‫همبستگی‬ ‫روابط‬ ‫و‬ ‫توارث‬ ‫قابلیت‬ ‫ژنتیکی،‬ ‫تنوع‬ ‫مطالعه‬ ‫مرتبط‬ ‫با‬ ‫خسارت‬ ‫به‬ ‫برگ‬ ‫سرخرطومی‬

Keywords: Medicago sativa L Phenotypic and genetic diversity, Alfalfa weevil (Hypera postica), Heritability, Alfalfa


‫نویسنده‬ ‫الکترونیکی‬ ‫پست‬ ‫آدرس‬ ، : ahoo.co.uk hojat.mazahery@y ... ‫در‬ ‫همبستگی‬ ‫روابط‬ ‫و‬ ‫توارث‬ ‫قابلیت‬ ‫ژنتیکی،‬ ‫تنوع‬ ‫مطالعه‬ ‫لقب‬ ‫مظاهری‬ ‫و‬ ‫کاکایی‬ ‫مقدمه‬ ‫یونجه‬ (

  

	1 1	‫شماره‬ ‫شماره‬	/ /	2 2	‫جلد‬ ‫جلد‬	/ /	‫گیاهی‬ ‫ژنتیک‬ ‫های‬ ‫گیاهی‬ ‫ژنتیک‬ ‫های‬	‫پژوهش‬ ‫پژوهش‬
	‫می‬ ‫یونجه‬ ‫اول‬ ‫همکاران‬ ‫و‬ ‫سیاهپوش‬ ‫یونجه‬ ‫اکثر‬ ‫در‬ ‫آفت،‬ ‫این‬ ‫باشد.‬ ‫صفات‬ ‫روی‬ ‫بر‬ ‫خود‬ ‫مطالعه‬ ‫در‬ ‫استان‬ ‫زارهای‬ ‫فنوتیپی‬ ‫تغییرات‬ ( Phenotypic coefficient of variation; ‫یونجه‬ ‫های‬ ‫زراعی‬ ‫ی‬ ‫آزمایش‬ ‫مورد‬	‫استفاده‬ ‫شد.‬ ‫ایجاد‬ ‫طبیعی‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫مزرعه‬ ‫در‬ ‫آلودگی‬ ‫سال،‬ ‫هر‬ ‫کرد‬ ، ‫که‬ ‫است‬ ‫رگرسیون‬ ‫تجزیه‬ ‫پارامتر‬ ‫این‬ ‫ماهیت‬ ‫جدول‬ 1 -‫جمعیت‬ ‫مبدأ‬ ‫و‬ ‫مشخصات‬
	‫را‬ ‫اصلی‬ ‫خسارت‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫باالیی‬ ‫تراکم‬ ‫دارای‬ ‫همدان‬ ‫مورفو‬ ‫نظیر‬ ‫ژنتیکی‬ ‫پارامترهای‬ ‫از‬ ‫نان‬ ‫گندم‬ ‫فیزیولوژیکی‬ PCV ‫استفاده‬ ‫با‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ ) ‫واریانس‬ ‫و‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫واریانس‬ ‫از‬	Medicago Sativa L. ) ‫می‬ ‫مطالعه‬ ‫را‬ ‫متغیرها‬ ‫بین‬ ‫رابطه‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫کند،‬ ‫بودن‬ ‫دارا‬ ‫لحاظ‬ ‫به‬ ‫تحلیل‬ ‫تجزیه‬ ‫نیم‬ ‫اول‬ ‫چین‬ ‫انتهای‬ ‫در‬ ‫نیم‬ ‫و‬ ‫ابتدا‬ ‫از‬ ‫متر‬ ‫انتهای‬ ‫از‬ ‫متر‬
	‫وارد‬ ‫چهارم‬ ‫و‬ ‫سوم‬ ‫سنین‬ ‫الروهای‬ ‫وراثت‬ ‫و‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫و‬ ‫فنوتیپی‬ ‫تغییرات‬ ‫ضریب‬ ‫پذیری،‬ ‫می‬ ‫نمایند‬ ( Khanjani, ‫هم‬ ‫و‬ ‫فنوتیپی‬ ‫صفات‬ ‫میانگین‬ ‫چنین‬ ‫بر‬ ، ‫رابطه‬ ‫اساس‬ ‫های‬	‫منحصر‬ ‫خصوصیات‬ ‫به‬ ‫رگرسیون‬ ‫چندگانه‬ ‫وسیع‬ ‫مهم‬ ‫از‬ ‫خود‬ ‫فرد‬ ‫ترین‬ ‫ابزار‬ ‫جهت‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫آماری‬ ‫گیاهان‬ ‫ترین‬ ‫شد‬ ‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫حاشیه‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫خطوط‬ ‫و‬ ‫وسط‬ ‫متر‬ ‫یک‬
	‫اند‬	‫کرده‬ ‫استفاده‬ ‫ژنوتیپی‬	2009 .) ‫همبستگی‬ ‫شدند.‬ ‫محاسبه‬ ‫زیر‬ ‫و‬ ‫فنوتیپی‬ ‫های‬	‫علوفه‬ ‫مدل‬ ‫و‬ ‫سازی‬ ‫ای‬ ‫کشور‬ ‫علوفه‬ ‫نیاز‬ ‫تأمین‬ ‫در‬ ‫مهمی‬ ‫سهم‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫متغیر‬ ‫یک‬ ‫ارزش‬ ‫برآورد‬ ‫وابسته‬ ‫پاسخ‬ ‫یا‬ ، ‫با‬ ‫مورد‬ ‫ارزیابی‬ ‫جهت‬ ‫کشت‬ ‫خط‬ ‫گرفت.‬ ‫قرار‬ ‫برداشت‬
	1 ( ‫نماید‬ -Arbab, 2006 ‫دکتری‬ ‫آموخته‬ ‫دانش‬ ، .) ‫در‬ ‫یونجه‬ ‫کشت‬ ‫زیر‬ ‫سطح‬ ‫اصالح‬ ‫و‬ ‫زراعت‬ ‫گروه‬ ‫دانشگا‬ ‫کشاورزی،‬ ‫دانشکده‬ ‫نباتات،‬ ‫بوعلی‬ ‫ه‬ ‫انتخاب‬ ‫و‬ ‫تنوع‬ ، ‫و‬ ‫بوده‬ ‫اصالحی‬ ‫برنامه‬ ‫هر‬ ‫اصلی‬ ‫رکن‬ ‫دو‬ ‫رابطه‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫می‬ ‫ایفا‬ ‫دیگر‬ ‫کمی‬ ‫متغیر‬ ‫چند‬ ‫یا‬ ‫یک‬ ‫با‬ ‫اش‬ ( Siahpoosh et al., 2003 .) ‫در‬ ‫مجموع‬ ‫به‬ ‫مطالعه‬ ‫این‬ ‫در‬ ،ً ‫مجموعا‬ ‫تعداد‬ ‫آفت،‬ ‫خسارت‬ ‫مدت‬ ‫سه‬ ‫بار‬ ‫همدان‬ ‫سینا،‬ 2 -‫استادیار،‬ ‫گروه‬ ‫مهندسی‬ ‫کشاورزی‬ ( ‫ژنتیک‬ ‫و‬ ‫اصالح‬ ‫نباتات‬ ) ، ‫دانشگاه‬ ‫پیام‬ ‫نور،‬ ‫تهران‬ ‫به‬ ‫ایران‬ ‫علوفه‬ ‫مهم‬ ‫گیاه‬ ‫یک‬ ‫عنوان‬ ‫ای‬ 35 / 2 ‫میلیون‬ ‫هکتار‬ ‫هدف‬ ‫حیث‬ ‫از‬ ‫مطلوب‬ ‫تنوع‬ ‫وجود‬ ‫به‬ ‫منوط‬ ‫انتخاب‬ ‫انجام‬ ، ‫پیشگو)‬ ‫یا‬ ‫مستقل‬ ‫(متغیرهای‬ ‫می‬ ‫قرار‬ ‫استفاده‬ ‫مورد‬ ‫گ‬ ‫یرد‬ ‫بررسی‬ ‫منظور‬ ‫تنوع‬ ‫ارزیابی‬ ‫و‬ ‫فنوتیپی‬ ‫صفات‬ ‫مختلف‬ ‫یادداشت‬ ‫برداری‬ ‫گیاه‬ ‫به‬ ‫وارده‬ ‫صدمه‬ ‫وضعیت‬ ‫از‬ ‫فاصله‬ ‫با‬
	6 Zare et al., 2009 -‫دانشیار‬ ، ‫اصالح‬ ‫و‬ ‫زراعت‬ ‫گروه‬ ‫بوعلی‬ ‫دانشگاه‬ ‫کشاورزی،‬ ‫دانشکده‬ ‫نباتات،‬ ) . ‫ی‬ ‫و‬ ‫نجه‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫مهم‬ ‫ترین‬ ‫می‬ ‫بررسی‬ ‫مورد‬ ‫همدان‬ ‫سینا،‬ ‫باشد‬ ( Naroierad et al., 2006 ‫مطالعه‬ .) Farshadfar, 2000; Nasiri and Ebrahimi, 2013 ‫می‬ ‫باشد‬ ( ( .) ‫یونجه‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫از‬ ‫خارج‬ ‫و‬ ‫(داخل‬ ‫مختلف‬ ‫نواحی‬ ‫های‬ ‫روز‬ ‫هفت‬ ‫ساقه‬ ‫تا‬ ‫رویشی‬ ‫رشد‬ ‫ابتدای‬ ‫مرحله‬ ‫از‬ ‫دهی‬
	‫پذیرش:‬ ‫تاریخ‬ ‫مواد‬ ‫حفاظت‬ ‫و‬ ‫سازماندهی‬ ‫برای‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫ژنتیکی‬ ‫تنوع‬ 22 / 21 / 1631 ‫همبستگی‬ ‫بررسی‬ ‫کشور)،‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫و‬ ‫فنوتیپی‬ ‫های‬ ‫میان‬ ) ‫هیبرید‬ ‫بذور‬ ‫تولید‬ ‫و‬ ‫هتروزیس‬ ‫پدیده‬ ‫برای‬ ‫بلکه‬ ‫گیاهی‬ ‫صفا‬ ‫انتخاب‬ ‫فرآیند‬ ‫نمودن‬ ‫کارا‬ ‫جهت‬ ‫ت‬ ‫یافتن‬ ‫و‬ ‫نحوه‬	-	‫دریافت:‬ ‫(تاریخ‬ ‫و‬ ‫آب‬ ‫در‬ ‫کشت‬ ‫قابل‬ ‫و‬ 12 / 22 / 1636 ‫متغیرها‬ ‫بین‬ ‫روابط‬ ‫از‬ ‫اطالع‬ ‫جهت‬ ‫علوفه‬ ‫نباتات‬ ‫در‬ ‫ای‬ ‫و‬ ‫ایران‬ ‫دنیا‬ ، ‫محققین‬ ‫متعددی‬ ‫از‬ ‫(ارتفاع‬ 22 ‫سانتی‬ ‫متری)‬ ‫پذیرفت‬ ‫صورت‬ ‫این‬ ‫میانگین‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫سرد‬ ‫و‬ ‫معتدل‬ ‫گرم،‬ ‫هوایی‬ ‫می‬ ‫باشد‬ ، ‫بودن‬ ‫دارا‬ ‫علت‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫خود‬ ‫مطالعات‬ ‫در‬ ‫رگرسیون‬ ‫تجزیه‬ ‫برده‬ ‫بهره‬ ‫اند‬ ( Rezaie ‫جمعیت‬ ‫به‬ ‫صدمه‬ ‫مطالعه‬ ‫جهت‬ ‫مرحله‬ ‫سه‬ ‫یونجه‬ ‫های‬
	‫چکیده‬ ‫تع‬ ‫منظور‬ ‫به‬ ‫ژرم‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫زراعی‬ ‫آن‬ ‫بین‬ ‫روابط‬ ‫مطالعه‬ ‫و‬ ‫زراعی‬ ‫مختلف‬ ‫صفات‬ ‫بین‬ ‫همبستگی‬ ‫یین‬ ‫بوعلی‬ ‫دانشگاه‬ ‫کشاورزی‬ ‫دانشکده‬ ‫تحقیقاتی‬ ‫مزرعه‬ ‫پالسم‬ ‫رگرسیون،‬ ‫تجزیه‬ ‫کمک‬ ‫به‬ ‫ها‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫سینا‬ 1631 ‫گرفتند.‬ ‫قرار‬ ‫مطالعه‬ ‫مورد‬ 13 ‫یونجه‬ ‫جمعیت‬ ‫تفاوت‬ ‫که‬ ‫کرد‬ ‫معلوم‬ ‫مختلف‬ ‫صفات‬ ‫برای‬ ‫واریانس‬ ‫تجزیه‬ ‫جمعیت‬ ‫ویتامین‬ ‫انواع‬ ‫معدنی،‬ ‫مواد‬ ‫پروتئین،‬ ‫شامل‬ ‫غذایی‬ ‫مواد‬ ‫ها،‬ ‫متابولیت‬ ‫برخی‬ ‫با‬ ‫ساپونین‬ ‫نظیر‬ ‫ثانویه‬ ‫های‬ ‫آگلی‬ ‫تری‬ ‫کن‬ -‫ترپنوئید‬ ‫خوش‬ ‫و‬ ‫خوراکی‬ ، ‫سایر‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫خاصی‬ ‫برتری‬ ‫علوفه‬ ‫گیاهان‬ ‫دارد‬ ‫ای‬ ‫لذا‬ ‫مطالعه‬ ‫جنبه‬ ‫(به‬ ‫آن‬ ‫زیستی‬ ‫های‬ -‫ا‬ ‫نیز‬ ‫دارد‬ ‫همیت‬ . ‫کسب‬ ‫اطالع‬ ‫از‬ ‫فاصله‬ ‫بین‬ ‫ژنتیکی‬ ‫افراد‬ et al., 2011 ‫یونجه‬ ‫در‬ ‫؛‬ Rezaie et al., 2011 ‫یونجه‬ ‫در‬ ‫؛‬ ‫صفات‬ ‫ارتباط‬ ‫مطالعه‬ ‫مورد‬ ‫و‬ ‫آفت‬ ‫به‬ ‫مقاومت‬ ‫با‬ ‫قرابت‬ ‫است‬ ‫گردید‬ ‫فاده‬ ‫نمره‬ ‫طریق‬ ‫از‬ ‫خسارت‬ ‫میزان‬ . ‫دهی‬ ‫صفر‬ ‫از‬ ‫یا‬ ‫جمعیت‬ ‫ها‬ ‫و‬ ‫آگاهی‬ ‫از‬ ‫روابط‬ ‫گونه‬ ‫خویشاوندی‬ ‫های‬ Jabbary et al.,2012 ‫جو‬ ‫در‬ ‫و‬ Zarei et al., 2013 ‫در‬ ‫آن‬ ‫ژنتیکی‬ ‫و‬ ‫همبستگی‬ ‫ضریب‬ ‫تعیین‬ ‫طریق‬ ‫از‬ ‫ها‬ ‫تا‬ 3 ( ‫جدول‬ ‫طبق‬ 2 ‫به‬ ‫وارده‬ ‫خسارت‬ ‫درصد‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ) ‫واریانس‬ ‫کمک‬ ‫با‬ ‫فنوتیپی‬ ‫و‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫همبستگی‬ ‫ضرایب‬ ‫ها‬ ‫مورد‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫برنامه‬ ‫اصالحی،‬ ‫امکان‬ ‫سازماندهی‬ ‫ذخایر‬ ‫توارثی‬ ‫گ‬ ‫ندم‬ .) ( ‫همکاران‬ ‫و‬ ‫جباری‬ Jabbary et al.,2012 ) ‫در‬ ‫رگرسیون‬ ‫ژنتیکی،‬ ‫پارامترهای‬ ‫محاسبه‬ ‫و‬ ‫این‬ ‫دیگر‬ ‫اهداف‬ ‫گیاهان‬ ‫از‬ ‫کرت‬ ‫کل‬ ‫پوشش‬ ‫تاج‬ ‫عبارتی‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫برگ‬ ‫و‬ ‫شاخه‬ ‫کوواریانس‬ ‫و‬ ‫و‬ ‫میلر‬ ‫روش‬ ‫از‬ ‫فنوتیپی‬ ‫و‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫های‬ ‫و‬ ‫نمونه‬ ‫گیری‬ ‫مؤثر‬ ‫از‬ ‫ژنوتیپ‬ ‫ها‬ ‫بهره‬ ‫و‬ ‫برداری‬ ‫بهتر‬ ‫از‬ ‫تنوع‬ ‫در‬ ‫مطالعه‬ ‫مسیر‬ ‫ضرایب‬ ‫و‬ ‫همبستگی‬ ‫تحلیل‬ ‫و‬ ‫تجزیه‬ ‫ی‬ ‫پژوهش‬ ‫دادند‬ ‫شکل‬ ‫را‬ . ‫تعیی‬ ‫نمره‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫خطا‬ ‫کاهش‬ ‫منظور‬ ‫به‬ ‫شد.‬ ‫ن‬ ‫به‬ ‫دهی‬ ‫همکاران‬ ( ‫در‬ ‫الرو‬ ‫تعداد‬ ‫و‬ ‫خشک‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫صفات‬ ‫برای‬ ‫ها‬ ‫احتمال‬ ‫سطح‬ 1 ‫معنی‬ ‫درصد‬ ‫بود.‬ ‫دار‬ . ‫همبستگی‬ ‫ضرایب‬ ( ‫(اسپاد)‬ ‫برگ‬ ‫سبزینه‬ ‫مقدار‬ ‫با‬ ‫علوفه‬ ‫تر‬ ‫عملکرد‬ ‫ژنوتیپی‬ ** 352 / 2 ،) ( ‫علوفه‬ ‫تر‬ ‫عملکرد‬ ‫با‬ ‫گلدهی‬ ‫درصد‬ ‫ده‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬ ** 389 / 2 ‫خش‬ ‫ماده‬ ‫درصد‬ ،) ‫عل‬ ‫تر‬ ‫عملکرد‬ ‫با‬ ‫ک‬ ( ‫وفه‬ ** 312 / 2 -) ، ( ‫گلدهی‬ ‫درصد‬ ‫ده‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬ ‫با‬ ‫خشک‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ * 393 / 2 ( ‫خشک‬ ‫ماده‬ ‫درصد‬ ‫و‬ ) * 833 / 2 ) ‫رابطه‬ ‫معنی‬ ‫دار‬ ‫داشتند‬ ‫معنی‬ ‫و‬ ‫مثبت‬ ‫همبستگی‬ ‫یک‬ ‫که‬ ‫داد‬ ‫نشان‬ ‫فنوتیپی‬ ‫همبستگی‬ ‫تجزیه‬ . ( ‫الرو‬ ‫تعداد‬ ‫و‬ ‫خسارت‬ ‫درصد‬ ‫بین‬ ‫داری‬ ** 939 / 2 r = ‫معنی‬ ‫منفی‬ ‫همبستگی‬ ‫یک‬ ،) ‫دار‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫با‬ ‫خشک‬ ‫ماده‬ ‫درصد‬ ‫بین‬ ‫ی‬ ( ‫تر‬ ** 152 / 2 -r = ‫عملکرد‬ ‫با‬ ‫منفی‬ ‫رابطه‬ ‫ولی‬ ) ( ‫خشک‬ ‫علوفه‬ ** 121 / 2 r = ‫تر‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫برای‬ ‫گام‬ ‫به‬ ‫گام‬ ‫رگرسیون‬ ‫دارد.‬ ‫وجود‬ ) ‫به‬ ‫عملکرد‬ ‫که‬ ‫داد‬ ‫نشان‬ ‫تابع‬ ‫متغیر‬ ‫عنوان‬ ‫گل‬ ‫درصد‬ ‫ده‬ ‫مرحله‬ ‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬ ‫خشک،‬ ‫ماده‬ ‫درصد‬ ‫خشک،‬ ‫علوفه‬ ‫دهی‬ ‫به‬ ‫الرو‬ ‫تعداد‬ ‫و‬ ‫ضریب‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫شدند‬ ‫مدل‬ ‫وارد‬ ‫ترتیب‬ ‫تجمعی‬ ‫تبیین‬ 23 / 83 ‫وراثت‬ ‫درصد‬ ‫کمترین‬ ‫و‬ ‫بیشترین‬ ‫همچنین‬ ‫نمودند.‬ ‫توجیه‬ ‫را‬ ‫تر‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫تغییرات‬ ‫بیشترین‬ ‫درصد،‬ -‫به‬ ‫پذیری‬ ‫(شماره‬ ‫ناراگامت‬ ‫جمعیت‬ ‫بود.‬ ‫خشک‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫و‬ ‫الرو‬ ‫تعداد‬ ‫صفات‬ ‫به‬ ‫متعلق‬ ‫ترتیب‬ 62 ‫عملکر‬ ‫با‬ ) ‫علوفه‬ ‫د‬ ‫جمعیت‬ ‫بین‬ ‫در‬ ‫کم‬ ً ‫نسبتا‬ ‫خسارت‬ ‫درصد‬ ‫نیز‬ ‫و‬ ‫الرو‬ ‫تعداد‬ ‫و‬ ‫باال‬ ‫خشک‬ ‫می‬ ‫پیشنهاد‬ ‫مقاوم‬ ‫و‬ ‫مطلوب‬ ‫جمعیت‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫ها،‬ ‫شود.‬ ‫کلیدی:‬ ‫واژگان‬ ‫ژنتیکی،‬ ‫و‬ ‫فنوتیپی‬ ‫تنوع‬ ‫یونجه‬ ‫برگ‬ ‫سرخرطومی‬ ‫وراثت‬ ، ‫یونجه‬ ‫پذیری،‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫زراعی‬ ‫مطالعات‬ ‫طبق‬ ‫آن‬ ‫خاستگاه‬ ‫مناطق‬ ‫در‬ ‫نژادی)‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫ضروری‬ ‫کشاورزی‬ ‫بخش‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫سرزمین‬ ‫آمایش‬ ( ‫است‬ ‫اهمیت‬ Mazaheri-Laghab, 2008 .) ‫از‬ ‫یونجه‬ ‫جمل‬ ‫ه‬ ‫همدان‬ ‫استان‬ ‫زراعی‬ ‫محصوالت‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫کشو‬ ‫در‬ ‫ر‬ ‫دارای‬ ‫تولید‬ ‫دوم‬ ‫رتبه‬ ‫آن‬ ‫می‬ ‫باشد‬ ‫و‬ ‫کلی‬ ‫اجماع‬ ‫این‬ ‫که‬ ‫می‬ ‫یونجه‬ ‫جغرافیایی‬ ‫خاستگاه‬ ‫مرکزی‬ ‫ناحیه‬ ‫ایران‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫کشور‬ ‫غرب‬ ‫منطقه‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫پراکنش‬ ‫و‬ ‫وفور‬ ‫اهمیت،‬ ‫لیکن‬ ( ‫همدان‬ ‫استان‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ) ‫است‬ ‫اهمیت‬ ‫حائز‬ ( Karimi, 1990; Osborn et al., 1997 .) ‫راه‬ ‫از‬ ‫زراعی‬ ‫زمین‬ ‫اصالح‬ ‫ازت‬ ‫و‬ ‫آلی‬ ‫مواد‬ ‫افزایش‬ ‫و‬ ‫زهکشی‬ ‫تناوب،‬ ‫زمین،‬ ‫تهویه‬ ‫ویژگی‬ ‫دیگر‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫خاک‬ ‫می‬ ‫محسوب‬ ‫یونجه‬ ‫بارز‬ ‫شود‬ ( Karimi, 1990 .) ‫تا‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫باعث‬ ‫گیاه‬ ‫این‬ ‫بودن‬ ‫بومی‬ ‫خسارت‬ ‫و‬ ‫مفید‬ ‫حشرات‬ ‫فون‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫ایران‬ ‫قابل‬ ‫یونجه‬ ‫زای‬ ‫متعددی‬ ‫آفات‬ ‫باشد.‬ ‫توجه‬ ‫بخش‬ ‫از‬ ‫یونجه‬ ‫مختلف‬ ‫های‬ ‫می‬ ‫تغذیه‬ ‫آن‬ ‫بین‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫کنند‬ ‫برگ‬ ‫سرخرطومی‬ ‫ها‬ ( Gyll. Hypera postica ‫مهم‬ ) ‫گونه‬ ‫ترین‬ ‫خسارت‬ ‫های‬ ‫می‬ ‫زا‬ ‫باش‬ ‫د‬ ‫آسیب‬ ‫و‬ ‫حساس‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫یونجه‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫پذیر‬ ‫برنامه‬ ‫های‬ ‫اصالحی‬ ‫را‬ ‫فراهم‬ ‫می‬ ‫سازد‬ ( Sharma, 2002 .) ‫برنامه‬ ‫در‬ ‫صفات‬ ‫میان‬ ‫همبستگی‬ ‫برنامه‬ ‫ارزیابی‬ ‫و‬ ‫ریزی‬ -‫به‬ ‫های‬ ‫است‬ ‫مفید‬ ‫نژادی‬ . ‫دیگر‬ ‫سخن‬ ‫به‬ ، ‫گزینش‬ ‫زمانی‬ ‫می‬ ‫انجام‬ ‫صفتی‬ ‫برای‬ ‫گیرد‬ ‫که‬ ‫اطالع‬ ‫اتی‬ ‫آن‬ ‫تأثیر‬ ‫نحوه‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫دیگر‬ ‫صفات‬ ‫روی‬ ‫است‬ ‫اهمیت‬ ‫و‬ ‫توجه‬ ‫حایز‬ ‫موجود‬ ، ‫باشد‬ ‫تفسیر‬ ‫مهم‬ ‫صفات‬ ‫بین‬ ‫همبستگی‬ ‫وجود‬ ‫از‬ ‫اطالع‬ ‫و‬ ‫نتای‬ ‫ساده‬ ‫را‬ ‫قبلی‬ ‫حاصله‬ ‫ج‬ ‫برنامه‬ ‫اساس‬ ‫و‬ ‫کرده‬ ‫تر‬ ‫ریزی‬ ‫طرح‬ ‫می‬ ‫فراهم‬ ‫آینده‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫مؤثر‬ ‫های‬ ‫سازد‬ . ‫هم‬ ‫چنین‬ ‫اهمیت‬ ‫کم‬ ‫و‬ ‫مهم‬ ‫صفات‬ ‫بین‬ ‫همبستگی‬ ، ‫به‬ ‫متخصصان‬ -‫غیر‬ ‫گزینش‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫نژادی‬ ‫صفات‬ ‫برای‬ ‫مستقیم‬ ‫مطلوب‬ ‫از‬ ‫اهمیت‬ ‫کم‬ ‫صفات‬ ‫طریق‬ ‫می‬ ‫کمک‬ ‫کند‬ ( Saki Nejad and Sayemohamadi, 2011 .) ‫کر‬ ‫می‬ ‫همکاران‬ ‫و‬ ‫الین‬ ‫عملکرد‬ ‫با‬ ‫مرتبط‬ ‫صفات‬ ‫دابل‬ ‫های‬ ‫ابراز‬ ‫جو‬ ‫هاپلوئید‬ ‫در‬ ‫دانه‬ ‫تعداد‬ ‫صفات‬ ‫گام‬ ‫به‬ ‫گام‬ ‫رگرسیون‬ ‫که‬ ‫داشتند‬ ‫بیشترین‬ ‫ریشک‬ ‫طول‬ ‫و‬ ‫پدانکل‬ ‫طول‬ ‫سنبله،‬ ‫طول‬ ‫سنبله،‬ ‫توجیه‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫نقش‬ ‫نمودند.‬ ‫ایفا‬ ‫عملکرد‬ ‫تغییرات‬ ‫مفهوم‬ ‫یک‬ ‫وضعیت‬ ‫میانگین‬ ‫در‬ ‫تغییر‬ ‫مبنای‬ ‫بر‬ ‫ژنتیکی‬ ‫سود‬ ‫انتخاب‬ ‫دوره‬ ‫یک‬ ‫است،‬ ‫انتخاب‬ ‫دوره‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫جمعیت‬ ‫به‬ ‫تفرق،‬ ‫حال‬ ‫در‬ ‫جمعیت‬ ‫ایجاد‬ ‫شامل‬ ‫آمدن‬ ‫وجود‬ ‫ژنوتیپ‬ ‫ژنوتیپ‬ ‫ارزیابی‬ ‫ها،‬ ‫ژنوتیپ‬ ‫انتخاب‬ ‫ها،‬ ‫و‬ ‫برتر‬ ‫های‬ ‫ژنوتیپ‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫شده‬ ‫انتخاب‬ ‫های‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫برای‬ ‫والدین‬ ‫عنوان‬ ‫می‬ ‫بعدی‬ ‫دوره‬ ‫برای‬ ‫الزم‬ ‫جمعیت‬ ‫تشکیل‬ ‫باشد‬ ( Farshadfar, 1997 ‫در‬ .) ‫اصالح‬ ‫نباتات‬ ‫ژنتیکی‬ ‫جزء‬ ‫فقط‬ ، ‫وراثت‬ ‫بنابراین‬ ‫است،‬ ‫مهم‬ ‫تغییرات‬ ‫از‬ ‫قسمت‬ ‫آن‬ ‫پذیری‬ ‫روش‬ ‫و‬ ‫مواد‬ ‫وارده‬ ‫خسارت‬ ‫نمونه‬ ‫توسط‬ ‫ارزیابی‬ ‫پوشش،‬ ‫تاج‬ ‫به‬ ‫بردار‬ ‫ها‬ ‫منظور‬ ‫به‬ ‫مطالعه‬ ‫عملکرد‬ ‫بین‬ ‫روابط‬ ‫و‬ ‫ژنتیکی‬ ‫تنوع‬ ‫ج‬ ‫به‬ ‫پشت‬ ‫حالت‬ ‫در‬ ‫مدت‬ ‫در‬ ‫شد.‬ ‫انجام‬ ‫آفتاب‬ ‫تابش‬ ‫هت‬ ‫و‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫یونجه‬ ‫مقاومت‬ ‫آفت‬ ‫سرخرطومی‬ ‫برگ‬ ‫آفت،‬ ‫خسارت‬ ‫صفت‬ ‫محاسبه‬ ‫ارتفاع‬ ‫جمعیت‬ ‫مختلف‬ ‫های‬ ‫تعداد‬ ، 13 ‫جمعیت‬ ‫یونجه‬ ‫از‬ ‫ها‬ ‫یی‬ ‫جمعیت‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫در‬ ‫طوقه‬ ‫سر‬ ‫از‬ ‫خسارت‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫پنج‬ ‫سانتی‬ ‫س‬ ‫از‬ ‫متری‬ ‫طح‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫های‬ ‫ژرم‬ ‫پال‬ ‫تحقیقاتی‬ ‫مزرعه‬ ‫سم‬ -‫بوعلی‬ ‫دانشگاه‬ ‫آموزشی‬ ‫انجام‬ ‫پوشش‬ ‫تاج‬ ‫انتهای‬ ‫تا‬ ‫خاک‬ ‫گرفت.‬ ‫صفت‬ ‫مقدار‬ ‫سینا‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫چهار‬ ‫بودند‬ ‫برخوردار‬ ‫چین‬ ‫(جدول‬ 1 ) ‫اول‬ ‫چین‬ ‫در‬ ، ‫زراعی‬ ‫سال‬ 31 -1632 ‫بوته‬ ‫کلروفیل‬ ‫آن‬ ‫ارتفاع‬ ‫که‬ ‫هایی‬ ‫ها‬ ‫قرار‬ ‫سنجش‬ ‫مورد‬ ‫گرفت‬ ‫اسپ‬ ‫دستگاه‬ ‫توسط‬ ، ‫اد‬ ‫(کلروفیل‬ ‫سنج‬ ‫اندازه‬ ) ‫این‬ ‫در‬ ‫رابطه‬ ‫گیری‬ ‫گرفتند.‬ ‫قرار‬ ‫بررسی‬ ‫مورد‬ ‫جمعیت‬ ‫کشت‬ ‫خطوط‬ ‫روی‬ ‫ها‬ ‫دو‬ ‫فاصله‬ ‫با‬ ‫متری‬ 52 ‫سانتی‬ ‫هم‬ ‫از‬ ‫متر‬ ، ‫پژوهش‬ ‫این‬ ‫شدند.‬ ‫کشت‬ ‫در‬ ‫مزرعه‬ ‫به‬ ‫ای‬ ً ‫حدودا‬ ‫مساحت‬ 322 ‫متر‬ ‫منطقه‬ ‫در‬ ‫مربع‬ ‫همدان،‬ ‫دستجرد‬ ‫ی‬ ‫جغرافیایی‬ ‫طول‬ ‫با‬ • 18 ‫و‬ 28 ‫عرض‬ ‫و‬ ‫جغرافیایی‬ • 61 ‫و‬ 51 ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫میزان‬ ‫شد.‬ ( ‫تر‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫عملکرد‬ ‫گرم)،‬ ‫علوفه‬ ( ‫خشک‬ ‫گرم‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫نشان‬ ‫واریانس‬ ‫کسر‬ ‫مخرج‬ ‫و‬ ‫کوواریانس‬ ‫دهنده‬ ‫نشان‬ ‫را‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬ ،) ‫برداشت‬ ( ‫ده‬ ‫گل‬ ‫درصد‬ ‫دهی)‬ ‫می‬ ‫دهد.‬ ‫نرم‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫با‬ ‫آماری‬ ‫محاسبات‬ ‫افزارهای‬ ‫بر‬ ‫خشک‬ ‫ماده‬ ‫مقدار‬ ‫و‬ Minitab ‫و‬ SPSS ‫ا‬ ‫بودن‬ ‫نرمال‬ ‫آزمون‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫نجام‬ ‫برای‬ ‫میانگین‬ ‫مقایسات‬ ‫شدند.‬ ‫محاسبه‬ ‫نیز‬ ‫درصد‬ ‫حسب‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫دانکن‬ ‫آزمون‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫با‬ ‫مختلف‬ ‫صفات‬ ‫باقیمانده‬ ‫داده‬ ‫داده‬ ‫واریانس‬ ‫تجزیه‬ ‫عمل‬ ‫ها،‬ ‫گر‬ ‫انجام‬ ‫ها‬ ‫فت‬ . ‫داشتند‬ ‫ابراز‬ ‫یک‬ ‫انتخاب‬ ‫که‬ ‫می‬ ‫نشان‬ ‫را‬ ‫فنوتیپی‬ ‫واریانس‬ ‫دارد‬ ‫ژنتیکی‬ ‫علت‬ ‫که‬ ‫دهد‬ ‫ارتفاع‬ ‫با‬ 1812 ‫انجام‬ ‫دریا،‬ ‫سطح‬ ‫از‬ ‫متر‬ ‫گردی‬ ‫د.‬ ‫ژرم‬ ‫پالسم‬ ‫احتمال‬ 1 ‫درصد‬ ‫ان‬ ‫جام‬ ‫گردید‬ . ‫هم‬ ‫چنین‬ ‫به‬ ‫منظور‬ ‫شناسایی‬ ‫بحث‬ ‫و‬ ‫نتایج‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫بدون‬ ‫زراعی‬ ‫صفات‬ ‫برای‬ ‫طرفه‬ ‫یعنی‬ ‫توارث‬ ‫قابل‬ ‫می‬ ‫باشد‬ ( Farshadfar, 1997 .) ‫م‬ ‫نیری‬ ‫فر‬ ‫تصادفی‬ ً ‫کامال‬ ‫طرح‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫تکرار‬ ‫دو‬ ‫در‬ ‫در‬ ‫صفاتی‬ ‫که‬ ‫بیشترین‬ ‫روی‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫تأثیر‬ ‫عملکرد‬ ‫علوفه‬ ‫تر‬ ‫دارند‬ ‫میانگین‬ ‫مقایسه‬ ‫و‬ ‫واریانس‬ ‫تجزیه‬ ‫نتایج‬ ‫ها:‬ ‫تجزیه‬ ‫نتایج‬ ‫در‬ ‫لذا‬ ‫داشت،‬ ‫نخواهد‬ ‫مطلوبی‬ ‫نتایج‬ ‫دیگر‬ ‫صفات‬ ‫گرفتن‬ ‫برنامه‬ ‫های‬ ‫به‬ ‫نژادی‬ ‫وراثت‬ ‫مطالعه‬ ‫در‬ ‫همکاران‬ ‫و‬ ‫صفات‬ ‫و‬ ‫عملکرد‬ ‫پذیری‬ ‫م‬ ‫زرعه‬ ‫کشت‬ ‫شدن‬ ‫د‬ ‫مواد‬ ‫از‬ ‫یکی‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫بذر‬ ‫محدودیت‬ . ‫از‬ ‫روش‬ ‫رگرسیون‬ ‫گام‬ ‫به‬ ‫گام‬ ‫اساس‬ ‫بر‬ ‫و‬ ‫گردید‬ ‫استفاده‬ ‫واریانس‬ ‫(جدول‬ 6 ‫داد‬ ‫نشان‬ ) ‫جمعیت‬ ‫بین‬ ‫تفاوت‬ ‫که‬ ‫های‬ ‫توجه‬ ‫صفات‬ ‫بین‬ ‫همبستگی‬ ‫به‬ ‫بایستی‬ ‫گردد‬ ( Karami et al, 2005 ) . ‫بسیاری‬ ‫محققین‬ ‫ژرم‬ ‫در‬ ‫مورفولوژی‬ ‫یونجه‬ ‫پالسم‬ ‫نمودند‬ ‫ابراز‬ ‫ایرانی‬ ‫های‬ ‫یونجه‬ ‫از‬ ‫بسیاری‬ ‫برای‬ ‫آزمایشی‬ ‫تعداد‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫جمعیت‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫تجزیه‬ ‫این‬ ‫نتایج‬ ‫عملکرد‬ ‫علوفه‬ ‫تر‬ ‫به‬ ‫عنوان‬ ‫متغیر‬ ‫وابسته‬ ‫و‬ ‫مختلف‬ ‫صفات‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫خشک‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫و‬ ‫الرو‬ ‫تعداد‬ ‫در‬ ‫گزارشات‬ ‫نم‬ ‫استفاده‬ ‫همبستگی‬ ‫تجزیه‬ ‫از‬ ‫خود‬ ‫وده‬ ‫اند‬ ‫وراثت‬ ‫مقادیر‬ ‫بیشترین‬ ‫که‬ ‫تعداد‬ ‫صفات‬ ‫به‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ ‫پذیری‬ ‫هم‬ ‫چنین‬ ‫یکنواختی‬ ‫حفظ‬ ‫کشت‬ ‫سطح‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫عواملی‬ ‫سایر‬ ‫صفات‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫متغیرهای‬ ‫مستقل‬ ‫در‬ ‫نظر‬ ‫گرفته‬ ‫احتمال‬ ‫سطح‬ ‫در‬ 1 ‫درصد‬ ‫معنی‬ ‫دار‬ ‫بیانگ‬ ‫این‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫ر‬
	Kakaei et al., 2010; Sengul, 2002; Asilan and ‫تعیین‬ ‫که‬ ‫بودند‬ ‫کننده‬ ‫تعداد‬ ‫دو‬ ‫ب‬ ‫آزمایش‬ ‫در‬ ‫تکرار‬ ‫ه‬ ‫شمار‬ ‫در‬ ‫است)،‬ ‫اصالحی‬ ‫برنامه‬ ‫هر‬ ‫الزمه‬ ‫(که‬ ‫کافی‬ ‫تنوع‬ ‫وجود‬ ( Hajiloie, 2010; Rezaie et al., 2011 .) ‫این‬ ‫به‬ ‫نظر‬ ‫که‬ ‫هر‬ ‫فواصل‬ ‫به‬ ‫آبیاری‬ ‫رفتند.‬ ‫هشت‬ ‫یک‬ ‫روز‬ ‫انجام‬ ‫بار‬ ‫جمعیت‬ ‫بین‬ ‫می‬ ‫مذکور)‬ ‫صفات‬ ‫نظر‬ ‫(از‬ ‫مطالعه‬ ‫مورد‬ ‫های‬ -	( ‫یونجه،‬ ‫برگ‬ ‫سرخرطومی‬ Arbab and Macknil, 2000; Chandra, 2010 .) ‫از‬ ‫یکی‬ ‫مخرب‬ ‫ترین‬ ‫یونجه‬ ‫آفات‬ ‫تا‬ ‫روزهای‬ ‫و‬ ‫ساقه‬ 52 ‫گل‬ ‫درصد‬ ‫و‬ ‫داشت،‬ ‫اختصاص‬ ‫دهی‬ ‫شدند.‬ ‫مح‬ ‫جهت‬ ‫وراثت‬ ‫درصد‬ ‫اسبه‬ ‫معنی‬ ‫صفات‬ ‫پذیری‬ ‫دار‬ ‫کم‬ ‫وراثت‬ ‫مقدار‬ ‫ترین‬ ‫بین‬ ‫در‬ ‫پذیری‬ ‫گیاهچه‬ ‫صفات‬ ‫ای‬ ‫واریانس‬ ‫به‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫واریانس‬ ‫واریانس،‬ ‫تجزیه‬ ‫جدول‬ ‫در‬
	‫می‬ ‫پس‬ ‫نیست‬ ‫کامل‬ ‫همیشه‬ ‫همبستگی‬ ‫عملیا‬ ‫گرفت.‬ ‫سم‬ ‫ت‬ ‫صورت‬ ‫منطقه،‬ ‫در‬ ‫معمول‬ ‫پاشی‬ ‫که‬ ‫پارامتری‬ ‫از‬ ‫توان‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ ‫الرو‬ ‫تعداد‬ ‫مهم‬ ‫صفت‬ ‫باشد.‬ ‫اختالف‬ ‫که‬	( ‫م‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫آن‬ ‫مقدار‬ ‫بیشترین‬ ‫و‬ ‫ارتفاع‬ ‫صفت‬ ‫به‬ ‫ربوط‬ ‫می‬ ‫ایران)‬ ‫کاری‬ ‫یونجه‬ ‫مناطق‬ ‫تمام‬ ‫یک‬ ‫درجه‬ ‫آفت‬ ‫باشد‬ ‫گردید.‬ ‫تقسیم‬ ‫فنوتیپی‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫تغییرات‬ ‫ضریب‬
	‫بیشتری‬ ‫توان‬ ‫با‬ ‫در‬ ‫یونجه‬ ‫برگ‬ ‫سرخرطومی‬ ‫آفت‬ ‫طغیان‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫نپذیرفت.‬ ‫می‬ ‫معرفی‬ ‫را‬ ‫متغیرها‬ ‫بین‬ ‫رابطه‬ ‫نیز‬ ‫کند‬ ‫معنی‬ ‫از‬ ‫بتوان‬ ً ‫احتماال‬ ‫بنابراین‬ ‫که‬ ‫داد‬ ‫نشان‬ ‫را‬ ‫وسیعی‬ ‫دار‬	‫از‬ ‫بیش‬ ‫نابودی‬ ‫به‬ ‫قادر‬ ً ‫گاها‬ ‫که‬ ‫لپه‬ ‫برگ‬ ‫طول‬ ( ‫بود‬ ‫ای‬ Monirifar et al., 2004 32 ‫چین‬ ‫محصول‬ ‫درصد‬ .) ( Genotypic coefficient of variation; GCV ‫ضریب‬ ‫و‬ )
									35 39

* ‫مسئول‬ Miller et al., 1957 ‫شد:‬ ‫محاسبه‬ ‫زیر‬ ‫شرح‬ ‫به‬ ) g ‫و‬ ph ‫اعداد‬ ‫و‬ ‫فنوتیپی‬ ‫و‬ ‫ژنوتیپی‬ ‫عالئم‬ 1 ‫و‬ 2 ‫مذکور‬ ‫کسر‬ ‫صورت‬ ‫دارند.‬ ‫داللت‬ ‫دوم‬ ‫و‬ ‫اول‬ ‫صفات‬ ‫بر‬ SAS ، 
Table 1 .

 1 Characteristics and origins of experimental cultivated alfalfa populations ‫ردیف‬ 


			‫جمعیت‬ ‫نام‬		‫ردیف‬	‫جمعیت‬ ‫نام‬	‫ردیف‬	‫جمعیت‬ ‫نام‬
	Row		Population name	Row	Population name	Row	Population name
	1		29	‫همدانی‬		17	‫سوئد‬ ‫مبدا‬	‫ترنا‬	33	‫خوی‬ ‫محلی‬
			Hamedani 29		Torna originated from Sweden	Khoy local cultivar
	2		28	‫همدان‬ ‫بهار‬		18	‫شاپور‬ ‫محلی‬	34	‫بم‬ ‫کراس‬ 11	‫پلی‬
		Spring-Hamedan 28	Shapour local cultivar	Bam 11-Polycross
	3		31	‫اعال‬ ‫همدان‬		19	‫مرند‬ ‫محلی‬	35	‫آمریکا‬ ‫گریم‬
			Hamedan aala 31	Marand local cultivar	Makeup-USA
	4		87	‫همدانی‬		20	‫بمی‬ ‫محلی‬	36	8	‫شیراز‬ ‫کراس‬	‫پلی‬
			Hamedani 87		Bam local cultivar	Shiraz 8-Polycross
	5		106		‫همدانی‬		21	288	‫ریکا‬	‫ام‬ ‫لویز‬ ‫سان‬	37	‫اردبیلی‬
			Hamedani 106	San Luis America 288	Ardebili
	6		54	‫همدانی‬		22	‫همدان‬ ‫محلی‬	38	‫رضائیه‬
			Hamedani 54		Hamedan local cultivar	Rezaieh
	7		81	‫افغانی‬			23	292	‫همدانی‬	39	‫ورنال‬
			Afghani 81		Hamedani 292	Vernal
	8		16		‫سراب‬			24	‫یزدی‬	40	34044 ‫آتالنتیک‬
			Sarab 16			Yazdi	Atlantic 31044
	9		19	‫کالیفرنیا‬		25	2 ‫تلنت‬	41	34630 ‫دیوپوی‬
			California 19		Talent 2	Dupuy 34630
	10		26	‫هراتی‬			26	‫آمریکا‬ ‫کراس‬	‫پل‬ ‫الهونتان‬ ‫ی‬	42	Dupuits
			Harati 26			Lahuntan-Polycross-USA
	11		42	‫تفرش‬			27	‫الداک‬	43	32	‫همدانی‬
			Tafresh 42		Ladak	Hamedani 32
	12	)	( Fc32666	48	‫فیض‬	28	‫همدان‬ ‫کراس‬	‫پلی‬	44	‫بوته15‬ ‫تک‬
		Faiz 48 (Fc32666)	Hamedan-Polycross	Single plant 51
	13	(Varragensee)	‫فیض‬	29	10 ‫بم‬ ‫کراس‬	‫پلی‬	45	‫الهونتان‬
		Faiz (Varragensee)	Bam 10-Polycross	Lahuntan
	14		(Vermal)	‫فیض‬	30	‫ناراگامت‬	46	‫اور‬
			Faiz (Vermal)		Naragamet	Over
	15			40	‫یزدی‬			31	‫اتالنتیک1‬
			Yazdi 40			Atlantic 1
	16			9		‫شیراز‬			32	‫آرژانتین‬
				Shiraz 9			Argentina
				‫یونجه‬ ‫ان‬	‫گیاه‬ ‫به‬	‫یونجه‬	‫برگ‬	‫سرخرطومی‬	‫آفت‬	‫درجه‬ ‫خسارت‬ ‫بندی‬	-	2	‫جدول‬

Table 2 .

 2 Scoring of the amounts of damages of alfalfa weevil to alfalfa plants 


	‫نمره‬	‫درصدخسارت‬	‫نمره‬	‫خسارت‬ ‫درصد‬
	Scores	Percentage of damage	Scores	Percentage of damage
	0	1-10	5	51-60
	1	11-20	6	51-70
	2	21-30	7	71-80
	3	31-40	8	81-90
	4	41-50	9	91-100

Table 3 .

 3 Analysis of variances of different traits in 46 populations of alfalfa 


	‫تغییرات‬ ‫منابع‬ Source of variations						‫تیمار‬ ‫مربعات‬ ‫میانگین‬ Mean of squares	‫خطا‬ Error	‫تغییرات‬ ‫ضریب‬ ‫(درصد)‬ Coefficient of
														variations (%)
		‫آزادی‬ ‫درجه‬									45	46	-
	Degree of freedom						
	( The number of larvae per plant x1 ) ‫الرو‬ ‫تعداد‬		346	14 .	**	24.65	13
	( Chlorophyll amounts x2 ) ‫برگ)‬ ‫(سبزینه‬ ‫اسپاد‬					87	23 .	ns	83.21	16.4
	( Percentage of damage x3 ) ‫خسارت‬ ‫درصد‬						11001	ns	8487.9	33.8
	( Plant height at the time of damage x4 ) ‫خسارت‬ ‫زمان‬ ‫ارتفاع‬		82028	ns	58438	31.9
	‫تر‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬	x5 )	(						30	39 .	ns	22.16	12.4
	Fresh forage yield						
	‫خشک‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ Dry forage yield	x6 )	(				202	2 .	**	68.95	32.5
	( Plant height at the time of cutting x7 ) ‫برداشت‬ ‫زمان‬ ‫ارتفاع‬		10	3 .	ns	9.4	5.83
	( Percentage of dry matter x8 ) ‫خشک‬ ‫ماده‬ ‫درصد‬				. 166	9	ns	144.4	53.6
				.	‫درصد‬	1	‫و‬	5	‫احتمال‬	‫سطح‬	‫در‬	‫دار‬ ‫معنی‬ ‫دار،‬ ‫معنی‬ ‫غیر‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ :	**	‫و‬	*	ns ،
	ns, *	and	**	nificant, significant at 5% and 1% probability levels, respectively. : Not sig

Table 4 .

 4 Comparison of the mean degree of resistance cultivars under pest attack weevil 


	‫شماره‬ ‫جمعیت‬ No . of population	‫تعداد‬ ‫الرو‬ No. of larvae per plant	‫اسپاد‬ ‫(سبزینه‬ ‫برگ)‬ Chlorophyll amounts	‫رتبه‬ ‫دهی‬ Ranking	‫در‬ ‫ارتفاع‬ ‫خسارت‬ ‫زمان‬ Plant height at the time of damage	‫عملکرد‬ ‫علوفه‬ ‫تر‬ Fresh forage yield	‫عملکرد‬ ‫علوفه‬ ‫خشک‬ Dry forage yield	‫ده‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫ارتفاع‬ ‫درصد‬ ‫گل‬ ‫دهی‬ Plant height in 10% flowering time	‫درصد‬ ‫ماده‬ ‫خشک‬ Percentage of dry matter
	1	17.14	51.29	16.33	32.17	450.50	168.62	49.66	38.73
	2	32.17	53.58	41.00	43.33	889.50	315.99	60.83	35.84
	3	18.50	54.31	22.67	37.17	846.00	293.52	58.00	36.16
	4	18.17	50.54	12.50	38.50	697.50	253.10	62.66	36.23
	5	25.17	56.63	25.84	39.00	1351.50	520.14	51.00	37.40
	6	43.34	50.27	42.34	35.66	597.50	223.31	46.83	37.05
	7	24.17	52.80	26.50	38.83	704.00	266.20	56.67	37.85
	8	11.50	55.17	18.33	35.97	861.00	403.52	49.34	47.03
	9	18.00	49.09	28.17	38.00	842.00	344.17	45.83	41.06
	10	31.67	52.39	27.84	39.83	484.00	186.92	51.33	38.38
	11	29.34	49.81	29.00	39.83	449.50	177.44	63.50	37.87
	12	31.00	52.44	27.17	38.33	914.50	318.70	55.33	35.25
	13	17.18	57.88	23.84	35.50	644.00	271.05	66.16	42.25
	14	22.67	53.12	40.67	41.33	801.00	284.42	59.16	36.03
	15	18.67	52.30	15.00	37.17	610.00	359.33	52.00	58.99
	16	25.17	50.79	14.67	39.67	967.00	211.69	72.00	21.99
	17	50.28	50.90	26.00	32.50	690.50	207.63	48.50	28.31
	18	24.34	57.53	29.17	37.16	790.00	271.91	43.45	34.30
	19	33.00	52.80	26.00	32.83	554.00	178.99	48.50	32.30
	20	7.67	51.36	13.00	44.50	912.50	187.70	65.83	20.47
	21	9.84	51.06	17.84	35.66	374.50	402.61	53.83	108.54
	22	23.17	52.35	31.84	46.17	1093.50	342.18	58.67	31.63
	23	14.83	52.73	12.84	42.67	812.00	236.83	70.00	28.92
	24	12.34	49.01	5.17	39.33	715.00	258.47	66.50	36.17
	25	13.00	51.58	13.17	45.33	1143.50	361.60	60.33	30.92
	26	16.00	55.76	28.00	41.50	1018.50	245.54	56.67	25.40
	27	20.50	53.47	15.50	37.50	1095.00	286.56	52.83	26.08
	28	16.17	55.07	31.67	36.33	761.00	250.40	63.33	33.67
	29	38.50	54.16	33.67	36.00	641.00	296.79	55.67	45.79
	30	37.83	53.90	52.83	34.50	702.50	292.03	55.16	41.37
	31	21.50	57.18	30.00	38.17	792.00	33.02	54.00	42.68
	32	67.11	54.46	22.84	40.67	707.00	158.37	54.00	22.32
	33	25.84	51.34	20.00	31.00	449.50	236.44	57.49	58.11
	34	19.34	51.32	25.50	37.16	474.00	212.57	46.83	43.45
	35	38.33	53.61	42.00	39.00	781.00	250.42	48.83	31.92
	36	22.00	50.14	28.17	42.83	702.50	227.61	55.16	39.25
	37	23.17	55.68	22.00	35.33	838.50	227.32	55.33	33.17
	38	16.00	51.58	25.34	32.50	628.00	234.61	49.00	38.73
	39	44.00	49.32	40.83	37.00	850.00	351.27	51.67	40.36
	40	31.17	54.01	35.67	36.33	935.00	376.07	53.83	42.41
	41	9.33	49.21	10.17	30.00	553.20	182.95	46.66	32.91
	42	19.00	51.40	33.67	32.83	715.00	202.56	52.16	27.84
	43	9.83	54.31	0.84	45.17	840.00	299.48	56.83	35.37
	44	25.34	52.25	31.00	40.01	877.00	313.54	55.33	35.30
	45	23.00	54.03	24.34	38.17	652.50	208.65	60.50	33.54
	46	13.50	52.33	23.17	32.33	606.50	213.74	49.83	33.90

Table 5 .

 5 The phenotypic correlation coefficients (down diameter) and genotype (top diameter) between traits in 46 populations of alfalfa ‫دار‬ ‫معنی‬ ‫دار،‬ ‫معنی‬ ‫غیر‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ : ‫تر‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬ ‫برای‬ ‫گام‬ ‫به‬ ‫گام‬ ‫رگرسیون‬ ‫مراحل‬ ‫مستقل‬ ‫متغیر‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫صفات‬ ‫سایر‬ ‫و‬ ‫تابع‬ ‫متغیر‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ 


			‫درصد‬	‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬		‫عملکرد‬		‫عملکرد‬	‫اسپاد‬	‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬	‫درصد‬	‫تعداد‬
	‫ماده‬ ‫خشک‬ Percentag e of dry matter	‫درصد‬ ‫ده‬ ‫زمان‬ ‫گل‬ ‫دهی‬ Plant height in 10% flowering time		‫علوفه‬ ‫خشک‬ Dry forage yield		‫علوفه‬ ‫تر‬ Fresh forage yield	‫(سبزینه‬ ‫برگ)‬ Chloroph II amounts	‫زمان‬ ‫خسارت‬ Plant height at the time of damage	‫خسارت‬ Percent age of damage	‫الرو‬ No. of larvae per plant	‫صفات‬ Traits
	0.049	ns	-0.202 ns		0.197 ns		0.401 ns	0.001 ns	-0.0003 ns	0.0344	ns	‫الرو‬ ‫اد‬	‫تعد‬
																					No. of larvae per plant
	0.008	ns	-	0.049		ns		0.050	ns		0.22	ns	0.01	ns	-	0.0007	ns	‫٭٭‬ 0.767	‫خسارت‬ ‫درصد‬
																					Percentage of damage
	-	0.002	ns	0.013	ns		0.016	ns		0.208		ns	0.002	ns	-	0.045	ns	-	0.044	ns	‫خسارت‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬ Plant height at the time of
																					damage
	0.008	ns	0.008	ns		0.259	ns		‫٭٭‬ 0.952	0.024	ns	0.162	ns	0.014	ns	‫برگ)‬ ‫(سبزینه‬ ‫اسپاد‬
																					Chlorophyll amounts
	-	‫٭٭‬ 0.942	0.	‫٭٭‬ 987		0.058	ns					‫٭‬ 0.277	‫٭٭‬ 0.532	0.026	ns	0.009	ns	‫تر‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬
																					Fresh forage yield
		‫٭‬ 0.896	-	‫٭‬ 0.676							‫٭٭‬ 0.554	0.264	ns	0.237	ns	0.110	ns	0.088	ns	‫خشک‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬
																					Dry forage yield
																					‫درصد‬ ‫ده‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬
	-	0.302	ns									-	0.087	ns		0.194		ns	0.016	ns	‫٭٭‬ 0.477	-	0.277	ns	-	0.195	ns	‫دهی‬	‫گل‬
																					Plant height in 10%
																					flowering time
					-	0.173	ns			‫٭٭‬ 0.424		0.450 -	‫٭٭‬	-	0.034	ns	-	0.245	ns	-	0.01	ns	-	0.033	ns	‫خشک‬ ‫ماده‬	‫درصد‬
																					Percentage of dry matter
														.	‫درصد‬	1	‫و‬	5	‫احتمال‬	‫سطح‬	‫در‬
						ns, *	and	**	: Not significant, significant at 5% and 1% probability levels, re	spectively.
																					-	3	‫جدول‬

ns ، * ‫و‬ ** 
Table 6 .

 6 Stages of stepwise regression for forage yield and other traits function as variable as the independent 


					variable			
	‫تبیین‬ ‫ضرییب‬ ‫تجمعی‬ Cumulative coefficient	‫مختلف‬ ‫مراحل‬ ‫در‬ ‫صفات‬ ‫برای‬ ‫رگرسیون‬ ‫ضرایب‬ ‫متغیرها‬ ‫ورود‬ Regression coefficients for traits at different stages of variables entering (1) (2) (3) (4)	‫مبدأ‬ ‫از‬ ‫عرض‬ Intercept	‫صفات‬ Traits
	29.09				1.51	343.8 **	‫خشک‬ ‫علوفه‬ ‫عملکرد‬
								Dry forage yield
	87.43			-12.88	2.48	564.7 **	‫خشک‬ ‫ماده‬ ‫درصد‬
								Percentage of dry matter
	88.95		4.1	-12.54	2.49	325.5 ns	‫گل‬ ‫درصد‬ ‫ده‬ ‫مرحله‬ ‫در‬ ‫بوته‬ ‫ارتفاع‬ ‫دهی‬
								Plant height in 10% flowering time
	89.29	-1.6	3.6	-12.68	2.51	386.6	ns	‫الرو‬ ‫تعداد‬
								No. of larvae per plant

Abstract

In order to identify the correlation between different agronomical traits and the study of their relation using regression analysis, 46 alfalfa populations were studied in the research farm at Bu-Ali Sina University in 2013. Analysis of variance for different traits revealed a significant difference between populations for dry forage yield at the level of 1% probability. The genotypic ccorrelation coefficients of fresh forage yield with the amounts of leaf chlorophyll (SPAD) (0.952 ** ), plant height at 10% flowering stage with fresh forage (0.987 ** ), dry matter yield with fresh forage yield (-0.942 ** ), dry forage yield with plant height at 10% flowering stage (0.676 * ) and dry matter percent (0.896 * ) showed significant correlations. Phenotypic correlation analysis showed a positive and significant correlation between damage percent and the number of larvae (0.767 ** ), a negative and significant correlation between dry material percent and fresh forage yield (-0.450 ** ). However, dry matter percent had a negative and significant correlation with dry forage yield (0.424 ** ). The stepwise regression for fresh forage yield as dependent variable showed that dry forage yield, dry matter percent, plant height in 10% flowering stage and number of larvae were respectively entered to the model and with 89.29% of cumulative contrast coefficient confirmed the most variations of fresh forage yield. Furthermore, the maximum and minimum heritability percent was depended to the number of Larvae and dry forage yield respectively. Naragamet population (No. 30) with a high yield of dry forage and the number of larvae and also a relatively low level of damage percent among other populations could be suggested as a desirable and tolerant population
‫همبستگی‬ ‫روابط‬ ‫و‬ ‫توارث‬ ‫قابلیت‬ ‫ژنتیکی،‬ ‫تنوع‬ ‫مطالعه‬ ‫مرتبط‬ ‫با‬ ‫خسارت‬ ‫به‬ ‫برگ‬ ‫سرخرطومی‬