بنګال
بنګال په سویلي اسیا کې په تېره بیا د هند د نیمه وچې په ختیځه برخه کې او بنګال خلیج په سر کې هغه جیوپولیټیکي، کلتوري او تاریخي سیمه ده چې په کې اوسنۍ بنګلادېش او د هند د لویدیځ بنګال ایالت پکې شاملیږي. له جغرافیايي اړخه دا د ګنګ-براهماپوترا د دلتا کوم چې په نړۍ کې د سیندونو تر ټولو ستره دلتا ده پیلیږي او تر هیمالیا او نیپال او بوتان پورې سیمه رانغاړي. ګڼ ځنګلونه، له هغې ډلې په غونډیو کې باراني ځنګلونه، د بنګال شمالي او ختیځې برخې تر پوښښ لاندې لري، په داسې حال کې چې یوه لوړه ارتفاع لرونکې ځنګليي سیمه بیا د هغه په مرکز کې هم شته. د دې سیمې تر ټولو لوړه سیمه چې ۳۶۳۶ متره لوړوالی لري په سانداکفو کې ده. په سویل ختیځه برخه کې یې سوندرابانس موقعیت لري، چې د نړۍ یو له تر ټولو ستر د اوبو ځنګل دی. د دغې سیمې د هوا حالات موسمي دي او بنګالي کالیزه کې په شپږو موسمونو باندې وېشل شوي دي. بنګال چې د ګنګاریډای په نوم هم مشهور، په لرغونې سویلي اسیا کې مخکښ ځواک و، چې د سوداګرۍ پراخې شبکې یې تر رومي مصر پورې غځیدلې وي. د بنګال د پالا سترواکۍ په دې نیمه وچه کې هغه وروستی ستر بودايي ځواک و، چې بنسټ یې په ۷۵۰ ز کال کې اېښودل شوی و او په ۹مه پېړۍ کې د هند د نیمه وچې په شمال کې حاکم ځواک پاتې شوی و. دا ځواک بیا د هندو سینا سلسلې له خوا په ۱۲مه پېړۍ کې وپرځول شو. دغې سیمې ته اسلام د پالا سترواکۍ په مهال کله چې یې له عباسي خلفاوو سره سوداګریزې اړیکې درلودي، راغی، چې په ټول بنګال کې خپور شو او بیا وروسته د ډیلي سلطنت په واک کې راغی. دغه سیمه د بنګال سلطنت په مهال د سوکالۍ لوړې درجې ته ورسېده، چې په ۱۳۵۲ ز کال کې یې بنسټ کېښودل شو او د نړۍ د سوداګریزو هېوادونو په لړ کې یو له تر ټولو بډایه هېوادونو څخه و. کله چې دا سیمه په ۱۵۷۶ ز کال کې د مغل له سترواکۍ سره یو ځای شوه، نو د دې سترواکۍ یو له تر ټولو بډایه ولایتونو څخه ګڼل کېده او یو ستر نړیوال صادرونکی ولایت او د کتان د تکو، وریښمو او کښتۍ جوړولو د صنایعو مرکز و. د دې ولایت د اقتصاد ارزښت د نړۍ د نږدې ۱۲ سلنه جوړوله، چې د لویدیځې اروپا تر اقتصاد ډېر ستر و او د اوسېدونکو د ژوند معیارونه یې په نړۍ کې تر ټولو لوړ و. د بنګال اقتصاد په دغه دوره کې د صنعتي کېدو تر دورې لاندې راغی. دا سیمه په ۱۷۵۷ ز کال کې د پلاسي جګړې نه وروسته د بریتانوي ختیځې هندۍ کمپنۍ له خوا ونیول شوه او په دې سره د بریتانوي هند بنګال د ریاست یوه برخه شوه. بنګال د نړۍ د لومړني صنعتي انقلاب په برخه کې د پام وړ مرسته وکړه، خو وروسته یې له خپلې غیرصنعتي کېدو نه سخت زیان ولید. د ختیځ هند کمپنۍ تګلارې لکه د کرهڼیزو مالیاتو د کچې زیاتوالی له ۱۰ سلنې څخه تر ۵۰ سلنې پورې او ور سره وچکالۍ او اوبا ناروغۍ د ستر بنګال د ۱۷۷۰ کال له قطحۍ سره ډېره مرسته وکړه، چې له امله یې له ۱ میلیون نه تر ۱۰ میلیونه پورې خلک پکې مړه شول. سرچينې