د DNA بارکوډ کول
د بارکوډ کول، له یوه ځانګړي جېن یا جېنونو څخه د د یوې لنډې برخې په کارولو سره د ژویو د نوعو پېژندنې یو مېتود دی. د په بارکوډ کولو کې داسې فرض کېږي چې، د دغو برخو له یوې مرجع ټولګې سره د پرتله کولو لهلارې چې دغه مرجع ټولګه د لړیو په نامه هم یادېږي، یوه واحده لړۍ کېدای شي په ځانګړې توګه نوعو ته د یوه ژوندي موجود د پېژندلو لپاره وکارول شي، کټمټ هغسې چې په یوه سوپر مارکېټ کې یو سکنر د بارکوډ د تورو کرښو لهمخې او د مرجع ډېټابېس په مرسته په ګودام کې د یوه توکي پېژندلو لپاره کارول کېږي. دغه بارکوډونه ځینې وخت د ناپېژندل شویو نوعو او د یوه اورګانیزم ناڅرګندو برخو د معلومولو، یا د امکان تر بریده د ژویو یا بوټو ډلبندي کولو، یا د نوعو ځانګړتیاوو د ګډو پولو معلومولو په موخه د ژویو له دودیزې ډلبندي سره د پرتله کولو لپاره کارول کېږي. د بارکوډ کولو په مرسته، د بېلابېلو اورګانیزمي ډلو د پېژندلو په موخه، د جېن بېلابېلې برخې کارول کېږي. د ژویو او ځینو پروټستاګانو لومړني ژوندي موجودات لپاره د بارکوډ کولو په موخه تر ټولو متداوله برخه د سایتوکروم اکسیدېز یا جېن یوه برخه ده چې په مایتوکاندریایي کې موندل کېږي. سربېره پر دې، د بارکوډ کولو لپاره نور مناسب جېنونه، د فنجيګانو لپاره د دنني ترانسکرپ شوي جلا کوونکي او د نباتاتو لپاره دی. مایکراورګانیزمونه د جېن د بېلابېلو برخو په کارولو سره معلومېږي. د بېلګې په توګه: د جېن په پراخه توګه د پروکاریوتونو د پېژندلو لپاره کارول کېږي، په داسې حال کې چې د جېن په مرسته، ډېري وخت مکروبي یوکاریوتونه پېژندل کېږي. د جېن دغه برخې لهدې امله غوره ګڼل کېږي چې د نوعو دننۍ تنوع یې د نوعو ترمنځ تنوع په پرتله لږه ده، چې د بارکوډ تشې په نامه هم یادېږي. د بارکوډ کولو ځینې کارونې په لاندې ډول دي: د نباتاتو د پاڼو پېژندنه، ان هغه مهال چې ګل یا مېوه یې نیولې نهوي؛ د ګرده خپروونکو ژویو پر جسم باندې د راټولو شویو ګردو پېژندنه؛ د حشرو د لاروا پېژندنه، چې کېدای شي د بالغو حشرو په پرتله لږې تشخیصي ځانګړنې ولري؛ یا د یوه ژوي د معدې دننه توکو، لعاب یا فاضله موادو لهمخې د نوموړي ژوي د خوراکي رژیم څېړنه. کله چې له یوه څخه زیات اورګانیزم د لرونکې یوې نمونې په مرسته د اورګانیزمونو د پېژندلو لپاره له بارکوډ کولو څخه ګټه واخېستل شي، هغې ته د مېتابارکوډ کولو ګړنه کارول کېږي؛ د بېلګې په توګه: په سیندونو او لښتیو کې د دیاتومي ټولګو لپاره د مېتابارکوډ کول، چې د اوبو د کیفیت ارزولو لپاره کارول کېږي. مخینه د بارکوډ کولو تخنیکونه، د جېن په مرسته پر مکروبي ټولګو باندې د لړۍموندنې له لومړنیو فعالیتونو راهیسې وپنځول شول. په ۲۰۰۳ز کال کې، د نوعو د پېژندلو او همدا راز په بالقوه توګه د آرډر او فایلم په څېر لا لویو ډلو ته د ناپېژندل شویو لړیو ځانګړي کولو لپاره، د نومهاله بارکوډ کولو ځانګړې ګړنې او مېتودونه د یوه معیاري شوي مېتود په توګه، د کاناډا د انټاریو ښار د ګوېلف پوهنتون پروفېسور پاول د. ن. هېبرت او مرستیالانو لهخوا د یوې مقالې لهلارې وړاندې شول. هېبرت او مرستیالانو یې د سایتوکروم اکسیدېز یا جېن کارونه وښودله، چې د لومړي ځل لپاره د فولمر او مرستیالې ډلې لهخوا په ۱۹۹۴ز کې وکارول شو او په دغه فعالیت کې یې، د مېتازوان بېشمزیو ژویو ترمنځ د مناسب توپیر معلومولو په موخه د نوعو په کچه، د فایلوجنټیک تحلیلونو لپاره، د خپور شویو پرایمرونو څخه د یوې وسیلې په توګه کار واخېست.د جېن د فولمر برخه، په ټولیز ډول، د په کچه د بېلګو ترمنځ د تنوع پر بنسټ د ډلو ترمنځ توپیر معلومولو لپاره کارول کېږي. د ځینې ښېګڼې، د لړۍ بیاموندنې نسبي اسانتیا او د نوعو ترمنځ د تنوع او ثابت پاتې کېدلو ترکیبي حالت دی. هېبرت او مرستیالان یې پروفایلونه د بارکوډ په توګه یادوي او د د داسې یو ډېټابېس پراختیا وړاندوینه یې وکړه چې کېدای شي د نړۍ په کچه د بیولوجیکي پېژندنې سیسټم لپاره د یوه بنسټ په توګه وکارول شي. مېتودونه نمونهاخېستنه او ساتنه د بارکوډ کولو عملیه کېدای شي د یوې ځانګړې نوعې د نسج، د اورګانیزمونو د یوه ترکیب لویې نمونې، یا د چاپېریال په نمونو کې لکه: اوبه یا خاوره د شته لهلارې ترسره شي. د نمونې د بېلابېلو بڼو ترمنځ، د نمونهاخېستنې، ساتنې او شننې مېتودونه سره توپیر لري. د نسج نمونې د یوې ځانګړې نوعې د نسج نمونې د بارکوډ کولو په موخه، په ډېر احتمال سره د پوستکي یوه کوچنۍ ټوټه، یو مقیاس، یوه پښه یا حس کوونکی کفایت کوي د نوعې د اندازې په پام کې نیولو سره. له ککړتیا څخه د مخنیوي په موخه، اړینه ده ترڅو د نمونو ترمنځ استعمال شوې وسیلې ضد مکروبي شي. توصیه کېږي چې له یوې نوعې څخه دوه نمونې واخېستل شي: یوه په آرشیف کې د ساتلو او بله د بارکوډ کولو پروسې لپاره. د د تخریب مسألې د حلولو لپاره، د نمونې ساتنه اړینه ګڼل کېږي. لویې نمونې لویه نمونه د د چاپېریالي نمونې یوه بڼه ده چې د مطالعې اړوند د ډلبندۍ ډلې څوګوني اورګانیزمونه پهکې شامل وي. د لویې نمونه په هغه معنی چې دلته کارول کېږي او نورو چاپېریالي نمونو ترمنځ توپیر دا دی چې له لویې نمونې څخه، په ټولیز ډول، د ښه کیفیت لرونکې یو لوی مقدار ترلاسه کېږي. د لویو نمونو په بېلګو کې د جال په واسطه د اوبو لوی بېشمزې غیرفقاریه ژویو، یا د مالایز دام په مرسته د حشرو راټولې شوې نمونې شاملېږي. د فلټر شویو یا تجزیه شویو اوبو نمونې، د وحیدالجروي یوکاریوتونو په څېر بشپړ اورګانیزمونه پهکې شتون ولري، هم ځیني وخت د لویو نمونو په توګه پېژندل کېږي. دغه نمونې کېدای شي د همهغو طریقو لهلارې راغونډې شي، چې د دودیزو نمونو ترلاسه کولو لپاره د مورفولوجیکي پېژندنې لپاره کارول کېږي. کارونې د بارکوډ کولو کارونې عبارت دي له: د نویو نوعو پېژندنه، د خوراکي توکو د خوندیتوب ارزونه، د ناڅرګندو او مرموزو نوعو پېژندنه، د پردیو او نااړوندو نوعو تشخیص، د خطر او ګواښ سره مخ شویو نوعو پېژندنه، د بالغو نوعو او د تخمې او لاروا ترمنځ د اړیکو موندنه، د ژوند اړوند سرچینو لپاره د فکري ملکیت حقونو خوندیتوب او د ساتنې ستراتیژیو او د تغذیې په ځنځیر کې د هر ژوي د ځای معلومولو لپاره د نړیوال مدیریت پلانجوړونه. د بارکوډ نښې کېدای شي په سیسټماتیک، اېکولوجي، تکاملي بیولوجي او ساتنه، د ټولګې د یوځای کولو په شمول، د نوعو د تعامل شبکو، د ډلبندیو کشف، او د چاپېریال ساتنې لپاره د سیمو د لومړیتوب په ارزونه کې اړوندو پوښتنو ته د ځواب موندلو لپاره وکارول شي. د نوعو پېژندنه د جېنوم له یوې معیاري شوې برخې څخه د ځانګړې لنډۍ لړۍ یا نښې کولای شي د نوعو د پېژندنې لپاره د یو بارکوډ وړاندې کړي. مالیکولي مېتودونه په ځانګړې توګه هغه وخت ګټور دي چې دودیز مېتودونه د کارولو وړ نهوي. د هغه لاروا په پېژندنه کې، چې په ټولیز ډول لږشمېر تشخیصي ځانګړنې لري، او د زیات شمېر ژویو د ژوند بېلابېلو پړاوونو ترمنځ لکه: د لاروا حالت او بلوغ د اړیکې په موندنه کې، د بارکوډ کول ډېرې کارونې لري. د له خطر سره مخ نوعو د سوداګرۍ نړیوال کنوانسیون په ضمیمو کې د لېست شویو نوعو په پېژندنه کې د بارکوډ کولو له تخنیکونو څخه کار اخېستل کېږي ترڅو د نوعو غیرقانوني سوداګري وڅارل شي. د بریدګرو نوعو پېژندنه پردۍ بهرنۍ نوعې د بارکوډ کولو لهلارې د تشخیص وړ دي. په لاندې حالت کې د نوعو د تشخیص لپاره بارکوډ کول ګټور تمامېدلای شي: د نوعو د ځانګړنو ګډو پولو کنټرولول، چېرې چې چټکه او دقیقه مورفولوجیکي پېژندنه د بېلابېلو نوعو ترمنځ د ورتهوالي شتون، د کافي تشخیصي ځانګړنو کمښت او یا د ډلبندنۍ د تخصص نهشتون لهامله تر ډېره ناشونې برېښي. د دې ترڅنګ، بارکوډ او مېتابارکوډ کول کېدای شي د بریدګرو نوعو لپاره د اېکوسیسټمونو په جلا کولو کې، یا د هغو اصلي او پردیو نوعو ترمنځ د توپیر کولو لپاره وکارول شي چې له مورفولوجیکي پلوه سره ورتهوالی لري. سرچينې