THE OBJECTIVES OF SHARIAH AND BASIC HUMAN RIGHTS

Keywords: Human rights, Universal, Declaration of Human Rights, Islamic Laws, Social Issues

2018

‫ء)‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ 1 -62 humans and its' laws are valid and practicable until the end of time. Humans will surely be blessed in this world an in the hereafter if they adopt the laws of Islam individually or collectively. 

ABSTRACT:

In the history of the social evolution of humans, many divine and secular ideologies have been introduced. Every nation designed principles for their social needs according to their own circumstances. As societies grew with the passage of time, different kinds of needs and problems started arising. To solve these problems, new laws and constitutions were made but the purpose behind those secular laws was always to accomplish personal objectives and wishes therefore leaving no code of conduct for collective and national objectives. Violation of human rights, injustice and corruption reached to such an extent that it resulted into two terrible world wars. These two wars forced humans to think about making laws for the protection of basic human rights. As a result, the United Nations Organization was established in 1941 through the San Francisco Charter after the Washington-Moscow negotiations. The U. N 

.O general assembly approved a charter named Universal Declaration of Human Rights on the 10th of December 1948, on the basis of which every year on the same date a day of human rights is celebrated in every country. The concept of basic human rights, which the Western nations only knew one century ago, was infact introduced by Islam 14 centuries ago. This article proves this fact with authentic arguments on the basis of a comparative study of the laws of basic human rights made by Europeans and laws introduced by


‫ح‬ ‫ویحق‬ ُ ‫ق‬ ِ ‫ح‬ َ ‫ی‬ ‫االمر‬ ‫حق‬ ‫ا‬ ً ‫ق‬ ‫بالشک‬ ‫وثبت،ووقع‬ ‫:وجب‬ ً ‫وحقۃ‬ ‫ضد‬ ‫ا‬ ً ‫ایض‬ ‫والحق‬ ‫واثبتہ۔‬ ‫واکدہ‬ ‫اوجبہ‬ ‫ا‬ ً ‫تحقیق‬ ‫الشیء‬ ‫وحق‬ ‫جمع:‬ ‫والحزم۔‬ ‫والموت‬ ‫والصدق‬ ‫الثابت‬ ‫والموجود‬ ‫والملک‬ ‫والمال‬ ‫المقتضی،والعدل‬ ‫الباطل،واالمر‬ ‫واالسالم‬ ‫القرآن‬ ‫ا‬ ً ‫ایض‬ ‫وھو‬ ‫حقوق‬

  Islam. Islam is a social religion that also conforms with the nature of ‫وہےئ۔ہ‬ ‫اعتمرف‬ ‫ات‬ ‫رظنت‬ ‫ویعض‬ ‫اور‬ ‫ااہلیم‬ ‫دعتمد‬ ‫ںیم‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫اراقتء‬ ‫ےک‬ ‫اوص‬ ‫ےک‬ ‫زدنیگ‬ ‫اعمرشیت‬ ‫اور‬ ‫اامتجیع‬ ‫اینپ‬ ‫اطمقب‬ ‫ےک‬ ‫واحالت‬ ‫ات‬ ‫رظنت‬ ‫ری‬ ‫ر‬ ‫وج‬ ‫وج‬ ‫اعمرش‬ ‫و‬ ‫۔ےی۔اور‬ ‫ نیعت‬ ‫ ل‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫لح‬ ‫وک‬ ‫اسملئ‬ ‫ےئگ۔ان‬ ‫وہےت‬ ‫روامن‬ ‫یھب‬ ‫اسملئ‬ ‫اور‬ ‫ات‬ ‫رضورت‬ ‫فلتخم‬ ‫وت‬ ‫رےہ‬ ‫وہےت‬ ‫رن‬ ‫س‬ ‫اگم‬ ‫رپ‬ ‫را‬ ‫یک‬ ‫وقیم‬ ‫اور‬ ‫راہ‬ ‫یہ‬ ‫لیمکت‬ ‫یک‬ ‫وخااشہت‬ ‫و‬ ‫ارغاض‬ ‫ذایت‬ ‫ہشیمہ‬ ‫انیعل‬ ‫بصن‬ ‫اک‬ ‫وقانین‬ ‫ویعض‬ ‫ان‬ ‫ےئگ۔رگم‬ ‫انبےئ‬ ‫داسریت‬ ‫اور‬ ‫وقانین‬ Due process of Law ‫ا ری‬ ‫ےک‬ ‫اکرروایئ‬ ‫دعایتل‬ ‫وک‬ ‫صخش‬ ‫یسک‬ ‫تحت‬ ‫ےک‬ ‫سج‬ ‫ایک۔‬ ‫وظنمر‬ ‫مئونن‬ ‫اک‬ ) ‫ہ ںی‬ ‫دیق‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫دلخ‬ ‫ےب‬ ‫ےس‬ ‫زنیم‬ ‫یھت۔‬ ‫اجھت ی‬ ‫دی‬ ‫ہ ںی‬ ‫یھب‬ ‫ومت‬ ‫ےئاےئ‬ ‫اےس‬ ‫اور‬ ‫اھت‬ ‫اجچ۔ات‬ ‫ایک‬ ‫ا‬ ‫رکدت‬ ‫لتق‬ ‫وہ،‬ ‫یک‬ ‫ازیگنی‬ ‫ داد‬ ‫ںیم‬ ‫زنیم‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہ‬ ‫ایک‬ ‫اراکتب‬ ‫اک‬ ‫سفن‬ ِ ‫لتق‬ ‫ےن‬ ‫اس‬ ‫ہک‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫ا ری‬ ‫وک‬ ‫سفنتم‬ ‫یسک‬ ‫ےن‬ ‫"سج‬ ‫وک‬ ‫اہلل‬ ‫تیب‬ ‫ےن‬ ‫وملس‬ ‫ہیلع‬ ‫اہلل‬ ‫یلص‬ ‫اہلل‬ ‫روس ل‬ ‫داھکی‬ ‫ےن‬ ‫ںیم‬ : ‫وخوبش‬ ‫ریتی‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫ازیک‬ ‫ت‬ ‫دقر‬ ‫سک‬ ‫"وت‬ ‫ےضبق‬ ‫ےک‬ ‫سج‬ ‫یک‬ ‫ذات‬ ‫اس‬ ‫ےہ‬ ‫ مس‬ ‫نکیل‬ ‫ےہ۔‬ ‫میظع‬ ‫ینتک‬ ‫رحم‬ ‫ریتی‬ ‫ےہ۔‬ ‫واال‬ ‫تمظع‬ ‫انتک‬ ‫وت‬ ‫ےہ۔‬ ‫ازیک‬ ‫ت‬ ‫دقر‬ ‫سک‬ ‫یھب‬ ‫۔"‬ ‫ےہ‬ ‫اد‬ ‫زت‬ ‫ںیہک‬ ‫ےس‬ ‫رحم‬ ‫و‬ ‫زعت‬ ‫ریتی‬ ‫اہ‬ ‫ےک‬ ‫اہلل‬ ‫رحم‬ ‫و‬ ‫زعت‬ ‫یک‬ ‫ؤمق ‬ ‫،ای‬ ‫ےہ‬ ‫اجن‬ ‫یک‬ ‫دمحم‬ ‫ںیم‬ 


	-62 -62 -62 -62 -62 -62 -62 -62	1 1 1 1 1 1 1 1	‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬	‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬			‫ء)‬ ‫ء)‬ ‫ء)‬ ‫ء)‬ ‫ء)‬ ‫ء)‬ ‫ء)‬ ‫ء)‬	2018 2018 2018 2018 2018 2018 2018 2018	‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬	‫ی‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ی‬	‫ونجر‬ ‫ونجر‬ ‫ونجر‬ ‫ونجر‬ ‫ونجر‬ ‫ونجر‬ ‫ونجر‬ ‫ونجر‬	‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ (
	‫اافلظ:‬ ‫دیلکی‬ ‫اعترف‬ : ‫زدنیگ‬ ‫اعمرشیت‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫وقحق،‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اےنپ‬ ‫ےن‬ ‫روقم‬ ‫امیپےن‬ ‫اعریگمل‬ ‫اعمالمت.‬ ‫امسیج‬ ‫وقانین،‬ ‫االسیم‬ ‫االعہیم،‬ ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ، ‫ارفنادی‬ ‫رپیتس‬ ‫ومہعق‬ ‫اور‬ ‫تحلصم‬ ‫رپ‬ ‫و‬ ‫وقیم‬ ‫اور‬ ‫یکلم‬ ‫االخق‬ ِ ‫ا‬ ‫ط‬ ‫اضب‬ ‫لقتسم‬ ‫وکیئ‬ ‫اور‬ ‫وہےئ‬ ‫ادناز‬ ‫دلخ‬ ‫ںیم‬ ‫زدنیگ‬ ‫اامتجیع‬ ‫ملظ‬ ‫اور‬ ‫یگل‬ ‫وہےن‬ ‫اامیل‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫راہ۔ان‬ ‫ہن‬ ‫ای‬ ‫ت‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫زدنیگ‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ی‬ ‫ ،اچن،‬ ‫وک‬ ‫اک اہ‬ ‫و داد‬ ‫دو‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫دصی‬ ‫زگہتش‬ ‫ایمخز‬ ‫اک‬ ‫وگنج‬ ‫وہانلک‬ ‫ایسی‬ ‫دعت‬ ‫یک‬ ‫واول‬ ‫وہےن‬ ‫زیمخ‬ ‫اور‬ ‫الہک‬ ‫ںیم‬ ‫نج‬ ‫ڑپا‬ ‫انتگھب‬ ‫امتم‬ ‫یک‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫وپری‬ ‫یک‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اد‬ ‫ےہ۔‬ ‫اد‬ ‫زت‬ ‫ںیہک‬ ‫ےس‬ ‫دعتاد‬ ‫یک‬ ‫رجمونیح‬ ‫و‬ ‫وتقمنیل‬ ‫ومجمیع‬ ‫ےک‬ ‫وگنج‬ ‫ابتویہ‬ ‫یک‬ ‫وگنج‬ ‫اعریگمل‬ ‫دو‬ ‫ان‬ ‫ےن‬ ‫وقحق‬ ‫ےک‬ ‫اون‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ہک‬ ‫ایک‬ ‫وبجمر‬ ‫رپ‬ ‫وسےنچ‬ ‫رپ‬ ‫ات‬ ‫ت‬ ‫اس‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےک‬ ‫دصی‬ ‫وسیبںی‬ ‫۔ےی‬ ‫ نیعت‬ ‫وہچ۔ات۔چناہ‬ ‫ہ ںی‬ ‫مئن ‬ ‫اق ‬ ‫ا ری‬ 1491 ‫ء‬ ‫وانٹگنش‬ ‫اور‬ ‫اچررٹ‬ ‫اکٹن‬ ‫ل‬ ‫ط‬ ‫ائ‬ ‫ےک‬ -‫دعب‬ ‫ےک‬ ‫ذمارکات‬ ‫اموکس‬ ‫اسن‬ ‫راکر‬ ‫س‬ ‫آخ‬ ‫ایک‬ ‫رمت‬ ‫اچررٹ‬ ‫ای‬ ‫یئگ،اور‬ ‫ریھک‬ ‫ااسس‬ ‫یک‬ ‫دحتم‬ ِ ‫اوقام‬ ‫ادارۂ‬ ‫ذرےعی‬ ‫ےک‬ ‫اچررٹ‬ ‫ےک‬ ‫راوکسسن‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫ایگ،ےسج‬ ‫ایلبمس‬ ‫رنج ل‬ ‫یک‬ ‫دحتم‬ ِ ‫اوقام‬ ‫رک‬ ‫د‬ ‫ ےد‬ ‫ری‬ ‫س‬ ‫آخ‬ ‫ےن‬ 11 ‫دربمس‬ 1494 ‫رک‬ ‫د‬ ‫ام‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫اک‬ ‫ان"‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ ‫االعنِ‬ ‫وک"اعیمل‬ ‫ع‬ ‫راس ل‬ ‫ہ‬ ‫ںیم‬ ‫ےجیتن‬ ‫ےک‬ ‫سج‬ ‫ایک،‬ ‫وظنمر‬ 11 ‫وقحقِ‬ ‫وچہکن‬ ‫ےہ،رگم‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫ا‬ ‫انمت‬ " ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ ِ ‫"ویم‬ ‫ںیم‬ ‫کلم‬ ‫ر‬ ‫ہ‬ ‫ےک‬ ‫داین‬ ‫وک‬ ‫دربمس‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫رغمیب‬ ‫اس‬ ‫دحتم‬ ِ ‫اوقام‬ ‫ےس‬ ‫وہج‬ ‫ےہ،ایس‬ ‫لمتشم‬ ‫رپ‬ ‫ات‬ ‫افسرش‬ ‫ومعیم‬ ‫ضحم‬ ‫اچررٹ‬ ‫اک‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫لمع‬ ‫رپ‬ ‫وشنمر‬ ‫ےہ۔‬ ‫ریہ‬ ‫وہ‬ ‫اامیل‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫کلم‬ ‫ر‬ ‫ہ‬ ‫یکس۔‬ ‫رکوا‬ ‫ہ ںی‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫وقحق‬ ‫وصخمص‬ ‫اور‬ ‫ نیعت‬ ‫ھچک‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ہی‬ ‫روح‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫ےہ‬ ‫رام‬ ‫س‬ ‫اکرف‬ ‫وصتر‬ ‫وج‬ ‫ںیم‬ ‫نمض‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫اج‬ ‫اچںیئ‬ ‫ ےنل‬ ‫وک‬ ‫یرہوی‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫ےس‬ ‫ت‬ ‫ان‬ ، ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫تاظفحت‬ ‫ےک‬ ‫ مس‬ ‫ا چ‬ ‫ت‬ ‫ذ ل‬ ‫ردنرہج‬ ‫روحمر‬ ‫ےہ:‬ ‫لمتشم‬ ‫رپ‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اینبدی‬ ‫ظفحت‬ ‫اک‬ ‫اومس‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫زعت‬ ‫ارعلض۔‬ 9 ‫را‬ ‫آزادی‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫اسموات‬ ‫قح‬ ‫القعل۔‬ ‫ظفح‬ ‫۔‬ ‫ےئ‬ ‫قح‬ ‫اک‬ 5 ‫وذمہ‬ ‫دنی‬ ‫ادلنی۔‬ ‫ظفح‬ ‫۔‬ ‫آوری‬ ‫اجب‬ ‫یک‬ ‫رومس‬ ‫ذمیبہ‬ ‫اور‬ ‫رکےن‬ ‫اایتخر‬ ‫قح‬ ‫اک‬ ‫۔‬ ‫یک‬ ‫یھب‬ ‫اسزی‬ ‫مئونن‬ ‫رک‬ ‫انب‬ ‫اینبد‬ ‫ںیم‬ ‫وتکلمم‬ ‫وہمجری‬ ‫ارثک‬ ‫وک‬ ‫وقحق‬ ‫امتم‬ ‫ان‬ ‫یئگ‬ ‫وقحق‬ ‫امتم‬ ‫ےک‬ ‫امتم‬ ‫ان‬ ‫درتقیقح‬ ‫رگم‬ ‫ےہ۔‬ ‫ےہ۔االسم‬ ‫ایل‬ ‫اعتسمر‬ ‫یہ‬ ‫ےس‬ ‫االسم‬ ‫وک‬ ‫وقحق‬ ‫ان‬ ‫ےن‬ ‫اوقام‬ ‫ےہ۔رغمیب‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫وصتر‬ ‫یہ‬ ‫ےن‬ ‫االسم‬ ‫ےلہپ‬ ‫ےس‬ ‫س‬ ‫اک‬ ‫ےن‬ ‫ہن‬ ‫ہکلب‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫رظنہی‬ ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫ان‬ ‫رصف‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫اانپت‬ ‫رپ‬ ‫وطر‬ ‫ےک‬ ‫اقمدص‬ ‫ےک‬ ‫رشتعی‬ ‫االسیم‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫اینبد‬ ‫وک‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫یہ‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رک‬ ‫ہ ںی‬ ‫ایتر‬ ‫یھب‬ ‫رک‬ ‫لم‬ ‫رنی‬ ‫دمر‬ ‫امتم‬ ‫ےک‬ ‫احرض‬ ِ ‫دور‬ ‫رتہب‬ ‫ےس‬ ‫،اس‬ ‫ےہ‬ ‫ایک‬ ‫شیپ‬ ‫اسےنم‬ ‫ےک‬ ‫داین‬ ‫اچررٹ‬ ‫اک‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ ‫وج‬ ‫رک‬ ‫انب‬ ‫۔‬ ‫تکس‬ ‫االسم‬ ‫اک‬ ‫وقانین‬ ‫رکد‬ ‫وعض‬ ‫ےک‬ ‫اوقام‬ ‫رغمیب‬ ‫ںیم‬ ‫اقمےل‬ ‫اس‬ ‫ایک‬ ‫ومازہن‬ ‫ےس‬ ‫وقانین‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫رکد‬ ‫رقمر‬ ‫ےک‬ ‫ایقم‬ ‫ووقانین‬ ‫اوص ل‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫دنی‬ ‫رطفی‬ ‫اور‬ ‫امسیج‬ ‫ای‬ ‫االسم‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ایگ‬ ‫ایک‬ ‫ات‬ ‫ت‬ ‫اسھت‬ ‫ےک‬ ‫داللئ‬ ‫اور‬ ‫ایگےہ‬ ‫ارفنادی‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫ںیہ۔اور‬ ‫رےتھک‬ ‫الصح‬ ‫یک‬ ‫وہےن‬ ‫لمع‬ ِ ‫مئب‬ ‫ی‬ ‫و‬ ‫رپ‬ ‫وطر‬ ‫اامتجیع‬ ‫دوین‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫اانپےن‬ ‫ےہ۔‬ ‫ایگ‬ ‫ایک‬ ‫شیپ‬ ‫الخہص‬ ‫ںیم‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫ںیہ۔آخ‬ ‫رمضم‬ ‫اعسدںیت‬ ‫روی‬ ‫س‬ ‫واخ‬ ‫ی‬ ‫وہفمم‬ ‫اک‬ ‫قح‬ : ‫ےک‬ ‫ےہ،سج‬ ‫قح‬ ‫وادح‬ ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫وغلی‬ ‫ںیہ‬ ‫ینعم‬ ‫ااف‬ ‫اور‬ ‫ر،درس‬ ‫س‬ ‫ط‬ ‫،ج،،اجر‬ ‫:وا،‬ ‫اخ‬ ‫االطصح‬ ‫ہی‬ ‫ںیم‬ ‫احرض‬ ِ ‫رصع‬ ً ‫اتصل‬ ‫یرہوی‬ ‫ےس‬ ‫س‬ ‫اجت‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫ےہ۔‬ ‫وہیت‬ ‫اامعتس ل‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫واےل‬ ‫ ےنل‬ ‫وک‬ 2 ‫ےہ‬ ‫اجچ۔ات‬ ‫ا‬ ‫اگلت‬ ‫وخبیب‬ ‫ےس‬ ‫رقف‬ ‫اس‬ ‫ےک‬ ‫الیکس‬ ‫رپورسیف‬ ‫ادناز‬ ‫اک‬ ‫اتیمہ‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ : Right in fact are those conditions of social life without which no man can seek in general, to be himself at his best. 3 ‫ےک‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫اسھت‬ ‫ےک‬ ‫لسن‬ ‫دورسی‬ ‫ےن‬ ‫لسن‬ ‫ای‬ ‫یک‬ ‫اون‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫نج‬ ‫ںیہ‬ ‫دےتی‬ ‫اہشدت‬ ‫یک‬ ‫اکررواویئ‬ ‫ایسی‬ ‫اوراق‬ ‫ااصحتس ل‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اہوھت‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےس‬ ‫ایک،سج‬ ‫اایتخر‬ ‫روہی‬ ‫اظاملہن‬ ‫وہےئ‬ ‫رےتھک‬ ‫ااسحس‬ ‫اک‬ ‫ری‬ ‫رر‬ ‫ر‬ ‫یک‬ ‫ان،لسن‬ ‫،زت‬ ‫س‬ ‫رن‬ ‫ایگ۔‬ ‫رک‬ ‫اایتخر‬ ‫تیثیح‬ ‫اریخی‬ ‫ت‬ ‫ای‬ ‫ار‬ ‫ت‬ ‫ےک‬ ‫قلعت‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫د‬ ‫دی‬ ‫ج‬ ‫اور‬ ‫ذماہ‬ ‫فلتخم‬ ‫ںیم‬ ‫و‬ ‫کی‬ ‫ی‬ ‫س‬ ‫وج‬ ‫رکفےن‬ ‫رل‬ ‫دورس‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ای‬ ‫اور‬ ‫ریہ‬ ‫وہیت‬ ‫دلیل‬ ‫س‬ ‫ی‬ ‫یک‬ ‫راہ،اس‬ ‫اتہب‬ ‫وخن‬ ‫اک‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫ےجیتن‬ ‫ےک‬ ‫ںیھت،ان‬ ‫یک‬ ‫رامہ‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫اینبدںی‬ ‫طلغ‬ ‫ںیم‬ ‫زدنیگ‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےن‬ ‫دی،سج‬ ‫رک‬ ‫وپری‬ ‫ےن‬ ‫اظنم‬ ‫داراہن‬ ‫رسامہی‬ ‫د‬ ‫دی‬ ‫ج‬ ‫رسک‬ ‫یہس‬ ‫ریہ‬ ‫وہا۔‬ ‫ات‬ ‫ت‬ ‫ا‬ ‫ڑیھبت‬ ‫ےیلوایعق‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وھچڑی۔‬ ‫ہ ںی‬ ‫یہ‬ ‫اجنگشئ‬ ‫وکیئ‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫زمکورو‬ ‫ےن‬ ‫اسمتقب‬ ‫ا۔اس‬ ‫دت‬ ‫رار‬ ‫ف‬ ‫اینبدی‬ ‫وک‬ ‫اوص ل‬ ‫ےک‬ ‫اسمتقب‬ ‫رسامہی‬ ‫د‬ ‫دی‬ ‫ج‬ ‫وک‬ ‫اسمتقب‬ ‫اس‬ ‫ںیم‬ ‫ان‬ ‫زت‬ ‫داراہن‬ Cut throat competition ‫ےہ‬ ‫ایگ‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫رار‬ ‫ف‬ ‫۔‬ 4 ‫آاغز‬ ‫اک‬ ‫دودہج‬ ‫ج‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫اراقتء‬ ‫و‬ : ‫اراقتء‬ ‫ےک‬ ‫وعشر‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫احرض‬ ِ ‫دور‬ ‫آاغز‬ ‫اک‬ ‫دودہج‬ ‫ج‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫وہت‬ ‫ولعمم‬ ‫وت‬ ‫اجےئ‬ ‫ڈایل‬ ‫رظن‬ ‫رپ‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫ایگرو‬ ‫ںی‬ ‫اہج‬ ‫وہا‬ ‫ںیم‬ ‫راطہین‬ ‫ر‬ ‫ںیم‬ ‫دصی‬ 1131 ( ‫این‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫ل‬ ‫اکرنی‬ ‫اھ‬ ‫ادش‬ ‫ت‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ Conred II ‫اجری‬ ‫وشنمر‬ ‫ای‬ ‫ےن‬ ) ‫۔ےی۔‬ ‫ نیعت‬ ‫اایتخرات‬ ‫ےک‬ ‫ارٹنیمیل‬ ‫ت‬ ‫رکےک‬ 1144 ( ‫مہن‬ ‫اافلوسن‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ Alfanso IX ) ِ ‫سبح‬ ‫ےس‬ ‫اک‬ ‫اجیب‬ ‫ایگ‬ ‫رکاایل‬ ‫میلست‬ ‫اوص ل‬ 5 ‫اجن‬ ‫گنک‬ ‫ںیم‬ ‫ااتسلگنن‬ King john ‫ےن‬ 11 ‫وجن‬ 1615 ‫ا‬ ‫ل‬ ‫اکرت‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ی‬ ‫گ‬ ‫ی‬ ‫م‬ ‫وک‬ ‫ع‬ ( Magna Carta ‫ا‬ ‫ادش‬ ‫ت‬ ‫رصف‬ ‫اھت،و‬ ‫ایگ‬ ‫ایک‬ ‫رمت‬ ‫ےس‬ ‫وہج‬ ‫یک‬ ‫اؤ‬ ‫دت‬ ‫ےک‬ ‫ارماء‬ ‫تقیقح‬ ‫در‬ ‫وج‬ ‫اھت‬ ‫ایک‬ ‫اجری‬ ) ‫اور‬ ‫ایخ‬ ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫ےک‬ ‫ارماء‬ ‫رصف‬ ‫ںیم‬ ‫سج‬ ‫یھت‬ ‫رارداد‬ ‫ف‬ ‫ای‬ ‫درایمن‬ ‫ےک‬ ‫ارماء‬ ‫ہ ںی‬ ‫ادنیہ‬ ‫س‬ ‫ن‬ ‫یھت۔‬ ‫یئگ‬ ‫یک‬ 6 1351 ‫اچر‬ ‫مئونین‬ ‫رکےک‬ ‫وتقیث‬ ‫ںیم‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫ااکرت‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ی‬ ‫گ‬ ‫ی‬ ‫م‬ ‫ےن‬ ‫ارایلٹنیم‬ ‫ت‬ ‫راطونی‬ ‫ر‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ ‫وجیئ(‬ 7 ‫ےس‬ ‫دصی‬ ‫وچدوھںی‬ ‫آرمت‬ ‫ی‬ ‫دصی‬ ‫وسوھلںی‬ ‫ریہ‬ ‫احوی‬ ‫رطح‬ ‫وپری‬ ‫اہ‬ ‫ادش‬ ‫ت‬ ‫اور‬ ‫اکایمیب‬ ‫ا‬ ‫امنت‬ ‫وکیئ‬ ‫ںیم‬ ‫دودہج‬ ‫ج‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫دصی‬ ‫رتسوھںی‬ ‫راہ۔‬ ‫اطری‬ ‫ومجد‬ ‫ںیم‬ ‫دودہج‬ ‫ج‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫وہیئ‬ ‫ہ ںی‬ ‫وقحق‬ ‫رطفی‬ ‫ےک‬ Natural Rights ‫ارھبا،چناہ‬ ‫رظنہی‬ ‫اک‬ 1214 ‫راطونی‬ ‫ر‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ ‫ارٹنیمیل‬ ‫ت‬ ‫امتم‬ ‫ںیم‬ ‫ایک،سج‬ ‫وظنمر‬ ‫مئونن‬ ‫اک‬ ‫اجیب‬ ‫سبح‬ ‫ےن‬ ‫یئگ۔‬ ‫دی‬ ‫س‬ ‫امضت‬ ‫یک‬ ‫ظفحت‬ ‫وک‬ ‫یرہوی‬ 1244 ‫راطونی‬ ‫ر‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ ‫ارٹنیمیل‬ ‫ت‬ ‫وقحق(‬ ‫مئوننِ‬ ‫ےن‬ Bills Rights ) 1144 ( ‫وشنمر‬ ‫اک‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ Declaration of Rights of Man ‫ایک‬ ‫وظنمر‬ ‫رپ‬ ‫وطر‬ ‫ےک‬ ) ‫۔‬ 1978, 10 1146 ( ‫ںیم‬ Thomas Paine ‫ٹلفمپ‬ ‫ای‬ ‫ےن‬ ) ‫اونعان‬ The Rights of Man ‫ٹلفمپ‬ ‫ایس‬ ‫ایک۔‬ ‫اعی‬ ‫ش‬ ‫دی۔‬ ‫ات‬ ‫اش‬ ‫وک‬ ‫وصتر‬ ‫ےک‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ ‫ںیم‬ ‫لام ک‬ ‫رغمیب‬ ‫ےن‬ 11 1491 ‫رغمیب‬ ‫وہشمر‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ ‫ادت‬ H.G.Wells ‫اتکب‬ ‫اینپ‬ ‫ےن‬ "New World Order" ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ِ ‫وشنمر‬ ‫ںیم‬ ‫اظنم"‬ ‫این‬ ‫اک‬ ‫"داین‬ ‫یک‬ ‫شیپ‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫وجتر‬ ‫یک‬ ‫راء‬ ‫اخ‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ 12 ‫ا‬ ‫تسگ‬ 1491 ( ‫اوایقونس‬ ِ ‫وشنمر‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ Atlantic Charter ) ‫د‬ ‫رپ‬ ‫وہےئ‬ ‫طختس‬ ‫۔‬ ‫وقب لِ‬ ‫دصقم‬ ‫اک‬ ‫سج‬ ‫اےن‬ ‫دت‬ ‫وک‬ ‫وکلم‬ ‫اخمفل‬ ‫ےن‬ ‫اوقام‬ ‫رغمیب‬ ‫ہشیمہ‬ ‫وک‬ ‫ےلئسم‬ ‫اس‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ہی‬ ‫ولہپ‬ ‫وشتانشیک‬ ‫را‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫ےس‬ ‫س‬ ‫اک‬ ‫ےلئسم‬ ‫اس‬ ‫رھپ‬ ، ‫ےہ‬ ‫ایک‬ ‫اامعتس ل‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫داکمھےن‬ ‫ااصتقدی‬ ‫اک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫اخےمت‬ ‫ےک‬ ‫ریک‬ ‫ر‬ ِ ‫تکلمم‬ ‫االسیم‬ ‫میظع‬ ‫ںیم‬ ‫ر‬ ‫آخ‬ ‫ےک‬ ‫دصی‬ ‫اوسینںی‬ ‫۔‬ ‫ایس‬ ‫اور‬ ‫ایگ۔‬ ‫ا‬ ‫انبت‬ ‫وجاز‬ ‫وک‬ ‫ےلئسم‬ ‫اس‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫گنت‬ ‫راؤ‬ ‫ھگ‬ ‫یس‬ ‫وک‬ ‫وتکلمم‬ ‫اور‬ ‫وقوم‬ ‫فلتخم‬ ‫یھب‬ ‫ںیم‬ ‫دصی‬ ‫وسیبںی‬ ‫رپ‬ ‫وطر‬ ‫ےک‬ ‫وجاز‬ ِ ‫وہج‬ ‫وک‬ ‫ےلئسم‬ ‫ےک‬ ‫وقحق"‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫"ان‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫التش‬ ‫وجاز‬ ‫اک‬ ‫اکرروایئ‬ ‫ادیبی‬ ‫ت‬ ‫الخف‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫اےن‬ ‫دت‬ ‫ی‬ ‫ایھب‬ ‫اک‬ ‫اوقام‬ ‫رغمیب‬ ‫وخد‬ ‫ہکبج‬ ‫ایگ‬ ‫ایک‬ ‫اامعتس ل‬ ‫۔‬ ‫ےہ‬ ‫ہ ںی‬ ‫درس‬ ‫راکیرڈ‬ ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ 16 ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫وہت‬ ‫ات‬ ‫ت‬ ‫ےس‬ ‫سج‬ ‫ےہ‬ ‫یک‬ ‫شیپ‬ ‫ںیم‬ ‫ادناز‬ ‫نیب‬ ‫اور‬ ‫واحض‬ ‫اسےنم‬ ‫ار‬ ‫ہ‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وج‬ ‫ںیم‬ ‫رکمی‬ ‫رآنِ‬ ‫ف‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫ےس‬ ‫دن‬ ‫ایس‬ ‫وقحق"‬ ‫"اینبدی‬ ‫اھت‬ ‫ر اھ‬ ‫دقم‬ ‫ںیم‬ ‫داین‬ ‫اس‬ ‫ےن‬ ‫االسلم‬ ‫ہیلع‬ ‫آدم‬ ‫رضحت‬ ‫ارشبل‬ ‫اوب‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےلہپ‬ ‫دن‬ ‫سج‬ ‫۔ےی‬ ‫اایتخر‬ ‫رطےقی‬ ‫وایشحہن‬ ‫اہنت‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫ےھت۔‬ ‫اجےت‬ 17 ‫الدحمود‬ ‫رطےقی‬ ‫ےک‬ ‫اچہپےن‬ ‫رضر‬ ‫اور‬ ‫دےنی‬ ‫داء‬ ‫س‬ ‫ای‬ ‫وک‬ ‫دنمش‬ ‫دےنی‬ ‫ذعاب‬ ‫اک‬ ‫آگ‬ ‫ہک‬ ‫ی‬ ‫اہی‬ ‫ےھت۔‬ ‫اھت‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫ایک‬ ‫ہ ںی‬ ‫الم‬ ‫ت‬ ‫یھب‬ ‫ںیم‬ ‫ینب‬ ‫ںیم‬ ‫اوار‬ ‫س‬ ‫ج‬ ‫ےن‬ ‫اسیقل‬ ‫ارمی‬ ‫نب‬ ‫ذنمر‬ ‫۔‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫الجت‬ ‫زدن‬ ‫وک‬ ‫وعروت‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫وت‬ ‫ایئ‬ ‫ت‬ ‫حتف‬ ‫رپ‬ ‫ابیشن‬ ‫ا‬ ‫رکدت‬ ‫رشوع‬ ‫۔‬ 18 ‫ےس‬ ‫دب‬ ‫اسھت‬ ‫ےک‬ ‫س‬ ‫ج‬ ‫اریسانِ‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫ایک‬ ‫کولک‬ ‫رنی‬ ‫دبر‬ ‫اھت۔‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫امرا‬ ‫رک‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫اذںیتی‬ ‫یک‬ ‫درےج‬ ‫اک اہ‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫ااقتنم‬ ‫وجشِ‬ ‫اومئت‬ ‫اسب‬ ‫اھت۔‬ ‫ل‬ ‫عک‬ ‫ہلیبق‬ ‫ارکم‬ ‫یبن‬ ‫ولگ‬ ‫ہی‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ذموکر‬ ‫ںیم‬ ‫ااحدت‬ ‫ہصق‬ ‫اک‬ ‫ﷺ‬ ‫اہھت‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫ےئگ۔‬ ‫ےل‬ ‫رک‬ ‫ڑکپ‬ ‫وک‬ ‫رچواوہ‬ ‫ےک‬ ‫ڈ‬ ‫رپ‬ ‫رت‬ ‫یتپت‬ ‫اہ ںی‬ ‫وھپڑںی،‬ ‫آںیھکن‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫اکےٹ،‬ ‫اؤ‬ ‫ت‬ ‫ا ل‬ ‫د‬ ‫رم‬ ‫رک‬ ‫ڑتپ‬ ‫ڑتپ‬ ‫ےس‬ ‫فیلکت‬ ‫اور‬ ‫ایپس‬ ‫و‬ ‫ہک‬ ‫ی‬ ‫اہی‬ ‫ا،‬ ‫ت‬ ‫ےئگ۔‬ ‫نس‬ ‫ںیم‬ 6111 ‫رک‬ ‫ےل‬ ‫ےس‬ ‫ع‬ 6115 ‫ایگر‬ ‫ںیم‬ ‫ لو‬ ‫فلتخم‬ ‫ےک‬ ‫داین‬ ‫اور‬ ‫وہےئ‬ ‫لتق‬ ‫ایسیس‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫نیت‬ ‫اسڑےھ‬ ‫ی‬ ‫ع‬ ‫ر‬ ‫خ‬ ‫ایسیس‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫نیت‬ ‫ںیم‬ ‫ان ‬ ‫وہےئ‬ ‫لتق‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫ال ھ‬ ‫وق‬ ‫رکاےت‬ ‫االخنء‬ ‫ےس‬ ‫ریبوت‬ ‫اک‬ ‫اجمدہنی‬ ‫ینیطسلف‬ ‫ےن‬ ‫ارسالیئ‬ ‫۔‬ ‫لتق‬ ‫وک‬ ‫راد‬ ‫اف‬ ‫ال ھ‬ ‫ای‬ ً ‫رقتابی‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫لیمکت‬ ‫یک‬ ‫اقمدص‬ ‫اےنپ‬ ‫ےن‬ ‫وکحم‬ ‫یک‬ ‫ارسالیئ‬ ‫ا۔‬ ‫رکدت‬ ‫دیہش‬ ‫وک‬ ‫اجمدہنی‬ ‫رارو‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫ایک‬ ‫اکیبر‬ ‫و‬ ‫اجہ‬ ‫ات‬ ‫وک‬ ‫وچب‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫دس‬ ‫یک،‬ ‫رحیتم‬ ‫ےب‬ ‫یک‬ ‫وخانیت‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫است‬ ‫ایک۔‬ ‫دو‬ ‫۔‬ ‫ایک‬ ‫متخ‬ ‫رک‬ ‫د‬ ‫ر‬ ‫زہ‬ ‫وک‬ ‫وچب‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫آرمہکی،‬ ‫۔‬ ‫۔ےی۔‬ ‫ایہم‬ ‫اسامن‬ ‫ےک‬ ‫اامیل‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫رکےک‬ ‫ااجید‬ ‫وک‬ ‫دواؤ‬ ‫وایل‬ ‫دےنی‬ ‫اذت‬ ‫وک‬ ‫اون‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےن‬ ‫اہڈنیل‬ ‫اور‬ ‫راسن‬ ‫ف‬ ‫راطہین،‬ ‫ر‬ ‫الینیط‬ ‫ا‬ ‫اور‬ ‫وپمکایچ‬ ‫ینیچ‬ ‫دنہ‬ ‫رمہکی،‬ ‫ا‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫ال ھ‬ ‫است‬ ‫ںیم‬ ‫وریغ‬ ‫رہکی‬ ‫ف‬ ‫وہےئ‬ ‫لتق‬ ‫ر‬ ‫خ‬ ‫ایسیس‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫اسھٹ‬ ‫۔‬ ‫ھ‬ ‫ےئگ۔‬ ‫۔ےی‬ ‫ان ‬ ‫یئگ۔‬ ‫یک‬ ‫رحیتم‬ ‫ےب‬ ‫یک‬ ‫وعروت‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫نیت‬ ‫ایگ۔‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫انب‬ ‫اجہ‬ ‫ات‬ ‫وک‬ ‫وچب‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫اچپس‬ ‫وہےئ۔‬ ‫اکشر‬ ‫اک‬ ‫اذت‬ ‫ںیم‬ ‫ولیج‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫ال ھ‬ ‫ر اھ۔"‬ ‫زدن‬ ‫وک‬ ‫اون‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫امتم‬ ‫ا‬ ‫ںوت‬ ‫ےن‬ ‫اس‬ ‫وت‬ ‫ر اھ‬ ‫زدن‬ ‫وک‬ ‫اس‬ ‫ےن‬ ‫سج‬ ‫اور‬ ‫ایک‬ ‫لتق‬ ‫وک‬ ‫اون‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫امتم‬ 23 ‫اس‬ ، ‫ا‬ ‫ںوت‬ ‫ےن‬ ‫س‬ ‫۔‬ ً ‫جمیعا‬ ‫الناس‬ ‫احیا‬ ‫فکانما‬ ‫احیاھا‬ ‫ومن‬ ‫ا‬ ً ‫جمیع‬ ‫الناس‬ ‫قتل‬ ‫فکانما‬ ‫االرض‬ ‫فی‬ ‫اوفساد‬ ‫نفس‬ ‫بغیر‬ ‫نفسا‬ ‫قتل‬ ‫من‬ ً ‫س‬ ‫اس‬ ‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫رھک‬ ‫قح‬ ‫اک‬ ‫ےنیج‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ر‬ ‫ہ‬ ‫ہک‬ ‫اجےئ‬ ‫ا‬ ‫اتبت‬ ‫اےس‬ ‫اور‬ ‫اجےئ‬ ‫ا‬ ‫اھکست‬ ‫ارتحام‬ ‫اک‬ ‫اجن‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫واےعق‬ ‫ےہ:‬ ‫ا‬ ‫رامت‬ ‫ف‬ ‫رآن‬ ‫ف‬ ‫دعب‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫ذرک‬ ‫وک‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ہک‬ ‫آیئ‬ ‫شیپ‬ ‫رضورت‬ ‫س‬ ‫س‬ ‫ےک‬ ‫داین‬ ‫ںیم‬ ‫دیجم‬ ‫رآن‬ ‫ف‬ ‫ےہ۔‬ ‫یئگ‬ ‫یک‬ ‫ادیک‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫میلعت‬ ‫اس‬ ‫ےس‬ ‫ریپاوی‬ ‫فلتخم‬ ‫رپ‬ ‫اقمامت‬ ‫یئک‬ ‫ایک‬ ‫ذرک‬ ‫اک‬ ‫لتق‬ ِ ‫ا‬ ‫ےہ،‬ ‫ایگ‬ ‫ہی‬ ‫رمہبت‬ ‫یلہپ‬ ‫وق‬ ‫اس‬ ‫یل۔‬ ‫اجن‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫دورس‬ ‫ےن‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ای‬ ‫ںیم‬ ‫سج‬ ‫اھت۔‬ ‫اسہحن‬ ‫اونیل‬ ‫اک‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫این‬ ‫ان‬ ‫وج‬ ‫س‬ ‫ط‬ ‫واق‬ ‫ےلہپ‬ ‫ےس‬ ‫س‬ ‫اک‬ ‫وچیٹ‬ ‫ری‬ ‫ل‬ ‫ار‬ ‫ںیم‬ ‫رکےن‬ ‫اد‬ ‫رت‬ ‫ر‬ ‫اھت‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫ا‬ ‫اگلت‬ ‫زور‬ ‫اک‬ ‫رحم‬ ‫ےب‬ ‫اور‬ ‫دےنی‬ ‫ذعاب‬ ‫وک‬ ‫دنمش‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫اھجبےن‬ ‫وک‬ ‫ااقتنم‬ ِ ‫آشت‬ ‫۔‬ ‫آرمہکی‬ ‫۔‬ ‫ںیہ‬ ‫رےہ‬ ‫رک‬ ‫اظنر‬ ‫رک‬ ‫نب‬ ‫ایئ‬ ‫امتش‬ ‫سب‬ ‫ےب‬ ‫ربملعدار‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫اور‬ ‫ںیہ‬ ‫اجری‬ ‫ا‬ ‫ورزت‬ ‫الخف‬ ‫رپ‬ ‫حطس‬ ‫اعیمل‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫ںیم‬ ‫دیجم‬ ‫رآن‬ ‫ف‬ ‫ےہ۔‬ ‫ہ ںی‬ ‫ںیم‬ ‫مئونن‬ ‫اور‬ ‫ذمہ‬ ‫اور‬ ‫یسک‬ ‫و‬ ، ‫ےہ‬ ‫دی‬ ‫ےن‬ ‫االسم‬ ‫میلعت‬ ‫ر‬ ‫ؤمر‬ ‫وج‬ ‫یک‬ ‫سفن‬ ِ ‫رحم‬ ‫ےہ۔‬ ‫رتحمم‬ ‫وکیئ‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫ےک‬ ‫ولںو‬ ‫امتم‬ ‫اھت۔‬ ‫ایگ‬ ‫ر اھ‬ ‫ ل‬ ‫راطہین‬ ‫ر‬ ‫ایک،وج‬ ‫وظنمر‬ ‫ا‬ ‫ای‬ ‫ںیم‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫دوتسری‬ ‫یک‬ ‫ںیم‬ ‫آزادی‬ ِ ‫رحتی‬ ‫یک‬ ‫راطہین‬ ‫ر‬ ‫وک‬ ‫ب‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫اجیت‬ ‫یھجمس‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫داتسور‬ ‫مہ‬ ‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫رار‬ ‫ف‬ ‫لیمکت‬ ‫اور‬ ‫اتیمہ‬ ‫اینبدی‬ ‫ںیم‬ ‫واضوتح‬ ‫یک‬ ‫رمعاین‬ ِ ‫رظنۂی‬ ‫ےن‬ ‫س‬ ‫ن‬ ‫فی‬ ‫س‬ ‫صی‬ ‫م‬ ‫رایسیسن‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫اور‬ ‫راطونی‬ ‫ر‬ ‫ںیم‬ ‫دور‬ ‫ایس‬ ‫ںیھکل۔‬ ‫اتکںیب‬ John Locke ‫ےن‬ Treaties on Civil Government ‫رد‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫اور‬ ‫یھکل‬ ‫ےک‬ ‫یک۔‬ ‫ثحب‬ ‫دملل‬ ‫رپ‬ ‫وقحق‬ 8 ‫رووس(‬ ‫رکفم‬ ‫رایسیسن‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫وہشمر‬ Rousseaue ِ ‫اعمدہۂ‬ ‫ےن‬ ) ‫اتکب‬ ‫ونعان‬ ِ ‫ر‬ ‫زر‬ ‫ےک‬ ‫رمعاین‬ ‫یھکل‬ ‫ایل‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫ط‬ ‫اجر‬ ‫اک‬ ‫رمعاین‬ ِ ‫اعمدہۂ‬ ِ ‫وصتر‬ ‫ےک‬ ‫الک‬ ‫اور‬ ‫اہسب‬ ‫ںیم‬ ‫سج‬ ، -12 ‫وجن‬ 1112 ‫وراینیج‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫آرمیکی‬ ‫ںیم‬ ‫ع‬ ( Virginia ( ‫نسیم‬ ‫اجرج‬ ‫ےس‬ ) George Mason ‫"وشنم‬ ‫رکد‬ ‫ر‬ ‫رحتر‬ ‫اک‬ ) ‫ںیم‬ ‫وہا،سج‬ ‫اجری‬ ‫وقحق"‬ ِ ‫ر‬ ‫احصتف‬ ، ‫یئگ۔‬ ‫دی‬ ‫س‬ ‫امضت‬ ‫یک‬ ‫قح‬ ‫ےک‬ ‫وجیئ‬ ‫اچر‬ ‫دعایتل‬ ‫اور‬ ‫آزادی‬ ‫یک‬ ‫ذمہ‬ 16 ‫وجالیئ‬ 1112 ‫االعنِ‬ ‫اک‬ ‫آرماکی‬ ‫وک‬ ‫ع‬ ‫مئونن‬ ‫رطفی‬ ‫ںیم‬ ‫سج‬ ‫وہا‬ ‫اجری‬ ‫آزادی‬ (Law of Nature) ‫ایک‬ ‫نیعت‬ ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫رطفی‬ ‫ےس‬ ‫وحاےل‬ ‫ےک‬ ‫ایگ۔‬ 9 ‫وقح‬ ِ ‫وشنمر‬ ‫دعب‬ ‫ےک‬ ‫راسن‬ ‫س‬ ِ ‫اعمدہۂ‬ ‫ےک‬ ‫رووس‬ ‫وج‬ ‫وہا،‬ ‫ومندار‬ ‫وطر‬ ‫اخص‬ ‫اور‬ ‫اھت‬ ‫رمث‬ ‫اک‬ ‫رمعاین‬ John locke ‫اس‬ ‫اور‬ ‫اھت‬ ‫لمتشم‬ ‫رپ‬ ‫ات‬ ‫رظنت‬ ‫ےک‬ ( ‫رنس"‬ ‫ر‬ ‫ف‬ ‫ی‬ ‫ج‬ ‫"اھتسم‬ ‫وسمد‬ ‫اک‬ Thomas Jefferson ‫اھت‬ ‫ایک‬ ‫ایتر‬ ‫ےن‬ ) ‫وقیم‬ ‫یک‬ ‫راسن‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫یہ‬ ‫وک‬ ‫ایس‬ ‫اور‬ ‫ا‬ ‫یلبمس‬ ‫ےن‬ ‫ںیم‬ ‫کلم‬ ‫ر‬ ‫ہ‬ ‫یکس۔‬ ‫رکا‬ ‫ہ ںی‬ ‫لمع‬ ‫رپ‬ ‫وشنمر‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫رغمیب‬ ‫اس‬ ‫دحتم‬ ِ ‫اوقام‬ ‫ی‬ ‫اب‬ ‫ےہ‬ ‫ریہ‬ ‫وہ‬ ‫اامیل‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫۔‬ ‫یھت۔‬ ‫وجیئ‬ ‫ااقتنم‬ ‫دگنسیل،‬ ‫اقشوت،‬ ‫اسھت‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ، ‫دردنیگ‬ ‫رپوری،‬ ‫ہنیک‬ ‫رطفت‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫یھب‬ ‫اصخصئ‬ ‫امتم‬ ‫ےک‬ ‫وح‬ ، ‫ںیم‬ ‫ے‬ ‫وہ‬ ‫راہ ‬ ‫ےھت‬ ‫و‬ ‫ابت‬ ‫رطح‬ ‫ر‬ ‫ہ‬ ‫وک‬ ‫ےلیبق‬ ‫دنمش‬ ‫ںیھت۔‬ ‫وہیت‬ ‫لقتنم‬ ‫دعاوںیت‬ ‫تشپ‬ ‫در‬ ‫تشپ‬ ‫ںیم‬ ‫اخدناون‬ ‫اور‬ ‫ولیبق‬ ‫۔‬ ‫ارزا‬ ‫انتج‬ ‫وخن‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫یھب‬ ‫ںیم‬ ‫دور‬ ‫اسیسنئ‬ ‫اور‬ ‫د‬ ‫دی‬ ‫ج‬ ‫ےک‬ ‫آج‬ ‫رپ‬ ‫انب‬ ‫یک‬ ‫یسح‬ ‫ےب‬ ‫اور‬ ‫زمکوری‬ ‫یک‬ ‫ادارو‬ ‫ےک‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ ‫رہفس‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫ںیم‬ ‫داسریت‬ ‫اھت۔‬ ‫ہ ںی‬ ‫یھب‬ ‫ںیم‬ ‫دور‬ ‫ےک‬ ‫اجتیلہ‬ ‫دقمی‬ ‫د‬ ‫ای‬ ‫ش‬ ‫اانت‬ ‫ےہ‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫یھب‬ ‫دعب‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫الم‬ ‫ش‬ ‫ااکحم:‬ ‫ےک‬ ‫االسم‬ ‫قلعتم‬ ‫ےک‬ ‫افحتظ‬ ‫یک‬ ‫اجن‬ ‫این‬ ‫رپ‬ ‫ااکحم‬ ‫نج‬ ‫اینبد‬ ‫یک‬ ‫اظنم‬ ‫دمتین‬ ‫اور‬ ‫اعمرشیت‬ ‫االسیم‬ ‫وخن‬ ‫اک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫اجن‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫ان‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ہی‬ ‫د ہع‬ ‫یلہپ‬ ‫ںیم‬ ‫ان‬ ‫ےہ‬ ‫لمتشم‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ف‬ ِ ‫االقنب‬ ( ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫قِ‬ Declaration of Rights of Man ) 1144 ‫ںیم‬ ‫ع‬ ‫اھت"‬ ‫اخہمت‬ ‫اک‬ ‫س‬ ‫ج‬ ‫اسھت‬ ‫ےک‬ ‫ربملعداری‬ ‫یک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫"ان‬ ‫رچلچ‬ . 13 ‫دصی‬ ‫وسیبںی‬ ‫ںیم‬ ‫ابتویہ‬ ‫یک‬ ‫وگنج‬ ‫اعریگمل‬ ‫دو‬ ‫چناہ‬ ‫وہچ۔ات۔‬ ‫ہ ںی‬ ‫مئن ‬ ‫اق ‬ ‫ںیم‬ ‫داین‬ ‫ا ری‬ ‫۔ےی‬ ‫ نیعت‬ ‫وقحق‬ ‫ےک‬ ‫اون‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ہک‬ ‫ایک‬ ‫وبجمر‬ ‫رپ‬ ‫وسےنچ‬ ‫رپ‬ ‫ات‬ ‫ت‬ ‫اس‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےک‬ 1491 ‫وانٹگنش،‬ ‫اور‬ ‫اچررٹ‬ ‫االٹکٹن‬ ‫ےک‬ ‫ع‬ ‫ذرےعی‬ ‫ےک‬ ‫اچررٹ‬ ‫ےک‬ ‫اسرفناوکسسن‬ ‫اکر‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫آخ‬ ‫دعب‬ ‫ےک‬ ‫ذمارکات‬ ‫ےن‬ ‫اموکس‬ ‫اد‬ ‫ریھک‬ ‫ااسس‬ ‫یک‬ ‫دحتم‬ ِ ‫اوقام‬ ِ ‫ارۂ‬ ‫ایگ‬ ‫ایک‬ ‫رمت‬ ‫اچررٹ‬ ‫ای‬ ‫اور‬ ‫یئگ‬ ‫رنج ل‬ ‫یک‬ ‫دحتم‬ ِ ‫اوقام‬ ‫ےسج‬ ‫ایلبمس‬ ‫رک‬ ‫د‬ ‫ ےد‬ ‫ری‬ ‫س‬ ‫آخ‬ ‫ےن‬ 11 ‫دربمس‬ 1494 ‫ایک۔‬ ‫وظنمر‬ ‫رک‬ ‫د‬ ‫ام‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫اک‬ ‫ان"‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ ‫االعنِ‬ ‫"اعیمل‬ ‫وک‬ ‫ع‬ ‫اس ل‬ ‫ر‬ ‫ہ‬ ‫رظن‬ ِ ‫شیپ‬ ‫ےک‬ ‫اتیمہ‬ ‫یک‬ ‫ہلئسم‬ ‫اس‬ 11 ِ ‫ویم‬ ‫ںیم‬ ‫کلم‬ ‫ر‬ ‫ہ‬ ‫ےک‬ ‫داین‬ ‫وک‬ ‫دربمس‬ ‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫ا‬ ‫انمت‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحقِ‬ 14 ‫وقحقِ‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫ےہ،درتقیقح‬ ‫یھب‬ ‫رخف‬ ‫را‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫رپ‬ ‫نج‬ ‫ںیہ‬ ‫یک‬ ‫اکوںیش‬ ‫وج‬ ‫ےس‬ ‫وحاےل‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےن‬ ‫اوقام‬ ‫رغمیب‬ ( ‫اخمص‬ ‫وط ل‬ ‫اور‬ ‫روی‬ ‫تسس‬ ‫اس‬ ‫ںیم‬ ‫وصرت‬ ‫یک‬ ‫وہقیث‬ ‫اور‬ ‫،االعن‬ ‫رظنہی‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ Labour ‫است‬ ‫مک‬ ‫از‬ ‫مک‬ ‫اسھت‬ ‫ےک‬ ) ‫ےہ۔‬ ‫راہ‬ ‫روا‬ ‫ا‬ ‫دصت‬ 15 ‫ہکبج‬ ‫ضحم‬ ‫و‬ ‫ہک‬ ‫ےیل‬ ‫۔اس‬ ‫ںیہ‬ ‫رےہ‬ ‫وہ‬ ‫ہ ںی‬ ‫رآدم‬ ‫ر‬ ‫ئات ج‬ ‫ںیم‬ ‫ادناز‬ ‫ تبث‬ ‫ےک‬ ‫اکوںو‬ ‫ان‬ ‫ںیہ‬ ‫لمتشم‬ ‫رپ‬ ‫ات‬ ‫افسرش‬ ‫ومعیم‬ ‫رپ‬ ‫یسک‬ ‫اور‬ ‫الزم‬ Obligatory ‫ےس‬ ‫وہج‬ ‫۔ایس‬ ‫ےہ‬ ‫اایتخری‬ ‫قیبطت‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫ہ ںی،ہکلب‬ ‫ااسح‬ ‫دت‬ ‫وخد‬ ‫ہکلب‬ ‫ہ ںی‬ ‫ان ‬ ‫س‬ ‫اکرت‬ ‫اانپ‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫ لو ل‬ ‫اور‬ ‫نیعت‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫ںیہ‬ ‫رےہ‬ ‫ر ہ‬ ‫اک‬ ‫وعشر‬ ‫و‬ ‫س‬ ‫وقحق‬ ‫ہی‬ ‫اےس‬ ‫ےن‬ ٰ ‫ایل‬ ِ ‫ر‬ ‫اطع‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وصخمص‬ ‫اور‬ ‫ نیعت‬ ‫ھچک‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ہی‬ ‫روح‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫ےہ‬ ‫رام‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫اکر‬ ‫وصتر‬ ‫وج‬ ‫ںیم‬ ‫رظنم‬ ‫سپ‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ںیہ‬ ‫۔ےی۔‬ ‫وک‬ ‫یرہوی‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫ےس‬ ‫س‬ ‫اجت‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫اچ‬ ‫ ےنل‬ ‫ںیئ‬ ‫ذ ل‬ ‫ردنرہج‬ ‫روحمر‬ ‫اک‬ ‫وقحق‬ ‫ان‬ ، ‫لمتشم‬ ‫رپ‬ ‫تاظفحت‬ ‫ےک‬ ‫ مس‬ ‫ا چ‬ ‫ت‬ ‫ےہ‬ : 1 ‫قح‬ ‫اک‬ ‫رےنہ‬ ‫زدن‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫زدنیگ‬ ‫اسفنل۔‬ ‫ظفح‬ ‫۔‬ ‫ی‬ ‫احرض‬ ِ ‫رکرصع‬ ‫ےل‬ ‫ےس‬ ٰ ‫اویل‬ ‫رونِ‬ ‫ف‬ ‫ےس‬ ‫وہج‬ ‫یک‬ ‫رغیض‬ ‫وخد‬ ‫اور‬ ‫زدنیگ‬ ‫ےبدصقم‬ ‫اور‬ ‫ااکنر‬ ‫اک‬ ‫اہلل‬ ، ‫رپیتس‬ ‫س‬ ‫ویحان‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیہ‬ ‫مئن ‬ ‫اثمںیل‬ ‫وج‬ ‫یک‬ ‫ش‬ ‫ُک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیہ۔‬ ‫اکانمک‬ ‫اک اہیئ‬ ‫و‬ ‫ولطعِ‬ ‫وخن‬ ‫و‬ ‫لتق‬ ‫د ل،‬ ‫ج‬ ‫و‬ ‫س‬ ‫ج‬ ‫ںیم‬ ‫رعب‬ ‫لبق‬ ‫ےس‬ ‫االسم‬ ‫اک اہ‬ ، ‫اور‬ ‫دنسپی‬ ‫ںیہ‬ ‫آیت‬ ‫رظن‬ ‫اثمںیل‬ ‫یئک‬ ‫یک‬ ‫بصعت‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫ےجیتن‬ ‫ےک‬ ‫نج‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫اعمش‬ ‫ذرام ‬ ‫اھت۔‬ ‫ا‬ ‫اجت‬ ‫ا‬ ‫ایات‬ ‫درب ‬ ‫ےب‬ ‫وخن‬ ‫ین‬ ، ‫اامتج‬ ‫اور‬ ‫ایمکیب‬ ‫یک‬ ‫زدنیگ‬ ِ ‫ات‬ ‫رضورت‬ ‫یع‬ ‫وہج‬ ‫یک‬ ‫ادقان‬ ‫ےک‬ ‫ طب‬ ‫و‬ ‫ مظ‬ ‫رعب‬ ‫ےس‬ ‫ںیم‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫افمخ‬ ‫ہکلب‬ ‫وصخایصت‬ ‫اینپ‬ ‫وک‬ ‫وجگنجیئ‬ ‫امشر‬ ‫ےھت‬ ‫رکےت‬ ‫یئگ‬ ‫نب‬ ‫اذلات‬ ‫ت‬ ‫وصقمد‬ ‫ہکلب‬ ‫ہ ںی‬ ‫ےئل‬ ‫ےک‬ ‫رغض‬ ‫یسک‬ ‫ری‬ ‫س‬ ‫وخرنر‬ ‫ہک‬ ‫اھت‬ ‫ایگ‬ ‫گل‬ ‫اکسچ‬ ‫ااسی‬ ‫اک‬ ‫وخوخناری‬ ‫وک‬ ‫ان‬ ‫۔‬ ‫اہپڑ‬ ‫وک‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےگل‬ ‫اہھت‬ ‫ےک‬ ‫اسیقل‬ ‫ارمی‬ ‫نب‬ ‫ذنمر‬ ‫اریس‬ ‫ےنتج‬ ‫ےک‬ ‫والئ‬ ‫نب‬ ‫رکب‬ ‫ینب‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫وہشمر‬ ‫واہعق‬ ‫اک‬ " ‫"اوار‬ ِ ‫س‬ ‫ج‬ ‫ڑج‬ ‫یک‬ ‫اہپڑ‬ ‫رک‬ ‫ہب‬ ‫وخن‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫ی‬ ، ‫ہک‬ ‫اہک‬ ‫اور‬ ‫ایک‬ ‫رشوع‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫رکت‬ ‫لتق‬ ‫رک‬ ‫اھٹب‬ ‫رپ‬ ‫وچیٹ‬ ‫یک‬ ‫اوار‬ ‫دنب‬ ‫ہلسلس‬ ‫اک‬ ‫لتق‬ ‫اگ،‬ ‫اجےئ‬ ‫ہن‬ ‫ی‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫آخ‬ ‫اگ۔‬ ‫رکو‬ ‫ہن‬ ‫ےس‬ ‫ڑکنیسو‬ ‫دعتاد‬ ‫یک‬ ‫وتقمنیل‬ ، ‫ےک‬ ‫امتم‬ ‫واےل‬ ‫ےنسب‬ ‫رپ‬ ‫زنیم‬ ‫ارگ‬ ‫ہک‬ ‫ایگ‬ ‫اہک‬ ‫ہی‬ ‫وک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫یئگ‬ ‫رک‬ ‫اجتوز‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫وپری‬ ‫تنم‬ ‫ےن‬ ‫اس‬ ً ‫وبجمرا‬ ‫وت‬ ‫اگ‬ ‫ےچنہپ‬ ‫ہ ںی‬ ‫ی‬ ‫زنیم‬ ‫ےس‬ ‫اہپڑ‬ ‫وخن‬ ‫یھب‬ ‫ت‬ ‫رکوےگ‬ ‫لتق‬ ‫وک‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫ےک‬ ‫رکب‬ ‫ینب‬ ‫امتم‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫ایا‬ ‫این‬ ‫ت‬ ‫رپ‬ ‫وخن‬ ‫ےیل‬ ‫ایگ‬ ‫چنہپ‬ ‫ی‬ ‫ڑج‬ ‫یک‬ ‫اہپڑ‬ ‫رک‬ ‫ہب‬ ‫وج‬ ‫۔‬ 20 ‫یتلم۔‬ ‫ہ ںی‬ ‫ںیم‬ ‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وپری‬ ‫ریظن‬ ‫یک‬ ‫ںیہ،ان‬ ‫یک‬ ‫مئن ‬ ‫اثمںیل‬ ‫وج‬ ‫یک‬ ‫یشک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ےن‬ ‫احرض‬ ِ ‫رصع‬ ‫رپورسیف‬ ‫وسرنک‬ ( (Sorokin ‫ںیہ:‬ ‫ےتھکل‬ ‫ومجم‬ ‫ںیم‬ ‫وگنج‬ ‫امتم‬ ‫ی‬ ‫وسیعی‬ ‫دصی‬ ‫اوسینںی‬ ‫رک‬ ‫ےل‬ ‫ےس‬ ‫وسیعی‬ ‫دصی‬ ‫"ایگروہںی‬ ‫یع‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫دورکوڑ‬ ‫ںیم‬ ‫ریہوامیش‬ ‫یرہ‬ ‫ای‬ ‫رصف‬ ‫ںیم‬ ‫میظع‬ ِ ‫س‬ ‫ج‬ ‫یلہپ‬ ‫نکیل‬ ‫وہےئ‬ ‫زیمخ‬ ‫اور‬ ‫لتق‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫رکوڑ‬ ‫رھ‬ ‫ل‬ ‫ڈر‬ ‫وکیئ‬ ‫رپ‬ ‫وطر‬ ‫یھت۔"‬ ‫زادئ‬ ‫ےس‬ ‫رکوڑ‬ ‫ا چ‬ ‫ت‬ ‫دعتاد‬ ‫یک‬ ‫دشاگن‬ ‫الہک‬ ‫ںیم‬ ‫میظع‬ ِ ‫س‬ ‫ج‬ ‫دورسی‬ ‫ےئگ۔‬ ‫دےی‬ ‫انب‬ ‫ااکر‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫اور‬ ‫الہک‬ 21 ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اعیمل‬ ‫یک‬ ‫رکاےن‬ ‫لمع‬ ‫اور‬ ‫انبےن‬ ‫وشنمر‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫اعیمل‬ ‫اور‬ ‫ںیہ‬ ‫ہ ںی‬ ‫وفحمظ‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫داین‬ ‫یھب‬ ‫دعب‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫اکوںیش‬ ‫ا‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫آھٹ‬ ، ‫لتق‬ ‫اعم‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫دو‬ ‫لتق،‬ ‫ایسیس‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫اچر‬ ‫ںیم‬ ‫اس ل‬ ‫ا چ‬ ‫ت‬ ‫ںیم‬ ‫اپلفنئ‬ ‫وہےئ‬ ‫اکشر‬ ‫اک‬ ‫اذوتی‬ ‫امسجین‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫ںیم‬ ‫ہشبح‬ ‫۔‬ ‫رتس‬ ‫ال ھ‬ ‫ای‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫ےئگ‬ ‫۔ےی‬ ‫لتق‬ ‫رپ‬ ‫وطر‬ ‫وایشحہن‬ ‫ال ھ‬ ‫ای‬ ‫۔‬ ‫ےچب‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫اچسیل‬ ‫اکشر،‬ ‫ےک‬ ‫وعصوتب‬ ‫ںیم‬ ‫ولیج‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫رحیتم‬ ‫ےب‬ ‫یک‬ ‫وعروت‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫اچسیل‬ ‫اجہ،‬ ‫ات‬ ‫ہنس‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫دس‬ ‫ںیم‬ ‫ویڈنگا‬ ‫ایگ۔‬ ‫ا‬ ‫الجت‬ ‫زدن‬ ‫وک‬ ‫وچب‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫است‬ ، 6111 ‫ےس‬ ‫ع‬ 6115 ‫الج‬ ‫وک‬ ‫راد‬ ‫اجن‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫اقمےلب‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫اتبت‬ ‫لتق‬ ‫اک‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وپری‬ ‫وک‬ ‫لتق‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ای‬ ‫ےن‬ ‫رکمی‬ ‫رآنِ‬ ‫ف‬ ‫ںیم‬ ‫آت‬ ‫اس‬ ‫یک‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وپری‬ ‫وک‬ ‫اچبےن‬ ‫رہ‬ ‫ارتادف‬ ‫ےک‬ ‫اچبےن‬ ‫اجن‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫ات‬ 24 ‫۔‬ : ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫رامت‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫وہےئ‬ ‫رکےت‬ ‫ایبن‬ ‫افصت‬ ‫یک‬ ‫دنبو‬ ‫کین‬ ‫اےنپ‬ ٰ ‫اعتیل‬ ‫و‬ ‫ابترک‬ ‫اہلل‬ ‫بالحق‬ ‫اال‬ ‫ہللا‬ ‫حرم‬ ‫التی‬ ‫النفس‬ ‫یقتلون‬ ‫وال‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫است‬ ‫اور‬ ‫لتق‬ ‫ںیم‬ ‫رعےص‬ ‫ےک‬ ‫ی‬ ‫ع‬ ‫اگی‬ ‫ولگ‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫اچسیل‬ ‫ایگ۔‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫اک‬ ‫اذت‬ ‫د‬ ‫دشی‬ ‫ںیم‬ ‫ںوپمی‬ ‫ر‬ ‫اکشر‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫ھ‬ ‫ںیم‬ ‫زنتاہین‬ ، ‫ران ‬ ‫خ‬ ‫ایسیس‬ ‫وس‬ ‫نیت‬ ‫لتق،‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫ںیم‬ ‫ولیج‬ ‫راد‬ ‫اثاما‬ ‫یلق‬ ‫ذالک‬ ‫یفعل‬ ‫ومن‬ ‫یزنون‬ ‫وال‬ 25 ‫آت‬ ‫یک‬ ‫االاعنم‬ ‫وسرۃ‬ ‫ےس‬ ‫وحاےل‬ ‫ےک‬ ‫سفن‬ ِ ‫رحم‬ 151 ‫اد‬ ‫ارش‬ ‫ںیم‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫نیت‬ ، ‫اہن‬ ‫س‬ ‫ن‬ ‫اک‬ ‫اذت‬ ‫امسجین‬ ‫وپڈنیل‬ ‫اغلبرہی‬ ، ‫ںیم‬ ‫اذوتی‬ ‫امسجین‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫سیت‬ ‫ےئگ۔‬ ‫۔ےی‬ ‫ط‬ ‫اغت‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫رار‬ ‫س‬ ‫ہ‬ ‫سیب‬ ‫ںیم‬ ‫اسول‬ ‫ا چ‬ ‫ت‬ ‫ںیم‬ ‫وہےئ۔‬ ‫التبم‬ 22 ‫ےک‬ ‫دارو‬ ‫دوع‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ربملعدار‬ ‫ےک‬ ‫اق ‬ ‫ےہ۔‬ ‫اخومش‬ ‫اعن ‬ ‫راےئ‬ ‫اعیمل‬ ‫رپ‬ ‫وااعقت‬ ‫رزا‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫روح‬ ‫امتم‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫آڑ‬ ‫یک‬ ‫نج‬ ‫وااعقت‬ ‫س‬ ‫ایھبی‬ ‫ان‬ ‫الخف‬ ‫ےک‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫یک‬ ‫دصی‬ ‫وسیبںی‬ ‫یک‬ ‫داین‬ ‫دمتمن‬ ‫۔‬ ‫ےہ‬ ‫راہ‬ ‫تبث‬ ‫وکست‬ ‫رہم‬ ‫رپ‬ ‫وبل‬ ‫ایگ۔‬ ‫ا‬ ‫ایات‬ ‫دنمسر‬ ‫اک‬ ‫وخن‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ا‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وہےئ‬ ‫اجہ‬ ‫ت‬ ‫ےہ:‬ ‫اری‬ ‫ت‬ ‫ب‬ ‫اال‬ ‫ہللا‬ ‫حرم‬ ‫التی‬ ‫النفس‬ ‫یقتلون‬ ‫ال‬ ‫۔‬ 26 ‫تعقلون‬ ‫لعلکم‬ ‫بہ‬ ‫وصاکم‬ ‫ذالکم‬ ‫الحق‬ ‫ہک‬ ‫ںیہ‬ ‫رامےت‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫ایبن‬ ‫رمع‬ ‫نب‬ ‫دبعاہلل‬ ‫رضحت‬ ‫ںیم‬ ‫سج‬ ‫ےہ‬ ‫چ۔ات‬ ‫اج‬ ‫ا‬ ‫اگلت‬ ‫یھب‬ ‫ےس‬ ‫دحت‬ ‫اس‬ ‫ادناز‬ ‫اک‬ ‫تمظع‬ ‫یک‬ ‫اجن‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ا‬ ‫رامت‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫رکےک‬ ‫اخمبط‬ 27 ‫ویب‬ ‫وعرںیت‬ ‫الوھک‬ ‫ےئگ۔‬ ‫نب‬ ‫العم‬ ‫یک‬ ‫راین‬ ‫ور‬ ‫اور‬ ‫ابتیہ‬ ‫یرہ‬ ‫ےک‬ ‫یرہ‬ ، ‫رےہ۔‬ ‫ےتٹیپ‬ ‫ڈڈنھوھر‬ ‫ےک‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫ضحم‬ ‫ربملعدار‬ ‫ےک‬ ‫وقحق‬ ‫این‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫وہےئ‬ ‫میتی‬ ‫ےچب‬ ‫اور‬ ‫اہلل‬ ‫روس ل‬ ‫ہک‬ ‫ںیہ‬ ‫رکےت‬ ‫روات‬ ‫ام ک‬ ‫نب‬ ‫اسن‬ ‫رضحت‬ ‫ﷺ‬ ‫ا‬ ‫رامت‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫ےن‬ ‫اکب‬ ‫قتل‬ ‫و‬ ‫باہلل‬
	‫قح‬ ‫اک‬ ‫اامعتس ل‬ ‫اور‬ ‫افحتظ‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫تیکلم‬ ‫وقحقِ‬ ‫اامل ل۔‬ ‫ظفح‬ ‫۔‬ 22 Ghauri, Sanaullah Noor, Insani Huquq. ، 3 ‫۔ظفح‬ 23 Al-Quran.	6	،	‫قح‬ ‫اک‬ ‫رےنہ‬ ‫زدن‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫زدنیگ‬ ‫اسفنل۔‬ ‫ظفح‬ ‫۔‬	1

1‫وماتقف‬ ‫اور‬ ‫اطمتقب‬ ‫ظفل‬ ‫اک‬ ‫قح‬ ‫ےہ۔‬ ‫یھب‬ " ‫ات‬ ‫ت‬ ِ ‫"ارم‬ ‫ینعم‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫ںیم‬ ‫ےہ۔رعیب‬ ‫ا‬ ‫وہت‬ ‫اامعتس ل‬ ‫یھب‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ 
‫االشراک‬ ‫الکبائر:‬ ‫ر‬ ‫الزور‬ ‫قول‬ ‫و‬ ‫الوالدین‬ ‫عقوق‬ ‫و‬ ‫النفس‬

  
	‫و‬ ‫کم‬ ‫دماء‬	: ‫ا‬ ‫رامت‬ ‫ف‬ ‫ںیم‬ ‫اولداع‬ ‫ۃجح‬ ‫ا‬ ‫ۃ‬ ‫ی‬ ‫ط‬ ‫س‬ ‫ج‬ ‫ےن‬ ‫س‬	‫ﷺ‬	‫اہلل‬ ‫روس ل‬	28

‫ان‬ ‫اال‬ ‫ھذا‬ ‫کم‬ ‫شھر‬ ‫فی‬ ‫ھذا‬ ‫کم‬ ‫بلد‬ ‫فی‬ ‫ھذا‬ ‫یومکم‬ ‫کحرمۃ‬ ‫حرام‬ ‫علیکم‬ ‫اعراضکم‬ ‫و‬ ‫اموالکم‬ ‫۔‬ 29

  ‫ا‬ ‫زعت‬ ‫اہمتری‬ ‫اور‬ ‫ام ل‬ ‫اہمترا‬ ، ‫وخن‬ ‫اہمترا‬ ‫ولںو‬ ‫"ا‬ ‫آج‬ ‫اس‬ ‫اہمتر‬ ‫رطح‬ ‫سج‬ ‫ںیہ‬ ‫رحام‬ ‫رطح‬ ‫اس‬ ‫رپ‬ ‫دورس‬ ‫ی‬ ‫ےہ"‬ ‫رحم‬ ‫یک‬ ‫اہجحل‬ ‫ذی‬ ِ ‫ام‬ ‫اس‬ ‫یک،اور‬ ‫یرہ‬ ‫یک،اس‬ ‫دن‬ ‫ےک‬ ‫یف‬ ‫ داد‬ ‫اور‬ ‫واول‬ ‫رکےن‬ ‫اراکتب‬ ‫اک‬ ‫روےی‬ ‫دنسپاہن‬ ‫اک اہ‬ ‫ذرےعی‬ ‫ےک‬ ‫رگی‬ ‫اغرت‬ ‫و‬ ‫لتق‬ ‫اور‬ ‫رگدی‬ ‫دتشہ‬ ‫دباینم‬ ‫االسم‬ 


	-62	1	‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬	‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬	‫ء)‬	2018	‫ـ‬ ‫وجن‬	‫ی‬	‫ونجر‬	‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ (
	‫یک‬ ‫وحلص‬ ‫اق ‬ ‫وکیئ‬	30	١ؕ	‫ٗهَنَمْا‬ ‫ُهْغِلْب‬ ‫ا َّم‬	‫ِهّٰللا‬ ‫َمٰلَك‬ ‫َعَمْسَي‬ ‫ىّٰتَح‬ ‫ْرِجَاَف‬ ‫اَجَتْسا‬ ‫رْشُمْلا‬ ‫َنِّم‬ ‫ٌدَحَا‬ ‫ْنِا‬ ‫َو‬
	‫ےس‬ ‫رکےن‬ ‫ملظ‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکےن‬ ‫یتخس‬ ‫رپ‬ ‫ےہ،ان‬ ‫یئگ‬ ‫دی‬ ‫ربیغ‬ ‫ر‬ ‫یک‬ ‫دےنی‬ ‫وھچڑ‬ ‫وک‬ ‫ےہ،دیقوی‬ ‫رحام‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫امرت‬ ‫اےس‬ ‫وت‬ ‫رک‬ ‫دروخس‬
	‫ےہ۔‬ ‫ایگ‬ ‫رواک‬ ‫ےس‬ ‫رکےن‬ ‫لتق‬ ‫وک‬ ‫امیبرو‬ ‫اور‬ ‫،ذعمورو‬ ‫وبڑوھ‬ ، ‫،وچب‬ ‫وعروت‬ ‫یھب‬ ‫ںیم‬	‫س‬ ‫ج‬ ‫دیمانِ‬ ‫ےہ۔‬ ‫ایگ‬ ‫رواک‬
	‫ہی‬ ‫ولہپ‬ ‫ا‬ ‫امنت‬ ‫اک‬ ‫زغوات‬ ‫ےک‬	‫ﷺ‬	‫ارکم‬ ‫یبن‬	31	‫۔‬	‫ےہ‬ ‫ایگ‬ ‫ایک‬ ‫عنم‬ ‫ےس‬ ‫ ،اچنےن‬ ‫اصقنن‬	‫ا‬ ‫ت‬ ‫الجےن‬ ‫وک‬ ‫اکراخونن‬ ‫اور‬ ‫ھک‬
	‫اس‬ ‫رت‬ ‫یک‬ ‫دمہنی‬ 4	‫ایگ۔‬ ‫ایک‬ ‫اامعتس ل‬ ‫اک‬ ‫اطق‬ ‫مک‬ ‫ےس‬ ‫مک‬ ‫ںیم‬ ‫امہمت‬ ‫فلتخم‬ ‫وہا۔‬ ‫االتف‬ ‫اک‬ ‫اجون‬ ‫مک‬ ‫ےس‬ ‫مک‬ ‫ںیم‬ ‫ان‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬
	‫او‬ ‫ںیم‬ ‫رعےص‬ ‫ےک‬ ‫اس ل‬ ً ‫اطس‬ ‫رسف‬ ‫ےس‬ ‫اہشدت‬ ِ 649 ‫ےک‬ ‫روزاہن‬ ‫لیم‬ ‫ےکس۔‬ ‫وہ‬ ‫راز‬ ‫ےک‬ ‫ورعض‬ ‫وط ل‬ ‫اس‬ ‫رگم‬ ‫ریہ‬ ‫رکیت‬ ‫احلص‬ ‫وتعس‬ ‫ےس‬ ‫اسحب‬ ‫س‬ ‫اقمم‬ ‫اجمدہ‬ ‫مک‬ ‫ےس‬ ‫وس‬ ‫ای‬ ‫اووجد‬ ‫ت‬ 32 ‫وج‬ ‫وک‬ ‫سفن‬ ِ ‫رحم‬ ‫ںیم‬ ‫وقانین‬ ‫ےک‬ ‫داین‬ ‫ذہمب‬ ‫یک‬ ‫آج‬
	‫ےہ،‬ ‫ہجیتن‬ ‫ادنار‬ ‫ش‬ ‫ای‬ ‫ےس‬ ‫ںیم‬ ‫ئات ج‬ ‫ےک‬ ‫االقنب‬ ‫شس‬ ‫ا‬ ‫ےہو‬ ‫وہا‬ ‫احلص‬ ‫درہج‬ ‫اھت،‬ ‫ایک‬ ‫ا‬ ‫رت‬ ‫ر‬ ‫ںیم‬ ‫یھت،‬ ‫ری‬ ‫ار‬ ‫میلعت‬ ‫ہی‬ ‫ںیم‬ ‫دور‬ ‫اری‬ ‫ت‬ ‫سج‬ ‫ورہن‬ ‫یھت۔‬ ‫ہن‬ ‫تمیق‬ ‫وکیئ‬ ‫اتقیقحل‬ ‫یف‬ ‫یک‬ ‫اجن‬ ‫این‬ ‫اموح‬ ‫االخی‬ ‫ےک‬ ‫داین‬ ‫ےن‬ ‫میلعت‬ ‫االسیم‬ ‫وج‬ ‫ ل‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫اس‬
	6 ‫۔‬ ‫ش‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫ام ل‬ ‫یسک‬ ‫رماد‬ ‫ےس‬ ‫تیکلم‬ ‫اامل ل‬ ‫ظفح‬ ، ‫/تیکلم‬ ‫قح‬ ‫اک‬ ‫اامعتس ل‬ ‫اور‬ ‫افحتظ‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫اجدئاد‬ ‫ لو لِ‬ ‫رمیض‬ ‫اینپ‬ ‫وک‬ ‫ام ل‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫ط‬ ‫ش‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫ہضبق‬ ‫اک‬ ‫صخش‬ ‫یسک‬ ‫رپ‬ ‫ط‬ ‫خ‬ ‫اطمقب‬ ‫ےک‬ ‫زنی‬ ‫خیش‬ ‫قح۔‬ ‫اک‬ ‫رکےن‬ ‫رچ‬ ‫س‬ ‫ںیہ‬ ‫ےتھکل‬ ‫م‬ ‫ی‬ ‫ج‬ ‫س‬ ‫ن‬ ‫نب‬ ‫ااعلدبنی‬ : ‫یثبتھا‬ ‫قدرۃ‬ ‫الملک‬ ‫التصرف‬ ‫علی‬ ‫ابتداء‬ ‫الشارع‬ ‫۔‬ 33 " ‫رصت‬ ‫ںیم‬ ‫ےش‬ ‫یسک‬ ‫تیکلم‬ ‫ف‬
	‫نب‬	‫ادمح‬ ‫العن ‬	‫ںیم‬	‫واض،‬ ‫د‬ ‫ری‬ ‫س‬ ‫م‬ ‫یک‬ ‫تیکلم‬	"	‫وہ۔‬ ‫ایک‬ ‫ات‬ ‫ت‬ ‫ادتباء‬ ‫ےن‬ ‫ارع‬ ‫ش‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫یسک‬ ‫وج‬ ‫ےہ‬ ‫قح‬ ‫اور‬ ‫دقرت‬ ‫و‬ ‫رپ‬
	‫من‬ ‫الیہ‬ ‫یضاف‬			‫ت‬	‫یقتضی‬	‫عۃ‬	‫اوالمنف‬ ‫العین‬ ‫فی‬ ‫مقدر‬ ‫شرعی‬ ‫حکم‬ ‫الملک‬	‫ہک:‬ ‫ےہ‬	‫اھکل‬ ‫ےن‬ ‫رایف‬ ‫ف‬ ‫ادرسی‬
	‫ےئاںیئ‬ ‫رنی‬ ‫ر‬ ‫تخس‬ ‫اور‬ ‫دیع‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫دشی‬ ‫ےس‬ ‫رطف‬ ‫یک‬ ٰ ‫اعتیل‬ ‫اہلل‬	‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫راد‬ ‫اف‬ ‫دنمش‬ ‫ذمہ‬ ‫اور‬ ‫س‬	‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ، ‫رمبکت‬ ‫ےک‬ ‫االرض‬
											‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫رکت‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫وجتر‬
						‫۔‬ ‫ےہ‬ ‫مکح‬ ‫اک‬ ‫دےنی‬ ‫ ،اچن‬ ‫رپ‬ ‫اکھٹےن‬ ‫اےنپ‬ ‫رک‬ ‫د‬ ‫انپ‬ ‫اےس‬ ‫وت‬ ‫امےگن‬ ‫انپ‬ ‫دنمش‬ ‫وکیئ‬ ‫ارگ‬ ‫یھب‬ ‫ںیم‬ ‫ج‬ ِ ‫س‬ ‫احل‬

‫من‬ ‫مکن‬ ‫ک‬ ‫ھو‬ ‫حیث‬ ‫من‬ ‫عنہ‬ ‫والعوض‬ ‫بالمملوک‬ ‫انتفاعہ‬ ‫ذال‬ ‫ک‬

  ‫ِساَّنلا‬ ‫لاَوْمَا‬ ‫ْنِّم‬ ‫ًقْيِرَف‬ ‫ُكْاَتِل‬ ‫َّكُحْلا‬ ‫ىَلِا‬ ‫ۤاَهِب‬ ‫ْوُلْدُت‬ ‫َو‬ ‫اَبْلاِب‬ ‫ُكَنْيَب‬ ‫لاَوْمَا‬ َؒ ‫نْوُم‬ ‫لْعَت ْم‬ ‫َو‬ ‫َو ِمْثِ‬ ۰۰۱۸۸ 42 ‫مت‬ ‫اور‬ ‫رکو‬ ‫شیپ‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫رغض‬ ‫اس‬ ‫آےگ‬ ‫ےک‬ ‫احومک‬ ‫ہن‬ ‫اور‬ ‫ اھؤ‬ ‫ےس‬ ‫رطےقی‬ ‫اروا‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫ام ل‬ ‫ےک‬ ‫دورس‬ ‫ای‬ ‫ںیم‬ ‫آسپ‬ ‫وت‬ ‫ہن‬ ‫ولگ‬ ‫اجےئ۔‬ ‫لم‬ ‫ومعق‬ ‫اک‬ ‫ اھےن‬ ‫ےس‬ ‫رطےقی‬ ‫اظاملہن‬ ‫ر ہ‬ ‫وکیئ‬ ‫اک‬ ‫ام ل‬ ‫ےک‬ ‫دورسو‬ ‫ںیہمت‬ ‫ہک‬ ‫یسک‬ ‫ےس‬ ‫رو‬ ‫یک‬ ‫اوص ل‬ ‫اس‬ ‫قح‬ ‫ہی‬ ‫وک‬ ‫وکحم‬ ‫یسک‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫صخش‬ ‫یسک‬ ‫چ۔ات،‬ ‫اج‬ ‫ایک‬ ‫ہ ںی‬ ‫احلص‬ ‫تیکلم‬ ‫و‬ ‫ام ل‬ ‫اک‬ ‫اس‬ ‫ذرےعی‬ ‫ےک‬ ‫رطوقی‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫ط‬ ‫ااجر‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫ےس‬ ‫صخش‬ ‫االس‬ ‫و‬ ‫ہک‬ ‫ہ ںی‬ ‫احلص‬ ‫یک‬ ‫یسک‬ ‫ںیہ‬ ‫یک‬ ‫واحض‬ ‫ےن‬ ‫االسم‬ ‫وج‬ ‫العو‬ ‫ےک‬ ‫وصروت‬ ‫ نیعت‬ ‫اور‬ ‫رک‬ ‫وتڑ‬ ‫وک‬ ‫وقانین‬ ‫رکد‬ ‫وعض‬ ‫ےک‬ ‫م‬ ‫دس‬ ‫رپ‬ ‫تیکلم‬ ‫ام ل‬ ‫ےک‬ ‫یسک‬ ‫ےس‬ ‫رطوقی‬ ‫طلغ‬ ‫وکیئ‬ ‫ارگ‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫ظفحت‬ ‫لمکم‬ ‫وک‬ ‫تیکلم‬ ‫یصخش‬ ‫ےن‬ ‫االسم‬ ‫۔‬ ‫رک‬ ‫درازی‬ ‫ںیہ۔‬ ‫یک‬ ‫ نیعت‬ ‫یھب‬ ‫ےئاںیئ‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫رکت‬ ‫احلص‬ ‫وک‬ ِ ‫اظنم‬ ‫االسیم‬ ‫تشیعم‬ ِ ‫اکت‬ ‫االسم‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫یھب‬ ‫ہی‬ ‫وخیب‬ ‫ا‬ ‫امنت‬ ‫ای‬ ‫ںیم‬ ‫ےک‬ ‫رکےن‬ ‫اکم‬ ‫ںیم‬ ‫دیمان‬ ‫اعمیش‬ ‫اور‬ ‫اامتجیع‬ ‫رت‬ ‫االسیم‬ ‫ںیم‬ ‫نمض‬ ‫اس‬ ‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫رکت‬ ‫ادیک‬ ‫ت‬ ‫یک‬ ‫رکےن‬ ‫ای‬ ‫ہی‬ ‫اک‬ ‫یرہوی‬ ‫ںیم‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫االسیم‬ ‫ہ ںی،‬ ‫لیفک‬ ‫وکیئ‬ ‫اک‬ ‫نج‬ ‫رک‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ایگ‬ ‫ایک‬ ‫ایبن‬ ‫رطح‬ ‫اس‬ ‫ےسج‬ ‫ےہ‬ ‫قح‬ ‫اامتجیع‬ ‫نج‬ ‫ارکم‬ ‫روس ل‬ ‫ےہ۔‬ ‫وارث‬ ‫یک‬ ‫ان‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫ےہ‬ ‫ہ ںی‬ ‫وارث‬ ‫وکیئ‬ ‫اک‬ Al-Bukhari, Abu Abdullah Muhammad b. Ismail, Sahih Bukhari. 45 Abu Dawood, Suleman b. Ash'as, Sunan Abi Dawood. 


	-62 -62	1 1	‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬ ‫وقحق‬ ‫اینبدی‬ ‫ےک‬ ‫ان‬	‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫اور‬ ‫رشہعی‬ ِ ‫اقمدص‬	‫ء)‬ ‫ء)‬	2018 2018	‫ـ‬ ‫وجن‬ ‫ـ‬ ‫وجن‬	‫ی‬ ‫ی‬	‫ونجر‬ ‫ونجر‬	‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ ( ‫د‬ ‫ااکسرل‬ ‫ی‬ (
	‫ادتبایئ‬ ‫ہک‬ ‫ںیہ‬ ‫رکےت‬ ٰ ‫دوعی‬ ‫اور‬ ‫ںیہ‬ ‫دےتی‬ ‫وُرْعَّم‬ ‫اًلْوَق‬ ‫ْمُهَل‬ ۰۰۵ " ‫ایقم‬ ‫ےیل‬ ‫اہمتر‬ ‫ےن‬ ‫اہلل‬ ‫ںیہنج‬ ‫ام ل‬ ‫و‬ ‫اےنپ‬ ‫اور‬ ‫ارت‬ ‫ںیم‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ِ ‫دور‬ ‫ان‬ ‫ےک‬ ‫دور‬ ‫اس‬ ‫اھت۔‬ ‫دور‬ ‫اک‬ ‫ا تی‬ ‫ذایت‬ ‫ںیم‬ ‫اعمرش‬ ‫این‬ ‫س‬ ِ ‫ےک‬ ‫ولںو‬ ‫ادان‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫انبت‬ ‫ذرہعی‬ ‫اک‬ ‫زدنیگ‬
	‫اھت‬ ‫اتلم‬ ‫ہ ںی‬ ‫رساغ‬ ‫اک‬ ‫تیکلم‬ ، ‫ےھت‬ ‫۔‬ 35 ‫چنا‬ ‫ہ‬ ‫وک‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫تیکلم‬ ‫وقحق‬ ‫امتم‬ ‫ےس‬ ‫ ظاظ‬ ‫ےک‬ ‫وہےن‬ ‫امن ہد‬ ‫یک‬ ‫اامتجع‬ ‫ارتا تی‬ ‫ںیھت‬ ‫رکیت‬ ‫وہا‬ ‫تیکلم‬ ‫رتشمہک‬ ‫زیچںی‬ ‫امتم‬ ‫وق‬ ‫اس‬ ، ‫نج‬ ‫رشی‬ ‫ےک‬ ‫ر‬ ‫رار‬ ‫ر‬ ‫ولگ‬ ‫س‬ ‫ںیم‬ ‫ےس‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫وس یتپ‬ ‫وحاےل‬ ‫ےننہپ‬ ‫اور‬ ‫ اھےن‬ ‫اہ ںی‬ ‫اہتبل‬ ‫رکو،‬ ‫ہن‬ ‫دو‬ ‫ےیل‬ ‫ےک‬ ، ‫رک‬ ‫دہات‬ ‫کین‬ ‫اہ ںی‬ ‫اور‬ ‫و۔‬ " 41 ‫ارفنادی‬ ‫ےن‬ ‫االسم‬ ‫تیکلم‬ ‫رپ‬ ‫تیکلم‬ ‫یک‬ ‫دورسو‬ ‫رظن‬ ‫شیپ‬ ‫ےک‬ ‫وصتر‬ ‫اس‬ ‫ےک‬ ‫ےہ‬ ‫ایک‬ ‫عنم‬ ‫ےس‬ ‫درازی‬ ‫دس‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫ط‬ ‫ااجر‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫ےہ:‬ ‫اری‬ ‫ت‬ ‫اد‬ ‫ارش‬ ‫۔‬ ‫ُلُكْاَت‬ ‫اَل‬ ‫َو‬
	‫ےہ۔‬ ‫یتیل‬ ‫نیھچ‬ ‫وقحق‬ ‫امتم‬ ‫ےک‬ ‫تیکلم‬ ‫ذایت‬ ‫ف‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫مئن ‬ ‫رپ‬ ‫رفموےض‬ ‫اس‬ ‫اینبد‬ ‫یک‬ ‫اظنم‬ ‫داراہن‬ ‫رسامہی‬ ‫ںیم‬ ‫اقمےلب‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫یسک‬ ‫دقتس‬ ‫اک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫دقمس‬ ‫ذات‬ ‫یک‬ ‫رد‬ ‫س‬ ‫اجین‬ ‫یک‬ ‫اعدئ‬ ‫ا‬ ‫ادنبت‬ ‫ت‬ ‫امسیج‬ ‫یک‬ ‫رطح‬ ‫یسک‬ ‫رپ‬ ‫اس‬ ‫ہن‬ ‫اور‬ ‫اچےیہ‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫وہت‬ ‫ہ ںی‬ ‫رجموح‬ ‫یھب‬ ‫ںیم‬ ‫وصرت‬ ‫ےہ‬ ‫ر‬ ‫اظہ‬ ‫ےس‬ ‫اس‬ ‫اچںیئ۔‬ ‫رامنِ‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫ںیم‬ ‫ااسنلء‬ ‫وسرۃ‬ ‫ےہ‬ ‫ی‬ ‫ہ‬ ٰ ‫ل‬ ‫ا‬ :
	‫ےہ۔‬ ‫احیم‬ ‫اک‬ ‫تیکلم‬ ‫ذایت‬ ‫دیق‬ ‫ےب‬ ‫اظنم‬ ‫داراہن‬ ‫رسامہی‬ ‫ہک‬ 36 ‫ْنَع‬ ‫ةَراَجِت‬ ‫َنْوُكَت‬ ‫ْنَا‬ ‫ۤاَّلِا‬ ‫اَبْلاِب‬ ‫ُكَنْيَب‬ ‫لاَوْمَا‬ ‫ُلُكْاَت‬ ‫اَل‬ ‫ْوُنَمٰا‬ ‫ْيِذَّلا‬ ‫ُّيَاٰۤي‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫ےس‬ ‫س‬ ‫ےک‬ ‫وہمجرت‬ ‫ںیم‬ ‫د‬ ‫دی‬ ‫ج‬ ‫دور‬ ‫وخد‬ ‫رسرپس‬ ‫ر‬ ‫مُكْنِّم‬ ‫ٍضاَرَت‬ " ‫اامین‬ ‫وج‬ ‫ولںو‬ ‫ا‬
	، ‫ہک‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫ااسی‬ ‫ای‬ ‫اک‬ ‫دقمی‬ ‫زامہن‬ ‫یھب‬ ‫اب‬ ‫واہ‬ ‫دنی‬ ‫نیل‬ ) ‫(اجترت‬ ‫اچ‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫وہت‬	‫ےہ‬ ‫وموجد‬ ‫اال‬ ‫ت‬ ‫اویانِ‬ ‫ای‬ ‫ےس‬ ‫ام‬ ‫ت‬ ‫"داراالرماء"ےک‬ ‫ی‬ ‫ایھب‬ ‫ںیم‬ ‫راطہین‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫وہ‬ ‫آےئ‬ ‫ےل‬ ، ‫ اھؤ،‬ ‫ہن‬ ‫ےس‬ ‫رطوقی‬ ‫الط‬ ‫ت‬ ‫ام ل‬ ‫ےک‬ ‫دورس‬ ‫ای‬ ‫ںیم‬ ‫آسپ‬ ‫العو‬
	‫یک‬ ‫سج‬ ‫ےہ‬ ‫را ج‬ ‫مئونن‬ ‫اجریگداراہن‬ ‫ےئہ‬ ‫ےس۔‬ ‫راضردنی‬ ‫یک‬ ‫آسپ‬ " 43 ‫ل‬ ‫ر‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫اجدئاد‬ ‫اسری‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫دعب‬ ‫ےک‬ ‫ومت‬ ‫یک‬ ‫اجریگدار‬ ‫ای‬ ‫ےس‬ ‫رو‬ ‫ےک‬ ‫ ےٹی‬ ‫ر‬
	‫اخدنان‬ ‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ےہ‬	‫وک‬ ‫اجدئاد‬ ‫اور‬ ‫اجریگ‬ ‫دصقم‬ ‫واحض‬ ‫اک‬ ‫مئونن‬ ‫اس‬ ‫۔‬ ‫ےہ‬ ‫اجیت‬ ‫یلچ‬ ‫ںیم‬ ‫ےضبق‬ ‫رانھ‬ ‫دحمود‬ ‫ی‬ ‫اہوھت‬ ‫وصخمص‬ ‫ دن‬ ‫اہلل‬ ‫روس ل‬ ‫ﷺ‬ ‫ےہ:‬ ‫اد‬ ‫ارش‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫د‬ ‫علیکم۔‬ ‫حرام‬ ‫واعراضکم‬ ‫واموالکم‬ ‫کم‬ ‫ماء‬ 44
	‫رےہ۔‬ ‫رموکز‬ ‫ہگج‬ ‫یہ‬ ‫ای‬ ‫دول‬ ‫اور‬ ‫اجدئاد‬ ‫یک‬ ‫ط‬ ‫ات‬ 37 ‫رصت‬ ‫ںیم‬ ‫اایشء‬ ‫ان‬ ‫ںیم‬ ‫وصرت‬ ‫یک‬ ‫وہےن‬ ‫ہفیلخ‬ ‫اور‬ ‫تیکلم‬ ‫ارفنادی‬ ‫رپ‬ ‫وطر‬ ‫واحض‬ ‫االسم‬ ِ ‫قح‬ ‫ہی‬ ‫رگم‬ ‫ےہ‬ ‫د ات‬ ‫وصتر‬ ‫اک‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫ان‬ ‫س‬ ‫ان‬ ‫ںیہ۔‬ ‫رکد‬ ‫اطع‬ ‫ےس‬ ‫رطف‬ ‫یک‬ ٰ ‫اعتیل‬ ‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫رھک‬ ‫قح‬ ‫اک‬ ‫ف‬ ‫اہلل‬ ‫تیکلم‬ ِ ‫اد‬ ‫ارش‬ ‫ر‬ ‫ےہ:‬ ‫این‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫فیہ‬ ‫مستخلفین‬ ‫جعلکم‬ ‫انفقوامما‬ ‫۔‬ " ‫ےن‬ ‫اس‬ ‫رپ‬ ‫نج‬ ‫ےس‬ ‫ںیم‬ ‫زیچو‬ ‫ان‬ ‫رکو‬ ‫رچ‬ ‫س‬ ‫خ‬ ‫اور‬ ‫ےن)‬ ‫(اہلل‬
	‫۔‬	‫ےہ‬ ‫ام ل‬ ‫وہا‬	‫اشخب‬ ‫اک‬ ‫اہلل‬ ‫ہکلب‬ ‫ےہ‬ ‫ہ ںی‬ ‫ام ل‬ ‫ذایت‬ ‫اہمترا‬ ‫درالص‬ ‫ہی‬ ‫ےہ‬ ‫اس‬ ‫ت‬ ‫اہمتر‬ ‫ام ل‬ ‫وج‬ ‫ینعی‬	38	"	‫انب‬ ‫ہفیلخ‬ ‫وک‬ ‫مت‬ ‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫ت‬
	34 ‫صخش‬ ‫ہی‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫وہت‬ ‫ہی‬ ‫اقتاض‬ ‫اک‬ ‫سج‬ ‫ےہ‬ ‫ااجزت‬ ‫ایسی‬ ‫ای‬ ‫ںیم‬ ‫عفن‬ ‫ےک‬ ‫زیچ‬ ‫یسک‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫ںیم‬ ‫زیچ‬ ‫یسک‬ ‫ےس‬ ‫رطف‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫زیچ‬ ‫اس‬ ‫اخص‬ ‫ےہ‬ ‫احلص‬ ‫ااجزت‬ ‫ہی‬ ‫وک‬ ‫سج‬ " ‫رشتعی‬ ‫یک‬ ‫رک‬ ‫احلص‬ ‫عفن‬ ‫ےس‬ ‫ تعفن‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫ےن‬ ‫رشتعی‬ ‫ہک‬ ‫ںیم‬ ‫تیثیح‬ ‫ایس‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫ےل۔)‬ ‫دبہل‬ ‫اک‬ ‫ت‬ ‫عف‬ ‫س‬ ‫می‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫زیچ‬ ‫اس‬ ‫(ہک‬ ‫وہ۔‬ ‫دی‬ ‫ااجزت‬ " ‫وہ‬ ‫ہ ںی‬ ‫ام ک‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ‫وخد‬ ‫دات‬ ‫س‬ ‫ی‬ ‫مت‬ ، ‫ا‬ ‫ےن‬ ‫اہلل‬ ‫رصت‬ ‫اہمتر‬ ‫ےس‬ ‫تیثیح‬ ‫یک‬ ‫ہفیلخ‬ ‫ےنپ‬ ‫ےہ۔‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫ںیم‬ ‫ف‬ 39 ‫اونلر‬ ‫وسرۃ‬ ‫ےہ:‬ ‫ی‬ ‫ہ‬ ٰ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫مکح‬ ‫ںیم‬ ‫وا‬ ‫اتاکم‬ ‫الذی‬ ‫ہللا‬ ‫مال‬ ‫من‬ ‫توھم‬ ‫۔‬ ‫ا‬ ‫اور‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫دت‬ ‫ںیہمت‬ ‫ےن‬ ‫اہلل‬ ‫وج‬ ‫دو‬ ‫ےس‬ ‫ںیم‬ ‫ام ل‬ ‫اس‬ ‫وک‬ ‫ن‬ ‫۔‬ 40 ‫رصت‬ ‫اس‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ایگ‬ ‫ا‬ ‫اتبت‬ ‫یھب‬ ‫ہی‬ ‫اسھت‬ ‫اسھت‬ ‫ےک‬ ‫اس‬ ِ ‫ام ک‬ ‫اےس‬ ‫ںیم‬ ‫ف‬ ‫رظنرانھ‬ ‫شیپ‬ ‫وک‬ ‫اشنم‬ ‫یک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫راض‬ ‫یک‬ ‫یقیقح‬ ‫ےہ:‬ ‫رامن‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫اک‬ ‫اہلل‬ ‫اچےیہ۔‬ ‫اًمٰيِق‬ ‫ْمُكَل‬ ‫ُهّٰللا‬ ‫َلَعَج‬ ‫ْيِتَّلا‬ ‫لاَوْمَا‬ ‫هَفُّسلا‬ ‫اوُتْؤُت‬ ‫اَل‬ ‫َو‬ ُ ‫َو‬ ‫و ْمُهْو‬ ‫َو‬ ‫ا َو اَ‬ ‫ْمُهْوُق‬ ‫زْر‬ ‫ایہم‬ ‫وماعق‬ ‫اسموی‬ ‫تلال‬ ‫یک‬ ‫راد‬ ‫س‬ ‫اف‬ ‫ان‬ ‫اس‬ ‫رت‬ ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫رض‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫رپ‬ ‫اس‬ ‫ﷺ‬ ‫القع‬ ‫ہل،‬ ‫الوارث‬ ‫ق ‬ ‫وارث‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ات‬ ‫ا:‬ ‫رامت‬ ‫س‬ ‫ف‬ ‫ےن‬
	‫ےہ؟‬ ‫قح‬ ‫اور‬ ‫دہب‬ ، ‫س‬ ‫ج‬ ‫رطفی‬ ‫اک‬ ‫ان‬ ‫ان‬ ‫تیکلم‬ ‫ذایت‬ ‫ایک‬ : ‫ہک‬ ‫ےہ‬ ‫ا‬ ‫وہت‬ ‫دیپا‬ ‫ہی‬ ‫وسا ل‬ ‫اب‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫ہل‬ ‫ا‬ ‫رہث۔‬ 45 ‫سج‬ ‫وہ‬ ‫وارث‬ ‫اک‬ ‫اس‬ ‫ںیم‬ ‫ہ ںی‬ ‫وارث‬ ‫وکیئ‬ ‫اک‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫وہ‬ ‫وارث‬ ‫اک‬ ‫اس‬ ‫اور‬ ‫اگ‬ ‫دو‬ ‫دت‬ ‫ےس‬ ‫ںیم‬ ‫یفن‬ ‫وجاب‬ ‫اک‬ ‫وسا ل‬ ‫اس‬ ‫ویمکٹسن‬ ‫س‬ ‫اجت‬ ‫یک‬
	35 Kutub, Muhammad, Islam Aur Jadid Zihn Ke Shubhat. 30 Al-Quran. 36 Kutub, Muhammad. 41 Al-Quran. 31 Al-Farraa, Abu Ya'la Muhammad b. Hussain, Al-Ahkam-Us Sultaniyyah. 37 Kutub, Muhammad. 42 Al-Quran.
	32 Gulzar Ahmad, Ghazawat e Rasool. 38 Al-Quran. 43 Al-Quran.		
	33 Ibn Nujaim, Zainul Abdin, Al-Ashbah Wal-Nazaair. 39 Maudoodi, Syed Abul A'la, Tahheemul Quran.		
	34 Al-Mausoo'atul Fiqhiyyah. 40 Al-Quran.			

44 
Abul Fazal Jamaluddin, Lisanul Arab. 

Urdu Dairaih Ma'arif Islami. 

Laski, H.J, Grammar of Politics. 

Alvi, Dr. Khalid, Islam Ka Muasharti Nizam,. 

Alvi, Dr. Khalid. 

Ghauri, Sanaullah Noor, Insani Huquq. 

Alvi, Dr. Khalid, Islam Ka Muasharti Nizam,. 

Alvi, Dr. Khalid. 

Salahuddin, Muhammad, Bunyadi Huquq. 

Salahuddin, Muhammad. 

Zafar, Hakim Mahmud Ahmad, Paghambar-e-Islam Aur Bunyadi Insani Huquq. 

Salahuddin, Muhammad, Bunyadi Huquq. 

Alvi, Dr. Khalid, Islam Ka Muasharti Nizam,. 

Cheemah, Prof. Ghulam Rasool, Islam Ka Umrani Nizam. 

Shudi, A'adil b. Ali/Kaliar, Khuda Bux, Islam Ka Siyasi Nizam. 

Urdu Dairaih Ma'arif Islami. 

Maudoodi, Syed Abul A'la, Al-Jihad Fil Islam. 

Maudoodi, Syed Abul A'la. 

Al-Bukhari, Abu Abdullah Muhammad b. Ismail, Sahih Bukhari. 

Ibnul Asir, Izudin, Muhammad .Muhammad, Al-Kaamil Fil Tarikh. 

Alvi, Dr. Khalid, Islam Ka Muasharti Nizam,. 

Maudoodi, Syed Abul A'la, Islami Riyaat. 

Al-Quran. 

Al-Quran. 

Ibn Maajah, Muhammad b. Yazid, Sunan Ibn Maajah. 

Al-Bukhari, Abu Abdullah Muhammad b. Ismail, Sahih Bukhari. 

Al-Bukhari, Abu Abdullah Muhammad b. Ismail,. 

Sarohi, Muhammad Yasin, Islam Aman Aur Salamati Ka Dars Deta Hai. 

Armstrong Karen/Malik Naeemullah, Muhammad, Paighambar Islam Ki Sawanih Hayat. 

Maudoodi, Syed Abul A'la, Islami Riyaat. 

Maudoodi, Syed Abul A'la.