Investment dynamics in innovation and new technologies in higher education institutions


Rad je finansiran od strane Ministarstva prosvete, nauke i tehnološkog razvoja, kroz projekat Unapređenje javnih politika u Srbiji u funkciji poboljšanja socijalne sigurnosti građana i održivog privrednog rasta, evidencioni broj 47004. 1 

DINAMIKA ULAGANJA U INOVACIJE I NOVE TEHNOLOGIJE U VISOKOOBRAZOVNIM

INSTITUCIJAMA**** U savremenim uslovima poslovanja inovacije i nove tehnologije imaju veliki značaj za razvoj visokoobrazovnih institucija. Velike promene su pod uticajem informaciono-komunikacionih tehnologija, Bolonjskog procesa, interneta, novih alata za unapređenje inovativnosti u obrazovanju i treningu. Ulaganje u nove tehnologije i inovacije je neophodno. 
U ovom radu je kroz rezultate istraživanja i statističkom obradom prikazana i potvrđena dinamika uvodjenja inovacija i novih tehnologija na privatnim i državnim fakultetima u Republici Srbiji. Period koji je analiziran je od 2010-2017. godine. U posmatranom periodu ulaganje u inovacije i nove tehnologije iz godine u godinu raste. U istom periodu su prikazane i analizirane promene izazvane zahtevima studenata, trendovima na stranim fakultetima. Pored toga, obrađen je i uticaj konkurencije i dinamika uvođenja inovacija pod njihovim uticajem. Statističkom obradom podataka je potvrđeno da sve navedene promene utiču na visokoobrazovne institucije i da iz godine u godinu vrednost ulaganja raste. 
Ključne reči: inovacije, nove tehnologije, visokoobrazovne institucije, ulaganja. 

Uvod

Inovacije i nove tehnologije su sve više zastupljene u visokoobrazovnim institucijama. Potreba za promenama u obrazovanju, izvođenju nastave, metodama, oblicima i načinu rada je konstantna i javlja se svuda u svetu. Vremenom postaje neophodno prevazilaženje nedostatka tradicionalne nastave, posebno u domenu individualizacije nastave i učenja, podizanje unutrašnje i spoljašnje motivacije, realnijeg i objektivnijeg vrednovanja znanja. 
Nove tehnologije su dovele i do razvoja novih veština. Pored veština koje su potrebne za rad sa velikim brojem dostupnih informacija, onaj koji uči mora da poseduje dodatne veštine da reaguje na izazove digitalnog društva i izgradi protivtežu i dopunu nedostacima sopstvenog prirodnog stila učenja. 
Visokoobrazovne institucije imaju veliki značaj i ulogu u društvu i privredi jedne zemlje. Razvoj tržišne ekonomije kroz savremene tendencije pokazuje da je obrazovanje i formiranje ljudskih resursa glavni prioritet nacionalne strategije i politike za društveni, ekonomski i tehnološki napredak. Ulaganje u obrazovanje ima investicioni karakter, koje mora da bude usklađeno sa potrebama privrede i društva. Razvoj privrede i društva se zasniva na znanju koje se oblikuje obrazovnim sistemom. 1 Iz tog razloga je neophodno ulagati u obrazovni sistem, u inovacije i nove tehnologije. 
Nakon uvoda u ovom radu biće prikazane teoretske osnove i pravci razvoja koji se odnose na nove tehnologije i inovacije u visokoobrazovnim institucijama. Treći deo rada će prikazati rezultate istraživanja u poslednjih osam godina po pitanju ulaganja u inovacije i nove tehnologije na fakultetima u Republici Srbiji. Pored toga, uslediće i analiza pomenutog perioda po pitanju promena i inovacija koje su uvedene pod uticajem trenda na stranim fakultetima, zahtevima studenata i uticajem konkurencije. Na kraju će uslediti zaključna razmatranja. 

Nove tehnologije i inovacije u visokoobrazovnim institucijama

Različiti faktori iz okruženja i uslovi u kojima rade visokoobrazovne institucije nameću potrebu za konstantnim uvođenjem novih programa razvoja koji se zasnivaju na inovacijama i novim tehnologijama. Inovacije se sve više uvode i dovode do boljih rezultata. Razvoj tehnologije i promene u načinu razmišljanja doveli su do velikih promena u svetu. 2 Sa razvojem komunikacionih tehnologija, kompanije i visokoobrazovne institucije primenjuju nove metode i inovacije. Takodje, naglasak je na brzini inovacija. 
Uspešne inovacije uključuju jednu ili više interakcija sledeće tri faze: pisanje novih ideja, izbor, uređivanje i marketing novih ideja, prihvatanje novih ideja na tržištu. 3 Inovacije vode ka promenama koje mogu da budu male ili velike, pa govorimo i o različitim vrstama inovacija. Inovacije mogu da budu: inkrementalne, radikalne, modularne, arhitekturne, održive, disruptivne, kontinuirane, diskontinuirane. Sve one vode ka primeni novog znanja da bi se ponudio novi proizvod koji traže kupci. Inovacija je invencija koja je upotrebljena u komercijalne svrhe. Ona je inspiracija i kreacija, preporod i pritisak na promene u procesu učenja i, ono najbolje, ona je i put otkrića. Prvo su se inovacije posmatrale kao proces rešavanja određenih, najčešće tehnoloških problema, da bi se sada vezivale za proces učenja. Inovacija se sada posmatra kao proces, proces za rešavanje problema; proces koji se prvenstveno javlja u komercijalnim preduzećima; interaktivni proces koji uključuje odnose između preduzeća sa različitim akterima, ali i u visokoobrazovnim institucijama. 4 Uvođenje inovacija i novih tehnologija u visokobrzovnim institucijama su dovele do velikih promena. Revolucija informaciono-komunikacionih tehnologija(IKT) je centralna i pokretačka snaga, a dinamična promena u svim aspektima ljudskog postojanja je ključni nusproizvod trenutnog globalizacionog perioda IKT revolucije. Inovacije se povećavaju pod uticajem IKT. 5 Veliki broj inovacija u visokoobrazovnim insitucijama se pokrenuo potpisivanjem Bolonjskog procesa. Inovacije koje su nastupile nakon potpisivanja su: Evropski sistem prenosa bodova (ESPB), ishodi učenja, dodatak diplomi, vrste i ciklusi studija, mobilnost i Bolonjski proces, ispit, obavezni i izborni predmet, finansiranje studija, priznavanje prethodnog učenja. 6 ored toga, internet je doveo do velikih promena i u visokoobrazovnim institucijama. Od 2003. godine internet je ostvario rast u krajnjim potrebama korisnika aplikacija, kao što su blogovi, viki, socijalne društvene mreže, pretraživači, akcijski sajtovi, igre, Voice over IP, i peer -to -peer usluge. zajedno, oni se nazivaju socijalno računarstvo (iliWeb 2.0), jer koriste internet konekciju da podrže povezivanje ljudi i sadržaja. Korisnik je sastavni deo i koproducent 3 Chi-yue, C., Kwan, L., Y-Y., Culture and Creativity: A Process Model, Management and Organization Review, Vol. 6, No. 3, 2010, pp. 447-461. 4 Komazec, G., Petrović-Lazarević, S. ( 2007): Upravljanje razvojem preduzeća, Megatrend univerzitet, Beograd, str. 247-260. svih elemenata pruženih usluga, bez obzira da li će biti zadovoljen (blog, viki, Flickr), ukus/emocije (Amazon, de.li.cious), roba (e-Bay), kontakti (My Space), relevantnost (Google page rank), ugled (e-Bay,TripAdvisor), skladištenje/kapacitet servera (P2P), povezivanje (wi-fi uređaja, mesh mreže) ili inteligencija ( poslovno društveno računarstvo). 7 eb 2.0 ili društveno računarstvo, odnosi se na opseg ili aplikacije koje omogućavaju interakciju, saradnju i razmenu između korisnika. Ove aplikacije se koriste digitalno za blogovanje, saradnju (npr. Viki), društvene mreže (npr. My Space, Facebook), multimedijalna deljenja (npr. Flickr, You Tube), socijalna označavanja (npr. Deli.cio.us) i društvene igre (npr. Second Life) . 8 ruštvene računarske aplikacije omogućavaju korisnicima da komuniciraju i sarađuju na različite načine i u različitim medijima, koji takođe pomažu da deluju zajedno i grade baze znanja koje odgovaraju njihovim specifičnim potrebama. 9 arakteristične osobine određenih kompjuterskih alata mogu se iskoristiti za pružanje inovativnih načina i metoda učenja koje bolje odražavaju materiju predmeta koji se proučava i time unapređuju proces učenja i ishod. Konkretno, društveni računarski sajtovi koji omogućavaju proizvodnju, objavljivanje, deljenje, i izmenu foto i video sadržaja mogu da podrže kreativnije i aktivnije angažovanje studenata u umetnosti, dizajnu, muzici, pisanju itd. 10 Jedna od snaga alata društvenog računarstva leži u njihovom potencijalu da obezbede socijalno umrežavanje, spajajući ljude sa zajedničkim interesima i dozvoljavajući im da razmene znanja i intenziviraju saradnju . Ovo postojanje lako pristupnih i prilagodljivih alata koje obezbeđuju umrežavanje i izgradnju povezivanja je dovelo do povećanja platformi i portala za razmenu znanja među nastavnicima i istraživačima. 11 ovi trendovi i pravci u obrazovanju nameću potrebu za stalnim ulaganjem u inovacije. 

Metod i rezultati istraživanja

Istraživanje, čiji deo će biti korišćen u ovom radu, sprovedeno je na teritoriji Republike Srbije u periodu od januara do marta 2018. godine. Obuhvaćeno je 25 privatnih i državnih fakulteta. Posmatrana je dinamika u vremenskom periodu od 2010-2017. godine i predstavljena na grafičkim prikazima. 
Na grafiku 1 je prikaz ulaganja koje su sprovedene u visokoobrazovnim institucijama pod uticajem novih tehnologija i inovacija. 

Grafik 1: Ulaganje u nove tehnologije i inovacije u periodu od 2010-2017. godine

Izvor: Ilustracija autora na osnovu istraživanja Od svih promena koje su navedene najveći procenat fakulteta je navodio ovu promenu kao najznačajnijeg inicijatora promena u periodu od 2010-2017. godine. To potvrđuje i vrednost kvadratnog koeficijenta proste linearne korelacije: 
y = 0,027x -53,95 R 2 = 0,833
Vrednost ovog koeficijenta je 0,833 što znači da postoji direktna linearna veza i da zavisna promenljiva raste kada raste nezavisno promenljiva. U ovom slučaju zavisna promenljiva je procenat primene novih tehnologija i inovacija, nezavisna promenljiva su godine. To znači da primena novih tehnologija i inovacija raste iz godine u godinu. Rast primene novih tehnologija i inovacija vodi razvoju visokoobrazovnih institucija. 
Trendovi na stranim fakultetima srodnih naučnih disciplina dosta utiču da dođe do promena u visokoobrazovnim institucijama, što potvrđuje i regresiona analiza prikazana na grafiku broj 2, a koja je dobijena po obrascu: y = 0,034x -68,72 R 2 = 0,820 Kvadrat koeficijenta proste linearne korelacije u ovom slučaju iznosi 0,820, što znači da postoji direktna linearna veza i da zavisna promenljiva raste kada raste nezavisno promenljiva tj. rast godina prati rast promena u visokoobrazovnim institucijama nastalih pod uticajem trendova na stranim fakultetima srodnih naučnih disciplina. 
Grafik 2: Promene uvedene pod uticajem studentskih zahteva i trendova na stranim fakultetima srodnih naučnih disciplina u periodu od 2010-2017. godine 
Izvor: Ilustracija autora na osnovu istraživanja Druga promena koja je prikazana na ovom grafiku se odnosi na promene koje se dešavaju u visokoobrazovnim institucijama, a koje su nastale pod uticajem zahteva studenata. 
Vrednost kvadratnog koeficijenta proste linearne korelacije u ovom slučaju dobijamo na sledeći način: y = 0,022x -45,22 R 2 = 0,746 Vrednost ovog koeficijenta je 0,746 što znači da postoji direktna linearna veza i da zavisna promenljiva raste kada raste nezavisno promenljiva, tj. da sa rastom godina rastu i promene u visokoobrazovnim institucijama koje su inicirane zahtevima studenata. 
Uvođenje promena koje su inicirane zahtevima studenata je u skladu sa činjenicom da se organizacije i visokoobrazovne institucije sve više okreću ka korisniku i traže načine da što bolje zadovolje njegove potrebe. 12 Korisnici imaju aktivnu ulogu u stvaranju vrednosti što je u skladu sa novim konceptom zajedničkog stvaranja jedinstvene vrednosti sa korisnicima, i oni postaju novi izvor kompetencija u pogledu organizacije. 13 Nove ideje i potrebe korisnika utiču na stvaranje novih usluga. 14 erenje zadovoljstva korisnika, u ovom slučaju studenata, je tim teže što je njihovo mišljenje o usluzi potpuno subjektivno, zavisno od njihovih očekivanja i promenljivo u vremenu. Praksa pokazuje da 40% kupaca u prodavnicama robe široke potrošnje nikada se neće požaliti ili nešto reklamirati, već će otići na drugo mesto. Slična je situacija i sa drugim kategorijama korisnika, pa i u ovom slučaju sa studentima. 15 Prema jednoj istoj usluzi, dva korisnika će pokazati potpuno različite reakcije, u zavisnosti od upotrebe koju od nje očekuju. Isto tako, zadovoljstvo se i menja tokom vremena, pa uvažavanje zahteva studenata i uvođenje inovacija pod njihovim uticajem vode razvoju visokoobrazovnih institucija. 
Važno je pomenuti i da pri inoviranju akcenat pre svega treba staviti na poboljšanje kvaliteta samih usluga. Jer, zadovoljstvo korisnika i profitabilnost usko su povezani sa kvalitetom proizvoda i usluga. 
Korisnik procenjuje kvalitet usluga ili proizvoda 16 , koji je uvek posledica poslovnog načina funkcionisanja sistema. zato je od velikog značaja za unapređenje kvaliteta da poslovni sistem identifikuje svoje korisnike i istražuje njihove potrebe u cilju razvoja funkcija usluga u skladu sa ovim zahtevima, a potom organizuje funkcionisanje procesa u poslovnom sistemu, tako da su u stanju da isporuče planiran kvalitet. Kvalitet počinje sa korisnicima. 17 isokoobrazovne institucije proizvode dve vrste znanja: prva vrsta znanja za studente koja treba da im omogući da doprinesu budućim poslovnim sistemima i javnom sektoru gde će raditi, a druga vrsta znanja koja se stvara kroz naučna istraživanja koja bi trebalo da obezbede razvoj društva i nauke. Obe vrste znanja imaju svoje korisnike, odnosno uslove za njen kvalitet, koji treba da se poštuju u planiranju kvaliteta. za one visokoškolske ustanove koje su posvećene kvalitetu, prvi korak bio bi priznanje da njihovi korisnici nisu samo studenti, a drugi korak bi bio da se razumeju potrebe svih grupa korisnika. 18 zmeđu planiranja kvaliteta i ocenjivanja kvaliteta je proces proizvodnje dobara i usluga koji je odgovoran za razliku između planiranih i procenjenih kvaliteta. Praćenje i merenje prethodno definisanih parametara u procesu proizvodnje je važno za sprečavanje nepoželjnog rezultata. Ali, postoje i papiri kojima država propisuje kritična pravila za uspostavljanje kvaliteta. 19 a poboljšanje kvaliteta neophodno je tragove neusaglašenosti analizirati kako bi pronašli njihov osnovni uzrok i implementirali korektivne akcije. Kvalitet se definiše kao zadovoljstvo kupaca 20 , dok je prvi korak za njegovo postizanje eliminisanje grešaka i ne može se učiniti bez njihovog praćenja. Praćenje grešaka zahteva dodatno vreme, napore i finansijske investicije, ali efekti mogu biti mnogo veći i vode zadovoljstvu korisnika. 21 19 Carlucci, D., Marr, B., Schiuma, G., (2004): The knowledge value chain: how intellectual capital impacts on business performance, International Journal of Technology Management, Vol. 27, No. 6/7, pp.: 575-590 20 Gill, J. ( 2009): "Quality follows quality: add quality to the business and quality will multiply the profits", The TQM Journal, 21(5), 530-539. 

21

Aleksandra Živaljević, Dragana Trifunovic, Biljana Pejović (2016): Two Quality Evolutions -Industry vs. health Care, Megatrend Review, vol. 13, No. 1, pp. 159-184. ISSN: 1820-3159. Viši nivo kvaliteta ima za rezultat veće zadovoljstvo korisnika. 22 Primena totalnog kvaliteta je ključ za kreiranje vrednosti i zadovoljstva korisnika . Sprovođenje kvaliteta vodi razvoju visokoobrazovnih institucija. 23 Grafik 3 : Promene uvedene pod uticajem konkurencije u periodu od 2010-2017. godine Izvor: Ilustracija autora na osnovu istraživanja Grafik 3 prikazuje koliki uticaj imaju promene koje su kod konkurenata. Najmanji procenti su u okviru ove promene, tako da promene kod konkurenata nemaju veliki uticaj na sprovođenje promena u visokoobrazovnim institucijama, ali se taj uticaj iz godine u godinu povećava. To potvrđuje i regresiona analiza koju dobijamo na sledeći način: y = 0,018x -36,74 R 2 = 0,603 22 Kotler, P., Armstrong, G. (1996): Principles of marketing, Prentice hall International 23 Trifunović, D. (12.12.2013.) Uticaj interakcije visokoobrazovnih institucija i preduzeća na dinamiku privrednog razvoja putem kreiranja i transfera inovacija, doktorska disertacija, zajednički program Fakulteta za poslovne studije i Fakulteta za međunarodnu ekonomiju, Megatrend univerzitet Kvadrat koeficijenta korelacije u ovom slučaju iznosi 0,603 što znači da je stepen u kome je jedna pojava određena drugom pojavom manji u odnosu na prethodne slučajeve. 

Zaključak

Inovacije su generatori promena, pokretači samog razvoja čoveka (kao inovatora, preduzetnika), preduzeća, privrede i visokoobrazovnih institucija. Razvoj visokoobrazovnih institucija su pratile velike promene poslednjih nekoliko godina, koje su vodile novom pristupu obrazovanja zasnovanom na konstantnom inoviranju. 
Inovacije u visokoobrazovnim institucijama su nastale i pod uticajem nove paradigme učenja, zbog mlađih generacija koje su odrasle okružene digitalnim medijima i imaju potpuno novi način učenja u odnosu na prethodne generacije.U poređenju sa prethodnim generacijama đaka oni su digitalno pismeni, misle više vizualno i nelinearno, praktikuju multitasking i preferiraju multimedijalna okruženja. 24 web 2.0. ima značajan potencijal za unapređenje inovativnosti u formalnom obrazovanju i treningu. Takođe, tehnološke inovacije u obrazovanju omogućavaju da se karakteristične osobine određenih kompjuterskih alata mogu iskoristiti za pružanje inovativnih načina i metoda učenja koje bolje objašnjavaju materiju predmeta. Jedna od snaga alata društvenog računarstva leži u njihovom potencijalu da obezbedi socijalno umrežavanje, spajajući ljude sa zajedničkim interesima i dozvoljavajući im da razmene znanja i intenziviraju saradnju. 25 aključci iz istraživačkog dela ovog rada su: da se iz godine u godinu povećavaju ulaganja u inovacije i nove tehnologije na fakultetima u Republici Srbiji, da se prate i implementiraju pozitivna iskustva i trendovi sa stranih fakulteta srodnih naučnih disciplina, da se uvažavaju studenti i da postoji određena dinamika uvođenja promena pod uticajem konkurenata. 

INVESTMENT DYNAMICS IN INNOVATION AND NEW TECHNOLOGIES IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS

In modern conditions of business, innovations and new technologies have a great significance for the development of highly educated institutions. Major changes are under the influence of information-communication technologies, the Bologna process, the Internet, new tools for improving innovation in education and training. Investing in new technologies and innovation is necessary. 
In this paper, through the results of the research and the statistical processing, the dynamics of the introduction of innovations and new technologies are presented in private and state faculties in the Republic of Serbia. The period analyzed is between year 2010-2017. During the observed period, investment in innovation and new technologies is growing from year to year. During the same period, the changes caused by the demands of students and trends in foreign faculties were presented and analyzed. In addition, the impact of the competition and the dynamics of introducing innovations under their influence have been addressed. Statistical data processing has confirmed that all these changes affect the higher education institutions and that the value of the investment grows year after year. 
Keywords: innovation, new technologies, higher education institutions, investments. 

5

  Trifunovic, D., Tankosic, M. (2015): The Introduction of Innovations Dynamics Influenced by the Information Communication Technology and the Implications on Marketing Strategies of Companies, Advances in Environmental Science and Energy Planning, wSeaS, tenerife, Canary islands, Spain january 10-12, 2015, iSBn: 978-1-61804-280-4, str. 121-127 


7

  Redecker, C., Ala-Mutka, K.,Bacigalupo, M., Ferrari, A., Punie, Y. (2009): Learning 2.0: The Impact of Web 2.0 Innovations on Education and Training in Europe, Institute for Prospective Technological Studies, European Commission, pp. 19. 8 Pascu, C., Osimo, D., Turlea, G., Ulbrich, M., Punie, Y. and Burgelman, J-C. (2008): Social computing -Implications for the EU innovation landscape, Foresight 10 (1), 37-52. 9 Martin, O., Grant, L, Sayers S., Facer K. (2006): Social software and learning. Futurelab Opening Education Reports 10 Reid, A. (2008): Portable Composition: iTunes University and Networked Pedagogies, Computers and Composition 25, 61-78. 




  16 Bitner, M.J. (1990) Evaluating service encounters: The effects of physical surroundings and employee responses, Journal of Marketing, Vol. 54, No. 2, pp.: 69-82 17 Nwokah, N.G, Ezirim, A.C. (2010.): Total quality marketing and impression management for effective insurance marketing, International Research Journal of Finance and Economics, Iss. 38, pp. 94-103. 18 Quinn, A., Lemay, G., Larsen, P., Johnson, D. M. (2009): Service quality in higher education, Total Quality Management & Business Excellence, Vol.20 Iss.2, pp.139-152. 


24

  Francesc, P. (2006): The new Millennium Learners: Challenging our Views on ICT and Learning.OECD-CERI 




  




  




  




  Redecker, C., Ala-Mutka, K.,Bacigalupo, M., Ferrari, A., Punie, Y. (2009): Learning 2.0: The Impact of Web 2.0 Innovations on Education and Training in Europe, Institute for Prospective Technological Studies, European Commission, pp.19.• Reid, A. (2008): Portable Composition: iTunes University and Networked Pedagogies, Computers and Composition 25, 61-78.• Sheu D.D., Lee h.K. (2011): A Proposed Process for Systematic Innovation, International Journal of Production Research ,(49)3, 847-868.• Sursock, A., Smidt, h.(2010): Trends 2010: A decade of change in European Higher Education, EUA PUBLICATIONS, pp.56 • Trifunović, D. (12.12.2013.)Uticaj interakcije visokoobrazovnih institucija i preduzeća na dinamiku privrednog razvoja putem kreiranja i transfera inovacija, doktorska disertacija, zajednički program Fakulteta za poslovne studije i Fakulteta za međunarodnu ekonomiju, Megatrend univerzitet • Trifunovic, D., Tankosic, M. (2013): The Reproduction of Knowledge Based on the Cooperation between Enterprises and Institutions of Higher Education, wSeaS, recent researches in applied economics and Management -Volume II, Proceedings of the 5th International Conference on Applied Economics, Business and Development (AEBD '13), Crete Island, Greece, August 27-29, 2013, ISBN: 978-960-474-324-7, pp.155-160.• Trifunovic, D., Tankosic, M. (2015): The Introduction of Innovations Dynamics Influenced by the Information Communication Technology and the Implications on Marketing Strategies of Companies, Advances in environmental Science and energy Planning, wSeaS, tenerife, Canary Islands, Spain January 10-12, 2015, ISBN: 978-1-61804-280-4, str.121-127 • Živaljević,A., Trifunovic, D., Pejović, B. (2016): Two Quality Evolutions - Industry vs. health Care, Megatrend Review, vol. 13, No. 1, pp. 159-184. ISSN: 1820-3159. 


	Literatura • Bitner, M.J. (1990): Evaluating service encounters: The effects of physical surroundings and employee responses, Journal of Marketing, Vol. 54, No. 2, • Rakić, M., Rakić, B. (2012): Nova "Marketinška formula"-zajedničko stvaranje jedinstvene vrednosti sa potrošačima i personalizovani marketing, Megatrend revija, Beograd, Vol.9, No 4 UDC 371:[007:004 378.1 Ranka Mitrović Biljana Pejović Expert article • Dragana Trifunović Received 6.6.2018.
	pp.: 69-82	Approved 28.6.2018.
	• Bulut, U., Trifunović, D., Bulut, I.(2013)Role of knowledge and the consumer
	in the process of innovation, International May Conference on Strategic
	Management -IMKSM2013, 24-26. May 2013, Bor, Serbia, Univerity of
	Belgrade, Technical Faculty in Bor, Management Department pp. 1122-1130.
	• Cachia, R. (2008): Social Computing: The Case of Online Social Networking,
	EC JRC-IPTS Exploratory Research on Social Computing. JRC Scientific
	and Technical Reports, EUR 23565 EN	
	• Carlucci, D., Marr, B., Schiuma, G., (2004): The knowledge value chain: how
	intellectual capital impacts on business performance, International Journal of
	Technology Management, Vol. 27, No. 6/7, pp.: 575-590	
	• Chi-yue, C., Kwan, L., Y-Y., (2010): Culture and Creativity: A Process Model,
	Management and Organization Review, Vol. 6, No. 3, pp. 447-461.
	• Dubrovski D., (2009): Fuzzy Logic and Management Mistakes in
	Contemporary Corporate Decision Making, International Journal for Quality
	Research, No. 4	
	• Fangqi Xu, Rickards, T., (2007): Creative Management: A Predicted
	Development from Research into Creativity and Management, Creativity
	and innovation management, Vol. 16, No. 3	
	• Francesc, P. (2006): The new Millennium Learners: Challenging our Views on
	ICT and Learning.OECD-CERI	
	• Gill, J. (2009): "Quality follows quality: add quality to the business and
	quality will multiply the profits", The TQM Journal, 21(5), 530-539.
	• Komazec, G., Petrović-Lazarević, S. (2007): Upravljanje razvojem preduzeća,
	Megatrend univerzitet, Beograd, str. 247-260.	
	• Kotler, P., Armstrong, G. (1996): Principles of marketing, Prentice hall
	International	
	• Martin, O., Grant, L, Sayers S., Facer K. (2006): Social software and learning.
	Futurelab Opening Education Reports	
	• Nwokah, N.G, Ezirim, A.C. (2010):Total quality marketing and impression
	management for effective insurance marketing, International Research
	Journal of Finance and Economics, Iss. 38, pp. 94-103.	
	• Pascu, C., Osimo, D., Turlea, G., Ulbrich, M., Punie, Y. and Burgelman,
	J-C. (2008): Social computing -Implications for the EU innovation landscape,
	Foresight 10 (1), 37-52.	
	• Quinn, A., Lemay, G., Larsen, P., Johnson, D. M. (2009): Service quality in
	higher education, Total Quality Management & Business Excellence, Vol.20
	Iss.2, pp.139-152.	

Sursock, A., Smidt, h. (2010): Trends 2010: A decade of change in European Higher Education, EUA PUBLICATIONS, pp. 56 

Cachia, R. (2008): Social Computing: The Case of Online Social Networking, EC JRC-IPTS Exploratory Research on Social Computing. JRC Scientific and Technical Reports, EUR 

Cachia, R. (2008): Social Computing: The Case of Online Social Networking, EC JRC-IPTS Exploratory Research on Social Computing. JRC Scientific and Technical Reports, EUR
Investment dynamics in innovation and new technologies in higher education institutions