راشدين خليفه گان
راشدین خلیفه ګان چي داسلام تر ستر پیغمبر حضرت محمد وروسته دواک پر ګدۍ کښېناستل عبارت له ابوبکر الصدیق، عمرفاروق، عثمان ذوالنورین او علی المرتضی رض څخه دي . ترحضرت محمد وروسته ترټولو لمړ ابوبکر رض دخلافت پرګدۍ کښېناست او دمسلمانانو دمشرتوب چاري یې پرغاړه واخیستې . ابوبکرالصدیق رض دحضرت محمد له نژدې ملګرو څخه وو اوتر انبیاوو ع وروسته دځمکي پرمخ تر ټولو غوره شخصیت بلل سوی دی . دابوبکررض دخلافت لمړي کلونه ترډېره په جزیرة العرب کي له هغه کسانو سره په جګړه کي تېرسول چي داسلام له مبارک دین څخه یې سرغړونه کړې وه اودوی ته یې مرتدین ویل . په دوی کي ترټولو مشهوره کافر مسیلمة الکذاب نومېدی چي دیوې سختي جګړې غزا په پایله کي دمسلمانانو له لوري په هلاکت ورسېدی . ورپسې ځیني نور مرتدین او کفار چي بغاوت یې کړی وو یوپه بل پسې دمسلمانانو له لوري په هلاکت ورسېدل اویو شمېر داسي کسان هم وه چي له ردت څخه یې توبه وکښل او بیرته داسلام په مبارک دین مشرفه سول . د ردت ترفتنې وروسته ابوبکررض له رومي سلطنت او فارس سلطنت سره جګړې ته مټي راونغښتلې اوپه لنډه موده کي مسلمانان وتوانېدل چي دشام اوعراق ښارونو ته ننوزي خود ابوبکررض ژوند نوره وفاء ورسره ونکړه اوپه هجري ق وفات سو . عمرفاروق دابوبکرالصدیقرض تر وفات وروسته داسلام دویم راشد خلیفه عمرفاروقرض په هجري ق زیږدیز کي دخلافت پرګدۍ کښېناست . داخلیفه چي په اسلامي تاریخ کي نوموتی شخص بلل کیږي دمسلمانانو لپاره یې ډېر سترخدمات ترسره کړه اود ابوبکررض له وخته چي کوم فتوحات پیل سوي وه هغوی ته یې بې حده پراختیا ورکړه . دنوموړي دخلافت په موده کي شام، عراق، ایران، مصر، لیبیا او د افغانستان لوی شمېر سیمي دمسلمانانو تر بیرغ لاندي اوفتحه سوې . دحضرت عمررض دخلافت موده نژدې یوه لسیزه وه اومسلمانانو په دې موده کي وکولای سوای چي داسلام لمړۍ قبله بیت المقدس هم فتحه اوله عیسایانو څخه لاندي کړي . دحضرت عمررض زمانه چي څومره له فتوحاتو څخه ډکه وه هومره مسلمانان له نورور اسانتیاوو هم برخمن سول اواسلامي نړۍ په اقتصادي، سیاسي او ټولنیزه برخه کي بیساری پرمختګ وکړ . حضرت عمررض پخپله زمانه کي دمسلمانانو هجري تاریخ اوپه دولتي ادارو کي ډول ډول اصلاحات رامنځ ته کړل . تر لس کاله خلافت وروسته په زیږدیز کال کي حضرت عمررض یوه ورځ دلمانځه پرمهال دیو مجوسي له لوري چي ابولؤلؤ نومېدی په شهادت ورسېد . عثمان ذوالنورین دحضرت عمررض ترشهادت وروسته داسلام دریم راشد خلیفه عثمان بن عفانرض واک ته ورسېدی اوپه زیږدیز کال کي یې دخلافت چاري په غاړه واخیستې . دغه راشد خلیفه چي دعربو له اموي کورنۍ څخه وو دحضرت عمررض دزمانې پاته فتوحات یې راپیل اوپه دوولس کاله موده کي یې دافغانستان پاته سیمي، دشمالي افریقا هیوادونه، دقبرس جزیره اوځیني نوري سیمي فتحه کړې . حضرت عثمانرض پخپله زمانه کي دقرآن کریم د راجمع کولو ترڅنګ دمکې مکرمې او مدینې منورې په حرم کي هم پراختیا راوستل اومسلمانانوته یې لویي چوپړتیاوي ترسره کړې . دنوموړي په وخت کي مسلمانانو سمندري ځواک هم رامنځ ته سوچي په مدیترانه سمندر کي یې له رومي سلطنت سره ډغري وهل پیل کړه . دحضرت عثمان رض دخلافت په دویمه نیمایي کي له مصرڅخه یوې فتنې سر راپورته کړ، دغه فتنه چي دحضرت عثمانرض په وړاندي په لاره اچول سوې وه ورځ تربلي یې پرمختګ کاوه او دومره پراخه سول چي اخریې مدینې ته ځان ورساوه اوهغه شرخوښوونکي یاهم ناخبره انسانان چي په دغه فتنه کي ښکېل وه په هجري ق کال کي یې حضرت عثمان رض په شهادت ورساوه . داپېښه دمسلمانانو لپاره دومره ګرانه پرېوتل چي په راتلونکي وختونو کي یې ستري جګړې او ورانۍ رامنځ ته کړې اوپه زرګونه مسلمانان تلف اوشهیدان سول . علی المرتضی دحضرت عثمان رض ترشهادت وروسته حضرت علی المرتضیرض خلافت ته ورسېدی کوم چي داسلام څلورم راشد خلیفه بلل کیږي . حضرت علیرض دحضرت محمد داکا زوی اویوله هغه کسانوڅخه وو چي پردې دنیا دجنت زېرۍ ورباندي سوی وو خو نوموړي پرداسي وخت واک ته ورسېدی چي اسلامي نړۍ دحضرت عثمانرض دشهادت له کبله په یوه لویه ستونزه کي ښکېل وه اودغه ستونزه دحضرت علیرض لپاره ځکه ګرانه تمامه سول چي دحضرت محمد یوبل صحابي معاویه بن ابوسفیانرض له حضرت علیرض سره اختلاف وکړ اوله ده څخه یې په کلکه وغوښتل چي دحضرت عثمانرض قصاص واخلي . داصحابانو ترمنځ داسي اختلاف هغه منافق خصلته او شرخوښوونکو انسانانوته ډیره ښه بهانه په لاس ورکړه او نوریې هم په اسلامي نړۍ کي دنفاق اوربل وساته . په دې اړ ودوړ کي دحضرت علیرض اومعاویهرض ترمنځ څوځله نښتي هم رامنځ ته سوې چي په پایله کي يې لوی شمېرکسان ووژل سوه اوپه اخرکي حضرت علیرض دیو شرخوښي انسان عبدالرحمان بن ملجم له لوري په شهادت ورسېدي . یاده پېښه چي په هجری ق زیږدیز کي رامنځ ته سول په رسمي ډول یې راشده خلافت ته دپای ټک کېښود اوتردې وروسته په اسلامي نړۍ کي دامویانو خلافت رامنځ ته سو . دحضرت محمد سره اړیکه پورتني څلور خلفاء راشدین دحضرت محمد له نژدې او خوښو کسانوڅخه وه اوحضرت محمد دوی ته په ژوندوني دجنت زېری ورکړی وو . حضرت محمد له دوی ټولو سره کورنۍ خپلوي هم درلوده چي هغه په دې ډول ده : حضرت ابوبکرصدیقرض دحضرت محمد خسر وو یعني دحضرت ابوبکرالصدیقرض لور چي عایشه رض نومېدل دمومنانو مور اودحضرت محمد تر ټولو ګرانه میرمن وه . حضرت عمررض هم دحضرت محمد خسر وو اودنوموړي لور حفصهرض دمومنانو مور اود حضرت محمد بي بي وه . حضرت عثمانرض دحضرت محمد زوم وو یعني دحضرت محمد دوې لوڼي یوپه بل پسې دحضرت عثمان رض مېرمني وګرځېدلی چي له همدې کبله نوموړي ته ذوالنورین وایي . حضرت علیرض دحضرت محمد زوم اوپه عین حال کي داکا زوی وو اودحضرت محمد لور فاطمه رض دحضرت علی رض مېرمن وه .