تاج بېګ ماڼۍ
د تاج بېګ ماڼۍ د افغانستان په پلازمینه کابل کي د دارالامان په سیمه کي یوه مشهوره ماڼۍ ده. یاده ماڼۍ شاوخوا د ښار له مرکز څخه سویل لویدیز لوري ته موقعيت لري. تاج بېګ ماڼۍ د غرونو په منځ کي د یو کنډک په سر کي پرته ده. د تاجبیګ ماڼۍ په اصل کي په ۱۹۲۰ لسیزه کي د افغان شاهي کورنۍ د استوګنې لپاره جوړه سول او د دارالامان یوه له خورا په زړه پورې ځایونو څخه ګڼل کېده. دا هغه سیمه وه چي د امان الله خان په دوره کې د اروپا د معمارانو د یوې ډلې لخوا د افغانستان د عصري کولو د هڅو په جریان کي جوړه سول. تاج بېګ ماڼۍ تر کمونسټي اوښتون وروسته د خلقي واکمن حفیظ الله امین د استوګني په توګه کارول کېده. دغه ماڼۍ په ۱۹۹۰ لسیزه کي د کورنیو جګړو پر مهال ویجاړه سول خو په ۲۰۲۱ کال کي د اشرف غني د واکمنۍ پرمهال په بشپړه توګه بیرته ورغول سوه تاریخ د تاج بیګ غونډۍ څخه لیري پرته سیمه چي د تیموریانو د ملکې لپاره جوړه وه ډیر پخوا موندل سوې وه. په یاده سیمه کي د تیموریانو او مغولانو لخوا د چت درلودونکي باغ ډیزاین جوړ او نن ورځ یې ځینې کنډکونه هم پاتي دي. تیموریانو او د هغوی ځای ناستو مغولانو د ابدالي دراني او وروسته د یوسفزیو له پښتنو قبیلو سره د خپلوۍ اړیکې ټینګي او پراخي کړې. د احمد خان ابدالي نږور د تیمورشاه دراني میرمن د عالمګیر دوهمه لور کېدل. د ځینو تاریخ پوهانو په وینا د تاج بېګ ماڼۍ په ۱۷۹۵ ۱۲۱۰ هـ ق کې د زمان شاه دراني له خوا بیا ورغول سوه، چي وروسته په پوځي جګړو کې ویجاړه سول او د لرغونو زمانو کنډوالي یې اوس هم پاتي دي. په افغانستان کي د ايساف بهرنيو سرتېرو په دې اړه د پخوانۍ کلا د کنډوالو ځیني اسناد مستند کړي دي. نوې ماڼۍ په ۱۹۲۰ لسیزه کي د افغان شاهي کورنۍ د اوسېدو لپاره جوړه سوه. د سویډن یادګاري لیکواله اورورا نیلسن د رورا عاصم خان په نوم هم پیژندل کیږي چي په - کي یې په افغانستان کي له خپل افغان خاوند سره ژوند کاوه، په خپلو یادونو کي بیانوي چي څنګه هغه د ملکې ثریا لخوا ماڼۍ ته وربلل سوې وه ترڅو ملکې او د پاچا مور ته د لویدیځ ژوند او طرز بیان کړي. د ۱۹۷۹ کال د دسمبر په ۲۷ نېټه شوروي اتحاد په افغانستان کي خپله فوځي مداخله پیل کړه. په همدغه ماښام شوروي پوځ د طوفان- عملیات پیل کړل او ددغه فوځ د الفا ګروپ او زینت ګروپ څخه د سپیټسناز سپیشل فورس عسکرو په ګډون شاوخوا سرتیرو پر تاج بېګ ماڼۍ برید وکړ چي په پایله کي یې د عمومي منشي حفیظ الله امین چي د دسمبر راهیسي هلته استوګن وو وواژه. . د شوروي افغان جګړې په جریان کې ماڼۍ د شوروي د مې اردو د مرکزي دفتر په توګه کار کاوه. تاج بېګ ماڼۍ له افغانستان څخه د شوروي له وتلو وروسته هغه مهال سخته زیانمنه سوه، کله چي په ۱۹۹۲ کال کي د د مشر محمد نجیب الله د حکومت له نسکورېدو وروسته د افغان مجاهدینو بېلابېلو ډلو د کابل د کنټرول لپاره جګړه ترسره کړه. د اسلامي جمهوريت په راتګ سره افغان حکومت د جرمني له حکومت سره په ګډه د دې ماڼۍ د بیارغاوني پلانونه طرحه کړل چي د رسمي استفادې لپاره یې د شتمنو افغانانو شخصي بسپنې ته اړتیا ولیدل سوه. یاد پلان تر نامعلومې مودې پوري په ټپه ولاړ وو ځکه چې افغان حکومت د سولي او ثبات د رامنځته کولو په لټه کي وو. ورته پلان د نږدې دارالامان ماڼۍ لپاره هم تصویب سوی وو چي د ۲۰۱۹ کال د اګست په میاشت کي د افغانستان د خپلواکۍ په ورځ په بشپړه توګه ترمیم او د خلکو پر مخ پرانیستل سوه. په کي تاج بېګ ماڼۍ په بشپړه توګه بیا ورغول سوه.