اسمایي غر
کوه اسمايي یا اسمایي غر یو غر دی چي په مستقیم ډول د کابل ښار لویدیځ ته د په لوړوالی کي موقعیت لري. یاد غر د ټلویزیون غونډۍ په نوم هم پیژندل کیږي، ځکه په سر کي یې د لوی تلویزیون ماسټ او انتنونه شتون لري. اسمایي د غونډۍ په څنډه کي د هندوانو د معبد په نوم نومول سوی، کوم چي د افغان هندوانو یو مهم ځای او په کابل کي یو له پخوانیو معبدونو څخه ګڼل کیږي. تاریخ تلویزیون غونډۍ د یوې لرغوني کلا ځای دی. د ۱۸۷۹ کال د ډسمبر په میاشت کي د دوهمې افغان جګړې پر مهال اسمایي غر د یوې اوږدې محاصرې او جګړې ځای وو، چي بریتانوي ځواکونو د نهم لانسر او د پنجاب د پنځمې سپرلۍ په ډله کي پر هغو افغان قبایلو برید وکړ، کوم چي په کلا کي ځای پر ځای سوي وه. افغان ځواکونه د اسلحو او منظم ځواک د نشتون له کبله اړ سول چي کلا بریتاوي فوځیانو ته خوشي کړي او څو بریتانوي پوځیانو ته د ویکتوریا ډالۍ هم ورکړل سوه. جغرافيه د اسمايي غر د ٢ او ٣ ولسواليو پوله جوړوي او د شېر دروازي غره ته مخامخ ده. دلته درې څوکي لوړي شتون لري چي لوړوالی یې متر، متر او له شمال لویدیز څخه سوېل ختیځ ته متره دی. اسمایي غر د کابل ښار له مرکز ده افغانان څخه یوازي یو کیلو متر لیري دی، چي پرهمدې اساس یې مرکز د کابل پوهنتون په ګډون له ښار څخه لویدیځ ته جلا کړی دی. د اسمایي غر شمال ختيځ ته شهر نو ، شمال لوېديځ ته کارته پروان ، سوېل ختيځ ته زوړ ښار او سوېل ته يې دهمزنګ پروت دي . د اسمایی هندو عبادتځای د اسمایي غره ته څېرمه د هندوانو یو معبد هم شتون لري. د هندوانو دغه معبد د خپل نوم له امله په دوی کي ځانګړي مذهبي ارزښت لري. احسان بیات په ۲۰۰۶ کال کي د معبد د بیارغوني لپاره بودجه مصرف کړه. سرچينې