جهلم سيند
د جهلم سیند د همالیا د پیر پنجال په پښو کې د ویرینګ له یوه چینې څخه سرچینه اخلي او د سری نگر د دال جهيل څخه اوبه اخلي. د غرنۍ سیمې په توګه، د هغې تیریدل تنګ کیږي. دا په چکوتي کې د کنټرول کرښې څخه مظفرآباد او کوهالا پورې لیدل کیدی شي. د جهلم سیند په مظفر آباد کې د نیلم سیند سره یوځای کیږي او د کنهر سیند په راره مصطفی آباد کې د پونچ سیند سره یوځای کیږي. د جهلم سيند د سلطان پور ځای ته رسيږي او د ميدانونو له لارې بهيږي او پاکستان ته ننوځي او جنوب لويديځ ته بهيږي او په تريمون بيراج کې د چناب سيند سره يو ځای کيږي، دا د لويديځ پنجاب يو له مهمو سيندونو څخه دی. دا ټول سیندونه پنجند ته نژدې د سېند سیند سره یو ځای کیږي. په سلطان پور منګلا کې یو لوی بند جوړ شوی او د سیند اوبه دې بند ته بهیږي. دا د سلطان پورمنګلادم په نوم یادیږي. د دې اوبه د اوبو لګولو او بریښنا تولید لپاره کارول کیږي. د جهلم سیند په پاکستان کې د جهلم ، ملکوال او خوشاب له میدانونو څخه تیریږي او د جهنګ ولسوالۍ په تریمون کې د چناب سیند سره یوځای کیږي . منګلا ډیم په ۱۹۶۷ کې د جهلم په سیند باندې د سلطان پور ضلعې جهلم او د موزې ضلعې میرپور په پوله جوړ شوی او په هغې کې ۵.۹ میلیونه ایکړه فټه اوبه زیرمه کیدی شي. د جهلم له سیند څخه دوه کانالونه ایستل شوي دي، د لوئې جهلم کانال په ۱۹۰۱ کال کې د ګجرات ولسوالۍ له مقام رسول څخه ایستل شوی، د هغې دوه نورې څانګې د جهنګ ولسوالۍ شمالي برخه له خره دره مشین څخه خړوبوي، پورته جهلم په ۱۹۱۵ کال کې جوړ شوی دی. دا اوبه له منګلا څخه د چناب سیند ته بهیږي. د رسول بیراج څخه د رسول قادر لینک او چشمه جهلم لینک کانالونه ایستل شوي دي. د جهلم او چناب د سيند تر منځ سيمه د دواب چچ په نامه ياديږي. لويديځه برخه يې تال نومېږي. د لوى جهلم کانال په رسول بيراج کې د سيند له سيند څخه تيريږي، کوم چې د پاکستان د شاه پور ولسوالۍ خړوبوي. د رسول د اوبو د برېښنا پروژه د هغه په غاړه ده. نهرپر جهلم منګلا د آزاد کشمیر د سیمې نه لرې کړی شوې ده. او د ګجرات ولسوالۍ ځینې سیمې خړوب شوي دي. د اوبو لګولو سربیره، دا سیند د کشمیر په ایالت کې د صادراتو لپاره د لرګیو ترټولو لوی او اسانه سرچینه ده. د لوی سکندر او پورس ترمنځ جګړه د همدې سیند پر غاړه شوې وه. مقدوني سکندر د دې بریا د یادولو لپاره د جهلم سیند په غاړه دوه ښارونه جوړ کړل. لومړی ښار په هغه ځای کې و چې جګړه روانه وه. او بل د سیند په غاړه د یونان په کمپ کې میشت وو. دا ښار د سکندر اعظم له خوا د خپل محبوب آس بوسیفالوس ته منسوب شوی و، چې په دې جګړه کې کارول شوی و، د جهلم اوسنی ښار په دې ځای کې میشت دی. په جهلم ولسوالۍ کې د رتتس مشهوره کلا هم شته چې د شېرشاه سوري له خوا د ګکھر د جنګياليو د جګړې لپاره جوړه شوې وه، د دې تر څنګ د منګله کلا هم شته چې د سلطانپور کلا د بند د جوړولو پر مهال ويجاړه شوې وه. سرچينې انځورتون سيندونه هند پاکستان هند او پاکستان