د شتون کټګوري
کټګورۍ د فکر لومړنی مفهوم او اساس دی. د لسمې برخې کټګورۍ یوناني عالم، لومړی استاد، ارستو د مختلفو طبیعتونو عالي توکي لس کټګورۍ ګڼلي دي. او د ارغون لومړنی کتاب قاتیګوریاس د دې کټګوریو په اړه بحث کوي او په مېټافزیک کې د دې کټګوریو تفصیلي توضیحات شته. د اشعارو یا سترو مالونو کټګورۍ یا د ټولو عام ډولونو د شتون کټګوري چې ټول مثالونه پکې شامل دي؛ او هغه په دوه ډوله دي: جوهر او پېښه جوهر یو ډول وجود دی چې په خپل وجود کې د بل وجود شتون ته اړتیا نلري. د بدن کټګورۍ په څیر. جندر یو وجود دی چې د بل وجود شتون ته اړتیا لري لکه د رنګ کټګورۍ . د لامبو څراغ د قسم دی : د دې زمانې ضعیف حالت د غیر فعال فعل مخفف دی چې په دې آیت کې ذکر شوی دی پخوانیو فیلسوفانو د نهو جوهرونو او نښو مجموعه بللې، کوم چې د ټولو موجوداتو تر ټولو لوی نسل دی ، د لسو کټګوریو په توګه د کټګوریو شمېر د مادې د ډولونو د شمېر او عرض په اړه د پخوانیو او وروستیو فیلسوفانو ترمنځ اختلاف موجود دی. مخکيني پخوانیو فیلسوفانو د مادې ډولونه پنځه ډوله عقل ، روح ، ماده، شیطان او مخ او د نښو په صورت کې ورته نهه ډوله ګڼلي دي. ارسطو دغه شیان په خپل کتاب کې د اورګانون په نامه یاد کړي دي. سپېڅلتيا وروستني وروستنۍ په دې باور دي چې دانو او مخ له ترکیب پرته په بهر کې شتون نلري، نو دوی د مادې له ډولونو څخه بهر دي، او هغه ماده چې د دواړو ترکیب دی اصلي ماده ګڼي. له بلې خوا، دوی هم د سلطنت په نړۍ باور لري، او له همدې امله دوی د دې نړۍ جوهر د جوهر په توګه پیژني، نو د نړۍ د موجوداتو له مخې، دوی هر ډول جوهر عقل ، روح او ماده ګڼي. د علایمو په اړه دوی په دې باور دي چې لومړی دا د عرض مقدار نه دی، بلکې دا د بدن اړخ دی او بدن له کمیت پرته هیڅ مفهوم نه لري. او دوهم، د کڅوړې پرته، کوم چې ریښتینې پلنوالی دی، نور توکي موضوعي مفکورې دي او په بهرنۍ نړۍ کې شتون نلري، او دا ټول د دوو شیانو ترمنځ تعلقات دي. له همدې امله، یوازینی ریښتینی پلنوالی کڅوړه ده، او په پایله کې، د اسلامي فیلسوفانو په وینا د لسمې کټګورۍ په لاندې توکو پورې محدود دي. عقل : د قدرت یا فرښتو په نړۍ کې د موجوداتو ډول. بېلګه : په نړۍ کې د موجوداتو نسل سلطنت یا مثال دی ځان : په نړۍ کې د مخلوقاتو ډول ناسوت دی، یعنی د نباتاتو، حیواناتو، پیریانو او انسانانو روح. ماده: په نړۍ کې د مخلوقاتو ډول ناسوت دی، چې ماده په جامد او په ژوندیو موجوداتو کې له روح سره یوځای ده کيفيت : یوازینی ریښتینی عرض او ډولونه یې دا دي: احساساتي احساس د استعداد مقدارونو ته ځانګړی شوی د ارستو له مخې د کټګوریو ډولونه ارستو په لس ډوله وېشلی دی: رنګ مقدار کیفیت نسبت ځای ځای وخت اغیز حالت عمل د کانټ په وینا لسمه کټګورۍ کانټ په خپل کتاب کې د منطقي منطق په برخه کې د کټګوریو او فکر ترمنځ اړیکه څیړلې ده. د کانټ دولس کټګورۍ په څلورو کټګوریو ویشل شوي دي: عمومي یا جزوي یا شخصي د مقدار کټګوري مثبت یا منفي یا منفي د کیفیت کټګورۍ لیږد یا مشروط یا غیر منقول نسباتي کټګورۍ شکمن یا قطعی یا مشخص هدایت کټګوری اړوندې پوښتنې ارستو کانت په خالص دلیل نیوکه مفهوم سرليکونه حوالې کریټیک دی لا رایسون خالص، کانټ، فریماریون، دوهم چاپ، ، پاریس کټګورۍ، ، ، پاریس د کانت انتقادي فلسفه کریم مجتدي امیر کبیر مطبعې ۱۳۷۸ تهران فلسفه