KRK’ların yaklaşık %90’ı sporadik olup, kalan %10 kadarında genetik sendromlar rol oynar. Hem sporadik hem de genetik sendromlarla ilişkili KRK’larda kanser gelişiminin temelinde 2 mekanizma yer alır: Konvansiyonel adenom-karsinom sekans yolağı ve Serrated neoplazi-karsinom yolağı. KRK’ların yaklaşık %85’i konvansiyonel adenomdan karsinoma progresyon yolağından kaynaklanır. Sol kolon ile rektumda, sağ kolona göre daha sık görülür. Konvansiyonel adenomlar 10-20 yıl süre zarfında karsinoma dönüşür. Serrated neoplazi-karsinom yolağı, KRK’ların yaklaşık %15’ini oluşturur. Bu yolağın prekürsör lezyonları serrated polipler olup, sağ kolonda sol kolona göre daha sık görülür. Serrated neoplazilerin karsinoma progresyon riski, konvansiyonel adenomlardan çok daha düşüktür. Hem konvansiyonel adenomlar hem de serrated neoplaziler üzerinden kanser gelişimi birden fazla mutasyonun aşamalı olarak birikimini gerektirir. Mutasyona maruziyet ve tolerans KRK gelişimi için belirleyicidir ve 'genomik instabilite' olarak adlandırılır. Genomik instabiliteye yol açan 3 ana mekanizma vardır: 1) DNA somatik kopya sayısı değişimlerinde (SCNAs) yüksek seviyelere neden olan kromozomal instabilite (CIN); DNA kazanım/amplifikasyon ve küçük gen gruplarını etkileyen kayıp/delesyonların eşlik ettiği. 2) Çok sayıda geni etkileyen DNA mismatch tamir genlerinde hataya neden olan yüksek mutasyon oranına sahip (hipermutant) mikrosatellit instabilite (MSI). 3) Çok geniş sayıda gen grubunu etkileyen, çok yüksek mutasyon oranına sahip (ultramutant) düzeltici polimeraz fonksiyonunda hata.
%90
KRK'ların ne kadarı sporadiktir?
Konvansiyonel adenom-karsinom sekans yolağı ve Serrated neoplazi-karsinom yolağı
KRK'larda kanser gelişiminin temelinde hangi mekanizmalar yer alır?
%85
KRK'ların yaklaşık yüzde kaçı konvansiyonel adenomdan karsinoma progresyon yolağından kaynaklanır?
10-20 yıl
Konvansiyonel adenomlar ne kadar süre zarfında karsinoma dönüşür?
%15
Serrated neoplazi-karsinom yolağı, KRK'ların yüzde kaçını oluşturur?
sağ kolonda
Serrated polipler hangi bölgede daha sık görülür?
Mutasyona maruziyet ve tolerans
KRK gelişimi için belirleyici olan faktör nedir?
kromozomal instabilite (CIN)
Genomik instabiliteye yol açan mekanizmalardan biri nedir?
Çok sayıda geni etkileyen DNA mismatch tamir genlerinde hataya neden olan yüksek mutasyon oranına sahip (hipermutant)
Mikrosatellit instabilite (MSI) hangi özelliklere sahiptir?
Çok geniş sayıda gen grubunu
Ultramutant düzeltici polimeraz fonksiyonundaki hata neyi etkiler?