په هند کې د ښځو رايه
په هند کې د ښځو د رايې ورکولو غورځنګ، د بریتانوي واکمنۍ لاندې په استعماري هند کې د هندي ښځو د سياسي حق لپاره مبارزه وکړه. د رايې ورکولو څخه هاخوا، غورځنګ د استعمار دورې په بهیر کې د ښځو د حق او دفتر درلودلو لپاره مبارزه کوله. کله چې په ۱۹۱۸ ز کې بریتانيې د ملکيت لرونکو ښځو ته د رايې ورکولو محدود حق ورکړ، قانون د سترواکۍ په نورو برخو کې د بریتانوي اتباعو په حق کې پلی نه شو. سره له دې چې بریتانوي کميسيونونو ته د نارينه او ښځينه وو غوښتنې ولېږل شوې، چې د هندي مېرمنو د رايې قوانين وارزوي؛ د مونټاګو چيلمسفورډ په اصلاحاتو کې د ښځو غوښتنې له پامه غورځول شوې وې. په ۱۹۱۹ ز کې احساساتي غوښتنې او راپورونه چې د ښځو لپاره له رايې ورکولو څخه ملاتړ کوي، د رايې ورکوونکو له خوا د هند دفتر او د مشرانو او عوامو جرګې ګډې انتخابي کميټې ته وړاندې شول، چې د سوېلي حوزې رايې ورکولو حق کمېټې د ټاکنيزو مقرراتو د اصلاحاتو نهايي کولو لپاره غونډه کوله. که څه هم دوی ته د رايې ورکولو حق نه و ورکړل شوی او نه هم په ټاکنو کې د درېدو حق. د هند حکومت د ۱۹۱۹ ز قانون ولايتي شوراګانو ته اجازه ورکړه، چې معلومه کړي، ايا ښځې کولی شي رايه ورکړي، په هغه حالت کې چې دوی دقيق ملکيت، عايد يا تعليمي کچې پوره کړي. د ۱۹۱۹ ز او ۱۹۲۹ ز کلونو ترمنځ ټولو بریتانوي ولايتونو او ډېری شاهي ايالتونو ښځو ته د رايې ورکولو حق ورکړ او په ځينو مواردو کې يې اجازه ورکړه چې، په سیمه ییزو ټاکنو کې نوماندې شي. لومړۍ بريا په ۱۹۱۹ ز کې د مدراس په ښار کې وه، ورپسې په ۱۹۲۰ ز کې د تراوانکور سلطنت او جالوار ايالت او په ۱۹۲۱ ز کې په بریتانوي ولايتونو کې د مدراس ولسمشري او د بمبيي ولسمشري يادولی شوو. د راجکوټ ايالت په ۱۹۲۳ ز کې مېرمنو ته د بشپړې رايې ورکولو حق ورکړ او په همدې کال کې د هند په مقننه شورا کې د خدمت لپاره په لومړي ځل دوه مېرمنې وټاکل شوې. په ۱۹۲۴ ز کې د موډيمن کميټې يوه بله څېړنه وکړه او سپارښتنه يې وکړه، چې د بریتانيا پارلمان ښځو ته اجازه ورکړي، چې په ټاکنو کې نوماندې شي. همدې سپارښتنې په ۱۹۲۶ ز کې د رايې ورکولو په حق کې یې اصلاحات رامنځته کړل. په ۱۹۲۷ ز کې سايمن کميسيون، د هند د نوي قانون د جوړولو لپاره وټاکل شو. دا چې په کميسيون کې هېڅ هندي نه و، ملتپالو د دوی د جلسو د بايکاټ وړانديز وکړ. دې کار د ښځو ډلو تر منځ درزونه رامنځته کړل، چې له يوې خوا د عمومي رايه ورکوونې په ملاتړ او له بلې خوا د تعليمي او اقتصادي معيارونو پر بنسټ، د محدودو رايو د ساتلو په ملاتړ يو ځای شوې وې. کميسيون د مدني حقونو د غځولو په اړه د بحث لپاره د ګردي ميز کنفرانسونو جوړولو سپارښتنه وکړه. د ښځو په محدودو معلوماتو سره، د درېيو ګردي مېزونو راپور د بریتانيا د پارلمان ګډې کميټې ته واستول شو، چې د رايې ورکولو عمر يې د ملکيت او سواد محدوديتونو د ساتلو او د دوی په مدني حالت کې د مېرمنو وړتيا په پام کې نيولو سره ۲۱ ته راټيټ کړ. په ولايتي مقننه قوه کې د ښځو او توکميزو ډلو لپاره يې ځانګړې ونډه هم برابره کړه. دا مقررات د هند د حکومت په ۱۹۳۵ ز قانون کې شامل شوي وو. که څه هم دې قانون ټاکنيزه وړتيا وغځوله، مګر قانون بيا هم په هند کې يوازې ٪۲.۵ ښځو ته د رايې ورکولو اجازه ورکړه. د رايې د پراخولو لپاره نور ټول فعاليتونه په ملتپال غورځنګ پورې تړلي وو، چې خپلواکۍ ته يې د ښځو د مسئلو په پرتله لومړيتوب ورکاوه. په ۱۹۴۶ز کې هغه وخت چې د هند اساسي قانون مجلس وټاکل شو، ۱۵ څوکۍ ښځو ته ورکړل شوې. دوی د نوي اساسي قانون په مسوده کې مرسته وکړه او د ۱۹۴۷ ز کال په اپريل کې جرګې د عمومي رايې ورکولو له اصل سره موافقه وکړه. د جولای په مياشت کې د ټاکنو لپاره شرایط تصويب شول. هند د اګست په مياشت کې له انګلستان څخه خپله خپلواکي ترلاسه کړه او د رايې ورکوونې د رولونو چمتو کول، د ۱۹۴۸ ز په پيل کې پيل شول. د رايې ورکولو او ټاکنو لپاره وروستي احکام، د جون ۱۹۴۹ ز اساسي قانون مسودې ته شامل او د ۱۹۵۰ ز کال د جنوري په ۲۶مه د هند د اساسي قانون د تطبيق نېټه نافذ شول. یوه لنډیز په ۱۸۹۰ ز لسيزه کې په هند کې د هند د ملي کانګرس له رامينځته کېدو سره ملت پالنه نشنلېزم راپورته شو. د لومړۍ نړيوالې جګړې راتګ او د خپلواکۍ يا په خپله خوښه پرېکړې په څېر اصطلاحاتو په تبليغاتي بيانونو کې کارونې د منځنۍ طبقې هنديانو په مينځ کې د نږدې بدلون هيلې رامنځته کړې. د انګليسي زده کړې لرونکو هغو اشرافو لپاره، چې په عمده ډول ښاري شوي او په مسلکي عايد پورې تړلي وو، د بریتانيا واکمني ګټوره وه، مګر دوی په دې هم پوه شول، چې د دوی په مېرمنو محدوديتونه د دوی په مسلک اغېزه کوي. د ښځو د بېلولو عمل په دې معنا دی، چې دوی نه شوای کولی ماشومان لوستي کړي يا د کوربه د کور مېرمن په توګه خدمت وکړي او يا هم خپلو مېړونو په پرمختګ کې مرسته وکړي. هندي مېرمنو چې د نولسمې پېړۍ راهيسې يې په اصلاحي فعاليتونو کې برخه اخيستل پیل کړي وو، د بدلون احتمال هم وليد. دوی خپلې هڅې د سياسي حقونو او په ځانګړې توګه د رايې ورکولو په غوښتنو کې زياتې کړې. له هندي ملتپالو سره يو ځای شوې، هندي فيمينسټانو د بریتانوي رايې ورکونکو او له خپل حکومت څخه د ملاتړ غوښتنه وکړه، چې د يوه متحد هويت يا د ښځو د غوښتنو د يوې ټولګې سيټ د پرمختګ مخه يې ونيوله. د هند لپاره د دولت منشي اسټن چيمبرلين په هند کې د بریتانيې د واک د کمولو مخالف و او هغه کسان يې تورن کړل، چې د بریتانوي واکمنۍ په چارو کې د لاس وهوونکو په توګه د هندي شهزادګانو د مشورې لپاره ان د منځنيو وړانديزونو ملاتړ يې وکړ. کله چې هغه په ۱۹۱۷ ز کې له واکه لرې شو، د هغه ځای ناستي اډون مونټاګو د هند د وايسرای لارډ چيلمسفورډ سره سيمه یيزو حکومتونو ته د بریتانوي ځواک د محدود سياسي واک د لېږد لپاره، د سلا مشورې د تنظيم کولو منظوري ترلاسه کړه. د غورځنګ پيل ۱۹۱۷ز ۱۹۱۹ ز په ۱۹۱۷ ز کې مارګريټ کازينس په اډيار مدراس کې د ښځو هندي ټولنه جوړه کړه، تر څو د ښځو لپاره يوه وسيله جوړه کړي چې د حکومت په پاليسۍ اغېزه وکړي. دې سازمان په مساوي حقونو، د زده کړو په موکو، ټولنيزو اصلاحاتو او د ښځو په رايه ورکولو تمرکز وکړ. د بنسټ اېښودونکو غړو کې ايس امبوجامل . ، ايني بيسنټ ، کمالاديوي چټوپاډيا ، ماري پونين لوکوز ، بيګم حسرت موهاني ، سرلاباي نايک ، دھنونتي راما راو ، متولکشمي ريډي ، منګالاممل ساداسوير ، او هيراباي تاتا شاملې وې. بيسانت ولسمشره او ټاټا عمومي منشۍ نومول شوې وه. د مونټاګو سره د ليدونکو د خوندي کولو په لټه کې د کازينس يوغوښتنليک ولېږه، چې د ښځو لپاره د تعليمي او ټولنيزو اصلاحاتو د بحث غوښتنه يې کوله. کله چې دا په دې دليل رد شوه، چې د کميسيون څېړنه يوازې په سياسي موضوعاتو پورې محدوده وه، هغې خپل غوښتنليک بيا وکوت او دا ځل يې د ښځو د سياسي غوښتنو په وړاندې کولو تمرکز وکړ. کله چې دا د ۱۹۱۷ز کال د دسمبر په ۱۵ تصويب شو، سروجني نايډو له ټول هند څخه د ۱۴ مخکښو مېرمنو د يوه پلاوي مشري وکړه، چې د هند د حکومت له خوا تر پراختيا لاندې نوي مدني قانون کې د ښځو د رايې ورکولو حق د شاملولو غوښتنه وکړي. د نايډو او کازينس سربير، د پلاوي په غړو کې بسنټ ، پاروتي اممل ، مېرمن گروسوامي چيټي . ، ناليني باي دلوي ، ډوروتي جناراداسا ، ډاکټره ناګوتاي جوشي . چې وروسته د راني لکشميباي راجواډ په نوم مشهوره وه، سريمتي کملاباي کيبي ، مېرمن زي لازاروس . . ، موهاني ، سريماتي ايس نايک . ، سريماتي سرينګامما او ټاټا شاملې وې. په فزيکي ډول د ښځو د موجوديت سربېره، د فرانسېسکا ارونډل ، ابالا بوس ، سرالا ديوي چوهدراني ، آغلې مظور الحق . --، اوما نهرو ، مېرمن ار وي نيلاکاناټا . . . ، اغلې ايچ پيټټ . ، رامابی راناډي او شرېماټي پاډمابی سنجيوا راو له خوا مونټاګو ته د ملاتړ ټلیګرافونه استول شوي وو. سرچينې او ياداښتونه