امانت يا وديعت
- د امانت یا ودیعت تعریف: امانت هغه څه دي چې د چا سره ساتل کیږي ترڅو ساتنه یې وشي او کله چې مالک یې وغواړي ، کولی شي هغه بیرته ورته وسپاري. د امانت حکم: زیرمه کول جواز او مشروع دي. لاندې آیتونه د دې مشروعیت ته اشاره کوي: الله فرمايي: هغه څوک چې د اعتماد وړ دی یا امین ورته ویل شوي نو خپل امانت د تادیه کړي. او فرمايي: نِنَّ ّللَّهَ يَأۡمُرُكُمۡ تَن تُؤَدُّواْ ۡألۡأَمَٰنَٰتِ لِلَى أَهۡلِهَا النساء: . خدای تاسو ته امر کوي چې امانتونه هغه چا ته پریږدئ څوک چې مستحق دي. پیغمبر اکرم ص فرمایی: أَدِّ الأَمَانَةَ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكَ، وَلا تَخُنْ مَنْ خَانَكَ ابو داود او الترمذی. هغه چا ته امانت پریږدئ چې چا درباندې باور کړی وي ، او له هغه چا سره خیانت مه کوئ چې تاسو سره خیانت کوي. امانت یو ډول باور دی ، او د امانت حکم د مختلفو شرایطو سره سم توپیر لري. ځینې وختونه د امانت اخیستل او منل واجب دي ، او په داسې حالت کې چې یو مسلمان مجبور وی چی د خپل مال ساتنه وکړي او نه یې موندلی مګر هغه څوک چې خپل مال اخلي ، په ځینو مواردو کې د امانت منل مستحب دي. د مثال په توګه ، دا چې یو شخص پداسې حال کې چې د خپلې ملکیت ساتنه کوي ، دا د ساتنې لپاره بل ته ورکوي ، پدې حالت کې د امانت منل واجب ندي. البته چې مستحب هم ده ځکه د وتعاونو علی البر یو ډول هم د، خدای پاک فرمایي:وَتَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡبِرِّ وَٱلتَّقۡوَىٰ المائدة: . او کله ناکله د امانت منل مکروه وي ، په دې معنی که چیرې هغه څوک چې امانت یې زیرمه کړی وي ، که هغه یې د ساتلو وړ نه وي ، نو د دې منل مکروه دي. د امانت احکام: -: امانت ورکونکی او امانت اخیستونکی باید مکلف ، هوښیار او وړ شخص وي ، نو یو ماشوم او لیونۍ چې عقل نه لري نشي کولی ژمنه وکړي او نه یې مني. - که امانت له کومې سرغړونې او تخفیف پرته له لاسه ورکړل شي ، تضمین په هغه باندې واجب نه دی ، پیغمبر اکرم ص په ضعیف حدیث کې فرمايي فرمایي: چې امانتدار ضامن ند او فرمايي چې چا سره چې امانت ايښودل کيږي ضامن ند . ابن ماجه. امانت ورکونکی او امانت اخیستونکی هر ځای او هر چیرې کولی شي په هر وخت کې امانت بیرته ورکړي. - امانت اخیستونکی نشي کولی چې امانت له اجازې پرته په هیڅ ډول په مصرف ورسوي ، د مالک په اجازه تابع ده. که چیرې د پور د اجرا په اړه د امانت کونکي او امانت اخیستونکي ترمینځ شخړه شتون ولري ، نو د امانت اخیستونکی خبره په قسم سره معتبره ده. غیر لدې چې امانت اخیستونکي خپله ادعا ثابته کړي چې مصرف نه وي شوې.