عبدالمنان دردمند
عبدالمنان دردمند زوکړه ۱۲۹۲ لمريز لېږدي کال، باجوړ - مړینه ۱۳۶۹ ل ل کال د ۱۹۹۰ زېږدي کال د جولای ۲۱، پېښور د افغانستان يو پښتو ژبی لیکوال او شاعر دی. مخينه عبدالمنان دردمند د ارواښاد سید احمد زوی او د بهادر گل لمسی، پر ۱۲۹۲ لمريز لېږدي کال د باجوړ د چارمنگ د سیداشاه لنډي په چم کې دې نړۍ ته سترگې پرانیستلې وې. لومړنۍ زده کړې يې په باجوړ کى د گل احمد په مدرسه کې وکړې، او نورې زده کړې يې په پېښور او کابل کې د ديني عالمانو له خوا تر لاسه کړې وې. دردمند ټول عمر د هېواد په رسنيو کى کار کړى چې نږدې ۱۰ کاله د راډيو افغانستان د پښتونستان خپرونې پازوال مسئول وو. سربېره پر دې، هغه د انگرېزانو پر خلاف په ډيرو غزاگانو کې هم گډون کړى وو چې د هغوی له شمېره یې د ليکنډي غزا، د کړپى غزا او داسې نورو غزاوو نومونه اخیستلی شو. نوموړي ددغو غزاوو په اړه په يوه قلمي نسخه کې بيان کړی دی. دندې په باجوړ کې د لمبې اخبار بنسټوال موسس، ۱۳۱۲ ل کال. د پښتون اخبار بنسټوال، چې په باجوړ کې خپرېده. د المجاهد اخبار چې په تنول کې خپريده. په فراه کې د سیستان ورځپاڼې پازوال. په ګردیز کى د وړانگې اونیزې پازوال. د کابل مجلې پازوال مدير. دائرة المعارف مجله. د هېواد ورځپاڼې پازوال مدير. په هرات کې د اتفاق اسلام ورځپاڼې پازوال مدير. په کابل کې د پاميزاد اوونیزې پازوال مدير. د انيس ورځپاڼې پازوال مدير. د شعر بېلگې يې ددې شين اسمان د لاندې - شي ارام به جهان کله شرق او غرب به يو وروري شي - په نامه د انسان کله د ادم حوا اولاد يو - مخ د ځمکې مو وطن دى امن سوله به نصيب شي - د دې ستړي کاروان کله بنى ادم ټول يو وجود دى - مختلف فکرونه بيل دي د ژوندون په خوند به پوه شي - په قانون د قرآن کله باجوړ د نيکه نه راته پاتې يوه توره بل لوړ دى - دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى په هر ناو کى يې چينې دي، ډک کانونه خزانې دي - هر يو بوټى يې کيميا او د موسم په عطر غوړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى چې بهار او پشکال شي، د گلونو استقلال شي - ورشوگانو ته چې گورو، د ژوندون ښکلی دفتر دى - دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى په دى غرونو کې باغونه، پکې ستوري چراغونه - دي روان پکې رودونه، خو د پاسه پرې وچ خوړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى که باټوار او که کيمور دى، د ابشارو پکې شور دى - خو د لاندې کروندې او لوی پټی زمونږه شړ دی دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى د يوې گېډې مزدوران يو، په بازار کې فقيران يو - خو گوندي او تربگني باندې هر کلى مو ککړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى نه هنر او نه کمال شته، نه تعليم ته د چا خيال شته - د رڼا نه لرې پاتې، نه پوهېږو چې څوک پړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى د ډيوې تتې رڼا ته، د څپياکو د اور خواته - د انسان حيوان تر منځه، په کوټه کې يو اخور دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى د تاريخ په کرونده کې، رانه ورانه ماشوړه شوه - چى څه وگټو د ورځې، هغه ټوله يوه شوړه شوه د انسان او د حيوان د، اوبو څښلو يو جوړ دى - دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى کور په کور کلې په کلي، د گوندي تربگنۍ څلي - شاه زلمي پکې وژلي، د تروکي په لکړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى قلعه گانې جيلخانې لوړ برجونه يې ټاڼې - ترې چاپيره سره اورونه، سوله مات او کور سنگر دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى نه برېښنا او نه سرک شته، نه د اصل ژوند درک شته - دردمند ورته حيران او ناصر خان په ژړا سر دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى خداى بخښلي عبدالمنان دردمند دا شعر پر ۱۹۸۲ ز کال د باجوړ د چهارمنگ شاه کلي کې ويلی وو. مدني اکر مړينه عبدالمنان دردمند پر ۱۳۶۹ ل ل کال د ۱۹۹۰ زېږدي کال د جولای پر ۲۱ په پېښور کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې او د رحمان بابا په هديره کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. چاپ شوي نښيرونه يې ۱- وښکلې توره. ۲- پښتو سوچه لغات. ۳- نوى خيال. ۴- نن سبا. ۵- ملي ناره. ۶-ادبي سوغات. ۷- ملي يووالى. ۸- پښتونستان وپيژنئ. ۹- د پښتونستان د خپلواکۍ تړون، ۴ ټوکه. ۱۰ پښتو ليکونه، د ۱۳۵۱ ل ل کال کابل چاپ. ۱۱- قلمي نسخې. ۱۲- د گودر گلونه. ۱۳- ولسي دستورالعمل. ۱۴- پښتو موسيقي، ټنگ ټکور. ۱۵- طبیعي عنعنوى بوټي. ۱۶- زمونږ رسول ص. ۱۷- خوږې قصې. ۱۸- اوښکې، شاعرانه قطعات. ۱۹- هندي مهاجرين اور مجاهدين. ۲۰- نوميالي پښتانه. ۲۱- د پښتونستان قاموس. ۲۲- پښتو ډرامې. ۲۳- د غم سيلاب. ۲۴- د حج د سفر رساله. ۲۵- زما د ژوند تاريخي داستان او روماني خاطرې. ۲۶- د خپلواکۍ تړون، د ۱۳۴۷ ل ل کال چاپ. ۲۷- همدا راز يو شمېر نور اثار چې ورک شوي دي. اخځليک ۱- د عبدالمنان دردمند په نامه فېسبوک پاڼه. ۲- ۳- ۴- پښتانه افغانان پښتانه شاعران پښتانه ليکوال افغاني ليکوال