کینډۍ:تشيال تمځی
بهرنی تشیال بهرنى تشيال، چې تشيال هم بلل كېږي، هغه تشې سيمې ته ويل كېږي چې د ځمكې په گډون د هسكني توكو لكه ستورو، سپوږميو، سيارو، او سياره وزمو تر مېنځ شتون لري. تشيال په بشپړ ډول تش هم نه دى بلكې له كلكې تشې رغېدلى چې د ذرو ټيټ كثافت لري او تر څنگ يې د هايډروجن او هيليم پلازما ، برېښناطيسي وړانگې ، مقناطيسي ډگر ، نوټرينو ، تشيالي دوړه ، او تشيالي وړانگې لري. بنسټيزه تودوښه يې ۲.۷ كالوينه ده چې له لوى درز څخه د ځمكنۍ وړانگې له مخې ټاكل شوې ده. پلازما، چې د هايډروجن اټوم يې په هر مكعب ميټر كې تر يوه لږ دى او په تشيال كې د اسمانلارو تر مېنځ په مليونونو كالوينه تودوښه لري، په بهرني تشيال كې د باريوني توكو زياته برخه جوړوي چې له ځايي غونډونو يې ستوري او ستورټليځونه رامېنځته شوي دي. كتنو دا جوته كړې چې د زياتو ستورټلیځونو ۹۰ كتله ناڅرگنده بڼه لري چې تور توكى بلل كېږي او له نورو توكو سره د برېښناطيسي نه بلكې راكښنيز ځواك له لارې تعامل كوي. څېړنې دا ښيي چې په ليدوړه پينۍ كې د توكيزې انرژۍ - زياته برخه د تشيال تشه انرژي گڼل كېږي چې ستورپوهانو د تورې انرژۍ نوم پر ايښى دى. د پينۍ زيات ځاى د ستورټليځونو دننه تشيالونو نيولى دى، آن دا چې درست ستورټلیځونه کهکشانونه او ستور غونډالونه له سوچه تشياله رغېدلي دي. دا چې تشيال چيرې پيليږي كوم ټاكلى وېش نه لري. خو بيا هم د كارمان كرښه چې د سمندر له مخ څخه ۱۰۰ كيلو ميټره ۶۲ ميله لوړوالى لري په ټوليز ډول په تشيالني تړونونو او د هوا تشيالني خوندېينو لپاره د بهرني تشيال د پيل په توگه كارول كېږي. د نړيوال تشيالدوى اډانه طرح د بهرني تشيال تړون له خوا رامېنځته شوه چې د ملگرو ملتونو له خوا په ۱۹۶۷ كال كې تصويب شوه.