د طبیعي منظر ګوټ ساتنه
د طبیعيمنظر ګوټ ساتنه د طبیعي منظر د کچې ساتنه؛ په انګلیسي: - د طبیعيمنظر د مدیریت لپاره یوه کُلګروهه هولیسټیک تګلاره ده، چې غواړي لهدې لارې د یوه ټاکلي طبیعيمنظر په واړو برخو کې د طبیعت ساتنې او اقتصادي فعالیتونو رقابتي موخې پلي کړي. کېدای شي د طبیعيمنظر ګوټ ساتنې هڅې ځیني وخت د اقلیمي بدلون په موخه ترسره شي. ځیني وخت کېدای شي د یوې بلونجې تګلارې په توګه د ودانیزو، ښاري، صنعتي او سیمو د ساتنې لپاره وکارول شي. په نړۍ کې ګڼشمېر ستونزې لکه بېوزلي، د خوړو خوندیتوب، اقلیمي بدلون، د اوبو خوندیتوب، ځنګلوهنه او بیولوجیکي تنوع کمښت، سره تړلې دي. د بېلګې په توګه: له بېوزلۍ څخه د وګړو خلاصون کېدای شي د لګښت کچه لوړه او د اقلیمي بدلون لامل وګرځي؛ د کرنې او بزګرۍ پراختیا ګواکې د اوبو کمښت ته لا زور ورکړي او له امله یې ټولنیز چاپېریال زیانمن شي. د طبیعيمنظر مدیریت پلویان په ټینګار سره وایي، له هغه ځایه چې دغه ستونزې سره تړاو لري، نو د طبیعيمنظر ګڼشمېر سترو ګټو ته په کتو سره، د نوموړو ستونزو اوارولو لپاره همغږو تګلارو ته اړتیا ده. د دطبیعيمنظر د ګټو په هکله کېدای شي دغه بېلګه بیان کړو: د یوه سیند حوزه کولای شي د کلیو او بانډو او کرنې لپاره اوبه، د وګړو او صنایعو لپاره لرګي او خوراکي محصولات او د بېلابېلو نباتاتو او ژویو لپاره ګډ چاپېریال تامین کړي؛ او د دغو ګټېاخېستونکو هر غړی یو پر بل باندې اغېزمنه پایله درلودلای شي. طبیعيمنظر، په ټولیز ډول، خورا ارزښتمن ګڼل کېږي او د نړیوالو دولتي بنسټونو، دولتي چارواکو او څېړنیزو موسسو له لورې ساتنې ته اړتیا لري. په دغه تګلاره کې پرتې ستونزو په توګه، کولای شو د څارنې په تړاو ستونزو، او تګلارې ته د اړوندو غښتلو تعریفونو او ګړنو زیاتولو ته اشاره وکړو. تعریفونه ګڼشمېر ورته او ګډ تعریفونه او ګړنې شتون لري، خو ډېري یې سره ورته معناوې افاده کوي. د بېلګې په توګه، یو اوږدپایه طبیعيمنظر پرته لهدې چې د راتلونکو نسلونو د اړوند اړتیاوو د پوره کولو وړتیا پر وړاندې ګواښ رامنځته شي، اوسمهاله اړتیاوې پوره کوي. د طبیعيمنظر د ساتنې تګلاره کېدای شي د هغه مفهومي چوکاټ په توګه وانګېرل شي چې په هغه کې د یوه طبیعيمنظر ذینفع غړي د رقابتي ټولنیزو، اقتصادي او چاپېریالي موخو د پوره کولو لپاره هوډ کړی وي. له ځمکې یا طبیعت څخه د د واحدې ګټېاخېستنې پرځای، هڅه کېږي ترڅو د بېلابېلو ذینفعو غړو د ګټې له خوندیتوب څخه ډاډ ترلاسه شي. د طبیعيمنظر د ګوټ ساتنې ټولو شِیماګانو پيل ټکی باید د طبیعيمنظر د ارزښت په هکله یو پوهاوی وړاندې کړي. د طبیعيمنظر د ارزښت ډګر د ښکلاپېژندنې له پولو څخه اوړي؛ په هغه کې د یوې سیمې د ټولنو، کلتوري میراث او پراختیا، اقتصاد، او همدا راز د ځنګلي ژویو ژوند او طبیعي سرچینو د ملاتړ لپاره د طبیعيمنظر د کارکړنو د څرنګوالي په هکله پوهاوی هم راتاو شوی دی. د طبیعيمنظر اهمیت باید په دقیقه توګه د منل شویو میتودپوهنو له لارې وارزول شي. طبیعيمنظر د اهمیت اړوند ارزونه به د ګوټ یا پراخواليکچې د ټاکلو پر مهال مرسته وکړي ترڅو څرګنده شي چې د کوم طبیعيمنظر لپاره د کوم ګوټ په پام کې نیول، وړ برېښي. د طبیعيمنظر ګوټ یا پراخوالی یوازې پهدې معنی نهدی چې اړوند ګوټ ډېر لوی په پام کې ونیول شي؛ معنی یې په یوه سم او وړ ګوټ کې د ساتنې عمل ترسره کول او هم د طبیعيمنظر هم اوسني او هم پخواني انساني غړو په پام کې نیول دي. مخینه په انګلیسي کې د ګړنه له هالنډي څخه پور اخېستل شوې ده، چې په هالنډي کې د په بڼه لیکل کېږي؛ مخینه یې ۱۶۶۰ زېږدیزې لسیزې ته ورګرځي او له آره، انځور یا نقاشي ته ویل کېږي. وروسته بیا په ۱۹۱۶ ز کې د یوه کړ فعل په توګه وکارول شو. آلماني جغرافیهپوه کارل ترول په ۱۹۳۹ ز کې د آلماني ګړنه رامنځته کړه، چې پښتو معنی یې د طبیعيمنظر چاپېریالپوهنه ده. هغه، خپل د فعالیت د یوې برخې په توګه، دغه څانګهییزه ګړنه او د طبیعيمنظر چاپېریالپوهنې ګڼشمېر نور لومړني مفهومونه وپنځول، چې په هغو کې، د چاپېریال، کرنې او نباتاتو ترمنځ د تعامل د مطالعاتو په موخه د هوایي عکس شننې کارول هم راچاپېر دي. د انګلستان په هکله کولای شو ووایو چې په دغه هېواد کې د د طبیعيمنظرونو ساتنې لړۍ په ۱۹۴۵ ز کې، د دولت ته د انګلستان او وېلز ملي پارکونو په اړه راپور له خپرېدلو سره سمه پیل شوه. د ملي پارکونو او د ښار شاوخوا سیمو ته د ۱۹۴۹ ز قانون د خورا طبیعي ښکلو سیمو د رامنځته کولو په موخه ځیني مقررات وضع کړل. شمالي ایرلنډ هم، د مېلهځای سیمو په هکله د ۱۹۶۵ ز کال قانون له تصویبولو وروسته، دې ته ورته سیسټم لري. لومړی په ۱۹۵۶ ز کې وضع شو او وروستی یې په ۱۹۹۵ ز کې رامنځته شو. د کلیو طبیعيمنظر د مطالعه لپاره د اروپا دایمي غونډې بنسټ ډبره په کال ۱۹۵۷ ز کې کېښودل شوه. د اروپا طبیعيمنظر کنوانسیون په ۱۹۹۴ ز کې د اروپا شورا د سیمهییزو او ځایي چارواکو کنګرې له لورې پیل، په ۲۰۰۰ ز کې د وزیرانو د شورا لهخوا تصویب او په ۲۰۰۴ ز کې لازمالاجرا وګرځېد. د ساتنې کمېټه په ۱۹۸۰ لسیزه کې د طبیعيمنظر چاپېریالپوهنې ساینس ته پام وګرځاوه. سرچینې