اوګستن-جين فرنايل
اوګستن جين فرنايل مۍ جولای يو فرانسوی ملکي انجنير او فيزيک پوه و، د ز لسيزې تر وروستيو پورې، او د نولسمې پېړۍ تر لومړيو پورې د نيوټن د جسماني نظريې له پاتې شونو پرته، د بصرياتو د رڼا او ليد پوهنه په اړه د هغه د څېړنو له امله د رڼا د څپې نظريه تقريپاً په متفقه ډول ومنل شوه. نوموړی شايد د کاتاديوپتريک انعکاسيانکساري د اختراع، او په سمندر کې د بې شماره ژوندونو د ژغورلو لپاره د رڼا د څليو د ليدلو د وړتيا لوړولو لپاره د پوړيزو لينزونو د استعمال له امله ډېر مشهور دی. ساده ډايوپيټرک سوچه انکساري پوړيز لينز په لومړي ځل د له خوا وړانديز شوی و، او د فرنايل له خوا په خپلواک ډول بيا جوړ کړای شو، کوم چې د سکرين په ذربينونو او د لوړ عرض وسايلو په ډبلو لينزونو کې کارول کېږي. د د ثانوي څپو د اصولو او له مقداري اړخه د مداخلې د د اصولو په څرګندولو سره، او د دې په فرض کولو سره چې ساده رنګ د سينوسي څپې لرونکې وي، فرينايل د نېغو څنډو په مټ د خپرېدو لومړی د منلو وړ وضاحت وړاندې کړ، په کوم کې چې د لومړي منلو وړ څپو پر بنسټ د مستطيلي خپرېدو په اړه وضاحت هم شامل دی. د هغه د دليل يوه برخه دا ثبوت و چې د يوې فريکوينسۍ؛ خو جلا جلا پړاونو سينوسي افعالو اضافه کول، د مختلفو اړخونو لرونکو قوتونو د اضافه کولو سره ورته دی. د لا زيات اټکل په کولو سره چې د رڼا څپې سوچه عرضي متقاطع دي، فرينايل د قطبي کولو د دوه قطبونو منځ تهر اوړل نوعيت، د رنګه قطبي کولو طريقه، او دوه رڼو يو شان محيطونو په شريکه سطحه د انتقال او انعکاس معاملات هم توضيح کړل. له دې وروسته، کلسيټ لپاره، د لوري-چټکتيا-قطبي کولو د اړيکې په عامولو سره، هغه د غبرګې طبقې په دوه ګوني انکساري بلورو کې، د انکساري وړانګو د اړخونو او قطبي کولو حساب معلوم کړ د کوم لپاره چې د ثانوي څپې مخونه متماثل محوري نه دي. د هغه د سوچه عرضي څپې اټکل په لومړي ځل خپرېدل، او د غبرګې محوري ستونزې د لومړي سم حل وړاندې کولو تر منځ موده، له يو کال څه هم کمه وه. وروسته هغه د خطي قطبي کولو، دايروي قطبي کولو، او بيضوي قطبي کولو اصطلاحات جوړ کړل، او دا يې روښانه کړه چې څه ډول بصري تاوېدل د دايروي قطبي کولو دوه اړخونو لپاره د خپرېدو په چټکتيا کې د توپير په توګه پېژندل کېدای شي، او د انعکاس ضريب ته د پېچلتيا د اجازې ورکولو سره بشپړ داخلي انعکاس له امله په قطبي کولو کې د بدلون، لکه چې فرينايل په معين متوازي الاضلاع کې ښودل شوی دی. د شته کارپسکولر جسمي تيورۍ څخه دفاع کونکي، په دومره کمو اټکلونو، د دومره ډېرو ښکارندو د هغه د مقداري تشريحاتو سره سمون نه دلود. فرينايل د ژوند تر پايله له نري رنځ ځورېدو، د کوم له امله چې په نهه دېرش کلنۍ کې ومړ. که څه هم هغه په خپل ژوند کې مشهوره څېره ونه ګرځېده، خو د خپلو ملګرو څخه د مناسبې پېژندګلو تر لاسه کولو لپاره يې پوره ژوند وکړ، د د مرګ په بستر لندن د شاهي ټولنې د په ګډون او د بصرياتو او څپو په نويو اصطلاحاتو کې د هغه نوم په هر ځای کې موجود دی. په ز لسيزه کې د د برېښنايي مقناطيسي نظريې په مټ، د رڼا د څپو د نظريې له شاملولو وروسته، د فرينايل د شراکت د پراختيا څخه تر يو بريده توجه واوښته. د فرينايل د فزيکي بصرياتو د اتحاد او د پراخه اتحاد تر منځ موده کې، يوه معاصر واک، ، د فرينايل د منعکس ليد تيوري تر ټولو عمده فيزيک په توګه بيان کړه، کومه چې د فيزيکي ساينس په دايره کې تر اوسه ستايل کېږي، د د کايناتو نظام له دې څخه مستثنی دی. د ژوند لومړي کلونه کورنۍ اوګستن-جين فرنايل چې اګستن جين او يا په ساده ډول اوګستن هم بلل کېږي، د ز کال د مۍ په لسمه نېټه د نارمنډي، په بروګلي کې زېږېدلی و، هغه د مهندس له څلورو زامنو څخه دويم زوی و، د مور نوم يې و، چې په يې شهرت درلود. په ز کال کې، له انقلاب وروسته بروګلي د د ډيپارټمنټ برخه وګرځېده. دې کورنۍ په ز کلونو کې دوه ځلې چيربرګ ته کوچ وکړ، او په ز کال کې پلرني ټاټوبي ښار ته وکوچېده، چېرته چې پنځه ويشت کاله د کونډې په توګه تېر کړل او له دوه زامنو څخه يې زيات ژوند وکړ. لومړی زوی يې ، په کې داخل شوی و، په توپخانه درندو وسلو کې دويم بريدمن شو، او د اسپانيې په کې د جګړې پر مهال، له خپلې درويشتمې کليزې څخه يوه ورځې مخکې ووژل شو. درېيم زوی يې ، په ملکي انجنيرۍ کې اوګستن تعقيب کړ، او له هغه وروسته د لايټ هاوس په کمیسيون کې د سکرتر په توګه وټاکل شو، او د هغه د راټولو شويو اثارو په سمون کې يې مرسته وکړه. څلورم زوی يې ، نوميالی ژبپوه، ديپلومات او مستشرق شو، او کله کله به يې په مذاکراتو کې له اوګستن سره مرسته کوله. په ز کال کې په بغداد کې هغه مهال مړ شو، کله يې چې د بايبل د لټون ماموريت مشري کوله. په څرګند ډول په دې څلورو کې يوازینی و چې واده یې کړی و. د دوی د مور کشر زوی ، څوک چې د ليکوال پلار و، د رسامۍ هنرمند و، چا چې د انځورګرۍ کيميا ته خپله پاملرنه زياته کړې وه. نوموړی د - دايمي سکتر او تر پورې په کې پروفيسر شو، او د اوګستن او د هغه مهال د مشهورو نظري فزيک پوهانو تر منځ د اړيکې ابتدايي نقطه وه. زده کړه فرينايل وروڼو ته په لومړيو کې خپلې مور په کور کې درس ورکړ. ناروغ اوګستن تر ټولو سست بلل کېدو، او د زده کړې لور ته يې ميلان نه درلود؛ خو دا مشهوره کيسه اختلافي ده، چې هغه تر اته کلنۍ پورې په ستونزمنه توګه لوستل پیل کړل. په نهه يا لس کلنۍ کې هغه د ونو د څانګو د لوبو په لينديو او توپکونو بدلولو د وړتيا پر درلودلو سربېره کوم امتياز نه درلود، چې ډېر ښه کار يې کاوه، او له خپلو ملګرو څخه يې د ځان لپاره د ځيرک سړی لقب ګټلی و، او له خپلو مشرانو څخه په متحد ډول تادبېدو. په ز کال کې، اوګستن د د ملګري په توګه ته واستول شو. خو اوګستن خپل فعاليت زيات کړ: د ز کال په وروستيو کې، نوموړی په کې ومنل شو، او د داخلې په ازموينه کې يې اولسم مقام خپل کړ. څنګه چې د تفصيلي تاريخچه په ز کال کې پيل کېږي، موږ په دې ځای کې د اوګستن د وخت په اړه ډېر کم معلومات لرو، پرته له دې، چې که نوموړي هلته ملګري پيدا کړي وي او د مسلسل ناوړه صحت سره سره په رسامۍ او هندسه کې يې مهارت تر لاسه کړ: په خپل لومړي کال کې هغه د هندسې د يوې ستونزې د حل کولو لپاره جايزه تر لاسه کړه، کومه ستونزه چې - وړاندې کړې وه. په ز کال کې په فارغېدو سره، نوموړي بيا په د پولونو او سرکونو ملي ښوونځی کوم چې د يا په نوم هم پېژندل کېدو داخله واخيسته، له کوم څخه چې نوموړی په ز کال کې فارغ شو، او په کې يې د د روزنې برخه کې عام انجنیر په توګه خدمت پيل کړ. په مستقيم يا غېر مستقيم ډول نوموړي خپل پاتې ژوند د په ماموريت کې تېر کړ. سرچينې