د اروپا د بشري حقونو محکمه
د اروپا د بشري حقونو محکمه یا چې د ستراسبورګ محکمې په نوم هم پېژندل کېږي د اروپا د شورا یوه نړیواله محکمه ده چې د بشري حقونو په اړه د اروپا میثاق تفسیر کوي. محکمه هغه غوښتنلیکونه څېړي چې ادعا کوي د یو متعهد هېواد په میثاق کې له ذکر شويو یوه یا ډېرو بشري حقونو نه یا د هغه اختیاري پروتوکولونو نه چې یو هېواد یې غړی وي، سرغړونه کړې وي. د بشري حقونو په اړه د اروپا میثاق د لومړیو حروفو په وسیله هم مشخص کېږي. محکمه د فرانسې په ستراسبورګ کې موقعیت لري. یو فرد، د افرادو یوې ډلې، یا یو یا ډېرو نورو متعهد هېوادونه کولی شي غوښتنلیک وسپاري. محکمه کولی شي د احکامو سربیره مشورتي نظرونه هم صادر کړي. دغه میٍثاق د اروپا د شورا په چوکاټ کې تصویب شو او ټول ۴۷ غړي هېوادونه یې د کنوانسیون متعهد غړي دي. د قضايي تفسیر لپاره د محکمې لومړنۍ وسیله د ژوندي سند اصل دی، په دې معنی چې کنوانسیون د اوسنیو شرایطو په رڼا کې تفسیر شوی. نړیوال حقوق پوهان په نړۍ کې د بشري حقونو ترټولو اغېزمنه نړیواله محکمه بولي. سره له دې محکمه د هغو احکامو چې د متعهدو اړخونو له خوا نه پلي کېدل او همدارنګه د قضیو د حجم مدیریت توازن او ورته لاسرسی له ننګونو سره مخ وو. تاریخچه او جوړښت ملګرو ملتونو د بشري حقونو نړیواله اعلامیه د ۱۹۴۸ زکال د ډسمبر په ۱۰ نیټه تصویب کړه چې موخه یې په هغه کې د مندرجو حقونو نړیوالې پېژندنې ته وده ورکول دي څو د بشري حقونو ساتنه په نړیواله کچه پیاوړې کړي. د اروپا شورا په لندن کې د ۱۹۴۹ زکال د مې میاشتې په ۵ جوړه شوه، د شورا غړي په دې نظر دي چې د ملګرو ملتونو اعلامیه هڅه کوي د نړیوالې او اغیزمنې پېژندنې او په هغه کې د مندرجو حقونو پلي کېدل تضمین کړي. دغه محکمه د بشري حقونو د اروپایي کنوانسیون د ۱۹ مادې پر بنسټ د ۱۹۵۹ زکال د جنورۍ په ۲۱ کله چې د اروپا شورا د پارلماني اسمبلۍ له خوا یې لومړني غړي وټاکل شول، جوړه شوه. په پیل کې د بشري حقونو اروپايي کمېسیون له خوا محکمې ته لاسرسی محدود وو چې په ۱۹۹۸ ز کال کې لغوه شوه. محکمې د خپلو لومړیو کلونو په ترڅ کې فعالیت کم وو او د قضیې ډیر قوانین یې نه وو راټول کړي، لومړی یې په ۱۹۶۸ ز کال کې د اتریش پر وړاندې په نیومیسټر کې سرغړونه وموندله. کنوانسیون محکمه مؤظفه کوي چې د کنوانسیون او د هغو پروتوکولونو په اړه د متعهدوهېوادونو له خوا د ورکړل شویو ژمنو د رعایت ډاډ ورکړي، یعنې د اروپا شورا په غړو هېوادونو کې د اروپا کنوانسیون اجراء او پلي کول تضمینوي. د اروپا د شورا د محکمې په توګه د اروپا د بشري حقونو محکمه چې د بشري حقونو په اړه د اروپا کنوانسیون پلی کوي، د اروپا د شورا ترټولو غوره پېژندل شوې اصلي برخه ده. د اروپا شورا فرانسوي: یو نړیوال سازمان دی چې د دویمې نړیوالې جګړې په پیل کې د بشري حقونو، ډیموکراسۍ او د قانون واکمنۍ د ملاتړ لپاره په ۱۹۴۹ ز کال کې تاسیس شوی، ۴۷ غړي هېوادونه لري، د نږدې ۸۲۰ مېلیونه نفوس سره او د نږدې ۵۰۰ مېلیونه یورو کلنۍ بودیجې سره فعالیت کوي. دغه سازمان د اروپایي ټولنې د ۲۷ هېوادونو نه بېل دی، که څه هم ځینې وختونه د هغې سره غلطي کېږي، یو څه د دې لپاره چې د اروپا اصلي بیرغ منلی چې د اروپا شورا لخوا په ۱۹۵۵ کال کې رامنځته شوی او همدارنګه د اروپا ملي ترانې لپاره. تر اوسه هېڅ هېواد د اروپا شورا له غړیتوب پرته له اروپايي ټولنې سره نه دی یوځای شوی. د اروپا شورا د ملګرو ملتونو رسمي څارونکې ده. سرچينې او ياداښتونه