SPACE DISTRIBUTION, VOLUME AND STRUCTURE OF LODGING FACILITIES IN THE MOUNTAINS OF SLOVENIAcase studies of the Bled Lake

Keywords: objekti za smeštaj, Slovenija, turizam, benčmark analiza Hotel facilities, Slovenia, tourism, benchmarking

For the purpose of the assessment of the mountain tourism in the region, the authors chose the mountain Triglav ( Slovenia), and some of the most visited destinations on the mountain, in relation to the speed of reaching the necessary level of service quality, while keeping in mind that, twenty years ago, Slovenia was a part of Yugoslavia, just like Serbia. Slovenia has developed its own standards for defining specific areas suitable for the development of sports and recreational tourism. Such destinations are well marked and labeled; there are entire systems of bike route maps, bike and hiking trails, as well as the additional opportunities for engaging in complementary activities within certain sections (horseback riding, paintball, paragliding, etc.). Destinations have thematically arranged accommodation facilities, adapted to the requirements of sports and recreational tourists, whether it refers to hotels, campsites and tourist farms, they have well-trained staff (tour guide); in each destination, there are points where tourists can rent a bike and service it. In this sense, the aim of the paper is to show the condition of hotel offer for the Bled Lake, Bohinj, Bohinjska Bistrica, and Bovec, and the purpose of this paper is to exploit the situation observed for the development of the concrete innovative projects, which will elaborate a system of partnership that would contribute to sustainable development, encouraging entrepreneurship and a greater number of tourists on the mountains in Serbia. The methodology comprised field research and data collection through direct examination of the various managers of different hotel establishments, and tourism organizations of municipalities, various sport clubs, Slovenian societies and associations. The benchmark analysis was also used in order to compare the state of accommodation facilities with storage capacities in Serbia, with the aim of improving the state of accommodation capacities in Serbia. 

Uvod

Turističko tržište Evrope se sve više diferencira u odnosu na životne stilove i obrasce života, a turisti postaju sve zahtevniji, tražeći veći kvalitet, individualnost, nova iskustva i složenije forme turističke ponude. Izbor više putovanja tokom godine sa različitim motivima, osigurava sve više prostora otvaranju novih i inovativnih destinacija. Ponuda raznolikog, integrisanog i destinacijski dobro upravljanog proizvoda biće ključno polje, gde će se u poslu dokazivati nove destinacije, koje tek ulaze na tržište (Čačić, 1999;Bakić, 2002). Leto je glavna turistička sezona za evropske turiste. Blizu 70 posto od ukupnih noćenja ostvaruje se tokom letnje sezone. Važni motivi za letnji odmor su: lepota prirode i okoline, izbor i sadržaj rekreativnih aktivnosti (planinarenje, biciklizam, terensko jahanje, plivanje, i drugo), atmosfera u destinaciji (mir, tišina), pozitivno iskustvo vezano za prethodne boravke. Istaknuti atributi letnog turizma su: gostoljubivivost, prijateljski pristup, osjećaj siguranosti i zabava (Lukić i Tošić, 2011; www.merr.sr.gov.rs). U proseku, nivo popunjenosti kapaciteta za hotele i slične objekte u evropskim letnjim planinskim destinacijama za odmor (na primer Austrija) varira 45-70 posto tokom letnjeg odmora (juli, avgust). Posebno, u Sloveniji je najveći nivo popunjenosti kapaciteta, dok tržišni segmenti smeštaja od četiri i pet zvezdica konstantno dobijaju na popularnosti (Lukić i Tošić, 2011). Kao osnovna hipoteza od koje se pošlo u radu je da se ispita koliko planinski prostori Slovenije raspolažu atraktivnim objektima za smeštaj što je preduslov za kvalitetnu turističku ponudu. TakoĎe se pretpostavilo da će benčmark analiza pomoći da se u Srbiji, različitim metodama inovacije podigne atraktivnost postojeće ponude hotelijerskih objekata. Pri tome naglasak je stavljen na obim i strukturu smeštajnih kapaciteta u Sloveniji. Očekivana benefit od benčmark analize bi bila: prilagoĎavanje i specijalizacija postojećih smeštajnih kapaciteta u Srbiji različitim oblicima turizma, a ujedno i povezivanje pojedinih lokaliteta. Došlo se do veoma interesantnih podataka, a to je pre svega da na prostoru Slovenije postoji velika ponuda standardizovanih hotelijerskih objekata, a da su rezultati ostvarenih efekata znatno iznad očekivanja menadžera. 

Metodologija

Istraživanje je bilo kombinacija kvantitativnih metoda (statistika i internet analize) i kvalitativnih metoda (intervju, razgovor i pisani dokumenti). Za potrebe rada istražena su neka od najposećenijih planinskih mesta Slovenije: jezero Bled, Bohinj, Bohinjska Bistrica i Bovec. U fazi definisanja teorijskog okvira rada korišten je bibliografskospekulativni, a prilikom obrade i interpretacije rezultata deskriptivni metod.Kao tehnika, analiza usporeĎivanja stanja (Benchmarking) je osmišljeni i sistematski pristup unapreĎenju procesa i aktivnosti u organizaciji koja se odvija kroz njihovu usporedbu sa istim ili sličnim procesima, koji se objektivno i opravdano smatraju najboljim, bilo da se ti procesi odvijaju u drugim dijelovima organizacije ili izvan nje. Analiza usporeĎivanja stanja se, dakle, sastoji u otkrivanju, utvrĎivanju i razumevanju procesa i poslova koji se na nekom drugom mestu obavljaju na bolji ili najbolji način i njihovom prenošenju i prilagoĎavanju na druge, (iste ili slične) procese u organizaciji. Cilj analize usporeĎivanja stanja je da se u organizaciji unaprede procesi i poslovi, postave novi standardi rada koji će doprineti da se bolje zadovolje zahtevi kupaca i da im se doda nova vrednost koja će doprineti da se i sama organizacija razlikuje i izdvoji od konkurencije. U suštini analize usporeĎivanja stanja leži jasna, prirodna i razumljiva želja, a to znači da se uči od onih koji su u nečemu bolji od drugih (Vujko, 2011; www.plark.net). 

Rezultati i diskusija

Za potrebe rada istraženo je stanje hotelijerske ponude nekih od najposećenijih planinskih mesta Slovenije: jezero Bled, Bohinj, Bohinjska Bistrica i Bovec. 
Jezero Bled predstavlja simbol Slovenskog sportsko-rekreativnog turizma i nalazi se u neposrednoj blizini Nacionalnog parka Triglav što ga čini odličnom polaznom tačkom za sve vrste sportsko-rekreativnih tura. Bled i okolina su savršeni za biciklizam i planinarenje, bilo da je u pitanju opuštena, lagana vožnja ili šetnja namenjena porodicama ili vožnja i planinarenje sa znatno zahtevnijim deonicama namenjena za rekreativne bicikliste i iskusne planinare (mreža prašnjavih puteva na Jelovici, Pokljuki i Mežaklji zadovoljila bi i najzahtevnije bicikliste, planinare ili jahače). Različiti sistemi puteva i staza pogodni su i za terenske jahače, a moguće je voziti bicikl, planinariti ili jahati svuda oko jezera, zavisno od toga da li se preferiraju kraće ili duže ture (www.bled.si). Što se noćenja turista tiče, iz tabele 1 se vidi da su kao kategorija smeštaja najzastupljeniji hoteli u Bledu u kojima sezona traje čitave godine, ali se zapažaju odreĎene oscilacije tokom prolećnog i jesenjeg perioda u godini. Ipak, bez obzira na vrstu smeštaja potrebno je reći da je najposjećeniji period bio od aprila do oktobra koji predstavljaju idealne mesece za bavljenje sportsko-rekreativnim turizmom i na planinama u Srbiji. To ukazuje da se u Bledu ravnomerno upražnjavaju i zimske i letnje sportsko-rekreacijske aktivnosti. Izbor smještaja tokom leta je stan ili kuća rodbine, ili prijatelja. Tokom zime najviše se bira hotel od tri zvezdice sa pansionskom uslugom. Svrha odlaska na planinu su odmor i rekreacija, a za mlade i takozvani noćni život. Najvažniji kriterijumi izbora su: čistoća, ljubaznost, profesionalizam u ophoĎenju prema turistima, prirodno okruženje, atraktivnost lokacije za razgledavanje i umerene cene. Dakle, može se zaključiti da bi jedan od prvih koraka hotelijerske ponude u Srbiji trebao da bude upravo ugledavanje na uspešnije hotelijere i primena njihovih znanja i iskustava, a Slovenija bi u tom kontekstu bila zaista primer dobre prakse. 

Tabela 1. Noćenje domaćih i stranih turista u turističkom mestu


Bled u Sloveniji po smeštajnim kapacitetima i mesecima u 2006.

  Za razliku od većine smeštajnih kapaciteta u Srbiji, većina smeštajnih kapaciteta na destinacijama koje su spomenute u Sloveniji, otvorena je svakoga dana u godini, a postoji i mogućnost internet rezervacije. Zatim, u okviru prostora namenjenih sportsko-rekreativnim turistima postoji i veliki broj kampova, kojih u našoj zemlji gotovo da nema. Kampovi su polazna mesta za sve avanturiste, one koji vole sami planirati svoj odmor, koji vole sport i rekreaciju i, što je najznačajnije, koji žele provesti odmor u čistoj i netaknutoj prirodi. Od 2001. godine svi kampovi u Sloveniji su članovi EFCO & HPA (European Federation of Campings Organisations & Holiday Park Associations), a opremljeni su po standardima prilagoĎenim evropskim. U većim kampovima su i bungalovi (www.slovenia.info). Još jedana veoma važna razlika jeste obeleženost staza kao i neophodne informacije o stazama i aktivnostima duž njih. Podaci i sve potrebne podatke o stazama i putevima moguće je dobiti u svim smeštajnim kapacitetima na pomenutim destinacijama, a interesantni su i paketi koji su dostupni sportsko-rekreativnim turistima. U svakom smeštajnom objektu je moguće dobiti podatke o postavljenim sistemima označenih staza i to putem tematkih biciklitičkih karta, informacijskih karta i specijalizovanih vodiča. Ono što je svakako najvažnije to je da svaka spomenuta destinacija nudi mnogobrojne aktivnosti kao što su: biciklizam, planinarenje i pešačenje, vožnju kočijama i jahanje, ribolov, paraglajding, penjanje, golf, relaksacione programe i slično (www.slovenia.info). Može se očekivati da će globalni nivo konkurencije u turizmu biti u stalnom porastu. Očekuje se porast ponude turističkih proizvoda namenjenih manjim tržišnim segmentima -nišama za planinare, bicikliste i drugo. TakoĎe se očekuje i turistička ponuda vezana za nove i niskobudžetne destinacije. Turistima će biti na raspolaganju takva turistička ponuda koja će biti pogodna za primenu informacionih tehnologija (rezervacije i informiranje putem interenta i drugo). Razlozi i motivi zbog kojih stanovnici jugoistočne Evrope sve više putuju u odredišta zapadne Europe su povećana platežna moć i nedostatak adekvatne turističke ponude u njihovom regionu. Na osnovu analize tržišta koja je sprovedena u drugoj polovini 2006. godine procenjen je postojeći potencijal turističkog tržišta Srbije za planinski (letnji i zimski) turizam (www.merr.sr.gov.rs). Zaključeno je da je odmor na planini popularan tokom cele godine, pri čemu prosečna potrošnja vezana uz smeštaj po osobi iznosi 22 evra po danu. Destinacije su uglavnom na prostoru Republike Srbije, ili u bliskom okruženju. 


	Zaključak											
	Slovenija je postala vodeća zemlja regije kada su posebni oblici turizma u pitanju, ali i
	prilagoĎenost smeštajnih kapaciteta. Ljubiteljima posebnih oblika turizma su na
	raspolaganju mogućnosti upražnjavanja različitih aktivnosti u za njiha prilagoĎenim
	smeštajnim kapacitetima.									
							Hoteli u Bledu					
	Turisti	Jan.	Feb.	Mar.	Apr.	Мај	Jun	Jul	Avg.	Sep.	Okt.	Nov.	Dec.
	Domaći	1603	1592	2639	2628	1333	1458	1808	2263	1893	3043	2656	1783
	Strani	17490 11123 14454 24256 26553 41328 43556 50253 44182	28792	10721	17547
						Pansioni u Bledu					
	Turisti	Jan.	Feb.	Mar.	Apr.	Мај	Jun	Jul	Avg.	Sep.	Okt.	Nov.	Dec.
	Domaći	27	73	88	50	41	33	73	355	90	13	10	11
	Strani	196	245	178	539	1264	1848	1903	2349	1825	912	93	208

Izvor: Statistički ured Republike Slovenije, 2010 

Prenoćišta u Bledu
SPACE DISTRIBUTION, VOLUME AND STRUCTURE OF LODGING FACILITIES IN THE MOUNTAINS OF SLOVENIAcase studies of the Bled Lake