د کندهار سقوط
کندهار د افغانستان د جګړې پر مهال په ۲۰۰۱ زکال کې سقوط وکړ. د مزارشریف، کابل او هرات وروسته کندهار تر ټولو مهم ښار و چې د طالبانو په ولکه کې و. کندهار هغه ولایت و چې د طالبانو خوځښت ترې سرچینه اخیستې وه او د طالبانو د واک مرکز هلته موقعیت درلود، له همدې امله داسې انګېرل کېده چې د کندهار نیونه به ستونزمنه وي. دغه ښار د پښتنو ملیشه قوماندانانو تر قوماندې لاندې د سیمه ییزو ملیشه وسله والو او د هغوی د امریکايي سلاکارانو په لاس سقوط وکړ. د کندهار سقوط په افغانستان باندې د طالبانو تنظیم شوي کنټرول ته پای ټکی کېښود. مخینه کندهار د طالبانو او القاعدې د بېلابېلو ډلو تر کنټرول لاندې و. په دغه ولایت کې د ځای پر ځای عربو مجاهدینو مشري د سیف العدل پر غاړه وه چې شمېر یې څو سوو تنو ته رسېد او په افغانستان باندې د امریکایانو د بمبار په غبرګون کې د طالبانو له خوځښت سره مل شوي و. جګړه د ۲۰۰۱ زکال د اکتوبر په ۱۹مه د متحده ایالاتو د ۷۵مې رنجر لوا دریم رنجر ټولي ته اړوند ۲۰۰ رنجر ځواکونه د لاک هېډ ام سي-۱۳۰ - الوتکو څخه په ګټنې د کندهار ولایت سویل ته ولاړل څو د رینو په مستعار نامه عملیات ترسره کړي چې د متحده ایالاتو د پوځ او د دغه هېواد د هوايي ځواک د ۱۰۱ ټولي ۷۵۰ سرتېرو یې ملاتړ کاوه؛ دوی غوښتل د کندهار سویل ته په ۱۰۰ مایلي فاصله کې د رینو په کمپ کې د مخکې تلونکو عملیاتو لپاره اډه جوړه کړي. د طالبانو سره مخالف قوماندان ګل آغا شېرزي د نومبر په ۱۸ مه د متحده ایالاتو له ځانګړو ځواکونو سره اړیکه ونیوله. د نوموړي د وسله والو شمېر شاوخوا ۸۰۰ تنه و خو لا یې هم شمېر کم او ډېر لږ تجهیزات یې لرل. د تجهیزاتو له ترلاسه کولو وروسته یې د نومبر په ۲۲ مه د ۲۰۰ موټرو د کاروان په جوړولو سره د ارغستان د دښتې له لارې د کندهار ولایت پر لور حرکت وکړ. هغه هڅه کوله چې د طالبانو له پوستو تېر شي، خو د موټرو کاروان یې د کندهار له ښار څخه بهر د طالبانو تر واک لاندې تخت پل ولسوالۍ کې ودرول شو. په داسې حال کې چې د هغه کاروان هڅه کوله د تسلیم کېدو په موخه مذاکره وکړي د طالبانو پر کمین برابر شو، خو د امریکا د هوايي ملاتړ په مرسته طالبان پر شاه شول او د تخت پل سیمه یې پرېښوده. وړاندې له دې چې د امریکا د وسله والو ځواکونو ۱۵ سمندریز واحد رینو ته ورسېږي، د نومبر په ۲۵مه د اته ډلې یو اطلاعاتي واحد استخباراتي ماموریت ترسره کړه خو په تېروتنې سره له - کوبرا برید کوونکو چورلکو سره ښکېل شول؛ هغوی وتوانېدل وړاندې له دې چې تلفات ورته واوړي له سمندریزو ځواکونو سره اړیکه ونیسي. د نومبر په ۲۵مه د روینو د مخکښو عملیاتو اډه له کندهار ښار بهر جوړه او د ټیم د غړو له خوا پاکه شوه؛ ۱۵م پوځي واحد د هوايي ځواک ۱۰۱ ډلګۍ د روینو د مخکښو عملیاتو له اډې څخه خپله کړه او له ائتلافي ځواکونو سره یې په ګډه په کندهار ولایت کې مخ پر وړاندې تلونکو عملیاتو ته دوام ورکړ. د نومبر په ۲۷مه ۱۵م واحد د اسټرالیا د هوايي ځواک له ځانګړې ډلګۍ سره یوځای شو او د طالب وسله والو پر وړاندې یې ګډ عملیات پیل کړل. د ترین کوټ له جګړې وروسته ختیځ ائتلاف د حامد کرزي په مشرۍ څو اونۍ په ترین کوټ کې د جنګیالیو په استخدام تېرې کړې. هغه مهال چې نوموړی د کندهار له شمال لوري څخه کندهار ته د تلو لپاره چمتو شو د وسله والو شمېر یې شاوخوا ۸۰۰ تنو ته رسېد. د نومبر په ۳۰مه د کرزي ځواکونو د پیتاو ښار پر لور مخکې تګ وکړ. له جګړې پرته د پیتاو له نیولو وروسته د کرزي ځواکونو هڅه وکړه د سید عالم کلا پل ونیسي خو د طالبانو له شدید مقاومت سره مخ شو. له دوه ورځنۍ شدیدې جګړې وروسته چې سخت هوايي بریدونه هم په کې شامل و طالبانو د ډسمبر په ۴مه شاته تګ وکړ او دغه پل یې پرته له دې چې زیان ورته واړوي همداسې یې پرېښود. د کرزي ځواکونو په دې پسې وکولای شول د پله هاخوا مهم ځای ونیسي. راتلونکې ورځ یو لار ورکی امریکايي بمب په یوه امریکايي هدف راولوېد چې له امله یې د امریکايي ځانګړو ځواکونو درې سرتېري ووژل شول او خپله کرزی په کې ټپي شو. د کرزي کسانو خپل سنګرونه وساتل او له طالبانو څخه یې د کندهار د تسلیم کولو اړوند خبرې پیل کړې. د ډسمبر په اوومه د شیرزي کسانو د کندهار په هوايي ډګر برید پیل کړ، خو له ډېر لږ مقاومت سره مخ شول. هغوی وپوهېدل چې طالبانو له وړاندې څخه ښار د کرزي ځواکونو ته تسلیم کړی دی. د شیرزي کسان کندهار ښار ته ننوتل او شیرزی د کندهار والي اعلان شو. کرزی له وړاندې د افغانستان د لنډ مهالې ادارې د مشر په توګه ټاکل شوی و، په داسې حال کې چې هغه د ډسمبر تر ۲۲مې نېټې په رسمي توګه دنده پیل نه کړه. کندهار د ډسمبر تر ۹مې نېټې پورې په بشپړه توګه د ائتلافي ځواکونو له خوا ونیول شو. د سیف العدل تر مشرۍ لاندې القاعده ځواکونه وتوانېدل له ښاره پر شاه شي او پاکستان ته وتښتېدل. له سقوط وروسته په راتلونکو دوه لسیزو کې په کندهار باندې طالب وسله والو څو ځله بریدونه وکړل چې په وروستي ځل برید کې یې چې د طالبانو د لویو عملیاتو برخه وه او د ۲۰۲۱ زکال له جولای میاشتې څخه یې تر اګست میاشتې دوام وکړ؛ طالب جنګیالي وتوانېدل دغه ښار بېرته ونیسي. سرچينې