بعض الآثار الاجتماعية الناجمة من التنمر الإلكتروني لدى طلاب الجامعات دراسة على عينة من طلاب جامعة الملك سعود


-Identifying the reality of the spread of cyberbullying among university students. Identify sites where cyberbullying is common. Identify the social effects of cyberbullying. Identify the academic effects of cyberbullying. Identify the reaction of students who are subjected to cyberbullying. -To identify if there are statistically significant differences between the sexes in exposure to cyberbullying. The results of the study revealed that (67.8%) of the male and female students had never been exposed to cyberbullying, while (32.2%) had ever been exposed to cyberbullying. There is a lot of cyberbullying, and that the sample of male and female students at King Saud University in the city of Riyadh agrees strongly with the axis of "social problems resulting from cyberbullying among students," and that the sample of male and female students at King Saud University in Riyadh agrees with the axis of "academic problems resulting from bullying." among students, where the general arithmetic mean of the axis of academic problems resulting from cyberbullying among students was (3.78) and a standard deviation (0.82). Keywords: social effects, cyberbullying, students. 
‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫مشكلة‬ : ً ‫ال‬ ‫أو‬ 

journals.ekb.eg/article_295630.html DOI:

  
	10.21608/fjssj.2023.200808.1140			
	/ 2023 ‫م‬	/ 4	: 20	‫النشر‬ ‫تاريخ‬	/ 2023 ‫م‬	/ 4	‫القبول:‬ 15	‫تاريخ‬	/ 2023 ‫م‬	/ 1	: 2	‫البحث‬ ‫إستالم‬ ‫تاريخ‬
	‫الااممد‬ ‫يد‬	‫اتماماع‬ ‫اثادار‬ ‫بعد‬	.)	( . 2023	‫محمدد‬ ‫لجبار‬	‫عبدا‬ ‫عمر‬ ‫أحمد,‬ ‫عبدهللا&‬ ‫أحمد‬ ‫عبدالملك‬	‫الصويلح‬ ,	:	‫البحث‬ ‫توثيق‬
	‫دوم‬ ‫العلد‬ ‫داابل‬ ‫مقد‬ ‫د‬ ‫مجلد‬ .	‫دعون‬ ‫مد‬ ‫دك‬ ‫الملد‬ ‫د‬ ‫مامعد‬ ‫دت‬ ‫مد‬ ‫دا‬ ‫مد‬ ‫د‬ ‫عياد‬ ‫دم‬ ‫علد‬ ‫د‬ ‫نرامد‬ ‫داع‬ ‫الجامعد‬ ‫دت‬ ‫مد‬ ‫ددج‬ ‫لد‬ ‫دي‬ ‫ارلنارلند‬ ‫در‬ ‫الاامد‬ ‫دا‬ ‫مد‬
													35 -88 .	,) ‫ص‬ -‫ص:‬	‫,مج.‬ ‫ارماماعي‬ 13 ‫,ع.(‬ 2

‫ي‬ ‫العنز‬ ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ثانيا‬ 2020 ‫ان:‬ ‫بعنو‬ )

  ‫وعكن‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫د‬ ‫ضو‬ ‫تع‬ ‫عا‬ ‫درسعودفن‬ ‫اع‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫درت‬ ‫أا‬ ‫وس‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫ع‬ ‫وا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فد‬ ‫تحاجا‬ ‫درتم‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫التت‬ ‫ثز‬ ‫شت‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫رح‬ ‫ويةن‬ ‫درضحةن‬ ‫و‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫الثد‬ ‫درقوة‬ ‫دزا‬ ‫تو‬ ‫دختمل‬ ‫و‬ ‫درتعل‬ ‫س‬ ‫دا‬ ‫اى‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫فإا‬ ‫درتقكثاي‬ ‫درتن‬ ‫فد‬ ‫درنظ‬ ‫ف‬ ‫بي‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ثز‬ ‫ف‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫رضحةن‬ ‫ب‬ ‫ر‬ ‫افه‬ ‫احتوى‬ ‫م‬ ‫توز‬ ‫كد‬ ‫وم‬ ‫ابث‬ ‫هوس‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫درتن‬ ‫فيل‬ ‫أا‬ ‫كد‬ ‫ف‬ ‫و‬ ‫هومته‬ ‫ء‬ ‫خت‬ ‫فك‬ ‫ة‬ ‫درقاس‬ ‫تي‬ ‫أا‬ ‫ر‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫ا‬ ‫قةن‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫داهن‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫ة‬ ‫دتة‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫وج‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫درنتسةن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫شاساوا‬ ‫درعثنن‬ ‫دد‬ ‫أف‬ ‫درعثنن:‬ ‫يظ‬ ‫واهن‬ ‫اد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫بآج‬ ‫تعكقن‬ ‫در‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫أهل‬ ‫واد‬ ‫وفثهل‬ ‫فعكس‬ ‫ا‬ 


	‫ن‬	‫د‬ ‫راس‬	ً ‫بق‬ ‫ي‬ ‫اا‬ ‫وا‬ ‫ره‬		‫د‬ ‫س‬ ‫يتش‬ ‫د‬ ‫وا‬ ‫أا‬ ‫ديم‬ ‫درشه‬ 90 ‫درتع‬ ‫هورن‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫رظ‬ ‫د‬ ‫رو‬ %
	‫دع‬ ‫او‬ ‫فب‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ن‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫دسان‬ ‫دراس‬ ‫هافا‬ ‫تبور:‬ ‫اادسس‬ ‫فم‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫يكن‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫راى‬ ‫ره‬ ‫د‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دصل‬ ‫رتو‬ ‫ر‬	‫درتع‬ ‫و‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬
	( ‫ف‬ ‫درضح‬ ‫فد‬ ‫دع‬ ‫درو‬ ‫فم‬ ‫س‬ ‫ض‬ ‫فك‬ ‫تبن‬ ‫ت‬ ‫در‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫هم‬ ‫ا‬ ‫رم:‬ ‫درت‬ ‫دل‬ ‫درسؤ‬ ‫فم‬ ‫ن‬ ‫د‬ Cilliers& Chinyamurindi ,2020: 28 ‫بق‬ ‫وا‬ ) ‫دراس‬ ‫اشككن‬ ‫يكخص‬ ‫أا‬ ‫كد‬ ‫ف‬ ‫ره‬ ‫درتع‬ ‫و‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫دع‬ ‫او‬ ‫فب‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ن‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫دسان‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫تخام‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫درسعودفن‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫كتن‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫تبور‬ ‫ااشنن‬ ‫اادس‬ ‫فم‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫يكن‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫راى‬ ( ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫وتتويا‬ ‫دروصتم‬ ‫نهل‬ ‫در‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ 645 ‫أا‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫وبثنا‬ ‫ربن‬ ‫وج‬ ‫رب‬ ‫ج‬ ) ‫ن‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫دسان‬ ‫يا‬ ‫ا‬ ‫ره‬ ‫ضهل‬ ‫وتع‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫درتوصل‬ ‫دع‬ ‫او‬ ‫فب‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫درطمع‬ ‫درنسبن‬ ‫الكغا‬ ‫ا‬ ‫درشا؛‬ ‫بعثد‬ ‫رثهل‬ ‫درنظ‬ ‫و‬ ‫مد‬ ‫دالخ‬ ‫فم‬ ‫درهقن‬ ‫صعوبن‬ 60 % ‫درقكق‬ ‫و‬ ‫درخوف‬ ‫و‬ ‫النسبن‬ ‫عب‬ ‫درت‬ ‫و‬ 52.66 % ‫النسبن‬ ‫واسافن‬ ‫يتسةن‬ ‫دب‬ ‫ضط‬ ‫درتع‬ ‫و‬ 45.33 % ‫وظهوس‬ ‫النسبن‬ ‫داجل‬ ‫و‬ ‫درنوم‬ ‫فم‬ ‫دب‬ ‫دضط‬ 37.33 % ‫النسبن‬ ‫م‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ستوى‬ ‫در‬ ‫وتايم‬ ‫هنم‬ ‫در‬ ‫وركتشتا‬ 30 % ‫ع‬ ‫تقاس‬ ‫يسبن‬ ‫أعل‬ ‫و‬ 6.66 % ‫درشخيةن‬ ‫ضعف‬ : ‫انه‬ ‫ى‬ ‫أخ‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫آج‬ ‫ر‬ ‫هن‬ ‫أا‬ ‫وا‬ ‫ش‬ ‫شد‬ ‫رك‬
	( ‫درطمع‬	‫رتع‬ ‫الم‬ ‫درحس‬		‫؟‬ ‫اع‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫عاسه‬ ‫ائومن‬ ‫وبنسبن‬ ‫طن‬ ‫اتو‬ 69 % ‫تو‬ ‫در‬ ‫الك‬ ‫يثد‬ ‫فم‬ ‫درحس‬ ‫و‬ ‫مد‬ ‫دالخ‬ ‫ا‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫اد‬ ‫جن‬ ‫ت‬ ‫در‬ ‫ةن‬
	‫السابقة:‬ ‫اسات‬ ‫الدر‬ : ً ‫ال‬ ‫أو‬ ‫(درخطثب‬ 2016 : 108 ) ‫دس‬ ‫ب‬ ‫أس‬ ‫اد‬ ‫تتويا‬ ‫فقا‬ ‫داانبةن‬ ‫أا‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫تعا‬ ‫دس‬ ‫فاة‬ ‫فك‬ ‫دربحإ‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫فم‬ ‫جمع‬ ‫د‬ ‫تل‬ ‫را‬ ‫ر‬ ‫م‬ ‫فك‬ ‫بحإ‬ ‫اي‬ ‫دومن‬ ‫درز‬ ‫ي‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫بةن‬ ‫وف‬ ‫احكةن‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫جمث‬ ‫اد‬ ً ‫أفض‬ ‫تتويا‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫جمث‬ ‫اد‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫تتويا‬ ‫يثإ‬ ‫أانبةن‬ ‫و‬ ‫عاسه‬ ‫ائومن‬ ‫النسبن‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫درتوصل‬ ‫دع‬ ‫او‬ ‫فب‬ ‫ركتن‬ ) ‫درضحةن‬ 75 % ( ‫ي‬ ‫المطير‬ ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ثالثا‬ 2020 ‫ان:‬ ‫بعنو‬ ) ‫درط‬ ‫وفم‬ ‫ااى‬ ‫دلرتت‬ ‫د‬ ‫دلسع‬ ‫بخاا‬ ‫رب‬ ‫فم‬ ‫ويم‬
	‫با‬ ‫أف‬ ‫يثإ‬ ‫تحاة‬ ‫در‬ ‫داال‬ ‫ته‬ ‫يش‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫ته‬ ‫وخطوس‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫ااى‬ ‫فعزز‬ ‫أا‬ ‫ئةن‬ ‫دليي‬ ‫ه‬ ‫ه‬ 7 ‫ال‬ ‫اد‬ 10 ‫أا‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫يكن‬ ‫ا‬ ‫فم‬ ‫درعنتبوتةن‬ ‫درشبكن‬ ‫فب‬ ‫ءة‬ ‫رإل‬ ‫د‬ ‫ضو‬ ‫تع‬ 1 ‫ال‬ ‫اد‬ 3 ‫ارا‬ ‫دء‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫ااى‬ ‫د‬ ‫ضو‬ ‫تع‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ف‬ ‫ضح‬ ‫اد‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫وهافا‬ ‫المحلية:‬ ‫اسات‬ ‫الدر‬ ( ‫اني‬ ‫الشهر‬ ‫اسة‬ ‫در‬ ‫ال:‬ ‫أو‬ 2021 ‫ان‬ ‫بعنو‬ ) ‫د‬ ‫ع‬ ‫درشب‬ ‫ه‬ ‫دت‬ : ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫يول‬ ‫اعم‬ ‫ر‬ ‫ويم:‬ ‫دلرتت‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫هافا‬ ) ‫(تومت‬ ‫استخاام‬ ‫فك‬ ‫رتطبثق‬ ‫ب‬ ‫اثاديةن‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫(دس‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫ج‬ ‫اد‬ ‫فثنن‬ ‫فك‬ ‫تطمجةن‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫تحكثكةن‬ ‫وصيةن‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫راى‬ ‫دروفم‬ ‫استوى‬ ‫فد‬ ‫درتشف‬ ‫الهاف‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫ما‬ ‫أا‬ ‫اة)‬ ‫ب‬ ‫مز‬ ‫درعز‬ ‫فبا‬ ‫اد‬ ‫دياد‬ ‫و‬ ‫أا‬ ‫ا‬ ‫تحاة‬ ‫در‬ ‫داال‬ ‫(اوع‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫تع‬ ‫أيه‬ ً ‫أياد‬ ‫شبك‬ ‫رل‬ ً ‫مب‬ ‫تق‬ ‫دجنثد‬ ‫جل‬ ‫نهل‬ ‫در‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫دتبعا‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫يول‬ ‫درسعودي‬ ‫اعم‬ ‫در‬ ‫ع‬ ‫درشب‬ ‫ه‬ ‫دت‬ ‫در‬ ‫انهل‬ ‫فك‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ا‬ ‫دفت‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ا‬ ‫ال‬ ‫تتع‬ ‫درتم‬ ‫دفن‬ ‫دلسع‬ ‫رخاا‬ ‫ب‬ ‫سح‬ 2021 www.un.org ‫رةس‬ ‫فهو‬ ‫ا‬ ‫اك‬ ‫أي‬ ‫فم‬ ‫د‬ ‫ركت‬ ‫فحاث‬ ‫أا‬ ‫كد‬ ‫ا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫أا‬ ‫يثإ‬ ) ‫دس‬ ‫فتم‬ ‫درسعودفن؛‬ ‫فم‬ ‫راشن‬ ‫انتش‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫أا‬ ‫ا‬ ‫ديا‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫اك‬ ‫فم‬ ً ‫د‬ ‫احيوس‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ديم‬ ‫(درشه‬ 2021 : 20 ‫أا‬ ) 90 % ‫أا‬ ‫ا‬ ‫ركتن‬ ‫د‬ ‫ضو‬ ‫تع‬ ‫عا‬ ‫درسعودي‬ ‫اعم‬ ‫در‬ ‫ع‬ ‫درشب‬ ‫اد‬ 75 % ‫أا‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫د‬ ‫ضو‬ ‫تع‬ ‫عا‬ ‫تبور‬ ‫ااشنن‬ ‫فم‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ 69 % ‫داه‬ ‫عو‬ ‫ين‬ ‫ات‬ ‫فثنن‬ ‫فك‬ ‫درتطبثق‬ ‫و‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫أددة‬ ‫تخادم‬ ‫ب‬ ‫درتحكثكم‬ ‫دروصتم‬ 300 ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ف‬ ‫دئةن‬ ‫درعشو‬ ‫درعثنن‬ ‫فك‬ ‫وزفا‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫اد‬ 101 ‫ئ‬ ‫درنت‬ ‫أهل‬ ‫يا‬ ‫وا‬ ‫ويةن‬ ‫رتت‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫ل‬ ( ‫النسبن‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫د‬ ‫دلسع‬ ‫بخاا‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫راى‬ ‫دروفم‬ ‫اد‬ ‫استوى‬ ‫ظهوس‬ 35 ‫فم‬ )% ‫دويا‬ ‫ت‬ ‫شد‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫درسعودفن‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫كتن‬ ‫در‬ ‫اع‬ ‫ا‬ ‫اختكف‬ ‫اد‬ ) ‫(تومت‬ ‫استخاام‬ ‫اد‬ ‫بن‬ ‫وع‬ ( ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫سهل‬ ‫أف‬ 17 -35 ‫عا‬ ‫درعثنن‬ ‫اد‬ ‫يقن‬ ‫درس‬ ‫ربةن‬ ‫درغ‬ ‫أا‬ ‫ن:‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ئل‬ ‫يت‬ ‫أهل‬ ‫واد‬ ‫نن‬ ) ‫النسبن‬ ‫ركتن‬ ‫ضا‬ ‫تع‬ 90,7 ‫دتتقا‬ ‫و‬ ‫ركقكق‬ ‫شافو‬ ‫بشكل‬ ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫تتشم‬ ‫شؤاا‬ ‫ا‬ ‫وهو‬ % 42 ‫اد‬ )% ( ‫يسبته‬ ‫ا‬ ‫رعاد‬ ‫تتعن‬ ‫ا‬ ‫يسبن‬ ‫ظهوس‬ ً ‫أفض‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ا‬ ‫ال‬ ‫درتع‬ ‫رتوج‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫الاوس‬ ‫فقوم‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫د‬ ‫دلسع‬ ‫أا‬ ‫اا‬ ‫ف‬ ‫درمتم‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫درت‬ ‫ا‬ ‫ال‬ ‫درتع‬ ‫فم‬ ‫ةن‬ ‫ن‬ ‫اد‬ ‫(درعنزي‬ ‫مد‬ ‫دالخ‬ ‫فك‬ ‫درتن‬ ‫كةن‬ ‫بع‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫ع‬ ‫درطمع‬ 2020 : 396 ‫ة‬ ‫(جه‬ ‫تومت‬ ‫فم‬ ‫درتن‬ ‫تتشم‬ ‫فك‬ ‫فا‬ ‫تس‬ ‫درتم‬ ‫دال‬ ‫درعو‬ ‫أهل‬ ‫أا‬ ‫فك‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫ربةن‬ ‫غ‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫اد‬ ‫رن‬ ‫فةظه‬ ) ‫در‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫ااى‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫تعكقن‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫عكن‬ ‫وا‬ ‫درسعودي‬ ‫ع‬ ‫درشب‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫تن‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫فك‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫اعظل‬ ‫اثز‬ ‫وت‬ ‫ويم‬ ‫رتت‬ ‫د‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ال‬ ‫درن‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫داج‬ ‫عن‬ ‫ع‬ ‫ب‬ ‫فك‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫هل‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫أيه‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫ى‬ ‫ش‬ ‫س‬ ‫يتش‬ ‫د‬ ‫ااى‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫النسبن‬ ) ‫تومت‬ ‫فم‬ ‫تنش‬ ‫درتم‬ ‫ةن‬ ‫دروه‬ ‫ب‬ ‫درحس‬ 88,3 % ‫ط‬ ‫أي‬ ‫أجه‬ ‫أا‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫أظه‬ ‫و‬ ‫النسبن‬ ) ‫ع‬ ‫ب‬ ‫در‬ ‫(درتن‬ ‫داور‬ ‫تبن‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ 79,7 % ‫العربية:‬ ‫اسات‬ ‫الدر‬ ‫ربةن‬ ‫غ‬ ‫دتتقا‬ ‫و‬ ‫أا‬ ‫درعثنن‬ ‫وعتن‬ ‫تستافم‬ ‫تومت‬ ‫فم‬ ‫ة‬ ‫خطث‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫(درتن‬ ‫النسبن‬ ) ‫ضاه‬ ‫زان‬ ‫ي‬ 76 % ‫أوصا‬ ‫و‬ ‫تي‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ‫وا‬ ‫درتع‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫او‬ ‫بشكل‬ ‫أاد‬ ‫اكن‬ ‫تطبثق‬ ‫تتعثل‬ ‫ة‬ ‫وس‬ ‫ض‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫دب‬ ‫درضو‬ ‫و‬ ‫داانةن‬ ‫دءد‬ ‫دلا‬ ‫فخص‬ ‫فة‬ ‫درتحاشه‬ ‫فن‬ ‫بك‬ ‫دجنثد‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫رتزوما‬ ‫كتن‬ ‫در‬ ‫فم‬ ( ‫سالم‬ ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ال‬ ‫أو‬ 2020 ‫ان:‬ ‫بعنو‬ ) ‫ة‬ ‫دتة‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫درنتسةن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫داهن‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫دس‬ ‫أدس‬ ‫اعن‬ ‫ب‬ ‫ل‬ ‫تي‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫دلفمم‬ ‫جكبن‬ ‫انظوس‬ ‫اد‬ ‫قةن‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫در‬ ‫س‬ ‫الج‬ ‫ب‬ ‫درطكبن‬ ‫وفم‬ ‫استوى‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫وهافا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫رتن‬ ‫ب‬ ‫نتسةن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫وتتويا‬ ‫ه‬ ‫دس‬ ‫أض‬ ‫اد‬ ‫ركحا‬ ‫قةن‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫داهن‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫ة‬ ‫دتة‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫و‬ 150 ‫رب‬ ‫ج‬
		‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬	2023 2023 2023	‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬	‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ .	: : :	‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬	39 40 41	‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ .	: : :	‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬

‫دج‬ ‫و‬ ‫رك‬ ‫تتتل‬ ‫درتم‬ ‫و‬ ‫دجةن‬ ‫در‬ ‫دئل‬ ‫در‬ ‫فن‬ ‫رت‬ ‫ركتياي‬ ‫داانةن‬ ‫دءد‬ ‫لا‬ ‫وب‬ ‫يقوعهل‬ ‫فن‬ ‫بك‬ ‫دروفم‬ ‫نثد‬ ‫درتن‬ ‫دئل‬ ‫ا‬ ‫وانه‬ ‫ويةن‬ ‫دلرتت‬ ( ‫اد‬ ‫فثنن‬ ‫فك‬ ‫اطبقن‬ ‫تطمجةن‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫تحكثكةن‬ ‫وصيةن‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫ويم:‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ا‬ ‫ال‬ ‫درتع‬ ‫ااة‬ ‫اشنن‬ ‫ب‬ ‫مز‬ ‫درعز‬ ‫فبا‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫ج‬ ‫ا‬ ‫ال‬ ‫درتع‬ ‫فم‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫د‬ ‫دلسع‬ ‫بخاان‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫وفم‬ ‫ااى‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫تل‬ ‫ا‬ ‫دروصتم‬ ‫نهل‬ ‫در‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫وتل‬ ‫دس‬ ‫أدس‬ ‫اعن‬ ‫ب‬ ‫ل‬ ‫تي‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫دلفمم‬ ‫تخيص‬ ‫فم‬ ‫ربن‬ ‫وج‬ ‫ديته‬ ‫و‬ ‫ي‬ ‫درنظ‬ ‫دادع‬ ‫و‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫داعن‬ ‫ا‬ ‫بعا‬ ‫ا‬ ‫تبة‬ ‫د‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫ةل‬ 
( ‫بنات‬ ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ثانيا‬ 2021 ‫ان:‬ ‫بعنو‬ )

  
	‫داس‬ ‫فم‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫جكبن‬ ‫راى‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫دا‬ ‫يثإ‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫ا‬ ‫ف‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫جكبن‬ ‫راى‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫استوى‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫وهافا‬ ‫اد‬ ‫اكوي‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫اقة‬ ‫يهن‬ ‫درب‬ ‫أفا‬ 35 ‫وجبقت‬ ‫ة‬ ‫فق‬ ‫داه‬ ‫عو‬ ‫فثنه‬ ‫فك‬ ‫ه‬ 225
	‫انهل‬ ‫ربن‬ ‫وج‬ ‫رب‬ ‫ج‬ ‫در‬ ‫دروصتم‬ ‫نهل‬ ‫در‬ ‫يهن‬ ‫درب‬ ‫تخااا‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫ين‬ ‫ت‬ ‫در‬ ‫درعثنن‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫سهل‬ ‫دختة‬ ‫وتل‬ ‫درنتسةن‬ ‫و‬ 64 ‫و‬ ‫اوس‬ ‫در‬ ‫اد‬ 164 ‫بومن‬ ‫درت‬ ‫درعكوم‬ ‫اكةن‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫ث‬ ‫دلي‬ ‫اد‬ ‫سا‬ ‫ق‬ ‫ر‬ ‫درتع‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ن‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫ال‬ ‫استوى‬ ‫أا‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ئل‬ ‫يت‬ ‫أظه‬ ‫و‬ ‫كتن‬ ‫درتن‬ ‫ن‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫ال‬ ‫فم‬ ‫و‬ ‫ف‬ ‫واود‬ ‫وتبثد‬ ‫انختضثد‬ ‫ءد‬ ‫ا‬ ‫درطكبن‬ ‫راى‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫رح‬ ‫وري‬ ‫ستوى‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫اوس‬ ‫در‬ ‫رح‬ ‫وري‬ ‫نس‬ ‫رك‬ ‫تعزى‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫درتع‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫ضوء‬ ‫وفم‬ ‫داعل‬ ‫عال‬ ‫در‬ ‫اوي‬ ‫رح‬ ‫وري‬ ‫م‬ ‫دج‬ ‫درت‬ ‫عال‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫موس‬ ‫روس‬ ‫دربك‬ ‫جكبن‬ ‫بإ‬ ‫يهن‬ ‫درب‬ ‫توصم‬ ‫أخ‬ ‫د‬ ‫تغث‬ ‫ب‬ ‫وفمعته‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫يول‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫اد‬ ‫ما‬ ‫ز‬ ‫در‬ ‫دء‬ ‫ا‬ ‫ى‬
	‫ت‬ ‫در‬ ‫اد‬

‫ى‬ ‫أخ‬ ‫فئ‬ ‫وفك‬ ( ‫عيد‬ ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ثالثا‬ 2019 ‫ان:‬ ‫بعنو‬ )

  ‫وعا‬ ‫فكثه‬ ‫سف‬ ‫تع‬ ‫در‬ ‫شث‬ ‫ع‬ ‫در‬ ‫رد‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫اهث‬ ‫اس‬ ‫فم‬ ‫هكا‬ ‫ت‬ ‫درتم‬ ‫درسكبةن‬ ‫ديب‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫بعض‬ ‫سصا‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫ر‬ ‫فك‬ ‫رن‬ ‫جتث‬ ‫درع‬ ‫درتعكةق‬ ‫رد‬ ‫ا‬ ‫را‬ ‫درعاش‬ ‫ظه‬ ‫ر‬ ‫اهث‬ ‫روس‬ ‫ظه‬ ‫ر‬ ‫ه‬ ‫الاوس‬ ‫أدى‬ ‫ي‬ ‫ر‬ ‫رثه‬ ‫توصكا‬ ‫درتم‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫أهل‬ ‫واد‬ ‫درتهاشا‬ ‫و‬ ‫درتشهث‬ ‫و‬ ‫درسب‬ ‫اهل‬ ‫درمأخمقةن‬ ‫درسكواة‬ ‫رد‬ ‫ا‬ 


	‫تع‬ ‫يسبن‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬ ‫درطمع‬ ‫اد‬ ‫عن‬ ‫درس‬ ‫تشومن‬ ‫رن‬	‫تع‬ ‫أجه‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫أا‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬
	‫أا‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫الكغا‬ ‫النسبن‬	‫فتوصكا‬ ‫درسب‬ ‫ي‬ ‫فد‬ ‫أا‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫اد‬ ‫أجه‬ ‫درسب‬	‫درطمع‬ ‫الثن‬ ‫ي‬ ‫اد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ 1.09 %	‫الكغا‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫ركتن‬ ‫ضوا‬ ‫شتع‬ ‫درطمع‬ 9.85 %
	‫الثد‬ ‫درنسبن‬ ‫و‬ ‫تس‬ ‫فقا‬ ‫من‬ ‫درسخ‬ ‫ي‬ ‫أا‬	16.05 %	‫الكغا‬ ‫النسبن‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫الثن‬	37.69 %
	‫رنسبن‬ ‫ب‬ ‫درتن‬	‫ي‬ ‫وعوع‬ ‫يسبن‬ ‫فد‬ ‫أا‬		12.41 %	‫الكغا‬ ‫النسبن‬ ‫ث‬ ‫دلي‬ ‫و‬ ‫اوس‬ ‫در‬ ‫درطمع‬
	‫در‬ ‫تغث‬ ‫ر‬ ‫ره‬ ‫ضثد‬ ‫تع‬ ‫در‬ ‫يسبن‬ ‫الكغا‬ ‫يثإ‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫رظ‬ ‫ضن‬ ‫ف‬ ‫أجه‬ ‫اوس‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫أا‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫توصكا‬ ‫فقا‬ ‫نس‬ 58.03 % ‫يسبن‬ ‫الكغا‬ ‫فقا‬ ‫ث‬ ‫رإلي‬ ‫رنسبن‬ ‫ب‬ ‫أا‬
											%	41.97	‫ضهل‬ ‫تع‬
	‫فم‬ ‫ات‬	‫د‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫عبك‬ ‫فك‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫دع‬ ‫و‬
	‫درتثوم‬ ‫اعن‬ ‫ر‬ ‫رن‬ ‫ي‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫اعن:‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫وهافا‬ ‫انهل‬ ‫فك‬ ‫دربحإ‬ ‫ا‬ ‫دفت‬ ‫وعا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫هةن‬ ‫دع‬ ‫او‬ ‫ياى‬ ‫فك‬ ‫درطمع‬ ‫د‬ ‫انشوس‬ ‫اد‬ ‫رعثنن‬ ‫وا‬ ‫ض‬ ‫در‬ ‫تحكثل‬ ‫كوع‬ ‫أ‬ ‫استخاا‬ ‫رن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دس‬
	‫رشبك‬ ‫درطمع‬ ‫تخادم‬ ‫الةن‬ ‫ف‬ ‫ئل‬ ‫يت‬ ‫فاة‬ ‫ر‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫توصل‬ ‫يثإ‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬
	‫ض‬ ‫ح‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫عكوا‬ ‫در‬ ‫دل‬ ‫تب‬ : ‫انه‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫رن‬ ‫الث‬ ‫دلف‬ ‫درقةل‬ ‫بعض‬ ‫رن‬ ‫ث‬ ‫وتن‬ ‫أي‬ ‫در‬ ‫فد‬ ‫درتعبث‬ ‫من‬ ‫ي‬ ‫دريتح‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫يا‬ ‫أت‬ ‫دراس‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫ةن‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫ق‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫صن‬ ‫درخ‬ ‫د‬ ‫دربحإ‬ ‫أا‬
	‫م.‬	2023	‫أبريل‬	‫الثاني‬ .	:	‫العدد‬		42	‫عشر‬ ‫الثالث‬ .	:	‫المجلد‬

‫األجنبية:‬ ‫اسات‬ ‫الدر‬ ( ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ال‬ ‫أو‬ Tanya & Qing, 2007 ‫ان:‬ ‫بعنو‬ )

  
	‫د‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫الثد‬ ‫درعمعن‬ ‫وت‬ ‫م‬ ‫اس‬ ‫در‬ ‫درتن‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫الثد‬ ‫درعمعن‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫عا‬ ‫م‬ ‫اس‬ ‫در‬ ‫تويا‬ ‫رت‬ ‫ن‬
	‫ا‬ ‫تل‬ ‫يثإ‬ ‫نن‬	-15	12	‫اد‬ ‫سهل‬ ‫أف‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫درتم‬ ‫و‬ ‫ربن‬ ‫وج‬ ‫رب‬ ‫ج‬	432	‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬
	‫الثد‬	‫فمعن‬ ‫ر‬ ‫هن‬ ‫أا‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ره‬ ‫توصكا‬ ‫درتم‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫أهل‬ ‫واد‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫ي‬ ‫دربة‬
	‫ركتن‬ ‫د‬ ‫ضو‬ ‫تع‬ ‫شد‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫أا‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬	‫أظه‬ ‫ا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫و‬ ‫م‬ ‫اس‬ ‫در‬	‫درتن‬
	‫را‬ ‫وا‬ ‫درطمع‬ ‫اد‬ ‫ديهل‬ ‫أع‬ ‫فك‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫رتن‬ ‫ب‬ ‫اهل‬ ‫قة‬ ‫اح‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫النسبن‬ ‫م‬ ‫اس‬ ‫در‬ ‫ركتن‬ ‫ضهل‬ ‫تع‬ 56 % ‫ضوا‬ ‫شتع‬ ‫شد‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫أا‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫أظه‬ ‫ا‬ ‫درتن‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫دراس‬ ‫ا‬ ‫ديخت‬ ‫اهل‬ ‫درتعكل‬ ‫فم‬ ‫صعوب‬ ‫داهوا‬ ‫شو‬ ً ‫اع‬ ‫م‬ ‫اس‬ ‫در‬ ‫اثز‬ ‫درت‬ ‫وضعف‬ ‫ع‬ ‫درغة‬ ‫ة‬ ‫واه‬

( ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ثانيا‬ (Slonge &Smith,2008 ‫ان‬ ‫بعنو‬

  
						‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬	‫ه‬ ‫ظ‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫ااى‬	-	1
						‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫دس‬ ‫داض‬	-	2
	‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ثالثا‬ ‫دراس‬ ‫وهافا‬ ‫دريثد‬ ‫ديغتشو‬ ‫عو‬ ‫فم‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫و‬ ‫طن‬ ‫تو‬ ‫در‬ ‫ادسس‬ ‫در‬ (Rao, et, al, 2019) ‫ان:‬ ‫بعنو‬ ‫جمع‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ع‬ ‫تت‬ ‫دس‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫يثإ‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫ديغتشو‬ ‫عو‬ ‫ااشنن‬ ‫فم‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫و‬ ‫طن‬ ‫تو‬ ‫در‬ ‫يكن‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫ن‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫ال‬ ‫كغا‬ ‫ااى‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ر‬ ‫السابقة:‬
	‫ا‬	‫ي‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬	‫ي‬ ‫دربة‬	‫ر‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫أددة‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫وتل‬ ‫ربن‬ ‫وج‬ ‫رب‬ ‫ج‬	2590	‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬
	‫تطب‬ ‫اد‬ ‫ضةن‬ ‫در‬ ‫عهوس‬ ‫درستن‬ ‫خمل‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ا‬ ‫بهل‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫فد‬ ‫ي‬ ‫دربة‬ ‫فكثهل‬ ‫ةقه‬ ‫أا‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ئل‬ ‫يت‬ ‫أظه‬ ‫و‬ 28 % ‫و‬ ‫وا‬ ‫اتن‬ ‫درطمع‬ ‫اد‬ 44,5 % ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫رظ‬ ‫ف‬ ‫ضح‬ ‫د‬ ‫يو‬ ‫ا‬ 2,9 % ‫و‬ ‫فق‬ ‫ه‬ ‫ان‬ ‫أيهل‬ 19,9 % ‫أا‬ ‫د‬ ‫أف‬ ‫و‬ ‫فق‬ ‫ف‬ ‫ضح‬ ‫أيهل‬ ‫أا‬ ً ‫أفض‬ ‫د‬ ‫أف‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ 25,2 % ً ‫أفض‬ ‫به‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫وع‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫د‬ ‫ضو‬ ‫تع‬ ( ‫اسة‬ ‫در‬ : ً ‫ابعا‬ ‫ر‬ Yanik & Serin, 2020 ‫ب‬ ) ‫ان:‬ ‫عنو‬ ‫تعكقن‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫تغث‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫درتحقثق‬ ‫ب‬ ‫رتن‬ ‫ع‬ ‫من‬ ‫هوس‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫فثنن‬ ‫دهقثد:‬ ‫در‬ ‫راى‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫رسكواة‬ ‫درتع‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ل‬
	‫يا‬	‫دليت‬ ‫فب‬ ‫درتن‬ ‫كواة‬ ‫يا‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫فة‬ ‫درتحقثق‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫وهافا‬ ‫اةن‬ ‫درت‬ ‫ص‬ ‫عب‬
	‫يو‬ ‫دره‬ ‫يكن‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫راى‬ ‫ختكتن‬ ‫در‬ ‫ةن‬ ‫اد‬ ‫من‬	‫دف‬ ‫وغ‬ ‫دراف‬ ‫و‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫تغث‬ ‫در‬ ‫يثإ‬ ‫اد‬ ‫تختكف‬
	‫م‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫م‬ ‫درع‬ ‫فم‬ ‫اةن‬ ‫درت‬ ‫ص‬ ‫عب‬ ‫ل‬ ‫ع‬ ‫من‬ ‫هوس‬ ‫ا‬ ‫فم‬ ‫دربحإ‬ ‫دء‬ ‫ا‬ ‫تل‬ ‫دهقثد‬ ‫در‬ 2018 ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫تتتوا‬ ‫طن‬ ‫تو‬ ‫در‬ ‫ادسس‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫ادسس‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫دؤه‬ ‫ا‬ ‫تل‬ 2017 -‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬
	145 ‫فش‬ ‫دي‬ ‫درح‬ ‫و‬ ‫الثد‬ ‫سهل‬ ‫أف‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫رب‬ ‫ج‬ 63.4 ‫و‬ ‫ث‬ ‫دلي‬ ‫اد‬ ‫د‬ ‫يو‬ ‫ا‬ ‫ساثد‬ ‫ش‬ ‫در‬ ‫اد‬ ٪ 13 ‫و‬ 17 ‫ا‬ ‫ف‬ ‫دره‬ ‫دريف‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ً 36.6 ‫دس‬ ‫وهم‬ ‫اوس‬ ‫در‬ ‫اد‬ ٪ ‫ع‬ ‫درع‬ ‫و‬ ‫درت‬ ‫و‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬
	‫آخ‬ ‫ئةسم‬ ‫س‬ ‫يوع‬ ‫ويم:‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ : ‫فثنن‬ ‫وتتويا‬ ‫درسومافن‬ ‫ادسس‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫دراس‬ ‫هافا‬ ‫؟‬ ‫درتن‬ ‫در‬ ( ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫اس‬ 360 ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫درزانةن‬ ‫سهل‬ ‫أف‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫درسومافن‬ ‫ادسس‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫دهقثد‬ ‫در‬ ‫اد‬ ) ( 20-12 ‫وهم:‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫ل‬ ‫أعك‬ ‫بعن‬ ‫أس‬ ‫واود‬ ‫تطمع‬ ‫د‬ ‫ئل‬ ‫يت‬ ‫أظه‬ ‫و‬ ‫نن‬ ) ‫المجلد‬ : ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫العدد‬ : ‫الثاني‬ . ‫أبريل‬ 2023 ‫م.‬ 43 ‫استوم‬ ‫ة‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫تهل‬ ‫ستوم‬ ‫ر‬ ً ‫وفق‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ً ‫ع‬ ‫ف‬ ‫ركطمع‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫فم‬ ‫ن‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ستوى‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ركتن‬ ‫درتع‬ ‫يثإ‬ ‫اد‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ً ‫وع‬ ‫ف‬ ‫ا‬ ‫ف‬ ‫رل‬ ‫ته‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫راى‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫استوم‬ ‫واا‬ ‫نس‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫واتغث‬ ‫دريف‬ ‫واستوى‬ ‫دي‬ ‫عتي‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫أف‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫شد‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫الثد‬ ‫سهل‬ 15 ‫د‬ ‫فم‬ ‫تكا‬ ‫اد‬ ‫أفك‬ ً ‫ا‬ ‫ف‬ 13 ‫و‬ 14 ‫و‬ ‫المجلد‬ : ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫العدد‬ : ‫الثاني‬ . ‫أبريل‬ 2023 ‫م.‬ 44

‫ا‬ ‫وا‬ ‫درتثاشو‬ ‫ج‬ ‫واق‬ ‫دريوس‬ ‫و‬ ‫تيةن‬ ‫دره‬ ‫ر‬ ‫ك‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ما‬ ‫درب‬ ‫و‬ ‫درنيةن‬ ‫ئل‬ ‫در‬ ‫أفك‬ ‫درتن‬ ‫الثد‬ ‫و‬ ‫درت‬ ‫أا‬ ‫ج‬ ‫التادئةن‬ ‫د‬ ‫دريتوف‬ ‫فم‬ ‫أعل‬ ‫و‬ ‫طن‬ ‫تو‬ ‫در‬ ‫جل‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫ديل‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫فن‬ ‫ركغ‬ ً ‫كبة‬ ‫د‬ ً ‫أا‬ ‫ه‬ ‫س‬ ‫فتب‬ ‫ب‬ ‫يا‬ ‫دليت‬ ‫فب‬ ‫درتن‬ ‫ر‬ ‫وا‬ ‫شنظ‬ ‫دهقوا‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫وا‬ ‫احاودة‬ ‫نسثد‬ ‫در‬ ‫درتثاشو‬ ‫ج‬ ‫اق‬ ‫و‬ ‫دريوس‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ل‬ ‫أعك‬ ‫اد‬ ‫درطمع‬ ‫فك‬ ‫د‬ ‫تأجث‬ ‫داجه‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬ ‫درتم‬ ‫فام‬ ‫سوا‬ ‫فخت‬ ‫ف‬ ‫درضح‬ ‫ربةن‬ ‫غ‬ ‫أا‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫اشتا‬ ‫ا‬ ً ‫وية‬ ‫رتت‬ ‫وا‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫فستخااه‬ ‫أيا‬ ‫اي‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫ضهل‬ ‫تع‬ ‫جشف‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اي‬ ‫ف‬ ‫فك‬ ‫درعهوس‬ ‫شتل‬ ‫رل‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فم‬ ‫م‬ ‫درت‬ ‫دربحإ‬ ‫كوع‬ ‫أ‬ ‫تخادم‬ ‫ب‬ ‫وصيةن‬ ‫تظه‬ ‫رل‬ ‫نس‬ ‫در‬ ‫اتغث‬ ‫يثإ‬ ‫اد‬ ‫ساثد‬ ‫ش‬ ‫رك‬ ‫يا‬ ‫دليت‬ ‫فب‬ ‫درتن‬ ‫استوم‬ ‫فم‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫السابقة:‬ ‫اسات‬ ‫الدر‬ ‫على‬ ‫التعقيب‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ركبحوث‬ ‫دومن‬ ‫درز‬ ‫ي‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫تعا‬ ‫جةن‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫أع‬ ‫ارا‬ ‫ضوء‬ ‫وفم‬ ‫دربحإ‬ ‫غن‬ ‫صة‬ ‫فم‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫فا‬ ‫وتس‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ركاس‬ ‫ديطم‬ ‫فاة‬ ‫ع‬ ‫أيه‬ ‫ط:‬ ‫يق‬ ‫فاة‬ ‫ر‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫د‬ ‫دراس‬ 
‫اسات‬ ‫الدر‬ ‫و‬ ‫الحالية‬ ‫اسة‬ ‫الدر‬ ‫بين‬ ‫االختالف‬ ‫و‬ ‫االتفاق‬ ‫أوجه‬

  
	‫تيوس‬ ‫ر‬ ‫درتوصل‬ ‫در‬ ‫فا‬ ‫يثإ‬ ‫ط‬ ‫يق‬ ‫فاة‬ ‫فم‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫بقن‬ ‫درس‬	‫د‬ ‫دراس‬ ‫فا‬
	‫فا‬ ‫ركاس‬ ‫ي‬ ‫درنظ‬ ‫يب‬ ‫در‬ ‫وتحاشا‬ ‫ةن‬ ‫نه‬ ‫در‬ ‫ديب‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫تحاشا‬ ‫فم‬ ً ‫دفض‬ ‫و‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫د‬ ‫أف‬ ‫ا‬ ‫دا‬ ‫در‬ ‫بعض‬ ‫ر‬ ‫دروصول‬ ‫فم‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫ا‬ ‫دد‬ ‫داف‬ ‫فك‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ج‬ ‫خ‬ ‫ر‬ ‫م‬ ‫ف‬ ‫ؤ‬ ‫درتس‬ ‫غن‬ ‫صة‬ ‫وفم‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ركاس‬ ‫ةن‬ ‫درعك‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فا‬
						‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ؤ‬ ‫تس‬ ‫غن‬ ‫صة‬ ‫فم‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫بقن‬ ‫درس‬
		‫د‬ ‫كاس‬	‫ر‬	‫داتاددد‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫تعا‬ ‫يثإ‬ ‫بقن‬ ‫درس‬	‫و‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫الثد‬ ‫به‬ ‫درتش‬ ‫دراس‬ ‫د‬
	‫ا‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫به‬ ‫تتش‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫وهو‬ ‫اوضوفه‬ ‫فم‬ ‫اعه‬ ‫سر‬ ‫وتتش‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫ةن‬ ‫نه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫داهادف‬ ‫يثإ‬ ‫اد‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫بعض‬
	‫ب‬ ‫رس‬ ‫قن‬	‫د‬		‫د‬ ‫دراس‬	‫ساز‬ ‫فقا‬ ‫بقن‬ ‫درس‬	‫د‬ ‫دراس‬ ‫و‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫الثد‬ ‫ختمف‬ ‫د‬ ‫يةن‬ ‫ي‬ ‫اد‬ ‫دا‬
	‫درتن‬ ‫وبثد‬ ‫الثنه‬ ‫و‬ ‫درت‬ ‫فن‬ ‫واع‬ ‫فكةه‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ورن‬ ‫واح‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫فك‬
	‫ويم‬	‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫ر‬ ‫عا‬ ‫فقا‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أا‬ ‫درتقكثاي‬
	‫بقن‬	‫درس‬		‫د‬ ‫س‬	‫درا‬ ‫اعظل‬ ‫ساز‬ ‫يثإ‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫و‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫طن‬ ‫تو‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫يومن‬ ‫دره‬ ‫يكن‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫دهقثد‬ ‫در‬ ‫فك‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫الثد‬ ‫درعثنن‬ ‫دختمف‬ ‫و‬

‫اسة:‬ ‫للدر‬ ‫المفسرة‬ ‫النظريات‬ : ً ‫ثانيا‬

  ‫د‬ ‫درت‬ ‫انه‬ ‫يم‬ ‫فع‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫ةن‬ ‫ا‬ ‫ختمف‬ ‫ب‬ ‫ديم‬ ‫درعاو‬ ‫درسكور‬ ‫عاة‬ ‫تختكف‬ ا‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫ابا‬ ‫ا‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫فم‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫سغبن‬ ‫و‬ ‫تس‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫د‬ ‫ركت‬ ‫دع‬ ‫ص‬ ‫فحاث‬ ‫عا‬ ‫وا‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫فل‬ ‫درتت‬ ‫كةن‬ ‫رع‬ ً ‫ا‬ ‫يت‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫رةس‬ ‫ة‬ ‫ست‬ ‫در‬ ‫ته‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دسهل‬ ‫بأدو‬ ‫م‬ ‫درقة‬ ‫اد‬ ‫درطمع‬ ‫فعثق‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬ ‫درطمع‬ ‫فك‬ ‫شكل‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫رب‬ ‫اط‬ ‫ه‬ ‫دوس‬ ‫أو‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫أو‬ ‫من‬ ‫دا‬ ‫ه‬ ‫دس‬ ‫أدو‬ ‫فم‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫دء‬ ‫و‬ ‫اكم‬ ‫أو‬ ‫ئم‬ ‫از‬ ‫درط‬ ‫راى‬ ‫درنتسم‬ ‫و‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دفق‬ ‫درتو‬ ‫فك‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫فعثق‬ ‫عا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫رتن‬ ‫ف‬ ‫شت‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫عكل‬ ‫رن‬ ‫ة‬ ‫درنظ‬ ‫شتعكل‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫أا‬ ‫يثإ‬ ‫يوره‬ ‫اد‬ ‫مد‬ ‫دالخ‬ ‫دس‬ ‫ادو‬ ‫دجه‬ ‫دس‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫ه‬ ‫دوس‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫تسه‬ ‫فك‬ ‫ارا‬ ‫شؤج‬ ‫فقا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫تع‬ ‫فإاد‬ ‫ره‬ ‫مد‬ ‫دالخ‬ ‫يظ‬ ‫واهن‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ء‬ ‫دربن‬ ‫ددخل‬ ‫ه‬ ‫دس‬ ‫بأدو‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫م‬ ‫قة‬ ‫فعثق‬ ‫عا‬ ‫ا‬ ‫كبم‬ ‫بشكل‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫اد‬ ‫درتن‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫رتهل‬ ‫أو‬ ‫ة‬ ‫صوس‬ ‫رن‬ ‫تتضح‬ ‫تخاداه‬ ‫د‬ ‫تل‬ ‫درتم‬ ‫درهمث‬ ‫م‬ ‫درنظ‬ ‫خمل‬ ‫واد‬ ‫ساوز‬ ‫اوز‬ ‫در‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫واد‬ ‫اوز‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫فتهل‬ ‫من‬ ‫از‬ ‫در‬ ‫فكةن‬ ‫درتت‬ ‫من‬ ‫يظ‬ ‫خمل‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫ويم‬ ‫رتت‬ ‫د‬ ‫از‬ ‫در‬ ‫ه‬ ‫دت‬ ‫دا‬ ‫فاو‬ ‫ر‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫فحول‬ ‫تل‬ ‫درن‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫خمل‬ ‫واد‬ ‫ط‬ ‫رإليب‬ ‫اسببن‬ ‫ح‬ ‫در‬ ‫ة‬ ‫راوس‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫دو‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫فهل‬ ‫فام‬ ‫در‬ ‫درت‬ ‫ن‬ ‫يتة‬ ‫وتظه‬ ‫دخ‬ ‫ساز‬ ‫در‬ ‫ديته‬ ‫دز‬ ‫دو‬ ‫ب‬ ‫ركتن‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫داج‬ ‫رن‬ ‫شتضح‬ ‫دراوس‬ ‫فهل‬ ‫فام‬ ‫خمل‬ ‫واد‬ ‫مد‬ ‫خ‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫أدو‬ ‫وفهل‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ 


	2 2 ‫ويم‬ ‫رتت‬ ‫د‬ ‫شتع‬ ‫فناا‬ -‫اتطوس‬ ‫ء‬ ‫الن‬ ‫د‬ ‫در‬ ‫تبن‬ ‫ومست‬ ‫ط‬ ‫رإليب‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫ف‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫الثد‬ ‫فل‬ ‫درتت‬ ‫اد‬ ‫ة‬ ‫است‬ ‫كةن‬ ‫بع‬ ‫د‬ ‫فس‬ ‫ا‬ ‫فحاث‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫اياس‬ ‫ضا‬ ً ‫دية‬ ‫فاو‬ ‫ثب‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫م‬ ‫التت‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬
	3 3 4 ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫أهمية‬ : ً ‫ثانيا‬ ‫بةن‬ ‫درت‬ 2015 ) -‫اوز‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫دركغن‬ ‫فب‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ة‬ ‫درحة‬ ‫تنتظل‬ -‫اعه‬ ‫درتتةف‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫وتقاش‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دععه‬ ‫و‬ ‫فهل‬ ‫فك‬ ‫ة‬ ‫رقاس‬ ‫ب‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫شتيف‬ ‫دال‬ ‫اوضوع‬ ‫فعا‬ ‫يثإ‬ ‫اوضوفه‬ ‫ةن‬ ‫أه‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫كن‬ ‫(‫ا‬ ‫دراس‬ ‫ةن‬ ‫أه‬ ‫تتتسب‬ ‫س‬ ‫ج‬ ‫كةن‬ ‫داج‬ ‫فك‬ ‫ساز‬ ‫درتم‬ ‫درحاشهن‬ ‫دضة‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫ال‬ ‫رن‬
	‫أساسيتين:‬ ‫نقطتين‬ ‫في‬ ‫النظرية‬ ‫جوهر‬ ‫إيجاز‬ ‫ويمكن‬ -‫ديم‬ ‫درعاو‬ ‫درتعل‬ ‫سد‬ ‫رةن‬ ‫ديت‬ ‫اد‬ ‫ما‬ ‫تز‬ ‫ج‬ ‫يب‬ ‫د‬ ‫جل‬ -‫ف‬ ‫جل‬ ‫الق‬ ‫ط‬ ‫يب‬ ‫واود‬ ‫فتت‬ ‫دا‬ ‫او‬ ‫ديتة‬ ‫ع‬ ‫لعب‬ ‫ره‬ ‫شب‬ ‫درتم‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫و‬ ‫اح‬ ‫تعومق‬ ‫دو‬ ‫ان‬ ‫من‬ ‫درنظ‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫فم‬ ‫ط‬ ‫ليب‬ ‫ب‬ ‫ومقيا‬ ‫ب‬ ‫أ‬ ‫ثز‬ ‫تت‬ ‫رةن‬ ‫يتع‬ ‫د‬ ‫رن‬ ‫درح‬ ‫در‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫رإلع‬ ً ‫دفض‬ ‫يطكح‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫ومستخام‬ ‫ته‬ ‫سغب‬ ‫دو‬ ‫رغضب‬ ‫ته‬ ‫ا‬ ‫تحقثق‬ ‫فم‬ ‫فتشل‬ ‫فناا‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫ع‬ ‫شنت‬ ‫ععوس‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫دا‬ ‫و‬ ‫درقكق‬ ‫و‬ ‫ره‬ ‫رنسبن‬ ‫ب‬ ‫طكوع‬ ‫در‬ ‫درهاف‬ ‫س‬ ‫(درني‬ 2022 : 535 5 -‫د‬ ‫فب‬ ‫م‬ ‫ساز‬ ‫جة‬ ‫دات‬ ً ‫ء‬ ‫الن‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫درحقةقن‬ ‫تبن‬ ‫ر‬ ‫يم‬ ‫ع‬ ‫در‬ ‫در‬ ‫بإدس‬ ‫فل‬ ‫رتت‬ ‫ألعة‬ ‫ء‬ 6 -‫ن‬ ‫د‬ ‫ركاس‬ ‫كةن‬ ‫درع‬ ‫و‬ ‫ةن‬ ‫درعك‬ ‫ةن‬ ‫داه‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ةن‬ ‫أه‬ ‫ز‬ ‫وتب‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ه‬ ‫صنعن‬ ‫يحد‬ ‫الل‬ ‫ت‬ ‫در‬ ‫صنة‬ ‫رسن‬ 7 -‫ة‬ ‫است‬ ‫اارةن‬ ‫ة‬ ‫بيوس‬ ‫دتم‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫وضوفم‬ ‫در‬ ‫فل‬ ‫شتت‬ -‫العلمية:‬ ‫األهمية‬ -‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫وضوع‬ ‫ب‬ ‫تعكقن‬ ‫در‬ ‫دربحوث‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫راس‬ ‫ب‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫كتبن‬ ‫در‬ ‫دء‬ ‫ج‬ -‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫رتن‬ ‫ب‬ ‫تبطن‬ ‫در‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫دز‬ ‫ال‬ ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫مشكلة‬ ‫تفسير‬ ‫في‬ ‫النظريات‬ ‫توظيف‬ ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫رظ‬ ‫أوضح‬ ‫و‬ ‫أو‬ ‫ة‬ ‫صوس‬ ‫رن‬ ‫تتضح‬ ‫م‬ ‫ركنظ‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫درع‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫د‬ ‫فل‬ ‫درتت‬ ‫من‬ ‫يظ‬ ‫خمل‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ -‫رتن‬ ‫ب‬ ‫تتعكق‬ ‫درتم‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫اد‬ ‫درنوع‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫تت‬ ‫د‬ ‫فم‬ ‫يهثد‬ ‫درب‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فا‬ ‫تس‬ ‫عا‬ ‫خ‬ ‫اد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ط‬ ‫أي‬ ‫رن‬ ‫تتبثد‬ ‫ازي‬ ‫ر‬ ‫مل‬ ‫ه‬ ‫درظ‬ ‫فهل‬ ‫فم‬ ‫درتو‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ) ‫النظرية:‬ ‫اد‬ ‫رو‬ ‫أهم‬ ‫الرد‬ ‫دو‬ ‫ظهو‬ ‫اد‬ ‫غل‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫فد‬ ‫تبن‬ ‫ت‬ ‫در‬ ‫دود‬ ‫در‬ ‫أهل‬ ‫أيا‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫أا‬ ‫سد‬ ‫دو‬ ‫ى‬ ‫ش‬ : ‫سدو‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫ديم‬ ‫درعاو‬ ‫درسكور‬ ‫أا‬ ‫سد‬ ‫دو‬ ‫ومتت‬ ‫ا‬ ‫داية‬ ‫بعض‬ ‫فم‬ ‫ع‬ ‫يسح‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫درنتوص‬ ‫اهل‬ ‫ى‬ ‫أخ‬ ‫فعل‬ ‫وهم‬ ‫وام؛‬ ‫ف‬ ‫(د‬ ‫اهل‬ ‫ستخاان‬ ‫در‬ ‫اوز‬ ‫در‬ ‫وبعض‬ ‫درتثاشوه‬ ‫و‬ ‫دريوس‬ ‫و‬ ‫درتك‬ ‫وهم‬ ‫اوز؛‬ ‫در‬ ) ‫ه‬ ‫وغث‬ ‫رثا‬ ‫ب‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دلع‬ ‫و‬ ‫دء‬ ‫دريت‬ ‫داواه‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫من‬ ‫يظ‬ ‫خمل‬ ‫واد‬ -‫العملية:‬ ‫األهمية‬ -‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ة‬ ‫درحة‬ ‫اد‬ ‫تل‬ ‫درن‬ ‫ط‬ ‫رإليب‬ ‫كد‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫در‬ ‫أو‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫التواة‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫فةقوم‬ ‫مد‬ ‫دالخ‬ ‫درطمع‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫ب‬ ‫دح‬ ‫شنز‬ ‫أا‬ ‫ركطمع‬ ‫اعةن‬ ‫ه‬ -‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فا‬ ‫تس‬ ‫عا‬ ‫درتن‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫اد‬ ‫درحا‬ ‫فم‬ ‫فا‬ ‫تس‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ‫دتخ‬ ‫فم‬ ‫دس‬ ‫درق‬ ‫ع‬ ‫صن‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬
	‫ي‬ ‫ياوث‬ ‫فسبقه‬ ‫ا‬ ً ‫ددئ‬ ‫د‬ ‫ركت‬ ‫ط‬ ‫ب‬ ‫ميللر‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ة‬ ‫درحة‬ ‫أو‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫أا‬ ‫ط‬ ‫ليب‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫ععوس‬ ‫ن‬ ‫يتة‬ ‫ص‬ ‫داعخ‬ ‫ه‬ ‫دت‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ -‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫رعمج‬ ‫دال‬ ‫وب‬ ‫خط‬ ‫وض‬ ‫فم‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فا‬ ‫تس‬ ‫عا‬ ‫درعاو‬ ‫تواةه‬ ‫فستط‬ ‫رل‬ ‫اد‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫أا‬ ‫اثكك‬ ‫ى‬ ‫ش‬ ‫يثإ‬ ‫دين)؛‬ ‫(دلز‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫الادل‬ : ‫ر‬ ‫دا‬ ‫ف‬ ‫ةقوم‬ ‫دسا‬ ‫بسبب‬ ‫حب‬ ‫در‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫فقوم‬ ‫اأا‬ ‫آخ‬ ‫اوض‬ ‫ر‬ ‫التواثهه‬ ‫فةقوم‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫اياس‬ ‫ط‬ ‫ليب‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫ععوس‬ ‫ن‬ ‫يتة‬ ‫درطمع‬ ‫زامئه‬ ‫فك‬ ‫رتن‬ ‫ب‬ ‫رب‬ ‫درط‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫يتهل‬ ‫أا‬ ‫يستطة‬ ‫دراوس‬ ‫من‬ ‫يظ‬ ‫ضوء‬ ‫وفم‬ -‫درتن‬ ‫اد‬ ‫يم‬ ‫فع‬ ‫ئه‬ ‫أالن‬ ‫أيا‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫ا‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫فم‬ ‫ة‬ ‫دا‬ ‫دد‬ ‫أف‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فا‬ ‫تس‬ ‫عا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬
	‫وهم:‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫فم‬ ‫م‬ ‫يظ‬ ‫جمث‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫تل‬ -‫يستطة‬ ‫خمره‬ ‫اد‬ ‫درتم‬ ‫و‬ ‫دراوس‬ ‫من‬ ‫ويظ‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫من‬ ‫ويظ‬ ‫من‬ ‫از‬ ‫در‬ ‫فكةن‬ ‫درتت‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫أ‬ -‫اإلحباط‬ ‫نظرية‬ -‫ان:‬ ‫العدو‬ ‫ط‬ ‫رإليب‬ ‫ن‬ ‫يتة‬ ‫من‬ ‫درنظ‬ ‫تتسث‬ ‫هو‬ ‫ا‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫أا‬ ‫من‬ ‫درنظ‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫ى‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫اى‬ ‫ب‬ ‫تبطن‬ ‫ا‬ ‫تتوا‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫عاة‬ ‫أا‬ ‫من‬ ‫درنظ‬ ‫س‬ ‫أيي‬ ‫ى‬ ‫ش‬ ‫ا‬ ‫دد‬ ‫داف‬ ‫انه‬ ‫يم‬ ‫فع‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫درخ‬ ‫وف‬ ‫درظ‬ ‫أا‬ ‫و‬ ‫راشهل‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫دد‬ ‫ز‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ ‫دد‬ ‫ز‬ ‫فتك‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫انه‬ ‫يم‬ ‫فع‬ ‫ت‬ ‫درتم‬ ‫ساةن‬ ‫حاث‬ ‫(ديما‬ ‫ى‬ ‫أخ‬ ‫دال‬ ‫فو‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫ب‬ ‫أو‬ ‫حب‬ ‫در‬ ‫ال‬ ‫درع‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫ب‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫تت‬ ‫درتم‬ ‫هم‬ ‫ط‬ ‫دليب‬ 2003 : 55 ) ‫(درخورم‬ ‫دريغث‬ ‫أخةه‬ ‫يحو‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫بإالادل‬ ‫اعن‬ ‫در‬ 2008 : 109 ) ‫ب‬ -‫ال‬ ‫التفاعلية‬ ‫النظرية‬ ‫رمزية:‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫درق‬ ‫منة‬ ‫فش‬ ‫فم‬ ‫ازي‬ ‫در‬ ‫فل‬ ‫درتت‬ ‫من‬ ‫يظ‬ ‫ظه‬ ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫أهداف‬ : ً ‫ثالثا‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫وهو‬ ‫ئةسم‬ ‫در‬ ‫هافه‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫عا‬ ‫جةن‬ ‫تافل‬ ‫جةن‬ ‫ف‬ ‫أهادف‬ ‫فاة‬ ‫درهاف‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫تحا‬ ‫دياساا‬ ‫يثإ‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫ضم‬ ‫اوياة‬ ‫يم‬ ‫دليس‬ ‫درسكور‬ ‫فك‬ ‫من‬ ‫از‬ ‫در‬ ‫فكةن‬ ‫درتت‬ ‫من‬ ‫درنظ‬ ‫ساز‬ ‫وعا‬ ‫الكوا‬ ‫با‬ ‫هث‬ ‫شا‬ ‫فك‬ ‫وهم:‬ ‫ئةسم‬ ‫در‬ ‫درهاف‬ -‫اع‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ى:‬ ‫اب‬ ‫جةن‬ ‫دات‬ ‫يةن‬ ‫يس‬ ‫ف‬ ‫عض‬ ‫جمث‬ ‫د‬ ‫ض‬ ‫ركتحكثل‬ ‫ةن‬ ‫أ‬ -‫اإلنسان‬ ‫طبيعة‬ -‫درتن‬ ‫فثه‬ ‫فكه‬ ‫درتم‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دع‬ ‫درو‬ ‫صن‬ ‫فم‬ ‫واتأج‬ ‫اؤج‬ ‫ؤمته‬ ‫ال‬ : -‫طبي‬ ‫االجتماعي‬ ‫اقع‬ ‫الو‬ ‫عة‬ ‫ي‬ -‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫درتت‬ ‫رهب‬ ‫ب‬ ‫شتسل‬ ‫دجم‬ ‫إدس‬ ‫و‬ ‫ي‬ ‫وفت‬ ‫اهنم‬ ‫دع‬ ‫او‬ ‫ؤمته‬ ‫ال‬ : -‫المجتمع‬ ‫طبيعة‬ ‫درت‬ ‫در‬ ‫دس‬ ‫فد‬ ً ‫انتيم‬ ‫شواا‬ ‫ورتنه‬ ‫به‬ ً ‫اسك‬ ً ‫غط‬ ‫ض‬ ‫ؤمته‬ ‫ال‬ : ‫د‬ ‫سي‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫(فه‬ 2010 : 200 ) -‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫ةن‬ ‫دف‬ ‫داج‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ -‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫ضثد‬ ‫تع‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫فعل‬ ‫سدة‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬
	‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬	2023 2023 2023 2023	‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬	‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ .	: : : :	‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬	45 46 47 48	‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ .	: : : :	‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬

‫وهم:‬ ‫ةن‬ ‫أ‬ ‫هةل‬ ‫ات‬ ‫فاة‬ ‫ر‬ ‫من‬ ‫درنظ‬ ‫دد‬ ‫سو‬ ‫توصل‬ ‫ج‬ 1 ‫للنظرية:‬ ‫الرئيسية‬ ‫األفكار‬ 1 - 
-

  ‫در‬ ‫فم‬ ‫نسثد‬ ‫در‬ ‫الثد‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫و‬ ‫ف‬ ‫ر‬ ‫هن‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ركتن‬ ‫تع‬ ‫ابعا‬ ‫ر‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫فن‬ ‫ع‬ ‫ر‬ ‫ؤ‬ ‫درتس‬ ‫اد‬ ‫وفن‬ ‫ا‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫وض‬ ‫جةن‬ ‫رم:‬ ‫درت‬ ‫درنحو‬ ‫فك‬ ‫وهم‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ -‫؟‬ ‫اع‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫ء‬ ‫دلعي‬ ‫اهل‬ ‫ع‬ ‫اب‬ ‫غث‬ ‫أو‬ ‫ساي‬ ‫در‬ ‫درعنف‬ ‫اهل‬ ‫د‬ ‫ع‬ ‫اب‬ ‫فكوا‬ ‫أا‬ ‫كد‬ ‫وم‬ ‫ركضحةن‬ ‫نه‬ ‫وا‬ ‫اد‬ ‫اتع‬ ‫م‬ ‫ف‬ ‫فكوا‬ ‫أا‬ ‫ب‬ ‫ف‬ ‫د‬ ‫تن‬ ‫درتعل‬ ‫س‬ ‫دفتب‬ ‫شتل‬ ‫ورتم‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ 


		‫ويم؟‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫فثه‬ ‫فكه‬ ‫درتم‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫ا‬	-
		‫ويم؟‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫ا‬ ‫ويم؟‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫ةن‬ ‫دف‬ ‫داج‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫ا‬	--
		‫ويم؟‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫ضثد‬ ‫تع‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫فعل‬ ‫سدة‬ ‫ا‬	-
	‫ويم؟‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬	-‫درتع‬ ‫فم‬ ‫نسثد‬ ‫در‬ ‫الثد‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫و‬ ‫ف‬ ‫ر‬ ‫هن‬ ‫هل‬
	‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫مفاهيم‬ : ً ‫خامسا‬ ‫وهم:‬ ‫هةل‬ ‫ات‬ ‫فاة‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ات‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫فم‬ ‫ستخاان‬ ‫در‬ ‫ةن‬ ‫دا‬ ‫يطكح‬ ‫در‬ ‫هم‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫هةل‬ ‫دراس‬ ‫ورا‬ ‫تن‬ ‫وعا‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬
	‫التنمر:‬ ً ‫لغة‬ ‫وتن‬ ‫ي‬ ‫عا‬ ‫درخكق‬ ‫مء‬ ‫ال‬ ‫رك‬ ‫ل‬ ‫فق‬ : ‫تن‬ ‫در‬ ‫اا‬ ‫أوفاه‬ ‫و‬ ‫وتنت‬ ‫د‬ ‫انظوس‬ ‫(دالد‬ ً ‫ضب‬ ‫وغ‬ ً ‫د‬ ‫اتنت‬ ‫ه‬ ‫تكق‬ ‫تغ‬ ‫أي‬ ‫ره‬ ‫وتن‬ ‫وجبس‬ ‫ه‬ ‫غث‬ ‫أي‬ ‫واهه‬ ‫وي‬ ‫ث‬ ‫ج‬ 13:235 ) ً ‫نظريا‬ ‫درخوف‬ ‫أو‬ ‫درضثق‬ ‫أو‬ ‫دااى‬ ‫فم‬ ‫درتسبب‬ ‫ر‬ ‫شهاف‬ ‫يتسم‬ ‫أو‬ ‫رتظم‬ ‫أو‬ ‫اساي‬ ‫دفتادء‬ :
		(Georgiou&Stavrinides,2013:165	(

‫ويم‬ ‫دلرتت‬‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫الت‬ ‫تساؤ‬ : ً 
‫بأنه‬ ً ‫أيضا‬ ‫ويعرف‬ ‫ومكوا‬

  ‫ا‬ ‫اتع‬ ‫بشكل‬ ‫آخ‬ ‫بشخص‬ ‫دس‬ ‫رإلض‬ ‫شهاف‬ ‫س‬ ‫اتت‬ ‫ديم‬ ‫فاو‬ ‫كور‬ : ‫اعثنن‬ ‫مقن‬ ‫بط‬ ‫فكوا‬ ‫دي‬ ‫ف‬ ‫كور‬ ‫بأيه‬ ‫درتن‬ ‫ز‬ ‫ت‬ ‫وم‬ ً ‫اساف‬ ‫أو‬ ً ‫يتسة‬ ‫ا‬ ‫دا‬ ‫درعاو‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫اال‬ ‫ءد‬ ‫دل‬ ‫ع‬ ‫ارق‬ ‫ب‬ ‫الز‬ ‫درتن‬ ‫أاهكته:‬ ‫واد‬ ‫دالخ‬ ‫درشخص‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫فك‬ ‫درسكطن‬ ‫ع‬ ‫دجتس‬ ‫يم‬ ‫دره‬ ‫ثل‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫ظه‬ ‫درتم‬ ‫و‬ ‫يا‬ ‫يت‬ ‫د‬ ‫عبكن‬ ‫فك‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫وفن‬ ‫ا‬ ‫فك‬ ‫فطكق‬ ‫ايطكح‬ ‫يتس‬ ‫ره‬ ‫وف‬ ‫ا‬ ‫يسب‬ ‫عهل‬ ‫ف‬ ‫دضم‬ ‫دفت‬ ‫ت‬ ‫ا‬ ‫الثئن‬ ‫فم‬ ‫دد‬ ‫داف‬ ‫ا‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫تتةح‬ ‫ركومب‬ ‫مد‬ ‫رألخ‬ ‫درشخيةن‬ ‫كت‬ ‫در‬ ‫فك‬ ‫جمع‬ ‫د‬ ‫دو‬ ‫ئل‬ ‫در‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫اهل‬ ‫خاا‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫م‬ ‫هت‬ ‫د‬ ‫فس‬ ‫يا‬ ‫دليت‬ ‫عبك‬ ‫فك‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫وفن‬ ‫ا‬ ‫هم‬ ‫ت‬ ‫طة‬ ‫درتثاشوه‬ ‫دو‬ ‫دريوس‬ ‫دو‬ ‫ئل‬ ‫در‬ ‫ل‬ ‫دس‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫الثنهل‬ ‫فة‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫خمره‬ ‫اد‬ ‫دد‬ ‫ف‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫ئل‬ ‫در‬ ‫فك‬ ‫ئل‬ ‫ع‬ ‫نه‬ ‫ف‬ ‫ةن‬ ‫دا‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫مقن‬ ‫ج‬ ‫فم‬ ‫الثنه‬ ‫فة‬ ‫تختكف‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫ه‬ ‫وه‬ ‫ع‬ ‫ب‬ ‫ر‬ ‫ة‬ ‫اه‬ ‫درتثاشوه‬ ‫و‬ ‫ركيوس‬ ‫ه‬ ‫يش‬ ‫دو‬ ‫تومت‬ ‫اهل‬ ‫ان‬ ‫درع‬ ‫ئل‬ ‫در‬ ‫دو‬ ‫دع‬ ‫دتس‬ ‫رو‬ ‫ا‬ ‫دد‬ ‫ف‬ ‫د‬ ‫الثد‬ ‫ل‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫ه‬ ‫وغث‬ ‫تومتش‬ ‫اهل‬ ‫ع‬ ‫ب‬ ‫در‬ ‫دربإ‬ ‫فك‬ ‫ئل‬ ‫ع‬ ‫وانه‬ ‫تور‬ ‫تةا‬ ‫و‬ ‫دم‬ ‫يستق‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫فمع‬ ‫د‬ ‫فس‬ ‫أو‬ ‫عته‬ ‫د‬ ‫فس‬ ‫بقيا‬ ‫درضحةن‬ ‫فد‬ ‫ف‬ ‫دلع‬ ‫يش‬ ‫أي‬ ‫عن‬ ‫درس‬ ‫تشومه‬ ‫سا‬ ‫ش‬ ‫در‬ ‫تنتش‬ ‫أا‬ ‫كد‬ ‫ف‬ : ‫ح‬ ‫در‬ ‫أو‬ ‫سثئن‬ ‫در‬ ‫أ‬ ‫ان‬ ‫و‬ ‫م‬ ‫شز‬ ‫عا‬ ‫ا‬ ‫ص‬ ‫أعخ‬ ‫فاة‬ ‫ه‬ ‫النش‬ ‫فةقوم‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫ئل‬ ‫و‬ ‫فب‬ ‫ان‬ ‫ح‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫نشوس‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫درتن‬ ‫كةن‬ ‫ف‬ ‫اد‬ ‫تل‬ ‫درن‬ ‫دج‬ ‫دلي‬ ‫أو‬ ‫درضحةن‬ ‫راى‬ ‫درنتسم‬ ‫س‬ ‫درض‬ ‫اد‬ 


	Cilliers& Chinyamurindi					-	2
	‫دركتظة‬ ‫يةل‬ ‫در‬ ‫ج‬ ‫درنش‬ ‫اد‬ ‫دو‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ء‬ ‫دلعي‬ ‫ن‬ 2021 : 14 ) : ً ‫نظريا‬ ‫اإللكتروني‬ ‫التنمر‬ ‫ئ‬ ‫درو‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫دؤه‬ ‫ا‬ ‫شتل‬ ‫كور‬ ‫أي‬ ‫أيه:‬ ‫فك‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ) ‫ا‬ ‫(تواوي‬ ‫ف‬ ‫ومع‬ ‫(فبا‬ ‫ده‬ ‫ج‬ ‫د‬ ‫أو‬ ‫سافن‬ ‫در‬ ‫ءة‬ ‫دل‬ ‫أو‬ ‫تن‬ ‫درتم‬ ‫وف‬ ‫در‬ ‫أو‬ ‫دد‬ ‫داف‬ ‫عبل‬ ‫اد‬ ‫ةن‬ ‫ع‬ ‫در‬ ‫أو‬ ‫ويةن‬ ‫دلرتت‬ ‫أو‬ ‫دفن‬ ‫اع‬ ‫ئل‬ ‫س‬ ‫س‬ ‫اتت‬ ‫بشكل‬ ‫قل‬ ,2020 : 28 ) ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫بأنه:‬ ‫وآخرون‬ ‫سميث‬ ‫وعرفه‬ ‫ئ‬ ‫و‬ ‫تخادم‬ ‫ب‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫أو‬ ‫فن‬ ‫ا‬ ‫به‬ ‫تقوم‬ ‫ا‬ ‫اتع‬ ‫ديم‬ ‫فاو‬ ‫ل‬ ‫ف‬ ‫ل‬ ‫ضحة‬ ‫ضا‬ ‫دروعا‬ ‫وس‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫د‬ ً ‫دس‬ ‫ا‬ ‫ويةن‬ ‫دلرتت‬ ‫ل‬ ‫تي‬ ‫د‬ ‫ي‬ ‫فد‬ ‫ع‬ ‫دراف‬ ‫تستطة‬ ‫ن‬ ‫تسه‬ 3 -‫تن‬ ‫در‬ ‫درشخص‬ ‫م‬ ‫قة‬ ‫أي‬ ‫درشخيةن‬ ‫ل‬ ‫ديتح‬ -‫آخ‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫عخيةن‬ ‫ل‬ ‫يتح‬ ‫ب‬ ً ‫وية‬ ‫رتت‬ ‫درضحةن‬ -‫وس‬ ‫فم‬ ‫فق‬ ‫درضحةن‬ ‫عل‬ ‫ر‬ ‫ويةن؛‬ ‫دلرتت‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫ددخل‬ ‫يش‬ ‫أو‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫اال‬ ‫جن‬ ‫دس‬ ‫وتت‬ ‫د‬ ً ‫بسهورن‬ ‫يتسه‬ ‫أو‬ (smith& et al , 2008:376) ( ‫الرحيم‬ ‫عبد‬ ‫ويعرف‬ 2021 : 177 ‫أنه:‬ ‫على‬ ‫اإللكتروني‬ ‫التنمر‬ ) ‫س‬ ‫واتت‬ ‫ا‬ ‫اتع‬ ‫دء‬ ‫ش‬ ‫اد‬ ‫ى‬ ‫داخ‬ ‫ويةن‬ ‫دلرتت‬ ‫ة‬ ‫دااهز‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫أو‬ ‫ورن‬ ‫ح‬ ‫در‬ ‫دتف‬ ‫درهو‬ ‫أو‬ ‫ب‬ ‫درح‬ ‫ة‬ ‫أاهز‬ ‫خمل‬ ً ‫ائيا‬ ‫إجر‬ ‫اإللكتروني‬ ‫التنمر‬ ‫تعريف‬ : ‫اد‬ ‫فن‬ ‫ا‬ ‫أو‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫به‬ ‫فقوم‬ ‫ديم‬ ‫فاو‬ ‫فعل‬ ‫أي‬ ‫هو‬ ‫خ‬ ‫مل‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫رطمع‬ ‫دين‬ ‫در‬ ‫فام‬ ‫أو‬ ‫دااى‬ ‫رح‬ ‫ر‬ ‫تهاف‬ ‫ةن‬ ‫ع‬ ‫در‬ ‫ل‬ ‫تي‬ ‫د‬ ‫ة‬ ‫أاهز‬ ‫اآلثار:‬ ً ‫لغة‬ ‫ح:‬ ‫دريح‬ ‫س‬ ‫(اخت‬ ‫درسةف‬ ‫بن‬ ‫وض‬ ‫درشمء‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫اد‬ ‫بقم‬ ‫ا‬ : 13 ) ً ‫أيضا‬ ‫ويعرف‬ ‫اع‬ ‫أو‬ ‫يسةن‬ ‫درعمان‬ ‫يا‬ ‫ا‬ ‫دء‬ ‫و‬ ‫فةه‬ ‫ؤج‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫فمان‬ ‫ر‬ ‫ت‬ ‫ا‬ : ‫نومن‬ ‫ي‬ ‫(درعسث‬ 1425 ‫ر)‬ ‫ه‬ : ً ‫نظريا‬ ‫االجتماعية‬ ‫اآلثار‬ ‫د‬ ‫درتعل‬ ‫تبع‬ : ‫أيه‬ ‫فك‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫اوا‬ ‫ف‬ ‫فع‬ ‫ف‬ ‫ات‬ ‫م‬ ‫كو‬ ‫د‬ ‫أبع‬ ‫و‬ ‫اثد‬ ‫اض‬ ‫ره‬ ‫فكوا‬ ‫درتبع‬ ‫ه‬ ‫وه‬ ‫فن‬ ‫در‬ ‫به‬ ‫تقوم‬ ‫أو‬ ‫ا‬ ‫دليس‬ ‫به‬ ‫فقوم‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫اةن‬ ‫س‬ ‫آج‬ ‫جبةعته‬ ‫يا‬ ‫ا‬ ‫اه‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ده‬ ‫درظو‬ ‫فكتل‬ ‫جةن‬ ‫دات‬ ‫يةن‬ ‫إيس‬ ‫و‬ ‫ع‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫ه‬ ‫وه‬ ‫تتو‬ ‫ا‬ ‫ا‬ : ‫(سعثا‬ ‫بعثاة‬ ‫أو‬ ‫اى‬ ‫در‬ ‫مبن‬ ‫ع‬ ‫أو‬ ‫كبةن‬ ‫تتوا‬ ‫وعا‬ ‫الةن‬ ‫ف‬ 272 2020 ) : ً ‫ائيا‬ ‫إجر‬ ‫االجتماعية‬ ‫اآلثار‬ ‫دلي‬ ‫به‬ ‫فقوم‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ركتعل‬ ‫درسكبةن‬ ‫درتبع‬ ‫أو‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫فم‬ ‫درسكبةن‬ ‫رتبع‬ ‫ب‬ ‫ومقيا‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫فك‬ ‫فن‬ ‫در‬ ‫ظ‬ ‫يس‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫رن‬ ‫درعز‬ ‫و‬ ‫دء‬ ‫يطو‬ ‫د‬ ‫درسكبةن‬ ‫درتبع‬ ‫واد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫ع‬ ‫ح‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ : ً ‫نظريا‬ ‫االجتماعي‬ ‫اصل‬ ‫التو‬ ‫اقع‬ ‫مو‬ ‫فك‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫دع‬ ‫او‬ ‫وا‬ ‫دخ‬ ‫و‬ ‫روس‬ ‫ف‬ ‫ف‬ ‫فع‬ ‫أيه‬ : : ‫فثا‬ ( 574 2019 ) ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫حدود‬ : ً ‫سادسا‬ ‫درح‬ ‫تتويا‬ ‫وعا‬ ‫دربحإ‬ ‫كةن‬ ‫ف‬ ‫رضب‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫وضعه‬ ‫درحاود‬ ‫ه‬ ‫وه‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫فمع‬ ‫أو‬ ‫عته‬ ‫شهاد‬ ‫خط‬ ‫أو‬ 4 -‫أو‬ ‫ان‬ ‫اح‬ ‫اعكوا‬ ‫أو‬ ‫آخ‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫عخص‬ ‫دس‬ ‫أ‬ ‫ل‬ ‫تق‬ ‫ر‬ ‫وتشث‬ ‫دس‬ ‫دا‬ ‫ء‬ ‫فش‬ ‫اود‬ ‫فك‬ ‫ه‬ ‫يش‬ ‫جل‬ ‫ج‬ ‫اح‬ ‫وض‬ ‫فم‬ ‫وهو‬ ‫درضحةن‬ ‫تيوم‬ ‫اهل‬ ‫يا‬ ‫دليت‬ ‫فك‬ ‫صوس‬ ‫اد:‬ ‫الموضوعي:‬ ‫الحد‬ ‫جم‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫آج‬ ‫بعض‬ ‫فك‬ ‫ف‬ ‫درتع‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ورا‬ ‫تن‬ ‫يثإ‬ ‫يا‬ ‫دليت‬ ‫ع‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫المكاني:‬ ‫الحد‬ ‫م‬ ‫در‬ ‫ااشنن‬ ‫فم‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ 5 -‫اع‬ ‫فك‬ ‫درحيول‬ ‫اال‬ ‫درضحةن‬ ‫ا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫اث‬ ّ ‫تح‬ ‫أي‬ ‫درخادع‬ ‫كوا‬ ‫ره‬ ‫س‬ ‫دة‬ ‫ف‬ ‫أو‬ ‫ه‬ ‫النش‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫فقوم‬ ‫جل‬ ‫درضحةن‬ ‫فد‬ ‫دس‬ ‫د‬ ‫أو‬ ‫ان‬ ‫اح‬ ‫ف‬ ‫ب‬ : ‫ي‬ ‫البشر‬ ‫الحد‬ ‫يا‬ ‫دليت‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫الزماني:‬ ‫الحد‬ ‫م‬ ‫رع‬ ‫داول‬ ‫درتيل‬ 1444 ‫ر‬ ‫ه‬ ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫أدبيات‬ : ً ‫ثالثا‬ ‫اإللكتروني:‬ ‫التنمر‬ ‫آثار‬ ‫أ_‬ ‫دال‬ ‫ه‬ ‫وه‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫فك‬ ‫س‬ ‫آج‬ ‫فاة‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫فحاث‬ ‫ع‬ ‫س‬ ‫ج‬ ‫ا‬ 6 -‫ي‬ ‫دليت‬ ‫اد‬ ‫فن‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫ا‬ ‫عخص‬ ‫د‬ ‫تبع‬ ‫ب‬ ‫فقوم‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫أا‬ ‫أي‬ ‫د‬ ‫تبع‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫عخص‬ ‫دوا‬ ‫فن‬ ‫ا‬ ‫ء‬ ‫بإيش‬ ‫فقوم‬ ‫جأا‬ 7 -‫ت‬ ‫در‬ ‫فق‬ ‫ض‬ ‫در‬ ‫ر‬ ‫تشث‬ ‫ويةن‬ ‫دلرتت‬ ‫فقن‬ ‫ض‬ ‫در‬ ‫درتها‬ ‫و‬ ‫درتشومهةن‬ ‫و‬ ‫درشاشاة‬ ‫و‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫شاد‬ ‫أو‬ ‫مبن‬ ‫ع‬ ‫تتوا‬ ‫ا‬ ‫(اح‬ ‫خوف‬ ‫رن‬ ‫ي‬ ‫فم‬ ‫فعةش‬ ‫درضحةن‬ ‫عل‬ ‫ر‬ 2021 : 363 ) ‫درتن‬ ‫بسبب‬ ‫تحاث‬ ‫درتم‬ ‫درنتسةن‬ ‫و‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫واد‬ ‫داال‬ ‫بعثاة‬ 8 -‫داخمقةن‬ ‫غث‬ ‫درتثاشوه‬ ‫و‬ ‫دريوس‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫شكم:‬ ‫ا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬  9 -‫فم‬ ‫ف‬ ‫(در‬ ‫فكثه‬ ‫درتطتل‬ ‫أو‬ ‫درشخيةن‬ ‫ب‬ ‫درحس‬ ‫عن‬ 2018 : 125 ) ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫درقكق‬  ‫د‬ ‫در‬ ‫تقاش‬ ‫ديخت‬  ‫التقليدي:‬ ‫التنمر‬ ‫عن‬ ‫اإللكتروني‬ ‫التنمر‬ ‫اختالف‬ ‫ج_‬ ‫درتب‬ ‫به‬ ‫درتش‬ ‫اد‬ ‫غل‬ ‫در‬ ‫فك‬ ‫ث‬ ‫الثد‬ ‫د‬ ‫رتن‬ ‫يةل‬ ‫در‬ ‫(فبا‬ ‫اا‬ ‫فقا‬ ‫الثنه‬ ‫دختمف‬ ‫فاة‬ ‫ر‬ ‫هن‬ ‫أا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫و‬ ‫درتقكثاي‬ ‫سي‬ ‫يتح‬ ‫د‬ ‫درتتتث‬ ‫و‬ ‫درنتس‬ ‫دء‬ ‫إش‬ ‫و‬ ‫ع‬ ‫جتئ‬ ‫د‬  2021 : 178 ‫هم:‬ ‫الثنه‬ ‫دختمف‬ ‫فاة‬ ) ‫داجل‬ ‫دب‬ ‫دضط‬  ‫د‬ ‫خاس‬ ‫در‬ ‫جم‬ ‫وتع‬ ‫ا‬ ‫دلدا‬ ‫ت‬ ‫الل‬ ‫درضحةن‬ ‫فك‬ ‫فق‬ ‫تقتي‬ ‫درسكبةن‬ ‫س‬ ‫دالج‬ ‫أا‬ ‫ج‬ ‫يثإ‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫درشخص‬ ‫ر‬ ‫ه‬ ‫وز‬ ‫ت‬ ‫المتنمر‬ ‫شخصية‬ ‫عن‬ ‫لإلفصاح‬ ‫حاجة‬ ‫ال‬ ‫عخيثت‬ ‫ء‬ ‫خت‬ ‫فك‬ ‫ة‬ ‫درقاس‬ ‫رافه‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬ : ‫ه‬ ‫بشخي‬ ‫ص‬ ‫داعخ‬ ‫فن‬ ‫اع‬ ‫دوا‬ ‫درتن‬ ‫كةن‬ ‫بع‬ ‫اه‬ ‫قة‬ ‫فنا‬ ‫ل‬ ‫د‬ ‫تحا‬ ‫شتخت‬ ‫فقا‬ ‫درحقةقةن‬ ‫ثته‬ ‫س‬ ‫استع‬ ‫دة‬ ‫اض‬ ‫كواة‬ ‫و‬ ‫فم‬ ‫دات‬ ‫دفق‬ ‫تو‬ ‫وء‬ ‫و‬ ‫وفوضومن‬ ‫ديةن‬ ‫فاو‬ ‫كواة‬ ‫اد‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫يم‬ ‫فع‬ ‫(دراغثكبم‬ ‫ت‬ ‫رك‬ 2021 : 43 ) ‫اإللكتروني:‬ ‫التنمر‬ ‫أشكال‬ ‫ب_‬ 1 -‫يحوب‬ ‫در‬ ‫ويةن‬ ‫دلرتت‬ ‫ئل‬ ‫در‬ ‫وهم‬ ‫درعادئةن‬ ‫ئل‬ ‫در‬ ‫رن‬ ‫وابت‬ ‫ضبن‬ ‫غ‬ ‫الكغن‬ ‫ن‬ ‫وهم:‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫ل‬ ‫أعك‬ ‫فاة‬ ‫د‬ ‫ومك‬ ‫اا‬ ‫أين‬ ‫و‬ ‫متى‬ ‫دل‬ ‫درتن‬ ‫أا‬ ‫س‬ ‫درنه‬ ‫وضح‬ ‫فم‬ ‫رواه‬ ً ‫واه‬ ‫درتقكثاي‬ ‫درتن‬ ‫فحاث‬ ‫ا‬ ً ‫دة‬ ‫ف‬ : ‫رتت‬ ‫ويم‬ ‫ء‬ ‫س‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫أو‬ ‫ح‬ ‫دريب‬ ‫فم‬ ‫درعطم‬ ‫فم‬ ‫أو‬ ‫ل‬ ‫درع‬ ‫م‬ ‫أف‬ ‫فم‬ ‫وعا‬ ‫أي‬ ‫فم‬ ‫فةحاث‬
	‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬	2023 2023 2023 2023	‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬	‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ .	: : : :	‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬	49 50 51 52	‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ .	: : : :	‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬

( ‫مد‬ ‫رآلخ‬ ‫دين‬ ‫در‬ ‫فام‬ ‫أو‬ ‫دااى‬ ‫رح‬ ‫ر‬ ‫تهاف‬ ‫ديةن‬ ‫فاو‬ : ً ‫ائيا‬ ‫إجر‬ ‫االجتماعي‬ ‫اصل‬ ‫التو‬ ‫اقع‬ ‫مو‬ ‫اد‬ ‫األفر‬ ‫بين‬ ‫نقله‬ ‫ارية‬ ‫استمر‬ ‫و‬ ‫انتشاره‬ 
‫اإللكتروني‬ ‫التنمر‬ ‫بعملية‬ ‫القيام‬ ‫إلى‬ ‫األشخاص‬ ‫بعض‬ ‫تدعو‬ ‫التي‬ ‫األسباب‬ ‫عن‬ ‫أما‬ ‫ف‬ ‫قد‬ ‫(الشو‬ ‫وضحت‬ ‫يعر،‬ 2020 : 19 ‫وهي:‬ ‫أسباب‬ ‫عدة‬ )

  
		‫دالخ‬ ‫ف‬ ‫درط‬ ‫اد‬ ‫ة‬ ‫درغث‬ ‫عبل‬ ‫اد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫ضحةن‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫فكوا‬ ‫عا‬ ‫رافه‬ ‫درضعف‬ ‫ديب‬ ‫او‬ ‫ء‬ ‫خت‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫ورن‬ ‫اح‬	---	1 2 3
		‫درتن‬ ‫كةن‬ ‫بع‬ ‫اه‬ ‫قة‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫درتنيةس‬ ‫كةن‬ ‫بع‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫م‬ ‫قة‬	-	4
		‫دالخ‬ ‫ف‬ ‫درط‬ ‫فك‬ ‫ة‬ ‫درسةط‬ ‫ورن‬ ‫اح‬	-	5
	‫وهو‬ ‫دي‬ ‫فتق‬ ‫ب‬ ‫آخ‬ ‫هاف‬ ‫ومواا‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫كةن‬ ‫بع‬ ‫اه‬ ‫قة‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫بعثد‬ ‫ت‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫درعاشا‬ ‫وا‬ ‫جةن‬ ‫دات‬ ‫ين‬ ‫اك‬ ‫فك‬ ‫درحيول‬ ‫ر‬ ‫تن‬ ‫در‬ ‫عم‬	-	6
	‫د‬ ‫كة‬ ‫ف‬ ‫فم‬ ‫درضحةن‬ ‫شتوسط‬ ‫يثإ‬ : ‫ع‬ ‫ب‬ ‫در‬ ‫درتن‬ ‫وه‬ ‫اعثنن‬ ‫ئص‬ ‫بخي‬ ‫انه‬ -‫اإللكتروني‬ ‫التنمر‬ ‫أنماط‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫ت‬ ‫ف‬ ‫اختكتثد‬ ‫طثد‬ ‫ي‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫شتوزع‬ : ‫مقن‬ ‫بط‬ ‫درتن‬ ‫ن‬ ‫ي‬ ‫ل‬
	‫ل‬ ‫س‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫أو‬	‫ي‬ ‫دله‬ ‫و‬ ‫ئل‬ ‫درشت‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫دركتظم‬ ‫درتن‬ ‫اهل:‬ ‫ة‬ ‫ع‬ ‫اب‬
	‫درتن‬ ‫و‬ ‫ج‬ ‫ق‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫دريوس‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫اهل:‬ ‫دركتظم‬ ‫غث‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫فحاث‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫درتن‬ ‫وهو‬ : ‫ع‬ ‫ب‬ ‫در‬ ‫غث‬ ‫درتن‬ ‫فهو‬ ‫دالخ‬ ‫درن‬ ‫أا‬ ‫فم‬ ‫در‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫و‬ ‫و‬ ‫درتث‬ ‫دوا‬
	‫ا‬ ‫(درشنأوي‬ ‫د‬ ‫درت‬ ‫رشخيةن‬ ‫وتسمء‬ ‫ركشخص‬ ‫تسمء‬ ‫وانشوس‬ ‫صوس‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫درضحةن‬ ‫عخيةن‬ ‫ل‬ ‫ديتح‬ ‫اهل‬ ‫ياوجه‬ ‫وعا‬ ‫فم‬ ‫درضحةن‬ ‫ميظن‬ ‫د‬ 2014 : 4 )

‫التنمر‬ ‫لعقوبة‬ ‫المستخدمة‬ ‫انين‬ ‫القو‬ ‫و‬ ‫االحكام‬ ‫ه_‬

  ‫ركح‬ ‫وع‬ ‫ش‬ ‫در‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫فك‬ ‫تبن‬ ‫ت‬ ‫در‬ ‫درحقو‬ ‫يتظ‬ ‫ت‬ ‫عكوا‬ ‫در‬ ‫درشبك‬ ‫و‬ ‫دالرةن‬ ‫ب‬ ‫ةن‬ . 3 ‫ان‬ ‫درع‬ ‫دالددع‬ ‫و‬ ‫داخم‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫درع‬ ‫يكحن‬ ‫در‬ ‫فن‬ ‫ي‬ . 


											2
			)	laws.boe.gov.sa		‫دء‬ ‫دروزس‬ ‫كس‬ ‫ب‬ ‫دء‬ ‫درخب‬ ‫هثئن‬ (	.	‫دروجنم‬ ‫د‬ ‫عتي‬ ‫د‬ ‫فن‬ ‫ي‬	4
											‫اسة:‬
	: ‫فكل‬ ‫كن‬ ‫ي‬ ‫اهل‬ ‫م‬ ‫درح‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫ويم‬ ‫رةكت‬ ‫د‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫درسعودفن‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫كتن‬ ‫در‬ ‫عا‬ ‫ة‬ ‫دس‬ ‫وز‬ ‫دجكقته‬ ‫درتم‬ ‫مح‬ ‫ت‬ ‫أ‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫در‬ ‫رحا‬
	‫اد‬ ‫ا‬	‫درح‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫ج‬ ‫خ‬ ‫ب‬ ‫درتوجةن‬ ‫كن‬ ‫درح‬ ‫هاف‬ ‫ا‬ ‫وا‬ ‫عكوا‬ ‫در‬ ‫وتقنةن‬	‫تي‬ ‫د‬
	‫ص‬ ‫درخ‬ ‫و‬ ‫درحكوام‬ ‫درهمث‬ ‫ف‬ ‫درقط‬ ‫اد‬ ‫ما‬ ‫ع‬	70	‫اد‬ ‫دجه‬ ‫كن‬ ‫درح‬ ‫فم‬ ‫سر‬ ‫ع‬ ‫وعا‬ ‫ه‬ ‫س‬ ‫ديتش‬
	‫فح‬ ‫اك‬ ‫اال‬ ‫م‬ ‫يظ‬ ‫بسد‬ ‫درسعودفن‬ ‫بةن‬ ‫درع‬ ‫كتن‬ ‫در‬ ‫ان‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ‫بحم‬ ‫در‬ ‫وغث‬ ‫و‬ ‫تةن‬ ‫عكوا‬ ‫در‬ ‫دئل‬ ‫در‬ ‫وعوع‬ ‫اد‬ ‫درحا‬ ‫در‬ ‫م‬ ‫درنظ‬ ‫ومهاف‬ ‫دة‬ ‫ا‬ ‫ة‬ ‫فش‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫م‬ ‫درنظ‬ ‫وتتوا‬ ‫ع‬ ‫در‬ ‫دئل‬ ‫در‬ ‫ن‬ ‫ت‬ ‫كوا‬ ‫ةن‬ ‫ارا‬
						: ‫شكم‬ ‫ا‬ ‫رتأدفن‬ ‫وارا‬ ‫ره‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ق‬ ‫در‬ ‫درعقوب‬ ‫و‬ ‫دئل‬ ‫در‬ ‫هةه‬ ‫ا‬ ‫التحاشا‬
									.	‫تم‬ ‫عكوا‬ ‫در‬ ‫دااد‬ ‫تحقثق‬ ‫فك‬ ‫فاة‬ ‫س‬ ‫در‬	1
	‫م.‬	2023	‫أبريل‬	‫الثاني‬ .	:	‫العدد‬		53	‫عشر‬ ‫الثالث‬ .	:	‫المجلد‬

‫للدر‬ ‫المنهجية‬ ‫اءات‬ ‫اإلجر‬ ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫نوع‬ : ً ‫ال‬ ‫أو‬

  ‫شك‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫ع‬ ‫شت‬ ‫دروصتم‬ ‫ةل‬ ‫درتي‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬ ‫وصيةن‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ي‬ ‫دربة‬ ‫ا‬ ‫ول‬ ‫ي‬ ‫يثإ‬ ‫؛‬ ‫ي‬ ‫دربة‬ ‫ا‬ ‫ء‬ ‫أجن‬ ‫دريعوب‬ ‫بعض‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫داه‬ ‫و‬ ‫وعا‬ ‫رتعبأته‬ ‫ويم‬ ‫رتت‬ ‫د‬ ‫ما‬ ‫درب‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫درطمع‬ ‫ر‬ ‫درعثنن‬ ‫ل‬ ‫س‬ ‫وتل‬ ‫دئةن‬ ‫درعشو‬ ‫درعثنن‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫اا‬ ‫ضعةت‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫فكهل‬ ‫تت‬ ‫رتد‬ ‫اعم‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫فك‬ ‫د‬ ‫الو‬ ‫أا‬ ‫شد‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫فاد‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫؛‬ ً ‫د‬ ‫فد‬ ‫شزد‬ ‫ورل‬ ً ‫ااد‬ ‫عكثم‬ 63 ‫درعثنن‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫ي‬ ‫دربة‬ ‫ب‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫م‬ ‫فق‬ ‫ربن‬ ‫وج‬ ‫رب‬ ‫ج‬ ‫فادد‬ ‫ر‬ ‫هن‬ ‫أا‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫يظ‬ ‫ا‬ ‫دريافةن‬ ‫درعثنن‬ ‫تتكتن‬ ‫وعكن‬ ‫دروعا‬ ‫رضثق‬ ‫وارا‬ ‫دريافةن؛‬ ‫تحك‬ ‫كد‬ ‫ف‬ ‫درتم‬ ‫اة‬ ‫درت‬ ‫ي‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫د‬ ‫جبث‬ ‫يقطتثد:‬ ‫فك‬ ‫ي‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫تنوفا‬ ‫وعا‬ ‫ثكه‬ ‫ئكن‬ ‫دا‬ ‫بقةن‬ ‫فك‬ ‫بن‬ ‫دلا‬ ‫دوا‬ ‫فق‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫داور‬ ‫دريتحن‬ ‫فك‬ ‫بن‬ ‫دلا‬ ‫داور‬ ‫ة‬ ‫ا‬ ‫فم‬ ‫فق‬ ‫دياد‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫خة‬ ‫سوا‬ ‫فخت‬ ‫درطمع‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫اة‬ ‫درت‬ ‫ي‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫يةن‬ ‫دره‬ ‫درنقطن‬ ‫و‬ ‫سادسا‬ ‫أا‬ ‫اد‬ ‫ا‬ ‫ص‬ ‫ر‬ ‫وصميثته‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أددة‬ ‫صا‬ ‫اد‬ ‫ركتأجا‬ ‫كه‬ ‫التم:‬ ‫ب‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫م‬ ‫ع‬ ‫احوس‬ ‫د‬ ‫فق‬ ‫اد‬ ‫ة‬ ‫فق‬ ‫ال‬ ‫دسان‬ ‫الثد‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫ام‬ ‫اع‬ ‫فكه‬ ‫درتم‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫فثه‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫حوس‬ ‫رك‬ ‫رن‬ ‫درتكث‬ ‫رن‬ ‫دراسا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫درعب‬ ‫رد‬ ‫ا‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫فب‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫ط‬ ‫ر‬ ‫تب‬ ‫دس‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫اع‬ ‫رةل‬ ‫ع‬ ‫أا‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫شتضح‬ ‫فضم‬ ‫تتعن‬ ‫وا‬ ‫طن‬ ‫اتو‬ ‫قةل‬ ‫واد‬ ) ‫حوس‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫رتق‬ ‫دريا‬ ‫اد‬ ‫رةن‬ ‫ف‬ ‫دسان‬ ‫ر‬ ‫فشث‬ ‫ا‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫جويه‬ ‫ثامنا‬ ‫ت‬ ‫ثتل‬ ‫درتم‬ ‫ي‬ ‫دربة‬ ‫وتحكثل‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أهادف‬ ‫رتحقثق‬ ‫ةعه‬ ( ‫از‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ً ‫د‬ ‫س‬ ‫دختي‬ ‫ره‬ ‫از‬ ‫ش‬ ‫درتم‬ ‫و‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫ركعكوم‬ ‫ئةن‬ ‫دليي‬ ‫درحزم‬ ‫تخادم‬ ‫ب‬ SPSS ) ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫دد‬ ‫أف‬ ‫ب‬ ‫لا‬ ‫الم‬ ‫درحس‬ ‫درو‬ ‫ع‬ ‫بحس‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫م‬ ‫ع‬ ‫وعا‬ ‫خ‬ ‫جول‬ ‫ورتحاشا‬ ‫وس‬ ‫اح‬ ‫فم‬ ‫ستخام‬ ‫در‬ ) ‫درعكة‬ ‫و‬ ‫دراية‬ ‫(درحاود‬ ‫م‬ ‫درخ‬ ‫س‬ ‫قة‬ ‫در‬ ‫مف‬ 


	‫دراس‬ ‫يوع‬ ‫دس‬ ‫ر‬ ‫تسع‬ ‫دروصيةن‬ ‫ربحوث‬ ‫ف‬ ‫ته‬ ‫د‬ ‫در‬ ‫أو‬ ‫ة‬ ‫ه‬ ‫درظ‬ ‫بطبةعن‬ ‫دهنن‬ ‫در‬ ‫ئق‬ ‫درحق‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫كن‬ ‫دس‬ ‫تتل‬ ‫درني‬ ‫(أالو‬ 2017 : 118 ) ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫منهج‬ : ً ‫ثانيا‬ ‫د‬ ‫جبةعن‬ ‫ا‬ ‫ع‬ ‫شت‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫سح‬ ‫در‬ ‫انهل‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫تل‬ ‫راس‬ ‫درتم‬ ‫شككن‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ن‬ ‫انظ‬ ‫ورن‬ ‫اح‬ ‫بأيه‬ ‫فم‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫سح‬ ‫در‬ ‫انهل‬ ‫غثإ‬ ‫ف‬ ‫فع‬ ‫يثإ‬ ‫اد‬ ‫اعكوا‬ ‫فك‬ ‫ركحيول‬ ‫(درخطثب‬ ‫الم‬ ‫ق‬ ‫در‬ ‫أو‬ ‫دربحإ‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫اعثنن‬ ‫فثنن‬ ‫أو‬ ‫اعثد‬ ‫هوس‬ ‫ا‬ 2016 : 164 ) ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫مجتمع‬ : ً ‫ثالثا‬ ‫ف‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ت‬ ‫ا‬ ‫شتتوا‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫در‬ ‫ااشنن‬ ‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫عينة‬ : ً ‫ابعا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫تتتوا‬ ‫تل‬ ‫ا‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ر‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫جمع‬ ‫تقسةل‬ ‫تل‬ ‫ا‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫درطمع‬ ‫ء‬ ‫أ‬ ‫ن‬ ‫ئ‬ ‫ع‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫رثهل‬ ‫دروصول‬ 3 ‫وتل‬ ‫دريحةن‬ ‫درتكة‬ ‫جمع‬ ‫ةن‬ ‫درعك‬ ‫درتكة‬ ‫جمع‬ ‫يةن‬ ‫دليس‬ ‫درتكة‬ ‫جمع‬ ‫م:‬ ‫أعس‬ ‫د‬ ‫فم‬ ‫مد‬ ‫اتوف‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫دد‬ ‫أف‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬ ‫دريافن؛‬ ‫فثنن‬ ‫كوع‬ ‫بأ‬ ‫درعثنن‬ ‫دد‬ ‫أف‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ك‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫رزا‬ ‫(اقام‬ ‫اه‬ ‫أا‬ ‫ة‬ ‫اتوف‬ ‫ايه‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫عه‬ ‫ب‬ ‫فقوم‬ ‫درتم‬ ‫درعثنن‬ : ‫بأيه‬ ‫دريافن‬ ‫فثنن‬ ‫ف‬ ‫وتع‬ 2015 : 238 ‫ول‬ ‫ي‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫دا‬ ‫ا‬ ‫دروعا‬ ‫رضثق‬ ‫وارا‬ ‫دريافةن‬ ‫درعثنن‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫وتل‬ ) ‫ر‬ ‫رتد‬ ‫ويم‬ ‫رتت‬ ‫د‬ ‫ماهل‬ ‫ال‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫ركطمع‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫ل‬ ‫بإس‬ ‫وارا‬ ‫دئةن‬ ‫درعشو‬ ‫درعثنن‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫ل‬ ‫درطمع‬ ‫اد‬ ‫وع‬ ‫ت‬ ‫ر‬ ‫هن‬ ‫فكد‬ ( ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫الك‬ ‫وعا‬ 323 ‫اد‬ ) ‫رب‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫ةن‬ ‫درعك‬ ‫و‬ ‫يةن‬ ‫دليس‬ ‫درتكة‬ ‫الثد‬ ‫فن‬ ‫ع‬ ‫ل‬ ‫ف‬ ‫تل‬ ‫يثإ‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ركاس‬ ‫الكن‬ ‫درق‬ ‫درعكوم‬ ‫و‬ ‫درحقو‬ ‫واكةن‬ ‫بةن‬ ‫درت‬ ‫اكةن‬ ‫يةن:‬ ‫دليس‬ ‫درتكة‬ ‫الثد‬ ‫فن‬ ‫درق‬ ‫ئل‬ ‫يت‬ ‫وظه‬ ‫دريحةن‬ ‫و‬ ‫درتك‬ ‫و‬ ‫ةن‬ ‫درسة‬ ‫واكةن‬ ‫دريثارن‬ ‫اكةن‬ ‫دريحةن:‬ ‫درتكة‬ ‫و‬ ‫ن‬ ‫درهنا‬ ‫واكةن‬ ‫درعكوم‬ ‫اكةن‬ ‫ةن:‬ ‫درعك‬ ‫ة‬ ‫وجكب‬ ‫تخيص‬ ‫رتل‬ ‫فق‬ ‫اكثتثد‬ ‫س‬ ‫دختة‬ ‫و‬ ‫فن‬ ‫درق‬ ‫مق‬ ‫ج‬ ‫فد‬ ‫درتكة‬ ‫س‬ ‫دختة‬ ‫تل‬ ‫ا‬ ‫درطب‬ ‫تل‬ ‫ساود‬ ‫ب‬ ‫عكل‬ ‫فك‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫يا‬ ‫وا‬ ‫ي‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫تعبأة‬ ‫درشعب‬ ‫اد‬ ‫واهل‬ ‫خ‬ ‫بعا‬ ‫درطمع‬ ‫اد‬ ‫ومت‬ ‫عن‬ ‫وس‬ ‫فك‬ ‫فته‬ ‫جب‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫رم‬ ‫يقكهل‬ ‫فثتل‬ ‫درطمع‬ ‫دتف‬ ‫هو‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫ره‬ ‫اسح‬ ‫ل‬ ‫ف‬ ‫ل‬ ‫ة‬ ‫ا‬ ‫فم‬ ‫فق‬ ‫داول‬ ‫س‬ ‫درخة‬ ‫سوا‬ ‫فخت‬ ‫د‬ ‫يو‬ ‫ا‬ ‫يثإ‬ ‫ئكن‬ ‫دا‬ ‫فاده‬ ‫ا‬ ‫وا‬ ‫ئكن‬ ‫دا‬ 41 ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫ئكن‬ ‫دا‬ ‫فك‬ ‫بن‬ ‫دلا‬ ‫درطمع‬ ‫سغبن‬ ‫فام‬ ‫رويظ‬ ‫ج‬ ‫وتطويرها:‬ ‫اسة‬ ‫الدر‬ ‫أداة‬ ‫بناء‬ : ً ‫خامسا‬ ‫اأددة‬ ‫ا‬ ‫تبة‬ ‫د‬ ‫تخادم‬ ‫د‬ ‫تل‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫أا‬ ‫يثإ‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ركاس‬ ‫دربحإ‬ ‫د‬ ‫أدو‬ ‫أجه‬ ‫اد‬ ‫يإ‬ ‫درب‬ ‫وياد‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫وضوع‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫امئ‬ ‫داجه‬ ‫و‬ ‫تخادا‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫دس‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫شك‬ ‫ب‬ ‫دريكن‬ ‫دروجةقن‬ ‫بقن‬ ‫درس‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فم‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أددة‬ ‫ء‬ ‫ربن‬ ‫رثه‬ ‫أ‬ ‫ر‬ ‫رتم‬ ‫در‬ ‫كن‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫اس‬ ‫اوي‬ ‫اد‬ ‫فاد‬ ‫ا‬ ‫دصل‬ ‫درتو‬ ‫تل‬ ‫ا‬ ‫رةن‬ ‫درح‬ ‫اد‬ ‫وفن‬ ‫ا‬ ‫الكن‬ ‫واق‬ ‫ل‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫فم‬ ‫ص‬ ‫ختي‬ ‫د‬ ‫دتهل‬ ‫خب‬ ‫اد‬ ‫دة‬ ‫تت‬ ‫رم‬ ‫؛‬ ‫تخيي‬ ‫در‬ . : ‫وه‬ ‫ثد‬ ‫أ‬ ‫ئثد‬ ‫از‬ ‫اد‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫وتتويا‬ ‫األول‬ ‫الجزء‬ ‫اد‬ ‫ومتتوا‬ : ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫دد‬ ‫اف‬ ‫ةن‬ ‫دا‬ ‫ي‬ ‫دربة‬ ‫الثاني‬ ‫الجزء‬ ‫وهم:‬ ‫وس‬ ‫اح‬ ‫سن‬ ‫خ‬ ‫اد‬ ‫شتتوا‬ : ‫األول‬ ‫المحور‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫ااى‬ : ‫ل‬ ‫ومش‬ 8 ‫د‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫الثاني‬ ‫المحور‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫فثه‬ ‫فكه‬ ‫درتم‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ : ‫ل‬ ‫ومش‬ 9 ‫د‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫الثالث‬ ‫المحور‬ ‫درن‬ ‫ةن‬ ‫دف‬ ‫داج‬ ‫و‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫شكم‬ ‫در‬ : ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درطم‬ ‫ع‬ ‫ل‬ ‫ومش‬ 7 ‫د‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫ابع‬ ‫الر‬ ‫المحور‬ : ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫درتع‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫فم‬ ‫درتعل‬ ‫سد‬ ‫ل‬ ‫ومش‬ 7 ‫د‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫الخامس‬ ‫المحور‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫داهن‬ ‫او‬ ‫ي‬ ‫اقت‬ : ‫ل‬ ‫ومش‬ 5 ‫د‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫يثد‬ ‫فم‬ ‫ب‬ ‫دلا‬ ‫أفطثا‬ ‫داول‬ ‫حوس‬ ‫در‬ ‫فم‬ ( ‫وهم‬ ‫اتنوفن‬ ‫دفقن‬ ‫او‬ ‫دسا‬ ‫ي‬ ‫عل)‬ ‫ج‬ ‫ب‬ ‫دلا‬ ‫أفطثا‬ ‫اس‬ ‫درخ‬ ‫و‬ ‫دب‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫رإ‬ ‫دره‬ ‫و‬ ‫يم‬ ‫دره‬ ‫وس‬ ‫ح‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫اتنوفن‬ ‫دفقن‬ ‫او‬ ‫دسا‬ ‫وهم‬ ( ‫بشاة‬ ‫دفق‬ ‫او‬ ‫غث‬ ‫دفق‬ ‫او‬ ‫غث‬ ‫شا‬ ‫اح‬ ‫دفق‬ ‫او‬ ‫بشاة)‬ ‫دفق‬ ‫او‬ ‫أ‬ -‫ال‬ ‫الصدق‬ ‫المحكمين):‬ ‫(صدق‬ ‫ي‬ ‫ظاهر‬ ‫ي‬ ‫ه‬ ‫درظ‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أددة‬ ‫احتوى‬ ‫صا‬ ‫اد‬ ‫ركتحقق‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ‫ثد‬ ‫حك‬ ‫در‬ ‫فك‬ ‫داورةن‬ ‫ته‬ ‫صوس‬ ‫فم‬ ‫ضه‬ ‫ف‬ ‫تل‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أهادف‬ ‫تخام‬ ‫أيه‬ ‫اد‬ ‫درتأجا‬ ‫و‬ ‫وي‬ ‫هثكه‬ ‫وت‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫وضوح‬ ‫دسان‬ ‫فك‬ ‫ركحكل‬ ‫وارا‬ ‫؛‬ ‫ساه‬ ‫وخ‬ ‫اعن‬ ‫در‬ ‫فم‬ ‫ة‬ ‫درخب‬ ‫و‬ ‫ص‬ ‫ختي‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫تبع‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫ره‬ ‫وضعا‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫ركهاف‬ ‫ف‬ ‫لض‬ ‫ب‬ ‫ااشاة‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫دح‬ ‫دعت‬ ‫و‬ ‫بن‬ ‫ن‬ ‫در‬ ‫غث‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫ن‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫واقت‬ ‫تهل‬ ‫رتواثه‬ ً ‫ووفق‬ ‫اعن‬ ‫اد‬ ‫أجه‬ ‫ل‬ ‫تح‬ ‫درتم‬ ‫أو‬ ‫اضن‬ ‫درغ‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫تحاشا‬ ‫ر‬ ‫تل‬ ‫هل‬ ‫فث‬ ‫دهةل‬ ‫ال‬ ‫د‬ ‫ثد:‬ ‫حك‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫وا‬ ‫ئةن‬ ‫درنه‬ ‫ته‬ ‫صوس‬ ‫فم‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫د‬ ‫أصبحا‬ ‫يت‬ ‫درتعاشل‬ ‫ل‬ ‫اشب‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫ي‬ ‫فسث‬ ‫ا‬ ‫اح‬ ‫ا‬ ‫أي‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫فباه‬ ‫فتح‬ ‫د‬ ‫ز‬ ‫فبادر‬ ‫م‬ ‫في‬ ‫د‬ ‫أ‬ ‫و‬ ‫ي‬ ‫دراو‬ ‫ا‬ ‫اح‬ ‫ع‬ ‫درب‬ ‫ب‬ -‫األداة:‬ ‫ات‬ ‫لفقر‬ ‫الداخلي‬ ‫االتساق‬ ‫صدق‬ ‫بعا‬ ‫درتأجا‬ ‫اد‬ ‫دريا‬ ‫ي‬ ‫ه‬ ‫درظ‬ ‫اددة‬ ‫دربحإ‬ ‫ت‬ ‫ل‬ ‫تطبةقه‬ ً ‫اثادية‬ ‫وتل‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫وا‬ ‫الث‬ ‫فن‬ ‫ع‬ ‫ر‬ ‫دريا‬ ‫درادخكم‬ ‫ين؛‬ ‫تب‬ ‫رم‬ ‫وا‬ ‫را‬ ‫اد‬ ‫خمل‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫الثد‬ ‫رل‬ ‫ج‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫فب‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫رن‬ ‫دراسا‬ ‫رن‬ ‫درتكث‬ ‫ركبعا‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫رةه‬ ‫و‬ ‫حوس‬ ‫در‬ ‫درتكم‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫رةه‬ ‫ج‬ ‫توضح‬ ‫ارا‬ ‫ادول‬ ‫در‬ ‫رةن:‬ ‫درت‬ ‫ااول‬ ( 1 ) ‫احوس‬ ‫د‬ ‫فق‬ ‫اد‬ ‫ة‬ ‫فق‬ ‫ال‬ ‫دسان‬ ‫الثد‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫ام‬ ‫اع‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫ااى‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫حوس‬ ‫رك‬ ‫رن‬ ‫درتكث‬ ‫رن‬ ‫دراسا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫معامل‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫معامل‬ 1 0.703 ** 4 0.642 ** 2 0.463 ** 5 0.695 ** 3 0.636 ** ** ‫ددرن‬ ‫فنا‬ ‫استوى‬ ‫رن‬ ‫درا‬ 0.01 ‫فأعل‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫درعب‬ ‫رد‬ ‫ا‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫فب‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫ط‬ ‫ر‬ ‫تب‬ ‫دس‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫اع‬ ‫رةل‬ ‫ع‬ ‫أا‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫شتضح‬ ‫احوسه‬ ‫د‬ ‫درتن‬ ‫س‬ ‫ديتش‬ ‫ااى‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫رةه‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫ي‬ ‫رن‬ ‫وددر‬ ‫رن‬ ‫اواب‬ ‫ويم‬ ‫لرتت‬ ‫ئة‬ ‫ري‬ ( ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫يثإ‬ 0.463 ( ‫و‬ ) 0.703 ‫اويه‬ ‫فد‬ ً ‫فضم‬ ‫تتعن‬ ‫وا‬ ‫طن‬ ‫اتو‬ ‫قةل‬ ‫واد‬ ) ‫حوس‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫رتق‬ ‫دريا‬ ‫اد‬ ‫رةن‬ ‫ف‬ ‫دسان‬ ‫ر‬ ‫فشث‬ ‫ا‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫ااول‬ ( 2 ) ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫معامل‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫معامل‬ 1 0.494 ** 5 0.596 2 0.562 ** 6 0.596 ** 3 0.485 ** 7 0.604 ** 4 0.657 ** 8 0.550 ** ** ‫ددرن‬ ‫فنا‬ ‫استوى‬ ‫رن‬ ‫درا‬ 0.01 ‫فأعل‬ ‫ا‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫شتضح‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫درعب‬ ‫رد‬ ‫ا‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫فب‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫ط‬ ‫ر‬ ‫تب‬ ‫دس‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫اع‬ ‫رةل‬ ‫ع‬ ‫أا‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫ول‬ ‫احوسه‬ ‫ر‬ ‫اواب‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫فثه‬ ‫فكه‬ ‫درتم‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫رةه‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫ودد‬ ‫ن‬ ‫رن‬ ‫ر‬ ( ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫يثإ‬ ‫ئة‬ ‫ري‬ ‫ي‬ 0.485 ( ‫و‬ ) 0.657 ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫جويه‬ ‫ااول‬ ( 3 ) ‫احوس‬ ‫د‬ ‫فق‬ ‫اد‬ ‫ة‬ ‫فق‬ ‫ال‬ ‫دسان‬ ‫الثد‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫ام‬ ‫اع‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫شكم‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫ةن‬ ‫دف‬ ‫داج‬ ‫و‬ ‫حوس‬ ‫رك‬ ‫رن‬ ‫درتكث‬ ‫رن‬ ‫دراسا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫معامل‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫معامل‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ 1 0.637 ** 7 0.756 ** 2 0.712 ** 8 0.743 ** 3 0.782 ** 9 0.673 ** 4 0.787 ** 10 0.747 ** 5 0.660 ** 11 0.670 ** 6 0.700 ** ** ‫ددرن‬ ‫فنا‬ ‫استوى‬ ‫رن‬ ‫درا‬ 0.01 ‫فأعل‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫درعب‬ ‫رد‬ ‫ا‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫فب‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫ط‬ ‫ر‬ ‫تب‬ ‫دس‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫اع‬ ‫رةل‬ ‫ع‬ ‫أا‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫شتضح‬ ‫احوسه‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫ةن‬ ‫دف‬ ‫داج‬ ‫و‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫شكم‬ ‫در‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫رةه‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫درطمع‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ( ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫يثإ‬ ‫ئة‬ ‫ري‬ ‫ي‬ ‫رن‬ ‫وددر‬ ‫رن‬ ‫اواب‬ 0.637 ( ‫و‬ ) 0.787 ) ‫دسان‬ ‫ر‬ ‫فشث‬ ‫ا‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫اويه‬ ‫فد‬ ً ‫فضم‬ ‫تتعن‬ ‫وا‬ ‫طن‬ ‫اتو‬ ‫قةل‬ ‫واد‬ ‫دري‬ ‫اد‬ ‫رةن‬ ‫ف‬ ‫حوس‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫رتق‬ ‫ا‬ ‫ااول‬ ( 4 ) ‫احوس‬ ‫د‬ ‫فق‬ ‫اد‬ ‫ة‬ ‫فق‬ ‫ال‬ ‫دسان‬ ‫الثد‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫ام‬ ‫اع‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫فم‬ ‫درتعل‬ ‫سد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫درتع‬ ‫حوس‬ ‫رك‬ ‫رن‬ ‫درتكث‬ ‫رن‬ ‫دراسا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫معامل‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫معامل‬ 1 0.407 ** 4 0.670 2 0.567 ** 5 0.753 3 0.679 ** ( 0.870 ) ‫وهم‬ ‫ن‬ ‫قة‬ ‫جب‬ ‫تتعن‬ ‫ا‬ ‫توضح‬ ‫صميةن‬ ‫أددة‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫ر‬ ‫كتطبثق‬ ‫ثاديم‬ ‫در‬ ** ‫رم‬ ‫ف‬ ‫يثإ‬ ‫دوح‬ ‫شت‬ ‫ا‬ ‫الثد‬ ( 0.722 ) ‫و‬ ( 0.901 ) ‫وبكغا‬ ‫ن‬ ‫قة‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ‫درهب‬ ‫م‬ ‫درع‬ ‫ين‬ ‫تب‬ ‫رم‬ ** 3 0.785 ** ** ‫ددرن‬ ‫فنا‬ ‫استوى‬ ‫رن‬ ‫درا‬ 0.01 ‫ر‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫احوسه‬ ‫اقت‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫رةه‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫ر‬ ‫وددر‬ ‫رن‬ ‫اواب‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫داهن‬ ‫او‬ ‫ي‬ ( ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫يثإ‬ ‫ئة‬ ‫ري‬ ‫ي‬ 0.712 ( ‫و‬ ) 0.802 ‫حوس‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫رتق‬ ‫دريا‬ ‫اد‬ ‫رةن‬ ‫ف‬ ‫دسان‬ ‫ر‬ ‫فشث‬ ‫ا‬ ‫ئةن‬ ‫يي‬ ‫رن‬ ‫د‬ ‫اد‬ ‫جويه‬ ‫اسة‬ ‫الدر‬ ‫أداة‬ ‫ثبات‬ : ً ‫سابعا‬ ‫ا‬ ‫تخادم‬ ‫ب‬ ‫داددة‬ ‫جب‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫تل‬ ( ‫خ‬ ‫ويب‬ ‫ا‬ ‫أرت‬ ‫ال‬ ‫ع‬ (Cronbach's Alpha ‫اول‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫سعل‬ ( 6 ) ‫شوضح‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ‫درهب‬ ‫وس‬ ‫ح‬ ‫ر‬ ‫أددة‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ( ‫ااول‬ 6 ‫ن‬ ‫د‬ ‫المحالر‬ ‫عدن‬ ‫الفاراع‬ ‫معامل‬ ‫الثباع‬ ‫ارلنارلني‬ ‫الاامر‬ ‫اناشار‬ ‫مدج‬ ‫األلل:‬ ‫المحور‬ 5 0.722 ‫الموا‬ ‫الثاني:‬ ‫المحور‬ ‫ارلنارلني‬ ‫الاامر‬ ‫فيها‬ ‫ينثر‬ ‫الاي‬ ‫قع‬ 8 ‫ا‬ ‫الاامر‬ ‫ما‬ ‫الاامم‬ ‫لاألكانيمي‬ ‫اتماماعي‬ ‫المشنتع‬ ‫الثالث:‬ ‫المحور‬ ‫رلنا‬ ‫ب‬ ‫رلني‬ ‫يا‬ ‫الطت‬ 11 0.901 ‫ارلنارلني‬ ‫للاامر‬ ‫الاعرض‬ ‫حال‬ ‫في‬ ‫الفعل‬ ‫رن‬ ‫الرابع:‬ ‫المحور‬ 5 ‫ارلنارلني‬ ‫الاامر‬ ‫موامه‬ ‫ماارحاع‬ ‫الخامس:‬ ‫المحور‬ 5 0.809 ‫لتمابان‬ ‫النلي‬ ‫الثباع‬ 34 0.870 ‫اد‬ ‫خمل‬ ‫ئل‬ ‫درنت‬ ‫وضحن‬ ‫در‬ ‫أفمه‬ ‫اول‬ ‫ب‬ ( 6 ) ‫شتضح‬ ‫أا‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ‫درهب‬ ‫وس‬ ‫ح‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ 6 -: ‫س‬ ‫دختب‬ Independent Samples Test ‫فن‬ ‫ع‬ ‫ر‬ ‫و‬ ‫درت‬ ‫فم‬ ‫ركتن‬ ‫و‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫در‬ ‫فثه‬ ‫فكه‬ ‫درتم‬ ‫دع‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫تن‬ ‫نس‬ ‫در‬ ‫دختمف‬ ‫ر‬ ‫تعزى‬ ‫درتم‬ ‫درتع‬ 0.733 ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أددة‬ ‫وس‬ ‫اح‬ ‫اد‬ ً ‫د‬ ‫احوس‬ ‫هل‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫الم‬ ‫درحس‬ ‫طه‬ ‫اتو‬ ‫فد‬ ‫درقةل‬ ‫فا‬ ‫تب‬ ‫ااى‬ ‫ع‬ ‫رحس‬ ‫سي‬ ‫عة‬ ‫در‬ ‫دف‬ ‫يح‬ ‫د‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫س‬ ‫درعب‬ 0.701 ‫ن‬ ‫د‬ ‫دد‬ ‫أف‬ ‫ب‬ ‫ت‬ ‫الم‬ ‫درحس‬ ‫تو‬ ‫در‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫اد‬ ‫وفن‬ ‫ا‬ ‫ورتل‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫ال‬ ‫فك‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫دراس‬ ‫أددة‬ ‫جب‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ‫ع‬ ‫رحس‬ ‫خ‬ ‫ويب‬ ‫ا‬ ‫أرت‬ ‫درن‬ ‫اع‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫دراس‬ ‫أددة‬ ‫جب‬ ‫س‬ ‫رقة‬ ‫خ‬ ‫ويب‬ ‫ا‬ ‫أرت‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ) ‫رةه‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫وهم:‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ر‬ ‫ع‬ ‫در‬ ‫رثب‬ ‫أ‬ ‫تخادم‬ ‫ب‬ ‫وارا‬ ‫وين‬ ‫ط‬ ‫در‬ ‫ؤ‬ ‫درتس‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫فثنن‬ ‫روصف‬ ‫ئومن‬ ‫در‬ ‫درنسب‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫احوس‬ ‫وال‬ ‫داددة‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫جب‬ ‫الثد‬ ‫درادخكم‬ ‫تس‬ ‫د‬ ‫صا‬ ‫س‬ ‫رقة‬ ‫وا‬ ‫الث‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫دس‬ ‫ال‬ ‫اع‬ ‫د‬ ‫ف‬ ‫دس‬ ‫درتت‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫رةن:‬ ‫درت‬ ‫ئةن‬ ‫دليي‬ ‫ن‬ ‫دراس‬ ‫دد‬ ‫أف‬ ‫ه‬ ‫دت‬ ‫فن‬ ‫ع‬ ‫ر‬ ‫ئةن‬ ‫دليي‬ ‫رثب‬ ‫دا‬ ‫اد‬ ‫فاد‬ ‫خااا‬ ُ ‫ت‬ ‫د‬ ‫ثاديم‬ ‫در‬ ‫يب‬ ‫در‬ ‫يول‬ ‫فد‬ ً ‫فضم‬ ‫تتعن‬ ‫وا‬ ‫طن‬ ‫اتو‬ ‫قةل‬ ‫واد‬ ) ‫بشدة‬ ‫موافق‬ 5 ‫ما‬ 4.21 ‫إلم‬ 5.0 ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫أددة‬ ‫خمل‬ ‫اد‬ ‫ةعه‬ ‫ت‬ ‫تل‬ ‫درتم‬ ‫ي‬ ‫دربة‬ ‫وتحكثل‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ ‫د‬ ‫أغ‬ ‫ورخاان‬ ‫فم‬ ‫ن‬ ‫محايد‬ 3 ‫ما‬ 2.61 ‫إلم‬ 3.40 ‫موافق‬ 4 ‫م‬ ‫ا‬ 3.41 ‫إلم‬ 4.20 ‫س‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫درعب‬ ‫رد‬ ‫ا‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫فب‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫ط‬ ‫ر‬ ‫تب‬ ‫دس‬ ‫رل‬ ‫ا‬ ‫اع‬ ‫رةل‬ ‫ع‬ ‫أا‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫شتضح‬ ‫موافق‬ ‫غير‬ 2 ‫ما‬ 1.81 ‫إلم‬ 2.60 ‫فأعل‬ ‫الموافا‬ ‫نرم‬ ‫الارميز‬ ‫الموافا‬ ‫مدج‬ ‫بشدة‬ ‫موافق‬ ‫غير‬ 1 ‫ما‬ 1.0 ‫إلم‬ 1.80 ‫حوس‬ ‫در‬ ‫د‬ ‫رتق‬ ‫دريا‬ ‫اد‬ ‫رةن‬ ‫ف‬ ‫دسان‬ ‫ر‬ ‫فشث‬ ‫ا‬ ‫فد‬ ً ‫فضم‬ ‫تتعن‬ ‫وا‬ ‫طن‬ ‫اتو‬ ‫قةل‬ ‫واد‬ ) ( ‫الثد‬ ‫ا‬ ‫دوح‬ ‫تت‬ ‫يثإ‬ ‫ئة‬ ‫ري‬ ‫ي‬ 0.407 ‫و‬ ) ( 0.753 ( 5 ) ‫احوس‬ ‫د‬ ‫فق‬ ‫اد‬ ‫ة‬ ‫فق‬ ‫ال‬ ‫دسان‬ ‫الثد‬ ‫ط‬ ‫تب‬ ‫س‬ ‫د‬ ‫ام‬ ‫اع‬ ‫درتن‬ ‫داهن‬ ‫او‬ ‫ي‬ ‫اقت‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫ا‬ ‫معامل‬ ‫بالمحور‬ ‫ترتبام‬ ‫العبارة‬ ‫رقم‬ ‫بالمحور‬ ‫اترتبام‬ ‫معامل‬ 1 0.751 ** 4 0.802 2 0.757 ** 5 0.712 ** ( ‫ااول‬ 7 ‫م‬ ‫درخ‬ ‫رةك‬ ‫س‬ ‫اقة‬ ) ‫س‬ ‫رقة‬ ‫دفقن‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫وااى‬ ‫دفقن‬ ‫و‬ ‫در‬ ‫دسان‬ ** ‫د‬ ‫ه‬ ‫ره‬ ‫دافك‬ ‫درحا‬ ‫رتحاشا‬ ‫وارا‬ ‫س؛‬ ‫قة‬ ‫در‬ ‫رم:‬ ‫درت‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫شوضحه‬ ‫ا‬ ‫درخمف‬ ‫جول‬ ‫أصبح‬ ‫د‬ ‫وهك‬ ‫رخكةن‬ ‫حوس‬ ‫رك‬ ‫رن‬ ‫درتكث‬ ‫رن‬ ‫دراسا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ( ‫اى‬ ‫در‬ ‫ع‬ ‫يس‬ ‫تل‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫دراس‬ 5 -1 = 4 ‫فك‬ ‫ركحيول‬ ‫س؛‬ ‫قة‬ ‫در‬ ‫خمف‬ ‫فاد‬ ‫فك‬ ‫ه‬ ‫تقسة‬ ‫جل‬ ) ( ‫أي‬ ‫دريحةح‬ ‫درخكةن‬ ‫جول‬ 4 / 5 = 0.80 ) ‫فم‬ ‫ن‬ ‫قة‬ ‫أعل‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫درقة‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫فن‬ ‫ض‬ ‫تل‬ ‫ارا‬ ‫بعا‬ ‫فد‬ ً ‫ااول‬ ** ** ‫ددرن‬ ‫فنا‬ ‫استوى‬ ‫رن‬ ‫درا‬ 0.01 ‫فأعل‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ة‬ ‫س‬ ‫درعب‬ ‫رةه‬ ‫م‬ ‫تنت‬ ‫ي‬ ‫در‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫ركتن‬ ‫درتع‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫فم‬ ‫درتعل‬ ‫سد‬ ‫ر‬ ‫اواب‬ ‫ودد‬ ‫ن‬ ‫رن‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫احوسه‬ ‫نتائج‬ ‫اسة،‬ ‫الدر‬ ‫ومناقشتها‬ :
	‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬ ‫م.‬	2023 2023 2023 2023 2023 2023	‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬ ‫أبريل‬	‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ . ‫الثاني‬ .	: : : : : :	‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬ ‫العدد‬	54 55 56 57 58 59	‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ . ‫عشر‬ ‫الثالث‬ .	: : : : : :	‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬ ‫المجلد‬

‫اسة:‬ ‫الدر‬ ‫أداة‬ ‫صدق‬ : ً‫اإلحصائية:‬ ‫األساليب‬ : ً 
‫العينة:‬ ‫خصائص‬ : ً ‫ال‬ ‫أو‬ 1 - ‫النوع:‬

  ‫فم‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫درعثنن‬ ‫م‬ ‫توز‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫شوضح‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫شكم‬ ‫در‬ ‫احوس‬ ‫الثد‬ ‫ويم‬ ‫دلرتت‬ ‫درتن‬ ‫اد‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫درن‬ ‫جةن‬ ‫ات‬ ‫د‬ ‫شكم‬ ‫در‬ ‫حوس‬ ‫ر‬ ‫م‬ ‫درع‬ ‫الم‬ ‫درحس‬ ‫تو‬ ‫در‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫يس‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫التنم‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫اإللك‬ ‫وين‬ ‫ؤدين‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ت‬ ‫ؤتو‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫مس‬ ‫ى‬ ‫ؤا‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫الط‬ ‫ب‬ ‫اسيا‬ ‫در‬ 


	‫افق‬ ‫مو‬	2											‫ددداثخري‬ ‫بد‬ ‫ن‬ 3
	‫موافق‬											‫يقددددددددبب‬	2
	‫بشدة‬											‫دددددددر‬ ‫الاامد‬
													‫درل‬ ‫ارلناد‬
			0.9 1 0.97	‫الاقب‬ 41.8 4.2 7 3.98	‫درنوع‬ 50. 2 35	8 ‫تغث‬ ‫ر‬ ً ‫وفق‬ ‫درعثنن‬ ‫م‬ ‫توز‬ ) ‫الانرار‬ 135 11. 5 10 7 33. 1 16 2 22 . 3 11 8 36 . 5 11 3	( ‫ااول‬ 3 7 4 3. 7 7 2	1 3	1 2	2. 2	1. 5	7	5	‫الاوع‬ ‫ذكر‬ ‫دددددددددددددددي‬ ‫ند‬ ‫دددعوب‬ ‫صد‬ ‫دددددددددددددددي‬ ‫فد‬ ‫تندددددددويا‬
				58.2				188				‫أنثم‬ ‫العتقاع‬
	‫المجموع‬ ‫ددددددددددددديا‬ ‫بد‬ ‫الطت‬ ‫ني‬ ‫دددددددد‬ ‫يد‬ ‫م‬ ‫در‬ ‫ااشنن‬ ‫دددددددر‬ ‫الاامد‬ ( ‫أا‬ ‫دتضح‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫درعثنن‬ ‫م‬ ‫توز‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫شوضح‬ 323 ( ‫أا‬ ‫دتضح‬ ‫وعا‬ ‫درنوع‬ ‫تغث‬ ‫ر‬ ً ‫وفق‬ 58.2 % ( ‫درعثنن‬ ‫رم‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ) 100 ٪ ‫فم‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫موافق‬ ‫ج‬ ‫ي‬ ‫الث‬ ) ‫بشدة‬ ‫ن‬ 41.8 % ( ‫درعثنن‬ ‫رم‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ) ‫ااوس‬ ‫عي‬ ‫درن‬ ‫درعثنن‬ ‫اعظل‬ ‫أا‬ ‫ر‬ ‫ارا‬ ‫ا‬ ‫ش‬ ‫وعا‬ ‫د)؛‬ ‫ن‬ ‫اوس‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫عه‬ ‫ا‬ ‫تل‬ ‫درتم‬ 2 -‫العمر:‬ ( ‫ااول‬ 9 ‫و‬ ‫درعثنن‬ ‫م‬ ‫توز‬ ) ‫تغث‬ ‫ر‬ ً ‫فق‬ ‫درع‬ ‫العمر‬ ‫الانرار‬ ‫الاقب‬ 18 -21 125 38.7 22 -‫ما‬ ‫أقل‬ 25 77 23.8 25 ‫فأكثر‬ 121 37.5 ‫المجموع‬ 323 100 ٪ ( ‫أا‬ ‫دتضح‬ ‫وعا‬ ‫درع‬ ‫تغث‬ ‫ر‬ ً ‫وفق‬ ‫م‬ ‫در‬ ‫ااشنن‬ 38.7 % ‫ف‬ ‫درعثنن‬ ‫رم‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ) ( ‫هل‬ 18 -21 ( ‫أا‬ ‫دتضح‬ ‫الثن‬ ) 37.5 % ( ‫هل‬ ‫ف‬ ‫درعثنن‬ ‫رم‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ) 25 ‫فأجه‬ ‫أا‬ ‫دتضح‬ ‫الثن‬ ) ( 23.8 % ( ‫هل‬ ‫ف‬ ‫درعثنن‬ ‫رم‬ ‫ا‬ ‫اد‬ ) 22 -‫اد‬ ‫أعل‬ 25 ) 3 -‫المرحلة‬ ‫العلمية‬ : ( ‫ااول‬ 10 ) ‫ةن‬ ‫درعك‬ ‫يكن‬ ‫در‬ ‫تغث‬ ‫ر‬ ً ‫وفق‬ ‫درعثنن‬ ‫م‬ ‫توز‬ ‫العلمي‬ ‫المرحل‬ ‫الانرار‬ ‫الاقب‬ ‫نبلوم‬ 31 9.6 ‫بنالور‬ ‫يوس‬ 207 64.1 ‫مامقاير‬ 70 21.7 ‫نكاوراة‬ 15 4.6 ‫المجموع‬ 323 100 ٪ 4 1. 2 8 2. 5 2 9 9 10 6 32. 8 17 6 54. 5 4.3 7 0.8 4 1 ‫موافق‬ ‫بشدة‬ ‫ار‬ ‫دددددددددد‬ ‫يد‬ ‫دددددددر‬ ‫الاامد‬ ‫درل‬ ‫ارلناد‬ ‫بثادد‬ ‫نددي‬ ‫ال‬ ‫ددددب‬ ‫طالد‬ ‫بافقه‬ 7 2. 2 3 0. 9 3 5 10. 8 97 30 18 1 56 4.3 7 0.8 8 2 ‫موافق‬ ‫بشدة‬ ‫ار‬ ‫دددددددددد‬ ‫يد‬ ‫دددددددر‬ ‫الاامد‬ ‫درل‬ ‫ارلناد‬ ‫دم‬ ‫علد‬ ‫دي‬ ‫ند‬ ‫ااددددددددددددددد‬ ‫ددددب‬ ‫الطالد‬ 5 1. 5 9 2. 8 2 7 8.4 12 8 39. 6 15 4 47. 7 4.2 9 0.8 5 3 ‫موافق‬ ‫بشدة‬ ‫درل‬ ‫ارلناد‬ ‫ددم‬ ‫إلد‬ ‫ددي‬ ‫ند‬ ‫انطدددددواء‬ ‫الطت‬ 3 0. 9 6 1. 9 3 8 11. 8 13 1 40. 6 14 5 44. 9 4.2 7 0.8 1 ‫يقددددددددبب‬ ‫دددددددر‬ ‫الاامد‬ ‫درل‬ ‫ارلناد‬ ‫دددددددددددددددي‬ ‫ند‬ ‫دددددع‬ ‫ضد‬ ‫ددددد‬ ‫العتقد‬ ‫ددددددددددددديا‬ ‫بد‬ ‫الطت‬ 5 1. 5 1 1 3. 4 3 8 11. 8 12 8 39. 6 14 1 43. 7 4.2 0 0.8 9 ‫موافق‬ ‫يقددددددددبب‬ ‫دددددددر‬ ‫الاامد‬ ‫موافق‬ 6 ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫يس‬ 3 ‫افق‬ ‫مو‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫التنم‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫اإللك‬ ‫وين‬ ‫ا‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫انس‬ ‫ب‬ 1 8 5. 6 3 7 11 . 5 9 6 29 . 97 30 75 23.2 3.54 1.13 7 ‫ؤا‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫الط‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫بع‬ ‫اد‬ ‫املو‬ ‫درل‬ ‫ارلناد‬ ‫آادارا‬ ‫ني‬ ‫مدددددددددلبي‬ ‫دددددددددددم‬ ‫علد‬ ‫دداع‬ ‫عتقد‬ ‫ددددب‬ ‫الطالد‬ ‫األمري‬ 8 2. 5 2 2 6. 8 5 6 17. 3 11 7 36. 2 12 0 37. 2 3.9 9 1.0 2 ‫العام‬ ‫الحقابي‬ ‫الماومط‬ 4.2 5 0.6 8 ‫موافق‬ ‫أن:‬ ‫السابق‬ ‫الجدول‬ ‫من‬ ‫يتبين‬ -‫دفقوا‬ ‫او‬ ‫م‬ ‫در‬ ‫ااشنن‬ ‫فم‬ ‫عود‬ ‫كا‬ ‫در‬ ‫اعن‬ ‫ا‬ ‫رب‬ ‫وج‬ ‫جمع‬ ‫اد‬ ‫درعثنن‬ ‫فك‬ ‫بشاة‬ 5 ‫ؤو‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫يك‬ 4 ‫افق‬ ‫مو‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫التنم‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫اإللك‬ ‫وين‬ ‫ا‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫س‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫النس‬ 1 7 5. 3 5 3 16 . 4 9 8 30 . 3 92 28 . 63 19.5 3.41 1.13 5 ‫اب‬ ‫ا‬ ‫ؤا‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫لط‬ ‫ؤ‬ ‫ؤ‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫اجلامعة‬ ‫الك‬ ‫يثإ‬ ‫درطمع‬ ( ‫درطمع‬ 4.25 ( ‫سي‬ ‫اعة‬ ‫دف‬ ‫ديح‬ ‫و‬ ) 0.68 ) ‫العام‬ ‫احلسايب‬ ‫املتوسط‬ 3.78 0.82 ‫افق‬ ‫مو‬	4 1 7
	‫م.‬	2023	‫أبريل‬	‫الثاني‬ .	:	‫العدد‬	70	‫عشر‬ ‫الثالث‬ .	:	‫المجلد‬

‫أا:‬ ‫الق‬ ‫درس‬ ‫اول‬ ‫در‬ ‫اد‬ ‫شتبثد‬
بعض الآثار الاجتماعية الناجمة من التنمر الإلكتروني لدى طلاب الجامعات دراسة على عينة من طلاب جامعة الملك سعود