د کندهار دوه ژبی ډبرلیک
د کندهار دوه ژبۍ ډبرلیک په دوو ژبو لیکل سوی چي د اشوکا د کندهار ایت په نوم او یاهم د د چیل زینو ایت په نوم پیژندل کیږي، په یوناني او آرامي ژبو کې یوه لیکنه ده چې د مخکي تر میلاد کلونو پورې تاریخ لري، او په لرغوني افغانستان کي د موریان امپراتور اشوکا اړوند ده، چي اوس وخت د کندهار ولایت په چهل زینو سیمه کي ده. یاد ډبرلیک د اشوکا د لومړنیو پیژندل سویو فرمانونو څخه دی، چې د هغه د واکمنۍ د اتم کال په شاوخوا کي تر میلاد ۲۶۰ کاله ترمخه او د هغه د نورو ټولو لیکنو څخه مخکي لیکل سوی دی. همدارنګه په هند کي د کوچني ډبرې ایډیکټس او باربار غارونه او د لوی راک ایډیکټس هم ددغه تمدن اړوند ګڼل کیږي. د اشوکا دغه لومړنۍ لیکنه په یوناني او آرامي ژبو لیکل سوې وه. د اشوکا لیک په کي د یوې کیندني په جریان کي په کندهار کي تر خځلو لاندي کشف او د په نوم ونومول سو. د ځینو تاریخونو له مخي اوسنی لیک د اشوکا د کوچنیو ډبرو ایډیټس یوه برخه ګڼل کیږي د کوچني ډبرې فرمان نمبر پر اساس، د اشوکا د کندهار ایت په افغانستان کي له دوو لرغونو لیکنو څخه یو دانه دی چي یوناني لیکنه لري او بل یې د کندهار یوناني لیکنه ده چي کټ مټ په یوناني ژبه لیکل سوې ده. چهل زینه، هغه غرنۍ سیمه ده چیري چي دغه فرمانونه کشف سوي دي. دغه ځای د لرغوني یونان د الکساندریا اراکوشیا ښار او همدارنګه د اوسني کندهار زوړ ښار د طبیعي حوزې لویدیځ اړخ جوړوي. دا فرمان د غره په غاړه کي لیکل سوی دی چي کشف یې وروسته په ۱۳۳۷ کال کي ترسره سو او د افغانستان مشهوره تاریخ پوه احمد علي کهزاد خلکو ته وروپېژندی. د ایټالوي لرغونپوه امبرټو سیراتو په وینا، دغه ځای د کوچني سیډل په ختیځ کي د دوه غرنیو غونډیو په مینځ کي تر څوکۍ لاندي پروت دی چي د مغولی واکمن بابر له لوري چهل زینې ورباندی جوړي سوي دي. په کابل کي د افغانستان په ملي موزیم کي د نقاشۍ یوه کاسه هم ددې تمدن اړوند شتون لري. د کندهار په فرمان کي اشوکا د بودیزم ملاتړ او د افغانستان یوناني ټولني ته د تقوی اختیار د منلو غوښتنه کوي. لنډیز یوناني ټولنې د موریانو د امپراتورۍ په شمال لویدیځ اوسني افغانستان کي ژوند کاوه، په ځانګړې توګه د افغانستان د بدخشان سیمي ته نږدې د لرغوني یوناني بکتریا بلخ، او د اراکوشیا کندهار په سیمو کي چي نن ورځ د افغانستان په سویل کي د سکندر اعظم د فتحې او استعمار هڅي او تاریخ په ډاګه کوي، کوم چي تر میلاد کاله ترمخه یې ترسره کړي وې. د همدې ثبوتونو پر اساس داسي ښکاري چي یاد تمدن د سکندر څخه شاوخوا کاله وروسته د اشوکا د واکمنۍ پرمهال د افغانستان په سیمه کي لاهم فعال وو. سرچينې