ریبونوکلیک اسید (RNA)
ریبونوکلیک اسید یو پولیمیري مالیکول دی چې په بېلابېلو بیولوجیکي برخو کې، په کوډ جوړونه، کوډ پرانېستنه، تنظیم او د جېن په څرګندولو کې اړینه ونډه لري. او ډياوکسيریبونوکلیک اسید ، نوکلیک اسیدونه دي. د غوړ، پروټین او کاربوهایدرېټونو ترڅنګ نوکلیک اسیدونه، د ژوندانه ټولو پېژندل شویو بڼو لپاره د څلور سترو اړینو ماکرومالیکولونو څخه یو دی. د په څېر، د نوکلوتیدونو له یوې لړۍ ځنځیر څخه رامنځته کېږي، خو له سره په توپیر کې، په طبیعت کې په یوهڅانګیزه بڼه موندل کېږي. حجروي اورګانیزمونه د جنتیکي معلوماتو د لېږدولو په موخه له پیغامرسوونکې څخه ګټه اخلي د ګوانین، یوراسیل، ادنین او سایتوزین نایتروجني قاعدو په کارولو سره، چې په ترتیب سره، په ، ، او تورو ښودل کېږي، چې د ځانګړو پروتینونو د ترکیب لپاره زمینه برابروي. د ځینې مالیکولونه د بیولوجیکي ریکشنونو په ګړندي کولو، د جېن د څرګندولو کنټرول او د حجروي سېګنالونو په احساس کولو یا هغو ته د غبرګونونو د اړیکې په ټینګولو سره، په حجرو کې فعاله ونډه لري. له دغو فعالو پروسو څخه یوه هم د پروټین ترکیب یوه ټولیزه کارکړنه چې په هغې کې پر ریبوزومونو باندې د پروټین ترکیب ته زمینه برابروي. دغه پروسه د لېږدولو مالیکولونه کاروي ترڅو ریبوزوم ته امینو اسیدونه ورسوي، چېرې چې ریبوزومي بیا امینو اسیدونه یو بل سره نښلوي ترڅو کوډ شوي پروټینونه رامنځته کړي. د او پرتله کول د او کېمیاوي جوړښتونه ډېر سره ورته دي، خو په درې اصلي اړخونو کې سره توپیر لري: د دوهڅانګیزې پر خلاف، په ټولیز ډول، په خپلو بیولوجیکي ونډېاخېستنه کې یوڅانګیز مالیکول دی او د ډېر لنډ نوکلوتیدي ځنځیرونه لري. سره لهدې، دوهڅانګیزه رامنځته کېدلای شي او سربېره پر دې د یو واحد مالیکول کولای شي، د مکمِله قاعدې په جوړه کولو سره، منځڅانګیز دوهګوني مارپېچونه رامنځته کړي، لکه څنګه چې په کې لېدل کېږي. په داسې حال کې چې د د قند-فاسفېت د ملا تیر ډياوکسيریبوز لري، ریبوز لري. ریبوز د هایدروکسیل یو ګروپ لري چې په موقعیت کې د پنتوز له کړۍ سره نښتی دی، په داسې حال کې ډياوکسيریبوز کې داسې څه نشته. د هایدروکسیل ګروپونه د ریبوز د ملا په تېر کې د هایدرولیز د فعالولو انرژي په کمولو سره، د په پرتله، له کېمیاوي اړخه خورا حساس متغیر کوي. په کې د ادنین مکمِله قاعده، تایمین دی، په داسې حال کې چې، په کې یوراسیل د ټایمین غیرمیتایلي شوې بڼه دی. د په څېر، د ، ، ، ګانو او نورو غیر-کوډ کوونکې ګانو په شمول، ډېري بیولوجیکي فعال ګان خپل-بشپړوونکې لړۍ لري چې د ځینو برخو ته امکان ورکوي ترڅو قات شي او له خپل ځان سره جوړه شي ترڅو مضاعف مارپېچونه رامنځته کړي. د دغو ګانو تحلیل او شننو ښودلې ده چې په لوړه کچه یې جوړښت موندلی دی. د پر خلاف، د جوړښتونه اوږد مضاعف مارپېچونه نهلري، بلکې د لنډو مارپېچونو مجموعې دي چې یو بل سره تړل شوي او د پروټینونو په شان جوړښت یې رامنځته کړی دی. په دغه توګه، ګانې کولای شي د انزایمونو په څېر کېمیاوي ګړندۍ کوونکې پروسې لاسته راوړي. د بېلګې په توګه: د ریبوزوم د پروټین یو کمپلکس چې د پپتاید رابطې جوړول ګړندي کوي د جوړښت د ټاکلو لهلارې وښودل شوه چې د ریبوزوم فعاله برخه په بشپړه توګه له څخه جوړه شوې ده. جوړښت په کې، هر نوکلوتید کې د ریبوز یو قند شامل دی چې له څخه تر پورې کاربنونه لري. یوه قاعده له سره نښتې، چې په ټولیزه توګه، ادنین ، سایتوزین ، ګوانین یا یوراسیل دی. ادنین او ګوانین پورینونه او سایتوزین او یوراسیل پیریمیدینونه دي. د فاسفېت یو ګروپ د یوه ریبوز له موقعیت او د بل ریبوز له موقعیت سره نښتی دی. د فاسفېت دواړه ګروپونه منفي چارج لري، چې یو چارج شوي مالیکول ته بدلوي پوليانیون. قاعدې د سایتوزین او ګوانین ترمنځ، د ادنین او یوراسیل ترمنځ او د ګوانین او یوراسیل ترمنځ د هایدروجن اړیکې جوړوي. سره لهدې، نور تعاملونه هم رامنځته کېدلای شي؛ لکه: د ادنین ګروپ قاعدې چې په پړسېدلي ډول یو له بل سره نښتې وي، یا د تېترا کړۍ چې د ګوانین-ادنین یوه قاعدهیي جوړه لري. د یو مهم جوړښتي عنصر، چې د او ترمنځ توپير رامنځته کوي، د ریبوز قند په موقعیت کې د یوه هایدروکسیل ګروپ شتون دی. د دغه وظیفوي ګروپ شتون لهامله، مارپېچ د -بڼې هندسه غوره کړي، که څه هم په یوڅانګیزو دينوکلوتیدونو کې، په ندرت سره -بڼه غوره کولای شي، چې دغه بڼه په ټولیزه توګه په کې تر سترګو کېږي. د -بڼې هندسه د یوې خورا ژورې او نرۍ اصلي مجرا او د یوې کمژورې او ارتې فرعي مجرا د رامنځته کېدو لامل ګرځي. د دې ترڅنګ، په موقعیت کې د هایدروکسیل د ګروپ شتون، د یوه مالیکول یعنې هغه مالیکول چې د دوهګوني مارپیچ په جوړولو کې ونډه نهلري په هغو ناحیو کې چې له جوړښتي پلوه انعطافمنونکې دي، کولای شي د څنګ فاسفوديایستر پر اړیکي کېمیاوي برید وکړي او د هغه استقامت لهمنځه یوسي. د ډولونه ټولیزه کتنه پیغامرسوونکې هغه ده چې له څخه ریبوزوم په حجره کې د پروټین سنتیز ټرانسلېشن برخې ته معلومات لېږدوي. د یوه نمونه ده. د کوډ جوړوونکې لړۍ په تولید شوي پروټین د امینو اسید لړۍ ټاکي. سره لهدې، ډېري ګانې د پروټین لپاره کوډ نهجوړوي د ټرانسکرپشني خروجي کابو ۹۷ سلنه په یوکاریوتونو کې غیر-کوډ کوونکی پروټین دی. دغه، په اصطلاح، غیر-کوډ کوونکې ګانې کېدای د خپلو اړوندو جېنونو د جېنونه پر مټ کوډ کړل شي، خو کېدای شي د له اېنترونونو څخه هم مشتق شي. د غیر-کوډ کوونکو ګانو سترې بېلګې، لېږدوونکې او ریبوزومي دي، چې دواړه یې د ټرانسلېشن په پروسه کې ونډه لري. همدا راز، ځینې نورې غیر-کوډ کوونکې ګانې شته، چې د جېن په تنظیم، د په پروسس کولو او داسې نورو برخو کې ونډه لري. ځینې ځانګړې ګانې کولای شي، د بلې د مالیکولونو پرې کولو او بندولو او په ریبوزوم کې د پېپتاید اړیکې جوړولو په څېر کېمیاوي ریکشنونه ګړندي کړي؛ دغه ګانې د ریبوزیمونو په توګه پېژندل کېږي. د اوږدوالي له مخې د ځنځیر د اوږدوالي لهمخې، ګانې په لنډو او اوږدو باندې وېشل کېږي. په ټولیز ډول، د لنډو ګانې اوږدوالی له څخه لږ او د اوږدو ګانو اوږدوالی له څخه زیات دی. لنډې ګانې د کوچنیو او اوږدې ګانې د لویو ګانو په نامه هم یادېږي، چې لویې ګانې تر ډېره اوږده غیر-کوډ کوونکې او دي. په کوچنیو ګانو کې، . ریبوزومي ، ، لېږدوونکې ، مایکرو ، کوچنۍ مداخلوي ، کوچنۍ هستوي ، له پيوي سره تعاملي ، له څخه مشتق شوې کوچنۍ او له کوچنۍ څخه مشتق شوې شاملې دي. د آرکیا جنس د غړو د حالت په څېر، چې یوه دخولي لري او لهدې امله یې اندازه لویېږي، ځینې ځانګړي استثنائات هم شتون لري. د جېنومونه د په څېر، هم جنتیکی معلومات لېږدولای شي. د ویروسونه جېنومونه لري او له هغه څخه ترکیب شوي دي چې یوشمېر پروټینونه کوډ کوي. ویروسي جېنوم د دغو پروټینونو د ځینو پر مټ تکثیر کېږي، په داسې حال کې چې، نوې کوربه حجرې ته د ویروس ذرې د تګ پر مهال، نور پروټینونه له جېنوم څخه ساتنه کوي. ویروییدونه د پاتوجېنونو یوه بله ډله ده، خو یوازې له څخه جوړ شوي دي، هېڅ کوم پروټین نهکوډ کوي او د کوربه بوټي د حجرې پوليمرایزېشن لهلارې تکثیر کېږي. سرچينې