پېری- جن
ژباړه: استاد اجرالدین اقبال پته: سْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ د لوراند او لورین الله په نامه د پېري پنځون خلقت قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ فَقَالُوا إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا جن۱ ووايه : وحې راته شوې ده، چې څو تنه پېريان ورته غوږ شول؛ نو خپل قوم ته يې ويل : په رښتيا موږ هېښنده لوستونى قرآن واورېد. جن پېرى لكه چې له لغوي مفهومه يې معلومېږي، يو موجود دى، چې نه ښكاري او په قرآن كې ډېرې ځانګړنې ورته يادې شوې دي: د اور له لمبې پيدا شوى دىرحمن. پوهه او ادراك لري، حق له باطلو بېلولاى شي او د منطق او استدلال قدرت لريد جن سورت آيتونه مكلفيت او مسووليت لريد جن او رحمن سورتونو آيتونه. يو شمېر يې صالح مؤمنان او يو شمېر يې كافران ديجن. حشر، نشر او معاد لريجن اسمانونو ته يې د ورننووتو غوږ ايښوولو او خبر اخستو وس درلود او د حضرت محمد ص تر بعثت روسته له دې چاره منع شولجن له ځينو انسانانو سره يې اړيكه نيوه او له ځينو پټو خوالو، چې خبر ول، انسانان يې پرې بېلارولجن ځينې يې له سرباندي ځواكه برخمن دي؛ لكه چې په انسانانو كې هم دغسې وګړي شتهنحل د انسانانو د ځينو اړتياوو د پوره كولو وس لري سبا او پر ځمكه د انسانانو تر پنځون وړاندې پيدا شويحجر او نورې ځانګړنې. پردې سربېره د قرآن له آيتونو ګټنه كېږي د خلكو د انګېرنو پر خلاف، چې تر انسانانو يې غوره بولي، چې انسان تر پېري غوره دى؛ په دې دليل، چې مسلمانو پېريانو پر بشري پېغمبرص ايمان راووړ او ورپسې ولاړل. له آره آدم ته پر شيطان د سجدې واجبېدل پر پېري د انسان د غوراوي دليل دى؛ ځكه شيطان په هغه پېر كې د پېريانو له مشرانو وكهف. عوامو او ناپوهو وګړيو يې په اړه ډېری ګږنې او انګېرنې خرافات جوړې كړي، چې له عقل او منطق سره اړخ نه لګوي؛ نو ځكه يې يوه خرافي او نامنطقي څېره پيدا كړې، چې نامه یې اخستل كېږي؛ نو د انسان ذهن ته يو شمېر کږنې او انګېرنې ورځي؛ لكه هېښنده او وحشتناكې څېرې لري، لكۍ او سومان لري، موذي، كينه كښ او بدچلنه دي او په څېر يې نور موهومات. په هر حال قرآن په تېرو ځانګړنو سره د پېري له شتونه خبر كړي يو او هم يې نشتون ته كوم عقلي دليل نلرو؛ نو ځكه يې بايد ومنو او له ناوړو او ناروا مخونو ډډه وكړو او د عوامو له کږنو او انګېرنو لاس پرېمينځوو. نمونه، : مخ.