سمنگان ولايت
د سمنگان ولايت د بلخ او بغلان ولايتونو ترمنځ پروت دی. سمنگان ولایت د هیواد په شمالی سیمه کی موقیعت لرې. ددې ولایت جنوب لورته د هندوکش د چنغور غاښ او د ایبک په برخه کې هوارې زراعتی ځمکې اوشمال لورته د آبدان میر علم شگلنې دښتې، د آمو د سیند شاوخوا ساحه پوښلې ده. ددي ولایت خلک له بزکشی او د غرڅو له ښکار سره ډیره مینه لري. دا ولایت د شفتالو، پستی، آلو، زردالو او بادام ډیر باغونه لري. د هغی سیمی خلک د غالیو او لاسي صنایعو په گنډلو کې ډیر مهارت لري. تاريخ دا ولایت یو روښانه او لرغونی تاریخ لري. حضرت سلطان،دخلم غونډی، د بودیزم په سبک لوی سوړی او غارونه د سرخرنگ خټینې مجسمې او تخت رستم ددې ولایت مهم تاریخې ځایونه دی. د کشفیاتو له مخې ډیرې سوړې او مغارې موندل شوي دي او دا ثابتوي، چی د سمنگان نوم هم ازبکي او تاریخي ریښه لري، ځکه چې په ازبکې کېسومونگ،ایان دی، چې مانایې د سوړو اوسیدونکیو په مفهوم ده. تر میلاد۵ پیړی وړاندی د رستم تخت له تیږی څخه جوړ کړای شوی دی. د خلم د ښار شمال لور ته په ۸ کیلومتری کې له غونډی څخه یو شمیر مجسمې ترلاسه شوي دي، چې دا ټول څیزونه د سمنگان لرغونتوب ثابتوی. هوا ددې ولایت هوا گرمه او وچه ده. په اوړي کې د تودوخی لوړه درجه ۲۵ او ۳۰ درجې سانتی گرید وی او په ژمی کې -۵ او -۱۰ ته راښکته کیږی. د کلني اورښت اندازه یط د ۳۰۰ او ۴۰۰ ملې مترو په شاو خوا اټکل شوې ده. توليدات الوبخارا، الو، پسته،چارمغز، زردالو او زیره یې مهم پیداواردی. غنم،وریجې، وربشې او جوار پکې ښه حاصل ورکوي. په دی ولایت کې هندواڼې په یو ځانگړي کیفیت تولیدیږي او د پزکشی آسونه په فني دود روزل کیږی. د تاشقرغانسمنگان سیند یې د ابو ستره منبع ده. دا ولایت۲۲۲۰۰۰ اکړه آبی او ۷۳۰۰۰ اکړه للمی ځمکه لري. ددې ولایت۶۸۸۵۰۰ جریبه ځمکه د چنار، پنجه چنار،توت، زردالو،الو، الوبخارا او شفتالو ونو نیولې ده. اداري جوړښت ددې ولایت اداری واحدونه په لاندې ډول دی. ټول مساحت ۱۶۲۰۰ ۳۱۲۵۲۴ ټول نفوس د افغانستان ولايتونه