په رمضان کې د توبې ارزښت
بسم الله الرحمن الرحیم ترتیب کوونکی او ژباړونکی : محمد بشیر مدنی . الحمد لله والصلاة والسلام علی عبده المصطفی وعلی آله و اصحابه و من تبعهم باحسان الی یوم الدین ! و بعد : دهغه الله جل جلاله شکر اداء کوم چې موږ ته یې دخیر او نیکئ دروازې نږدې کړې د خپلو بنده ګانو لپاره یې د توبې ایستلو دراوزې پرانستلې ، او د الله پاک په سپیڅلي پیغمبر صلی الله علیه وسلم یې درود او سلام وایم . وروسته : د غه ځینې تیت او پرک عبارتونه او جملې مې دهغه چا لپاره را غونډ ې کړې چې غواړي خپل حالت او کړنې ته داسې تغیر ورکړي ترڅو خپل خالق ترې راضي په دنیا او آخرت کې یې سعادت او نیکبختي په برخه شي الله پاک د وکړي چې لوستونکي او ورښودونکي دواړوته ګټه ورسوي زه هم د الله پاک څخه د خپلو پټو او ښکاره ګناهونو مغفرت او بښنه غواړم . ګرانه وروره : ددې مبارکې میاشتې په راتلو سره مبارکي درته وایم ، هغه میاشت چې د توبې ایستلو ، مغفرت او د جهنم داور څخه د ژغورنې او خلاصون ځانګړتیا وې ، د خیر او برکت میاشت ، د سخاوت او نیکئ میاشت ، لومړۍ خپل ځان بیا تاته او هر مقصر او ګناهګار ته وایم لکه شاعر چې وایي : ای هغه چاچې درجب په میاشت کې یې ګناه بس نه شوه ، ترڅو یې په شعبان کې هم د الله نافرماني وکړه . تردې چې وروسته بیا د صبر میاشتې هم سیوری درباندې وکړ ، نو ته یې همداسې د ګناه میاشت مه ګرځوه ، د الله پاک تلاوت کړه ، تسبیح په کې ووایه ، د الله په عبادت کې هڅه او هاند وکړه ځکه چې دا د تسبیح او تلاوت میاشت ده . ای دخیر غوښتونکیه د رمضان میاشت راو رسیده مخ ورته را وګرځوه : عن آبی هریره رضی الله عنه قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم : إذا كانَت أوَّلُ ليلةٍ من رمَضانَ صُفِّدتِ الشَّياطينُ ومَردةُ الجِنِّ وغلِّقت أبَوابُ النَّارِ فلم يُفتَحْ منها بابٌ وفُتِحت أبوابُ الجنَّةِ فلم يُغلَقْ منها بابٌ ونادى منادٍ يا باغيَ الخيرِ أقبِلْ ويا باغيَ الشَّرِّ أقصِر وللَّهِ عتقاءُ منَ النَّارِ وذلِك في كلِّ ليلةٍ : والحدیث صحيح . ژباړه: پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي : کله چې د رمضان د میاشتې لومړۍ شپه داخله شي شیطانان او سرکشه پیریان وتړل شي ددوزخ دروازې بندې شي تردې چې یوه دروازه به یې هم نه خلاصیږي ، د جنت دروازې به پرانستل شي او یوه دروازه به یې هم نه تړل کیږي ، یو آواز کوونکۍ به غږ کوي ای د خیر او نیکۍ لټوونکیه راشه د شر غوښتونکیه مخ وګرځوه ، د الله پاک د جهنم د اور څخه ژغورونکۍ او نجات موندونکۍ شته چې دا کار به د رمضان د میاشتې په هره شپه ترسره کیږي ، داحدیث شریف امام ترمذي رحمت الله علیه او امام ابن ماجه رحمت الله علیه په حسن سند سره روایت کړئ دی . عن أبی هريرة رضي الله عنه: أن النبي صلى الله عليه وسلم صعد المنبر فقال: آمين آمين آمين، قيل: يا رسول الله: إنك صعدت المنبر فقلت آمين آمين آمين، فقال: إن جبريل عليه السلام أتاني فقال: من أدرك شهر رمضان فلم يُغفر له فدخل النار فأبعده الله، قل آمين، فقلت: آمين رواه ابن خزيمة ، وأحمد، وأصله عند مسلم ، وقال عنه الألباني في صحيح الترغيب والترهيب: حسن صحيح. - دحضرت ابوهریرة رضی الله عنه څخه روایت دی چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم منبر ته اوچت شو او ویې فرمایل : آمین ، درې ځله بیا ترې وپوښتل شول ای د الله رسوله ! ته منبر ته وختلې او درې ځله د آمین وویل ؟ پیغمبر صلی الله علیه وسلم وفرمایل : جبریل علیه السلام راته راغۍ او ویې فرمایل : څوک چې د رمضان په میاشت کې داخل شو او دالله پاک له خوا ورته مغفرت و نشو نو د جهنم اورته داخل شو او الله پاک د خپل رحمت څخه لری کړ ، بیایې ماته وویل : آمین ووایه ، نو ما آمین ووایه . داحدیث شریف امام ابن خزیمه رحمت الله علیه ، او امام احمد رحمت الله علیه روایت کړی او اصل دحدیث په صحیح مسلم کې دی ، شیخ الباني رحمت الله علیه په صحیح ترغیب او ترهیب کی ویلي دي : دغه حدیث حسن او صحیح دی . هو : د رمضان میاشت راغله ته د هم خپل رب ته مخ وګرځوه چې نافرماني د کړې ده ، په ډیره پیښمانئ ، عاجزئ ژړا ، او زاریو سره ورته ووایه : ای د کائناتو ربه او خالقه زه تاته راګرځم او توبه کوم او دخپلو تیر شوو ګناهونو څخه توبه باسم ، ای خیرات ورکوونکیه الله ماته هدایت وکړه ، ځکه چې د هدایت څخه پرته بل څه ګټه نلري ، زما ګناهونه پخپل رحمت ، لطف او مهربانئ سره کم کړه ځکه چې ستا څخه پرته بل څوک ددې توان نلري او ددې وړ او لائق ندۍ . ای وروره : که تاته پدې میاشت کې بښنه و نشي او سترګې د داوښکو څخه ډکې نشي ، د خپل پروردګار په وړاندې دې پدې میاشت کې دزړه مات نشي نو داکار به کله کیږي ؟ ای وروره : آیا د خپل رب له ویرې څخه د یو ځل هم د سترګو څخه او ښکې ندي راغلې ؟ آیا ته پردې نه پوهیږې او داهم نه احساسوې چې پدې میاشت کې د زړه خپل رب ته نږدې دی ؟ آیاته پردې نه پوهیږې چې داستا لپاره یو فرصت دی ترڅو د خپل رب لوري ته په عاجزی ور نږدې شې او په زاریو او ژړا ورته را وګرځې او توبه وباسې ؟ اودا دالله پاک په لوري یوه رښتینې پیلامه شي ترڅو دد الله پاک سره ارتباط او تړاو د نورهم ټینګ او محفوظ شي . الله پاک فرمایي : وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْواهُمْ ژباړه : او هرچې هغه کسان چې سمه لاره یې موندلې ده زیات کړی دي دوی ته الله یا قرآن هدایت ، بصیرت او ورکړې ده الله دوی ته پرهیز ګاري ددوی . ای انسانه : دادی الله پاک موږ ملامتوي او فرمایي : يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ژباړه : ای انسانه کافره څه شي مغرور کړی یې ته پخپل رب کریم باندې چې کافر شوی یې پرې . ای انسانه ته کوم شي د خپل رب په وړاندې دوکه کړی یې تردې چې دخپل رب د نافرمانۍ او ګناه کولو جرآت د وکړ ؟ آیا دا کار د الله پاک د نعمتونو تجاهل نه دی ؟ آیا دا چې د الله پاک د عظمت او څارنې هیریدل نه دي ؟! شاعر وایي : زه ډیره هڅه کوم چې په ګناهونو پرده واچوم مګر الله پاک ما څاري او ماویني . الله پاک څومره حلیم ذات دی چې ماته یې مهلت راکړ ، ما پخپلو ګناهونو کې نور هم زیاتوالئ وکړ مګر الله را باندې پرده واچوله . ای وروره : د ګناه وړوکوالي ته مه ګوره د هغه ذات عظمت او لویوالي ته وګوره چې ته یې نافرماني کوې ، الله پاک کوم وړوکئ مراقب او څارونکۍ مه ګڼه . تاته زیرۍ : دا لومړۍ تاته د خپل رب جل جلاله او دهغه د رسول صلی الله علیه وسلم له لوري یو زیرۍ درته وړاندې کوم ، الله جل جلاله فرمایلي دي : قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ژباړه : ووایه ای محمده ! چې الله فرمایي ای بندګانو مؤمنانو زما هغو کسانو چې اسراف یې کړی دی پرنفسونو خپلو مه ناامیده کیږۍ له رحمته د الله ځکه چې بیشکه الله مغفرت کوي بښي ګناهونه ټول اګر که ډیر هم وي بې له شرکه بیشکه چې الله هم دی دا ښه بښونکئ د خطیآتو ډیر رحم والا په انعام د اجر او ثواب سره . همدارنګه الله تعالی فرمایي : وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا إِلَّا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا ژباړه : بندګان د رحمن هغه کسان دي چې نه بولي سره له له الله ، بل معبود ، او نه وژني دوی نفس هغه چې حرام کړي دي الله وژل د هغه مګر په حق سره او نه کوي دوی زنا ، او هغه چا چې داکار وکړ نو ملاقات به وکړي و به ویني جزا د ګناه خپلې ، چی دو چند به کړی شي ده ته عذاب د دوزخ په ورځ دقیامت کې او تل به پاتې وي په دغه عذاب کې پدې حال چې خوار ، ذلیل بی اعتباره به وي ، مګر هغه چې توبه یې وویسته او ایمان یې راوړ او عمل یې وکړ عمل نیک ، پس دغه توبه کوونکو ته به بدل کړي الله پاک ګناهونه ددوی په نیکیو سره او دی الله ښه مغفرت کوونکی ډیر رحم والا په انعام د اجر او ثواب سره . څومره لوی فضل او څومره لویه لاسته راوړنه ده چې الله پاک ستا ټولې بدی او ګناهونه په نیکیو بدلوي ، الله اکبر! پدې دومره لویه ګټه کې پرته له جاهل ناپوهه او نیکې نه غوښتونکي څخه بل څوک سستي او تنبلي نه کوي . نو ګرانه وروره : که چیرې داسې لویې ګټې ته اړتیا لري نو توبه وباسه ، څومره لویه ګټه ده چې الله پاک یې ټول ګناهونه په نیکیو بدلوي ، بیا د خوږ پیغمبر صلی الله علیه وسلم خوږو احادیثو ته غوږ ونیسه چې د توبې په ارزښت او هغې ته په تشویق کولو کې یې فرمایلي دي : عن أنس بن مالك قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لَلَّهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ حِينَ يَتُوبُ... متفق علیه . ژباړه : دحضرت أنس رضی الله عنه څخه روایت دی چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي : الله پاک د خپل بنده په توبه ډیر زیات خوشحاله کیږي کله چې توبه باسي او الله پاک ته رجوع کوي ... - عن أنس رضی الله عنه عن النبی صلی الله علیه وسلم قال ، قال اللهُ : يا ابنَ آدمَ ! إنك ما دعوْتَنِي ورجوتني غفرتُ لك على ما كان فيك ولا أُبالي ....حسن لغیره . ژباړه : د حضرت أنس رضی الله عنه څخه روایت دی چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم په قدسي حدیث شریف کې فرمایلي دي : ای بنیادمه تا چې زما طلب کړی او زما هیله د لرلې ده ستا ګناهونه مې درته بښلي او هیڅ پروا پرې نلرم ، ای بنیادمه که ستا ګناهونه تر آسمانه پورې رسیدلي وي بیا د زما څخه مغفرت و غوښت ما دا ټول ګناهونه درته و بښل هیڅ پروا پرې نلرم ... حدیث شریف حسن لغیره دی . - عن أبی ذر الغفاری رضی الله عنه عن النبی صلی الله علیه وسلم عنِ اللهِ تبارَك وتعالى قال : يا عبادي ...إنَّكم تُخطِئونَ باللَّيلِ والنَّهارِ وأنا الَّذي أغفِرُ الذُّنوبَ ولا أُبالي ... ژباړه : د حضرت أبو ذر غفاري رضی الله عنه څخه روایت دی چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم په قدسي حدیث شریف کې فرمایلي دي : ای زما بندګانو تاسو د شپې او ورځې ګناهونه کوۍ او زه ټول ګناهونه درته بښم زما څخه مغفرت و غوړۍ تاسوته بښنه کوم . - عن أبی موسی الأشعري رضی الله عنه عن النبی صلی الله علیه وسلم قال : إنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ باللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، وَيَبْسُطُ يَدَهُ بالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ، حتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِن مَغْرِبِهَا. والحدیث صحیح . ژباړه : حضرت ابو موسی اشعری رضی الله عنه ویلي دي چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي : الله پاک خپل بلا کیف لاس د شپې غوړوي ترڅو د ورځې د ګناه کوونکي توبه قبوله کړي او دورځې خپل بلا کیف لاس پرانیزي تر څو د شپې د ګناه کوونکي توبه قبوله کړي تردې پورې چې د لویدیځ لوري څخه لمر راو خیژي ، او بیا د توبې قبلیدو دروازه و تړل شي ، حدیث شریف صحیح دی. -عن عمر بن الخطاب رضی الله عنه قال : قَدِمَ علَى النَّبيِّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم سَبْيٌ، فَإِذَا امْرَأَةٌ مِنَ السَّبْيِ قدْ تَحْلُبُ ثَدْيَهَا تَسْقِي، إذَا وجَدَتْ صَبِيًّا في السَّبْيِ أخَذَتْهُ، فألْصَقَتْهُ ببَطْنِهَا وأَرْضَعَتْهُ، فَقَالَ لَنَا النَّبيُّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم: أتُرَوْنَ هذِه طَارِحَةً ولَدَهَا في النَّارِ؟ قُلْنَا: لَا، وهي تَقْدِرُ علَى ألَّا تَطْرَحَهُ، فَقَالَ: لَلَّهُ أرْحَمُ بعِبَادِهِ مِن هذِه بوَلَدِهَا. والحدیث صحیح . ژباړه : دعمر رضی الله عنه څخه روایت دی چې پیغمبر صلی الله علیه وسلم ته یوه ښځه په بندیانو کې راغله خپله سینه یې لوشله کله یې چې خپل ورک زوی یې په بندیانو کې وموند پخپله غیږکې یې ټینګ ونیو او تې ته یې وا چاوه نو پیغمبر صلی الله علیه وسلم وفرمایل : آیاتاسو پدې ښځه دا باورلرۍ چې خپل زوی به په اور کې و غورځوي ؟ صحابه کرامو وویل: هیڅکله هم دا کار نه کوي بیا پیغمبر صلی الله علیه وسلم وفرمایل : الله پاک پخپلو بندګانو ډیر مهربانه دی ددې ښځې نه چې خپل زوی يې مهربانه ده . الله اکبر ! آیا ددې فضل او مهربانی څخه وروسته هم د توبې ایستلو نه ځانونه په شاکوو ؟!!! آیا ددې څخه وروسته هم داوایو چې خیر توبه به وباسو او وروسته والئ په کې کوو؟ ای الله یواځې تاته پاکې ده څومره رحیم ذات یې ، ای الله څومره مهربانه ذات یې ، ای الله څومره سخي ذات یې . شاعر وایي : کله مې چې زړه تورشو اولارې را باندې و تړل شوې ، نو زما هیله او امید ستا بښنې ته زینه شوه . زما ګناهونه ډیر لوی او زیات وه خوکله مې چې ستا دعفوې سره په پرتله کړل نو ستا بښنه مو ډیره لویه ده . ای الله ته د ګناهونو ډیر بښونکی ذات یې ، اواوس هم د خپلو بنده ګانو ګناهونه پخپل فضل او کرم سره بښنې او مغفرت ورته کوې . خپل نفس ته چیغه کړه : ای نفسه ولې د توبې او اصلاح لار نه نیسې ؟ لکه چې ته وایې د توبې او صلاح په لارکې اولاد ، ټولنه او ملګري خنډ دي ، زه ویریږم چې توبه وباسم بیا خپلو کړنو ته بیرته را وګرځم ، ګناهونه مې ډیر زیات دي نو الله پاک به ماته څنګه بښنه وکړي ! زه مې پخپل مال او اولاد ویریږم ! نوزه خپل نفس ته وایم : آیا ته دا ګومان کوې چې کله د خپل پروردګار مخې ته ودریږې دا آرزوګانې به د بیا هم تکرارکړې ؟ نه زه په الله پاک سوګند کوم چې دا آرزوګانې هسې خیالي بیهوده وهمونه دي ، داسې موانع او خنډونه دي چې پرته له هغه چا چې د الله پاک څخه ویریږي بل څوک یې نشي ماتولۍ . شاعر وایي : کله چې نفسونه لوی شي نو دغو غوښتنو په پوره کولو کې یې بدنونه ستړي او ستومانه شي ، پخپل دین غیرت وکړه ، دخیر او نیکی په رسولو کې د رښتیني عزم څښتن و اوسه ، اوهغې ته دوام ورکړه ، په الله پاک توکل وکړه ، بیا د الله پاک رحمت او لو ی مغفرت په یاد ولره . ای وروره : که تاته پدې لحظه کې ملک الموت د مرګ پرښته راشي نو آیاته خوښ او راضي یې چې دخپل پروردګار مخې ته پداسې حالت کې ودریږې ؟. ای وروره : بښنه غواړم دخپل نفس د حساب څخه مه تښته که نن یې محاسبه نکړې نو سباته په قبر کې پښیمانه کیږې او هلته بیا پښیماني هیڅ ګټه نلري . نوی پیدایښت او نوې هیلې : پدی پوه شه چې توبه یواځې پدې میاشت پورې ځانګړې نده بلکې په نورو میاشتو کې هم ایستل کیږي ، مګر ته څه پوهیږې ښایي ستا نوی پیدایښت ددې خیر لرونکې او برکتناکې میاشتې په ترڅ کې وشي ، ځکه کله داسې هم کیږي چې دانسان تولد او پیدایښت دوه ځله منځته راشي یو داچې د خپلې مور د رحِم د تیارو څخه ددنیا رڼاګانو ته راشي ، او بل داچې د ګناهونو د تیارو څخه د طاعت او عبادت رڼاګانو ته راشي نو ته همدغه انسان شه ، خپل ګناهونه پریږده د طاعت لار غوره کړه . ای ملګریه : زما سپارښتنه داده : چې دهغو نیکو خلکو سره ملګرۍ شه چې که الله پاک غوښتي وی د مرګ څخه وروسته به هم درته ګټه ورسوي دعا به درته وکړي او دالله پاک څخه به درته بښنه او مغفرت وغواړي دداسې خلکو سره تر هغې پورې ملګری اوسه تر څو چې د الله پاک دربارته نوی تللۍ او ددې فاني دنیا څخه د رحلت نه وي کړی خو کله د چې ددنیا سره خدای په اماني وکړه بیا به تا ته وویل شي : سَلاَمٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ ژباړه : اووایي به ورته چې سلامتیا دوي پرتاسې په سبب د صبر کولو ستاسې په طاعت او مصیبت او له معصیته نو ښه عاقبت د دار د آخرت عاقبت د تاسې دی . کیسه او دریځ : یوکس د نیکانو خلکو سره ملګری وه بیایې ددې خلکو ملګري پریښوده ددې سره جوخت یې د الله پاک په عباداتو او دیني چارو کې هم سستي کول پیل کړل ، یوه ورځ یې د چکر لپاره د سفر تابیا وکړه په لاره کې مو ټر پرې چپه شو ، سمد ستي په ریږدیدو شو په لحظه کې یې ساه ورکړه او مړ شو ،د غم خبر راورسید د جنازې لمونځ مو پرې اداء کړ ، قبر ته مو یو وړ خښتې ، خاوره ،د بیلچو کړنګار تردې چې بیرته را ستنیدل یې ناشونی شو خلکو پرې وژړل ، زړونه یې پریشانه او خفه شول پدې وخت کې یې یو نیک ملګری سرته کښیناست په رښتیا چې ډیر ښه سړی وه ،دایې لومړی ملګری وه سریې و خوځاوه په دعا او مغفرت غوښتلو یې ورته پیل کړ ، پدې وخت کې زه پوه شوم چې د مرګ څخه وروسته څه ډول ملګری انسان ته ګټه رسوي . ای وروره : ددې څخه وویریږه چې د هغه خلکو له ډلې څخه وګرځې د کومو په اړه چې الله پاک فرمایلي دي : وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا ژباړه : او یادکړه ای محمده ! هغه د قیامت ورځ چې خوله لګوي ظالم پردواړو لاسونو خپلو له ډیره غمه او افسوسه او حسرته وایي به په قیامت کې ای کاشکي نیولې مې وی سره له رسوله د الله د نجات حقه لیاره ، ای هلاکه ای عذابه ای خرابه ځما راشه دغه دې وخت دی کاشکي نه مې وی نیولۍ فلانکۍ سرئ دوست خپل ، خامخا په تحقیق ګمراه کړی وم زه له ذکره پنده د قرآن وروسته له هغه کله چې راغۍ ماته دغه ذکر نو فرمایي الله او دی شیطان لپاره د انسان غو لوونکی او لغز وونکی . مخکې له دې چې د توبې دروازه و تړل شي : ګرانه وروره : مخکې له دې چې د توبې دروازه و تړل شي لا د اوس نه پرته له کوم ځنډ او تأخیر څخه خپله لار انتخاب کړه او دخپل تګ لپاره صحیح او سالم لارښود و ټاکه د هغه په رڼا کې داسې قدمونه پورته کړه چې ددنیا او آځرت سعادت د په برخه شي ، څومره لو ی سعادت دی ! او څومره لویه خوشحالي ده په کومه چې زړونه خو شحالیږي او ټوپونه وهي په دغسې حالت کې چې خپل رب ته را ګرځي په ګناهونو پښیمانه وي او د نیکانو خلکو له کاروان سره یو ځای شوی وی ، زما د په الله سو ګند وي چې دا دهغه سعادت خوند دی چې پر ته له څښونکو څخه بل چاته نه معلومیږي . زما مسلمانه وروره : که چیرې د واقعا د الله پاک لوري ته د راګرځیدو او هغه ذات ته د توبې ایستلو عزم کړی وي او همدغه پروردګار ته ددعا جزی او راتلو هیله او آرزو وي نو دتوبې لپاره ځینې شرطونه شته چې پرته له هغې نه داکار ناشونۍ دی او هغه داچې : -په کړې ګناه باندې پښیمانه کیدل . -د ګناه پریښودل . -پدې باندې کلک عزم کول چې بیرته به دغه ګناه ته نه راګرځې که الله پاک مه کړه بیا ورته راوګرځیدې نو بیا توبه وباسه مګر پدې شرط چې پخپل عزم کې ریښتینۍ وي . -باید توبه د مرګ څخه مخکې او دلویدیځ لوري څخه دلمر تر راختلو وړاندې و ایستل شي . دعا : ای الله تاته ټول حمد او ثناده چې تا پیدا کړی یم ، او تا روزي راکړې ده او تامسلمان ګرځولۍ یم . ای الله ! تاته پاکي او ثناده چې ستا د نعمتونو سره سره ما ستا نافرماني وکړه . ای الله ! یواځې تاته پاکي او ثناده چې ستا دعظمت سره سره مې ستا مخالفت کاوه . ای الله ! که ته راته مغفرت او بښنه و نکړې نو بل به څوک وي ؟ ای الله ! له تاڅخه پرته زما بل رب نشته نو زه در څخه مغفرت غواړم او ستا د رحمت هیله لرم .ای الله ! زه تاته را ګرځم او تاته توبه باسم نو پخپل رحمت ، مغفرت، او مهربانۍ سره زما توبه قبوله کړه ، ای توبه قبلوونکیه ذاته هم ته یې چې د خپلو بنده ګانو توبه قبلوې او ګناهونه یې درته بښي . ای الله ! که زما ګناهونه هر څومره لوی وي خو ستا رحمت تر هغه لوی دی ، او که هر څومره زما ګناهونه زیات دی خوته د ټولو ګناهونو بښونکی ذات یې . ای الله ! ما پرخپل نفس ډیر زیات ظلم کړی او له تا څخه پرته بل څوک د بښنې وړ نشته نو د خپل لوري څخه ماته بښنه وکړه او په مارحم وکړه بیشکه ته بښونکۍ او مهربان ذات یې . ای الله ! خپل لوري ته مې ښه ډول . ای الله ! خپل لوري ته مې په ښه ډول او نیکه پایله دروله . ترتیب کوونکی او ژباړونکی : محمد بشیر مدنی . مصادر او مراجع: - دغه حدیث شریف امام الترمذي ، اوامام ابن ماجه په نمبر روایت کړی او لفظ د ابن ماجه دی . - رواه ابن خزيمة ، وأحمد -، وأصله عند مسلم برقم . وقال عنه الألباني في صحيح الترغيب والترهيب : حسن صحيح - سورت محمد آیت . - سورت انفطار آیت . - سورت الزمر آیت . - سورت الفرقان آیت ، ، . - متفق علیه : روى البخاري ، ومسلم واللفظ له، - صحيح الترغيب الصفحة أو الرقم : : أخرجه الترمذي واللفظ له، وأحمد مختصراً بمعناه.- - صحیح ابن حبان ص او نمبر . - صحیح مسلم ص اونمبر . - صحیح البخاری ص او نمبر . - سورت الرعد آیت . - سورت الفرقان آیت ، ، .