سيد فضل واحد
سيد فضل واحد د ترنگزو حاجي صاحب زوکړه ۱۸۵۸ زېږدي کال، پېښور، چارسده - مړینه د ۱۹۳۷ ز کال د ډيسمبر ۱۴ يو ديني شخصيت او د افغانستان د خپلواکۍ د لارې يو لوی مبارز وو. مخينه سید فضل واحد چې وروسته په ترنگزو حاجي صاحب اوڅار شو، پر ۱۸۵۸ زېږدي کال د پېښور د چارسدې د ترنگزیو د سیمې په نوي کلي کې زیږیدلې وو. د دیني زده کړو تر پای ته رسولو وروسته خپل کلي ته ستون شو او د ریاضت په څنگ کې یې په کرکیله پیل وکړ. هغه د آزاد سرحد په سیمه کې د انگریزانو پر وړاندې د جنگیدونکو غازیانو له مشرانو سره پېژندگلوي وکړه او په دې ترځ کې یې د کونړ، مومندو او باجوړ د غازیانو د ډلو له مشرانو سره لیدنې کتنې وکړې. همدا راز نوموړي د هډې ملا صاحب نجم الدين اخوندزاده سره هم له نژدې وکتل او د هغوی د برکته فيضه یې برخه واخیسته. يوې بلې سرچينې بیا د سید فضل واحد د زوکړې کال ۱۸۵۶ ښوولی دی: د ديارلسمې ه پېړۍ په منځنيو کلو کې يو سړی له کندهاره د پېښور سيمي ته ولېږدېد او د چارسدې په ترنگزو کې مېشت شو. دغه کورنۍ په خټه تارڼ پښتنه وه. تارڼان په پښتنو کې ستانه او بزرگوار دي، ځکه د خپلي بزرگوارۍ له کبله په سيدانو مشهور شوي دي. د دغې کورنۍ يو عارف او مجاهد غړی حاجي فضل واحد په قوم تارڼ ستانه وو چې په کال ۱۲۳۵-۱۸۵۶ ه زېږېدلی او څنگه چې د پېښور د چارسدې نژدې کلي ترنگزو کې اوسيده، نو د ترنگزو په حاجي صاحب مشهور شو. حاجي صاحب خپل لومړني تحصيلات د هډې ابوبکر اخوند زاده او په لوړ تهکال کې پای ته رسولي؛ د حج فريضه يې ادا کړې وه او د ملا نجم الدين اخوندزاده اندړ لاس نيوی يې کړی وو. د ترنگزو حاجي صاحب د لومړۍ نړیوالې جگړې تر پیلېدو وروسته، کله چې انگریزان هم په جگړه کې شامل شول، او د خلافت غورځنگ او د شمال لوېديځ ایالت د اوسیدونکو ازادي غوښتونکو مبارزو شدت وموند، نو انگریزانو د ترنگزو حاجي صاحب د نیولو امر وکړ. د انگریزانو له لوري د حاجي صاحب د نیولو خبر هغه ته ورسید. هغه وو چې له خپلو دریو زامنو او یو شمیر ملگريو سره د مومندو سیمې ته ولاړ. د مومندو سور کمر سره نژدې د حاجي صاحب د اوسیدو سیمه د انگریزانو پر حلاف د مجاهدینو په یوه مرکز بدله او د غازي اباد په نامه مشهوره شوه. د ترنگزو حاجي صاحب له انگرېزانو سره د افغانانو په درېیمه جگړه کې هم د شبقدر او ډکې په سیمو کې برخه درلوده. مړينه سید فضل واحد د ترنگزو حاجي صاحب د ۱۹۳۷ ز کال د ډيسبر پر ۱۴ نېټه له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې او د غازي اباد د جومات په انگړ کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. اخځليک ۱- ۲-