بلوڅ نېشنليزم
بلوڅ ملتپالنه بلوچ: راج دوستی بلۏچی ادعا کوي چې بلوڅ قوم، د پاکستان، ایران او افغانستان له اصلي توکمونو یو جلا قوم دی. غورځنګ د دې نظريې تبلیغ کوي چې مسلمانان یو ملت نه دی او قومي وفاداري باید له مذهبي وفادارۍ څخه پورته وي. دا دهغې مفکورې مخالف دی چې د پاکستان د جوړېدو او رامنځته کېدو تر شا وه، هغه مفهوم چې په ختیځ پاکستان کې د ۱۹۷۱ کال د کورنۍ جګړې او تبعیض دواړو له امله ننګول شوی و چې ډېری مهاجر په تاریخي توګه په پاکستان کې ورسره مخامخ شوي دي. په بلوچستان کې د بغاوت سره د عصري بلوڅ ملتپالنې منشاء د هند د تقسیم په وخت کې د الحاق د سند قلات د لاسلیک په اړه په ناڅرګندتیا کې پروت دی. نیوز انټرنیشنل په ۲۰۱۲ کال کې راپور ورکړ چې د سیمه ییزې سروې ادارې ګالپ یوه سروې ترسره کړې چې په کې څرګنده شوې چې د بلوڅانو اکثریت له پاکستان څخه د خپلواکۍ ملاتړ نه کوي. شاوخوا ۳۷ سلنه بلوڅان د خپلواکۍ پلوي وو. د بلوچستان د پښتنو په منځ کې د خپلواکۍ د ملاتړ کچه تر ۱۲ سلنې هم ټیټه وه. په هرصورت، د بلوچستان د نفوسو اکثریت سلنه د لوی صوبايي خودمختاري پلوي و. د پیو ریسرچ سنټر لخوا په کې یوې سروې ترسره کړه، چې په بلوچستان کې ٪ ځواب ورکوونکو پاکستاني د خپل اصلي پیژندنې طریقه غوره کړې، ٪ خپل توکم غوره کړی او ٪ یې دواړه په مساوي توګه غوره کړي. بلوڅ توکم او ملتپالنه بلوڅ ملتپالنه تر ډېره د بلوچستان په سويلي او ختیځو سیمو کې مشهوره ده. د بلوڅ ملتپال غورځنګ غوښتنې له پراخو کلتوري، اقتصادي او سیاسي حقونو څخه نیولې تر سیاسي خپلواکۍ، بشپړ بېلتون او د بلوچستان خپلواک دولت د جوړېدو پورې اړه لري. دا غورځنګ سیکولر دی او د پاکستان په نورو برخو کې د خپلو نورو سیالانو په څېر د کیڼ اړخي مارکسیستي ایډیالوژۍ څخه ډېر اغېزمن دی. دغه غورځنګ ادعا کوي چې په عمان، متحده عربي اماراتو، سویډن، ناروې او نورو هېوادونو کې بلوڅانو د پام وړ ملاتړ ترلاسه کوي. پاکستان په پرله پسې ډول ادعاوې کړي چې بلوڅ ملتپالو له هند څخه مالي مرستې ترلاسه کړې دي، که څه هم هند دغه ادعاوې رد کړې دي. دغه راز افغانستان هم منلې چې د بلوڅ ملتپالو وسله والو پټ ملاتړ کوي. په ۱۹۶۰ او ۱۹۷۰ کلونو کې د افغانستان جمهوریت بلوڅ وسله والو ته پټنځایونه برابر کړل. د افغانستان جمهوري ریاست په کندهار کې د بلوڅ وسله والو د روزلو او همداراز د وسلو او مهماتو د برابرولو لپاره روزنیز کمپونه جوړ کړي وو. اوسنۍ بلوڅ ملتپالنه بلوڅ ملتپالنه په خپله عصري بڼه کې د انجمن اتحاد بلوڅانو په بڼه پیل شوه چې په کې په مستونګ کې مېشت د یوسف عزیز مګسي، عبدالعزیز کرد او نورو په مشرۍ جوړه شوه. د دې ډلې موخه د کلات په ایالت کې سیاسي او اساسي قانون اصلاح کول وو. د برتانوي استعمار پای؛ د سرداري جرګې د نظام له منځه وړل؛ او په نهایت کې د ټولو بلوڅو ځمکو؛ یو خپلواک دولت ته یو ځای کول وو. د انجمن له جوړېدو سره سم په کراچۍ کې بلوڅو روڼ اندو د بلوچ ليګ په نامه يو ملتپاله تنظيم جوړ کړ. د په فبروري کې، انجمن بیا تنظیم او د کلات ایالت ملي ګوند جوړ شو، چې د بلوچستان د خپلواک متحد ایالت د انجمن سیاسي اجنډا پرمخ وړي. دوی د کلات د لرغونې خانې د خپلواکۍ غوښتنه وکړه، چې وروسته په ۱۹۵۵ کې په پاکستان کې شامله شوه. په ګوند کې د ډېرو سیکولر ذهنونو، امپریالیزم ضد او پاپولیسټ عناصرو لکه غوث بخش بزنجو، میرګل خان نصیر او عبدالعزیز کرد واکمن وو. کله چې د کلات په ایالت کې پارلماني ټاکنې ترسره شوې، دغه ګوند د پام وړ اکثریت سره تر ټولو لوی ګټونکی و. په کې، د بلوڅانو نړیوال سازمان په لندن کې په ټکسيونو کې اعلانونه خپاره کړل چې د او د جبري بې درکه کولو مخه ونیسئ او بلوڅ خلک وژغورئ په څېر شعارونه پکې وو. په پیل کې خو اجازه ورکړل شوې وه مګر وروسته د لندن ټرانسپورټ لخوا اجازه رد شوه. د بلوڅانو نړیوال سازمان ادعا وکړه چې دا کار د پاکستان د حکومت د هغه فشار په پایله کې شوی دی چې په اسلام اباد کې يې د برتانیې هائی کمشنر د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر ته د حاضرېدو لپاره احضار شو.