دیوبند دار العلوم
د دیوبند دار العلوم دیوبند مدرسه د اسلامي نړۍ د ستر پوهنتون الازهر پوهنتون څخه وروسته د نړۍ دویمه ستره سرچینه ده چې د اسلامي، او مروحه علومو د خړوبولو لپاره ورته د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه مسلمانان راځي. هندوستان کې د برتانیایي ښکېلاک په پېر کې د شاه ولي الله دهلوي غورځنګ پرمخ بیولو، د هندي مسلمانانو جدا پېژندګلوۍ پر خپل ځای بیا راژوندۍ کونه، د حنفي مسلک د تدریس مسند بیا روښانولو، د اسلام دوښمنانو، هندوستاني مشرکینو او عیسوي دعوتګرو د ناپاکو موخو د مخنیوي لپاره چې کومې سترې اداری خپل رول په ښه ډول ترسره کړ، هغه د دیوبند دار العلوم مدرسه وه. د بسټ اېښودو وجه ز خپلواکۍ جګړې له ماتې وروسته د مسلمانانو سیاسي او اقتصادي زوال سره سره د دوي اخلاقي، کولتور، دین او ټولنیزو چارو باندې هم ډېر بد اغېر پرېوت. د مسلمانانو ملي تشخص په خطر کې لوېدلی و، که له یوه اړخه د ډلي له سقوطه وروسته د رحیمیه مدرسې دروازې بندې کړای شوی، نو له بل اړخه له دین څخه د مسلمانانو د بیزارۍ لپاره ډول ډول ناولې هڅې روانې وی، په دې وخت کې دا اړینه وه چې مسلمانانو ته د اسلام اصلي څېره روښانه او وپېژندل شي، د جهاد او شهادت جذبه یوه ځل بیا راتازه کړي، چې هسې نه د هسپانیې او عثماني خلافت په څېر یو ځل بیا د مسلمانانو ځواک له منځه یوونه ړل شي. بنسټ خدمتونه له دیوبند دار العلومه فارغ شوي علماء شیخ الهند مولانا محمودحسن دیوبندی، مولانا سید احمد حسن امربهی، مولانا خلیل احمد سهارنپوری، مفتی عزیز الرحمن عثمانی، حکیم الامت مجددالملت مولانا اشرف علی تھانوی، محدث کبیر علامه انورشاه کشمیری، مفتی کفایت الله دهلوی، مولانا اصغر حسین دیوبندی، مولانا فضل ربي د پکلۍ، چې د لوگر ولايت په محمدآغې ولسوالۍ کې وفات شوی، مولانا فضل محمود مخفي، محدث وقت مولانا سید حسین احمد مدنی، مولانا اعزاز علی امروهی، مفتی مهدی حسن شاهجهاں پوری، مولانا محمد الیاس کاندھلوی، علامه ابراهیم کاندھلوی، مولانا شبیر احمد عثمانی، مولانا فخرالدین احمد مراد آبادی، مولانا ظفر احمد عثمانی، مولانا مناظر احسن گیلانی، مصلح الامت مولانا شاه وصی الله فتحپوری، مولانا ډاکټر سیدعبدالعلی حسنیناظم ندوة العلماء لکھنؤ، حکیم الاسلام مولانا قاری محمد طیب دیوبندی، مفتی محمد شفیع عثمانیمفتی اعظم پاکستان، مولانا محمد ادریس کاندھلوی، مولانا بدر عالم میرټھی، مولانا عبدالحفیظ بلیاویمصنف مصباح اللغات، مولانا حفظ الرحمن سیوهاروی، مولانا شریف محی الدین اکرمی بھټکلیسابق قاضی شهر بھټکل، مفتی عتیق الرحمن عثمانی، مولانا حبیب الرحمن اعظمی، مولانا محمد میاں دیوبندی، مولانا محمدمنظور نعمانی، فقیه الامت مفتی محمود حسن گنگوهی، محدث وقت مولانا یوسف بنوری، مولانا مسیح الله جلال آبادی، مولانا سید منت الله رحمانی، مولانا سید ابوالحسن علی ندویناظم ندوة العلماء لکھنؤ، مولانا احتشام الحق تھانوی، مفتی محمود صاحبسابق وزیر اعلیٰ پنجاب پاکستان، مولانا ارشاد احمد قاسمیمبلغ دارالعلوم دیوبند، مولانا محمد سالم قاسمی، مولانا سید اسعد مدنی، مولانا انظرشاه کشمیری، مولانا محمد عمر پالن پوری، مولانا وحید الزماں کیرانوی، مولانا سید شوکت علی نظیر صاحب امام وخطیب جامع مسجد ممبئی، و سرپرست اعلیٰ جامعه حسینیه عربیه شری وردھن، کوکن مولانا قاضی مجاهد الاسلام قاسمی، مولانا برهان الدین سنبھلی، مولانا سید ارشد مدنی، مولانا حکیم محمد عبدالله مغیثیمهتمم جامعه اسلامیه عربیه گلزاریه حسینیه اجراڑه میرټھ، مولانا اسرار الحق قاسمینائب صدر آل انډیا ملی کونسل، مولانا اشرف علی باقوی قاسمیمهتمم دارالعلوم سبیل الرشاد بنگلور، وامیر شریعت کرناټک، مولانا سید ولی رحمانی، مولانا عبدالعلیم قاسمی بھټکلیمدیر نقش نوایت، ونائب ناظم جامعه اسلامیه بھټکل، مفتی سعید احمد پالن پوری شیخ الحدیث دارالعلوم دیوبند مولانا محمد شفیع قاسمی بھټکلیناظم اداره رضیۃ الابرار بھټکل، وسابق مهتمم جامعه اسلامیه بھټکل، مولانا آمان الله صاحب متهمم جامعه حسینیه عربیه شری وردھن، کوکن، مولانا خالد سیف الله رحمانی، مولانا مسعود احمد هاشمیبانی ومهتمم مدرسه احیاء العلوم شیموگه، مولانا سید محمود مدنی مولانا شمس الحق افغاني و داسې نور...ا و د شاه ولي الله د تحریک تسلسل دیوبندیزم څه شی دی؟ تصنیف او تالیف زوال له علي ګړ سره مخالفت دیوبند او کانگریس د جمعیت العلمایې هند بنسټ پهلی جنگ عظیم کے بعد میں کئی هم خیال سیاسی گروپوں سے مل کر علمائے دیوبند نے جمعیت العلمائے هند کے نام سے ایک تنظیم قائم کر دی۔ دیوبند او علامه اقبال د زیاتو معلوماتو لپاره ولوئ اهل سنت والجماعت دیوبندي علماوو مسلک اهل سنت والجماعت علماوو لنډ عقاید د دیوبندي علماوو خدمتونه جنت البقیع کې دیوبندي علماوو قبرونه نمبر شمار اسمائے گرامی علمائے دیوبند تاریخ وفات حالات کیلئے دیکھئے. ۱- شاه عبد الغنی محدث دهلوی ۱۸۷۹ء تذکرة الرشید. ۲- مولانا مظفر حسین کاندھلوی ۱۲۸۳ھ تذکرة الخلیل. ۳- شاه رفیع الدین دیوبندی ۱۳۰۸ھ تذکره علمائے دیوبند. ۴- مولانا سید جمیل احمد مهاجر مدنی ۱۳۲۲ھ نقش حیات. ۵- مولانا سید محمد صدیق مهاجر مدنی ۱۳۳۱ھ نقش حیات. ۶- مولانا سید احمد مهاجر مدنی ۱۹۳۹ء نقش حیات. ۷- مولانا خلیل احمد سهارنپوری ۱۳۴۶ھ تذکرة الخلیل. ۸- مولانا سید محمود احمد مدنی ۱۹۷۱ء نقش حیات. ۹- مولانا شیر محمد گھوټوی ۱۳۸۶ھ بزم اشرف کے چراغ. ۱۰- مولانا عبد الشکور دیوبند ۱۹۶۳ء. ۱۱- مولانا شیخ عبد الحق نقشبندی مدنی. ۱۲- مولانا محمد موسیٰ مهاجر مدنی کاروان تھانوی . ۱۳- مولانا بدر عالم میرټھی ۱۹۶۵ء چالیس بڑے مسلمان. ۱۴- مولانا عبد الغفور عباسی ۱۹۶۵ء تذکره عبد الغفور. ۱۵- مولانا انعام کریم ۱۹۷۹ء بینات اگست ۱۹۸۹ء. ۱۶- شیخ الحدیث مولانا محمد زکریا ۱۹۸۲ء سوانح شیخ. ۱۷- مولانا عبد الحنان ۱۹۸۶ء بینات جون ۱۹۸۶ء. ۱۸- مولانا قاری فتح محمد پانی پتی ۱۹۸۷ء بینات جولائی ۱۹۸۷ء. ۱۹- مولانا هاشم بخاری ۱۹۸۸ء سلوک واحسان رجب ۱۴۰۸. ۲۰- مولانا سعید احمد خان ۱۹۹۸ء بینات دسمبر ۱۹۹۸ء. ۲۱- ډاکټر شاه حفیظ الله سکھروی ۲۰۰۰ء محاسن اسلام خصوصی نمبر. ۲۲- صوفی محمد اقبال ۲۰۰۰ء مرد باصفا. ۲۳- مفتی عاشق الٰهی ۲۰۰۲ء یادگار اسلاف. ۲۴- سید حبیب محمود احمد مدنی ۲۰۰۳ء ندائے شاهی. ۲۵- مولانا رشید الدین ۲۰۰۳ء بینات. ۲۶- مولانا منطور احمد الحسینی ۲۰۰۵ء پیکر اخلاص. ۲۷- مولانا عبد القدوس دیوبندی . جنت المعلیٰ کې دیوبندي ښخ علماء ۱- حاجی امداد الله مهاجرمکی ۱۸۹۹ء حاجی امداد الله ۲- مولانا رحمت الله کیرانوی ۱۳۰۸ھ ۳- مولانا صادق الیقین ۱۹۰۶ء تذکرة الرشید ۴- مولانا محمد سعید کیرانوی ۱۹۳۹ء ۵- مولانا حبیب الله فرزند لاهوری ۱۹۷۴ء ۶- مولانا خیر محمد مکی ۱۹۷۴ء بینات ۷- مولانا محمد سلیم کیرانوی ۱۹۷۷ء البلاغ محرم ۱۳۹۷ھ ۸- مولانا محمد یامین کاندھلوی ۱۹۸۱ء احوال وآثار کاندھله ۹- مولانا مفتی محمد خلیل ۱۹۸۲ء کاروان تھانوی ۱۰- مولانا مسعود شمیم کیرانوی ۱۹۹۱ء ۱۱- مولانا شفیع الدین نگینوی ۱۲- علامه سید عبد الرحمن کاندھلوی ۱۳- مولانا محمد شریف جالندھری ۱۴۰۱ھ البلاغ ذیقعده ۱۴۰۱ھ ۱۴- مولانا مظفر احمد ۱۴۲۶ھ بینات ۱۴۲۶ھ ویب سایټ دارالعلوم دیوبند ویب سایټ دارالعلوم د دارالافتاء ویب سایټ بهرنۍ تړنې دا هم وګورئ دیوبندي قاري محمد طيب قاسمي اشرف علي تهانوي محمد قاسم نانوتوي شاه ولى الله ديوبند دیوبندي اسلامي مدرسې هند اسلامي مدرسې او پوهنتونونه اسلامي ښوونه سهارنپور ښوونیزې اداری د ازادۍ تحریک