مولوی عبدالغني
مولوي عبدالغنی ۱۹۴۰ ز. - د میرعالم زوی د ملاعطو لمسی د ملا اصغرکړوسی د ملا الله داد کوسی او دملا عالم کودی و. هغه په خټه ملاعالم زی ولی بادیزی بادی د اڅک ورور دی دی او په ز. کې چمن ته نژدې په ریگستان کې زېږېدلی و. د پلار مړینه په څلورکلنۍ کی یې دپلارسایه له سره لیري سوه۔ ترپوري یې دانبیاؤکراموځانگړی سنت شپنی وکړه۔ زده کړې په کی یی خپل کی لومړنی زده کړی پیل کړی اوددووکالوپه موده کی یی قرآن مجیدپه ناظری اوڅه لومړنی کتابونه یی ولوستل۔ په کی یی دمولوی محمدنوررحمه الله فاضل دیوبندڅخه ځانگړی زده کړی پیل کړی۔ په کی کندهارته ولاړی اوهلته یی له مولانامحمدصدیق رحمه الله علیه څخه ځینی فنی کتابونه کافیه،شرح جامی،قطبی،بدیع المیزانولوستل۔ په کی کوټی ښارته ولاړی اوهلته یی دمولاناعبدالعزیزپه مدرسه کښی لومړی هدایه ،شرح العقائد،ملاحسن،سلم اونورکتابونه ولوستل۔ په کی بیرته چمن ته راغلی اودمولوی محمدنوررحمه الله علیه په مدرسه معارف الاسلامیه کی ئی خپلوزده کړوته ادامه ورکړه۔ دپه پیل کی دطالبنی پرمهال حج ته ولاړی په کم عمری کی دحج نیکمرغی ورپه برخه کیدو له کبله په حاجی صاب سره اوڅارسو۔ دپه پای کی دمولوی محمدنوررحمه الله اواستاذالقراء قاری غلام نبی رحمه الله علیه په ځانگړی سلادارالعلوم حقانیه اکوړه خټک ته ولاړی اوپرله پسی څلورکاله یی هلته زده کړی وکړی دزده کړو په دی اوږده موده کی یې دکورنی دغړوسره هیڅ اړیکه نه وه یوازی یوځل چی دده دمړینی خبرخپورسونوددی افواه دردولولپاره یی یولیک کورته واستوی۔ په هـ قکی یی دشیخ العرب والعجم حضرت مولاناحسین احمدمدنی دتکړه شاگردمولاناعبدالحق حقانی اومولاناعبدالحلیم زربوی څخه زده کړی پای ته ورسولی اودبری لیکسندالفراغتئی ترلاسه کړ۔ دنوموړی په مشهورواستاذانوکی مولاناعبدالحق حقانی،مولاناعبدالحلیم زربوی،مولانامحمدیوسف، مولانارحمان الدین،مولانامحمداکبرجان،مولاناشیخ حسن جان شهید،مولانامحمدنوراودکندهارمولانا محمدصدیق اخندازده نومونه دیادونی وړ دی۔ په کی یی اووطالبانوته دحدیثودوره وویله چی په هغوکی دکوټه مولوی محمدمعصوم اودپښین مولوی خیرمحمد ول۔ سیاسي ژوند د ټول ټاکنوانتخاباتوکی یی د جمعیت علماء اسلام لپاره نه ستړی کیدونکی هڅی وکړی اودبلوچستان په لیری پرتوسیموکی یی دانتخاباتی هلوځلوپه موخه څوورځی پرلپسی پرپښویونسفروکړ۔ زندان شپې و ورځې په کی دبهټودواکمنی په مهال یی شاوخواڅلورنیمی میاشتی دبلوچستان دمچ په اړتونزندانله تیری کړی۔ په کی یی په تحریک نظام مصطفیکی برخه واخیسته۔ په کی چی مفتی محمودرحمه الله علیه دروس په وړاندی دجهادفتوی ورکړه نونوموړی دمفتی صاحب رحمه الله دښی لاس په توگه په کلیواوښارونوکی خلگ ددغه فتوی له مخی جهادته راوبلل۔ په کی دمفتی محمودرحمه الله په مړینه جمعیت علماء اسلام سخت ټکان وخوړبیاهم یوازنی څوک حاجی صاحب ؤو چی په جمعیت کی دنوی ساپوکلوپه موخه په هرډکرکی ملگروته دځانگړی مینی اویووالی لارښوونه کوله۔ په کی یی مورمبارکی له دی نړی څخه سترگی پټی کړی۔ په کی اولسی جرگیقامی اسمبلیته په ټاکنوکښی بریالی سو۔ په کی چی په افغانستان کی دطالبانواسلامی غورځنگ راڅرگندسونونوموړی تل په لومړی لیکه کی اوسیدی اودیوی اسلامی واکمنی له امله یی شپه اوورځ دهغوی مرسته کوله۔ په کی دقطردشاهی کورنی په ځانگړی بلنه دیوه څیړنیزیانه په ترڅ کی قطرته ولاړی۔ په کی یی په ډیرو رایوددوهم ځل لپاره دواولسی جرگی قومی اسمبلیټولټاکنی وگتلی۔ په کی یی په الهی علوموباندی دبلوچستان دشاړی ځمکی دشیرازه کولوپه موخه دالجامعة الاسلامیه چمن بنسټ کښیښود۔ په کی دشلوورځولپاره برتانیی ته ولاړی اوهلته یی بیلابیلواصلاحی سیاسی اودینی غونډوته ویناوی وکړی۔ په کی یی ددرس نظامی دټولوکتابوسره دحدیثودوره هم پیل کړه اودلومړی کال دحدیثوپه دوره کی اته ویشت طالبانوگډون وکړ۔ په کی ددیوبندپه سل کلنی کانفرنس کی دهندی علماؤدگډون اوبلنی لپاره دیووفدسره هندوستان ته ولاړی اودټول هندوستان علماؤته یی دگډون بلنه ورکړه۔ په کی د جمعیت علماء اسلام دلوړی کچی دوفددمشرپه توگه کندهارته ولاړی۔اوامیرالمؤمنین ملامحمدعمر مجاهدحفظه الله تعالی ته یی ددیوبندپه سل کلنی کانفرنس کی دگډون بلنه ورکړه۔ کله چی په کی مولانافضل الرحمن صاحب مدظله العالی دمشرف حکومت لخوانظربندسونوحاجی صاحب دجمعیت دمرکزی مشرچاری پرغاړه واخیستی۔ په کی چی طالبانودلومړی ځل لپاره غلچکی بریدونه پیل کړه دمایوسی په دی حالت کی دطالبانودهیلو سترگی یوازی دحاجی صاحب وخواته وراووښتی۔ په کی یی دخلگودمسائلود ډیروالی له امله په پخپله مدرسه کی دارالافتاء پرانسته۔ په کی یی الهدی دری میاشتنی اردومجله خپره کړه اوپه ډیره لږه موده کی دهیوادپه لرواوبرکی مشهوره سوه۔ مړینه په کی یی په تخصص فی الفقه پیل وکړاودنبوی علوموتږی له ډیرولیروسیموڅخه ورته راغلل خوله بده نرغه چی دغه ملگرتیاترډیره نه سوه پاته۔ دداکتوبردمیاششتی پر دحدیث پوهنی دغه څپڅپاندسیند،دسیاست دډگرتکړه شهسواردجهادی ډگرونو سرلاری اوداُمت دیووالی سترداعی دحج دسفرڅخه دوی ورځی مخکی دحدیثودلوست لپاره روان ؤو په داسی حال کی چی دحدیثوکتابونه یی په غیږکی پراته وه دیوترافیکی پیښی په ترڅ کی په شهادت ورسید۔ مرگه وژلی خومونه وی ۔۔۔۔۔۔۔ چی تا له موږه داسی انتقام واخیست کاروان