Үстемдік (генетика)
Үстемдік тұжырымдамасын Грегор Иоганн Мендель енгізді. "Генетиканың әкесі" Мендель бұл терминді алғаш рет 1860 жылдары қолданғанымен, ол ХХ ғасырдың басына дейін кеңінен танымал болған жоқ. Мендель тұқымның, тұқым бүршіктерінің және өсімдіктердің сыртқы түріне қатысты бақша бұршақтарының бірқатар белгілері үшін дөңгелек немесе мыжылған тұқымдар, сары немесе жасыл тұқымдар, қызыл немесе ақ гүлдер немесе биік немесе төмен өсетін өсімдіктер сияқты екі бөлек фенотип бар екенін байқады. Бөлек өсіру кезінде өсімдіктер әрқашан бірдей фенотиптерді, ұрпақтан-ұрпаққа берді. Алайда, әр түрлі фенотиптері бар сызықтарды кесіп өткенде, ұрпақ ата-аналық фенотиптердің біреуін және біреуін ғана көрсетті (жасыл, немесе дөңгелек, немесе қызыл немесе жоғары). Алайда, осы гибридті өсімдіктерді кесіп өткенде, ұрпақ өсімдіктері 3:1 қатынасында екі бастапқы фенотипті көрсетті, ал ата-аналық гибридті өсімдіктердің фенотипі кең таралған фенотип болды. Мендель бірінші кресттегі әрбір ата-ана әртүрлі аллельдер бойынша гомозигота болды (бір ата-ана АА және басқа ата-ана аа), олардың әрқайсысы ұрпаққа бір Аллель берді, нәтижесінде осы будандардың барлығы гетерозиготалар (АА) болды және гибридті кресттегі екі аллельдің бірі екіншісінің басым көрінісі: бүркемеленген а.екі гетерозиготаның (АА Х Аа) түпкілікті қиылысуы 1: 2:1 генотип қатынасында аа, Аа және ааа ұрпақтарын береді, алғашқы екі класс фенотипті (А), ал соңғысы фенотипті (а) көрсетеді, осылайша фенотиптің 3: 1 қатынасын қамтамасыз етеді.
доминантты және рецессивті белгілерді кім ойлап тапты
Грегор Иоганн Мендель