U pravnoj leksikografiji bivše

Jugoslavije najznačajnije aktivnosti odvijale su se u okviru beogradske Savremene administracije, čiji su najpoznatiji rezultati Pravni leksikon (1964, 197(F) te nekoliko izdanja Pravne enciklopedije, pod uredništvom Borislava Blagojevića; najpre jednoiomno izdanje (1979), a onda i u dva toma (1985, 1989-). Brojne su bile i leksikografske obrade užih pravnih oblasti, npr. Leksikon prava međimarodnih odnosa (1982) i Leksikon prava međunarodnih privrednih odnosa (1982), ali su se ništa manje značajni leksikografski projekti odvijali i kod drugih izdavača, često pod skromijim nazivima, kao što je npr. edicija Informatorovi iječnici (Vladimir Ibler, Rječnik medunarodnog javnog prava, 

U ovom leksikonu dat je iscrpan pregled pravne nauke, njenih grana, disciplina, kategorija i teorija, pravne istorije i pravnih sistema, uporedni pregled sa međunarodnim, naročito evropskim pravnim iskustvom, obrađene su najznačajne međunarode vladine i nevladine organizacije i institucije (Afrička unija. Amnesty international, Evropska banka za obnovu i razvoj, Hrvatski helsinški odbor za Ijudska prava, UNCITRAL itd.), objavljene su kratke biografije najpoznatijih hrvatskih i svetskih pravnih istoričara, teoretičara i državnih reformatora. Posebna pažnja posvećena je pravu Evropske unije i Ijudskim pravima, svakako u svetlu očekivanog ulaska Hrvatske u ovu zajednicu, a naročito je pažljivo obrađena terminologija: uz svaki hrvatski pravni termin, navedeni su i odgovarajući termini na engleskom, nemačkom i francuskom jeziku. Nekim pravnim oblastima posvećeno je nešto više prostora (pored evropskog, to su npr. kanonsko i vojno pravo, pravo osiguranja, parlamentarizam), a deo članaka zbog svojeg obima ima enciklopedijski karakter. 
Pravni leksikon sadrži i odrednice od neposrednog značaja za srpsku istoriju (npr. Jugoslavija, Vojvodina itd.), istoriju političkih stranaka (Hrvatsko-srpska koalicija, Srpska radikalna stranka i Srpska samostalna stranka u predjugoslovenskom periodu, međuratne Jugoslovenska nacionalna stranka i Jugoslovenska radi kalna zajednica, posleratni Savez komunista Jugoslavije i dr.), značajnije srpske pravne spomenike ili druge odrednice koje su od značaja i za srpsku pravnu istori ju (vizantijsko pravo, Dušanov zakonik, Sintagma Matije Vlastara, Karlovački mir 1699, Statuta Valachorum iz 1630. itd.), a uvrštena su neka od najistaknutijih imena srpske pravne nauke (Milan Bartoš, Jovan Đorđević, Dragoslav Janković, Tihomir Vasiljević, Toma Živanović i dr.). 
Kod dela ovakve vrste jedno od najosetljivijih pitanja jeste odnos između opšteg i posebnog, tj. u kojoj meri unositi pozitivnopravna rešenja (unutrašnja i medunarodna), u odnosu na opštepojmovno pravno definisanje? Како je Pravni leksikon namenjen ne samo teoretičarima i studentima prava, nego i advokatima, državnim službenicima i javnim radnicima, koji se u profesionalnom radu susreću sa pravnim pitanjima, uredništvo se prirodno opredelilo da opšti pojmovi budu ilustrovani važećim hrvatskim zakonskim rešenjima, katkada i sudskom praksom, ali se čini da je u tome odabran umeren pristup, koji omogućuje da Leksikon bude koristan i nakon budućih promena propisa. 
Pravni leksikon zagrebačkog Leksikografskog zavoda nesumnjivo je kapitalno delo, koje zbog simboličke jezičke barijere, može biti veoma korisno i pravnicima sa područja Republike Srbije. Osim već gore navedenog, na to upućuje i mnoštvo prikazanih najnovijih pravnih dostignuća, naročito na planu međunarodnog prava, koje se veoma intenzivno razvija od početka 1990-ih godina, ali i zbog korišćene metodologije, koja bi mogla biti od značaja u jednoj buducoj sveobuhvatnoj institucionalnoj leksikografskoj obradi prava i pravne nauke u Srbiji. No, kada je reč o hrx'atskoj leksikografiji, Pravni leksikon je tek osnova za jednu bududu pravnu enciklopediju Leksikografskog zavoda, za koju se očekuje da ce izaci sledece decenije. 
Dr Slaven Bačič 



  grad, Nomos, 1996). U istom periodu, u Republici Hrvatskoj, u Leksikografskom zavodu u Zagrebu, nekada središnjoj leksikografskoj instituciji bivše države, nastaju brojne promene, medu kojima i orijentacija na izdavanje užestručnih leksikona, pa je nakon izlaska nekoliko lakvih izdanja (Medicinski leksikon, 1992; Ekonomski leksikon, 1995; Opci religijski leksikon, 2002; Filmski leksikon, 2003; Nogometni leksikon. 2(X)4) prošle godine izašao i Pravni leksikon. Rad na Pravnom leksikonu, pr\om sveobuhvatnom projektu hrvatske pravne leksikografije, započeo je 2002. godine, a u izradi njegovih ukupno 6584 odrednica ucestvovalo je 152 eminentna stručnjaka. Većina autora su profesori sva četiri hrvatska pravna fakulteta, ali su ništa manje dragocene priloge dali i drugi saradnici iz oblasti pravosuda, ekonomije, bankarstva, društvenih delatnosti, stručnih službi i uprave, kao i profesori ostalih fakulteta (bogoslovnog, politikoloskog, ekonomskog, pomorskog i saobracajnog) i drugih visokoškolskih ustanova. Zani-mljivo je da su osim dva saradnika (Katalin Gonczi sa Instituta za pravnu istoriju Max Planck u Frankfurtu na Majni, te Jasminke Hasanbegović sa Pravnog fakulteta u Beogradu, koja je urednica struke za teoriju države i prava) svi autori iz Re publike Hrvatske. 


* Rad primljen: 05. VIII 2008. godine.