چليز غونډال
پخوا ډېرى كمپيوټرونه ځانو لاړى ځغلېدل،او ډېى چليز غونډالونه پر يواځې يو بهيرگر د ځغلا ليدنې لپاره اوډل شوي وو. دغه حالت په چټكۍ پر هر هغه،چې كمپيوټره پكې سره شبكه كېږي او شنلى چليز غونډالونه لاارنه ښتاكوي. دغه ليكنه د نويو وگړو لپاره غير عادي ده. پدې كې شفلي چليزنونډالونو ته هومزو پاملرنه شوې چې دوديزيو چليز كونډالونو ته شوده. پېژندنه له سافټوير پرته يې كمپيوټر اصل د يو بې كاره فلزي دبره دی. د خپل سافټوير په مټ يو سولگر خوندي كولاى. بهيرولاى او خبرتياوې بياراخعيتلاى شي په خطى نسخو كۍ نياسمۍ موندلاى. چې خپل ساتنه وكړاي شي. په خچن ډول د كمپيوټر سافټوير په ډوه ډولونو وېشل كېدرى شي: غونډاليز پروگرامونه ، چې پخپله د كمپيوټر چلښت اداره كوي،او كړنز پورگرامونه،چې د خپلو كارنو ربړې حلوي. د ټولو غونډاليزو پروگرامونو تر ټولو بنسټيز هغه چليز غونډال دى،چې د كمپيوټر ټولې سرچينې څار او يو بنسټ په لاس وركوي،چې كړنيز پروگرامونه يې په مټ ليكل كېداى شي. يو عصري كمپيوټري غونډال له يو يا ډېرو بهيرگرو،يو څه اصلي حافظې،ساعتونو شبكه يي مخيالو او نورو راكړيزو او وركړيزو وسيلو جوړوي. ټولټال،يو پېچلې غونډال داسې پروگرامونه ليكل،چې ددې ټولو توكيو اوسيلو ليكه ساتي اوپه سمه توگه يې كاروى،، يو خورا گران كار دى. كه هر مخكښساز پر دې سرخوږولاى،چې چلنۍ څنگه كار كوي او پر درځنونو نورو شيانو،چې د يو دلوستنې پر مهال نامسېږي،نو دا ناشونې نه وه، چې هېڅ پروگرام به له سره ليكل شوى نواى. ډېر كلونه وړاندې دا خورا روښانه شوه،چې داسې يوه لاره بايد وموندل شي،چې مخكښسازان دهارډوير له پېچلتيا وپوښتى. هغه لار چې پوړۍ په پوړۍ يې وده وكړه داده،چې د سافټوير يو فشر د لوځ هارډوېر پر سر واجوي،چې د غونډال ټولې برخې اداره كړي، او كارن ته داسې يوه مخياله يا خيالي ماشين وړاندې كړي،چې پوهېدل پرې او پروگارمول يې اسانه وي. د سافټوير دغه قشر چليز غونډال دىاو ددې ليكنې سكالو موضوع ده. دغه حالت په ۱ شكل كې ښودل شوى دى. تر ټولو لاندې هارډوېر دى،چې دا پخپله په ډررو وختونو كې له يو يا ډېرو فشرونو جوړ دى. تر ټولو ټيټ قشر قزيكي وسيلې لرث،چې له ، مريو ، ځواكرساندو ، او ورته فزيكي وسيلو جوړ دى. ماجرايي لوبې دهوايي كرښې نيونه بانكى غونډال چليز غونډال ماشينژبه ووړ مخكښسازي فزيكي ويلې دا چې دغه څنگه جوړ كړاى شوې او څنگه كار كوي د برېښنايي انجينير سر خوږى دى. گړنيز پورگرامونه غونډاليز پروگرامونه ۱. شكل: يو كمپيوټري غونډال له هارډور،غونډاليزو پراگرمونو او كړنيزون پروگرامونو جوړ وي. ورپسې د سافټوير يو قشر راځي،چې نېغ په نېغه دغه وسيلې څاريكنټرولوى او د ورپسې قشر لپاره يو روښآنه قشر برابروي. دغه سافټوير،چې ووړمخكښى بلل كېږي معمولا په يواځلوستنۍ حافظه - كې ځايول شوى وي . دغه په حقيقت كې يو څرگندوال دى،چې د ماشينژبې لارښوونې لكه او راخلي او هغهوى د كوچنيو گامونو په د يوى لرى په توگهاخلي. د بېلگې په توگه لاښوونې د اخستنې لپاره ووړمخكښى بايد معلوم كړى،چې سره جمع كېدونكۍ شمېرې چېرې ځايول شوي، هغوى راواخلي،جمع يې كړي او پايله په يو ځاى كې زېرمه كړي. د لارښوونو هغه سېټ ټولگه جچې ووړمخكښى يې څرنگندوى ماشينژبه تعريغوي،چې په حقيقت كې له سره د كلك ماشين برخه نده ، خو كمپيوټر جوړوونكي يې تل پخپلو كې داسې تعريفوي،نو ډېر خلك ددېې په اړه د رښتيني ماشين گومان كوي. په ځينو ماشينونو كې ووړ مخكښى په هارډوير كې نغښتل شوى و او په رښتيا سره يو ځانگړى قشر ندى. ماشينژبه د ۵۰ او ۳۰۰ تر منځ لارښوونې لري،ډېرى د ماشين جاپېره د خبرتوكيو د لېږدونې او خوځونې ،د حسابونو كونې،او ارزښتنو قيمتونو د پرتلنې لپاره . پدې قشر كې ځانگړي وسيله يي راجسټر ته د ارزښتونو د ور اړونې په وسيله راكړيزې او وركړيزې وسيلې څارل كيږي. د بېلگې په ډول،يو ته بولۍ وركول كېداى شي،چې د هغهوى راجسټرونو ته د ، د آرې حافظې پتې ، او د ارزښتونو د وراړونې په وسيل لوست وكړي. په عمل كې ، ډېرو نورو ته اړتيا شته،او هغه حالت ، چې لرې وروسته چې يو چلنه خورا پېچلې وى د چلنۍ لخوا راگرځون شي. پردې سربېره ، د ډېرو راكړيزو او وركړيزو وسيلو لپاره په مخكښسازۍ كې محالنه يو مهم رول لوبوي. د چليز غونډال يو عټ كار دادى ،چې دغه ټوله پېچلتيا پټه كړي او مخكښساز ته د لارښوونو لا آرامه ټولگه وركړي، چې كار پرې وكړي. د بېلگې په توگه، په منطقي ډول لدى ساده دى،چې د سرونو د لېږدنې او د هغوى مېشتېدنې ته افتطار او داسې نورو په اړه سرخوږى وشي. د چليزغونډال دپاسه د غونډالېز سافټوير پاتې برخه ده. دلته موږ بولۍ څرگندوالى ،، او ورته كړنيز- خپلواك پروگرامونه مومو. پردې پوهېدل ضروري دي،چې دغه پروگرامونه خامخا د چليز غونډال برخه نده، كه څه هم هغوى د كمپيوټر چوړوونكي لخوا پكې ځاى شوي وي. دا قاطع خونازك ټى دى. چليز غونډال د سافټوير هغه برخ ده ،چې په يا كې ځغلي. د د هارډوير په وسيله د كارن له گوتوهنې ژغورل شوى دى د اوس لپاره ځينې ووړ بهيرگرانو، چې له سره هارډوير ژغورنه نلري له نظر غورځولو سره. او په كې ځغلي. كه يو كارن يو ځانگړى نه خوښوى، هغه آزاد دى،چې خپل يو وليكي،كه يې غوښتي وي،هغه آداد ندى،چې خپل وليكي،چې د چليز غونډال برخه ده او معمولاً د هارډوېر په وسيله يې د كارن لخوا د گوتوهنې د خڅو په وړاندې ساته كيږي. په پاى كې ، د غونډاليز پروگارمونو د بامه كړنيز پروگراموننه راځي.دغه پروگرامونه د كارنانو لخوا ليكل شوي،چې خپلې ځانگړې ربړې هوارې كړي،لكه استهاري خپرتوكيزه بهيرونه،انجينري حسابونېشمېرنې يا لوبې كونې. چليز غونډال څه دى؟ د كمپيوټر ډېريو كارنانو د يو چليز غونډال يو څه ازميېنه كړېده،خو په څرگند ډول گرانه دا كښنه گرانه ده ، چې ليز غونډال څه دى. د ربړې يوه پرخه داده ،چې چليز غونډالونه دوه په بنسټيز ډول نا اړوند عمليات تر سروي،پردې اړوند جې څوك غږيږي،تاسې ډېرى ځل د يو عمل يا بل په اه اورئ. راځئ اوس دواړو ته وگورو. چليز غونډال د يو ماشين په توگه. لهكه مخكې ياده شوه،د ماشينژبې په قشر كې د ډېرو كمپيوټرونو جوړښټ د لارښوونو ډله،د حافطى اداره، راكړيزه ا وركړيزه د څآرونكى ټوټې په وسيله، چې پر ځاني كمپيوټر او ډېرو نورو ځآني كمپيوټرونو يې كاريږي څنكه كيږيددې ليكنې تر پايه به او د يو بل پر ځاى كاروو ، ۱۶ بولۍ لرې،هره يوه وسيله يي راجسټر ته د ۱ او ۹ بايټونو تر مينځ پر وراړونې تعريف شوى. دغه بولۍ د خبرتوكيو د لوستنې او ليكنې ، د مټ د خوځونې او د لوريو د او همدا راز د دغه څارونكي او وسيلو د ، حسونۍ ، او بيا سمونۍ لپاره دي. ټولوبنسټيزې بولۍ او دي، چې هر يو ۱۳ غواړي،چې په ۹ بايټونو كې بنډل شوى دي. دا بنډلېږي. دغه غاړې داسې توكى وړاندۍ كوي لكه،په فزيكي رسنۍ پته، پر لوري د سېمو شمېره ،پر فزيكي رسنۍ كارول شوې. ثبت بڼه ، او ---. كه تاسې پدې اوتوبوتو نه پوهېږئ،چورت مه وهئ،دغه په څرگند ډول هغه ټكى دى- دا له بلې خوا راز دى.كله چې جانه بشبړ شسي،څارونكى ټوټه ۲۳حالت راگرځوي او ناسمۍ ډگرونه په ۷ بايټونو كې بنډليږي. كه چېرې دغې بسنه نه واى كړې،د مخكښساز بايد په مسلسله توگه لدې خبر وي ،چې بل دى كه گل . كه گل وي،بايد بل كړاى سيد پيليز له يو اوږد ځنډ سره لدې مخكې چې خبرتوكي ولوستلاى وليكلاى شي. د ډېرې مودې لپاره نشي پرېښودل كېداى،خو ،كه يا شسي. نو ځكه مخكښساز اړ ايستل شوى،چې د اوږدو پيليز ځنډونو په وړاندې د او پر دوى د خبرتوكيو د لاسه وركونې تر منځ له - سره معامله كوي. اصلي توضېحاتو ته له ورتگه پرته ، دابايد روښانه وي،چې منځنى مخكښساز معمولا نه غواړي،چې په خورا څرگند ډول د يا چې ډېر پېچلي او خورا مختلق دي په مخكښسازۍ كې بوخت شي. پرځآى يې ، هغه چې مخكښساز يې غواړي يو ساده،لوړ كچې بېلونه ده چې معامله ورسره وكړي. د په حالت كېې، يوه بېلونه به دا وي،چې د فايلونو يا د شويو يوه ټولگه ولري. هې فايل د لوستنې يا ليكنې لپاره پرانسلېداى شي،بيا لوستلېداى يا ليكلېداى شي او په پاى كې تړلېداى شسي. توضيحات لكه آيا ثبتونه بايد بدله شوې شننه وكاروي كه نه او د اوسنى حالت څه دى،بايد په هغه كې چې كارن ته وي كې ښكاره نشي. هغه پروگرام چې له مخكښساز څخه د هارډوېر په اړه رښتيا پټوي او د نوموليو فايلونو،چې لوستلېداى لېكلېداى شي. څنگه چليز غونډال يوهښه او ساده منظره وړاندې كوي،يقيننا چليز غونډال دى. مخكښساز له هارډ وېر څخه پرده كوي او يو ساده فايل-بڼى - مخياله وړاندې كوي،دا همدا ارز ناراحته سوداگرۍ اړوندې مداخلې،مهالگر ، د حافظې اداره او د نورو ټيټ كچيو بڼيو څېره بدلوي. پههر حالت كې،هغه بېلونه چې د چليز غونډال كارن ته وړاندې كيږي په استعمال كې تر لاندې پراته هارډوير ساده او اسانه دى. پدې ليد كې،د چليز غونډال عمل دادى،چې كارن ته د يو او بديل وړاندې كړي،چې تر لاندې پراته هارډوېره يې مخكښسازي اسانه ده. دا چې چليز غونډال دغه هدف څنگه ترلاسه كوي يوه اوږده كيسه ده،چې وروسته به پرې خبرې وشي. چليز غونډال د سرچينې اداره كوونكي په توگه خپلو كارنانو ته په لومړيتابه د يوآرام چاپېريال وركړې يو بر-كوزى - يو ورته،كوزبري - ليد دا ښيي ،چې چليز غونډال د يو پېچلي غونډال ټولې برخې اداره كويز عصري كمپيوټرونه له بهيرگرو،حافظو،مهالگرو ، ، هډو ، مقناطيسي د ، شبكه يي مخيالو ، چاپگرو چلنيو او د نورو وسيلو له پراخې څخه جوړ شوى دى.په ورته ليد كې ، د چليز غونډال دنده ده ، چې د بهيرگرو،حافظو او راكړيزو اوركړيزو وسيلو د ټولو هغو پروگرامونو،چې د هغوى لپاره سيالۍ كوي ته يو منظم او څارلى وركړي. فكر وكړئ څه به پېښ شوي واى،چې درې پروگرامونه په يو وخت كې پر يو كمپيوټر ځغلېداى هر يو زيار ايستاى،چې خپل وركړيز په هممهالي توگه پر همغه چاپگر جاپ كړى واى.لومړنۍ څو كرښې به د پوگرام۱ وې،ورپسۍ څو به د پروگرام ۲ وۍ،او بيا يو څو د پروگرام ۳ او داسې نور. نتيجه به واى. چليز غونډال دغه ته پر باندې د چاپگر لپاره د ټولو غوښتنيو وركړيزونو په وسيله،كله چې يو پروگرام پاى شي،چليز غونډال يې له څخه چې پكې زېرمه شوى دى څخه كاپي كولاى شي. د چاپگر لپاره بيا او په همدى وخت كې نورو پروگرامونه د نورو وركړيزونو په منځته راوړول كې اداره پيدا كولا شي، يقيننا پدې حقيقت سره ، چې وركړيز په رښتيا سره پرنټر نه ځيتردې كله چې يو كمپيوټر گڼ كارنان ولري،د حافظې، وسيلو او نورو سرچينو اداره كونه لا ضروري وي. دغه اړتيا ځمكه راولاړيږي،چې د كارنانو لپاره په مسلسله توگه د گارنبيه سرچينو لكه او گډونه شريكونه. اقتصادي سرچينې يو خواته ، دغه هم ضروري ده ، چې د خبرتياوو د گډونې د هغو كارنانو لپاره يوځى كار كوي. په لنډ، د چليز غونډال دغه ليد دا چې روښانوي ، چې د دې لومړنى چار دادى چې ددې لورى وستاتي چې څوك كومه سرچينه كاروي،چې د سرچينه يي هيلې وركړي،وړاندې كړي،چې د كاښت حساب ونيسي،او چې د بېلو بېلو پروگرامونو او كارنانو لخوا راغليو د ټكېدونكيو هيلو منځگړي وكړي. د چليز غونډالونو تاريخ چليز غونډالونه د كلونو په اوږدو كې پاتې شوي دي. دا چې په تاريخي محاظ چليز غونډالونه په نږدې توگه د هغو كمپيوټرونو په جوړښت پورې تړلي وو،چې پرې به ځغلېدل ،موږ به د كمپيوترړنو په يو بل پسې نسلونو يو كتنه وكړو،چې وگورو چليز غونډالونه يې څرنگه وو. د چليز غونډالونو د نسلونو د كمپيوټر نسلونو ته دى،خو دهغه يو څه جوړښت راكوي،چې لدې پرته به هېڅ واى. لومړى رښتينى گڼيال كمپيوټر د انگريزي رياضي پوه چارلس بابج ۱۸۷۱-۱۹۷۲ لخوا اوډل شوى.كه څه هم بابج خپل خپل ډېرى ژونده او بخت د خپل په جوړونه ولگاوه،خو هغه هېڅكله په بشپړه توگه كاركوونكى شى تر لاسه نكړ،ځكه دا په سوجچه توگه مېخانيكي اوډنه وه،او د هغه د ورځې ټكنالوجۍ ونكړاى شوى،چې د هغه توليد كړي. بې اړتيا ده ،چې وويو هغه چليز غونډال نه درلود. لومړى نسل ۱۹۵۵-۱۹۴۵ : او د بابج د نابرياليو هڅو وروسته تر دويمې نړيوالې جگړې د گڼيالو كمپيوټرونو په جوړونه په بهير كې لږ پرمختگ شوى و. د ۱۹۴۰ لسيزې په نيمه كې،هاروارډ ايكن په هارډورډ كې،جان وان نيومېن په نرېسېټو كې د لوړې زده كړې په انسټېټيوټ كې ج.پرېسپر اېكرټ . او وېليم ناجلي د پاينلواني په پوهنتون كې،او كونراډ زوس په جرمني كې، په نورو كې ټول د په كارونه د شمېريزو اېنجنونو په جوړونه بريالي شول. دغه غټ وو، چې ټوله خونه به يې پر لسگونو زره باندې ډكوله،خو د ننيو كورني كمپيوټرونو حتى تر يوه ډېر وو. پدې لومړنيو ورځو كې،د خلكو يوې يواځنينۍ ډلې هر ماشين واوډه ،جوړ كړ،پروگرام كړ، وچلاوه او كړ.ټوله مخكښسازي په بشپړه مطلقه ماشينژبه كې كېده،معمولا د په ليكنه، چې د ماشين بنسټيز چليز غونډال وڅاري. د مخكښسازۍ ژبې ناپېژندلى وې حتى ژبه. د چليز غونډالو په اړه نه و اورېدل شوي. دچلښت غير طبيعى د مخكښساز لپاره داو چې پر ديوال پر د لپاره شي، بيا ماشينخونې ته راشي،د هغه يا هغې كمپيوټر ته ننباسي كړي او وروستي څو ساعتونه پدې هيله تېر كړي،چې د ۲۰۰۰۰ يا نږدې هېڅ يو د ځغاستې پر مهال ونه سوځي. په خيالي ډول ټولې ستونزې په سپينه شمېرزې شمېرنې وي،لكه ساننونو او كاماينونو د جدولونو كونه. د ۱۹۵۰ لسيزې په پيل كې دود د په پېژندنه يو څه وده وكړه. دا اوس ممكنه وه،چې پروگرامونه په وليكل شي او ور وستل شي،د د كارونې پر ځاى،له بلې خوا لار طريقه همغه وه. ۲- دويم نسل ځېل ۱۹۶۵-۱۹۵۵: د ۱۹۵۰ لسيزې په نيمه كې د پيژندنې دغه انځور په كرار كرار بدل كړ. كمپيوټرونه دومره باوري شول،چې جوړېداى كېداى او پر مشتريانو د لومړى ځل لپاره پلورل كېداى شول لدې هيلې سره،چې د ارزښتناك كار كونې لپاره به تر اوږدې مودې كار وكړى. د اوډونكيو ، جوړونكيو، چلوونكيو ، مخكښسازانو او ساتونكيو ځانگړيو تر منځ يو روښآنه بېلتون منځته راغى. دغه ماشينونه په ځانگړيو خونو كې له او ماهرو چلوونكيو سره،چې ويې ځغلوي،بند شوي. يواځې لويو سهامي شركتونو،يا غټو حكومتي استازنيو يا پوهنتونو د گڼيميليوني ډالر وس درلود. ديوې دنې د ځغلونې لپاره د بېلگې په توگه،يو پروگرام يا د پورگرامونو يوه ټولگه، يو مخكښساز به لومړى مخكښى پر يوه پاڼۀ په يا كې ليكلو بيا به يې پر باندې كاوه. هغه به بيا د گېډۍ راكړيز خونې ته راوړله او له چلوونكيو څخه به يې يوه ته وركوله. كله به چې كمپيوټر او وركړيز بهيې كړ او وركړيز خونې ته به يې يووړ،چې وروسته به مخكښساز شو. بيا به هغه يو له گېډيو چې له راكړيز خونې به راوړل شوې وه او ور وبه يې لوست. كه كمپايلر ته به اړتيا پيدا شوه، چلوونكيو بايد له څخه اخيستى واى او ور لوستى يې واى. د كمپيوټر ډېر خت به پداسې حال كې ضايع كېده،چې چلوونكي به د ماشينخونې چاپېره گرځېدل. د وسيلې لوړې بيې په وركړې،دا حيرانوونكې نه ده،چې خلك د ضايع كېدونوكي وخت د راكمونې په لټه شوي واى. په عمومي توگه راخپل شوى هوارى حل و . ددې ترشا نظېريه داوه ،چې په راكړيزه خونه كې له دندو ډكه يوه پچۍ راغونډ كړي،او بيا يې د يو كوچني ،پرتليز ډول ناگرابيه كمپيوټر په مرسته لكه ، چې د په لوستنه، د په كاپي كونه،او چاپوېستنه كې ښه دى،خو په شمېريزو شمېرنو كې هېڅ ښه ندى. ۱- نور خورا ډېر گرانبيه ماشينونه لكه د رښتيني سولگرنې ۱ سولونې لپاره كارېدل. دغه حالت په ــــــ انځور كې ښودل شوى دى. انځور: يو مخكينى مخكښسازان ، ته راوړي. ۱۴۰۱ د دندو پر ورلولي. چلوونكى راكړيز پټه ته وړي. سولونه كوي. چلوونكى وركړيز پټه ته وړي. ٰ وركړيز چاپوي. د دندو د له راغونډونې نژدې يو ساعت وروسته، پټه ليرې كېده او ماشينخونې ته راوړل كېده، چېرې چې به دا پر پټه ييزه چلنۍ كېده. چلوونكي به بيا يو ځانگړى پروگرام د نن ورځې د چليز غونډال نيكه كاوه، چې لومړنۍ دنده له پټې لولي او ځغلوي يې. وركړيز به د چاپونې پرځى پر دويمه پټه ورليكل كېده. د هرې دندې له پاي ته رسېدو وروسته، چليز غونډال به په خپلكاري ډول له پټې ورپسې دنده لوسته او پر څغلونه به يې پيل كاوه. كله چې به ټول ترسره شو،چلوونكى په راكړيز او وركړيز پټې ليرې كړې، راكړيز پټه به يې پر بل بدله كړه،او وركړيز پټه به يې ته د چاپونې لپاره راوړه. د بېلگې په ډول اصلي كمپيوټر سره نه تړل شوى. د دوديز راكړيز دندې جوړښټ په ـــ انځور كې ښودل شوى دى. دا له يو پيل شو،چې په دقيقو سر ټولو لوړه ځغاستموده ،هغه حسابگڼه چې بايد شي،او د مخكښساز نوم، ښي كوي. بيا ته راځي،چليز غونډال ته وايي، چې له غونډال پټې كمپايلر رابار كړي! دغه به د هغه پروگرام،چې كمپايلېده به څارل كېدل او بيا يو كارډ،چې چليز غونډال ته به يې او اوس كمپايل شوي د رابارونې وينا كوله. كمپايل شوى پروگرامونه به معمولا پر پټو ليكلېدل او بيا بايد رابار كړاى شوى واي. بيا به كارډ راته، چې چليز غونډال ته به يې ويل،چې هغه پروگرام له هغې خبرتوكيو سره وځغلوي،چې ورپسې دي. په پاى كې ، د كارډ د دندې پاى نښه كاوه. دغه څارنكارډونه د عصري دندڅارې ژبو او بولۍ ژباړه تېرځغاستى وو. لوى دويم ځېل نسل كمپيوټرونه زياتره د ساينسي او انجينري شمېرنو لكه د مساواتونو معادل- د هوارونې لپاره كارېدل. هغوى په لويه كچه په او ژبه كې پروگامېدل. دوديز چليز غونډالونه او ، د لپاره د چليز غونډال،وو. ۳- درېيم ځېلنسل ۱۹۸۰-۱۹۶۵ . د ۱۹۶۰ لسيزې په سر كې ډېر يو كمپيوټر جوړونكيو دوه . او په بشپړه توگه ناسره ورتلونكي ، توليد ليكې درلودې. له يوې خوا - ، لوى ساينسي كمپيوټرونه وو،لكه ، لپاره كارېدل. له بلې خوا، -، كمپيوټرونه و، لكه ، چې په پارخه كچه د بانكونواو كمپنيانو لخوا د پټ زېرمونې او چاپونې لپاره كارېدل. د چووونكيو لپاره د دوه په بشپړ توگه مختلفو توليد ليكو پراخونه او ساتنه يو گانپيه و. پردې سربېره، ډېريو نويو مشتريانو په سر كې يو كوچنې مشين ته اړ وو، خو وروسته يې لاوده وركړه او رې لوى ماشين يې غوښت،چې ددوى ټول زاړه پروگرامونه به يې چلولاى شوى،خو ترې گړندۍ. هڅه وكړه، چې دغه دواړه ستونزې په يو گوني د په ورپېژندنه هوارې كړي. د - ماشينونو يو لړۍ وه، چې له - څخه له څخه تر خورا ډېر غښتلي هغه پورې و. ماشينونو يواځې په بيه او كې توپيير درلود ټولو لوړ حافظه، بهيرگر چابكتيا، د پرېښودل شويو راكړيز اوړكړيز وسيلو شمره، او داسې نور. دا چې ټولو ماشينونو سره ورته ودانيز او لارښود ټولگه درلود، لږ ترلږه په تيورۍ كې ،هغه پروگرامونه چې د يوه مشاين لپاره ليكل شوي وو په نور ټولې كې ځغلېداى شول. لدې آخوا، ددې لپاره اوډل شوى و، چې دواړه ساينسي او سولونې وكړي. نو ځكه د ماشينونو يوې يو گونې كورنۍ كولاى شول د ټولو مشتريانو اړيتاوې خړوبه كړي. په كلونو كې، د ليكې ته د سره ارغى. لا عصري ټكنالوچۍ په كارونه، چې د او لړيو په نوم پېژندل كېدې. لومړنۍ غټه كمپيوټري ليكه وه، چې - يې وكارول،نو ځكه په دويم خېل ماشينونو ،چې له ځانگړيو څخه جوړ كړى شوي وو، د بيې غټې گټې دا يو سملاسي برى و، او د كمپيوټرونو نظريه ډېر ژر تقريبا ټولو غټو جوړوونكيو راخپله كړه. نن ددغو ماشينونو لمسي تر اوسه يه لويو كمپيوټري مركزونو كې كاريږي. د يو كورنۍ نظريې ټولو لوى په همدغه وخت د هغې ټولو لويه كمزوري وه. موخه داوه، چې ټول نرم اوزار، د چليز غونډال پ گډون، بايد په ټولو كار كړې واى. دا بايد په كوچنيو غونډآلونو ځغلېدلى واى، چې معمولاً يې يواځې پټو ته د كارډونو د كاپي كونې لپاره كړ، او په ډېرو لويو غونډالونو چې معمولا يې د موسم اټكلونې او نورو درنو سولونو لپاره كړه دا بايد د لږو لرونكيو او دېرو لرونكيو غونډالونو ښه واى. دې بايد په چاپېريال او ساينسي چاپېريال كې كار كړى واى. پر ټولو باندې، دا بايد ددې ټولو كارونو لپاره اغېزمن واى. هېڅ لا نه وه، چې يا بل چا د نرم اوزار يوه ټوټه ليكلې واى، چې د دغو ټولو سره ټكويزو غوښتنو ځواب يې ويلى واى. پايله يې يو لوى او فوق العاده پېچلى چليز غونډال و، تقريباً له نه د دوو تر دريو لوى. دا د ژبې له مېليونونو ليكوو جوړ و ، چې د زرگونو مخكښسازانو لخوا ليكل شوې وي، او د زرو دپاسه زېگونه يې درلودل، جې د هغوى د سمښت په موخه د دوامداره نويو اړتيا يې اړينه كړه. هې نوي يو څه سم كړل او نوي يې ور وپېژندل، نو د تقريبا د شمېره په وخت كې پاتې شوه. د له اوډونكيو څخه يو، فرېد بروكس يو يو او كتاب وليكه، چې له د هغه تجربې شرح كوي. كه څه هم را به ناشونې وي،چې كتاب دلته ونچوړو، دا بسنه كي چې ووايو پښتۍ د مختار يخى ښيي، چې په يو كې شويدي. د د كتاب ۱۹۹۱ همداسې ټكى جوړوي. ددې له غټ ځان كچې او ستونزو، او د نورو كمپيوټر جوړونكيو لخوا جوړ شوي ورته درېم ځېل چليز غونډالونه، د هغوى ډېرى مشتريان په مناسبه توگه ښه كړل. همدا راز هغوى څوگوني كليدي تخنيكونه په دويم-ځېل پښت چليز غونډالونو كې نامتو كړل. غالباً ددوى ټولو ارزښتناك و. كله چې پر اوسنۍ دنده د پټې يا بلې راكړيزې اوركړيزې وسيلې د بشپړېدو لپاره ودرېده ، پ ساده ډول د راكړيز اوركړيز تر پايته رسېدنې كېناسته. په درنه توگه له تړليو - ساينسي شمېرنو سره، راكړيزاوركړيز دى،نو دغه ضايع شوى وخت بسند ندى. له سوداگريزې خبرتوكيزې بهيرونې سره، د راكړيزاوركړيې د انتظآر وخت معمولاً د ټول وخت ۸۰ يا ۹۰ سلنهفيصده كېداى شي،نو يو څه پايد شوى واى،چې د دومره پاتې كېدو وساتي. هغه هوارى ،چې وركړل شو ، داو چې حافظه ډېرو ټوټو باندې په هر برخون كې له بېلې دندې سره، برخون كړاى شي،لكه په ـــــ انځور كې چې ښودل شوېدى. هله چې يوه دنده راكړيزاوركړيز ته انتظار ويسته چې بشپړ ي، بل كولاى شول چې وكاروي. ته په يوه ځل په اصلى حافظه كې كافي دندې پېښې شوى واى، كېداى شواى تقريبا د وخت ۱۰۰ فيصده بوخته ساتل شوى واى. په حافظه كې په يو ځل د گڼو درلودلو لپاره ځاكړى هارډوېر غوښته، چې هر دنده له او دنورو لخوا له څخه وژغوري، خو او نورو درېم پښت غونډالونو پدغه سخت اوزار سمبال وو. انځور: يوه گڼمخكښى غونډال په حافظه كې له درې دندو سره په درېم پښت چليز غونډالونو كې يو بل غټ څرنگوالى كمپيوټرخونې ته يې له راوړنې سره د دندو كارډونوته د لوستنې وړتيا وه. بيا چې به كله يوه ځغلېدونكې دنده پايته ورسېده چليز غونډال به له څخه نوې دنده اوس-تش برخون ته رابار كړه او وبه يې ځغلوله. دغه تخنيك له بلل كيږي او همدا راز د وركړيز لپاره كارېده. له سره سونو ته نوره اړتيا نه وه، او د پټو ډېر وركېدل. كه څه هم درېم-پښت چليز غونډالونه د ساينسي شمېرنو او خبرتوكيزون ځغلېدنو لپاره ښه وړ ، هغوى اوس هم غونډالونه وو. ډېرو پروگرامجوړوونكيو به لومړى-پښټ ورځو ته مخه كړه ، چې كله به د يو څو ساعتونو لپاره ماشين ټول د خپل ځان لپاره ورسره و، چې هغوى به خپل پروگرامونه په چابكۍ كولاى شول. له درېم پښت غونډالونو سره ، د دندې سپارنې او د وركړيز د بېته تر لاسه كونې تر منځ وخت معمولاً څو ساعتونه و، نو يوۍ يو گوخې بې ځايه كامې، هم د د ناكامۍ او د پروگرامر د نېمې ورځې د ضايع كېدنې سبب كېداى شو. د چابك ځوابي مهال دغې هيلې د مهالگډونې ، د گڼمخكښسازۍ يو ، چې هر كارن پكې يو پر ليكې هډه لري، لپاره لار هواره كړه، په مهالگډونيز غونډال كې، په وار وار دريو دندو ته چې پالنه ته وركول كېداى شي. دا چې هغه خلك، چې پروگرامونه كوي معمولاً لنډې بولۍ وركوي د بېلگى په ډول، يو پنځه مخى پروگرامو كړئ - د لنډو پرځاى لكه، يو ميليون-ثبت پټې كړئ، - كمپيوټر كولاى شي چټك ، پالنې يو څو كارنانو ته برابرولاى شي او ښايي همدا راز په شاليد پوهاويزى كې هله، چې وي په غټو دندو كار كولاى شي. كه څه هم لومړنى جدي مهالگډيز غونډال په مسچوسټس د ټكنالوجۍ انسټېټيوټ كې په يوه ځانگړې توگه پراخ كړاى شو .، دا تر هغې نامتو نشو،چې اړين ژغورند سخت اوزار د درې-پښت پر مهال خورا خپور نشو. د غونډال له بريا وروسته، ، بېل ازمېښتځي او عمومي برېښنايي بيا يو غټ كمپيوټر جوړوونكي وپتيېله ، چې د كمپيوټر پر پراختيا وكړي. يو ماشين،چې د سلگوهو همموده يې مهالگړى كارنانو ملاتړ به وكړي. دهغوى ماډل د برېښنا وېشنې غونډال و- هله چې برېښنايي ځواك ته اړتيا لري،تاسې بس يو په دېوال كې ورمنډئ، او پدغه لامل،څومره ځواك مو چې پكار وى به حاضر وي. ددغه غونډال سكښتگر، چې بلل كېدل يو لوى ماشين ،چې په بوسټن كې يې هر چاته ځواك برابراوه. دا نظريه، چې د هغوى د - هومره ځواكمن ماشينونه به يواځې ۲۰ كاله وروسته د يو څو زرو ډالرو په بدل كې د ځاني كمپيوټرونو په توگه پلورل كېږي په هغه وخت كې يو سوچه و. چې رالنډه يې كړو، د كمپيوټر ادبياتو ته ډېرى نظريې وروپېژندې، خو ددې ودانونه د هرچا له هيلې ډېر گرانه وه. بېل ازمېښتځى له پروژې ووت، او عمومي برېښنايي د كمپيوټر كاروبار ټول په يو ځاى ودراوه. ، په او په يو څو درځنو نورو ځايونو كې په يوه توليدي چاپېريال كې د كارونې لپاره په كافي اندازه ښه وچلېد، خو د كمپيوټر شو. تر اوسه هم ، پر غونډالونو لوى اثر رسوخ درلود. . . د درېيم پښت پر مهال يوبل، غټه پراختيا د تجربوي وده وه، چې پر - پر ۱۹۶۱ كې پېل شوه.- يواځې د كلمو درلودل، خو پر ماشين ډالره وه د يو د بيې د فيصد څخه لږ، هغوى لكه د كار د ځانگړيو ډولونو لپاره، د تقريباً د هومره چټك و، او د يوه نوې رغاون صنعت ټوله يې وزېږوله. دا ژر د نورو كې يې شو. د كورنۍ په خلاف، ټول په بل ازمېښتځي كې له كمپيوټرپوهانو يوه، چې پر پروژه يې كار كړى و، كېن ټامپسن يو كوچنى - وموند، چې هېچا نه كاراوه، او كېناسته چې يې -، يو-كارن - ورژن وليكي. دغه كار وروسته د چليز غونډال ته پراخ شو، چې اوس يې د ، او نور بازارونه تر خېټې لاندې كړيدي. موږ په ۷ څپركۍ كې په مفصله توگه ولولو او هلته به يې تاريخچه وركړو. څلورم-پښت -: ځاني كمپيوټرونه د سركټونو، له پراختيا سره هغه تيكړي، ، چې د سليكان په مربع سانتي متر باندې زرگونه لري، د ځاني كمپيوټرونو پير شو. د جوړښت له مخې، ځاني كمپيوټرونه د - ټولگي له څخه دومره توپيرند نه وو، خو د بيې له مخې، يقيناً هغوى توپيرند وو. دا جچې په يوه كمپنۍ يا پوهنتون كې يوه دېپارټمنټ دا شونې كړه، چې خپل كمپيوټر ولري، ووړ كړنگر تيكړي يو يوگوني ځانگړي ته دا شونې كړه، چې خپل ځاني كميپوټر ولري. تر ټولو ځواكمن ځاني كمپيوټرونه چې سوداگريو،پوهنتونونو، او حكومتي سمبالونو لخوا كارېدل معمولاً بلل كېدل. خو خغوى په رښتينې توگه يواځې لوى كمپيوټرونه دي. معمولاً هغوى له يو بل سره د شبكې لخوا تړلي وي. د كمپيوټنگ ځواك پراخپور تر لاسى په ځانگړې توگه لوړ پوهاويز كمپيوټرنگ ځواك معمولاً له ډېرالا كښنې سره ، د غټې رغاې د ودې خوا ته ورغله، چې د ځاني كمپيوټرونو لپاره يې نرم اوزاار توليدول. دغو نرم اوزارو ډېرى كارنملگرى وو،مانا داچې دا د هغو كارنانو لپاره وو، چې د كمپيوټرونو په اړه په هېڅ نه پوهېدل ، او سربره پردې د هېڅ زده كړې هيت يې نه درلود. دغه يفينا له څخه يو غټ بدلون و، چې دندځارې به يې دومره وه، چجې بشپړكتابونه پرې ليكل شوي و لكه دوه چليز غونډالونو د ځاني كمپيوټر او پر منظره خېټه كېښوده: د مايكروسافټ - او . - په پراخه كچه كاروي او يې او چې موږ به يې لدې وروسته په ترتيب سره او بولو. سره لدې، چې د - لومړنى ورژن ډېر ابتدايي و، بڼو يې لا اوچت درلود، له څخه د ډېرو اخيستل شويو په گډون. دغه پراختيا په بشپړ توگه هيښوونكې نده، پدې چې مايكروسافټ د يو غټ رسوونكى دى. موږ به - په تفصيل سره په ۸ څپركي كې ولولو. بل غټ عمده دى، چې پر - كمپيوټرونو، او باندې يې خېټه ايښې، خصوصاٌ هغه چې پر - ټكريو ځواكمن شويدي. دغه ماشينونه معمولا د يو كمپيوټنگ ځواك لري، سره لدې چې هغوى يو يواځينى كارن ته ډالۍ شوي دي، نو دا منطقي ده،چې پداسې چليز غونډال سمبال شي،چې په اصل كې د لپاره سكښتل شوي وى، په نوموړې توگه يو په زړه پورې پراختيا چې د ۱۹۸۰ لسيزى په نيمه كې يې لېدل پيل شو د ځاني كمپيوټرونو چې شبكه يي چليز غونډالونه او چليز غونډالونه ځغلوي د شبكو وده وه، چې په يو شبكه يي چليز غونډال كې ، كارن د گڼو كمپيوټرونو له شتون خبروي، او ماشينونو ته كېداى او له يو ماشينه بل ته فايلونه كاپي كولاى شي. هر ماشين خپل محلي چليز غونډال ځغلوي او خپل كارن كارنان لري. يو چليز غونډال