پر اوکراين د روسيې په برید کې د سولې خبرې اترې
پر اوکراين د روسيې له خوا د ز کال د بريد د مخنيوي او په اوربند سره د روسيې-اوکراين د جګړې د پای ته رسولو لپاره د سولې د مذاکراتو څو پړاونه تر سره شوي دي. لومړۍ ناسته د بريد له پيل څلور وځې وروسته د ز کال د فبرورۍ په اته وېشته نېټه په بيلاروس کې وشوه. دا ناسته له کومې پايلې پرته پای ته ورسېده، په داسې حال کې چې د دواړو خواوو پلاوي خپلو پلازمينو ته د مشورو لپاره ستانه شول. د خبرو دويم او درېیم پړاو د ز کال د مارج په اومه نېټه د بيلاروس او اوکراين پر پوله، د بيلاروس د ګوميل سيمې په يو نامعلوم ځای کې وشول. د خبرو څلورم او پنځم پړاونه په ترتيب سره د مارچ په لسمه او څوارلسمه نېټه د ترکيې په انتاليه کې وشول. د مۍ نهمې په اونۍ کې د اوکراين په پارلمان کې د سولې د مذاکراتو او نړيوالو پولو د ثبات په اړه نور بحثونه وشول. په ز کال کې د اوکراين د ختيځ ځوابي بريد څخه وروسته، روسيې د سولې مذاکراتو د تازه کولو غوښتنه وکړه. د اوکراين مشرانو د خبرو اترو بيا پرانيستل رد کړل، او ادعا يې وکړه چې د روسيې حکومت په ريښتيني معنا د سولې لپاره ژمنتيا نه لري، او يوازې وخت ته ګوري، په داسې حال کې چې ځواکونه يې بېرته سره یوځای کېدو په حال کې دي. مخينه روسيې د ز کال د بوداپست د سياسي تړون پر هوکړه ليک لاسليک کړی و، او په دې ډول يې اوکراين ته امنيتي باور ورکړی و. روسيې په ز کال کې يوځل بیا د دې ډاډ تاييد وکړ. له هغه وروسته چې په ز کال کې د روسيې له خوا د کریميا نيواک پيل شو، پوټين ادعا وکړه چې د وقار اوښتون يوه نوې سياسي هسته منځ ته راوړې ده، او له همدې امله له اوکراين سره هر ډول پخوانی تړون لغوه دی. د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته، روسيې بيا بیا منجمدې شخړې طرحه کړې، تر څو د پخواني شوروي اتحاد د اغېز په دايره کې د ناټو يا اروپايي اتحادېې د نفوذ مخه ونيسي. شخړې هغه مهال منجمدې بلل کېږي، کله چې جګړه درېدلې وې، خو سياسي حل لاره نه وې تر لاسه شوې. په ز کال کې، روسيې په اوکراين کې بېلتونپال خوځښتونه منظم کړل، او د روسيې نيابتي ځواکونو د ډونباس جګړه پيل کړه. له هغې وروسته چې د ز کال تر اګست پورې اوکراين د پام وړ ډېره سيمه بېرته تر لاسه کړه، روسيې د دوديزو ځواکونو په مټ مداخله وکړه، د کومې په پايله کې چې په او ز کلونو کې د منسک تړونونو په مټ د اوربند پر سر مذاکرات وشول. دې اوربندونو د شخړې د منجمد کولو وړتيا درلوده، خو د روسيې له ملاتړ څخه د برخمنو بېلتونپالو له خوا خال خال جګړې روانې وې. سره له دې چې روسيه د منسک د تړونونو يو اړخ و، وروسته يې هر ډول مسئولت رد کړ، او ادعا يې وکړه چې د اوکراين او بېلتونپالو ځواکونو تر منځ يې يوازې د منځګړي حيثيت درلود. د ز کال د فبرورۍ په څلور وېشتمه نېټه، روسيې پر اوکراين د روسيې اوکراين د جګړې د چټکوالي په توګه بريد پيل کړ. مذاکراتي دريځونه روسيه له بريد مخکې، روسيې په قانوني ډول د لازم الاجراء ضمانتونونو غوښتنه کړې وه، چې اوکراين به په ناټو کې نه شاملېږي. د بريد په لومړيو پړاونو کې د روسيې په غوښتنو کې له روسيې سره د کريميا يوځای کېدل، د لوهانسک او ډونيټسک د خپلواکۍ تر څنګ د اوکراين غېر پوځې کېدل او غېر نازي کېدل له نازي نفوذ خلاصېدل په قانوني ډول منل شامل وو. بريد ته د رسېدو په لار کې روسي تبليغاتو د اوکراين پر مشرتابه د نو نازي د نازيزم احياء کېدلو يا ډونباس په نسل وژنه کې ښکېلتيا ناسم تور ولګاوه. د روسيې په دولتي رسنۍ کې د روسيه بايد له اوکراين سره څه وکړي تر عنوان لاندې يوه خپره شوې سرمقاله کې غېر نازي کېدل د اوکراين د ملي پېژندګلو د بشپړې خاتمې په توګه تشریح کړای شوه. د نسل وژنې يو پوهاند يوجين فنکل وويل چې دا سند په اوکراين کې د نسل وژنې د نيت اعتراف دی. روښانه نه ده چې دا سرمقاله تر کومه بريده د دولتي تګلارې پاليسۍ ښودنه کوي، خو اوکرايني-کاناډايي ديپلومات رومان واشوک وويل چې د بوچا د ناورين سره په يو وخت کې د دې سرمقالې ظاهري بڼې مذاکرات نور هم ستونزمن کړل. د زيلنسکي د د ګوند د څانګې مشر ډيوډ رااکاميا په ز کال کې وويل چې روسيې د ز کال د پسرلي په موسم کې د خپل بريد پای ته رسولو وړانديز وکړ، په دې شرط که اوکراين په ناټو کې پر نه شاملېدو راضي شي، او د بې پرېتوب تګلاره خپله کړي. وروسته له دې چې روسيې د کيرسن او زاپوريزهيا د يو اړخيز يوځای والي اعلان وکړ، د کريملن وياند دمتري پيسکوف وويل چې د دې اضافي ادعاوو منل د هر ډول سولې د طرحې لپاره اړين شرايط دي. د ز کال د اپريل په مياشت کې، د روسيې د بهرنيو چارو وزير سرګي لاوروف وويل چې هغه غواړي د سولې په هر ډول مذاکراتو کې د متحده ايالاتو د نړيوالې بالادستۍ د مقابلې لپاره پر نوي نړيوال نظم جوړلو توجه متمرکزه کړای شي. اوکراين د اوکراین ولسمشر ولاديمير زيلنسکي د ز کال په نومبر کې د سولې لس ماده ييز پلان وړاندې کړ، چې له لاندې مواردو جوړه وه: د زيپوريژیا د هستوي بټۍ خونديتوب د خوړو د وېش خونديتوب د اوکراين د انرژۍ د زېربنا بيا رغول د بنديانو خوشې کول او روسيې ته د تبعيد شويو اوکرايني ماشومانو بېرته ستنول د کريميا د يو ځای کولو څخه مخکې د کال مهال ته د اوکرايني پولو بېرته ستنول له اوکراين څخه د روسي پوځي ځواکونو بشپړ وتل پر اوکراين د روسيې په بريد کې د جنګي جرايمو محاکمه کول د کاخوکا د ډيم له ويجاړولو څخه د شويو چاپېريالي زيانونو غرامت ورکول په راتلونکي کې د تېرې پر وړاندې ضمانتونه د سولې ګڼ اړخيز کنفرانس د ز کال د مارچ او اپريل د مياشو په مذاکراتو کې، اوکراين يو بې پرې حيثيت خپلولو ته چمتو و، چې اوکراين به هېڅ ډول پوځي ايتلاف سره نه يوځای کېږي، نه به په خپله خاوره د نورو هېوادونو ځواکونو ته ځای ورکوي. د ز کال د ديسمبر په مياشت کې د روسيې هوايي بريدونو ته په ځواب کې، د اوکراين د بهرنيو چارو وزير ديميترو کوليبا وويل، په پراخه کچه د دا ډول جنګي جرمونو په وړاندې بايد هېڅ ډول بې پريتوب نه وي. د بې پريتوب بهانه به د روسيې د پلوۍ سره برابره وي. د ز کال د اګست په مياشت کې زيلنسکي ويلي و چې هغه به له اوربند سره موافقه ونه کړي، او روښانه يې کړه چې، په کومه نقطه چې موږ يو، موږ د اوربند لپاره چمتو نه یو. موږ روښانه کړې ده چې هېڅ منسک-، منسک-، يا منسک- به نه وي. موږ به دا لوبې ونه کړو، موږ په دې ډول د خپلې سيمې ځينې برخې له لاسه ورکړي دي...دا يوه لومه ده. د ز کال د سپتمبر په مياشت کې، زيلنسکي د کرزون او زاپوريزهبا د روسيې د سیمه ييزو ادعاوو د سمبوليک رد په توګه د ناټو د غوښتنليک پاڼې لاسليک کړې. اوکراين له ناټو سره له يوځای کېدو مخکې د لنډمهالو اقداماتو په توګه د خونديتابه د بېلا بېلو ضمانتونو غوښتنه وکړه، خو د ناټو په داخل کې د دا ډول سيستم په اړه هېڅ توافق نه شته. د اوکراين مذاکره کونکی ميخايلوف پوډولياک له روسيې څخه اوکراين ته د غرامت ورکولو او د جنګي جرمونو ځواب ويلو غوښتنه وکړه. پوډولياک همدا راز له نيول شويو سيمو څخه د هغو خلکو د ايستلو غوښتنه هم وکړه چې په روسي ژبه خبرې کوي. د اوکراين د حکومت رسمي دريځ دا دی چې د کريميا په ستنولو هېڅ ډول مذاکرات نه شي کېدای، خو د ولسمشرۍ د دفتر مرستيال مشر اينډری سايبيها او يو شمېر نورو چارواکو په غېر رسمي ډول وويل چې د سولې لپاره د کريميا بدلول توجيه کېدای شي. د مذاکراتو زماني جدول د سولې مذاکرات: د بريد لومړی پړا د د فبرورۍ له څخه د اپريل تر مې پورې د کريميلين د دفتر مرستيال رئیس دمتري کوزاک د ز کال کې وويل چې هغه د بريد په څو ورځو کې له اوکراين سره د يو تړون په اړه مذاکرات کړي و. په دې جوړجاړي سره به په ناټو کې د اوکراين د نه شاملېدو د ضمانتونو په بدل کې دوښمني پای ته ورسېږي. که څه هم دا تړون پوتين ودراوه، چا چې د اوکرايني سيمې د ډېرې برخې د شاملولو لپاره خپلې موخې پراخه کړې. د کريملين وياند دا کيسه رد کړه. سرچينې