مادر جونز
ماري جي. هریس جونز ۱۸۳۷زکال تعمید شوې ۳۰ نومبر ۱۹۳۰ زکال چې له ۱۸۹۷ زکال وروسته په مادر جونز پېژندل کېده، په ایرلنډ کې زېږېدلې امریکايي ښوونکې او درزيخیاطه وه چې په مخکښې فعالې او د اتحادیې او ټولنې په سازمان کوونکې واوښته. هغې د لویو اعتصابونو په همغږي کولو کې مرسته وکړه او د نړۍ د صنعتي کارګرانو د ټولنې بنسټ یې کېښود. وروسته له هغې چې د جونز مېړه او څلور ماشومان په ۱۸۶۷ زکال کې د زېړې تبې د وبا له امله مړه شول، په ۱۸۷۱ زکال کې یې د جامو پلورنځۍ د شیکاګو د لویې اورلګېدنې پر مهال له منځه لاړ، هغې د او د کانونو د کارګرانو د متحدې ټولنې مدیریت پر غاړه واخیست. په ۱۹۰۲ زکال کې هغه مهال چې نوموړې په بریالیتوب سره د کانونو کارګران او د هغو کورنۍ د کانونو د صاحبانو پر ضد مدیریت کړل، هغه د متحده ایالاتو د خطرناکې مېرمنې په نوم ونومول شوه. په ۱۹۰۳ زکال کې یې د پنسلوانیا په کانونو او د ورېښمو په کارخونو کې د ماشومانو د کار کولو اړوند قوانینو د کمزورې اجرا په اعتراض کې له فیلادلفیا څخه په نیویارک د ولسمشر تئودور روزولت تر کوره د ماشومانو لاریون مدیریت کړ. لومړی ژوند ماري جي. هریس جونز د رومن کاتولیک اجاره کوونکي بزګر ریچارډ هریس او ایلن هریس کورنی نوم یې کارتر په کورنۍ کې د کورک په شمالي څنډه کې وزېږېده. د هغې د زیږون کره نېټه نه ده معلومه، خو د تعمید غسل ورته د ۱۸۳۷ زکال د اګست په لومړی نېټه ورکړل شو. هریس او کورنۍ یې د ګڼ شمېر ایرلنډي کورنیو په څېر د لویې قحطۍ قرباني شول. دغې قحطۍ د هریس د کورنۍ په ګډون چې هغه مهال هریس ۱۰ کلنه وه؛ له یو میلیون څخه زیاتې کورنۍ شمالي امریکا ته کډې کولو ته اړ کړې. د بدلون کلونه ماري هغه مهال چې کورنۍ یې کاناډا ته کډه شوه، نوې ځوانه و. په کاناډا او وروسته په متحده ایالاتو کې د هریس کورنۍ د دوی د کډوالۍ د وضعیت، کاتولیکې عقیدې او ایرلنډي میراث له امله د تبعیض قرباني شوه. ماري په تورنټو کې د تورنټو په عادي ښوونځي کې زده کړې وکړې چې فیس یې نه اخیست او ان د هر سمستر په پوره کېدو به یې د اونۍ په حساب له زده کوونکي سره یو ډالر مرسته کوله. ماري له دغه ښوونځي فارغه نشوه، خو وه یې کولای شو د ۱۸۵۹ زکال د اګست په ۳۱ مه د ۲۳ کلونو په عمر د کافي زده کړو کولو د ترلاسه کولو پر بنسټ د میشیګان په مونرو کې تدریس وکړی. هغې د میاشتې اته ډالر معاش اخیست، خو دغه ښوونځي د یو ستړي کوونکي ځای په توګه توصیف شو. له خپل مسلک څخه په ستړي کېډو هغې لومړی شیکاګو او بیا یې ممفیس ته کډه وکړه چېرې چې یې بیا په ۱۸۶۱ زکال کې د وسپنې ویلې کولو د ملي اتحادیې له غړي او سازمان کوونکي جورج اې جونز سره واده وکړ؛ هغه اتحادیه چې وروسته په شمالي امریکا کې د اوسپنې د قالب کوونکو او ویلې کوونکو په نړیواله اتحادیه واوښته او د هغو کارګرانو استازولي یې کوله چې د بخار د ماشینونو، ژرندو او نورو ټولو تولیدي توکو په جوړولو او بېرته رغولو کې یې تخصص درلود. دې ته په پام چې د هغه مېړه د کور د لګښتونو د پوره کولو په موخه په کافي کچه عاید درلود، هغې خپل کار د کور په کار واړاوه. په ۱۸۶۷ زکال کې د ژېړې تبې د وبا له امله په ممفیس کې د خپل مېړه او درې لوڼو او یو زوی له لاسه ورکول ټول له پنځه کلنۍ نه کوچنیان و د هغې په ژوند کې د عطف نقطه وه. له دغې غمیزې وروسته هغه شیکاګو ته راوګرځېده څو د خیاطۍ نوې سوداګري پیل کړي. د ۱۸۷۰ مې او ۱۸۸۰ مې لسیزې پر مهال هغې د شیکاګو د لوړې کچې کسانو ته کار کوه. له دې څلور کاله وروسته هغې خپل کور، هټۍ او خپله شتمني په ۱۸۷۱ زکال کې د شیکاګو په لویه اور لګېدنه کې له لاسه ورکړل. دغې لویې اورلګېدنې ګڼ شمېر کورونه او هټۍ له منځه یووړې. جونز د ډېر کسانو په څېر د ښار په بېرته رغونه کې مرسته کړه. د هغې ژوند لیک ته په پام دغې چارې هغه په ډله کې شامله کړه. هغې د اعتصبانو په طراحۍ لاس پورې کړ. په پیل کې د هغې اعتصابونه او اعتراضونه له ناکامۍ سره مخ شول چې حتي ځینې مهال به دغه اعتصابونه او اعتراضونه د پولیسو په ډزو او د اعتراض کوونکو په وژنې پای ته رسېدل. تر ډېره نارینه کسان جذب کول چې د لسیزې په نیمايي کې یې د غړو شمېر له یو میلیون څخه زیاتو کسانو ته ورسېد او په نړۍ کې په لوی کارګري سازمان واوښت. په ۱۸۸۶ زکال کې د های مارکېټ پېښې، له انارشېزم څخه ویره او هغه ټولنیز بدلونونه چې د اتحادیه یي بنسټونو څخه یې سرچینه اخیسته هغه مهال د د زوال لامل وګرځېدل چې یو نامعلوم کس د شیکاګو د پولیسو او اعتصابي کارکوونکو ترمنځ په شخړه کې لاسي بم وغورځاوه. هغه مهال چې نور یادې ډلې شتون نه درلود، ماري جونز تر ډېره د کانونکو د کارګرانو له متحدې ټولنې سره ښکېل شوه. هغه څو ځله د یادې ټولنې اعتصابونه رهبري کړل او اعتصابي کارګران یې هڅول تر هغه مهاله خپل اعتصاب پای ته وه نه رسوي؛ څو چې مدیریت؛ اعتصاب ماتوونکي او ملیشه ډلې اعتصاب ته نه وي دننه کړې. هغې باور درلود چې نارینه کارګران د دومره معاش مستحق دي څو خپلو مېرمنو ته اجازه ورکړي په کور کې پاتې شي او له خپلو ماشومانو پالنه وکړي. ورته مهال د اعتصابونو تنظیم هم ښه کېده چې کارګرانو ته یې د ښه معاش ورکولو په څېر لوی نتایج یې له ځانه سره لرل. د بیوګرافي لیکونکي الیوت ګورن په خبره، په یو سازمان کوونکي باندې د هغې د اوښتو بله سرچینه د هغې رومن کاتولېزم باور او همدارنګه یې له خپل ورور، فادر ویلیام ریچارډ هریس سره اړیکه وه. ورور یې رومن کاتولیک ښوونکی، لیکوال، کشیش او د تورنټو د سقف مېشتو ترمنځ د نیګارا د ټاپووزمې د انتاریو په سنت کانترینس کې کشیش او د رومن کاتولیک مشر و، هغه چې په ټوله انتاریو کې یو له مشهورو روحانیونو څخه و، خو د راپورنو له مخې له ترې پردی شوی و. کېدای شي سیاسي نظریات یې په ۱۸۷۷ زکال کې د وسپنۍ پتلې د اعتصاب، د شیکاګو کارګري خوځښت، های مارکېټ له جنجالونو او په ۱۸۶۶ زکال د اقتصادي ناورین تر اغېز لاندې راغلي وي. نوموړې هغه مهال چې په ټول هېواد کې د اعتصابونو فعاله سازمان کوونکې او لارښوونکې وه په ځانګړي توګه له او د امریکا د سوسیالیست ګوند سره ښکېل وه. د اتحادیې د سازمان کوونکې په توګه، په لاریونونو کې یې د اعتصابي کارګرانو د مېرمنو او بچیانو په سازمان کولو سره شهرت وموند. په ۱۹۰۲ زکال کې د لویدیځې ویرجینیا په محکمه کې لوی څارنوال، ریس بلیزارد، د کانونو د اعتصابي کارګرانو د راغونډېدو په اړه ممنوعیتونه ته په نه پام هغه د امریکا خطرناکه مېرمن وبلله. بلیزارد وویل: د امریکا خطرناکه مېرمن هلته ناسته ده. هغه داسې حالت ته رسېدلې چې سوله او آرامښت ټینګ دی... خو کله یې چې خپله ګوته وښوروله ۲۰ زره داوطلبه کسان خپل کاري وسایل په ځمکه اېږدي او بیرون ته راوځي. مړینه ماري هریس جونز د ۱۹۳۰ زکال د نومبر په ۳۰ مه نېټه د مریلینډ د سېلور سپرېنګ سیمې په برګریس کروندې کې چې اوس د مریلنډ اډلفی ته اړونده ده مړه شوه. د هغې د جنازې مراسم د واشنګټن ډی سي په په سنت ګابریل کې ترسره شول. نوموړې د ایلینوی په اولیو غره کې د متحده کان ویستونکو په هدیره کې د هغو کان ویستونکو په خوا کې چې د ۱۸۹۸ زکال په ویرډن جګړه که یې ژوند له لاسه ورکړی و خښه شوه. هغې دغه کان ویستونکي چې له اعتصاب څخه د سرچینې اخیستونکو تاوتریخوالو له امله وژل شوي و خپل زامن بلل. په ۱۹۳۲ زکال کې د ایلینوی ایالت نږدې ۱۵۰۰۰ کان ویستونکي په اولیو غره کې راغونډ شول، څو د متحدو کان اېستونکو پر وړاندې اعتراض وکړي، چې بیا ډېر ژر د امریکا د کانونو په مترقي کارګرانو واوښتل. هغه کان ویستونکي چې متقاعد شوي و د مادر جونز په ارواح عمل وکړي، پرېکړه یې وکړه چې یوه مناسبه د قبر ډبره د هغې پر قبر کېږدي. تر ۱۹۳۶ زکال پورې دغو کان ویستونکو نږدې ۱۶۰۰۰ امریکايي ډالر راغونډ کړي و او وه یې کولای شول یوه اتیا ټنه مینسوتايي ګرانیست ډبره او د دوه کان ویستونکو برونزي مجسمې چې په منځ کې یې د ډبرو ۲۰ فوټي ستون شتون لري او د هغو په مرکز کې د مادر جونز انځور راغلی وپیري. د ۱۹۳۶ زکال د اکتوبر په ۱۱ مه چې د کان ویستونکو د ورځې په توګه پېژندل کېږي، نږدې ۵۰۰۰۰ تنه د مادر جونز د زیارت او د هغې د قبر د ډبرې لیدو لپاره راغلي و. له دې نیټې وروسته ۱۱ اکتوبر نه یوازې چې د کان ویستونکو د ورځې په توګه پېژندل کږي بلکې د مادر جونز د ورځې په نوم هم یادېږي او په اولیو غره کې لمانځل کېږي. سرچينې