چاپېریالي ډي‌اوکسي‌ريبونوکليک اسيد
چاپېریالي ډياوکسيریبونوکلیک اسید یا هغه ده چې په مستقیمه توګه له یوه اورګانیزم څخه نه، بلکې د خاورې، د سمندر اوبو، واورې یا هوا په څېر، له چاپېریالي بېلابېلو نمونو څخه ترلاسه شوې وي. څرنګه چې بېلابېل اورګانیزمونه له چاپېریال سره په تعامل کې دي، له بېلابېلو سرچینو څخه اېستل کېږي او د هغو په شاوخوا چاپېریال کې راغونډېږي. په وروستیو کلونو کې، د انقراض له وېرې سره مخ ځناورو ژویو د پېژندنې په موخه له څخه د یوې وسیلې په توګه کار اخېستل شوی دی. په ۲۰۲۰ز کې، د انسان روغتیا څېړونکو د کوویډ-۱۹ ساري ناروغي د څارلو لپاره د تخنیکونو په کارولو پيل وکړ. د سرچینې عبارت دي له: فاضله مواد، بلغم، ګمیټونه، اچول شوی پوستکی، لاښ او وېښتان؛ خو یوازې دغو سرچینو ته نهلنډېږي. د بیولوجیکي تنوع چټک اندازه کولو او څارنې لپاره، دغه نمونې د لړۍ موندنې لوړې وړتیا لرونکو مېتودونو چې د مېتاجېنومیک او مېتابارکوډ کولو په توګه پېژندل کېږي او د یوې واحدې نوعې د تشخیص لهلارې تحلیل او تجزیه کېږي. د یوې نمونې دننه د اورګانیزمونو د لا ښه توپیر کولو په موخه، د له مېتابارکوډ کولو څخه کار اخېستل کېږي، چې په هغه کې نمونه تحلیل او تجزیه کېږي او د شته اورګانیزمونو د معلومولو لپاره، د د بنسټیز موضعي پرلیکتیا لټون په څېر، د پخواني مطالعه شوي کتابتونونه کارول کېږي. د مېتا بارکوډ کول د بیولوجیکي تنوع ارزونې لپاره یو نوی مېتود دی، چې په هغه کې د چاپېریال نمونې د اوبو، رسوبي موادو یا هوا لهلارې، چې له هغو څخه کښل کېږي، اخېستل کېږي؛ وروسته، د پولیمرېز په ځنځیري تعامل کې د عمومي یا جهاني پرایمرونو په کارولو سره غښتلي کېږي او وروسته بیا اړونده لړۍ یې د راتلونکي نسل لړۍموندنې په مرسته موندل کېږي ترڅو د زرګونو مطالعاتو لپاره زمینه چمتو شي. له دغو ارقامو او معلوماتو څخه د نوعو شتون معلومولای او ټولیزه بیولوجیکي تنوع ارزولای شو. دا یو بینالرشتوي مېتود دی چې د ژورو مالیکولي مېتودونو او پرمختللو محاسبوي وسایلو په کارولو سره، ساحوي دودیزه اېکولوجي سره راغونډوي. د شننه او څېړنه، نهیوازې د معمولو نوعو د څارنې لپاره، بلکې، په جنتیکي توګه، پر ساتندویه هلوځلو باندې د اغېزښندونکو نورو نوعو په تشخیص او معلومولو کې خورا وړتیا لري. دغه مېتود، د ژوندي اورګانیزمونو له غونډولو پرته د بیولوجیکي څارنې زمینه برابروي او پر اورګانیزم باندې له انساني فشارونو واردولو پرته، د بریدګرو، دفاعي یا د انقراض له ګواښ سره مخ اورګانیزمونو د مطالعې وړتیا رامنځته کوي. جنتیکي معلوماتو ته لاسرسی، د نامستند شویو نوعو د شمېر، د نوعو توزېع او د ټولګو خوځښت په پوهېدلو کې ستره ونډه لري. تر ټولو مهمه دا ده چې، د نمونې اخېستنې دودیزو مېتودونو په پرتله، ډېري وخت لا لږ لګښت لري. د نمونو بشپړتیا په چاپېریال کې د هغو له ساتنې سره تړاو لري. د خاورې، د خاورې دایمي کنګل شوې برخې، خوږو اوبو او د سیند اوبو په څېر لوی چاپېریالونه په ښه توګه مطالعه شوي او له هغو څخه د نمونې راکښل شوې دي، چې هر یو یې ګڼشمېر فرعي چاپېریالونه لري. ، د څواړخیزوالي لهامله، په ګڼشمېر فرعي چاپېریالونو کې پلي شوې ده؛ لکه: خوږې اوبه، د سیند اوبو نمونې، د ځمکنۍ خاورې نمونې د تندرا دایمي کنګل شوې برخې، د سیند د خاورې نمونې سیند، جهیل، ډنډ او سمندري رسوبات، یا نور هغه چاپېریالونه چې په هغو کې د نورمالې نمونې اخېستنې مېتودونه ستونزمن برېښي. ټولیزه کتنه چاپېریالي یا ، د بشپړو حجرو، له حجرې بهر او بالقوه بشپړ اورګانیزمونو په شمول، په چاپېریالي نمونو لکه: رسوبي مواد، اوبه او هوا کې شته جنتیکي مواد تشرېح کوي. د پام وړ چاپېریال د یوې نمونې په اخېستنې سره، د شننه او څېړنه پیلېږي. په نمونې کې شته له راکښلو وروسته تصفیه کېږي. وروسته بیا، تصفیه شوې غښتلې کېږي ترڅو د خپلې لړۍ پر بنسټ یې، د لړۍموندنې او ډلبندۍ پړاو بشپړ کړای شي. د دغو معلوماتو په درلودلو سره، د نوعو د تشخیص او ډلبندي امکان رامنځته کېږي. کېدای شي د پوستکي، بلغم، لاړو، سپرم، ترشحاتو، هګیو، فاضله موادو، ادرارو، وینې، ریښو، پاڼو، مېوو، پښتورګو او د لا لویو اورګانیزمونو له لاښو څخه ترلاسه شي، په داسې حال کې چې میکرواورګانیزمونه کېدای شي د خپلو مجموعو لهلارې لاسته راشي. د تولید، د اورګانیزم په بیولوجیکي کتلې ، عمر او د تغذیې فعالیت او همدا راز د هغه په فزیولوجي، د عُمر تاریخچې او د چاپېریال کارونې پورې تړاو لري. سره لهدې چې ، په پرتلهییزه توګه، د سروې او پلټنې یو نوی مېتود دی، خو له پخوا جوته شوې ده چې په بیولوجیکي څارنه کې غښتلې وړتیا لري. د بډایي او زیاتښت سروې او پلټنې لپاره متداول مېتودونه د ټکسونومیکي پېژندنې په چوکاټ کې تحدیدېږي، کېدای شي په استوګنځیو کې د اختلاط یا تخریب لامل وګرځي او کېدای شي داسې مېتودونه وکارول شي چې په هغو کې د کوچنیو یا دفاعي زیانمنېدونکي نوعو تشخیص ستونزمن وي او لهدې امله د بشپړو ټولګو ټولنو لپاره اټکلي تشخیص ناشونی کوي. د بېلابېلو نوعو ټاکلو، په لا لویې تنوع سره نمونې اخېستلو او د ټکسونومیکي دقت په لوړولو سره، کولای شي دغه مېتودونه بشپړ کړي. سربېره پر دې، د نایابو او کمپیدا نوعو د تشخیص وړتیا لري، خو د جنسیت نسبتونو او د جسمي وضعیتونو په څېر د یوې ټولګې د غړو کیفي معلومات معلوم کړي، نو لهدې امله د دودیزو مطالعاتو د بشپړولو لپاره یوه اېډیاله حللاره دی. سره لهدې، د یرغلګرو نوعو لومړیو پېښو، د ځایي نوعو دوامداره شتون چې ګومان کېږي منقرض شوې یا له کوم بل ګواښ سره مخ دي، او نورو دفاعي نوعو چې په لا ټیټو تراکمونو کې پېښېږي او د دودیزو مېتودونو لهلارې یې پېژندنه ستونزمنه ده په تشخیص کې خورا ګټوره پاتې شوې ده. په چاپېریال کې د تخریب، د مطالعاتو محدوده کوچنۍ کوي، ځکه چې د جنتیکي موادو یوازې کوچنۍ ټوټې په تېره بیا په تودو او استوایي سیمو کې پاتې کېږي. سربېره پر دې، د چاپېریالي شرایطو او د اوبو په څېر چاپېریالونو کې د د خوځېدو وړتیا ته په کتنې سره، د تخریب بېلابېل مهالي واټنونه کېدای شي د نوعو او ټولګو دقیق مهالي-مکاني لړیو له استنباط څخه اغېزمن شي. سره له دغو نیمګړتیاوو، لا هم د نسبي یا ترتیبي زیاتښت معلومولو وړتیا لري، ځکه چې د ځینو مطالعاتو پر بنسټ، له بیولوجیکي کتلې سره اړخ لګوي، که څه هم په چاپېریالي نمونو کې ذاتي تنوع د کمیت معلومول ستونزمن کوي. په داسې حال کې چې په ساتنه، څارنه، او د اېکوسیسټم په ارزونه کې او همدا راز په نورو مواردو کې چې لا بیان شوي نهدي زیاتشمېر کارونې لري، د اوبو په ډنډونو کې د خورا بدلېدونکي تراکمونه او غښتلې نابرابري د دغه مېتود غورهګرځېدنه اړینه ګرځوي او هغه هم، په اېډیالي توګه، د هرې نوې کارونې لپاره له داسې یوې ازمایښتي مطالعې لهلارې، ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې د هدف د پېژندنې لپاره د نمونې اخېستنې طرحه مناسبه ده. د ټولنې په داسې حال کې چې د تعریف روښانه او اسان برېښي، د بېلابېلو بڼو ترمنځ کرښې لا خړې کېږي په تېره بیا د ټولنې د په پرتله، چې د اورګانیزمونو لویو نمونو په توګه پېژندل شوې دي. د په اخېستل شویو نمونو کې د واړو میکرواورګانیزمونو په هکله یوه پوښتنه راولاړېږي: ایا دغه اورګانیزمونه د نمونې ډلبندي، د ټولنې نمونې ته اړوي؟ سربېره پر دې، له فاضله موادو څخه د ترلاسه شویو جنتیکي موادو ډلبندي ستونزمنه ده او ډېري وخت د په توګه پېژندل کېږي. د دغو دوو مواردو ترمنځ توپیر کول مهم دي، ځکه چې د ټولنې په ځانګړي مهال او مکان کې د اورګانیزم شتون ښیي، په داسې حال کې چې کېدای شي له جلا موقعیت، د ښکار کوونکو اورګانیزمونو له فاضله موادو او یا له پخوا موجودیت څخه ترلاسه شوې وي؛ خو بیا هم، د دغو توپير کول تر ډېر ناشوني دي. سره لهدې، څه ناڅه کېدای شي ، د فاضله موادو شننې او څېړنې او لویو نمونو په شمول چې د بیولوجیکي تنوع څېړنې او د اېکوسیسټم شننې لپاره د کارونې وړ وي، د بیولوجیکي تنوع څېړنې د ګڼشمېر برخو لرونکي مېتود په توګه وپېژندل شي. سرچينې