Tax and legal treatment of cryptocurrencies from the aspect of Republic of Srpska or Bosnia and Herzegovina


Sa že tak:

Po sljed nje de se tlje će je obi lje že no br zim i sna žnim raz vo jem razli či tih krip to va lu ta ko je su, u bi ti, ap strakt ne, di gi tal ne va lu te i ko je se raz mjenju ju pu tem tzv. la na ca blo ko va, engl. bloc kchain teh no lo gi je. 
S ob zi rom na sve in ten ziv ni ji i ma sov ni ji obim po slo va u ve zi sa krip to va luta ma, ali i či nje ni cu da po slo va nje sa istim u Re pu bli ci Srp skoj i Bo sni i Her cego vi ni ni je prav no ure đe no, cilj ovog ra da je ana li za (sa da šnjeg) po re sko prav nog tret ma na po slo va u ve zi sa krip to va lu ta ma sa aspek ta Re pu bli ke Srp ske, od no sno Bo sne i Her ce go vi ne i to u za vi sno sti od to ga da li je ri ječ o po slo vi ma ko ji su u nad le žno sti Po re ske upra ve Re pu bli ke Srp ske ili se ra di o po slo vi ma iz nad le žnosti Upra ve za in di rekt no opo re zi va nje Bo sne i Her ce go vi ne. Ta ko đe, cilj je i da se u ra du iden ti fi ku ju pro ble mi ko ji pro iz i la ze iz ne pre ci znog ili ne pot pu nog pravnog od re đe nja krip to va lu ta i po slo va u ve zi sa nji ma, te da se pred lo že od re đe na rje še nja i mje re ko je bi va lja lo uze ti u ob zir pri li kom po re sko prav nog nor mi ra nja krip to va lu ta u Re pu bli ci Srp skoj, od no sno u Bo sni i Her ce go vi ni. 
Ključ nere či:krip to va lu te, po re sko prav na re gu la ti va. 

UVOD NE NA PO ME NE

Bez ob zi ra na či nje ni cu da se o krip to va lu ta ma go vo ri još od 2008. go di ne, i što su iste već iz vje sno vri je me u fo ku su broj nih te o re ti ča ra i prak ti ča ra, na ve de ne va lu te i po slo vi u ve zi sa nji ma se i da nas (ve li kim di je lom) od vi ja ju u sfe ri ne do volj no, ili če sto, prav no ne u re đe nog pro sto ra. Nji ho va in ten ziv na upo tre ba i 1 2008. go di ne je kre i ra na pr va krip to va lu ta Bit coin, a nji hov broj da nas iz no si pre ko hi ljadu raz li či tih re gu li sa nih i ne re gu li sa nih krip to va lu ta. 

sna žan raz voj 1 je na raz li či tim na ci o nal nim i nad na ci o nal nim ni vo i ma otvo ri la broj na teh nič ka, funk ci o na la na i prav na ko ja zah ti je va ju no vi(e) prav ni(e) od go vor(e). 
Go to vo svi au to ri se sla žu da naj ve će po ten ci jal ne opa sno sti ko je mo gu pro iz i ći kroz, i zbog po slo va u ve zi sa krip to va lu ta ma le že, u stva ri, u nji ho voj osnov nim ka rak te ri sti ka ma pre ma ko ji ma se de fac to i de iu re i raz li ku ju u od no su na tra di ci o nal ne, fi du ci jar ne (tzv. fi at) va lu te. Na i me, krip to va lu te u od no su na tra di ci o nal ne va lu te, ima ju broj ne pred no sti, ali i ne do stat ke. Kao ka rak te ri sti ke krip to va lu ta shod no ko ji ma "pred nja če" u od no su na tra di ci o nal ne, se na vo de nji ho va pot pu na di gi ta li za ci ja, tj. ve li ka br zi na u re a li za ci ji po slo va i di gi tal ni tran sfer nov ca bez pri stu pa ban kov nim ra ču ni ma i bez po sre do va nja tra di ci o nal nog fi nan sij skog sek to ra, ne mo guć nost fal si fi ko va nja krip to va lu ta, dje li mič na ano nim nost uče sni ka u tran sak ci ja ma, ni zak in f la tor ni po ten ci jal, ni zak ri zik od "ko lap sa" va lu ta, jef ti no i jed no stav no "skladi šte nje" krip to va lu ta. Dru gim ri je či ma, nji ho va pred nost se ogle da u jed no stav nom, si gur nom i jef ti nom oba vlja nju tran sak ci ja. S dru ge stra ne, kao manj ka vo sti se is ti ču vi so ka vo la til nost, ka ko u smi slu osci la ci ja u vri jed no sti krip to va lu ta, ta ko i u smi slu od su stva za štit nih me ha ni za ma u slu ča ju kra đe, re la tiv na ne si gur nost u smi slu iz o stan ka ili ne do volj ne prav ne re gu la ti ve u po slo vi ma sa krip to va lu ta ma, te op šti ne do sta tak tran spa rent no sti i po me nu ti po ten ci jal krip to va lu ta da se ko ri ste za eva zi ju po re za, fi nan si ra nje te ro ri zma i pra nje nov ca. 

OD RE ĐE NJE KRIP TO VA LU TA

Vi še hi lja da da nas pri sut nih raz li či tih (re gu li sa nih i ne re gu li sa nih) krip to va lu ta se me đu sob no raz li ku je po osno vu broj nih ka rak te ri sti ka kao što su de cen tra li zo va no upra vlja nje i (ne)za vi snost od kon tro le, ini ci jal na po nu da, moguć no sti kon ver zi je u fi du ci jar ne va lu te, op se gu ano nim no sti uče sni ka i sl. što ote ža va nji ho vo uni form no od re đe nje. S dru ge stra ne, sve i jed na krip to va lu ta ko ri sti teh no lo gi ju ba zi ra nu na en krip ci ji po da ta ka zbog če ga se i zo vu krip to va lu te. 
S ob zi rom na pret hod no po me nu te oso bi ne krip to va lu ta, kao i na pri no se i ri zi ke ko je krip to va lu te no se, u te o ri ji i prak si se na i la zi na opreč na mi šlje nja -od onih ko ja ih ide a li zu ju i pre ma ko ji ma se krip to va lu te na la ze na če lu fi nan sij skog raz vo ja 2 , do onih ko ji ih osu đu ju i na njih gle da ju kraj nje ne bla go na klo no u smi slu da krip to va lu te i bloc kchain teh no lo gi ja pred sta vlja ju mon stru o znu te mu. 3 U skla du sa po me nu tim raz li či to sti ma me đu krip to va lu ta ma, broj ne ze mlje su na ne jed nak na čin ure di le (ili ni su) krip to va lu te. Na i me, dr ža ve kao što su, pri mje ra ra di SAD, Au stra li ja i Nor ve ška su krip to va lu te od re di le kao imo vi nu ili kao ne ki vid imo vi ne, dok je za ko no dav stvo dru gih ze ma lja ili or ga ni za ci ja kao što su, pri mje ra ra di, Šved ska, Evrop ska cen tral na ban ka, Me đu na rod ni mo ne tar ni fond, Svjet ska ban ka, Me đu na rod no ti je lo za bor bu pro tiv pra nja nov ca (engl. FATF) krip to va lu te de fi ni sa lo kao no vac. No, isto ta ko, broj ne su i ze mlje kao što su Re pu bli ka Srp ska, BiH i Sr bi ja ko je sfe ru krip to va lu ta ni su prav no ure di le uop šte. 
Od broj nih od re đe nja krip to va lu ta u na stav ku ra da bi će uka za no na ne ko li ko njih. 
Shod no pre su di Evrop skog su da prav de C264/14 (Vr hov ni sud Šved ske pro tiv Da vi da He dqvi sta), 4 u Evrop skoj uni ji pre o vla da va stav da se pod krip tova lu ta ma, tj. nji ho vom raz mje nom pod ra zu mi je va fi nan sij ska tran sak ci ja. 
S dru ge stra ne, pre ma Slu žbi unu tra šnjih pri ho da SAD (IRS) vi ri tu el ne va lu te su di gi tal ni pri kaz vri jed no sti ko ja pred sta vlja sred stvo pla ća nja, ob ra čun sku je di ni cu ili sred stvo po hra nje ne vri jed no sti (engl. sto re of va lue). U po je di nim sre di na ma funk ci o ni šu kao "stvar na" va lu ta, tj. ko va ni ce ili pa pir ni 2 Ja cin ta Ber na det te Ri co Shi ra ka wa, Upa lat Kor wa ta na sa kul (2019), Crypto cur rency Regu la ti ons: In sti tu ti ons and Fi nan cial Open ness, Asian De ve lop ment Bank In sti tu te, p. 1. 
3 Robby Ho u ben, Ale xan der Snyers, (2018) Crypto cur ren ci es and bloc kchain-Le gal con text and im pli ca ti ons for fi nan cial cri me, mo ney la un de ring and tax eva sion, Brus sel, Po licy De partment for Eco no mic, Sci en ti fic and Qu a lity of Li fe Po li ci es, Eu ro pen Par li a ment, p.14. 
Pri mje ra ra di, Bil Gejts na krip to va lu te gle da pot pu no po do zri vo, tj. "...kao ri jet ku teh no lo giju ko ja je uzro ko va la smrt na pri lič no di rek tan na čin. ..." Vi še o ovo me vi dje ti na Bill Ga tes (2018) Re tri e ved no vac SAD ili bi lo ko je dru ge dr ža ve ko ja je od re đe na kao za kon sko sred stvo pla ća nja u ze mlji emi ten tu ali ne ma sta tus za ko ni tog sred stva pla ća nja.5 No, u odjelj ku 4. Sa op šte nja o opo re zi va nju tran sak ci ja u ve zi sa vir tu el nim va lu ta ma IRS na ve de no je da se za po tre be opo re zi va nja vir tu el ne va lu te kla si fi ku ju kao imo vi na. 6 re ma čl. 3. st. d. t. 18. Di rek ti ve 2018/843 ili ko lo kvi jal no Pe te di rek ti ve (AMLD 5) se pod vir tu el nim va lu ta ma pod ra zu mi je va di gi tal ni pri kaz vri jed nosti ko ji ni je iz da la i za ko ji ne jam či cen tral na ban ka ni ti dru go jav no ti je lo, za tim ko ji ni je nu žno po ve zan sa za kon ski us po sta vlje nom va lu tom i ko ji ne ma prav ni sta tus va lu te ili nov ca, ali ga fi zič ke ili prav ne oso be pri hva ća ju kao sred stvo raz mje ne i ko ji se mo že pre no si ti, po hra nji va ti, te se nji me mo že tr go va ti elek tron skim pu tem. 7  skla du sa shva ta njem pro fe so ra Sta ji ća, Mir ko vi ća i Ra di vo je vi ća ri ječ krip to uka zu je na su šti nu pro ce sa stva ra nja no ve va lu te jer se za sni va na en krip ci ji od no sno ši fro va nju pri mje nom SHA -256 pro to ko la (eng. has hing) ko jim se bi lo ko ji po da tak ili in for ma ci ja pre tva ra (he šu je) u 256 bit ni niz po da ta ka fik sne du ži ne ko ji ima od re đe nu heš vri jed nost, uz na po me nu da je en krip ci ja uvi jek jed no smjer na što zna či da se de krip ci jom ne mo že do bi ti ori gi na lan po da tak ili in for ma ci ja... Na taj na čin one mo gu će ne su zlo u po tre be u vi du fal si fi ko va nja kroz iz mje ne u ni zu po da ta ka. 8 Ko nač no, uko li ko bi se krip to va lu te po sma tra le i ana li zi ra le is klju či vo u du hu prav ne na u ke ta da bi se za krip to va lu te mo glo re ći da su iste res in com mer cio. tj. stva ri ko je mo gu bi ti pred met prav nih po slo va, pa ti me i pred me ti pri vat nog vla sni štva. Na da lje, one su res in cor po ra les -tj. ne tje le sne stva ri, od no sno stva ri ko je se ne mo gu do dir nu ti, od no sno one su vir tu el ne stva ri. Ko nač no, krip to va lu te su res mo bi les-od no sno, to su po kret ne stva ri ko je mo gu mi je nja ti po lo žaj u pro sto ru, a da se pri to me, ne uni šti nji ho va su šti na ili da se ne pro mi je ni nji ho va do ta da šnja struk tu ra. 
No, kon sul tu ju ći me đu na rod ne ra ču no vod stve ne stan dar de dâ se za klju či ti da krip to va lu te ni su ni ti za li he, ni ti no vac ili de po zi ti po vi đe nju. Ta ko đe ni su ni ne kret ni ne, po stro je nja i opre ma, ni ti su fi nan sij ski in stru ment. Na i me, one se, u skla du sa po me nu tim stan dar di ma, mo gu iden ti fi ko va ti kao ne ma te-ri jal na imo vi na. Kre ni mo re dom, shod no MRS 2 pod za li ha ma se sma tra imovi na ko ja se dr ži ra di pro da je u re dov nom to ku po slo va nja, imo vi na ko ja je u pro ce su pro iz vod nje za ta kvu pro da ju, te imo vi na -osnov ni i po tro šni ma te ri jal ko ji će bi ti utro šen u pro ce su pro iz vod nje ili u po stup ku pru ža nja uslu ga. S ob zi rom na ova kvu de fi ni ci ju za li ha, mo že se za klju či ti da krip to va lu te ni su za li he. Na da lje, MRS 7 -iz vje štaj o nov ča nim to ko vi ma je pod nov cem od re dio no vac u bla gaj ni i de po zi te po vi đe nju, dok pod nov ča nim ekvi va len ti ma pod ra zu mi je va krat ko traj na, vi so ko li kvid na ula ga nja ko ja se mo gu br zo pre tvo ri ti u po zna te iz no se nov ca i ko ja ni su pod lo žna zna čaj nom ri zi ku pro mje ne vri jed no sti. U skla du sa oso bi nom vo la til no sti ko ja je ima nent na krip to va lu ta ma, ali i ova kvoj od red ni ci nov ca i ekvi va len ta nov ca mo že se re ći da krip to va lu te ni su ni ti no vac, ni ti nov ča ni ekvi va len ti. Na da lje, MRS 16 ko ji de fi ni še ne kret ni ne, po stro je nja i opre mu pod istim sma tra ma te ri jal nu imo vi nu ko ju su bjekt po sjedu je za ko ri šće nje u pro iz vod nji ili is po ru ci ro ba ili uslu ga, za iz najm lji va nje dru gi ma ili za ad mi ni stra tiv ne svr he, kao i imo vi nu ko ja se oče ku je ko ri sti ti du že od jed nog raz do blja. S obzirom na to da kriptovalute nisu materijalizovane, odnosno nemaju fizički oblik (formu/materiju) slijedi da kriptovalute nisu nekretnine, postrojenja ili oprema. Ta ko đe, krip to va lu te ni su ni fi nan sij ski in stru ment jer se shod no MRS 32 pod po me nu tim in stru men ti ma pod ra zu mi je va ma ko ji ugo vor usljed ko ga na sta je fi nan sij ska imo vi na jed nog li ca i fi nan sij ska oba ve za ili vla snič ki in stru ment dru gog li ca. Ove uslo ve krip to va lu te sva ka ko ne za do vo lja va ju, te se u skla du sa tim ni ne mo gu sma tra ti fi nan sij skim in strumen tom. No, MRS 38 -ne ma te ri jal na imo vi na kao mo ne tar nu imo vi nu iden ti fi ku je no vac u po sje du i imo vi nu ko ja se tre ba pri mi ti u fik snim ili od re di vim iz no si ma nov ca, dok kao ne ma te ri jal nu imo vi nu sma tra ne ma te ri jal nu imo vi nu bez fi zič kih obi ljež ja ko ja se mo že iden ti fi ko va ti. S ob zi rom na ra ni je, u ra du, na ve de ne oso bi ne krip to va lu ta, mo že se za klju či ti da iste, u svr hu me đu na rod nog fi nan sij skog iz vje šta va nja za do vo lja va ju uslo ve ko je pro pi su je MRS 38, od no sno da se iste evi den ti ra ju kao ne ma te ri jal na imo vi na. 9 Da kle, ge ne ral no go vo re ći, mo glo bi se re ći da su krip to va lu te, ne gdje iz me đu va lu te (vir tu el ne) i imo vi ne (ro be). Ta ko đe, iste su slo že ni i ve o ma spe ci fič ni ni zo vi po da ta ka ko ji se stva ra ju i "skla di šte" is klju či vo di gi tal nim pu tem. Osim to ga, ra di se o "ne vi lji vim" va lu ta ma ko je ni su u nad le žnost ni ti jed ne zva nič ne, bi lo po li tič ke, bi lo na ci o nal ne i su pra na ci o nal ne za jed ni ce. o spre ča va nju ko ri šće nja fi nan sij skog si ste ma u svr hu pra nja nov ca ili fi nan si ra nja te ro ri zma i o iz mje ni di rek ti va 2009/138/EZ i 2013/36/EU (ko lo kvi jal no AMLD 5) po osno vu ko je su ze mlje čla ni ce (bi le) u oba ve zi da svo je za ko ne uskla de sa istom do 20. ja nu a ra 2020. go di ne i ko jom je po sta vljen stro ži ji okvir za evrop ske fi nan sij ske nad zor ni ke u smi slu re gu li sa nja sfe re po slo va nja sa krip to va lu ta ma, do zvo lje nost i upo tre ba krip to va lu ta u Re pu bli ci Srp skoj, od no sno Bo sni i Her cego vi ni ni da nas ni je de cid no od re đe na, od no sno ni je eks pli cit no ure đe na ma ko jim za ko nom. 
Isti ni za vo lju, Re pu bli ka Srp ska, od no sno Bo sna i Her ce go vi na ni je(su ) jedi na(e) ze mlja(e) ko ja ni je(su ) ure di la(e) po slo va nje sa krip to va lu ta ma. 10 S dru ge stra ne, u svi je tu su, s ci ljem spre ča va nja pra nja nov ca, po re ske eva zi je i fi nan si ra nja te ro ri zma pu tem ope ra ci ja sa krip to va lu ta ma, pri sut ne broj ne ze mlje ko je su pot pu no, ili su u ve li koj mje ri re gu li sa le i ure di le po slo va nje sa po me nu tim va lu ta ma. Kao ze mlje u ko ji ma je ure đe no po slo va nje sa ovim "va lu ta ma" mo gle bi se na ve sti Ja pan, Au stra li ja, Ka na da, SAD, Nje mač ka, Mek si ko, Ju žna Ko re ja, 10 Po dje la nad le žno sti iz me đu in sti tu ci ja Bo sne i Her ce go vi ne i nje nih en ti te ta de fi ni sa na je čl. III st. 3, t. a) Usta va BiH i to me to dom po zi tiv ne enu me ra ci je i prin ci pom ge ne ral ne kla u zu le, tj. pre sump ci jom nad le žno sti u ko rist en ti te ta na na čin da sve dr žav ne funk ci je i ovla šće nja, ko je Usta vom ni su iz ri či to da te in sti tu ci ja ma Bo sne i Her ce go vi ne pri pa da ju en ti te ti ma. 
Kao is klju či ve nad le žno sti in sti tu ci ja BiH čl. III t. 1. Usta va BiH na vo di se, iz me đu osta lih, i mo ne tar na i po li ti ka. No, od 2003. go di ne ka da je Od lu ka o us po sta vlja nju Ko mi si je za in di rektnu po re sku po li ti ku, sa ja snim prin ci pi ma za re for mu u obla sti ca ri na i uvo đe nju po re za na do da tu vri jed nost ob ja vlje na u Slu žbe nom gla sni ku BiH, od no sno od 2005. go di ne ka da je for mi ra na Upra va za in di rekt no opo re zi va nje BiH, en ti te ti su dio svog iz vor nog fi skal nog su ve re ni te ta preni je li na za jed nič ke in sti tu ci je BiH. Na kon ovog pe ri o da, Re pu bli ka Srp ska i da lje ima iz vor ni fi skal ni su ve re ni tet u sfe ri di rekt nih po re za, dok de le gi ra ni fi skal ni su ve re ni tet u sfe ri in di rekt nog opo re zi va nja ima BiH. 
Na da lje, osim Usta va BiH, i t. 7. Amand ma na XXXII, ko jim je za mi je njen čl. 68. Usta va Re pu bli ke Srp ske (di rekt ni) po re zi su osta vlje ni u is klju či voj nad le žno sti Re pu bli ke Srp ske i to na na čin da Srp ska ure đu je i obez bje đu je ban kar ski i po re ski si stem. 
Vi Sje ver na Ko re ja, Mal ta, Sa u dij ska Ara bi ja, i Ba ha mi, 11 uz na po me nu da, ia ko je usvo je na Pe ta di rek ti va, ni Evrop ska uni ja još uvi jek ni je ja sno od re di la po slo ve u ve zi sa krip to va lu ta ma. 
Na da lje, u od re đe nim dr ža va ma po slo vi sa krip to va lu ta ma se pra te u kon tek stu nji ho vog uti ca ja na fi nan sij ski si stem, pa se u iz vje šta ji ma cen tral nih ba na ka ili nji ho vih pred stav ni ka mo gu na ći sta vo vi i mi šlje nja po vo dom to ga. 12 U Bo sni i Her ce go vi ni je od red ba ma Za ko na o Cen tral noj ban ci BiH konver ti bil na mar ka od re đe na kao (je di no) za kon sko sred stvo pla ća nja. 13 Ta ko đe, shod no sta vu, tj. iz ja vi CBBiH "ni je mo gu će za mi je ni ti bit coin ili dru gu krip tova lu tu za KM, već je sa mo mo gu će osta le slu žbe ne va lu te za mi je ni ti u KM. Cen tral na ban ka Bo sne i Her ce go vi ne ne ras po la že ni ka kvim in for ma ci ja ma o ras pro stra nje no sti tr ži šta i upo tre bi vir tu el ne krip ti ra ne va lu te bit coin ili ne ke dru ge u BiH". 14 Iz re če nog bi se mo glo za klju či ti da je CBBiH pre ma krip to va lu ta ma za u ze la ne u tra lan stav u smi slu da tr go vi na sa krip to va lu ta ma u BiH ni je ne le galna, ali ni ni je prav no ure đe na zbog če ga upo zo ra va na oprez pri li kom po slo va nja sa istim. 15 sim to ga, Za ko nom o unu tra šnjem plat nom pro me tu (Re pu bli ke Srp ske) ko jim je ure đe no oba vlja nje unu tra šnjeg plat nog pro me ta i pla ća nja me đu uče sni ci ma u istom u Re pu bli ci Srp skoj je od re đe no da se na ve de ni pro met vr ši is klju či vo u kon ver ti bil nim mar ka ma. 16 Ta ko đe, čla nom 5. Za ko na o de vi znom po slo 11 Kao naj li be ral ni ja ze mlja u smi slu po slo va nja sa krip to va lu ta ma na vo di se Ja pan u ko me je Bit koin od re đen kao le gal no sred stvo pla ća nja. S dru ge stra ne, Ka na da je pr va ze mlja ko ja je for mal no ure di la po slo va nje u ve zi sa di gi tal nim va lu ta ma i to još 2014. go di ne. 
12 Pri mje ra ra di, na ve šće mo su prot na shva ta nja fi nan sij skih in sti tu ci ja u Fran cu skoj i Nje mač koj. Sa ve zni fi nan sij ski re vi zor u Nje mač koj je iz dao sa op šte nje u ko jem je kon sta to vao da je bit ko in fi nan sij ski in stru ment ko ji ne pred sta vlja za kon sko sred stvo pla ća nja, ali da se po pra vi li ma pri vat nog pra va i u skla du sa slo bo dom ugo va ra nja, iz me đu dva li ca mo že ugo vo ri ti is pla ta u bit ko i nu. Ta kva is pla ta ne pod li je že kon tro li ba na ka, me đu tim ako je ri ječ o us po sta vlja nju mje njač ni ce krip to va lu ta u tom slu ča ju ogra ni če nja mo gu bi ti na met nu ta. S dru ge stra ne cen tral na ban ka Fran cu ske u svom iz vje šta ju na vo di da se bit ko in ne mo že sma tra ti pra vom va lu tom i da je opa sna jer mo že po slu ži ti za pra nje nov ca i dru ge ne za ko ni te rad nje. va nju (Re pu bli ke Srp ske) je pro pi sa no da su sred stva pla ća nja u BiH kon ver ti bil ne mar ke, do ma će har ti je od vri jed no sti i stra na sred stva pla ća nja (de vi ze, stra ni efek tiv ni no vac i stra ne har ti je od vri jed no sti). Na red nim čla nom istog Za ko na kon ver ti bil na mar ka je od re đe na kao do ma ća va lu ta i za ko ni to sred stvo pla ća nja svih oba ve za u BiH. Kon sul tu ju ći od red be Za ko na o tr ži štu HOV (Re pu bli ke Srp ske) dâ se za klju či ti da su HOV u Re pu bli ci Srp skoj ak ci je, ob ve zni ce, va ran ti, bla gaj nič ki za pi si, ko mer ci jal ni za pi si, cer ti fi ka ti o de po zi tu i dru ge HOV emi to va ne u se ri ji ko je od re di Ko mi si ja za HOV Re pu bli ke Srp ske. 17 a kle, na osno vu ana li ze le gi sla ti ve unu tar Re pu bli ke Srp ske i BiH mo glo bi se za klju či ti da je u Re pu bli ci Srp skoj i BiH oblast krip to va lu ta i po slo va nja sa po me nu tim "va lu ta ma" prav no pot pu no ne u re đe na. Dru gim ri je či ma, sfe ra krip to va lu ta ni je ni ti jed nim za kon skim rje še njem eks pli cit no ure đe na či me, isti ni za vo lju, ope ra ci je u ve zi sa nji ma ni su ni za bra nje ne. U skla du sa na ve denim, krip to va lu te se unu tar BiH ne sma tra ju ni ti imo vi nom, ni ti nov cem, ali se shod no MRS, o ko ji ma je u ra du bi lo ra ni je go vo ra, po sma tra ju kao ne ma te ri jalna imo vi na. 

PO RE SKI TRET MAN KRIP TO VA LU TA U RE PU BLI CI SRP SKOJ I BO SNI I HER CE GO VI NI

Ne do sta tak za kon ske od re đe no sti i ure đe no sti je osta vi lo pro sto ra za raz li čit po re ski tret man po slo va u ve zi sa krip to va lu ta ma na na čin da su iste, ka ko pod po re skom ju ris dik ci jom Po re ske upra ve Re pu bli ke Srp ske, ta ko i pod ju ris dik ci jom Upra ve za in di rekt no opo re zi va nje Bo sne i Her ce go vi ne, u za vi sno sti od to ga koji prav ni po slo vi u ve zi sa krip to va lu ta ma su u pi ta nju, od no sno šta se po sma tra pod pred me tom opo re zi va nja. 
Uko li ko se po slo vi u ve zi sa krip to va lu ta ma, tj. pri ho di ostva re ni po osno vu istih po sma tra ju iz ugla di rekt nih po re za, i pod pret po stav kom da se krip to va lu te po sma tra ju kao ne ma te ri jal na imo vi na prav nog li ca, ta da je u skla du sa čl. 2 st. 5. Za ko na o po re zu na do bit, kao osno vi ca imo vi ne od re đe na ci je na ko šta nja ili na bav na ci je na ne ke imo vi ne ko ja se ko ri sti za iz ra ču na va nje do bi ti i gu bit ka od pro da je ili tran sfe ra imo vi ne, kao i u svr hu amor ti za ci je. 18 S dru ge stra ne, čl. 5. st. 1. po me nu tog Za ko na je, kao po re sku osno vi cu za po re sku go di nu od re dio raz li ku iz me đu opo re zi vih pri ho da i ras ho da ko ji se od bi ja ju za kon kret nu po re sku go di nu. Pod pret po stav kom da je prav no li ce -po re ski ob ve znik ostva rio bru to do bit, isti će u Re pu bli ci Srp skoj, na pret hod ni na čin utvr đe nu osno vi cu, ob ra ču na ti i pla ti ti po rez na do bit po sto pi od 10%. 
Uko li ko se po sma tra ju pri ho di ko je je ostva ri lo fi zič ko li ce-ob ve znik po re za na do ho dak u Re pu bli ci Srp skoj po osno vu ak tiv no sti u ve zi sa krip to va luta ma, kao što je pri mje ra ra di ru da re nje,19 ta da će isto li ce u skla du sa Za ko nom o po re zu na do ho dak bi ti u oba ve zi da pla ti po rez na do ho dak, i to kao po rez na pri ho de ostva re ne po osno vu do hot ka od re đe nog pod ka te go ri jom osta li do ho dak. Po rez na do ho dak se, kao i po rez na do bit, pla ća, po sto pi od 10%. 20  dru ge stra ne, ka da se ope ra ci je u ve zi sa krip to va lu ta ma unu tar BiH posma tra ju iz ugla nad le žno sti Upra ve za in di rekt no opo re zi va nje BiH, po treb no je uka za ti da će krip to va lu te bi ti (ne)opo re zo va ne, ta ko đe, u za vi sno sti od pri ro de prav nog po sla. Pri mje ra ra di, čl. 3. Za ko na o po rez na do da tu vri jed nost je od re dio da se PDV pla ća na pro met do ba ra i uslu ga ko je po re ski ob ve znik, u okvi ru oba vlja nja svo jih dje lat no sti, iz vr ši uz na kna du na te ri to ri ji BiH, kao i na uvoz do ba ra u BiH. 21  tim u ve zi, član 4. istog Za ko na je pod pro me tom do ba ra od re dio pre nos pra va ras po la ga nja na stva ri ma (do bri ma) li cu ko je tim do bri ma mo že ras po la ga ti kao vla snik,22 dok se, u skla du sa čla nom 8, kao pro met uslu ga pod ra zu mi je va ju svi po slo vi i rad nje iz vr še ne u okvi ru oba vlja nja pri vred ne dje lat no sti, a ko ji ne pred sta vlja ju pro met do ba ra. 23 hod no go re na ve de nom opo re zi vom pro me tu do ba ra i/ili uslu ga pre ma od red ba ma Za ko nao PDV, mo glo bi po gre šno za klju či ti da po slo vi u ve zi sa krip to va lu ta ma u BiH ne pod li je žu opo re zi va nju. Me đu tim, uko li ko se bo san sko her ce go vač ki po re ski ob ve znik, pri mje ra ra di ba vi po slo vi ma ob ra de, ču va nja i da va nja po da ta ka u ve zi sa krip to va lu ta ma za ne kog pri ma o ca ovih uslu ga sa sje di štem u ino stran stvu, ta da će se sma tra ti da, bh ob ve znik, tj. li ce sa sje di štem u BiH vr ši opo re zi vi pro met uslu ga jer se ra di o "uslu ga ma re kla mi ra nja i uslu ga ma sa vjet ni ka, in že nje ra, advo ka ta, re vi zo ra, ra ču no vo đe, tu ma ča, ob ra de po da ta ka i da va nja po da ta ka". 24 Va žno je na po me nu ti da se shod no Za ko nu o PDV u ovom slu ča ju pod mje stom pru ža nja uslu ge pod ra zu mi je va mje sto gdje pri ma lac ima sje di šte, da kle u ino stran stvu, te da je ob ve znik kao pru ža lac pred met nih uslu ga du žan da, u svr hu do ka zi va nja da se uslu ge vr še stra nom li cu, a u ci lju sti ca nja uslo va za oslo ba đa nje od pla ća nja od oba ve ze ob ra ču na PDV, od pri ma o ca uslu ga uzme ime i pre zi me, adre su i broj pa so ša za fi zič ko li ce, od no sno po tvr du o re gi stra ci ji po re skog ob ve zni ka za prav no li ce. 25 No, čla nom 16. Za ko na o PDV pro pi sa na je mo guć nost da UIO ra di iz bje ga va nja du plog (ne) opo re zi va nja od re di mje sto pru ža nja uslu ga kao mje sto pro me ta uslu ga, i to u slu ča ju ka da na ve de ne uslu ge ne bi bi le opo re zi ve po re zom na do da tu vri jed nost u ze mlji pri ma o ca u ino stran stvu. Ko nač no, ka da se ra di o bi lo ko jim uslu ga ma ko ji ma se mje sto pro me ta ne mo že od re di ti na na čin ka ko je to de fi ni sao član 15. st. 2 Za ko na o PDV unu tar BiH se pri mje nju je op šte na če lo opo re zi va nja pre ma ko me se pod mje stom pro me ta sma tra mje sto gdje ob ve znik ima stal no sje di šte iz ko jeg se pru ža ju uslu ge, ili u ne do stat ku ta kvog mje sta, ima stal nu adre su ili uo bi ča je no mje sto sta no va nja. 

UMJE STO ZA KLJUČ KA

Po red broj nih pred no sti ko je krip to va lu te, de fac to, ima ju (pot pu na di gi ta liza ci ja, ni ski tro ško vi i ve li ka br zi na tran sak ci ja, od su stvo mo guć no sti nji ho vog fal si fi ko va nja i dr), u te o ri ji i prak si se is ti ču i nji ho ve manj ka vo sti, od no sno ne do sta ci o ko ji ma je u ra du bi lo vi še ri je či. Na ve de ne oso bi ne krip to va lu ta se ja vlja ju kao je dan od fak to ra slo že no sti pro ble ma nji ho ve re gu la ci je. U bli skoj ve zi sa po me nu tim oso bi na ma je i tran sna ci o nal ni op seg krip to va lu ta i krip to tr ži šta kao na red ni fak tor ko ji do dat no osli ka va i pro du blju je isti pro blem. Na i me, u sluča ju ak tiv no sti u ve zi sa krip to va lu ta ma ra di se o glo bal nom, me đu na rod nom fe no me nu ko ji pot pu no ap stra hu je na ci o nal ne gra ni ce, na ci o nal na tr ži šta i na ci o nal nu le gi sla ti vu. Do da li se to me i či nje ni ca da ze mlje na raz li čit na čin "gle da ju", ka ko na krip to va lu te, ta ko i na raz li či te po slo ve u ve zi sa nji ma, pro blem nor mi ra nja po sta je još iz ra že ni ji. S tim u ve zi, u prak si se na i la zi na ze mlje ko je pot pu no za bra nju ju, dr ža ve ko je po zdra vlja ju i do zvo lja va ju ope ra ci je u ve zi sa krip to va lu ta ma, te ze mlje ko je su za u ze le ne u tra lan stav pre ma na ve de nim po slo vi ma u ve zi sa krip to va lu ta ma. Na da lje, u od re đe nim dr ža va ma se krip to va lu te iden ti fi ku ju kao imo vi na, dok se u dru gim sma tra ju nov cem, od no sno za li ha ma. Kroz rad je po ka za no da upo red no pra vo ne da je je din stven od go vor na pro blem normi ra nja i od re đe no sti, ka ko krip to va lu ta, ta ko i po slo va u ve zi sa nji ma. U skla du sa tim, u svi je tu se, do da nas ni je "raz vi la" ni uni form na re gu la ci ja istih na, ma kom, nad na ci o nal nom ni vou, ni ti po sto ji ne ki za jed nič ki stav o nji ma. Na pro tiv, ši rom svi je ta su pri sut ni pot pu no raz li či ti pri stu pi po re skom i uop šte prav nom tret ma nu krip to va lu ta. Ta ko đe, u ra du je do ka za no da je ne jed nak po re ski tret man krip to va lu ta i ope ra ci ja u ve zi sa istim evi dent no pri su tan i unu tar po re skih sistem(a) u Re pu bli ci Srp skoj i Bo sni i Her ce go vi ni. Osim to ga, i u Re pu bli ci Srpskoj, od no sno u Bo sni i Her ce go vi ni po sto ji po tre ba da se na je din stven na čin de fi ni šu krip to va lu te, u smi slu da li su imo vi na, ro ba, no vac i sl. Jed na od po la znih osno va za rje ša va nje pro ble ma opo re zi va nja krip to va lu ta i ope ra ci ja u ve zi sa istim mo gla bi bi ti de fi ni tiv no(a) i eks pli cit no(a) za kon sko(a) rje še nje(a) ko jim bi se, iz me đu raz li či tih po re skih si ste ma unu tar Bo sne i Her ce go vi ne ko ji eg zi stri ra ju u Bo sni i Her ce go vi ni, i to si ste ma di rekt nih i si ste ma in di rekt nih po re za, od redi lo i ko ji po slo vi u ve zi sa krip to va lu ta ma se sma tra ju opo re zi vim i u skla du sa ko jim za ko nom, od no sno šta se pod ra zu mi je va pod pred me tom opo re zi va nja (pro met krip to va lu ta, od no sno nji ho va tran sak ci ja, pri ho di vla sni ka (ob ve zni ka), od re đe ni po sao kao npr. ru da re nje i sl), ko su po re ski du žni ci, od no sno po re ski ob ve zi ci, po re ski pla ci i dru ga sl. pi ta nja. Na ovaj na čin bi se, osim što bi se po slo vi u ve zi sa krip to va lu ta ma uve li u "le gal ne" to ko ve, uve ća li i jav ni pri ho di svih ni voa vla sti unu tar BiH, te bi se iz bje gla i mo guć nost pre kla pa nja nad le žno sti po re skih au to ri tet, ta ko đe, unu tar BiH. 
Kao na red ni, ili pri je, upo red ni ko rak tre ba na ve sti i iz mje ne/do pu ne Za kona o CBBiH, kao i Za ko na o unu tra šnjem plat nom pro me tu ko ji ma bi se na ne dvo smi slen na čin od re di le krip to va lu te, ure di la re gi stra ci ja su bje ka ta ko ji se ba ve po slo vi ma u ve zi sa krip to va lu ta ma, ali i de fi ni sao nji hov re gu la tor, za tim ko ji ma bi se ure di la raz mje na krip to va lu ta, kao i broj na dru ga otvo re na pi ta nja u ve zi sa istim. Na da lje, s ob zi rom na kon stan tan rast tran sak ci ja u ve zi sa krip to va lu ta ma, po treb no je, zbog ja ča nja sta bil nost i si gur nost fi nan sij skog po slo va nja cje lo vi tog pro druč ja BiH mi je nja ti i od red be, u ra du po mi nja nog, Za ko na o spre ča va nju pra nja nov ca i fi nan si ra nja te ro ri stič kih ak tiv no sti. 
U sva kom slu ča ju, raz li čit prav ni tret man krip to va lu ta u smi slu da je po slo va nje s nji ma le gal no, ne le gal no ili da je po slo va nje sa istim "u si voj zo ni" -ni ti su do zvo lje ne ni ti su ne do zvo lje ne, otva ra pro stor za broj ne kri mi nal ne rad nje či ja pre ven ci ja zah ti je va nji ho vu re gu la ci ju. U pri log ovo me go vo ri i is tra ži va nje spro ve de no na 20 top tr ži šta krip to va lu ta i ko jim je utvr đe no da su 97% di rekt nih bit ko in pla ća nja (pod ko ji ma se pod ra zu mi je va ju di rekt na "upum pa va nja" u krip to va lu te iz iden ti fi ko va nih kri mi nal nih ak tiv no sti) re a li zo va na kroz ne re gu li sana krip to tr ži štam od no sno kroz ze mlje ko je ni su za kon ski ure di le tr ži šte krip to va lu ta. 
Iz sve ga na ve de nog, mo glo bi se za klju či ti da je te ma krip to va lu ta i nji ho vog za kon skog ure đe nja, od no sno ogra ni ča va nje po slo va sa krip to va lu ta ma u smi slu pre ven ci je po re ske eva zi je i fi nan sij skog kri mi na la uop šte, te pra nja nov ca da nas ve o ma ak tu el na, ali da će bi ti i ubu du će. Isti ni za vo lju, bi će te ško, ali ne i ne mo gu će, prav ni i po re ski tret man krip to va lu te i po slo va u ve zi sa nji ma de fi ni sa ti na jed nin stven ili na, bar, vr lo sli čan na čin. Za oče ki va ti je da se sa ci ljem pre ven ci je po re ske eva zi je i pra nja nov ca re gu la ti va krip to va lu ta u sko ri joj bu duć no sti de si, ka ko na na ci o nal nom ni vou, ta ko i na su pra na ci o nal nom ni vou raz li či tih uni ja i aso ci ja ci ja dr ža va. 
S ob zi rom na re la tiv no krat ku isto ri ju funk ci o ni sa nja i bi ti sa nja ktip to va lu ta, ni je za hval no sa ve ćom pre ci zno šću pred vi đa ti sud bi nu krip to va lu ta. Ipak, mo že se re ći da će krip to va lu te, kao i nji ho va ba zič na teh no lo gi ja bloc kchain uspje šno funk ci o ni sa ti na svim ni vo i ma. Osim to ga, ali i bez ob zi ra na nji ho ve sla bo sti, uče šće krip to va ul ta i ubu du će u svjet skom tr ži štu ne će pa da ti, već će na pro tiv ra sti. Krip to va lu te su si gur no pro mi je ni le, i još će si gur no da mi je nja ju to ko ve i funk ci o ni sa nje tr ži šta nov ca i tr ži šta ka pi ta la, ali i sa mu per cep ci ju vri jed no sti, od no sno nje nog po sje do va nja i pre no sa. Ab stract: The last de ca de has been mar ked by the ra pid and in ten si ve deve lop ment of va ri o us crypto cur ren ci es, which are es sen ti ally ab stract, di gi tal cur ren ci es and are ex chan ged thro ugh so-cal led. block chain tec hno logy. 

Bo ja na

Con si de ring the in cre a sing amo unt of bus si nes in crypto cur ren ci es, as well the fact thet de a ling with crypto cur ren ci es is not le galy de ter mi ned, the aim of this pa per is to ana li se the le gal (cur rent) aspect of the tax tre at ment of tran sac ti ons re la ted to crypto cur ren ci es with spe cial re fe ren ce to the ir tre at ment of Re pu bli ka Srp ska, that is, Bo snia and Her ze go vi na, de pen ding on whet her it is a mat ter wit hin the com pe ten ce of the Tax Ad mi ni stra tion of the Re pu bli ka Srp ska or it is a mat ter wit hin the com pe ten ce of the Ad mi ni stra tion for In di rect Ta xa ti on of Bo snia and Her ze go vi na. Furt her mo re, the aim is al so to iden tify the ob stac les ari sing from the inac cu ra te or in com ple te le gal de fi ni tion of crypto cur ren ci es and re la ted tran sac ti ons, and to pro po se spe ci fic so lu ti ons and me a su res that sho uld be ta ken in to ac co unt when ta xing the crypto cur rency in the Re pu bli ka Srp ska, re spec ti vely, in Bo snia and Her ze go vi na. 
Keywords: crypto cur ren ci es, tax and le gal tre at ment. Da tum pri je ma ra da: 12.12.2019. 



  3. RE GU LA TI VA KRIP TO VA LU TA U RE PU BLI CI SRP SKOJ, OD NO SNO BO SNI I HER CE GO VI NI Bez ob zi ra na či nje ni cu da je u ju lu 2018. go di ne stu pi la na sna gu Di rek ti va (EU) 2018/843 Evrop skog par la men ta i Sa vje ta o iz mje ni Di rek ti ve (EU) 2015/849 




  Va si lje vić Po lja še vić, Ph.D., As si stant Pro fes sor Uni ver sity of Ba nja Lu ka Fa culty of Law Ba nja Lu ka bo ja na.va si lje vic@pf.unibl.org Tax and Le gal Tre at ment of Crypto cur ren ci es from the Aspect of Re pu blic of Srp ska or Bo snia and Her ze go vi na 




  12, fe bru ar 2019, from https://np.red dit.com /r/IA mA/com ments/80ow6w/im_bill_ga tes_coc ha ir_of_the _bill_melin da_ga tes/du x49ll / Ni ko las Ke ri, fi lan trop i ko o sni vač Bloc kchain.com je, s dru ge stra ne, na Svjet skom ekonom skom fo ru mu u Da vo su 2018. go di ne re kao " ... Mo ra te po gle da ti osno ve. Mi vi di mo po ve ća ni obim tran sak ci ja, i po me ni je to pr vi znak da sve vi še lju di ko ri sti ovo (krip to va lu te i bloc kchain op.a.) u nji ho vom sva ko dnev nom ži vo tu, što je ve o ma za ni mlji vo. ..." 


	Vi še o sta vu Ke ri ja vi dje ti na https://www.cnbc.com/2018/01/26/bit coincri ti ci zedatwef
	in-da vos-bu t-cr ypto cur rency-world-fights-back.html Re tri e ved 18, fe bru ar 2019.
	4 Ovom pre su dom bit ko in je ozna čen va lu tom, a ne opo re zi vom imo vi nom. Pre su da Evrop
	skog su da prav de C-264/14 do stup na na:
	http://cu ria.eu ro pa.eu /ju ris/do cu ment/do cu ment.js f;jses si o nid= AACF540BB3F5A63C0D8E
	6C1322DD2049?text= &do cid= 170305&pa ge In dex= 0&doc lang= HR&mo de= ls t&di r= &oc c= first&
	part=1&cid=11763298



  še o nad le žno sti ma unu tar BiH vi dje ti u: Ustav BiH -Aneks IV Op šteg okvir nog spo ra zma za mir u BiH i Amand man I, Slu žbe ni gla snik BiH, br. 25/09. Ustav Re pu bli ke Srp ske, Slu žbe ni gla snik Re pu bli ke Srp ske br. 21/92, 28/94, 8/96, 13/96, 15/96, 16/96, 21/96, 21/02, 31/02, 31/03, 98/03 i 115/05. 



Od lu ka o us po sta vlja nju Ko mi si je za in di rekt nu po re sku po li ti ku, Slu žbe ni gla snik BiH, br. 4/03. 


  Vi di The Law Li brary of Con gress Re port on the Re gu la tion of Bit coin in Se lec ted Ju ris dic ti ons, Ja nu ary 2014, p.p.910. https://www.loc.gov/law/help/bit coinsur vey/ re gu la tionof bit coin.pdf u Lj.S. Sta jić et alia: Sli čan stav su iz ra zi li i za u ze li, ka ko Ko mi si ja za HOV Re pu bli ke Srp ske -zva nič nim sa op šte njem iz da tim 28.03.2016, ta ko i Om bud sman za ban kar ski si stem, ta ko đe zva nič nim sa op šte njem iz da tim 16.02.2018. 


	Op.cit.,p. 899.
	13 Čl. 38. st. 2. i 132. Za ko na o CBBiH, Slu žbe ni gla snih BiH, br. 1/97, 29/02, 8/03, 13/03,
	14/03, 09/05, 76/06 i 32/07.
	14 https://vi je sti.ba /cla nak/389130/o-krip to va lu ta ma-se-po treb no-de talj no-in for mi ra ti-ulo-
	ze ni-no vac-ni je-osi gu ran
	15

16Čl. 2. Za ko na o unu tra šnjem plat nom pro me tu, Slu žbe ni gla snik Re pu bli ke Srp ske, br. 52/12. i 92/12. 
Sa op šte nje o opo re zi va nju tran sak ci ja u ve zi sa vir tu el nim va lu ta ma IRS (2014), p.1. do stup no na: https://www.irs.gov/pub/irs-drop/n-14-21.pdf 

Ibid p. 2. 

čl. 3. st. d. t. 18. Di rek ti ve 2018/843, Slu žbe ni list EU, L 156/54 

Lju bo mir S. Sta jić, Vla dan M. Mir ko vić, Ne nad P. Ra di vo je vić: Po slo vi u ve zi vir tu el nih va lu ta sa osvr tom na mo guć nost nji ho ve zlo u po tre be u pro ce su pra nja nov ca, Zbor nik ra do va Prav nog fa kul te ta,No vi Sad, 2018, vol. LII, br. 3, str. 893.Dr Bo ja na Va si lje vić Po lja še vić, Po re sko prav na re gu la ti va krip to va lu ta...(str. 1255-1269) 

No va lja na po me nu ti da se raz li či ti po slo vi u ve zi sa krip to va lu ta ma, kao što su pri mje ra ra di nji ho va iz ra da, ru da re nje, pro da ja i ku po vi na i sl. evi den ti ra ju na ne jed nak na čin. 

Dr Bo ja na Va si lje vić Po lja še vić, Po re sko prav na re gu la ti va krip to va lu ta...(str. 1255-1269) 

Čl. 77. Za ko na o tr ži štu HOV, Slu žbe ni gla snik Re pu bli ke Srp ske, br. 92/06. i 34/09. 

Čl. 51 53. Za ko na o po re zu na do ho dak, Slu žbe ni gla snik Re pu bli ke Srp ske, br. 60/15, 05/16 -is prav ka i 66/18. 

Go di šnji po rez na do ho dak se pla ća na osno vu go di šnje po re ske pri ja ve. 

Za kon o PDV, Slu žbe ni gla snik BiH, br. 09/05, 35/05, 100/08 i 33/17. 

Pod do bri ma se sma tra ju i vo da, elek trič na ener gi ja, gas, to plot na ener gi ja ili slič no, a pod pod pro me tom do ba ra se sma tra i pre nos pra va ras po la ga nja na do bri ma uz na kna du na osno vu od lu ke dr žav nog or ga na, or ga na lo kal ne sa mo u pra ve ili na osno vu za ko na, za tim is po ru ka do ba ra po ugo vo ru na osno vu ko jeg se pla ća pro vi zi ja pri pro da ji ili ku po vi ni do ba ra, te is po ru ka do ba ra na osno vu ugo vo ra o iz najm lji va nju na od re đe ni pe ri od na osno vu ku po pro daj nog ugo vo ra s od go đe nim pla ća njem ko jim je pred vi đe no da se pra vo vla sni štva pre no si naj ka sni je ot pla tom po sljed nje ra te. Kao opo re ziv pro met, sma tra se i pre nos pra va ras po la ga nja na no vo sa gra đe nim gra đe vin skim objek ti ma ili eko nom ski dje lji vim cje li na ma u okvi ru tih obje ka ta, pre nos po slov ne imo vi ne po re skog ob ve zni ka od stra ne ovla šće nog li ca, uklju ču ju ći li kvi da to re, ste čaj ne uprav ni ke i nad zor ni ke, upo tre ba do ba ra po re skog ob ve zni ka u van po slov ne svr he i ko nač no, raz mje na do ba ra za dru ga do bra ili uslu ge. 

Pod pro me tom uslu ga pod ra zu mi je va se i pre nos i ustu pa nje au tor skih pra va, pa te na ta, li cen ci, za štit nih zna ko va, kao i dru gih imo vin skih pra va, za tim, pru ža nje uslu ga uz na kna du na osno vu od lu ke dr žav nog or ga na, or ga na lo kal ne sa mo u pra ve ili na osno vu za ko na, pru ža nje uslu ga ko je po re ski ob ve znik bez na kna de iz vr ši u van po slov ne svr he osni va ča, za po sle nih i dru gih li ca i ko nač no, raz mje na uslu ga za dru ga do bra ili uslu ge. 

Član 15. st.1. i čl. 15. st. 2. t. 4 podt. c Za ko na o PDV, op.cit. 

Čl. 21. st. 9 Pra vil ni ka o pri mje ni Za ko na o PDV, Slu žbe ni gla snik BiH, br.93/05, 21/06, 60/06, 06/07, 100/07, 35/08. i 65/10.
Tax and legal treatment of cryptocurrencies from the aspect of Republic of Srpska or Bosnia and Herzegovina