شاه جهان
شهابالدین محمد شاه جهان چي د هندوستان دګورګاني مغولی امپراطورۍ پنځم واکمن بلل کیږي په زیږدیز کال کي دجنوري پر نیټه وزېږېدی . دشاه جهان پلار جهانګیر اونیکه یې اکبر نومېدی چي پخپله زمانه کي دهند تر ټولو ستر واکمن وو. شاه جهان دخپل نیکه غوندي ډیر هنرپالونکی شخص وو اودخپلي واکمنۍ په دوران کي یې دخپلي ګراني میرمني په یاد دتاج محل غوندي یوښکلۍ ځای جوړ کړ چي نن ورځ هم دنړۍ په عجایبو کي شمېرل کیږي . ددې سربېره یې دهند په دهلي او لاهور غوندي لویو ښارونو کي یوشمېر ښایسته اوپه زړه پوري عمارتونه جوړ اوګټي اخیستني ته وسپارل . دشاه جهان دواکمنۍ رسمي دوره له زیږدیز څخه پیل او پر زیږدیز پای ته رسیږي . په یاده دوره کي شاه جهان دهند هیواد ته دومره پرمختګ ورکړ چي په سیمه کي یې د چین او شاوخوا هیوادونه هم شاته پرېښودل . شاه جهان دخپل سلطنت په دیرش کلنه دوره کي مذهبي ازادۍ اود هند هنري پرمختګ ته بې حده ژمن وو . نوموړی ترخپلي واکمنۍ مخکي دممتازمحل په نامه یوې مېرمني باندي مین او واده یې ورسره وکړ . ممتازمحل له شاه جهان سره اتلس کاله ژوند تېر کړ اوپه یادوه موده کي ددوی څورلس زامن پیدا سول . پرشاه باندي خپله مېرمن دومره ګرانه وه چي په هر سفرکي به یې ورسره بېول اوکله چي په زیږدیز کال کي هغه وفات سول شاه جهان یې په یاد کي دتاج محل په نوم لوی عمارت جوړ کړ . دشاه جهان کورنۍ په دې ډول ده : دنوموړي مور جګات ګوسین اوپلار یې جهانګیر نومېدی . څلور مېرمني یې د قندهاري بیګم، ممتازمحل، اکبرابادی بېګم او عزالنساء بېګم نومېدې دغه لمړۍ قندهاری بېګم یې د افغانستان په کندهار ولایت کي پیدا سوې ده . او اولادونه یې عبارت وه له جهانآرا بیگم دارا شکوه شاه شجاع روشنآرا بیگم اورنگزیب مراد بخش گوهرآرا بیگم ...... او نورو څخه شاه جهان په زیږدیز کال کي له یوسختي ناروغی سره مخ اود زامنو ترمنځ یې دواک پر سر شخړي رامنځ ته سوې چي په پایله کي اورنګزیب پرخپلو وروڼو غښتلی سو اوپلار شاه جهان یې هم له واکمنۍ څخه لیري او زندان ته واچاوه . زندان ته ترتګ وروسته شاه جهان یوازي اته کاله نور ژوند وکړ اوپه زیږدیز کال کي دجنوري پر نیټه وفات سو . مغولو پاچايي