بروس لی
د سپورت او سينما په نړۍ كې ترټولو ډیر مشهور بروس لی زيات شهرت وموند، بروس لي د سپورټ په نړۍ كې خپل تخنيكونه نوي اسلوب د جيټ كونډو ترنامه لاندې وضع كړل، د لاس د غځولو طريقه- چې همداراز د سړك د غاړي د جنګ په فن هم شهرت لري، تراوسه هم په نړۍ كې د نوموړى تمرين پرمخ بېول كېږي، په ځانګړې توګه په ځوانانو كې زيات شمېر مينه وال لري، او د سينما په ډګركې د نوموړي فلمونه د يادولو وړ دي. هاليووډ پدې اړيستل شو چې د نوموړي د وروستي تر سرليك لاندې فلم لپاره يې ستورى وټاكي، خو سمدلاسه د نوموړي فلم لوبغاړى يو بل چينايى وټاكل شو، چې همېشه چينايان په فلمونوكې شريره يا دوهمه څېره لري، خو بروس لي نوموړى فلم ونه ليد او په سينماوو كې د نوموړي فلم پر پرده ښودلو څخه درې اوونۍ مخكې بروس لي ومړ، پداسې حال كې چې بروس لي خپل نړيوال شهرت ترلاسه كړ او د ژوند د پاى شيبې يې شمېرلې خو تر خپل مرګ وروسته يې يو تاریخ پرېښوده. بروس لي او لويديځه نړۍ تر نړيوال جنگ كاله وروسته د بروس لي فلمونه په لويديځه نړۍ كې پداسې حال كې راڅرگند شول، چې د عربو او اسرائيلو شخړې په ځانگړي ډول د روژې مباركې په لسمه لانورې هم زياتې وې، ځكه نو د عنف او قوت ډكو فلمونو د ځوان نسل زړونو ته لار ومونده، او هغه مهال سينما يو ځانگړى شهرت او برم ترلاسه كړى و، ځكه چې فضائي چينلونو او انټرنټ هېڅ وجود نه درلود، سربېره پردې چې د او كراتې فلمونونه يوه نوې پديده وه چې د قوت او حركت خوښونكو ځوانانو زوړنو ته يې خپله لار ومونده. - آن تر اوسه هم د بروس لي په اړه خبرې كېږي، ايا دا يوه اسطوره وه او كه سينما د نوموړې څېرې په شهرت كې غټ رول لوبولى؟ بروس لي څوك دى؟ د ز كال د نومبر په چې د هـ كال د شوال د مياشتې له سره سمون خوري، لي جون فان د اژهار يا ښامار په كال د د جاكسن په كوڅه كې د امريكا د سان فرانسيسكو په ايالت كې په يو چينايي روغتون كې سترگې دې دنيا ته وغړولې، چې نوموړى روغتون بيا وروسته د بروس لي په نامه سره شهرت وموند. - او په كال ز-هـ كې د بروس لي پلار خپل اصلي ټاټوبي كولون ته چې د چين په هانگ كانگ كې يې موقعيت درلود راستون شو. - او په چين كې بروس لي له ماشومتوب څخه وسينما ته لاره ومونده، خپل ړومبى فلم يې په شپږ كلنۍ كې پيل كړ، او همداشان د سويلي ختيځې اسيا د سيمو په فلمونو كې راڅرگند شو، چې مشهورترين فلم يې د يتيم په نامه د بېلگې په ډول يادولى شو، پدې وخت كې بروس لي كلن و، چې د بې كوره يتيم رول يې لوبولى و. او د خپل ځان لپاره يې د لي سي لونگ نوم غوره كړ چې د كوچني اژدهار يا ښـامار معنا وركوي. بروس په كال ز كې د د ښوونځي له ښوونكي سره يوځاى شو او د كونفو يا د جنگي هنرونو په تمرينونو يې پيل وكړ، چې په هانگ كانگ كې له دوديزه لوبو څخه گڼل كېدل، د بروس لي په اړه داسې ويل كېږي چې گواكي نوموړى په زيات شمېرو شخړو كې ښكېل و خو دى پخپله د ځان په اړه وايې چې نوموړى عنف او زور زياتى نه خوښوي. امريكا ته د اژهار راستنېدل بروس لي له خپل زوى سره د بروس لي پلار دا پرېكړه وكړه چې په كال ز بېرته امريكا ته راستون شي، ځكه چې په هانگ كانگ كې داخلي شخړو تر پزې راوستى و. د امريكا په متحده ايالاتو كې د مېشتېدو په پيل كې بروس لي د خپل پلار له يو پخواني ملگري سره استوگنه غوره كړه، تر هغه چې د خوږو په يو دوكان كې يې د مزدوركار دنده ومونده، وروسته بيا د نوموړي دوكان په دوهم پوړ كې استوگن شو، او د په ښوونځي كې شامل شو ترڅو ديپلوم ترلاسه كړي، هغه مهال يې په يو سالون كې د كونفو د تمرين د زده كوونكي په حيث دنده هم پرمخ بيوله، ترڅو د خپل معيشت او زده كړې پيسې وگټي. او په كال ز كې بروس لي د سياټل د واشنگټن په پوهنتون كې شامل شو او د فلسفې زده كړه يې پيل كړه، ددې ترڅنگ يې پوهنتون محصلينو ته د كونفو تمرينونه هم وركول، بلكې د پوهنتون د حرم ترڅنگ يې د كونفو د تمرين يو ښوونځى هم پرانيست، وروسته بيا يې د اوكلانډ په ايالت كې په كال ز كې ثانوي مدرسه هم جوړه كړه، او دخپل نيابت لپاره يې خپل ملگرى ټاكي كيمارا د پوهنتون د حرم ترڅنگ ښوونځي مشر وټاكه. - د اوكلانډا د ښوونځي د مشرۍ پرمهال بروس لي د چين هېواد لخوا وگواښل شو- پداسې حال كې چې د چين هېواد او ټولنې دا نه منله له چينايانو پرته دې نورو ته هم د جنگ چلونه وښيي- نوموړى د چينايانو په اند يو امريكايى و، ځكه چې ده د امريكا تابعيت اخيستى و... د نوموړو گواښنونو له كبله بروس لي ته بل څه نه و پاتې پرته له دې چې خپله ښوونځي وتړي. بروس لي نوموړي گواښونه ومنل، سره له دې چې خپل رقيب ته په دوو دقيقو كې ماته وركړي، خو نوموړى پدې اند و چې دا ډېر وخت ته اړتيا لري چې له دې ډول گواښونو څخه ځان خلاص كړي. له دې سياليو وروسته د بروس لي د جيټ كوندو تخنيكونه لانور هم پرمخ لاړل چې د سړكونو پرسر جنگ يې شهرت درلود. - بروس لي د ز كال د اگست په مياشت كې سياټل ته راستون شو ترڅو له لنيډا ايمرز سره چې په كال ز كال كې يې ملاقات سره شوي وو، واده وكړي. د كاليفورنيا په ساحل كې په كال ز كې بروس لي ته د كاراتې د اتلولۍ په لوبه كې د گډون بلنه وركړل شوه، چې د گډونوالو له جملې څخه د سينما پروډيوسر هم حاضر و، چې د بروس لي حركات يې ډېر خوښ شول او دا غوښتنه يې ترې وكړه چې لانس انجلېس ته ورسره لاړ شي او د تلويزون د سينما لپاره تمهيدي آزموينه وركړي. اژدهار او سينما بروس لي په كال ز كې د امريكا د تلويزون پر پرده د كاټو د شنې غومبسې په مسلسلسريال كې راڅرگند شو، او همدا مهال يې د لاس انجلېس په ايالت كې درېيمه ښوونځي هم پرانېسته. - له هـ - هـ زكلونو راهيسې بروس لي په يو لړ فلمونو او مسلسلاتو كې راڅرگند شو، او زيات شمېر نامتو خلكو ته يې تمرين وركړ لكه: ماكوين ، لي ماروين ، جيمس جارنر ، او د باسكټبال لوبې نامتو لوبغاړى كريم عبدالجبار . - او په كال هـ زكې بروس لي د تمرين پرمهال ټپي او روغتون ته انتقال كړاى شو، نوموړي د ناروغتيا او په روغتون كې د بستر پرمهال د خپلو اساليبو او د جيټ كوندو د تخنيكونو په اړه د ترسرليك لاندې مطالب وليكل چې د نوموړي شخصي ابتكار و او دده له مړينې وروسته يې مېرمنې نوموړي مطالب خپاره كړل. - بروس لي په كال هـ زكې بېرته هانگ كانگ ته راستون شو، ترڅو خپله كورنۍ امريكا ته بوزي، خو هلته په هانگ كانگ كې د نوموړي شهرت د له لارې د هرچا تر غوږونو رسېدلى و، هلته يو بل پروډيوسر ريموند شو د لوى مشر په فلم كې د اتلولۍ د رول لوبولو غوښتنه ترې وكړه، هماغه وو چې يو اسطوري برياليتوب يې په برخه شو، ان تردې چې داسې ويل كېدل چې په هرو لسو كسانو كې نهو كسانو نوموړى فلم ليدلى دى، او په نوموړي فلم كې د بروس لي گټه يوازې زره ډالره وه. - نوموړي فلم د دريو اوونيو په بهير كې مليونه ډالر وگټل چې هغه وخت يې د امريكا په ډېرو قوي فلمونوتفوق وموند. بيا بروس لي ته د قهرجن سوك فلم وړانديز وشو، چې نوموړي فلم هم خيالي گټې ترلاسه كړي. بيا وروسته په كالهـ ز كې د د اژدهار لار فلم له شاك نوريس سره چې نوموړى پكې د تخنيكونو د مدرب رول لوبولى. بروس لي نوموړى فلم په خپله وليكه او خپور كړ. بيا يې د مرگ لوبه فلم د باسكټبال له نامتو لوبغاړي كريم عبدالجبار سره جوړ كړ، خو بروس لي د نوموړي فلم د صحنو په پاى ته رسېدو ونه توانيده. - او په كال هـ زكې د هاليوډ او هانگ كانگ ترمنځ ړومبى گډ انتاج د اژدهار په دننه كې فلم كې راميدان ته شو، خو بروس لي په ډېر كراهيت سره دا رد كړه چې گواكي نوموړى دې ددې فلم ړومبى چينايي اتل وي، بروس لي بېرته هانگ كانگ ته راستون شو ترڅو هلته د سينما له لارې لويې برياوې ترلاسه كړي، خو هاليوډ يوځل بيا د نيمگړي فلم د بشپړتيا په موخه بلنه وركړه ترڅو خپل د اتلولۍ رول ولوبوي، نوموړى فلم په كال هـ ز كې بشپړ كړاى شو. د ناڅرگند ښامارمړينه ددې ټولو شهرتونو، قوت، بډاييتوب او د ځوانۍ د عمر كلونو سره سره بروس لي په كال ز كې د جولاى په نېټه د ماغزو په نزف اخته كېږي چې له امله يې ناڅاپه مري او ټول پرې خواشيني څرگندوي، ځينې شائعات داسې هم وايې چې نوموړي د كونفو د ځينو ماهرينو لخوا ووژل شو، په ځانگړي توگه دده زوي برانډون چې هماغه مهال تقريباً په كال هـ ز كې د فلم د ډكولو پرمهال مړ شو. - ځينې نور بيا وايې چې: د هاليوډ ځينو پروډيوسرانو نوموړى د شخصي كينې له كبله وواژه، ځكه چې نوموړي ډېر شهرت ترلاسه كړ او بل دا چې نوموړى يوازنى او ړومبى چين الاصل فلمي لوبغاړى و چې په فلمونو كې د اتلولۍ رول يې لوباوه، ځينې نور پدې اند دي چې دا ډول مړينې يو عادي كار دى چې د سپورت او رزمي ورزشكارانو ترمنځ پېښېږي، خو په هرحال، بروس لي خپل هممهال او راتلونكو نسلونو ته داسې ابتكارات پرېښودل چې اوس هم ځينې ځوانان ترې اغېزمن دي، او د نوموړي كيسې او تخنيكونه د كونفو او له ځان څخه ددفاع په لوبوكې اوس هم تبادله كېږي. د نوموړي جنازه له مرگ څخه پينځه ورځې وروسته وشوه او د نوموړي نيږدې زره ملگري او د كوچني اژدهار مينه وال دده جنازې ته راغلي وو. چينايي لوبگران چينايي لوبغاړي