فضايي شټل
فضايي شټل د تشيالي يا فضايي بېړۍ يوه بڼه له کاره ګوښه شوې، تر يو بريده د بيا کارېدو وړ د ښکته ځمکني د مداري تشيالي بېړۍ سيستم دی، کوم چې د متحده ايالاتو د فضايي څېړنو ملي ادارې له خوا له څخه تر ز کال پورې د فضايي شټل د پروګرام د برخې په توګه کارول شوې وه. د پروګرام رسمي نوم يې د فضايي لېږد رالېږد سيستم و، کوم نوم چې د بيا کارېدو وړ تشيالي بېړۍ د سيستم لپاره د ز کال د پلان څخه اخيستل شوی و، چېرته چې دا يوازینی هغه څه و چې د پرمختګ او جوړېدو لپاره يې بوديجه ورکول کېده. له څلورو مداري ازمايښتي الوتنو لومړۍ - په ز کال کې تر سره شو، د کوم په پايله کې چې عملياتي الوتنې - په ز کال کې پيل شوې. له څخه تر ز کال پورې، په ټولټال ماموريتونو کې پنځه بشپړ د فضايي شټل مداري ګاډۍ د وړلو راوړلو وسيلې جوړې او والوزول شوې. دوی په فلوريډا کې د کينيډي تشيالي مرکز څخه وتوغول شوې. عملياتي ماموريتونو ګڼې مصنوعي سپوږمکۍ، بين السياروي څېړنې او هبل تشيالي ټيليسکوپ پيل کړل، په مدار کې يې ساينسي تجربې وکړې، له روسيې سره يې په شټل-مير پروګرام کې برخه واخيسته، او د نړيوال تشيالي مرکز د جوړولو او خدماتو کې ګډونوال وو. د فضايي شټل د بېړۍ د ماموريت ټولټال وخت ورځې و. د فضايي شټل په اجزاوو کې د درې - يوځای شويو اساسي ماشينونو تر څنګ څرخېدونکې ګاډۍ ، د بېرته راګرځېدو وړ د راکټ جامد چټکونکو يوه جوړه، او د استهلاک وړ بهرنی مغزن شامل دي، په کوم مخزن کې چې مايع هايډروجن او مايع اکسيجن موجود وي. فضايي شټل د دوديز توغندي په توګه په عمودي ډول توغول شوی و، په کوم کې چې دوه مداري درې اساسي ماشينونو سره په متوازي ډول کار کوي، کومو ته چې د له خوا تيل ورکول کېدل. مدار ته د دې ګاډي له رسېدو مخکې خوشې کېږي له شټل څخه جلا کېدل، په داسې حال کې چې اساسي ماشينونه خپل فعاليت ته دوام ورکوي، او د اصلي ماشين له بندېدو او په مدار کې له داخلي بيخي مخکې خوشې شوی کېدو، کوم چې د څرخېدونکي دوه مداري تدبيري سيستم ماشينونه استعمال شوي وو. د ماموريت په پای کې، څرخېدونکي څرخېدونکی يا هغه وسيله ده چې د يو اسماني جسم په شا اوخوا د څرخېدو لپاره جوړه شوې او فضا ته توغول کېږي خپل خارج کولو، تر څو څرخېدل بند کړي او په اتموسفير کې بېرته داخل شي. دا څرخېدونکی د بيا داخلېدو پر مهال د تودوخې د خونديتوب سيستم د خښتو په مټ خوندي شوی و، او دا د تشيال الوتکې په توګه په ځغل ليکه د ښکته کېدو لپاره، چې عموماً د فلوريډا د د شټل د ښکته کېدو د مرکز، يا د کلفورنيا د ايډورډز هوايي ځواک په مرکز کې د راجرز ډرای ليک په لور په کرار کرار تلو. که ښکته کېدل په ايډورډز کې کېږي، نو څرخېدونکې وسيله په د شټل د لېږدونکې الوتکې دپاسه بېرته الوزول کېدو، کومه چې په ځانګړي ډول جوړه شوې بوينګ الوتکه ده، تر څو د هغې دپاسه شټل ولېږدول شي. د انټرپرايز په نوم لومړۍ څرخېدونکې وسيله په ز کال کې جوړه شوې وه، او په اپروچ او لينډنګ ټيسټ کې کارول شوې وه د فضايي شټلونو د ازمېښت يوه لړۍ وه، خو مداري وړتيا يې نه درلوده. په ابتدايي ډول څلور بشپړ عملياتي څرخېدونکي جوړ شوي وو چې هغه دا دي: کولمبيا، چيلنجر، ډيسکوري او اتلانتيک. د دې له منځه، دوه د ماموريت په پېښو کې له منځه ولاړل چې هغه دا دي: چيلنجر په ز کال کې او کولمبيا په ز کال کې، په دې دواړو پېښو کې ټولټال څوارلس ستورمزلي مړه شوي وو. يو پنځم عملياتي او په ټوليز ډول شپږم څرخېدونکی، چې اينډوور و، په ز کال کې جوړ شوی و، تر څو د چيلنجر ځای ونيسي. درې پاتې عملياتي ګاډۍ وسيلې د ز کال د جولای په يو ويشتمه نېټه د اتلانټيس د وروستي الوت څخه وروسته له خدمت ګوښه کړای شوې. متحده ايالاتو د وروستي شټل له الوت وروسته، د ز کال په مۍ کې د کريو ډراګون ډيمو- - ماموريت تر پيل پورې تر پورې د ستورمزلو د رسولو لپاره د روسيې په تشيالي بېړۍ تکيه لري. ډيزان او وده تاريخي شاليد د ز لسيزې په وروستيو کې، د المان حکومت د امريکا بمبار په نوم پروژه او له رياضي پوه ايرين بريډټ سره يوځای د يوګن سينجر نظریه پيل کړل، دا د وزرونو لرونکی يو توغندی و چې د دا الماني ټکی دی چې په انګليسي کې يې معنا د سپينو زرو مرغۍ دی نوم ورکړل شوی و. د ز لسيزې په اوږدو کې، د متحده ايالاتو هوايي ځواک، د کشف، مصنوعي سپوږمکۍ سټلايټ بريد، او له هوا څخه ځمکې ته کارېدونکو وسلو د پلې کولو په څېر د پوځي عملیاتو لپاره د بيا استعمال وړ تړلو وزرونو پيلوټ لرونکو الوتکو د کارولو وړانديز وکړ. د ز لسيزې په وروستيو کې، هوايي ځواک تر يو بريده د - - په چمتو کولو پيل وکړ، چې د دويم ځلي استعمال وړ و. هوايي ځواک په - له ناسا سره همکاري درلوده، او د ز کال د جون په مياشت کې يې د شپږو پيلوټانو روزل پيل کړل. د جوړولو زيات لګښت او د جيميني پروژې لومړيتوبونو د ز کال دديسمبر په مياشت کې د - د پورګرام د لغوه کولو لامل وګرځېدل. پر - سربېره، هوايي ځواک په ز کال کې د بيا استعمال وړ بوسټرونو د امکان د ازمويلو لپاره مطالعه تر سره کړه. دا د هوايي تشيالي الوتکې لپاره اساس وګرځېد، کوم چې په بشپړ ډول بيا کارېدونکی تشيالي الوتکه وه، کوم چې په - کې د ابتدايي ډيزان له پړاو څخه وړاندې کله هم مخکې نه وه تللې. د ز لسيزې په لومړيو کې، ناسا او هوايي ځواک د داسې الوتکو د ازمويلو لپاره د جسمونو پورته کونکو په چمتو کولو کې يو له بل سره مرسته وکړه، کومو چې کولای شول د وزرونو پر ځای له خپل جسم څخه پورته کېدل وکولای شي، او د -، -، -، - - او - ازموينې يې وکړې. دې پروګرام د هوايي محرک ځانګړتياوې تجربه کړې، کومې به چې وروسته د فضايي شټل په ډيزاين کې شاملېدلې، چې په دې کې له لوړې ارتفاع او سرعت څخه له ځواک پرته ښکته کېدل شامل وو. د ډيزانولو پروسه د ز کال د سپتمبر په څلور وېشتمه نېټه، څومره چې د اپولو تشيالي پروګرام د ډيزان بشپړېدو ته نږدې کېدو، ناسا او هوايي ځواک يوه شريکه څېړنه خپره کړه، په کومه کې چې دا پايله تر لاسه شوې وه چې په راتلونکي کې د اړوندو اړتياوو د پوره کولو لپاره د يوې نوې وسيلې اړتيا شته، او دا چې په جزوي ډول د بيا استعمال وړ سيستم به تر ټولو زيات لګښت لرونکی حل وي. د ناسا د انسان لېږدونکي تشيالي الوت د دفتر مشر، جورج مولر د ز کال د اګست په لسمه نېټه، د بيا استعمال وړ شټل د طرحې اعلان وکړ. ناسا د ترکيبي توغولو او بيا داخلېدو وسيلې د ډيزان لپاره د وړانديز غوښتنه صادره کړه، کومه به چې په راتلونکي کې فضايي شټل وګرځي. د ابتدايي وړانديزونو پر اساس د تړون ورکولو پر ځای، ناسا د فضايي شټل د تړون او جوړولو لپاره د پړاويز ليدلوري اعلان وکړ؛ الف پړاو يې د مسابقتي هوايي تشيالي شرکتونو له خوا د بشپړ کړای شويو څېړنو غوښتنه وه، ب پړاو يې د ځانګړي تړون لپاره د دوه قرارداديانو تر منځ سيالي وه، جيم پړاو کې يې د تشايلي بېړۍ د اجزاوو د تفصيلاتو ډيزان کول شامل و، او د دال پړاو يې د تشيالي بېړۍ توليد و. د ز کال د ديسمبر په مياشت کې، ناسا د بيا استعمال وړ فضايي شټل لپاره د تر ټولو غوره ډيزان د ټاکلو په موخه د تشيالي بېړۍ کاري ډله جوړه کړه، او ، ، او ته يې قراردادونه صادر کړل. د ز کال د جولای په مياشت کې، د تشيالي بېړۍ کاري ډلې يو راپور صادر کړ، په کوم کې چې روښانه شوې وه چې دا بېړۍ به د لنډ مهال لپاره د عملې د ماموريتونو او تشيالي مرکز تر څنګ د مصنوعي سپوږمکيو د توغولو، خدماتو وړاندې کولو او بېرته تر لاسه کولو وړتياوو کې مرسته وکړي. په دې راپور کې په راتلونکي کې د بيا کارېدو وړ بېړيو درې ټولګې هم جوړې شوې وې: ډله يې به يې د بيا استعمال وړ څرخېدونکي لري چې د استهلاک وړ بوسټرونو دپاسه به نصب کېږي، په ډله کې له يو څخه ډېر د استهلاک وړ توغندي ماشين او يو د تېلو مخزن دی دا يو نيم پړاو و او ډله به دواړه د بيا استعمال وړ څرخېدونکی او د بيا استعمال وړ بوسټر ولري. د ز کال د سپتمبر په مياشت کې، د مرستيال ولسمشر سپيرو اګنيو په مشرۍ د تشيال کاري ډلې، يو راپور صادر کړ، چې په هغې کې د يو فضايي شټل د جوړولو غوښتنه شوې وه، تر څو خلک او توکي د ځمکې تر ټولو ښکته مدار ته راوړي، او همدا راز د يوې تشيالي بېړۍ غوښتنه تر څو د مدارونو او سپوږمۍ تر منځ انتقالات وکړای شي، تر څنګ يې د ژور تشيالي سفر لپاره د بيا استعمال وړ هستوي لوړ پړاو. سرچينې