فزیوتراپي(فزیکي درملنه)
د فزیو تراپي پیژند فزیکي درملنه چي د فزیوتراپي په نوم هم یادیږي، د روغتیایې مسلکونو سره تړلی یو مسلک دی چي په شواهدو ولاړې کنزیولوژۍ، الکترونیکي درملنې، د شاک څپو څرنګوالي، تمرینې نسخې د مفصلونو د موبلایز او روغتیایې زده کړې په وسیله د مزمن یا سخت درد، د نرمو نسجونو زخمونه، هغه مفصلونه چي کرپندوکي یې زیانمن شوي وي، د تګ ناروغۍ او فزیکي معلولیتونو په ځانګړي ډول د عضلي سکلیټي، قلبي تنفسي، عصبي او نورور... درملنه کوي. فزیوتراپي د فزیکي ازمایښتونو، تشخیص، رغېدنې، فزیکي لاس وهلو او فزیکي بیا رغونې په وسیله د ناروغ د فزیکي دندو د ښه کولو لپاره استعمالیږي او همدغه کارونه د فزیکي درملنې د ډاکټر په وسیله چي فزیوتراپيست ورته ویل کیږي سرته رسیږي. عمومي کتنه فزیوتراپي هغه ناروغۍ او ټپونه په نښه کوي چي د ناروغ وظیفوي وړتیاوي محدودوي لکه تګ ورځنۍ چاري او نور فعالیتونه. د فزیوتراپي په وسیله کولای شو همدا محدودیتونه له منځه یوسو او ناروغ خپل عادي حالت ته راوګرځوو تر څو په عادي ډول خپلې ورځنۍ چارې مخته یوسي. فزیوتراپیستان تشخیص ته د رسېدو لپاره له انفرادي تاریخچې او فزیکي ازموینو نه ګټه اخلي او کله چي اړتیا وي بیا له لابراتوار او د انځوریزو مطالعاتو لکه - سي ټي سکن - او یا هم د له موندنو نه ګټه اخلي. فزیوتراپي یو حرفوي مسلک دی چي زیاتې تخصصي څانګې لرې لکه عضلي سکلیټي، اورتوپېدي، قلبي تنفسي، عصبي، اندوکراینولوژي، د ماشومانو ناروغي، د ښځو روغتیا، الکترومایوګرافي او داسي نور... فزیوتراپیستان په ډیرو ځایونو کي خپل تمرینونه ترتیبوي لکه خپلو شخصي فزیوتراپي کلینیکونو، هغه کلینیکونو چي ناروغان یې له بستر نه بهر وي، روغتیایې کلینیکونو، بیا رغونکو روغتونو، د نرسینګ اسانتیاوي لرونکو مرکزونو، شخصي کورونو، څیړنیزو او زده کړیزو مرکزونو، ښوونځیو او نورو صنعتي ځایونو کي. تاریخچه فزیوتراپي د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال رامنځته شوه او همدارنګه په لومړ ۍ نړیوالې کي د ټپیانو د توانمندي موندلو لپاره زده کړیز مرکز رامنځته شو. په زیږدیز کال کي په انګلیستان کي د ماشومانو د ګوزڼ ناروغۍ د زیاتیدو سره هم مهاله د امریکایي ډاکټرانو یوې ډلې ددې هیواد نه د لیدنې پر وخت د درملنې له یوې طریقې څخه چي مساج، تمرینې درملنه، تودول او داسي نور ورکي شامل و ګټه پورته کړه چي د درملنې دا طریقه د فزیوتراپي په نوم پیژندل کیدله. په زیږدیز کال کي د اغلې مک میلان په ریاست د امریکا د ښځو د فزیوتراپي انجمن تاسیس شو چي وروسته د یاد انجمن نوم د امریکا د فزیوتراپي انجمن ته بدل شو او همدارنګه ښځو ته پکې د غړیتوب اجازه ورکړل شوه په دغه وخت کي ددې انجمن غړي له کسو کم و. د دویمې نړیوالې جګړې او د ماشومانو د ګوزڼ سراسري اپیډمې په ظاهریدو سره د او لسیزو په اوږدو کي د فزیوتراپي مسلک له ښه استقبال سره مخ شو او همدارنګه د انجمن د غړو شمېر کسانو ته ورسېد. اې پي ټې اې چي یو ملي حرفوي سازمان دی، هدف یې د فزیوتراپۍ زده کړې او څیړنو ته وده ورکول دي. د فزیوتراپي تاریخچې ته لنډ کتنه -زیږدیز ـ په مه زیږدیزه پیړۍ کي ډاکټر ګیلبرټ د بریښنایې درملنېالکتروتراپي مډرنې پوهې ته په انګلیستان کي پراختیا ورکړه. ـ د الکتروتراپي لومړنی کتاب د جان وسلي په وسیله په انګلېسې ژبه ولیکل شو - زیږدیز ـ په کال کي پالمر مانیپولېشن کایروپرکتیک ته پراختیا ورکړه. ـ فین سن د ماورای بنفش وړانګو په واسطه د میکروب وژنې اهمیت په اثبات ورساوو. ز کال ـ په پنسیلوانیا کي د فزیوتراپي د لیسانس لومړنی سند وړاندي شو. کال ـ اغلې ماري مک میلان د امریکا په متحده ایالاتو کي د لومړنۍ فزیوتراپیستې په حیث وپېژندل شوه، هغې خپلې زده کړې په انګلیستان کي بشپړه کړې او په کال کي بیرته متحده ایالاتو ته وګرځېده. کال ـ د امریکا د ښځو د فزیتراپې انجمن د اغلې مک میلان پت واسطه تأسیس شو. ـ د فزیوتراپي نشریه چي یوه ځانګړې مجله ده، د کال په مارچ میاشت کي یې په کار پیل وکړ. کال په زیږدیز کال کي د امریکا د ښځو د فزیوتراپي انجمن نوم د امریکا د فزیوتراپي انجمن ته بدل شو. کال ـ د طبابت تخصص په فزیکي طیب کي پراختیا ومونده، ډاکټرانو د فزیوتراپیست نوم لري او فزیاتریست ته یې بدل کړ، په همدې ترتیب د فزیوتراپي ټکنیشنانو د ټکنیشن کلمه لري کړه او په خپل نوم کي یې د فزیوتراپیست له کلمې نه ګټه واخیسته. - کلونه ـ د توان ورکونې مفهومونه چي په دویمه نړیواله جګړه کي وپېژندل شو. د فزیکي طیب د تخصص سبب وګرځېد، په زیاتره مؤسیسو کي د فزیوتراپي خدمتونه یواځي فزیوتراپیستانو ته په ورتلو سره اسانه او د لاسرسي وړ شول کال ـ په زیږدیز کال کي د فزیوتراپي نړیوال کنفدراسیون تأسیس شو کال ـ لومړنيو بالینې متخصیصینو د قلبي- ریوي فزیوتراپي په برخه کي تصدیق پاڼې تر لاسه کړې. کال ـ د فزیوتراپي د حرفوي دکتورا لومړنۍ ورودې برنامه د کراتین په پوهنتون کي پرانستل شوه، چي خپل لومړنۍ زده کړیالان یې په کال کي فارغ کړل.