عبدالاحد مومند
عبدالاحد مومند زوکړه د ۱۹۵۹ ز کال د جنوري ۱ په انگرېزي: لومړنی افغان تشياليونی دی چې د تشيال مزل يې وهلی. هغه خپلې زده کړې په پوځي هوايي پوهنتون کې بشپړې کړې خو وروسته يې د شوروي اتحاد په تخنيکي مرستو تشيال ته الوتنه وکړه او په دې ډول افغانستان هم د داسې هېوادو په شمېر کې راغی، چې خپل استازي يې تشيال ته استولي دي. عبدالاحمد مومند پر ۱۹۸۸ ز کال له همدغې تشيال الوتنې نه وروسته د گڼ شمېر افغانانو له خوا وستايل شو او د هماغه وخت د هېوادمشر له خوا لوړه پوځي رتبه ورکړل شوه. اړینه ده وویل شي، چې تر تشیال الوتنې وروسته ده ته د هماغه مهال شوروي اتحاد اتلولي هم ورکړ شوه. مخينه عبدالاحد مومند د افغانستان د غزني ولايت په سرده کې نړۍ ته سترگې پرانيسې دي. نوموړی د افغانستان لومړنی او په نړېواله کچه څلورم مسلمان ستوريونی دی. زده کړې ښاغلي عبدالاحد مومند له خپلو لومړنيو زده کړو نه وروسته د کابل له پوليتخنيک انستيتوت څخه او بيا وروسته له هوايي پوهنتون څخه فارغ شو، نورې لوړې زده کړې يې په پخواني شوروي اتحاد کې بشپړې کړې دي. له هوابازۍ تر ستوريونۍ عبدالاحد مومند لومړنی افغان ستوريونی دی. تر دې دمخه چې هغه ستوريونی شي، عبدالاحد مومند د افغانستان په هوايي پوځ کې د پیلوټۍ دنده ترسره کوله. نوموړی پر ١٩٨٨ ز کال ستوريونی شو او په همدې توگه د افغانستان په وگړو کې لومړنی کس وو چې تشيال ته يې الوتنه وکړه. نوموړی پر ١٩٨٨ ز کال د مير په تشيال تمځي کې ٩ ورځې پاتې شو. له مومند سره په دې سفر کې ولاديمير لياخوف او ډاکتر واليري پولياکوف ملگری ول چې د سويوز تیام-٦ ډوله تشیال بېړۍ په ډله کې شامل ول .په فضا کې يې د اوسېدو پر مهال د خپل هېواد افغانستان انځورونه واخيستل او په اخترفيزيکي،طبي او چاپېريال پېژندنې په ازمايښتونو کې يې برخه واخيسته. په اصل کې له هغه سره په دې سفر کې د افغانستان يو بل پیلوټ، ښاغلی محمد دوران غلام معصوم هم تشيال ته تلونکی وو، خو د سفر د پېل نه دمخه د محمد دوران روغتيايي حالت خراب وو، د اپنډکس په ناروغۍ اخته شوی وو نو ځکه هغه ونه شو کړای چې تشيال ته الوتنه وکړي. کله چې عبدالاحد مومند په مير تشیال تمځي کې وو، نو هغه د وخت د هېوادمشر ډاکټر نجيب الله سره په خپله مورنۍ ژبه يانې پښتو ټليفوني خبرې وکړې. عبدالاحد مومند اوسمهال د جرمني په شتوتگارت ښار کې اوسي. . په همدې ډول نوموړی ته د وخت د دولت له خوا د بريد جنرالۍ رتبه او د افغانستان جمهوريت د اتل لقب ورکړ شو. پر ۱۹۸۸ ز کال له عبدالاحد مومند نه مخکې درې مسلمان تشیالیوني تشیال ته ختلي ول. هغه لومړنى مسلمان چې تشيال ته يې پر ۱۹۸۵ ز كال كې الوتنه كړې، هغه د سعودي عربستان تبعه، شاهزاده سلطان بن سلمان عبدالعزيز السعود وو. ده د - پروگرام له مخې د ډيسكاوري په نامه امريكايي تشيال بېړۍ كې تشيال ته الوتنه وكړه. تر ده وروسته دویم مسلمان تشیالیونی د سوريې تبعه محمد فاريس وو چې پر ۱۹۸۷ ز كال په شوروي سايوز - ډوله تشيال بېړۍ كې يې تشیال ته الوتنه وكړه. دى څه موده د مير په نامه تشيال تمځي كې وو. د اسلام انلاين نېټ سايټ شوروی تشياليونى موسى خیرامانوویچ مناروف هم د مسلمانو تشياليونو په نوملړ كې راولي، چې د مير تشيال تمځي ته د سوريې له تشياليوني فاريس نه پنځه مياشتې وروسته ختلى وو. موسى خيرامانوويچ مناروف د پخواني شوروي اتحاد تبعه، خو په خټه ازربايجانى دى. په دې ډول موسی مناروف درېیم مسلمان تشیالیونی بلل کېدای شي. له موسی مناروف نه وروسته څلورم مسلمان تشیالیونی افغان تبعه عبدالاحد مومند وو. دده دا الوتنه هغه مهال وشوه چې تشياليونى موسى مناروف خپلې الوتنې ته دوام وركاوه او پاس په مير تشيال تمځي كې وو. لكه څنگه چې اسلام انلاين نېټ ليکي، دا د تشيالپوهنې په تاريخ كې هغه يوازينۍ پېښه ده، چې په مدار كې هممهال دوه مسلمان تشياليوني ول. د الوتنې تفصيل د روسيې او افغانستان د پيلوټانو امله چې د و. ا. لياخوف، و.و. پولياکوف او عبدالاحد مومند، درې کسيزه ډلې نه جوړ و د مير محوري تمځي ته د څېړنو او تجربو په موخه ولېږدېدل چې هلته د و.گ. ټيټوف او م. ک. ماناروف سره يوځای تجربې وکړي. - - . . . : . . : . - . : . . . : . . کابل د تشيال نه ناسا . . -- . افغانستان د تشيال نه ناسا - - . . - - . اوسنی دريځ: غير فعال : ډله: ۱۹۸۸ نړېواله ډله ۶ د سفر لپاره د ټاکنې کال: ١٩٨٨ تشيال کې د سفر کال: ١٩٨٨ تشيال کې ټولټال آلوتنې: ١. په تشيال کې ټول وخت: ٩ ورځې. تبصرې: د افغانستان هوايي قوه. محمد دوران غلام معصوم د زېږېدو هېواد: افغانستان قوميت: افغان. د زېږېدو کال: نه دی مالوم دريځ: غيرفعال. : . دنده: پيلوټ. جنس: نارينه ډله: د ټاکنې کال: : د آلوتنو شمېر: ټولټال وخت: تبصرې: د افغانستان هوايي قوه. انځورتون سرچينې محمد طاهر کاڼی ، په تشیال کې لومړنی افغان راټولوونه او ژباړه، د ۱۳۹۰ لمريز ۲۰۱۱ ز کال چاپ. دا هم وگورۍ باندنۍ تړنې - د عبدالاحد مومند ژوندليک افغانلېنډ افغان نېټورک پښتانه پښتانه ستورمزلي عبدالاحد مومند عبدالاحد مومند عبدالاحد مومند عبدالاحد مومند عبدالاحد مومند ستورمزلي مسلمان ستورمزلي افغان ستورمزلي اسیاسي ستورمزلي