د نازيانو توقيفي پنډغالي
له څخه تر ز کال پورې، نازي المان په خپله خاوره او د المان له خوا د اشغال شوې اروپا په ځينو برخو کې د فرعي پنډغالو په ګډون له زرو څخه زيات توقيفي پنډغالي اداره کول. لومړي پنډغالي د ز کال د مارچ په مياشت کې په المان کې واک ته د اډولف هټلر له رسېدو سملاسي وروسته جوړ شول. د د نازي ګوند پوځي ځانګه له خوا د له تصفيې وروسته، توقيفي پنډغالي په ځانګړي ډول د نازي ګوند کې يو پوځي سازمان له خوا د توقيفي پنډغالو د پلټونکې ادارې په مټ اداره کېدل، او وروسته د د مرکزي اقتصادي او اداري دفتر له خوا. په لومړيو کې، ډېری بنديان د المان د کمونست ګوند غړي وو، خو د وخت په تېرېدو سره د عادي مجرمانو، د ټولنې مخالفو وګړو او يهوديانو په ګډون مختلفې ډلې ونیول شوې. د دويمې نړيوالې جګړې له پيل وروسته، په دې توقيفي پنډغالو کې د المان له خوا د نيول شوې اروپا څخه هم خلک بنديان شول. په دې پنډغالو کې شا اوخوا . ميلیونه خلک د بنديانو په توګه ثبت شوي وو، چې د دوی له منځه شا اوخوا يو ميلیون يې د دوی د بند پر مهال مړه شول. ډيری مړينې د دويمې نړيوالې جګړې په دويمه نيمايي کې منځ ته راغلې، چې په دوی کې لږ تر لږه د بنديانو درېيمه برخه هم شامله وه، څوک چې د ز کال د جنورۍ تر مياشتې پورې ثبت شوي وو. د متحدينو د پوځي برياوو څخه وروسته، دا پنډغالي په او ز کلونو کې سوکه سوکه ازاد کړای شول، په داسې حال کې چې د مرګ په يون کې سلګونه زره بنديان مړه شول. په ډېرو پخوانيو پنډغالو کې د نازي حکومت د قربانيانو يادګاري ميوزيمونه جوړ شوي دي، او نازي توقيفي پنډغالي سيستم د تاوتريخوالي او وېرې يوه نړيواله نښه وګرځېده. مخينه په دوديز ډول باور دا دی چې توقيفي پنډغالي د برتانويانو له خوا د دويمې جګړې پر مهال ايجاد شوي دي، خو تاریخ پوه دليل وايي چې په نورو هېوادونو کې يې بېلګې موجودې وې، او دا پنډغالي د دې ښکارندې منطقي پراختيا وه او دا له اوږدې مودې راهيسې د استعماري حکومت ځانګړتيا وه. که څه هم توقيفي پنډغالي ټکي د وژنې معنا د نازي توقيفي پنډغالو له امله خپله کړې ده، خو په سويلي افريقا کې په برتانوي پنډغالو کې په منظم ډول وژنې شاملې نه وې. الماني سترواکۍ د او ټولوژنې - پر مهال هم توقيفي پنډغالي جوړ کړي وو؛ د دې پنډغالو د مړينې کچه سلنه وه، چې دا کچه د برتانوي پنډغالو دوه برابره لوړه وه. د لمړۍ نړيوالې جګړې پر مهال، له اته څخه تر نهه ميلیونه پورې جنګي بنديان د جنګي بنديانو په پنډغالو کې ساتل شوي وو، ځينې يې په هغو ځايونو کې و چې وروسته نازي پنډغالي شول، لکه او . د د هاګ کنوانسيون څخه په سرغړونې، په قصدي ډول د خوراک بندولو او د کار کولو د خطرناکو حالاتو په پايله کې د المان تر واک لاندې ډېرې بنديان مړه شول. د فرانسې، بلجيم، ايټاليې، اتريش-هنګري او المان په څېر هيوادونو کې، د دوښمن له اصل په توګه پېژندل کېدونکي ولسونه له تابعيت محروم کړای شول. سلګونه زره بنديان په سختو حالاتو کې جبري کار ته اړ کړای شول. د عثماني سترواکۍ له خوا د ارمينيانو د ټولوژنې پر مهال، د سوريې سارا ته د تبعيد پر مهال عثماني ارمينيايي استوګن په پنډغالو کې ساتل شوي وو. له جګړې وروسته المان کې، ناخوښه بهرنيان چې عموماً د ختيځې اروپا يهوديان وو په - او کې ساتل شوي وو. تاريخ لومړني پنډغالي - د ز کال د جنورۍ په دېرشمه نېټه، د پخواني صدراعظم سره له پټې معاملې وروسته اډولف هټلر د المان صدر اعظم شو. واک ته له رسېدو مخکې نازيانو د توقيفي پنډغالو لپاره هېڅ طرحه په پام کې نه درلوده. په المان کې د نازيانو د زرګونو مخالفينو د ځپلو د هيلې له امله، په وروستیو مياشتو کې د توقيفي پنډغالو سيستم منځ ته راغی. د ز کال د فبرورۍ په مياشت کې په کې د اور لګېدو پېښه د ډله ييزو نيولو لپاره يوه بهانه شوه. د د اور لګېدو پېښې اړوند فرمان د د المان په تاريخ کې يو پړاو دی په اساسي قانون کې د ورکړل شوې شخصي ازادۍ حق ختم کړ، او له کومې محاکمې پرته په بند کې د ساتالو لپاره يې قانوني اساس جوړ کړ. لمړی پنډغالی د په نوم و چې د ز کال د مارچ په درېيمه نېټه په يو ښوونځي کې جوړ شوی و. په - کې د بنديانو د شمېر ټاکل ستونزمن دي؛ تاريخ پوه دا شمېر د اټکل کړی دی، په داسې حال کې چې شونې ده له څخه زيات کسان نيول شوي وي. اتيا سلنه بنديان د المان د کمونست ګوند غړي وو او لس سلنه يې د المان د ټولنپال ديموکراتيک ګوند غړي وو. ډيری بنديان د ز کال په وروستيو کې خوشې شول، او د کرسمس له بښنې وروسته، یوازې څو درجنه پنډغالي پاتې شول. شا اوخوا پنډغالي په ز کال کې جوړ شوي وو، او دا پنډغالي په اسانه ودانۍ کې جوړ شوي وو چې بنديان پکې ساتل کېدای شول، په هغې کې خالي فابريکې، زندانونه، کلیوالي ملکيتونه، ښوونځي، کارخونې او کلاوې شاملې وې. کوم ملي سيستم شتون نه درلود؛ دا پنډغالي د سیمه ييزو پوليسو، او له خوا، د کورنيو چارو وزارتونو، يا د پورته يادو شويو ټولو ادارو له خوا په شریکه اداره کېدل. په -ز کلونو کې ابتدايي پنډغلي د جلا نوعيت لرونکي وو، او په مديريت، شرايطو او د بنديانو د ډلو په نظر کې نيولو سره له ز کال وروسته جوړو شويو پنډغالو په پرتله په بنسټيز ډول توپير لرونکي وو. اداري کول - د ز کال د جون په شپږ ويشتمه نېټه، د له خوا د د دويم قوماندان په توګه وټاکل شو، چې د يوې نمونې په توګه وګرځېد او نورو پنډغالو يې پيروي کوله. د یوې تاديبي او تعزيري کړنلارې مسوده جوړه کړه، دا يو لارښود و چې د نافرماني کونکو بنديانو لپاره پکې سختې سزاوې ټاکل شوې وې. نوموړي همدا راز د بنديانو د مؤظفينو یو سيستم هم جوړ کړ، چې وروسته د پنډغالو د مشرانو، د بلاکونو د مشرانو او د پنډغالو اداره کونکو بنديانو کې يې وده وکړه. د ز کال د مۍ په مياشت کې، له پروشيايي ادارې څخه په واک کې واخيست، له کوم څخه چې د ګوستاپو پټ پوليس د هغه وخت مشر، په مټ د انتقال بهير پيل شو. د ز کال د جون په دېرشمه نېټه د له تفصيې وروسته، چې پکې مخکښه ونډه درلوده، د له خوا اداره کېدنکي پاتې پنډغالي په واک کې واخيستل. د ز کال د ديسمبر په مياشت کې، د پنډغالو د پلټنې ادارې لومړی پلټونکی وټاکل شو؛ یوازې د تر ادارې لاندې بنډغالي د توقيفي بنډغالو په توګه وبلل شول. د ز کال په لومړيو کې، د بنديانو شمېر بیا هم د کمېدو په حال کې و او دا نه وه روښانه چې ايا دا سيستم به پر ځای پاتې شي که نه. د ز کال په نيمايي کې، يوازې پنځه پنډغالي پاتې وو، چې بنديان پکې پاتې و، او د په مرکزي دفتر کې ديارلس کارکونکي موجود و. په ورته وخت کې، کسان د المان په زندانونو کې بنديان وو، چې څلورمه برخه يې د سياسي جرمونو له امله نيول شوي وو. په دې باور سره چې نازي المان د داخلي دوښمنانو له ګواښ سره مخ دی، د نيمه انسانانو د منظمو عناصرو پر ضد د جګړې غوښتنه وکړه، چې په هغوی کې کمونستان، ټولنپالان، يهوديان، ماسونيان او مجرمان شامل وو. د هټلر ملاتړ تر لاسه کړ او د ز کال د جون په اولسمه نېټه د المان د پوليسو مشر وټاکل شو. د ز کال په نيمايي کې د له خوا اداره کېدونکو شپږو فعالو پنډغالو له ډلې يوازې دوه د او پنډغالي تر ز کال پورې بيا هم موجود وو. د تړل شويو پنډغالو په ځای کې، په د ز کال په سپتمبر کې او د ز کال په جولای کې کې نوي پنډغالي پرانيستل. د پخوانيو پنډغالو پر عکس، نوي پنډغالي د یوې موخې لپاره جوړ شوي وو، له خلکو او د قانون له واکمنۍ څخه ګوښه و، او په دې ډول ته د بشپړ واک کارولو وړتيا ورکړل شوه. بنديان چې پخوا يې ملکي لباس اغوست، اوس اړ کړای شول چې د نازي د توقيفي پنډغالي لرونکي نښان ځانګړی لباس واغوندي. د بنديانو شمېر يو ځل بيا په زياتېدو شو، د ز کال د نومبر په لومړۍ نۍټه د څخه دا شمېر د ز کال تر پای پورې ته ورسېده. سرچينې