الوتکه
پېښلیک د زېږدي کال په دسمبر کې د امريکا په اوهايو ايالت کې دوو وروڼود دټولو مخکنيواړينو تياريو وروسته د خپل پنځولي ماشين د الوزولو لپاره د زېږدي کال د دسمبرمياشتې مه نېټه وټاکله خو له بده مرغه د دوى د الوتنې لومړنۍ هڅه بريالۍ نه شوه بالاخره يې له دې هڅې درې ورځې وروسته يعنې د دسمبرپه مه نېټه خپله يو ماشينه جوړه کړې الوتکې ته په هوا کې څلور ځلې چکر ورکړ او د تل لپاره يې د انسان ډوله الوتونکو د لړ په سرکې ځاى ونيو دوى له دې وروسته خپلې الوتکې ته افقي سکان ياهغه اله د الوتکې په مخه کې وراضافه کړه چې له شاه څخه مخې ته يا يې برعکس توله ساتي يوکال وروسته يې يو بل عمودي سکان د الوتکې په شاه کې ځاى پرځاى کړ چې په مرسته يې وکړاى شي الوتکه يو او بل لوري ته متمايله کړي او هم په يو لازم جگوالي کې الوتنه او پرواز وکړي په دې سربېره دوى بريالي شول چې له دريو اصلي خواوو اوږدوالي سور او جگوالي د الوتکې يو ډول والى يا موازنه وساتي او نورې کنترولېدونکې الې يې هم د الوتکې په اره بڼه کې ځاى په ځاى کړي. د الوتکې د چټکتيا او تېز تگ لپاره يې يو گازويلي څلور سلنډره ماشين څخه چې اس ځواکه طاقت يې درلود استفاده وکړه او د وزن دکمولو لپاره يې د الوتکې په توکو کې له المونيم څخه کار واخيست د رايټ وروڼو د خپلې ازمويني الوتنې لپاره په شمالي کارولينا کې د سيمه وټاکله دا داسې سيمه وه چې د اوسپنې له پټليو او سړکونو څخه لرې وه او دسمندري بېړيو له تم ځايونو څخه يې ډېر ښه مناسب واټن درلود. د دوى دوه وزرې الوتکې په لومړنۍ ازموينه کې چې ويلبر رايټ چلوله د فټه واټن په ثانيو کې طى کړ او په اخرنۍ او اوږده الوتنه کې چې بياهم ويلبر رايټ چلووله ددوى الوتکې فټه واټن په ثانيو کې وواهه. په نړۍ کې د الوتکې دا لومړنى پيلوټ ځوانيمرگ شو او په زېږدي کال د مى په دېرشمه ومړ. ورور يې ارويل د زېږدي کال د جنوري په دېرشمه د کلنۍ په منگ مړ شو. د بشر په لاس د جوړو شويو الوتونکو وسيلو وېشنه په لومړي سر کې د بشر په لاس جوړ شوي الوتونکي وسايل په دوو ټوليزو ډلو وېشل شوي دي. : الوتکې هغه وسايل چې په هوا کې الوزي. : تشيالي بېړۍ فضايي الوتکې هغه وسايل چې په فضا کې الوزي. د الوتکو په بېلابېلو اړخونو به وغږېږو خو په لومړي سر کې د چټکتيا په نظر کې نيولو سره الوتکې په څلورو ډولو وېشل شوې دي. : د غږ له چټکتياڅخه په په منډه کې کمزورې کمې . : د غږ له چټکتيا سره په منډه کې مساوي الوتکې . : له غږ څخه په چټکتيا کې تېزې الوتکې : له غږ څخه په چټکتيا کې ډېرې تېزې الوتکې ددې ټولو الوتکو توپير په دې کې دى چې له غږ صوت څخه په چټکتيا کې څومره تېزې دي. مانا داچې صوت په يوه ثانيه کې متره واټن وهي ايا دوى په يوه ثانيه کې له متره څخه کم يا که ډېر واټن طۍ کوي. مساوي کېږي د الوتکې د سرعت نسبت د الوتکې دغږ پر سرعت اوهغه جگوالي چې الوتکه په هغه کې پرواز کوي. د وزرونوپه نظر کې نيولو سره د الوتکو ډولونه : ثابت وزر لرونکې الوتکې : څرخېدونکي وزر والې الوتکې لومړني ډول ته يې الوتکه او دويم ډول ته يې چورلکه هليکوپټر وايي. الوتکې عموما د ثابتو نه ښورېدونکو وزرونو درلودونکې وي او د الوتنې په مهال يې وزرونه نه څرخي. خو چورلکې بيا هغه الوتکې دي چې د الوتنې په وخت کې يې وزرونه په يوه چورلېز محور څرخي. د سورلۍ يا پيلوټ په نظرکې نيولو سره د الوتکې د بشر په لاس جوړ شوي هغه شيان چې په هوا کې الوزي ډولونه. د پيلوټ يا ورسره ناستې عملې په نظرکې نيولو سره الوتکې په دوو ټوليزو ډلو وېشل شوې دي. : پيلوټ لرونکې الوتکې : بې پيلوټه الوتکې په بې پيلوټه الوتکو کې لارښوونه کېدونکي توغندي نه لارښوونه کېدونکي توغندي او هم له لرې څخه کنټرولېدونکې الوتکې او نور ... راځي. د وزن په نظر کې نيولو سره د الوتکې ډولونه د وزن په نظرکې نيولو سره الوتکې په کلي ډول په دوو ډلو وېشل شوې دي. : هغه الوتکې چې د هوا اړوند ازموينوڅخه درنې وي : هغه الوتکې چې د هوا اړوند ازموينو څخه سپکې وي په دې دويمه ډله کې يې بالون هوايي کښتۍ او همداسې نور راځي. د مانورکوونکو الوتکو ډولونه: د مانور د ځواک د لرلو له مخې الوتکې په څلورو بېلابېلو ډلو وېشل شوې دي غيرمانوري الوتکې نيمه مانوري الوتکې مانوري الوتکې: ډېرمانورې الوتکې: له بلې خوا د وزن کېناستلو د ډول د رادار څخه دپټېدلود ځواک د درلودلو په نظرکې نيولو سره الوتکې په بېلابېلو ډولونو وېشل شوې دي. دنظامي الوتکو ډولونه : بم اچونکې الوتکې : لاره نيونکې الوتکې : جنگېدونکې الوتکې : ښکاري الوتکې : د هوايي لېږ رالېږد الوتکې : د جاسوسۍ او پېژندلو الوتکې : له رادارڅخه پټې الوتکې : د سون توکو رسونکې الوتکې : نژدې ملاتړ کوونکې الوتکې : د گشت الوتکې : د پوځي زده کړيزې الوتکې د اوبتل ضد الوتکې د چټک غبرگون الوتکې د هوايي قوماندې الوتکې : مخابراتي الوتکې :د موخې الوتکې :د تاوتريخواپي ضد الوتکې : څارونکې الوتکې : سمندري څارونکې الوتکې : ازمايښتي الوتکې ټانک ضد الوتکې کښتۍ صد الوتکې د هوايي دفاع الوتکې د الوتنې د ميکانيزم له پلوه د الوتکو ډولونه : عمودي الوتونکې الوتکې : مخامخ په ځمکه ناسته کوونکې الوتکې چې په ځمکه دکېناستلو پر وخت مزل نه کوي : لنډ بانډ درلودونکې يانې د متره په ساحه کې ناسته کوونکې الوتکې : په وچه کې کېناستونکې الوتکې هغه الوتکې چې موږ ورسره هر وخت سر وکار لري مسافر او بار وړونکې الوتکې : د اوبو پر سر ناسته کوونکې الوتکې : په کښتيو کې ک الوتکې