Ехоба
Ғалымдар Тетраграмматонның Таурат редакциясы кезіндегі тарихи дауысы (б.з. д. 6 ғ.), ең алдымен, Жаратқан Иеге қатысты деп келіседі. Біздің дәуірімізге дейінгі 3-2 ғасырлар аралығында екінші ғибадатхананың иудаизмінде Адонайды ("менің ием") алмастыра отырып, тетраграмматонның айтылуынан аулақ болу Тарихи дауысты жоғалтты. Адонай еврей дауысты дыбыстары тетраграмматонға масореттермен қосылды және алынған форма шамамен 12 ғасырда транслитерацияланған Ехова. Иехуа мен Ехобаның туынды түрлері алғаш рет 16 ғасырда пайда болды.
Иеһованың есімі Киелі кітаптан қашан алынып тасталды
б.з. д. 6 ғ.