Көмірсулардың катаболизмі
Аэробты тыныс алудың соңғы процесі тотығу фосфорлануы болып табылады, оны электронды тасымалдау тізбегі деп те атайды. Мұнда электрондар түріндегі энергияны қамтитын NADH және FADH электрондарын АТФ өндірісін қамтамасыз ету үшін митохондриялардың ішкі мембраналарына жеткізеді. Тотығу фосфорлануы гликолиз және Кребс циклімен салыстырғанда өндірілетін АТФ-ның көп бөлігін қамтамасыз етеді. АТФ мөлшері гликолиз арқылы анықталса және Кребс циклі екі АТФ молекуласынан тұрса, электронды тасымалдау тізбегінде жиырма сегізден аспайтын АТФ молекуласы болады. Ықпал етуші фактор Nadh және FADH энергетикалық потенциалдарына байланысты. Олар бастапқы процестен, гликолизден электрондарды тасымалдау тізбегіне түсетіндіктен, оларда жинақталған энергия қазір пайдаланылуда. Екінші ықпал етуші фактор-кристалар, митохондриялардың ішкі мембраналары, бетінің ауданын, демек, АТФ синтезіне көмектесетін мембранадағы ақуыздардың санын көбейтеді. Электронды тасымалдау тізбегінің бойында жеке бөлімдер бар, олардың әрқайсысында АТФ синтезі үшін энергия көзі болып табылатын Н+ иондарының өзіндік концентрация градиенті бар. АДФ-ны АТФ-қа айналдыру үшін энергияның түсуін қамтамасыз ету қажет. Бұл энергия H + градиентімен қамтамасыз етіледі. Мембраналық бөліктің бір жағында Н+ иондарының екінші жағына қарағанда жоғары концентрациясы бар. H+ мембрананың бір жағына жылжуы бүкіл мембрана бойынша электрондардың эксергоникалық ағыны арқылы жүзеге асырылады. Бұл электрондар Nadh және FADH-мен қамтамасыз етіледі, өйткені олар өздерінің потенциалдық энергиясын береді. H + концентрациясының градиенті орнатылғаннан кейін Протон пайда болады-АДФ-ны АТФ-қа айналдыру үшін энергияны қамтамасыз ететін қозғаушы күш. Бастапқыда митохондрия мембранасының бір жағынаесыстырылған Н+ иондары енді табиғи түрде АТФ синтазасы деп аталатын мембраналық ақуыз арқылы өтеді, бұл АДФ-ны н+иондары арқылы АТФ-қа түрлендіретін ақуыз.
глюкозаның ыдырауынан пайда болатын атф молекулаларының көпшілігі түзіледі
Тотығу фосфорлануы