محمد الغزالي
د غزالي ليكنې د اسلامي متفكرانو له ډلې څخه هېڅ داسې پوه آندی نشته چې د غزالي په كچه ليكنې يې كړې وي. داسې ويل كېږي، چې دده ليكلي اثار يې لومړې وشمېرل، او بيا يې دده د ژوند پر ورځو ووېشل، چې په هره ورځ په لسهاوو پاڼې ورسېدې. د غزالي زياتره ليكنې د بغداد د نظامي ښوونځي كې د ښوونې پر وخت ترسره كړي، چې له ۴۷۸ څخه تر ۴۸۷ هجري سپوږميز ترمنځ كلونه راځي. د غزالي عربي ليكنې په لاندې ډول دي: البسيط په فقه كې الوسيط په فقه كې الوجيز په فقه كې مقاصدالفلاسفه په سپوږميز هجري كال كې د فلسفې په اړه تهافتالفلاسفهپه سپوږميز هجري كال كې، د علم كلام په اړه محكالنظردر سال سپوږميز هجري كال، د منطق په اړه معيارالعلم سپوږميز هجري ميزانالعلم سپوږميز هجري المستظهري سپوږميز هجري كال، د علم كلام په اړه حجهالحقپه سپوږميز هجري كال، د علم كلام په اړه الاقتصادفي العقائددر سال سپوږميز هجري كال، په دمشق كې د علم كلام په اړه الرساله القدسيه په سپوږميز كال، په دمشق كې د علم كلام په اړه احياءعلومالدين د او سپوږميزو كلونو ترمنځ په شام، قدس، حجاز او طوس كې د تصوف په اړه بدايهالهدايه په سپوږميز هجري كال په اخلاقو كې المقصدالاسنيپه سپوږميز كال ميان سالهاي و سپوږميز كال: جواهرالقرآن، كتاب الاربعين اخلاق، كيمياي سعادت فارسي تصوف الدره الفاخره. القسطاس المستقيمدر سال سپوږميز سپوږميز هجري كال كال. فيصلالتفرقه بين الاسلام و الزندقه ايهاالولدپه تصوف په اړه المنقذ من الضلال د ژوند د شرحې په اړه. المستصفي من اصول الفقهپه سپوږميز هجري كال په فقه كې وليكه مشكاه الانوار د تر سپوږميز هجري كال يانې توس ته له وروستي راگرځېدو څخه وروسته، دا كتاب د تصوف په اړه دى. الجامالعواممنعلمالكلام در سالهاي تا سپوږميز هجري كال، د تصوف په اړه معراجالسالكين د او سپوږميز هجري كلونو ترمنځ،د تصوف په اړه له سپوږميزكال څخه وروسته يې ځينې ليكنې كړي، چې په لاندې ډول دي: الادب فيالدين، القواعدالعشره، الرسالهالوعظيه، رسالهالطير، الرسالهالدينييه، منهاجالعارفيند تصوف په اړه روضهالطالبين د تصوف په اړه الدره الفاخره عجائبالمخلوقات و اسرارالكائنات چې په: الحكمه في مخلوقاتالله مشهور دى. د غزالي هغه ليكنې چې په پاړسو ژبه يې كړي اسرارالحج وتلبيسابليس، كيمياي سعادت كه مهمترين كتاب او به فارسي است و كتاب احياءعلومالدين خودرا در آن خلاصه كرده است. د يادولو وړ ده، چې غزالي په فقه، تفسير، كلام، فلسفه او تصوف په اړه د امام شافعي رحمه الله د اصولو په لار ډېر زيات ليكلي اثار لري. غزلي په نثر او نظم دواړو كې په عربي او پاړسو ژبو ښه ليكنې لري، چې له همدې وجې د پاړسي ژبې له نامتو ليكوالو څخه گڼل كېږي، د غزالي فلسفه په فلسفي موضوعاتو كې د غزالي ونډه د تصوف په اړه د غزالي دريځ په علم كلام كې د غزالي ونډه تړلي ليكنې دا هم وگورئ اخځليكونه ختيځ فيلسفوفان مسلمان فيلسفوفان فلسفه فيلسوفان