جیمز مورې میسن
جیمز موری میسن د ۱۷۹۸ ز کال د نومبر له ۳مې د ۱۸۷۱ ز کال د اپریل تر ۲۸مې پورې ژوند کړی دی. نوموړی د جورج میسن لمسی و، وکالت او سیاست یې کاوه. په ویرجینیا کې سناتور و، مخکې د ویرجینیا د استازو په مجلس کې د فریډریک کاونټي ویرجینیا استازی و. میسن د امریکا د کورنۍ جګړې د پیل پر وخت د غلامۍ او همدارنګه د ویرجینیا د جلا کېدو کلک ملاتړ وکړ. میسن له ۱۸۵۱ ز کال نه تر ۱۸۶۱ ز کال پورې د متحده ایالاتو د کنفډریټ ایالتونو د ملاتړ په موخه د هغه تر اخراج پورې د متحده ایالاتو د سنا د بهرنیو اړیکو کمېټې رییس و او ډېر لېواله و، چې د امریکايي پنبې صادروونکي دې وساتل شي. نوموړي د کنفدراسیون مخکښ ډیپلومات و او اروپا ته د مرستې په سفر ولاړ؛ خو د بریتانیا د کنفدراسیون د یوه هیواد په توګه په رسمیت پېژندلو کې ثابت نه شو. دا چې چې میسن د ۱۸۶۱ ز کال په نومبر کې انګلستان ته سفر وکړ، د متحده ایالاتو سمندري ځواکونو یې هغه کښتۍ برمته کړه او نوموړی یې توقیف کړ، چې هلته د ټرینټ افیر په نوم یاد شوی و. نوموړی له دوه میاشتو قید وروسته ازاد کړل شو، میسن خپل سفر ته روان وساته او دا مرسته یې وکړه، چې له برتانیې او اروپا نه کنفډریټ وپېري؛ خو په دې بریالی نه شو، چې د ډیپلوماتیکې ښکېلتیا ترلاسه کړي. د جګړې په ختمېدو سره میسن کاناډا ته جلا وطنه شو؛ خو وروسته بېرته الکساندریا ویرجینیا ته راغی او هلته یې په ۱۸۷۱ ز کال کې له دې دنیا سترګې پټې کړې. لومړنی ژوند میسن په انالوستان ټاپو کې زېږېدلی و، چې اوس د تیوډور روزویلټ ټاپو دی، وروسته د کولمبیا په ولسوالۍ کې شامل کړای شو اوس له ارلینګټن ویرجینیا سره وصل دی. نوموړی په ۱۸۱۸ ز کال کې د پنسلوانیا له پوهنتون نه فارغ شو، بیا یې په ویلیامسبرګ ویرجینیا کې د قانون علم حاصل کړ او په۱۸۲۰ ز کال کې یې د ویلیم او ماري له کالج نه د قانون سند ترلاسه کړ. سیاسي دنده میسن چې کله ویرجینیا بار ته داخل شو، له هغه وروسته یې په ویرجینیا کې قانون تمرین کړ، په فریډریک کاونټي کې یې د کرکیلې چاره هم پر مخ یووړه. دا چې د سرشمېرنې ریکارډ ډېر خراب و، نو ښايي نوموړی د ۱۸۳۰ په سرشمېرنه کې د ۵ غلامانو مالک وي. کله چې د ۱۸۵۰ ز کال فدرالي سرشمېرنه وشوه، نو میسن د لسو غلامانو مالک و، چې نیمایي یې له لسو کلونو کم ماشومان وو. په همغه کال کې نوموړي یا د ورته نوم بل سړي ۲۵ کلنه تور پوستې مېرمن او د هغې څلور ماشومان په ریپاهاناک کاونټي کې لرل. کله چې د ۱۸۶۰ ز کال سرشمېرنه وشوه، نو نوموړي ۴۹ کلن تور پوستي سړی، ۳۵ کلنه تورپوستې ښځه او د ۱۴، ۱۳، ۱۲، ۱۰ او ۳ کلونو عمر لرونکي ماشومان لرل او هغه یا د ده په نوم بل جیمز ایم میسن په سویلي کلپپر کاونټي کې د اوو غلامو ماشومانوتر ټولو مشره یې یوه ۱۳ کلنه نجلۍ وه مالک و. میسن د خپل پلار له مړینې مخکې ډېر ژر خپل سیاسي دنده پیل کړه، د ویرجینیا د استازو په مجلس کې یې د فریډریک کاونټي نیمه وخت له استازو نه څو ځله ټاکنې وګټلې. د نوموړي لومړۍ دوره د یوې دورې له تجربه لرونکي جیمز شیپ سره یوځای د ۱۸۲۶ ز کال د دسمبر په ۴مه پیل شوه؛ خو یوازې شیپ راتلونکی کال بیا ټاکنې وګټلې. کله چې په ۱۸۲۸ کال کې ټاکنې وشوې، شیپ ونه ګټلې او میسن له ویلیم کاسټل مین او جونیر سره یوځای د شیناندوه درې د دروازې د استازیتوب کولو په موخه په ټاکنو کې بریالی شو، په راتلونکي کال کې دواړو بیا ټاکنې وګټلې. وروسته له دې چې تجربه لرونکي قانون جوړونکي هیروم ایل اوپي د ۱۸۲۹ــ ۱۸۳۰ کال د ویرجینیا د اساسي قانون کنوانسیون ته د فریډریک او ګاونډي جیفرسن کاونټي له څلورو ګډو استازو نه یو یې استعفا ورکړه، میسن له جان آر کوک، د کانګرس غړي الفریډ ایچ پاول او ملګري استازي توماس ګریګس جونیر سره په ګډه خپل ځای ونیوه. که څه هم ځینو تمه لرله، چې کنوانسیون به د غلامانو واک کم کړي، کله چې د اساسي قانون نتیجه راووتله، یوازې لوېدیځې ویرجینیا ته یې اضافي رایې ورکړي د فریډریک کاونټي او هغو کاونټیانو په شمول، چې د امریکا د کورنۍ جګړې په لړ کې به له لوېدیځې ویرجینیا جلا شي، میسن او کیسل مین د ۱۸۳۰ــ۱۸۳۱ ز کال د مقننه غونډې په موخه له هغه وروسته یوځای شول، چې بیا وټاکل شول او ویلیم ووډ په وسیله له دې غونډې سره یوځای کړل. د غلامۍ اتل میسن د سویلي سیاسي چوکاټ اتل شو، او غلامي له درېیو موضوعاتو یوه بله موضوع وه، چې د هغه په ژوند یې ډېر اغېز کړی و، د دې سیاسي ایډیالوژۍ په هسته کې طرح شوی و. دوه نور موضوعات د ویرجینیا د تجزیې غوښتنه او د کنفیډریسي رامنځته کول وو میسن یوازې یو سپین ستراتیژیست نه و، بلکې تر ډېره سپین سویلي او ډېر شمالي و. نوموړي نیګرو د هیواد لوی لعنت باله. دا چې نوموړي تورونو ته رایه ورکړه، نو مېسن یې په ځانګړې توګه خپه کړ. هغه په دې فکر و، چې دا د خلکو د واکمني او د جمهوریت پای وه. میسن د غلامۍ په ګټه دومره باوري و، چې په فریډریک کاونټي کې یې د ډېرو نورو غوندې یې د استعمار د پروژې ملاتړ ونه کړ او دا د دې لامل شو، چې د لایبریا بنسټ کېښودل شي. د ازادو تورونو د ستونزې لپاره د میسن حل لاره دا وه، چې دوی بېرته غلامۍ ته راستانه شي او ویل یې چې دوی په متحده ایالاتو کې د افریقا له غلامۍ نه ښه دي. میسن دا نظر درلود، چې د غلامۍ رامنځته کول اړین کار نه و یا قانون ته اړتیا نه لري، چې قانوني شي. دا له وړاندې د خدای له خوا رامنځته شوې، لکه په انجیل کې چې ثبت شوې ده. غلامي له پخوا نه په افریقا کې موجوده وه: نیګرو په افریقا کې د غويي هومره ملکیت دی. د نوموړي دریځ دا و چې کانګرس په هر ځای کې د غلامۍ د ختمولو هیڅ واک نه درلود او یقینا په کنساس کې غلامي نه وه. غلامي یو حالت و، کومه اداره نه وه، د هغه په وسیله یې معنا دا وه، چې امریکایان د افریقیانو غلامي نه کوي، دوی یوازې له نورو افریقایانو اخیستل چې له وړاندې یې دوی غلام کړي وو. د ژوند وروستۍ برخه کله چې په ۱۸۶۲ز کال کې وینچستر د اتحادیې اردو ونیوه، په اول کې د رژیمي دفترونو لپاره د میسن کور سیلما غوښتل شوی و. ښايي د مېسن په اړه به نه پوهېدل؛ خو جنرال بانکس ښه خبر و، ښاغلی بانک پخوا د کانګرس غړی او بیا د میساچوسټس والي و. د میسن د غلامۍ پلوه فعالیت د زده کړې او د هغه د نفرت شوي فراري غلامۍ د قانون لیکوالۍ له امله سرتېرو په خپل نوښت د سیلما ویجاړولو ته لاره هواره کړه. چت لومړی وغورځېد. یو څه وخت وروسته دیوالونه ړنګ شول او هر څه چې د سوځولو وړ وو، د لرګیو په اور کې ایره شول. دوی دومره پوره وو چې له برج نه د بنسټ تر ډبرې پورې یوه تېږه په بله پاتې نه ده، د نیګرو کورونه، بهر ودانۍ هلته یو یخ کور و او دښتې ټولې پټې شوې، حتا زیاتره ونې یې حلقه شوي دي. د میسن په خبره کور خراب شوی و. هغه بیا هیڅکله په وینچیسټر کې ونه اوسېده. میسن له ۱۸۶۵ تر ۱۸۶۸ ز کال پورې په کاناډا کې و او په جلاوطنۍ کې یې ژوند کاوه. وروسته له هغه چې د کنفډریټ چارواکو بندیزونه ترې لرې شول، بېرته متحده ایالاتو ته راستون شو او د نننۍ ویرجینا په الکساندریا کې یې په ۲۶ ایکره ۱۱ هکتاره ځمکه کې یې د کلرینز املاک واخیستل. په ۲۰۰۸ کې یوازې کور په ۸۰۰۰۰۰۰ ډالرو وپلورل شو، چې په ۲۰۲۱ کال کې له ۱۰۰۶۶۸۶۲۴ ډالرو سره معادل و. نوموړي له کاناډا نه سپين پوستي نوکران راوستل او کله چې د نورو په لټه کې و، نو له یو څه ستونزې سره مخ شو، ځکه چې هغه نه غوښتل څوک وټاکي کړي. هغه په دې باور و چې ازاد تور پوستي له بې ارزښتو نه بدتر دي. هغه په ۱۸۷۱ ز کال کې په کلارنس کې مړ شو او د چاریس کلیسا په میدان کې خاورو ته وسپارل شو الکساندریا، ویرجینیا. د نوموړي د مړینې په اړه د هغه له کورنۍ پرته بل چا معلومات نه دي وړاندې کړي. سرچينې