Үлкен жарылыс нуклеосинтезі
Физикалық космологияда Үлкен жарылыс нуклеосинтезі (қысқаша BBN, бастапқы нуклеосинтез деп те аталады, arch (a) эонуклеосинтез, архонуклеосинтез, протонуклеосинтез және PAL (a) эонуклеосинтез) ең жеңіл сутегі изотопының ядроларынан басқа ядролардың пайда болуын білдіреді (сутегі - 1, H, бір Протонға ие ядро) ерте ғаламның даму кезеңдері. Космологтардың көпшілігі бастапқы нуклеосинтез Үлкен жарылыстан кейін шамамен 10 секундтан 20 минутқа дейінгі аралықта болған деп санайды және гелий - 4 (He) изотопы ретінде ғаламдағы гелийдің көп бөлігінің аз мөлшерімен бірге түзілуіне жауапты деп есептеледі. сутегі изотопы дейтерий (H немесе D), гелий изотопы гелий - 3 (He) және литий - 7 (Li) литий изотопының өте аз мөлшері. Осы тұрақты ядролардан басқа екі тұрақсыз немесе радиоактивті изотоптар да алынды: ауыр сутегі изотопы тритий (H немесе T); және бериллий изотопы бериллий - 7 (Be); бірақ бұл тұрақсыз изотоптар кейінірек жоғарыда айтылғандай He және Li-ге ыдырады.
ерте ғаламдағы гелий қайдан пайда болды
бастапқы нуклеосинтез