اوټوبا کوګوانو
اوټوبا کوګوانو، د جان سټوارټ په توګه هم پېژندل کېږي چې په ۱۷۵۷ ز کې زېږېدلی او له ۱۷۹۱ز نه وروسته مړ شوی دی. د لوېديځې افريقا اوټوبا د مرئيتوب له منځه وړلو پلوی، سياسي فعال او د طبيعي حقونو فيلسوف و، چې د اتلسمې پېړۍ په وروستۍ نيمايي کې په برلين کې يو فعال و. د ديارلس کلنۍ په عمر په د سرو زرو ساحل کې ونيول شو او د مریي په توګه وپلورل شو، چې په لوېديځ هند کې ته ولېږدول شو. نوموړی په ۱۷۷۲ ز کې د يو سوداګر له خوا وپېرل شو، چې هغه له ځانه سره انګلينډ ته یووړچې هملته يې ليک او لوست زده او خپلواک شو. د او دوو تنو هنرمندانو لپاره په کار کولو سره له ځينو بریتانوي سياستپوهانو او کلتوري څېرو سره اشنا شو. هغه په بریتانيا کې د افزیقا زامن په نامه، د مریيتوب له منځه وړلولپاره، له يوې افريقايي ډلې سره يو ځای شو. د ژوند لومړي وختونه هغه د اوټوبا کوګوانو په نامه په ۱۷۵۷ز کې د سرو زرو ساحل چې اوس ګانا سيمه ده په کې وزېږېد. نوموړی يو و او کورني يې سيمه یيز رئيس ته نږدې وه. کوګوانو د ۱۳ کلنۍ په عمر له يوه ډله کوچنيانو سره ونيول شو، د مریي په توګه وپلورل شو او د مریيانو د لېږد په يوه بېړۍ کې له نه ته ولېږدول شو. نوموړي په کې په يوه کرونده کې تر هغې کار وکړ چې په ۱۷۷۲ ز کې د يوه انګریز سوداګر له خوا وپېرل شو او له ځان سره يې انګلستان ته یووړ او په پای کې خپلواکي ورکړل شوه. نوموړی د ۱۷۷۳ ز اګسټ په ۲۰مه د جان سټوارټ يو ۱۶ کلن تورپوستی په توګه د مسيحي ډله ده پيروی شو. ابولیتیونیست کوګوانو په ۱۷۸۴ ز کې د او د هغه د مېرمنې دوو هنرمندانو له خوا د يوه نوکر په توګه وګومارل شو، چې د همدوی په واسطه د هغه وخت د بریتانيې د سياسي او کلتوري لارښوونکو څېرو ورته پام شو. د یادو څېرو له ډلې شاعر او يادولی شو. کوګوانو له او په بریتانيا کې له نورو لوستو هستوګن اشخاصو سره د د افريقا زامن کې فعال شو، چې دا د مریيتوب له منځه وړلو یوه ډله وه چې غړو يې په مکرر ډول د مریيتوب عمل د تورنولو په موخه د هغه وخت ورځپاڼو ته ليکل کول. نوموړي په ۱۷۸۶ز کې د په قضيه کې کليدي ونډه لرله، چې يو تورپوستی و او نږدې و چې ته بېرته ولېږدول شي. کوګوانو له سره اړيکه ټینګه کړه، چې دا هم د مریيتوب له منځه وړونکې ډله وه او مخکې له دې چې بېړۍ حرکت وکړي؛ ورنه يې د د ښکته کولو توان درلود. کوګوانو په ۱۷۸۷ز کې د اټکل له مخې د خپل ملګري په مرسته پر مریيتوب يو بريد تر سرليک لاندې غندونکې ليکنه خپره کړه. د هغه ليکنې د مریيتوب له منځه وړلو او د غلام شوو وګړو د سملاسي خپلواکۍ غوښتنه کوله. نوموړی بحث کوي چې د يوه مریي دنده له مریيتوب نه تېښته ده او د نور مریيتوب د مخنيوي په موخه بايد ځواک وکارول شي. ياده وينا د وخت پاچا درېيم جورج، د وېلس شهزاده او ته چې يو نامتو سياستپوه و،واستول شوه. درېيم جورج د سلطنتي کورنۍ له زياتره نوروغړو سره يو ځای د مریيانو د سوداګرې له منځه وړنې مخالف پاتې شو. کوګوانو څلور کاله وروسته په ۱۷۹۱ ز کې د افريقا د زامنو په ګوته کولو سره د خپل کتاب يوه لنډه نسخه خپره کړه، چې په کې يې د لندن د فقير تورپوستو لپاره په کې د يوې مستعمرې رامنځته کولو په اړه د بریتانوي بې پايلو هڅو لپاره غوره ملاتړ په ډاګه کړ. یاد فقير تورپوستي زياتره خپلواک شوي افريقايي الاصل امريکايي مریيان وو، چې د امريکا له انقلابې جګړې نه وروسته په لندن کې ځای پر ځای شوي وو. نور لومړني هستوګن د اسکوشيايي اوسېدونکي وو، چې ژمن تورپوستي دي. د پخواني امريکايي مریيان هم په کې وو، چې ته تلل يې غوره کړي وو. کوګوانو په بریتانيا کې په ځانګړي ډول د افريقايي زده کوونکو لپاره د ښوونځيو د جوړولو غوښتنه وکړه. کوګوانو په ۱۷۹۱ ز کې له کورنۍ سره په کې ته لاړ. د نوموړی وروستی پېژندل شوی ليک په ۱۷۹۱ز کې ليکل شوی دی، چې کتاب ته د ودې ورکولو په موخه له سلو نه زياتو ځايونو ته د سفر يادونه کوي او دا چې نوموړی وپوهېده چې کړه وړه خورا زيات توپيري دي. نوموړي هيله لرله په سيراليون کې افريقايي الاصل بریتانويانو د غوښتل شوې خپلواکې مستعمرې لپاره د اوسېدونکو د ګومارنې په موخه ته سفر وکړي، مګر معلومه نه ده چې ايا سفر يې وکړ که نه. نوموړی له ۱۷۹۱ز نه وروسته، له تاريخي ثبت نه نادرکه شو او اټکل کېږي، چې په ۱۷۹۱ ز يا ۱۷۹۲ ز کې مړ شو. يادګار د ۲۰۲۰ ز په نومبر کې د انګریزانو د ميراث يوه ابي لوحه څرګندوي، چې کوګوانو د لندن په کې په کې کتل شوی دی، چې نوموړي هلته له ۱۷۸۴ ز نه تر ۱۷۹۱ز پورې د له کورنۍ سره ژوند او کار کړی دی. سرچینې