوان‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫و‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫ئّوژی‬ ‫نٔ‬ ‫وێِّیان‬ ‫رێها‬ ‫ب‬ ( ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ) ‫ئاالڤّنێ‬ ‫و‬ ‫رێهّنّ‬ ‫نٔ‬ ‫یّ،‬ ‫ةۆ‬ ‫ُٔیّ‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫وچّواُیا‬ ‫كٔحاةی‬ ‫و‬ ‫ٌأٌشخایی‬ ‫دةاةّحێ‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ناُدایّ،‬ ‫ّْردوو‬ ‫طیاُێَ‬ ‫د‬ ‫نٔ‬ ‫دا،‬ ‫پێ‬ ‫دەرةڕیِێ‬ ‫ِاوەنّ‬ ‫ْزرێَ‬ ‫ةّرا‬ ‫دُاڤ‬ ‫پّیٔەُدیێَ‬ ‫ژ‬ ‫ئارٌاُشا‬ ‫دنّت.ب‬ ‫راشخّكیِّیان‬ ‫و‬ ‫ةِّرحی‬ ‫ةاش.‬ ‫حێگّْظخِّنا‬ ( ‫االغصر،‬ 0992 ، ‫ص‬ 016 ) . ‫شّرُز‬ ‫ریهێَ‬ ‫ژوان‬ ‫ئیهّ‬ ‫نٔ‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫نٌّٔىّنا‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫كٔحاةی،‬ ‫فێرنرُا‬ ‫و‬ ‫فیرةٔون‬ ‫ةۆ‬ ‫رانێض‬ ‫ژواُا‬ ‫رادةیج‬ ‫ةِّرەحی‬ ‫یێَ‬ ‫ْزری‬ ‫نریارێَ‬ ( ‫دەشِیظاُهرن‬ ‫وشاىٔخدان،‬ ‫ُیاشیَ،‬ ‫داُّ‬ ‫و‬ ‫پارسّ‬ ‫ةۆ‬ ‫طرۆڤّنرن‬ ‫و‬ ‫وةّراوردیهرن،‬ ‫وسیاوازی‬ ‫نرُێ‬ ‫دارێظخِا‬ ‫و‬ ‫ئّگّران،‬ ‫و‬ ‫دەرئُّشام‬ ‫ّْروەشا‬ ، ‫رێزةُّدیهرن‬ ‫و‬ ‫پّیٔەُدیان‬ ) ‫ێ‬ ‫ةرێها‬ ‫ّْروەشا‬ ، ‫رۆىێ‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫زٌاُی‬ ‫ُاف‬ ‫د‬ ‫شّرەنییّ‬ ‫رۀْان‬ ‫د‬ ‫خۆ‬ ‫ئاخفخِێ‬ ‫ّْیّ‬ ‫دا‬ . -‫ةاةّحێ‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫ٌێژوویا‬ ‫ڤّدیخِا‬ ‫و‬ ‫ةّرچاڤهرن‬ ‫روویداُهێ‬ ‫ّْر‬ ٌ ‫دُاف‬ ‫یّ‬ ‫دا‬ ‫ييّحان‬ . -‫ّْڤچّرخ‬ ‫و‬ ‫ُٔی‬ ‫شخراحیشییّحێَ‬ ‫و‬ ‫طێٔاز‬ ‫و‬ ‫رێم‬ ‫واُّگٔحِێ‬ ‫دنریارا‬ ‫خۆ‬ ‫گرُگییا‬ ‫ژواُا‬ ‫و‬ ‫ّْیّ،‬ ‫دا‬ ‫شخراحیشییّحێَ‬ ( ‫شٔوم‬ ‫و‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ (swom) ‫ە،‬ ‫رۆىّنێ‬ ‫نٔ‬ ‫ْزرا‬ ‫ئازراُدُا‬ ‫و‬ ‫شّردەم‬ ‫دفێرةٔوُا‬ ‫نارا‬ ‫ّْیّ‬ ‫دا‬ ‫كٔحاةی‬ . -‫ڤّنٔىیِێَ‬ ‫ژ‬ ‫زێدەحر‬ ‫ڤّرێژێَ‬ ‫نٔ‬ ،ُّّْ ‫ئّگّر‬ ‫سٔدا‬ ‫ئّڤێ‬ ‫ژ‬ ‫سٔدا،‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫درێهێَ‬ ‫ئاڤانرن،‬ ‫ةٓێِّ‬ ‫واُّگٔحِێ‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫و‬ ‫زٌان‬ ‫و‬ ‫ةگظخی‬ ‫دا‬ ‫ب‬ ‫نٔردی‬ ‫حایتّت‬ . -‫ْزرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫گرُگییا‬ ‫ْزرنرُا‬ ‫ةخایتّحی‬ ‫و‬ ‫ةگظخی‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫نٔ‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫كٔحاةی‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ ‫پّیدادةیج‬ . ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫ئارٌاُخێَ‬ : ‫ڤّنٔىیِا‬ ‫ژ‬ ‫ئارٌاُز‬ ‫زاُیِا‬ ‫ةۆ‬ ‫ةّردەشج،‬ : 2 -‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫شخرحیشیّحا‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫نارحێهرُا‬ ‫دەْێ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ةدەشخڤّئیِاُا‬ ‫ىصّر‬ ‫د‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫گّطّنرُا‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ ‫وان‬ ‫ىدەف‬ ‫خٔازی‬ . 3 -‫شٔم‬ ‫شخرحیشیّحا‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫نارحێهرُا‬ (swom) ‫پٔ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ةدەشخڤّئیِاُا‬ ‫ىصّر‬ ‫دەْێ‬ ‫ال‬ ‫د‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ئّدەةێ‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫گّطّنرُا‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫نٔردی‬ ‫وان‬ ‫ىدەف‬ ‫خٔازی‬ . ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫گرێٍاُێَ‬ : ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫ئارٌاُشێَ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫دەشخڤّ‬ ‫ب‬ ‫ژةۆ‬ ، ‫خٔارێ‬ ‫ل‬ ‫گریٍاُێَ‬ ‫ئّڤ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫دارێظخیِّ‬ : ‫یائێهێ‬ ‫شّرەنی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ُیَِ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ( 1016 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ئێهێ‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫و‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫دووێ‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫و‬ ‫شیێ‬ ‫یا‬ ‫ىلی‬ ‫گریٍاُا‬ : ‫ل‬ ‫ُیَِ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ئاشخێ‬ ( 1016 ) ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫دا،‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گروپێ‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ئێهێ‬ ‫گروپێ‬ ‫و‬ ‫یێ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫دووێ‬ ‫دا‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫د‬ . ‫شِٔرێ‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ : 2 -‫دەْێ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ئاٌادەیی‬ / ‫ةّطێ‬ ‫ل‬ ‫وێژەیی‬ ‫پێظّوا‬ ‫یا‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫كٔحاةخاُّیا‬ ‫پّروەردا‬ ‫د‬ ‫نٔڕان‬ ‫یا‬ ‫دا‬ ‫رۆژّْالت‬ / ‫شُّخّرێ‬ ‫ل‬ ‫ةاژێرێ‬ ‫دْٔنێ‬ . 3 -‫خٔاُدُێ‬ ‫شاال‬ ( 7171 -7170 ) . 4 -‫ئّدەةێ‬ ‫ةاةّحێَ‬ } ‫نٔردی‬ ‫داشخاُا‬ ( ‫نّىٓا‬ ‫دٌدم‬ ) ‫ئّدەةی‬ ‫،رێتازێَ‬ ( ‫نالشیزم‬ ‫رێتازا‬ ) ‫ئّدەةیاحێَ‬ ‫نالشیزٌێ‬ ‫طێٔەزارێ‬ ‫نٔردی‬ ‫ىٔڕی‬ -‫حاْرێ‬ ‫ةاةّ‬ ‫ٌّّْداُی.طێٔەزارێ‬ ‫ژووری‬ ‫نرٌاُشییا‬ -‫ئّضٍّدێ‬ ‫طێٔەزارێ‬ ‫خاُی.‬ ‫خٔارێ‬ ‫نرٌاُشییا‬ -‫ُا‬ ‫ٍُٔوُّیێَ‬ ‫ڵی،‬ ‫ئّدەةی‬ ( ‫ٌّالیێ‬ ‫نٔردی،‬ ‫كّرەداغی،‬ ‫ضّشیب‬ ‫ةاحّیی،‬ ‫ناُی‬ {) ‫یا‬ ‫دا‬ ‫ةریاردای‬ ‫پّرحٔونا‬ ‫د‬ ( ‫وئّدەةێ‬ ‫زٌان‬ ‫نٔردی‬ ) ‫دەْێ‬ ‫پٔال‬ ‫یا‬ ‫ةّطێ‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫ل‬ ‫وێژەیی،‬ ‫كٔحاةخاُ‬ ‫ئا‬ ‫ّیێَ‬ ‫نٔردشخاُێ‬ ‫ّْرێٍا‬ ‫ل‬ ‫ٌادەیی‬ -‫غیراق،‬ ( ‫نٔردشخاُێ‬ ‫ّْرێٍا‬ ‫ضهٌّٔحا‬ -‫غ‬ ‫یراق،‬ 312: ‫الپّرە‬ ‫ز.‬ 226 ‫حا‬ 253 ‫و‬ 264 ‫حا‬ 287 ‫و‬ 2:6 ‫حا‬ 319 ) . ‫زاراڤان‬ ‫دەشِیشِهرُا‬ : 2 -‫گٔحِێ‬ ‫واُّ‬ ‫پێراةٔوُێَ‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫شخراحیشیّت:‬ ُّ ‫ژالیێ‬ ‫ّْىتژارحَ‬ ‫ْاحیِّ‬ ‫وەخج‬ ‫پێض‬ ‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫دەٌێ‬ ‫ل‬ ‫وان‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫ةۆ‬ ‫ڤّ‬ ‫ٌأٌشخایی‬ ‫واُێ‬ ‫گٔحِا‬ ‫گٔحِێ‬ ‫واُّ‬ ‫ئارٌاُشێَ‬ ‫ةشٓئیِاُا‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫دا‬ ‫ب‬ ، ‫دویڤ‬ ‫ل‬ ‫ٍُرە‬ ‫و‬ ‫ئاشج‬ ‫ةيِدحریَ‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫طیان‬ ‫نێٍخریَ‬ ‫ّْیَ.‬ ‫دەشج‬ ‫ىتّر‬ ‫طیاُێَ‬ ‫وان‬ ( ‫ا‬ ‫ىطیيّ،‬ 3113 ، ‫ص‬ 284 ) . 3 -‫ژ‬ ‫نٔ‬ ‫یا‬ ‫رێهّ‬ ‫ئّو‬ ‫ْزری:‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشییّحا‬ ‫دیخِێ‬ ‫یێَ‬ ‫ُّخظهری‬ ‫طێٔەیێَ‬ ‫ّْطج‬ ‫دْێج،‬ ‫پێم‬ ‫دْێِّ‬ ‫طێٔەیاُدا‬ ‫دُاڤ‬ ‫زاُیاریێَ‬ ‫وان‬ ‫وُاڤّرونا‬ ‫زٌاُّنێ‬ ‫واحّ‬ ‫رێهخصخَ،‬ ‫دیخِێ‬ ‫یێ‬ ‫ّْڤپظهّ‬ ‫الیّن‬ ‫ّْردوو‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫كٔحاةی‬ ‫و‬ ‫ٌأٌشخایی‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫یێَ‬ ‫زاُیاریِّ‬ ‫ئّو‬ ‫نردەیی:‬ ‫پێِاشّیا‬ ‫دەْێ‬ ‫ةّطێ‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫دەشخڤ‬ ‫ب‬ ‫وێژەیی‬ ‫ئیِایَ‬ ّ ‫ئّوان‬ ‫ب‬ ‫پیڤان‬ ‫ْاحیِّ‬ ‫و‬ ‫ةاةّحی،‬ ‫گٔحِا‬ ‫پظخی‬ ‫دحاكیهرُا‬ ‫ئیِایَ‬ ‫خٔڤّ‬ ‫دەشج‬ ‫ب‬ ‫ٍُرەیێَ‬ ‫ژالیێ‬ ‫ةّرّْڤهرن‬ ‫ْاحیِّ‬ ‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫دا،‬ ‫دەشخهّفخی‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫دووٌاْیا‬ ‫ل‬ ‫ڤّ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ . 6 -‫ٌّةّشج‬ ‫رۀْاَُ‬ ‫و‬ ‫دارێژحی‬ ‫ئاخفخِێَ‬ ‫ئّدەب:‬ ‫پێ‬ ‫نارحێهرُێ‬ ‫ئّوە‬ ‫خٔاُدەڤاُی‬ ‫ّْشخێَ‬ ‫شّر‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫پّخظان‬ ‫یان‬ ‫ةیج‬ ‫ْٔزان‬ ‫چ‬ ‫ةهّت.ئّڤشا‬ ‫گْٔداُی‬ ‫ةیج.‬ ( ‫غع٘ث‬ ، 3117 ، ‫ص‬ 374 ) . ‫نٌّٔنا‬ ‫ئّدەب‬ ‫نٔ‬ ‫دنّت،‬ ‫دیار‬ ‫وەشا‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫خّیال‬ ‫سٔاُخریَ‬ ‫و‬ ‫ةيِدحریَ‬ ‫ب‬ ‫ُڤیصیِّ‬ ‫ةّرٌّْێَ‬ ‫دەرةڕیِێ‬ ‫ةارێ‬ ‫ژ‬ ‫نٌّٔىگّْێ‬ ‫ژیاُا‬ ‫ٌّْی‬ ‫ژ‬ ‫دنّت،‬ ‫ڤّ‬ ‫الیّنی‬ . 7 -‫خۆ‬ ‫دایّ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫دطیاُێَ‬ ‫چاپٔنی:‬ ‫ةگُٔشیِیج‬ ‫ةهارةیِیج‬ ‫و‬ ‫رێهخصخَ،‬ ‫ْاحییِّ‬ ‫رەفخارێَ‬ ‫وان‬ ‫دگّل‬ ‫ئارٌاُشێَ‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫پێخٌّّت‬ ‫دەشخِیظاُهری.‬ ( ‫اىع٘ب‬ ، 3117 ، ‫ص‬ 247 ) . ‫ةظێٔەیّنێ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫چاپٔنیێ‬ ‫حیٔری‬ ‫پێِاشّ‬ ‫طّْرەزایێَ‬ ‫و‬ ‫طیان‬ ‫رەفخارو‬ ‫ب‬ ‫كٔحاةی‬ ‫واحّ‬ ‫دنّت:‬ ‫ئاشخێ‬ ‫دطێج‬ ‫خۆ‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫د‬ ‫خۆ‬ ‫د‬ ‫دا‬ ‫یارةهّت‬ . 8 -‫رویددەن‬ ‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫ٌێظهیِّ،‬ ‫نریارێَ‬ ‫ئّو‬ ‫ْزر:‬ ‫نریارێ‬ ‫یان‬ ‫گٔحِی‬ ‫ةّری‬ ‫دا‬ ‫ٌێظهی‬ ‫دُاڤ‬ . ( ‫ٌطٍد،‬ 3116 ، ‫ص‬ 246 ) . 9 -‫ّْىٔیصخی‬ ‫وی‬ ‫د‬ ‫ْزر‬ ‫كٔحاةی‬ ‫خٔازی:‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫ئاریظێ‬ ‫و‬ ‫ةّرشیِگێ‬ ‫دنّڤِّ‬ ‫نٔ‬ ‫یێَ‬ ‫ةهّت،‬ ‫دا‬ ‫و‬ ‫وی‬ ‫ُّخظّیّنێ‬ ‫داُاُا‬ ‫و‬ ‫خۆ،‬ ‫حێگّْظخاُا‬ ‫ژةۆ‬ ‫پێدڤی‬ ‫ةشٓئیِاُ‬ ‫وێ‬ ‫ا‬ ‫پالُێ‬ ‫ئارٌاُشێَ‬ ‫وان‬ ‫ةگّْیخّ‬ ‫حانٔ‬ ‫پێدڤی‬ . ( ‫اىدیب‬ ، 3113 ، ‫ص‬ 67 ) . ‫پیڤّرێ‬ ‫دویڤ‬ ‫ل‬ ‫نردەیی:‬ ‫پێِّشّیا‬ ‫ٍُرە‬ ‫ئّو‬ ‫رافِی‬ ‫ٍُرەیا‬ ‫ب‬ ‫ئیِایی‬ ‫خٔڤّ‬ ‫ةدەشج‬ ‫كٔحاةی‬ ‫نٔ‬ ‫یا‬ ‫ْاحیّ‬ ‫دا‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫پیڤان،دُاڤ‬ ‫دْێخّ‬ ‫شّرسٌّی‬ ‫ةهارئیِان‬ . ‫ةریارداُێ‬ ‫ةیرداُهێ‬ ‫ةاطهرُا‬ ‫و‬ ‫پاش‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫و‬ ‫ل‬ ‫خۆیی‬ ‫ّْىصُّگاُدُا‬ ‫و‬ ‫نٔیر‬ ‫حێگّْظخِا‬ ‫و‬ ‫زاُیِێِّ‬ ‫ئاشخێ‬ ‫ةيِدنرُا‬ ‫ّْروەشا‬ ‫دنّت،‬ ‫زێدە‬ ‫كٔحاةی‬ ‫دەف‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫ئیِاُێ‬ ‫داْێِاُێ‬ ‫و‬ ‫گّْان‬ ‫حێَ‬ ‫گرێداُا‬ ‫پێهڤّ‬ ‫و‬ ‫دوٌاْییێ‬ ‫یێَ‬ ‫رێهخصخی‬ ‫دەرئُّشاٌێَ‬ ‫و‬ ‫پێض‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫ونریارێَ‬ ‫دئێخیج،‬ ‫ةصپٔریان‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫شِٔرێ‬ ‫ژدەرڤّی‬ ‫ڤّدگْٔێزیخّ‬ ‫كٔحاةخاُێ‬ . ( 3 -‫طێ‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫نٔ‬ ‫ُّخظّیّنی‬ ‫یان‬ ‫ٔەیّنی‬ ‫دەرةڕیِێ‬ ‫وێِّ‬ ‫ةهّت،‬ ‫ُاڤُّدی‬ ‫ْزرا‬ ‫ژ‬ ( ‫طێٔە‬ ) ‫ةاطخرە‬ ‫پّیڤان‬ ‫زۆرا‬ ‫ژٌارەنا‬ ‫ژ‬ . 4 -‫دەٌێ‬ ‫ل‬ ‫وسٔر‬ ‫سٔرا‬ ‫رەُگێَ‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫ىصّر‬ ‫نار‬ ‫وێِّی‬ ‫وەنٔ‬ ‫رەُگ‬ ‫سُٔهّ‬ ‫ْزری،‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫دنّت‬ ‫ٌێظهی‬ ‫ْژاُدُا‬ . ‫اىظافػی‬ ، 7116 ‫،ص‬ 59 ) 5 -‫طێٔەیێ‬ ‫ب‬ ‫شّرەنی‬ ‫ىلێَ‬ ‫گرێداُا‬ ‫ڤّ،‬ ‫ُاڤُّدی‬ . ‫ْزری‬ ‫ُّخشێَ‬ ‫حٔرێَ‬ : ‫ڤّنٔىیِێَ‬ ( ‫ٌراد،‬ 3127 ) ‫و‬ ( ‫اىخخر،‬ 3128 ) ‫ئاٌاژێ‬ ‫ب‬ ‫رەُگێ‬ ‫ئّڤی‬ ‫ب‬ ‫ددەن‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫سٔرێَ‬ ‫ىخٔارێ‬ : 2 -‫ُّخظێ‬ ‫ةازُّیێَ‬ ‫دوو‬ ‫ژ‬ ‫ُّخظّیّ‬ ‫ئّڤ‬ ‫ةازُّیی:‬ ‫واحّ‬ ‫دْێج،‬ ‫پێم‬ ‫شُّخّر‬ ‫ئێم‬ ‫ب‬ ‫دا‬ ‫ئێم‬ ‫دُاف‬ ‫ةازُّیّنێ‬ ‫ةازُّیّنێ‬ ‫ةشیم‬ ‫دروشج‬ ‫دْێخّ‬ ‫دا‬ ‫ٌّزن‬ ‫ةازُّیێ‬ ‫دُاڤ‬ ‫دنّڤیخّ‬ ‫شّرەنی‬ ‫ْزرا‬ ‫نٔ‬ ‫نرن.‬ ‫ةچیم‬ ‫ةاةّحی‬ ‫ب‬ ‫پّیٔەُدی‬ ‫ْزرێَ‬ ‫و‬ ‫دا،‬ ‫دةازُّیێ‬ ‫ڤّّْی‬ ‫دیارنرن‬ ‫دْێِّ‬ ‫دا‬ ‫ٌّزن‬ . ‫وێِّیێ‬ ( 2 ) 3 -‫ُّخظێ‬ ‫پّكیظهێ‬ ‫ژةازُّیّنێ‬ ‫پێم‬ ‫شُّخّری‬ ‫دەوروةّرێ‬ ‫ب‬ ‫دی‬ ‫ةازُّیێَ‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫و‬ ‫دْێج‬ ‫وێڤّ‬ ‫ةازُّیێ‬ ‫نٔ‬ ‫دگرێدایِّ،‬ ‫ئّو‬ ‫یان‬ ‫حێگّه‬ ‫دا‬ ‫شُّخّری‬ ‫حظخێ‬ ‫پێ‬ ‫ٌّرەم‬ ‫ُڤیصیَ،‬ ‫دْێخّ‬ ‫حێدا‬ ‫دیارنرن‬ ‫ةٓێخّ‬ ‫ل‬ ‫دةازُّێَ‬ ‫و‬ ‫حایتّحٍُّدیێَ‬ ‫ّْیَ‬ ‫دا‬ ‫دەوروةّران‬ ‫دیارنرن‬ ‫دْێِّ‬ ‫حێدا‬ ‫ةاةّحی‬ . ‫وێِّیێ‬ ( 5 ) 6 -‫ُّخظّیێ‬ ‫سُٔهّ‬ ‫دا...ْخد،‬ ‫ئاشج‬ ‫ئێم‬ ‫د‬ ‫ىلێَ‬ ‫گرێداُا‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ْزرێ‬ ‫گرێداُا‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫ْزر‬ ‫ناردنّت‬ . ‫دْێج‬ ‫پێم‬ ‫دووةّطان‬ ‫ژ‬ ‫نٔ‬ ‫نڤاُّیی:‬ ‫ةّطێ‬ 6 -‫طێٔەیّنێ‬ ‫وەرگرحَ‬ ‫ْاحیِّ‬ ‫ىلێَ‬ ‫ئّڤ‬ ‫خٔار‬ ‫دْێخّ‬ ‫حێدا‬ ‫شّرەنی‬ ‫ةاةّحێَ‬ ‫یان‬ ‫حێگّه‬ ‫شّری‬ ‫ةّطێ‬ ‫ىصّر‬ ‫و‬ ‫ُڤێصیَ‬ ‫حێدا‬ ‫الوەنی‬ ‫حێگّْێَ‬ ‫ژێری‬ ‫وێِّ‬ ‫و‬ ‫ُڤێصیَ‬ ‫دْێِّ‬ ‫یێ‬ ‫ژێ‬ ‫دی‬ ‫نڤاُّیێَ‬ ‫چُّدیَ‬ ‫ئّڤی‬ ‫دیارنرُا‬ ‫و‬ ‫ُڤێصیَ‬ ‫ژةۆ‬ ‫دەردنّڤَ‬ ‫ةّطی‬ ‫چُّدیَ‬ ‫الوەنی‬ ‫یێَ‬ ‫دی‬ ‫ةّطێَ‬ . ‫ةهارئیِاُا‬ ‫سُٔهّ‬ ‫راشج‬ ‫ْێيێَ‬ ‫ةّراٌتّر‬ ‫وەردگرن‬ ‫ةخِێ‬ ‫راشج‬ ‫ىلێَ‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّڤ‬ ‫ئّوان‬ ‫شِٔردارنرُا‬ ‫و‬ ‫دێ‬ ‫ئّگّرێ‬ ‫ةیخّ‬ ‫ةێزاریێ‬ ‫ّْةٔوُا‬ ‫د‬ ‫دوو‬ ‫و‬ ‫ىیێ‬ ‫ْزرا‬ ‫د‬ ‫ىێ‬ ‫دا،‬ ‫كٔحاةی‬ ‫وەنٔ‬ ‫ّْر‬ ‫گرێدایی‬ ‫پێگڤّ‬ ‫و‬ ‫خٔار‬ ‫ىلێَ‬ ‫دارێ‬ ‫ىلێَ‬ ( ‫دارێ‬ ‫چّكێَ‬ ) . 7 -‫رێزەنێ‬ ‫دّْر‬ ‫شّرەنی‬ ‫پّیڤّنا‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫ژةّر‬ ‫دا،‬ ‫ةخِێ‬ ‫پّیڤا‬ ‫نٔ‬ ‫ُّرٌاحیێ‬ ‫و‬ ‫ْێز‬ ‫پخر‬ ‫ٌێظهی،‬ ‫ددەحّ‬ ‫دەرئُّشاٌێ‬ ‫ئّڤێ‬ ‫چُّدێ‬ ‫پێهڤّ‬ ‫ْزرێَ‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫دئیِیج‬ ‫ةّرّْم‬ ‫گرێدایی‬ . 8 -‫دەٌێ‬ ‫ل‬ ‫وێِّی‬ ‫نارئیِاُا‬ ‫ب‬ ‫دْێخّ‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫چُّدیَ‬ ‫ژ‬ ‫ةاطخرە‬ ‫وێِّیّك‬ ‫ّْر‬ ‫چُٔهّ‬ ‫دارێژحَ،‬ ‫وێخّیێ‬ ( 7 ) 8 -‫ُّخظێ‬ ‫ژالنێظّیّنا‬ ‫دْێج‬ ‫پێم‬ ‫فڕەچّكی:‬ ‫ژالیێ‬ ‫النێظّیان‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫و‬ ‫شُّخّری‬ ‫الیێ‬ ‫ژ‬ ‫النێظّیان‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫ژ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫چّپێ‬ ‫پێم‬ ‫راشخێ‬ 7 -‫ُّخظێ‬ ‫ئێهێ‬ ‫دالنێظّیا‬ ‫نٔ‬ ‫دْێج،‬ ‫پێم‬ ‫دا‬ ‫ئێم‬ ‫دا‬ ( ‫پێهێ‬ ) ‫ئێهێ‬ ‫پێِگاڤا‬ ‫یان‬ ‫زاُصخی‬ ‫ْزرا‬ ، ‫ةاةّحێ‬ ‫یان‬ ‫شّرەنی‬ ‫رویداُێ‬ ‫یان‬ ‫دەشج‬ ‫دویف‬ ‫ل‬ ‫النێظّیێَ‬ ‫ژنٌّٔنا‬ ‫چّكی:‬ ( 6 ) ‫وێِّیێ‬ ‫پّیڤان.‬ ( ‫ةٔزان،‬ 7116 ‫،ص‬ 90 ) .
	665 667 669 671							666 668 670

‫شٔوم‬ ‫شخراحیخیّحا‬ ‫دوو:‬ : Strategy (swom)

  
	5255 5255 5255	666 -689 ، 666 -689 ، 666 -689 ،	‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ، ‫بث‬ ‫وكومةلناسى)،‬ ‫مروظايةتى‬ ‫َن‬ ‫(زانستي‬ ،	: 5 : 5 : 5	‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ، ‫ذمارة‬ ،	‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52 ‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52 ‫ثةربةندا:‬ ‫دهوك،‬ ‫زانكويا‬ 52	‫طوظارا‬ ‫طوظارا‬ ‫طوظارا‬
	‫شّرةۆ‬ ‫و‬ ‫طارەزایی‬ ‫ّْروەشا‬ ‫چارچٔڤّیّنێ‬ ‫پێظهێض‬ ‫نریاران‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫دا‬ ‫گظخی‬ ‫د‬ ‫نّواحّ‬ ‫ئارٌاُشان،‬ ‫و‬ ‫ر‬ ‫ئارٌاُشّنا‬ ‫گّْظخِا‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫دنّت‬ ‫دیارنری.‬ ( ‫وصاىص،‬ ‫اىرةیػی،‬ 3122 ، ‫ص‬ 282 ) . ‫ُاڤێ‬ ‫شٔوم‬ ‫شخراحیشیّحا‬ (swom) ‫ژ‬ ( ‫ةاطخریَ‬ ‫فرەخٔازی‬ ‫یا‬ ‫ٍُٔوُّ‬ ) ‫ٌّْی‬ ‫ل‬ ‫نّواحّ‬ ‫ُاڤهرن،‬ ‫ْاحیّ‬ ‫پّیڤا‬ ‫ب‬ ‫خٔاُدُگّْان‬ ( swom) ‫ْا‬ ‫نرن.‬ ‫نٔرت‬ ‫حیّ‬ ‫پّیڤّنێ‬ ‫ةّراٌتّری‬ ‫ئّوان‬ ‫ژ‬ ‫ّْرپیخّك‬ ‫واحّ‬ ‫د‬ ‫یّ‬ ‫زٌاُێ‬ ‫دا‬ ‫ئیِگيیزی‬ ، (school wide optimun model) ‫ب‬ ‫ئّڤێ‬ ‫ۆ‬ ‫چُّدێ‬ ‫رێڤّةّرێ‬ ‫شُّخّرێ‬ ‫شٔاریز‬ ‫روةرت‬ ‫پروفیصٔر‬ ‫یا‬ ‫ْزری‬ ‫فێرنرُا‬ (Robert swarts) ‫رێڤّةّرێ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ی،‬ ‫شُّخّرێ‬ ‫طیاُێَ‬ ‫و‬ ‫ْزری‬ ‫فێرةٔوُا‬ ‫ل‬ ‫ةّْرەٌُّدیان‬ ‫گّطّپێداُا‬ ‫وەالحێ‬ ‫اضٍد‬ ‫غٍر‬ ‫غّرەةی‬ ‫ئیٍاراحا‬ (Omar Ahmed) ‫دئّڤێ‬ ‫ةّطداری‬ ‫چُّدێ‬ ‫ُاڤێ‬ ‫نّواحّ‬ ‫نریّ،‬ ‫دا‬ ‫شٔوم‬ ‫شخراحیشیّحا‬ (swom) ‫پێم‬ ‫ةّطان‬ ‫دوو‬ ‫ژ‬ ‫ةّطێ‬ ‫دْێج‬ ‫ئێهێ‬ ‫پیخێَ‬ ‫ژ‬ (sw) ‫پیخێَ‬ ‫ّْردوو‬ ‫نٔ‬ ‫ُاڤێ‬ ‫دەشخپێها‬ (Swarts) ‫ةّطێ‬ ‫و‬ ُّ ‫ی‬ ‫دووێ‬ ‫ژ‬ ‫پیخێَ‬ (om) ‫دەشخپێها‬ ‫پیخێَ‬ ‫ّْردوو‬ ‫نٔ‬ ‫ُاڤێ‬ (omer) ‫ُاڤێ‬ ‫پێهڤّ‬ ‫ةّطان‬ ‫ّْردوو‬ ُّ ‫ی‬ ( swom) ‫ژێ‬ ‫ةٔیّ‬ ‫واحّ‬ ‫نرن،‬ ‫دروشج‬ ‫ْاحیّ‬ ‫شٔوم‬ ‫شخراحیشیّحا‬ (swom) ‫ةّرُاٌّیّنێ‬ ‫سُٔهّ‬ ، ‫ٌرۆڤایّحیێ‬ ‫پیظهێظی‬ ‫پێظهّفخی‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫نر،‬ ‫ئاڤانرُا‬ ‫الیُّێَ‬ ‫ٌّْی‬ ‫شّرنّفخی‬ ‫فێرةٔوُّنا‬ ‫ةگریج،وا‬ ‫ڤّ‬ ‫ةخۆ‬ ‫ٌرۆڤان‬ ‫رێٍِایێَ‬ ‫و‬ ‫یاشا‬ ‫حّ‬ ‫شٔوم‬ ‫شخراحیشیّحا‬ (swom) ‫فێرنرُێ‬ ‫ژیِگّّْنا‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫رێهخصخی‬ ‫پالُّنا‬ ‫و‬ ‫دنّت‬ ‫ٌصٔگّر‬ ‫شّرنّفخی‬ ‫وێ‬ ‫ةّطێَ‬ ‫ٌّْی‬ ‫ةرێڤّةرُا‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫گظخگیر‬ ‫واحّ‬ ، ‫ةاةّحێ‬ ‫ب‬ ‫گظخگیرە‬ ‫یا‬ ‫خٔاُدُێ‬ ‫ٌّْی‬ ‫و‬ ‫ڤّ‬ ‫كٔحاةخاُێ‬ ‫ل‬ ‫حانّنّشێَ‬ . ( ‫سری،‬ 3128 ‫،ص‬ 496 ) . ‫شخراحیخیّحا‬ ‫ئارٌاُخێَ‬ ‫شٔوم‬ ( swom ) : 2 -‫ُّریخێَ‬ ‫نریارو‬ ‫و‬ ‫چاپٔونی‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫حێهّىهرُا‬ ‫شروطخی‬ ‫رێهّنا‬ ‫ب‬ ‫گرێدایی‬ ‫ةێگڤّ‬ ‫یێَ‬ ‫ٌێظهی‬ ‫دّْىٔیصخێ‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫شخراحیشیّحێَ‬ ‫دۆر‬ ‫ل‬ ‫دا،‬ 6 -‫دییا‬ ‫ُیڤا‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّڤ‬ ‫ةشٓئیِان‬ ‫و‬ ‫وپرانخیز‬ ‫نریار‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫یّ.‬ ( ‫غٍر،‬ ‫اضٍد‬ 7119 ‫،ص‬ 96 -92 ) 7 -‫ْزرنرُێ‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫دطیاُدایّ‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫راْێِاُهرُێ‬ ‫نارنرُێ‬ ‫و‬ ‫ةاطهرن.‬ ‫ةٓێِّ‬ ( ‫و‬ ‫اىهتیصی‬ ‫اُاكّ،‬ 7105 ‫،ص‬ 967 ) . ‫شٔوم‬ ‫شخراحیخیّحا‬ ‫گرُگیا‬ (swom) : ‫شٔوم‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫ةهارئیِاُا‬ (swom) ‫دواُّگٔحِێ‬ ‫خٔاُدُێ‬ ‫پروگراٌێَ‬ ‫ةرێا‬ ‫دا‬ ‫سٔدا‬ ‫یێَ‬ ‫ژێ‬ ‫ٌّرەم‬ ‫سٔدا‬ ‫گٔحِێ‬ ‫واُّ‬ ‫ناریگّرنرُا‬ ‫پخر‬ ‫و‬ ‫یّ،‬ ‫نارواُّنێ‬ ‫دروشخهرُا‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫یێ‬ ‫ةۆ‬ ‫خٔطگٔزەراُّ‬ ‫و‬ ‫ٌأٌشخایی‬ ‫یێ‬ ‫حێدا‬ ‫كٔحاةی‬ ‫نٔ‬ ‫وی،‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ئازاد‬ ‫ةّطداریهرُا‬ ‫ىصّر‬ ‫فێرةٔون‬ ‫دڤێرەدا‬ ‫شّرةّخۆةیج،‬ ‫و‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫طارەزایێَ‬ ‫ئّوان‬ ‫ئّوان‬ ‫یێَ‬ ‫دراوەشخیج‬ ‫ئّریِی‬ ‫ناریگّریها‬ ‫ئّوێَ‬ ‫گّطّدنّت‬ ‫پیظّییان‬ ‫ئّڤێ‬ ‫زێدەةاری‬ ‫ّْی،‬ ‫كٔحاةی‬ ‫فێرةٔوُا‬ ‫ىصّر‬ ‫چُّدێ‬ ‫شخراحیشیّح‬ ‫پرانخیزنرُا‬ ‫یان‬ ‫ةشٓئیِاُا‬ ‫شٔوم‬ ‫ا‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫دنریارا‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ ‫ٌّزن‬ ‫شّرنّفخِێَ‬ ‫دا‬ ‫ّْىٔیصخێ‬ ‫د‬ ‫دْێَ‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫ٌأٌشخایی‬ ‫و‬ ‫كٔحاةی‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫دا.‬ ( ‫اشٍاغیو،‬ 312: ‫،ص‬ 433 ) . ‫گٔحِێ‬ ‫واُّ‬ ‫پێِگاڤێَ‬ ‫ى‬ ‫شخراحیخیّحا‬ ‫دویف‬ ‫شٔوم‬ (swom) : 2 -‫چاپٔنیێ‬ ‫نرُا‬ ‫پێظهێض‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫یان‬ ‫خٔاُدُێ‬ ‫یێ‬ ‫پێ‬ ‫ئارٌاُز‬ ‫پيێخا‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫نارنرُێ‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫یان‬ ‫ژالیێ‬ ‫چاالنیێَ‬ ‫ل‬ ‫ةّرّْڤهرن‬ ‫دْێِّ‬ ‫ڤّ‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫واُێ‬ ‫پێدڤیێَ‬ ‫دوف‬ . 3 -‫شروطخێ‬ ‫روِْهرُا‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫ٍُٔوُّیان‬ ‫پێداُا‬ ‫چاپٔنیێ‬ ‫دْێخّ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫دگّل‬ ‫گُّگّطّ‬ ‫ّْروەشا‬ ، ‫چاپٔنیێ‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫و‬ ‫حێگّْظخَ‬ ‫دوور‬ ‫ل‬ ‫نرن‬ . 4 -‫نّْٔر‬ ‫گرۆپان،‬ ‫شّر‬ ‫ةۆ‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫داةّطهرُا‬ ‫ژ‬ ‫گرۆپّك‬ ( 5 -7 ) ‫ّْروەشا‬ ‫ةٓێَ،‬ ‫پێم‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫راْێِاُهرُێ‬ ‫ةۆ‬ ‫راشپاردن‬ ‫دْێخّ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫ىصّر‬ ‫نارنرُێ‬ ‫پيێخا‬ ‫د‬ ‫دیارنری‬ ‫گرُگا‬ ‫نریارەنا‬ ‫ةۆ‬ ‫دا‬ ‫دەٌّنێ‬ ‫دا‬ ‫دەشخِیظاُهری‬ . ‫ةشٓئیِاُا‬ ‫د‬ ‫خّىّت‬ ‫پێِگاڤێَ‬ ‫ِْدەك‬ ‫یان‬ ‫ُّدروشج‬ ‫پّروەدێ‬ ‫نریارێَ‬ ‫دا‬ . 4 -‫ّْرشێ‬ ‫دگّطّپێداُا‬ ‫نارحێهری.‬ ‫گٔراوێَ‬ ( ‫اةٔ‬ ‫سطشٔح،‬ 3127 ، ‫ص‬ ، 2 -:: ) . ‫دو‬ ‫و‬ ‫شٔوم‬ ‫شخراحیخیّحا‬ ‫نارحێهرُا‬ ‫ىدۆر‬ ‫ڤّنٔىیِێَ‬ : ‫دطیاُدایّ‬ ‫نٔ‬ ‫ئّوە‬ ‫دەرئُّشاٌان:‬ ‫ژةۆ‬ ‫گّْظخَ‬ ‫ڤّدیخِا‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫ىٔژیهی‬ ‫پّیٔەُدیێَ‬ ‫ةگّْیخّ‬ ‫ئارێظێ‬ ‫ُاڤّرۆنا‬ ‫ب‬ ‫گّْظخَ‬ ‫ٌّةّشخا‬ ‫ب‬ ‫گُٔشایی‬ ‫دەرئُّشاٌێَ‬ . 5 -‫داُا‬ ‫طیان‬ ‫نٔ‬ ‫یا‬ ‫ئّوە‬ ‫رازیهّر:‬ ‫طرۆڤّرنرُێَ‬ ‫و‬ ‫دەرئُّشام‬ ‫ژةۆ‬ ‫ّْیَ‬ ‫ىٔژیهی‬ ‫واحیێَ‬ ‫داُا‬ ‫ىصّر‬ ‫گرێداُێ‬ ‫پێهڤّ‬ ‫پّیٔەُدیێَ‬ ‫واحایّ‬ ‫ئّف‬ ‫ودةیج‬ ، ‫و‬ ‫شروطج‬ ‫ىصّر‬ ‫یان‬ ‫نّڤَ‬ ‫زاُیاریێَ‬ ‫ىصّر‬ ‫ئاىٔزیێ‬ ‫حایتّحٍُِّدیێَ‬ ‫ئاڤانرن‬ ‫ْاحتِّ‬ . 6 -‫دڤێرەدا‬ ‫پێظِیارنری:‬ ‫سارەشّریێَ‬ ‫ةّرچاڤهرُا‬ ‫ىص‬ ‫طیان‬ ‫ب‬ ‫ّْیّ‬ ‫ىٔژیهی‬ ‫پێِگاڤێَ‬ ‫ةّرچاڤهرُا‬ ‫ّر‬ ‫رێیێ‬ ‫د‬ ‫گرفخێَ‬ ‫سارەنرُا‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ئاشخێ‬ ‫ىصّر‬ ‫ةدەشخڤّئیِاُێ‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫و‬ ‫ةخۆڤّدگریج‬ : 2 -‫ڤّنٔىیِا‬ ( ‫صرصٔر،‬ 3126 ) : ‫ئّڤێ‬ ‫ئارٌاُشا‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫ناریگّریا‬ ‫دیارنرُا‬ ‫شٔوم‬ ( SWOM) ‫دەشخڤّئیِاُا‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫وەرزطی‬ ‫د‬ ‫طّطێ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ ‫ئُّدازەیی‬ ‫حێگّْێَ‬ ‫ةِّرەحی‬ . ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫شٌّپال‬ ‫ژ‬ ( 222 ) ‫و‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ل‬ ‫نرن‬ ‫داةّش‬ ‫ْاحتٔوُّ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ْاحتٔو،‬ ‫پێم‬ ‫نٔڕ‬ ‫دوو‬ ‫شّر‬ ‫ژالیێ‬ ‫گرۆپان‬ ‫گرۆپێ‬ ‫ڤّ،‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫وان‬ ‫ژٌارا‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ( 67 ) ‫نٔڕ‬ ‫و‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫گرۆپێ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ةٔون،‬ ‫وان‬ ‫ژٌارا‬ ‫نُٔخروىهار‬ ( 66 ) ‫ئّو‬ ‫واحّ‬ ‫ّْیَ،‬ ‫دا‬ ‫ةّشخِێ‬ ‫پظج‬ ‫پێِگاڤ‬ ‫دنّت‬ ‫ٌێظهی‬ ‫ْزرێَ‬ ‫ىصّر‬ ‫ئّوێ‬ ‫ژةۆ‬ ‫پێظتیِیهری.‬ ‫ئاریظّیا‬ ( ‫اىظرضّ،‬ 3127 ، ‫ص‬ 4: ) ‫اىِشار،‬ ‫و‬ 3124 ، ‫ص‬ 43 ) . ‫حّوەرێ‬ ‫دووێ‬ ‫ةّرێ‬ ‫ڤّنٔىیِێَ‬ ‫ڤهرُا‬ ‫ةّرچا‬ : ‫ةٔون‬ ‫نٔڕ‬ ‫و‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ . ‫ئاالڤ‬ ‫چُّدیَ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫دەرئُّشاٌێَ‬ ‫ةدەشخڤّئیِاُا‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫وەرزطێ‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫ژواُا،‬ ‫ةهارئیِان‬ ‫ح‬ ‫و‬ ‫اكیهرُا‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫و‬ ‫ئُّدازەیی‬ ‫حێگّْێَ‬ ‫ةدەشخڤّئیِاُا‬ : ‫ئێم‬ ‫ڤّنٔىیِێَ‬ : ‫شخراحیخیّحا‬ ‫نارحێهرُا‬ ‫ىدۆر‬ ‫ئاشخێ‬ ‫ىصّر‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخشێَ‬ ‫ةدەشخڤّئیِاُێ‬ ‫ْزرا‬ ‫و‬ ‫ةخۆڤّدگریج‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ : 2 -‫ڤّنٔىیِا‬ ( 3125 :) ‫خٔاُدُێ‬ . ‫طرۆڤّنرُێَ‬ ‫و‬ ‫ئاالڤان‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫پظخی‬ ‫دەشج‬ ‫ب‬ ‫دەرئُّشام‬ ‫چُّدیَ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫ئاٌاری‬ ‫ژواُا‬ ‫ئیِان،‬ ‫خۆڤّ‬ : ‫د‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ّْةٔوُا‬ ‫وەرزطێ‬ ‫ْزرنرُا‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫د‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّف‬ ‫و‬ ‫دا‬ ‫ٌّغادىّ،‬ ‫ڤّنٔىیِا‬ ‫ژ‬ ‫ئارٌاُز‬ ( ‫ٌػادىّ،‬ 3125 ) ‫زاُیِا‬ ‫ی،‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫ةهارئیاُا‬ ‫ناریگّریا‬ ‫خٔاُدُێ‬ ‫دةاطهرُا‬ ‫زٌاُێ‬ ‫د‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫و‬ ‫ئیِگيیزیێ‬ ‫دەْێ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ ‫دا‬ ‫ئاٌادەیی‬ ‫گرۆپێ‬ ‫ةّرژەوەُدیا‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ةٔو‬ ‫دا‬ . ‫ّْروەشا‬ ‫ْزرنرُا‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫د‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ّْةٔوُا‬ ‫ةّرژەوەُدیا‬ ‫د‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّف‬ ‫دا‬ ‫رەگّزان‬ ‫د‬ ‫وەرزطی‬ ‫داةٔو‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ . ‫د‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ّْةٔوُا‬ . ‫طێٔەیّنێ‬ ‫ب‬ ‫شٌّپو‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫ةّرەالیی‬ ‫ژ‬ ‫نٔ‬ ‫ّْىتژارت‬ ( 83 ) ‫و‬ ‫پێهٓاحتٔو،‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫گرۆپێ‬ ‫گرۆپان،‬ ‫دوو‬ ‫شّر‬ ‫داةّطهریِّ‬ ‫ناریگّریێ‬ ‫د‬ ‫وەرزطی‬ ‫ْزرنرُا‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫دا‬ ‫ةّرژەوەُدیا‬ ‫د‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّف‬ ‫دا،‬ ‫رەگّزان‬ ‫و‬ ‫گرۆپان‬ ‫ن‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫گرۆپێ‬ ‫یێَ‬ ‫چ‬ ‫داةٔو‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ . ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ژ‬ ( 47 ) ‫دیف‬ ‫ل‬ ‫ةاةّت‬ ‫و‬ ‫ْاحتٔو،‬ ‫پێم‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫و‬ ‫وەردگرت،‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫نرۆپێ‬ ‫ژ‬ ‫نُٔخروىهار‬ ( 47 ) ‫و‬ ‫ْاحتٔو،‬ ‫پێم‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫وەردگرت‬ ‫ئاشایی‬ ‫رێها‬ ‫دیف‬ ‫ل‬ ‫ةاةّت‬ ‫ٌّْان‬ . ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫د‬ ‫ُیَِ‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫دا‬ ‫گرۆپان‬ ‫د‬ ‫حایتّت‬ ‫یێَ‬ ‫ئُّدازەیی‬ ‫حێگّْێَ‬ . ‫دەشخهّفخێ‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫د‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ّْةٔوُا‬ ‫ئّف‬ ‫ڤّ،‬ ‫رگّزان‬ ‫ب‬ ‫حایتّت‬ ‫یێَ‬ ‫ئُّدازەیی‬ ‫حێگّْێَ‬ ‫ب‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫ئارٌاُشێَ‬ ‫دەشخڤّئیِاُا‬ ‫ب‬ ‫ٌّرەٌا‬ ، ‫داةٔو‬ ‫نچ‬ ‫كٔحاةیێَ‬ ‫ةّرژەوەُدیا‬ ‫د‬ ‫چُّدە‬ . ْ ّ ‫ةٔوُا‬	‫دەشخپێهێ‬ ‫ل‬ ‫پێ‬ ‫ٌّةّشج‬ ‫و‬ ‫ُیاشیَ‬ ‫دْاحّ‬ ‫ىّطهّری‬ ‫زاراڤّنێ‬ ‫وەنٔ‬ ‫شخراحیشیّت‬ ‫ةۆ‬ ‫ئّو‬ ‫ُّْٔرێ‬ ‫ب‬ ‫ةّردەشج‬ ‫ل‬ ‫نّرەشخێَ‬ ‫و‬ ‫طیان‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫طێٔازەنێ‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫ةهارئیِان،‬ ‫ةٓێِّ‬ ‫ٍُٔوُّیی‬ ‫ْاحّ‬ ‫دا‬ ‫دویف‬ ‫ول‬ ‫ئارٌاُشان،‬ ‫ئیِاُا‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫طارشخاُیێ‬ ‫گٔرەپاُا‬ ‫ةۆ‬ ‫ڤّگْٔاشخَ‬ ‫فێرناریێ‬ ‫و‬ ‫و‬ ‫شخراحیشیّحێ‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫پاطان‬ ‫نٔ‬ ‫حا‬ ‫ةٔو‬ ‫ةّرةّالڤ‬ ‫ةٔارێ‬ ‫دُاڤ‬ ‫گّْظخیّ‬ ‫واُّگٔحِێ‬ ‫نریارا‬ ‫واحّ‬ ‫دا،‬ ‫ةۆ‬ ‫گّْظخِا‬ ‫چّواُیا‬ ‫نٔ‬ ‫یا‬ ‫پالُّ‬ ‫ئّو‬ ‫شخراحیشیّت‬ ‫ئاٌاژێ‬ ‫و‬ ‫دیاردنّت‬ ‫دەشخِیظاُهری‬ ‫ئارٌاُشاُێَ‬ ‫وان‬ ‫ددەت،‬ ‫زەضٍّت‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫ئاڵٔز‬ ‫ْزرێَ‬ ‫حٔرەنا‬ ‫ب‬ ‫حٌّام.‬ ‫و‬ ‫زُشیرەیی‬ ‫و‬ ‫رێهخصخی‬ ( ‫اىٓاطٍی‬ ‫ودىیٍی،‬ 3119 ‫،ص‬ 254 ) . 3 -‫شّرەدەریهرُێ‬ ‫طیاُێَ‬ ‫نٔ‬ ‫ُّوەیهی‬ ‫ةّرّْڤهرُا‬ ‫ئارێظان‬ ‫دگّل‬ ‫ّْةَ.‬ ( ‫سری،‬ 3128 ‫،ص‬ 82 ) ‫ْزرنرُێ‬ ‫چاپٔنیێَ‬ ‫ةهارئیِاُا‬ ‫دواُّگٔحِێ‬ ‫دا‬ ‫دّْىٔیصخێَ‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫ٌێظهێَ‬ ‫نارانرُا‬ ‫ْاریهاریا‬ ‫دنّت‬ ‫دا‬ ‫سٔدا‬ . 5 -‫و‬ ‫راشج‬ ‫دەرئُّشاٌێَ‬ ‫نرُا‬ ‫نٔرت‬ ‫ىصّر‬ ‫ْاریهارە‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫د‬ ‫ئیِایَ‬ ‫ةدەشخڤّ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫یێَ‬ ‫دروشج‬ ‫خٔاُدُێ‬ ‫دا‬ ( ‫رناةی،‬ 3126 ، ‫ص‬ 71 ) . 6 -‫ةّْرەداریێ‬ ‫گّطّنرُا‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫ٌّْی‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ . 7 -‫و‬ ‫ةێراةٔون‬ ‫ژ‬ ‫ةّرفرەه‬ ‫نٌّٔنا‬ ‫ةّردەشخهرُا‬ ‫دئاشخّنێ‬ ‫نرداری‬ ‫طارەزایێَ‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫ةۆ‬ ‫دا‬ ‫ةيِد‬ ‫دنّت‬ ‫ةّرّْڤ‬ . 8 -‫ةۆ‬ ‫پێظهّفخی‬ ‫دویفچٔوُّنا‬ ‫پێظهێظهرُا‬ ‫وان.‬ ‫گرُگیێَ‬ ‫ىدویف‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫فێرةٔوُا‬ ( ‫و‬ ‫ریس‬ ‫روُزوىی‬ RENZULLI,2011 ,p43& REIS ) . ‫شٔوم‬ ‫شخراحیخیّحا‬ ‫ةٌِّایێَ‬ (swom ) : 2 ‫ةِیاحێ‬ ‫طُّگصخّو‬ ‫وْزرنرن‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫فێرنرُێ‬ ُّ . 3 -‫وەنٔ‬ ‫كٔحاةیان‬ ‫ةیرێَ‬ ‫ْزرو‬ ‫وەرگرحِا‬ ‫ةّرچاڤ‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫طێٔازێَ‬ ‫و‬ ‫ةاش‬ ‫فێرنرُا‬ ‫طێٔازێَ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫وٌّیو‬ ‫ةّْرەیی‬ ‫سٔدا،‬ ‫سٔدا‬ ‫طیاُێَ‬ ‫و‬ ‫ژیری‬ ‫سٔرێَ‬ ‫الیُّێَ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫پیخّدان‬ ‫و‬ ‫سیاواز‬ . 4 -‫و‬ ‫ْێِّر‬ ‫ةّرّْم‬ ‫یێَ‬ ‫ٌێظهی‬ ‫نریارێَ‬ ‫حێهّىهرُا‬ ‫زاُیِێ‬ ‫یێَ‬ ‫ٌێظهی‬ ‫نریارێَ‬ ‫ّْروەشا‬ ‫چاپٔونیان‬ ‫ب‬ ‫رەُگّنێ‬ ‫واُّگٔحِا‬ ‫د‬ ‫دەشخِیظاُهری‬ ‫و‬ ‫رووَْ‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫ةاةّحێَ‬ ‫ةِاغّیێ‬ ‫چُّدە‬ ‫وئّڤ‬ ‫دا،‬ ‫ئاڤانرن‬ ‫ْاحیّ‬ ‫ىصّر‬ ‫اشخراحیشیّت‬ . 5 -‫و‬ ‫وشٔز‬ ‫ّْشج‬ ‫و‬ ‫ّْىچٔون‬ ‫ب‬ ‫دان‬ ‫گرُگی‬ ‫ئارا‬ ‫زاُیِا‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ةٔوچٔوُان‬ ‫ةیرو‬ ‫و‬ ‫شخّ‬ ‫فێرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫ُیڤا‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّڤ‬ ‫نٔ‬ ‫ُافخٔیاكٔحاةی،‬ ‫یّ‬ . 5 -‫گُّگّطێ‬ ‫گرۆپ‬ ‫ٌّْی‬ ‫ةاةّحّنێ‬ ‫ىصّر‬ ‫دیارنری‬ ‫د‬ ‫دویف‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫دنّن‬ ‫دْێخّ‬ ‫پێظِیارەك‬ ‫یان‬ ‫ْزرەك‬ ‫ا‬ ‫الیێ‬ ‫ژ‬ ‫نرن‬ ‫پێظهێض‬ ‫ڤّ‬ ‫كٔاحاةیان‬ . 6 -‫نریارێ‬ ‫دووةارەنرُا‬ ‫ةڕگّیّنا‬ ‫یان‬ ‫ةاةّحی‬ ‫ىصّر‬ ‫ناری‬ ‫پيێخا‬ ‫ژ‬ ‫دی‬ . 7 -‫ةّرشڤان‬ ‫نٔرحهرُا‬ . 8 -‫ئّوا‬ ‫ىصّر‬ ‫نرن‬ ‫دْێخّ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫ّْڵصُّگاُدُا‬ ‫وەرگرحی.‬ ( ‫ضِاوی،‬ 7102 ، ‫ص‬ 924 ) . ‫شێ‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ : : Reflective Thinking ‫ةریارێ‬ ‫داُا‬ ‫كُٔاغا‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫ةخٔڤّ‬ ‫ىێ‬ ‫دگریج،‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫نریارا‬ ‫كُٔاغا‬ ‫ئّڤێ‬ ‫پێض‬ ‫ل‬ ‫كُٔاغێ‬ ‫ْزرنرُێ‬ ‫كُٔاغا‬ ‫دگّل‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّڤ‬ ‫دْێج،‬ ‫وێ‬ ‫پظخی‬ ‫یان‬ ‫دەٌێ‬ ‫ل‬ ‫واحّ‬ ‫رویددەت،‬ ‫حانّنّس‬ ‫طیاُێَ‬ ‫دا‬ ‫چاخی‬ ‫ئّوی‬ ‫د‬ ‫ةهّت‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫ب‬ ‫ْزر‬ ‫طارەزا‬ ‫ب‬ ‫ْزران‬ ‫گرێداُا‬ ‫پێهڤّ‬ ‫ُٔی‬ ‫و‬ ‫نّڤَ‬ ‫یێَ‬ ‫نرن.‬ ‫ْاحییّ‬ ‫ةۆ‬ ‫پێظتیِی‬ ‫ْزرێَ‬ ‫ئّو‬ ‫ّْروەشا‬ ،ُّّْ ‫و‬ ‫نٔیر‬ ‫ْزرنرُّنا‬ ‫ىصّر‬ ‫دنّت‬ ‫كٔحاةی‬ ‫ْاریهاریا‬ ‫و‬ ‫چارەنرُا‬ ‫ٌّةّشخا‬ ‫ب‬ ‫دا،‬ ‫پێدڤی‬ ‫نریارێَ‬ ‫د‬ ‫ةاش‬ ‫و‬ ‫ةهاردئیِیج.‬ ‫پێِگاڤێَ‬ ‫ئّوان‬ ‫وّْروەشا‬ ‫ئارێظان‬ ‫ةّرپرشیارنرُێ‬ ‫ب‬ ‫ّْشج‬ ‫كٔحاةی‬ ‫رەفخارێَ‬ ‫و‬ ‫گّطّدنّت.‬ ( ‫االگرش،‬ 3127 ‫،ص‬ 45 ) . ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫چاپٔنیێَ‬ : ‫ڤّنٔىیِا‬ ( ‫اىظرضّ،‬ 3127 ) ‫ڤّنٔىیِا‬ ‫و‬ ( ‫اىِشار،‬ 3124 ) ‫طێٔەیێ‬ ‫ئّڤی‬ ‫ب‬ ‫خٔارێ‬ ‫ل‬ ‫دیاردنّن‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫چاپٔنیێَ‬ : 2 -‫دطیاُدایّ‬ ‫نٔ‬ ‫یا‬ ‫ئّوە‬ ‫خٔازی:‬ ‫ْیڤی‬ ‫و‬ ‫حێتیِی‬ ‫ئارێظێ‬ ‫دویراحیێَ‬ ‫پێهٓاحّیێَ‬ ‫و‬ ‫ةهّت‬ ‫ةّرچاڤ‬ ‫ئّوێ‬ ‫ئاىٔزیێ‬ ‫ةدەحّ‬ ‫ئاریظێ‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫چ‬ ‫ئّڤشا‬ ‫ُیاشیَ‬ ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫طێٔەیّنی‬ ‫داُا‬ ‫رێیا‬ ‫ب‬ ‫یان‬ ‫ةیج‬ ‫ةخٔ‬ ‫گرفخێ‬ ‫پێهٓاحّیێَ‬ ‫نرُا‬ ‫ةّرچاڤ‬ ‫ّْةٔوُا‬ ‫دانٔ‬ ، ‫ڤّدیخِێ‬ ‫پّیٔەُدیێَ‬ ‫دیارنرن‬ ‫ةٓێِّ‬ . 3 -‫ئّوان‬ ‫دطیاُدایّ‬ ‫نٔ‬ ‫یا‬ ‫ئّوە‬ ‫خّىّحیان:‬ ‫دیارنرُا‬ ‫ئارێظێ‬ ‫دُاڤ‬ ‫ڤاىالْیێَ‬ ‫ةهّت،‬ ‫دەشخِیظان‬ ‫ّْیَ‬ ‫دا‬ ‫ر‬ ‫ّْروەشا‬ ‫پّیٔەُدیێَ‬ ‫ئّوان‬ ‫دەشخِیظاُهرُا‬ ‫ێیا‬ ‫پیڤّرێ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ( ‫ووىصَ‬ ‫ئیزیِم‬ ) ‫ْزرا‬ ‫پیڤاُا‬ ‫ةۆ‬ ‫ی،‬ ‫دووٌاْیم‬ ‫ب‬ ‫پظخی‬ ‫و‬ ‫ةهارئیِاییّ،‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ٌاوێ‬ ‫ْاحِا‬ ‫ئّزٌٔوُێ‬ ‫شّرە‬ ‫و‬ ‫ئاٌاری،‬ ‫دەریێَ‬ ‫ژواُا‬ ‫ئُّشاٌان،‬ ‫چُّدیَ‬ ‫گّْظخّ‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫ئاٌاری‬ ‫سیاوازیێَ‬ ‫ّْةٔوُا‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫گرۆپێ‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫ىدیف‬ ‫ةاةّت‬ ‫یێَ‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫و‬ ‫وەردگرت‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫گرۆپێ‬ ‫ٍُرێَ‬ ‫ئاشایی‬ ‫رێها‬ ‫ب‬ ‫ةاةّت‬ ‫ٌّْان‬ ‫یێَ‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫حێگّْظخِا‬ ‫د‬ ‫وەردگرت‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫خٔاُدُا‬ ‫و‬ ‫ئیِگيیزی‬ ‫ةّرژەوُدیا‬ ‫د‬ ‫چُّدە‬ ‫ئّف‬ ‫دا،‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫گرۆپێ‬ ‫ةٔو.‬ ‫دا‬ ‫ئّزٌٔوُگّری‬ ( ‫ٌػادىّ،‬ 3125 ، ‫ص‬ 73 ) . 3 -‫ڤّنٔىیِا‬ ( ‫اةٔسطشٔح،‬ 3127 ) : ‫ٌّرەٌا‬ ‫ب‬ ‫دان‬ ‫ئُّشام‬ ‫ْاحییّ‬ ‫ڤّنٔىیِّ‬ ‫ئّف‬ ‫نارنێهرُێ‬ ‫ناریگّریا‬ ‫زاُیِا‬ ‫شخراحیشیّحا‬ ‫دُاڤتّرا‬ ‫ُاڤُّ‬ ‫و‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫دێ‬ ‫نُٔخروىێ‬ ‫گّطّپێداُا‬ ‫د‬ ‫دەشخهّفخێ‬ ‫زاُصخێ‬ ‫و‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫و‬ ‫زاُصخێ‬ ‫ةّرف‬ ‫ئاراشخّیێَ‬ ‫پٔال‬ ‫كٔحایاةیێَ‬ ‫دەف‬ ‫ل‬ ‫طّطێ‬ ‫غّزە‬ ‫ل‬ ‫ةِّرەحی‬ . ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫شٌّپال‬ ‫ژ‬ ( :9 ) ‫گرۆپێ‬ ‫دْاحتٔو،‬ ‫پێم‬ ‫كٔحاةییان‬ ‫ئّزٌٔوُّگّری‬ ‫ژ‬ ( 63 ) ‫گرۆپێ‬ ‫و‬ ‫گرحتٔون،‬ ‫ةخۆڤّ‬ ‫كٔحاةی‬ ‫نُٔخروىهار‬ ‫ژ‬ ( 57 ) ‫ئاالڤ‬ ‫چٔار‬ ‫ڤّنٔىّران‬ ‫پێهٓاحتٔو،‬ ‫كٔحاةییان‬ ‫دڤّنٔىیِێ‬ ‫دەشخهّفخێ‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫ژواُا‬ ‫ةهارئیِایِّ‬ ‫دا‬ ‫زاُصخێ‬ ‫و‬ ‫پێض‬ ‫ل‬ ‫نٔ‬ ‫خٔازی،‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫حاكیهرُا‬ ‫و‬ ‫ڤّنٔىیِێ‬ ‫پاطیا‬ ‫ّْروەشا‬ ‫ئُّشاٌدان،‬ ‫ْاحتُّٔ‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ةّرەف‬ ‫ئاراشخّیێَ‬ ‫پیڤّرێَ‬ ‫زاُصخێ‬ ، ‫وپێڤّرێ‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫نُٔخروىی‬ . ‫پ‬ ‫ْاحِا‬ ‫دوٌاْی‬ ‫ب‬ ‫ظخی‬ ‫ئّزٌٔوُێ‬ ‫ب‬ ‫دەرئُّشام‬ ‫ئاٌاری‬ ‫شّرەدەریێَ‬ ‫و‬ ‫طێٔەیّنێ‬ ‫ب‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫ناریگّریا‬ ‫ئّریِی‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫گٔحِا‬ ‫د‬ ‫دیارةٔون‬ ‫زاُصخێ‬ ‫گّطّپێداُا‬ ‫د‬ ‫دا‬ ‫دەشخهّفخێ‬ ‫زاُصخێ‬ ‫و‬ ‫خٔازی‬ ‫ْیڤی‬ ‫ْزرا‬ ‫و‬ ‫ةاةّحێ‬ ‫ةّرف‬ ‫ئاراشخّیێَ‬ ‫زاُصخێ‬ ‫ىدەف‬ ‫ناریگّریێَ‬ ‫كٔحاةییان.ّْروەشا‬ ‫دُاڤ‬ ‫ُّةٔون‬ ‫ئاٌاری‬ ‫ُاڤُّدێ‬ ‫و‬ ‫ْزری‬ ‫ُّخظێَ‬ ‫ةّرا‬ ‫نُٔخروىی‬
	673							672 674

-
كارتێكرنا بكارئینانا ستراتیجییەتێن نەخشێن هزری و سووم بدەستڤەئینانا قوتابیێن پولا دەهێ‌ ئامادەیی د بابەتێ‌ ئەدەبێ‌ كوردی دا و گەشەكرنا هزركرنا هیڤی خوازی لدەف وان