اختصاصي مجازي شبکه
اختصاصی مجازی شبکه اصلی موضوع ده داشبکه خصوصی شبکي دعمومی شبکي په واسطه وصل کوی او امنیت یی خوندي کوی د ګرافیکي برخې سرلیکونه په اول فصل دوهم سرلیک کی یو گرافیک شتون لری په دوهم فصل دریم سرلیک کی دتونل گرافیک شتون لری ديپارتمنت څانګه : د معلوماتی تکنالوژی محصل : ذکرالله ستانکزی لارښود استاد: نظیفه ویس د ديپارتمنت آمر د څانګې مشر: استاد حفیظ الله نظری ستانکزی د موضوع داخیستلونیټه : دکاردتسلیمیدونیټه : عمومي فیصدي : لړ لیک سرلیک شماره لومړی فصل سریزه ................................................................................................................................ اختصاصي مجازي شبکه ..........................................................................................................۲ داختصاصی مجازي شبکي ګټی ...............................................................................................۱:۲ اختصاصي مجازی شبکه څه ده ...............................................................................................۲:۲ په عامه او ساده ژبه اختصاصی مجازی شبکه .............................................................................۲:۳ داختصاصي مجازی شبکی اصول ............................................................................................۲:۴ دشبکي طبقه بندی د کوډ په اساس ............................................................................................۲:۵ دشبکي طبقه بندی دلیر په اساس ..............................................................................................۲:۶ په تجارت کی اختصاصي مجازی شبکه .....................................................................................۲:۷ دوهم فصل تو نلینګ .....................................................................................................۳ دتونل جوړول .....................................................................................................................۳:۱ دتونل ډولونه .....................................................................................................................۳:۲ دتونل ساتنه .......................................................................................................................۳:۳ دتونل ساتنی پروتوکولونه .......................................................................................................۳:۴ دمعلوماتی دتبادلی پروتوکولونه ...............................................................................................۳:۵ د اختصاصي مجازي شبکي پروتوکولونه ...................................................................................۳:۶ دتونل داخلی پروتوکولونه .....................................................................................................۳:۷ دریم فصل داختصاصي مجازي شبکي امنیت ................................................................................................۴ فایروال .............................................................................................................۴:۱ دکود ګذاری امنیت ...............................................................................................................۴:۲ څلورم فصل داختصاصي مجازي شبکي عیار کول ...........................................................................................۵ دعیار کولو مراحل ...............................................................................................................۵:۱ ضروري او منطقي سوالونه او ځوابونه .....................................................................................۵:۲ تقدیم دهغه خدای په نامه چی ټول کاینات یی خلق کړی دي او انسانان یی اشرف المخلوقات پیدا کړی د ی او درود وایو په ستر لارښود حضرت محمد ص اوخاتم الانبیا چی مونږ ته یی د ا توفیق راکړ چی یوتعلیمی دوره په بریالیتوب سره سرته ورسو. قدرمندو ! دښوونکو تعلیم او تربیه په یو هیواد کی اساسی رول لری ددی اصل په بنیاد زه هم یو ددی ډلی له اشخاصو څخه یم چی خپله زده کړه می د کمپیوټر په بخش کی سرته رسولی دی اود خپل تعلیمی پروګرام په اخیر کی د معلوماتی تکنالوژی ددیپارټمنټ له خوا په دی مکلف شوم چی داختصاصی مجازی په اړه یو لړ معلومات لاس ته راوړم چی دیو تحصیلی سند په حیث حساب شی اوددی معلوماتو دحاصل په خاطر می مختلفو منابعو او ماوخدو ته مرجعه وکړه چی ددی مونوګراف علمی اومسلکی اعتبار لوړ کړی اودکمپوټر مینه وال کولای شی چی ددی معلوماتو څخه په استفادی ګټور معلومات لاس ته رواړی په اخیر کی له تاسو لیدونکو څخه په ډیراخترام بخښنه غواړم که کوم نواقص په ګی وی په خپل لویی سره یی اصلاح کړی ځکه چی دا زما لومړی مونوګراف دی . ډیرو محترمو لوستونکو کوم معلومات چی ما داختصاصی مجازی شبکی په اړه له مختلفو منابعو څخه راجمع کړی دی خدای وکړی چی ستاسو دپاملرنی وړ وګرځی او له مطالبو څخه یی صالمه او علمی ګټه واخلی . لکه څنګه چی په اوسنی عصرکی دکمپیوتر څخه په هره څانګه کی استفاده کیږی او همدارنګه نړیواله شبکه انټرنیټ چی دارتباطاتو یوه لویه منبع ده او دخپلو ارتباطاتو په واسطه یی دنړی هیوادونه یو بل ته نږدی کړی دی او ددی لپاره چی داارتباطات محرم او ثابت وی نو اختصاصی مجازی شبکه مینځ ته راغله . نو زما د مونوګراف موضوع هم اختصاصی مجازی شبکه ده چی هڅه می کړی ده ګټور او مهم معلومات لاس ته راوړم تر څو وکولای شم ستاسو دتجاربو په اضافه کولو کی کمه ونډه ولرم . اختصاصی مجازی شبکه یو لویه پروسه ده مګر بنده تر خپلی وسی پوری پړدی ماهم د خپلی وس مطابقت هڅه کړی ده . مننه او قدردانی دیو محصل په توګه مننه او قدردانی کوم دخپلو مهربانه ښوونکو څخه په خاص ډول دخپل رهنما استاد څخه چی له ما سره یی د مونوګراف په ترتیب او تنظیم کی مرسته کړی ده او زه یی له خپلو صالمو او ګټورو مشورو او سپارښتونو څخه برخمن کړی یم . یو خاص مننه او قدردانی کوم دخپلی اکاډمی له رهبری هیت څخه چی مونږ ته یی علمی امکانات او تعلیمی فضا مساعده کړی ده او مونږ محصلین په ازاده توګه کولای شو چی ددی امکاناتو څخه بشپړه استفاده وکړو په درنښت سریزه دکمپیوتری شبکو اهمیت پټ نه دی په اوسنی عصر اوزمان کی کمپیوتر په تنهایی نشی کولای په مکمل ډول مفید واقع شی هغه څه چی کمپیوتر ته ارزښت ورکوی هغه داعظیمواو مختلفو معلوماتو سینډ انتقال دی . دکمپیوټری خداماتو دپراختیا په خاطر ضرورت پیښ شو چی ددوه اویاهم دزیادو کمپیوټرونو په مینځ کی ارتباط ټینګ شی اودا ارتباط دوه اړخیزه ارتباط وي په دی معنی چی وي اود دی اسانتیا په خاطر اړین شول چی یو ارتباطی تکنالوژی مینځ ته راوړي او وروسته له ډیرو هسواو خواروڅخه یو تکنالوژی مینځ ته راوړه چی هغه د تکنالوژی په نامه یاده شوه او لومړنی سازمان چی دا وړتیا یی درلوده چی له دی تکنالوژی څخه صالمه استفاده وکړی یو امریکایی تحقیقاتی سازمان نومیده او یو له مهمو تکنالوژی څخه یی و چی کولایی شول په دی تکنالوژي کی ډیره پانګونه وکړی او ښه شهرت حاصل کړی چی دیو څه مودی څخه وروسته په ونومول شو او ددی شبکی له وسعت اوپراختیا څخه وروسته همدا سازمان په دی فکر کی شو چی تبدیل شی یو نوی ارتباطی ته چی هغه د قرار دادونه یعنی پروتوکولونه دی چی دواړه د معلوماتو دارتباط په خاطر او دی البته دا یو پروتوکول نه دی بلکی دپروتوکولونو مجموعه ده او په شبکه کی لاندی موارد تعین او مشخص کوی ـــ دارتباط دټینګولواو پای وخت ـــ دسیګنالونو د ولتاژ تعین کول ــــ د پیغامونو د لیږلو میتود اصلی مقصد ته ـــ د معلوماتو دانتقال دسرعت همغږی او تنظیم په شبکه کی ـــ د معلوماتو دانتقال معیاری کول او دهغه لپاره یوه معیاری ژبه انتخاب کول ـــ د اطلاعاتو دلیږلو صحت او مصونیت ـــ د زیاد حجم درلودونکي معلوماتو کول لکه څنګه چی ورځ تر بلی دمعلوماتو حجم زیاد کیږی او تحول مینځ ته راځی لکه څنګه چی ددي معلوماتو امنیت او محرمیت لازم دی نو ددی په خاطراړین دی چی ددی پروسی د منطقی امنیت په خاطر لاس په کار شو ددي کار لپاره اختصاصی مجازی شبکي له کارولو څخه استفاده کو او ددی شبکی له ټولو اجزاو او ځانګړنو په اړه کافی معلومات لاس ته راوړو نو په دقیق او صحیح ډول لاندی مضمون مطالعه کړي . اختصاصی مجازی شبکه : . . اختصاصی مجازی شبکه په انترنیتی شبکو کی دارتباط عامل دی له کله نه چی په کمپیوټری سازمانونو شرکتونو کی دکمپیوتر فعالیت شروع شوي و له همدی زمانی را پدی خوا دکمپیوتری خداماتو کارکوونکي پدی لټه کی شول چی داسی یو کمپیوتری شبکه رامینځ ته کړی چی لوړ سرعت او په محفوظ او صالم ډول معلومات حاصل او انتقال کړی . دپخوا او د ډیر وخت راهیسی تجارتی شرکتونو او سازمانونو چی معلومات انتقال کول د نړیوالي شبکی او د خطوط څخه استفاده کوله چی یو له هغو څخه د څخه چی د شبکي یوه برخه ده استفاده کیده چی دی شبکی سرعت درلوده چی دی شبکی ډیری کټی درلودي نسبت نړیوالی شبکی انټرنیت ته مګر ددي شبکي پراختیا او نصب کول ډیر ګران اومشکل و . کله چی انترنیتی خدماتو پراختیا ومونده پدی جریان کی مجازی اختصاصی شبکه مطرح شوه اصولا اختصاصی مجازی شبکه له یو عمومی شبکی څخه د څو نورو خصوصی شبکو دارتباط لپآره د یو کانال څخه استفاده کوی د معلوماتو دتبادلی په خاطر داچی ولی او د څه مقصد لپاره ددی شبکی څخه استفاده کیږی په لاندی ډول تشریح کیږی . له اختصاصی مجازی شبکی څخه استفاده کول کولای شی دډیرواټن فاصلی څخه مخنیوی وکړی یو خوندی او مصون کانال رامینځ ته کوی دډیرومختلفو پروتوکولونو داستعمال څخه مخنیوی کوی . داختصاصی مجازی شبکي ګټی ددی لپاره چی ددی شبکی په کارولو ښه رڼا واچو لاندی مثال ته اشاره کوو. څو کوچنی او خپلواکه جزیری په نظر کی نیسو چی په یو اوقیانوس کی موقعیت لری که چیری مونږ ددی قصد ولرو چی دا جزیری له یو بل سره وصل کړو او ارتباط پیدا کړی چی دلته جزیری مرکزی رول لرلای شی او اوقیانوس هم کولای شی د انټرنیټ دعمومی شبکی په شان کار وکړی . د تلو راتلو لپاره کولای شو د کوچنو بیړیو څخه هم استفاده وکړو مګر دا کار یو څه نا امن وی او ډیر وخت ونیسی او هر څوک کولای شی زمونږ تلل او راتلل وګوری او دا کار په محرم شکل نه اجرا کیږی او که چیری مونږ د تلل اوراتلو لپاره پل جوړ کړو له بیړیو څخه یو څه اندازه ښه دی مګر بیاهم دا په مکمل ډول امن نه دی او دا پل مشابه دی د پخو انی خطوط سره ورته والی لری په اخیر کی کولای شو داختصاصی مجازی شبکی په اساس د اوقیانوس او اوبو لاندی لاره جوړه کړو چی دا لاره به له یو خوا اسانه وی او له بلی خوا محرم وی او هر څوک نه شی کولای زمونږ تلل او راتلل وګوری چی ددی مثال په بنیاد کولای شو اختصاصی مجازی شبکه څخه هم په انټرنیټ کی استفاده وکړو او معلومات خوندی وي . اختصاصی مجازی شبکه څه ده ؟ ددو کمپیوټرونو او یا هم ددو شبکو تر مینځ د اطلاعاتو دانتقال په خاطر دیو خاص مسیر انتخاب کول چی وکولای شی دواړه شبکي وصل کړی دمثال په ډول که چیری یو کمپیوتر په لوګر ولایت کی وي او بل کمپیوتر په پکتیا ولایت کی وی ددوي د ارتباط لپاره دانټرنیټی امواجو څخه په اساس د چی یو منطقی ادرس دی په نړیواله شبکه کی استفاده کوي خو کله چی معلومات دمقابل لوری شبکی ته واستول شی د مجازی شبکی تونل ته مراجعه کوی چی هلته د کود او یاهم درمز شکل څخه عادی شکل ته اړول کیږی اود عملیات اجرا کیږی . تونلینیګ له دری ارتباطی پروتوکولونو څخه استفاده کوی . دانتقال پروتوکول چی شامل دی دمعلوماتو انتقال خپل مقصد ته هغه پروتوکول دی چی اصلی معلومات پکی موقعیت لری دمسافر په نامه پروتوکول ددی پروتوکول څخه په استفاده دا موقع مونږ ته راکوی چی د هر قسمه معلوماتو اخیستل او لیږل اجرا کړو مثال: هفه اطلاعات چی بی غیر له پروتوکول لکه لری په داخل د مجموعه کی قرارلری او کولای شی په راحتی سره مقصد ته ورسیږی په عامه او ساده ژبه اختصاصی مجازی شبکه کله چی مونږ او تاسو د خپل کار په ساحه کی د کمپیوټر نه په استفادی له انټرنیټ سره وصل یاستو چی دا ارتبابط دکمپیوټر او اینټرنیټ سرور په مینځ کی قرارلری په دی اساس کولای شی معلومات حاصل کړو او مختلف سایټونه چی په مختلفو سرورنو کی موجود دی ووینو مګر له کوم کانال نه چی استفاده کوو هغه کانال د امنیت له نظره حساس او داعتار وړ نه د ی او هر وخت انټرنیټی غل کولای شی د حملی له لاری چی یو ډول د انټرنیټی حملو څخه ده استفاده وکړی او له معلوماتو نه مو سواستفاده وکړی ددی ستونزی دحل په خاطر احتصاصی مجازی شبکه مینځ ته راغله چی کولای چی تر ډیره بریده د مخه ونیسی . د مجازی اختصاصی شبکی اصول دډیرحجم اطلاعاتو استول له یو کمپیوتر څخه یو بل کمپیوتر ته لکه یو چی دا په محدود شکل او همدارنګه مربوط دی د پروتوکول پوری چی انټرنیټی خدماتو ته ضرورت لری چی په کامل ډول د اطمینان وړ نه دی چی د حل لاره یی په مستقیم ډول ارتباط نیول دی د اصلی او مقصد کمپیوتر ته د په واسطه اختصاصی مجازی شبکه کیدای شی سایټ په سایټ او یاهم دلری لاری څخه وي اوددی شبکی د کارولو لپاره بعضی عناصر او تجهیزات ته ضرورت لرو چی دهغو له جملی څخه لاندی ذکر شوی دی دهر شخص لپاره جلا جلا نرم افزار د اختصاصی خدمات د خداماتو لپاره چی دلری لاری څخه دانټرنیټی خدماتو ته لاس رسی دانټرنیټی خدماتو شبکی له خوانه یو ښه مدیریت او پالیسی یو له شرکتونو څخه چی پورتنی خدمات او په خاص ډول مجازی اختصاصی شبکی تجهیزات وړاندی کوی عبارت دی له لکه څنګه چی مجازی اختصاصی شبکه یو مصونه شبکه ده خو دا خوندیتوب یو پروسی ته ضرورت لری چی هغه پروسه فایروال ده چی وروسته تشریح کیږی د اختصاصی مجازی شبکی طبقه بندی د کوډ ګذاری په اساس : کولای شو چی د دکوډ څخه داستفادی او نه استفادی په اساس په دوه اصلی ډلو وویشو ۱ - رمز شوی : چی ددی شبکی په مرسته کولای شو اطلاعات په ډیر صحت او امنیت سره انتقال کړو دعمومی شبکی پر همکاری چی ښه مثال ددی شبکی هغه شبکه چی د په مرسته اجرا کیږی ۲ - بی رمز شوي : دا ډول شبکه د دو او یا هم دډیر شبکو دارتباط په خاطر دشبکو له منابعو څخه استفاده کوی البته ددی شبکی امنیت د اهمیت وړ نه د ی او یاهم ددی شبکی دامنیت په خاطر له یو بلی طریقی څخه استفاده کیږی غیر له رمز ګذاری له طریقی څخه چی یو له دی لاری څخه د معلوماتو دانتقال دمسیر تفکیک کول دی چی د په دی موقع کی له لوړ درمزګذاری څخه چی دی استفاده کوی د شبکی طبقه بندی د په اساس : اختصاصی مجازی شبکه د مودل په لیر کی چی په همدی لیر کی عملی شوی هم دی دطبقه بندی وړ دی چی دا موضوع د ډیر اهمیت وړ دی د مثال په ډول په شبکه په هغه لیر کی چی کوډ ګذاری اجرا کیږی په مستقم ډول د دمعلوماتو دحجم او ترافیک باندی تاثیر لری او همدارنګه د دسطحی شفافیت د استفاده کونکو لپاره هم په همدی کی سرته رسیږی . ۱ په کی : په اختصاصی مجازی شبکه کی له هغه لیر څخه چی اطلاعات په کی پیوند کیږی کولای شو د دمودل په دوهم لیر له اویاهم د پروتوکولونو څخه د ارتباط په خاطر استفاده و شی که څه هم دا مکانیزم د حل مناسبه لاره نه دی ځکه چی د ا پروتوکولونه یو خاص مسیر ته ضرورت لری نوموړی پروتوکولونه دکود ګذاری لپاره عیار نه دی دا پروتوکولونه تنها د معلوماتو ترافیک ته اجازه ورکوی چی کوم لیر پوری تعلق لری تفکیک شی که چیری خوندی امنیت غواړی نو یو د کودګذاری مکانیزم ته مراجعه وکړی . ۲- شبکي لیر : داډول شبکه چی ددریم لیر د او د کودګذاری له تکتیکونو څخه استفاده کوی دمثال په ډول او د کود ګذاری پروتوکول د اختصاصی مجازی شبکی د جوړولو لپاره نور مثالونه لکه او شته چی ددوهم لیر کی تونل جوړوی او له دریم لیر څخه هم استفاده کوی او په کی دشبکی لیر قرار لری چی دا لیر د کود ګذاری لپاره مناسب دی ۳- د استفاده کونکي لیر: اختصاصی مجازی شبکه دخاصو استفاده کونکو لپاره جوړ شوی دی چی یو له هغو څخه چی دا د او ترمینځ کودونه اجرا کوی همدارنګه یو ډول مکانیزم دی چی دشبکی دا جزاو د په امن او ډاډ سره سرته رسوی او یو مشکل چی په دی لیر کی قرار لری هغه داده چی څومره چی برنامی او پروګرامونه اضافه کیږی باید دهغوی د ملاتړ لپاره هم چټک ګامونه پورته کړو د تجارتی کارولو په اساس د اختصاصی مجازی شبکی تقسیم بندی دتجارتی موخو ته درسیدو په خاطر هم مینځ ته راغلی چی دا تجارتی هدفونه د اختصاصی مجازی شبکی په تقسیم بندی کی هم راځی. ۱- انټرنیټی اختصاصی مجازی شبکه : چی دا دوه او یا هم څوخصوصی شبکی په داخل دیو سازمان کی وصل کوی دا ډول په هغه وخت کی معنی ورکوی کله چی وغواړو دیو مرکزی دفتر ولایتی څانګی چی په لرو او مختلفو سیمو کی موقعیت لری ارتباط ورکړو . ۲- اکسترانتی : دا ددوه اویا هم د څو شبکودارتباط لپاره له دوه او یاهم له څو سازمانونو څخه استفاده کوی چی دا ډول شبکه د هغو سناریونو لکه چی په دی کی دوه شرکتونه د تجارتی خدمتونو لپاره راکړه ورکړه کوی استفاده کوی. تونلینګ تونلینګ یو ارتباطی سیتم دی چی د په نامه هم یادیږی چی په یو عمومی شبکه کی د معلوماتو دانتقال لپاره د شبکی له زیر بنا څخه استفاده کوی چی دا مملومات کیدای شی چی دیو بل پروتوکول په واسطه هم اجرا شوی وی مګر کله چی معلومات دانتقال په مسیر کی راشی په خپل اصلی حالت حالت کی نه وی مګر له معلوماتو سره د یو اضافه کیږی چی دا لاره روښانه کوی ته او ارتباط ورکوی چی ترڅو وکړای شی معلومات په صحیح سرعت او فوری شکل خپل مقصد ته ورسیږی خو کله چی معلومات خپل مقصد ته ورسیږی معلومات خپل اصلی شکل مومی چی داټول عملیات له مبدا نه تر پایه پوری دتونلینګ پر غاړه دی دتونل جوړول یو تونل مخکی له دی نه چی د معلوماتو تبادلات پیل کړی لومړی باید خپله تونل جوړ شی د تونل دجوړولو لپاره باید یو ارتباطی عملیات لکه اجرا شی او د تونل یو طرف باید له څخه شروع شی خو بل طرف ته دتونل یعنی داغوښتنه لری چی ارتباط ټینګ شی او باید خپل ځان راوپیژنی او خپل هویت او معیارونه تصدیق کړی کله چی د دتاید وړ شو د مجازی تونل ارتباط د پیژندلو وړ ګرزی او دتونل د جوړیدو خبر د په وسیله سرور ته لیږدول کیږی او وروسته دمعلوماتو انتقال صورت نیسی ددی موضوع در ښانه کیدو په خاطر یو مثال ته پاملرنه کوو . که چیری عمومی محیط انټرنیټ فرض کړو دتونل جوړولو پیغام د خپل شبکی کارت د په اساس دخپل مقصد کمپوټر ته د په اساس لیږی اوس که چیری انټرنیټی ارتباط په شکل د د له لوری و ی نو په عوض ددی چی له کارت څخه استفاده وکړی دخپل څخه جی کمپنی ورکړی د مبدا په اساس استفاده کوی که چیری مجازی اختصاصی شبکه دانټرنیټ په موجودیت کی استفاده وشی له تونل نه کار اخلی په دی میتود کی ټول معلومات په یو پاکټ دمعلوماتو کی ځای په ځای کیږی او دشبکی په واسطه انتقال کیږی اوهغه پروتوکول چی بهرنی معلوماتو دانتقال لپاره کارول کیږی ددو نقطو په ورودی او خروجی په اساس د پوهیدو وړ دی چی دا دوه نقطی د په نامه یادیږی د تونل ډولونه تونل په اصلی ډول په دوو برخو ویشل شوی دی اختیاری او اجباری . اختیاری تونل : اختیاری تونل داستفاده کونکی په وسیله او د کلاینت کمپوټر له سمت څخه دیو با نظم عملیات په نتیجه کی تنظیم او جوریږی چی دا کمپوټر د تونل اخیری نقطه وی او د کلاینټ تونل په رقم عمل کوی اختیاری تونل هغه وخت مینځ ته راځی چی کلاینټ دتونل جوړولو لپاره د سرور تونل سمت ته دواطلب شی او غو ښتنه تری وکړی خو کله چی کلاینټ کمپوټر د کلاینټ تونل په اساس د عملیاتو د اجرا قصد لری باید چی د ضروری پروتوکول په کلاینټ سیستم کی موجود وی اختیاری تونل کولای شی په لاندی حالاتو کی واقع شی . ــ یو ارتباطی کلاینت ولری چی وکولای شی هغه معلومات چی کود ګذاری شوی وی له هغه مسیرنه چی سرورته انتخاب شوی وی اجرا کړی ــ کلاینټ په دی قادر وی چی مخکی له دی چی تونل تنظیم کړی وکولای شی چی د خدمات برقرار کړی د معلوماتو دانتقال په خاطر اجباری تونل : دا تونل د هغه اشخاصو لپاره جوړیږی چی لازمه پوهه او یاهم کافی مهارت ونلری په اختیاری تونل کی کمپوټر اخیری نقطه وي مګر په اجباری تونل کی استفاده کونکی اخیری نقطه وي . کله چی دانټرنیټ په طریقه ارتباط برقرار شی کلاینټ کمپیوټر یو تامین شوی تونل له څخه حاضر کوی د مثال په ډول یو سازمان ممکن دی چی له سره یو قرار داد ولری چی وکړای شی ټول هیواد په یو نقطه کی پیوند کړی دا کولای شی تونلونه دانټرنیټ په وسیله برقرار کړی چی له یو سرور تونل سره متصل وی او له همدی لاری څخه کولای شی له مجازی شبکی سره په همدی سازمان کی ارتباط ټینګ کړی چی دا تنظیمات داجباری تونل په نامه پیژندل شوی دی . د تونل ساتنه دتونلینګ په بعضی تکنالوژی کی لکه او یاهم چی تونل له هغه څخه جوړ شوی دی باید په صحیح ډول مراقبت او ساتنه وشی د تونل دواړ انتهاوی د تونل دبل طرف له حالت او وضعیت څخه خبر شی . د تونل په ساتنه کی یو عملیاتی سیستم چی د دساتنی په نوم یادیږی ډیر رول لری خو دا عملیه هغه وخت صورت نیسی چی معلومات دتبادلی په جریان کی نه وی یعنی وي . د تونل ټول عملیاتی پروتوکولونه او دساتنی پروتوکولونه د تونل دپروتوکولونو په نامه یادیږی ددی لپاره چی له دی تونل څخه استفاده وشی خپل او سایټونه دواړه باید د تونل له پروتوکولونو څخه یو شان استفاده وشی . د تونل د ساتنی پروتوکولونه د تونل دساتنی پروتوکول د تونل د مدیریت لپاره هم کارول کیږی دتونل او همدارنګه تکنالوژی لپاره یو بل تونل هم شتون لری د په نامه داپه دی معنی چی د تونل دواړه انتهاوی علاوه پردی چی له تونل سره منطق وی بلکی دهغه له برقراری څّخه هم خبر وی . که څه هم د په خلاف یو تونل هم دمعلوماتو د لاس ته راوړلو ګرنټی نه ورکوی او دمعلوماتو انتقال معولا دیو بل پروتوکول په اساس لکه هغه وخت چی او یاهم په جریان کی وی او دتونل د مدیریت لپاره له یو کپسوله څخه چی مسیر یابی کوی په نوم د هغه وخت چی په جریان کوي تنظیم او انتقال کیږی . په تونل کی دمعلوماتو دتبادلی پروتوکول : کله چی یو تونل مینځ ته راځی اطلاعات کیدای شی انتقال شی هغه پروتوکول چی د اطلاعاتو په تبادله کی استفاده کیږی مخکی له دی چی معلومات تبادله شی دمعلوماتو شکل کپسوله کوی او کله چی کلاینت تونل وغواړی اطلاعات ولیږی سرور تونل ته له یو خاص پروتوکول څخه استفاده کوی چی دا پروتوکول د پر مخ اضافه کیږی په اخیر کی کله چی معلومات سرور تونل ته ورسیږی او هغه خاص پروتوکول چی په کی و له مخی لری کوی او معلومات اصلی شکل ته راځی . اختصاص مجازی شبکی ته لاس رسی په عمومی شکل دوه ډوله اختصاصی مجازی شبکه وجود لری ۱ - دلری لاری څخه لاسرسی دی ډوله شبکی ته یعنی وایی په دی شبکه کی له ارتباطی مودل څخه استفاده کوی چی دا مودل دیو استفاده کونکی ۲ سایټ نه سایټ ته په دی مودل کی څو ثابت سايټونه کولای شی چی دیو عمومی شبکی په واسطه لکه انټرنیټ وصل کړای شی دا چی له کوم طریق څخه استفاده کوی خاص شکلونه لری په دی برخه کی چی یو انټرنیټ دی بل یو اکسترانت دی دانټرنیټ په واسطه : که چیری د ارتباط په خاطر یوه لاره ولرو او دالاره لری وی نو کولای شو چی له انټرنیټ څخه داختصاصی مجازی شبکه کی دمحلی شبکو دارتباط په خاطر کار اخیستل کیږی داکسترانټ په واسطه : دا عملیه دپورتنی عملیی برعکس دی چی کولای شی دمحلی شبکو دارتباط لپاره له نږدی لاری څخه استفاده وکړی . داختصاصی مجازی شبکی څخه استفاده ډیر خوندونه لری لکه دجغرافیایی محیط پراختیا ،باامنیته ارتباط ،کم عملیاتی قیمت نسبت د سنتی شبکی ته او همدارنګه کولای شی په کم وقت کی ډیر معلومات ولیږدوی دلری او نږدی لارو څخه او کولای شی له اسانه او دلچسپه جوړښت څخه استفاده وکړی داختصاصی مجازی شبکی پروتوکولونه : هغه عمده پروتوکولونه چی د ویندوز له خوا په اختصاصی مجازی شبکه کی استفاده کیږی عبارت دی له ، ، - ، او همدارنګه دا منیتی پروتوکول څخه یو جز دی مګر په دی علت چی په کی استعمال کیږی نو په دی اړه اضافی معلومات په یو بل فهرست کی وړاندی کوو. پروتوکول دتونل پروتوکول چی نقطه په نقطه ده عبارت دی د وسعت شوی پروتوکول څخه چی کولای شی د پروتوکول فریمونه د په شکل لکه انټرنیټ کپسوله کوی چی دا پروتوکول کیدای شی په اختصاصی مجازی شبکه کی د -- ډول کی ا ستفاده کیږی د پروتوکول د یو انجمن له خوا چی د مایکروسافت اوهمدارنګه د جوړشوي ده نوموړی پروتوکول د ارتباط دتونل ساتلو او فریمونو دکپسوله کولو چی دمسیر دکپسوله کولو په معنی دی استفاده کیږی او همدارنګه کپسوله شوی معلومات د کودګذاری او او کولو قابلیت لری . د پروتوکول دا پروتوکول ترکیب شوی دی د او د چی دسیسکو شرکت په واسطه ورته پراختیا ورکړل شوی ده چی داپروتوکول د او پروتوکولونو ضروری خصوصیاتو څخه ترکیب شوی دی کله چی له انټرنیټ څخه د زیززمینی له لاری معلومات تبادله کوی نو پروتوکول کولای شی په تونل کی استفاده شی پروتوکول دتونل ساتنی په خاطر له یو لړ پیغامونو څخه او همدارنګه د پروتوکول چی په کی د اطلاعاتو دتبادلی په خاطر استفاده کیږی او وروسته دمعلوماتو دانتقال څخه د هفوی انتظار باسی په دی پروتو کول کی د پروتوکول ټول فریمونه کپسوله کیږی پردی برسیره کیږی هم او مایکروسافت کمپنی د امنیت په خاطر له پروتوکول څخه هم اسفاده کوی د د تونل جوړل هم لکه د - مکانیزم څخه استفاده کوی د پروتوکول دا پروتوکول د دریم لیر پروتوکول دی چی داپروتوکول د معلوماتو او اطلاعاتود ښه امن او محفوظ ساتلو په خاطر د له طرزالعمل څخه استفاده کوی چی معلومات کپسوله او کود کړی او د معلومات پرسر له څخه استفاده کوی چی کله معلومات خپل مقصد ته ورسیږی نو د معلوماتو اخیستونکی لومړی له څخه له مخی لری کوی او وروسته ور څخه استفاده کوی د - پروتوکول دا پروتوکول د - - په نامه هم یادیږی چی دا پروتوکول ددریم لیر یعنی د شبکی لیر مربوط دی چی ددی پروتوکول مهمترین مورد داستفادی په کی دی او په هغو شبکو کی چی نه حمایت کوی استفاده کیږی ددی پروتوکول دپکیټونو جوړښت تشکیل شوی دی له دی بهرنی له سرایند څخه او دتونل سرایند څخه اومعلومات کیدای شی د په محدوده کی قرار لری . د او خدمتونو ترمینځ تفاوت د پروتوکول ترکیب شوی دی له او د پروتوکولونو څخه چی دسیسکو شرکت له خوا وسعت ورکړ شوی ده ا و په دی پروتوکول کی د او پروتوکولونو بهترین خصوصیات موجود دی مګر پروتوکول په -- شبکه کی استفاده شی . د تونل داخلی پروتوکولونه تونلینګ کولای شی د مودل په دوه لیرونو کی عملی شی او پروتوکولونو له دوهم لیر څخه چی د معلوماتو د ارتباط لیر دی استفاده کیږی او اطلاعات د په قالب کی د پروتوکول چی نقطه په نقطه دی کارول کیږی د پروتوکول په اعتبار کولای شو دینامیک ادرسونه خاص کړو لکه او همدارنګه کولای شو اطلاعات او کود ګذاری کړو . لکه څنګه چی په اختصاصی مجازی شبکه کی معلومات په امن ډول انتقال کیږی په دی برخه کی د استفاده کوونکی هم له کافی امنیت څخه برخوردار وی نو ددی عمل لپاره له څخه چی داستفاده کوونکی ټول ځانګړتیاوی د کود ګذاری په اساس ځای په ځای کوی په همدی ډول هم کولای شی دراتلونکی برخی امنیت ټینګ کړی چی په دی طریقه کی له داعتبار له تعین څخه وروسته ارتباط قطع کیږی د . په مخ یا هم کار کوی د برتری نسبت ته په دی کی دی چی په مستقیم ډول په کی هم دانتقال کیږی. داختصاصی مجازی شبکي امنیت اختصاصی مجازی شبکه د خپلو معلوماتو دخوندی ساتلو او ښه امنیت په خاطر له مختلفو طریقو څخه استفاده کوی چی د هغو له جملی څخه کولای شو د فایروال ،کودګذاری او یادونه وکړو . کودګذاری : دا هغه پروسه ده چی لومړی مبدا کمپوټر کود شوی معلومات د مقصد کمپیوتر ته استوی او اکثرا کمپوټرونه په دی توانیږی چی کود شوی معلومات له کود څخه بهر کړی او معلومات اصلی شکل ته راولی . په کمپوټر کی د کود ګذاری سیستم په دوه برخو تقسیم شوی دی ۱ د متحده کلیدونو کوډګذاری ۲ د عمومی کلیدونو کوډګذاری په متحده کلیدونو کودګذاری کی هر کمپیوټر د یو کلید درلودونکي دی چی ددی کلید په واسطه کولای شي معلومات له انتقال څخه مخکی کوډ ګذاری کړی او مخکی له دی چی ارتباط برقرار شی او معلومات انتقال شی د مقصد کمپوټر په اړه بشپړه خبرتیا او معلومات ولرو او ټول هغه کمپوټرونه چی په دی شبکه کی ارتباط لری باید یو قسم او مشابه کلیدونه ولری البته د کلیدونه بله مهمه موضوع دا چی هغه معلومات چی غواړو ولیږو دیو خاص الګوریتم څخه استفاده کوو چی په دی الګوریتم کی هر حرف د خپل دوه حرفو څخه وروسته په دریم حرف باندی تبدیل کیږی لکه د حرف په او همدارنګه د په حرف تبدیل کیږی اود الګور دا طریقه باید د مقصد کمپوټر استفاده کوونکی ته وپوهول شی ترڅو له معلوماتو څه په اسانی استفاده وشی او که دا کار ونشی نو استفاده کوونکی به په دی ونه توانیږی چی معلومات ووینی همدارنګه د کودګذاری بل قسم سیستم چی هغه د عمومی کلیدونو سیتم دی په دی سیستم کی له یو عمومی او له یو خصوصی کلید څخه استفاده کیږی خصوص کلید په خاص ډول ستاسو لیږونکی کمپوټر کی د پیژندو وړ ده او استفاده کیږی او له عمومی کلید څخه دستاسو د کمپوټر په واسطه نورو ارتباطی کمپوټروته په لاس ورکول کیږی او ارتباطی کمپوټر کولای شی د ورکړل شوی کلید په واسطه کود شوی معلومات اصلی حالت ته واړوی یو له پخوانیو طریقو څخه چی کولای شی په عمومی ډول کودګذاری وکړی هغه د چی ددی طریقی په واسطه کولای شو په خپله خوښه معلومات کوګذاری کړو داپروتوکول څو مرتبی له الګوریتم طریقی څخه مخکی دی په دی پروتوکول کی له دوه طریقو څخه کار اخیستل کیږی چی او دی چی د په طریقه کی او کود شوی دی او په کی صرفا کود شوی دی پورته پروتوکولونه کولای شی چی اطلاعات په متفاوت دستګاه کی کود کړی لکه روتر روتر ته فایروال روتر ته کمپیوټر روتر ته کمپوټر استفاده کوونکو ته فایروال که چیری به یو ارګان کی دنده لری او انټرنیټ ته هم لاس رسی لری حتما د کلمي سره اشنا یاست او دا سی هم ویل شوی د یو کارکوونکی له خوا چی دا انټرنیټی سایټ داستفادي وړ نه ده ځکه چی نوموړی سایت د فایروال له لوری تړل شوی ده په اوسنی عصر کی چی هر ارګان یا دفتر له انټرنیټی خدماتو څخه د ارتباطی خطوطو څخه په استفاده او یاهم د او همدارنګه د کیبلی مودم په واسطه استفاده کییږی دا توصیه کیږی چی له فایروال څخه استفاده وشی په دی ترتیب کولای شو خپله شبکه دهغو عملیاتو په وړاندی چی دغیر مجازو اشخاصو په واسطه او یا هم غیر مجاز عملیات د مجازو اشخاصو په واسطه اجرا کیږی ساتنه وکړو او محافظت یی وکړو . فایروال کیدای شی نرم افزار او یا هم سخت افزار وی او په شبکی او کمپیوترونو باندی محدودیتونه او ساحات مشخص کوی البته فایروال د منطقی پورتونو په اساس خپله اصلی دندی مخ ته وړی که چیری مونږ وغواړو په خپل دفتر اویاهم په خپل ارګان کی د اویاهم قید کړو نو کولای شو چی په فایروال کی یی له منطقی پورت څخه بند کړو فایروال کیدای شی له لاندی طریقو نه خپل کار مصونیت اجراکړی. داطلاعاتو فلتر کول هر ډول ارتباطی خطوط لپاره د فایروال نصب کول او د معلوماتو دترافیک لپاره ــــــــــ ـــــــــــــ : دفایروال رول او دندی : دکوډ ګذاری امنیت کودګذاری عبارت دی داطلاعاتو ترجمه په خاصو رمزونو باندی او دهغو لیږل دی نورو دستګاه ته په دی صورت چی د مقصد شبکی هم داطلاعاتو دترجمی وسایل ولری . په اختصاصی مجازی شبکو کی له دوه نوعه کود ګذاری څخه استفاده کیږی یو نوع رمز دی چی له معلوماتو سره یو ځا ی دمقصد کمپیوتر ته استول کیږی او دمقصد کمپیوتر هم رمز شوی معلومات ترجمه کوی . له دوه کلیدونو نه په استفاده د کوم کلید نه چی د کودګذاری لپاره استفاده کیږی په عمومی ډول هغه د مقصد کمپیوتر ته هم استول کیږی او ترینه استفاده کیږی او د کوډ ګذاری او لیدلو لپاره باید دمقصد کمپیوتر دواړه کلیدونه ولرو داختصاصی مجازی شبکی دتنظیم کولو او عیار کولو مراحل ددی لپاره چی اختصاصی مجازی شبکه په اکس پی کی عملی کړو او استفاده تری وکړو لاندی مراحل طی کوو چی په دی مراحل کی تشریحات او هم انځورونه ځای په ځای شوی دی چی په ترتیب سره پر مخ ځو . لومړی مرحله : په کی قرار لرو نو لومړی یو ارتباط برقرارکوو چی دارتباط دبرقرار کولو لپاره لاندی لاره غوره کوو . -- -- په همدی ډول کولای شو چی له بلی لاری هم دا عمل اجرا کړو هغه څخه وروسته یو بل مخ ته راځی چی دلته به د دکمی ته فشار ورکوو چی مخ ته لاړشو . چی له څخه وروسته یو خلاص کیږی او هلته به دوهم انتخاب کوو انتخاب کوو او دکمی فشار ورکوو . کله چی لاندی مخ ته راشی نو انتخاب کوو او د دکمه انتخاب کوو او مخ ته ځو . نو اوس وخت رارسیدلی چی دارتباط په خاطر یو مناسب نوم ورکړو چی دی وضع کوو او وروسته له هغه نه ته فشار ورکوو . په دی برخه کی که چیری له انټرنیټ سره وصل نه یاست نو لومړی لیکه انتخاب کړی او که وصل یاست نو دوهمه لیکه انتخاب کړی انتخاب کړی او وروسته د دکمی ته فشار ورکړی . نو اوس ورته د مشخص کوو او کوو . په دی برخه کی د څخه استفاده او نه استفاده تعین کوو او بیا کوو . دپورته مراحل په طی کول سره راورسیدو دی مرحلی ته چی زمونږ په ارتباطاتو کی یو اختصاصی مجازی شبکه مینځ ته راغله او دهغه د تنظیمات مراحل سرته ورسیدل او د دکمی ته فشار ورکوو. قدرمندو محصلینو پورته مو اختصاصی مجازی شبکه مینځ ته راوړه چی دهغه په جوړولو سره په کی یو بله شبکه هم موجود شوه علاوه پردی چی موجود و نو اوس کولای شو چی له خپل مجازی شبکی سره وصل شو د او په داخل کولو سره کولای شو وصل شو که چیری وغواړو د شبکی ټولی ځانګړتیاوی وګورو او تغیرات او تنظیمات پکی راولو نو په جوړ شوی اختصاصی مجازی شبکی باندی راست کلیک کوو انتخاب کوو. کله چی انتخاب شی نو یو خلاص کیږی چی لاندی موارد پکی شامل دی چی هر یو ځان ته دندی او ځانګړتیاوی لری. په بخش کی یو هم د معلوماتو په محرمانه ډول لیږل دی چی هغه هم د معلوماتو کول دی او داسی نور موارد هم شته دی چی ځان ته وظایف لری . داختصاصی مجازی شبکی په اړه منطقی او ضروری سوالونه او مناسب ځوابونه اول سوال : ایا اختصاصی مجازی شبکه د تلیفون شمیری ته دارتباط په خاطر ضرورت لری او اختصاصی مجازی شبکه اضافه خرچ ته اړین دی که نه ؟ اول ځواب : اختصاصی مجازی شبکه هیڅ ډول خرچ او یاهم شمیری ته ضرورت نلری تنها انټرنیټ سره وصل کیدل کیدای شی ددی خرچی او شمیری مخنیوی وکړی اختصاصی مجازی شبکه انټرنیټی پروتوکول دی لکه د په شان یو پروتوکول دی . دوهم سوال : ایا اختصاصی مجازی شبکه کوم وسیلی او یاهم سخت افزار ته ضرورت لری او که نه او همدارنګه اختصاصی مجازی شبکی معلومات نور اشخاص لیدلی شی او که نه ؟ دوهم ځواب : اختصاصی مجازی شبکه غیر له یو ساده څخه بل هیڅ یو سخت افزار ته ضرورت نلری او ټول معلومات ۲۵۶ بیتی رمز په واسطه کود کیږی او د په شمول هیڅ څوک نشی کولای معلومات وګوری. دریم سوال : دا ختصاصی مجازی شبکی قابلیتونه او ګټورموارد څه دی ذکر کړی ؟ دریم ځواب : داختصاصی مجازی شبکی قابلیتونه ډیر دی چی په لاندی ډول یی ذکر کوو. ۱ له ټولو جمعی ارتباطی سایټونو سره مطابقت لری او سازګار دی لکه ۲- د بریښنایی تجارتی سایټونو سره هم سازګار دی لکه - : ۳- لوړ امنیت لری او د نړی په هر ګوت کی له دی څخه استفاده کیدای شی او ۱۰۰٪ فعال وی همیشه . ۴-هغه لاس ته راوړی چی یو نشی کولای هغه لاس ته راوړی او همدارنګه قادر دی چی هغه - کړی چی د کیدو وړ نه دی لکه انتی ویروس . ۵-اختصاصی مجازی شبکه خپل اصلی سرعت له لاسه نه ورکوی که چیری هم وی او کولای شی چی هغو سایټونو ته لاس رسی پیدا کړی چی فلتر شوی وی غیر له کوم محدودیت څخه . ۶- نصب کول اوعیار کول یی اسان دی بدون له کوم مصرف څخه . ۷- د بانکی کارتونو پرانیستل او په مختلفو سیمو کی له بانکی خدماتو څخه استفاده کول لکه : داصلی متن پای لنډه کتنه درنو محصلینو زمونږ راټول شوی موضوعات او مطالب په څلورو برخو ویشل شوی دی لومړی برخه : داختصاصی مجازی شبکی په اړه معلومات ددی شبکی ګټی کارول او همدارنګه ددی شبکی تقسم بندی په لاندی مواردو کی ګوډینګ په اساس ، دلیر په اساس ، او داسی نور موارد ذکر شوی دی دوهمه برخه : ددی متن په دوهمه برخه کی تونلینګ ،دتونلینګ ډولونه ، دتونل داخلی پروتوکولونه ، دتونل داخلی پروتوکولونه ، دتونل ساتنی پروتوکولونه شامل دی . دریمه برخه : ډیرو قدرمندو په دریمه برخه کی دامنیت مسایل شامل دی چی عبارت دی د کوډګذاری امنیت ، فایروال ، او داسی نور عنوانونه شامل دی . څلورمه برخه : په دی برخه کی هغه انځورونه چی داختصاصی مجازی شبکی عیار کول او تنظیم کول راښی قدم په قدم مخ ته ځی شامل دی . د موضوع دروښانتبا په خاطر یو تصویر ته پاملرنه کوو. منابع او داخیستنی ځایونه دمعلوماتوپه راجمع کولو کی له لاندی انټرنیټی سایټونو څخه استفاه شوی ده . ... .-.- دلارښود ښوونکی او ژوری هیت نظر ښاغلی ذکرالله ستانکزی د فیض الله ستانکزی زوی خپل مونو ګراف می د اختصاصی مجازی شبکي ترعنوان لاندی سرته رسولی دي زه نظیفه ویس د لارښود ښونکی په توګه د نوموړی مونوګراف تاید او تصدیق کوم . په درنښت نظیفه ویس دژوری محترم هیت : ۱ ۲ ۳ دپورته توضیحاتو په اساس پورتنی مونوګراف تاید او په بریالتوب سره یی له دی مونوګراف څخه دفاع کړی ده چی دا مونوګراف د اړوند دیپارټمټ د مونګرافونو په کتاب کی په دی شماره ثبت شوي دی په درنښت دتخنیکی او مسلکی ښونکو دروزنی داکاډمي تدریسی مرستیاله آغلی عزیزه فیضی د معلوماتی تکنالوژی د دیپارټمنټ امر ښاغلی دشبکی متخصص حفیظ الله نظری ستانکزی دتخنیکی اومسلکی ښوونکو دروزنی داکاډمي عمومی امر ښاغلی انجینر همت الله امین زی کمپيوټر