Мәселелерді шешу
Психикалық қондырғы алғаш рет Авраам Лучинс 1940 жылдары тұжырымдалған және оның әйгілі су құмырасы тәжірибелерінде көрсетілген. Бұл эксперименттерде қатысушылардан бір құмыраны белгілі бір мөлшерде сумен толтыру сұралды, құрал ретінде тек басқа құмыраларды (әдетте үш) максималды сыйымдылығы әртүрлі. Лучинс өз қатысушыларына барлығы бір техникамен шешілуі мүмкін су құмыралары бар тапсырмалар жиынтығын бергеннен кейін, ол оларға сол техникамен немесе жаңа және қарапайым әдіспен шешуге болатын тапсырма берді. Лучинс оның қатысушылары қарапайым баламаны қолдану мүмкіндігіне қарамастан, олар үйреніп қалған техниканы қолдануға бейім екенін анықтады. Осылайша, психикалық көзқарас адамның проблемаларды алдыңғы тәжірибеде сәтті болған тәсілмен шешуге бейімділігін сипаттайды. Алайда, Лучинстің жұмысы көрсеткендей, бұрын жұмыс істеген шешімді табудың мұндай әдістері кейбір жаңа, бірақ ұқсас мәселелер үшін жеткіліксіз немесе оңтайлы болуы мүмкін. Сондықтан адамдар көбінесе шешімдерді табу үшін өздерінің психикалық көзқарастарынан асып түсуі керек. Бұл Норман Майердің 1931 жылғы экспериментінде қайта көрсетілді, онда қатысушыларға Тұрмыстық затты (қысқыштарды) дәстүрлі емес тәсілмен қолдану арқылы мәселені шешу ұсынылды. Майер байқағандай, қатысушылар көбінесе объектіні әдеттегі қолданудан ерекшеленетін етіп қарастыра алмайды, бұл психикалық орнатудың ерекше түрі ретінде қарастырылатын құбылыс (дәлірек айтсақ, келесі бөлімнің тақырыбы болып табылатын функционалды бекіту деп аталады). Адамдар өздерінің ақыл-ой көзқарастарын қатаң ұстанған кезде, олар үнемі сәтсіздікке ұшырайтын стратегияларды жүзеге асыруға тырысу, әуестену немесе сіңіп кетуді бастан кешіреді дейді. 1990 жылдардың аяғында зерттеуші Дженнифер Уайли тәжірибе белгілі бір салаларда сарапшы болып саналатын адамдарда психикалық көзқарасты қалыптастыруға ықпал ететінін анықтау үшін жұмыс істеді, сонымен қатар ол тәжірибе арқылы жасалған психикалық қондырғы бекітудің дамуына әкелуі мүмкін екенін дәлелдеді.
тәжірибені жинақтау және проблемаларды шешу процестеріне кім ерекше назар аударды
Авраам Лучинс