لرغونې پاړسي
لرغونې پارسي په پارسی:زبان پارسی باستان د ایران د لویدیځو ژبو څخه یوه پخوانی ژبه ده چی په پخوانی ایران کی ویل کېده. په څلورمه پېړی کی د هخامنشیانو د واکمني رسمی ژبه په توکه ومښال شوه. پخوانی پارسی د هخامنشیانو د حکمرانو په وخت کی د نژدې ختیځ په بیلو بیلو سیمو کی پراخه شوه. توری د هخامنشیانو په واکمنې کی پخوانی پارسی، آرامی ژبه او اکدی ژبه رسمی ژبې ولې. د پاچا کارمندانو په ځانگړی ډول د رسمی یادښتونو لپاره د آرمی ژپې څخه کار اخیست. دغه آرمی ژبه د مېخي ليکدود په واسطه لیکل کېده. په شپږمه ز. پیړۍ کې د داریوش ۱ په سپارښتنې نوي لیک دود جوړ شو، چې په ډ برینو څلو کې د حک کولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېده. د پارسی مېخی لیک ۳۲ توری لری چی په حقیقت کی سیلابونه څپې دی. د دغو تورو برسیره علامه کوږ مېخ وجود لری چی کلمی سره بیلوی او پنځه خاصی علامې میخونه شته چی پاچا، خدای، اهورامزدا د خدای نوم، هېواد، خاوره معنی لری. پاجا خدای اهورامزدا هېواد خاوره د خاصو میخونو کارول ضرور نه دی پدی معنی چی د مثال په توگه د پاچا کلمه کېدای سی په یو خاص میخ او یا اتو سیلابو څپو لرونکو تورو باندی ولیکل سی. پخوانی ژبې پاړسي ژبه ژبې