حضرت علي د اهلسنتو په منظمو ادبياتو كې
حضرت علي د اهلسنتو په منظمو ادبياتو كې امام محمد بن ادريس شافعي د شافعي مذهب امام : په يوه غونډه كې چې د حضرت علي،حضرت فاطمې ،امام حسن او امام حسين يادونه كېږي؛نو ځينې دښمنان ددې لپاره،چې له يادونې يې د خلكو پام واړوي؛نو د نورو يادونه رامنځ ته كوي؛نو ډاډ من اوسئ!څوك، چې ددې كورنۍ د ياد مخه نيسي،له بدكارې ښځې به زېږېدلاى وي.هغوى اوږده اوږده روايتونه رانقلوي،چې د حضرت علي د زامنو له صفته مخنيوى وكړي او وايي چې لدې خبرو تېر شئ؛ځكه چې دا د رافضيانو خبرې دي.زه د شافعيانو امام له څښتنه له هغو خلكو پناه غواړم، چې د فاطمې دوستۍ ته رافضي وايي.د څښتن درود دې د رسول پر آل وي او لعنت دې پر داسې جاهليت وي. وګورئ :١ شيخ سليمان قندوزي حنفي؛ ينابيع المودة: باب، ، چې كې د شافعي له ديوانه يې راخېستى دى . شبلنجي، نورالابصار؛ مخ، كال چاپ. د حضرت علي دوستي د دوزخ له اوره خلاصون دى، د انسانانو او پيريانو امام دى . د مصطفى حقيقى وصي او د جنت او دوزخ ويشونكى دى. وګورئ : حموئي؛ فرائدالسمطين : لومړى ټوك، مخ . ما ته يې وويل: تۀ رافضي يې!ورته مې وويل :زما دين او ګروهه رفض ندى؛ خو پدې كې شك نشته،چې غوره امام او هادي راباندې تر ټولو ګران دى؛ كه د رفض معنا د پېغمبر اکرم د وصي حضرت علي دوستي وي؛ نو زه تر ټولو ستر رافضي يم . وګورئ : شيخ سليمان قندوزي حنفي؛ ينابيع المودة : مخ، د قم لومړى چاپ. كال . شبلنجي ، نورالابصار؛ مخ كال څښتن ته زما د تقرب وسيله نبوي كورنۍ ده . هيله من يم چې لدوى سره د مينې له امله د قيامت پر ورځ را ته کړنليک په ښي لاس كې راكړي. وګورئ: آثارالصادقين؛ ټوك، مخ، چې د فضائل الخسمه، ټوك له مخه يې راخېستى دى. اى چې د مکې په لور روان يې! د منى په شګو كې ودرېږه او د خيف د جومات حاجيانو ته چې سهر وختي له منى راځي، پر چغو چغو ووايه : كه له آل محمد سره دوستي رفض وي؛نو ټول انسانان او پيريان دې شاهدان وي چې زه رافضي يم. وګورئ : ابن حجر؛ صواعق المحرقه : باب، فصل، مخ د مصر چاپ. ياقوت حمويى؛ معجم الادباء: ټوك، مخ او فخر رازي، د كبير تفسير :ټوك، مخ. خلك چې مې د ناپوهۍ او بى لارۍ په سمندر كې ډوب وليدل؛نو د سپېڅلي څښتن په نوم د اهلبيتو په بېړۍ كې سپور شوم او د سپېڅلي څښتن په رسۍ حبل الله نبوي كورنۍ پورې ونښتم؛لكه چې موږ ته امر شوى، چې په هغه الهي رسۍ پورې ونښلو. چې کله دين پر ٧٢ فرقو وويشل شو، همغسې چې په بېلابېلو رواياتو كې دا خبره راغلې، چې يوه فرقه پکې پر حق ده؛ نو تۀ چې ځان د عقل او علم خاوند ګڼې؛ ما ته ووايه چې د پېغمبر اکرم كورنۍ له باطلو فرقو ده؟ يا د حق فرقه ده؟ كه وايې:د حق فرقه ده؛نو زما او ستا خبره يوه ده او كه وايې چې: باطله او بې لارې فرقه ده؛ نو پوه شه، چې بې لارې يې. په پايله كې پوه شه، چې د نبوي كورنۍ فرقه پر حق ده او پر نېغه لار روانه ده. زه هم رافضى شوم چې په هغوى پسې ولاړم او څښتن دې تل د هغوى سيورې زموږ پر سرونو لري. ما د حضرت علي او د هغه د اولاد امامت ومانه ؛ځكه چې پر حقه دي او تۀ هم پخپله باطله فرقه كې اوسه،څو حقيقت درته معلوم شي. وګورئ : شبهاى پيشاور؛ مخ، چې د علامه فاضل عجيلى ذخيره المآل له ليكنې يې راخېستى دى . د پېغمبر اهل بيتو! پر موږ د څښتن له اړخه ستاسې مينه او دوستي واجبه شوې او په قرآن كې هم دا خبره راغلې ده. ستاسې فضيلت ته هم دومره بس چې كه څوك په نمونځ كې پر تاسې درود ونۀ وايي؛نو نمونځ يې نۀ قبلېږي او د شعر په پاې كې وايي:كه د آل محمد مينه وال نۀ يې؛نو مور دې سر ته كېنه، چې حرمونى يې. وګورئ: شيخ سليمان قندوزي حنفي؛ ينابيع المودة : او مخونه، لومړى چاپ قم كال او همداسې : ابن حجر، صواعق المحرقه؛ مخ. ابن ابي الحديد معتزلي : كه ابوطالب او زوې يې نۀ واى؛نو د اسلام دين به داسې نۀ واى پېژندل شوې.ابوطالب په مكه كې له هغه حضرت محمد ملاتړ وكړ او حضرت علي په مدينه كې.ابوطالب د خپل پلار عبدالمطلب پر امر د عبد مناف د زامنو د روزنې دنده ومنله،چې ښه يې تر سره كړه او حضرت علي هغه بشپړه كړه.بيا هغه ابوطالب د څښتن په امر لدې دنيا ولاړ او خپل ښه بوى حضرت علي يي په دنيا كې يادګار پرېښود. ابوطالب د سپېڅلي څښتن د رضا لپاره د څښتن د دين خدمت وكړ او حضرت علي هغه خدمتونه پوره كړل او سرته يې ورسول. د چټياتو ويوونكي او هغه هوښياران،چې ځانونه يې كاڼه او ړانده كړي، پوه دې شي چې د ابوطالب مقام ته د پيساڼي هومره زيان هم نشي رسولاى. څوك چې شپې ته ورځ او رڼا ته تياره وايي؛نو د ورځې رڼا ته زيان نشي رسولاى. وګورئ : ابن ابي الحديد؛ شرح نهج البلاغه : د بېروت چاپ كې، ټوك، مخ او د مصر چاپ كې مخ. دا شعرونه ابن ابي الحديد د هغو ناپوهو په ځواب كې ويلي،چې وايي: ابوطالب كافر دى. تر رسول الله وروسته په وياړنو، په شرف او فضيلت كې ستر سيد، د حضرت پېغمبر وصي، د بتول زهرا مېړه علي مرتضى و او له هغه وروسته يې دوه زامن امام حسن او امام حسين او بيا حمزه او جعفر طيار وو. وګورئ : د ابن ابي الحديد؛ د نهج البلاغې شرح : ټوك، مخ د مصر او بيروت چاپ. ماته وايي :د حضرت علي صفتونه وكړه.كه زه يې صفت ونكړم، وېره مې ده چې راته ووايي:دښمن يې يم او كه كله مې د هغه په هکله شعر ندى ويلاى؛نو د نفس د کمزورۍ له امله ندى او زه هغه نۀ يم،چې د حق له مذهبه به اوختې يم.كه د نړۍ سمندرونه جوهر رنګ،اسمانونه كاغذونه او د نړۍ ونې قلمونه او ټول خلك دحضرت علي د فضيلتونو په ليكلو پېل وكړي؛نو بيا به هم د هغه فضيلتونه له قلمه پاتې وي. وګورئ : ابن ابي الحديد، علي چهره درخشان اسلام د علي دوانې ژباړه، مخ. آيا د خېبر پېښه مو نده لوستې؟ چې پکې څومره عجيبه او حېرانونكي ټكي راغلي دي؟هغه دوه حضرت ابوبكر اوحضرت عمر،چې د قومندانۍ پر رمز نۀ پوهېدل؛نو د ذلت او خوارۍ جامې يې د اسلام بېرغ ته ورواغوستې او له جګړې راوتښتېدل.سره لدې چې پوهېدل،له جګړې تېښته له كفر سره برابره ده؛ځكه راوتښتېدل،چې لوړ قوي يهودي ځوان له بربنډې تورې سره پر اس سپور واو پر دوى يې بريد وكړ. تۀ به وې؛لكه چې د دوى دواړو پر لاسونو نكريزې وې او د هغه تورې د مرګ له وېرې راوتښتېدل بيا ابن ابي الحديد وايي زه له ستاسې بښنه غواړم؛ځكه مرګ تريخ او ژوند خوږ وي او تاسې هم د هر چا غوندې د مرګ له تريخ خونده بېزاره وئ؛ خو مرګ هېڅ څوك ندى پرېښى او په هر چا پسې راځي؛نو د مرګ خوند هله وي، چې انسان يې پخپله انتخاب كړي؟! توضيح :د خېبر جګړه د يهودو او د مسلمانانو ترمنځ وه،چې د خېبر په کلا كې راپېښه شوه؛ پدې جګړه كې د رسول الله په امر لومړى حضرت ابوبكر او ورپسې حضرت عمر د جنګ قومنداني ومنله،چې د خېبر کلا فتح كړي؛ خو هغوى پدې جګړه كې ماتې وخوړه او راوتښتېدل؛بيا رسول الله حضرت علي له يوې ډلې سره د کلا فتح ته ولېږه،چې پايله يې د مسلمانانو برى و؛نو ابن ابي الحديد دا شعر ويلې دى . وګورئ : شبهاى پشاور؛ مخ . دا شعرونه د ابن ابي الحديد د اوو ګونو قصيدو له جملې دى . قاضي ابوالقاسم توخي : توخي د څلورم هجري كال له عالمانو دى.د مذهب په هکله يې اختلاف دى؛ خو علامه اميني د الغدير په ټوك ذهبي او سيوطي يې حنفي بولي؛ خو لدې اختلافاتو دا پايله اخلو چې په اصولو كې معتزلي، په فروغو كې حنفي او پر مذهب زيدي و. وګورئ : الغدير، علامه امينى؛ ټوك، مخ. د شعر پښتو مفهوم يې دادى : د پېغمبر اکرم د زامنو له يو زوى،هغه ناصبي او هغه ته،چې په چړچو كې لوى شوى او نسب يې هم ندى معلوم، پېغام او وصيت:هغه ته دا پېغام دى چې په حضرت علي پسې بدې ردې وايي او په عېبونو پسې يې ګرځي. هغه ته دا پېغام دى چې پخپلو خبرو كې د پېغمبر اکرم سبطين رټي.ورته ووايه : د دنيا له ټيټ مقامه ستورو ته نشئ رسېدلاى.هغه ته دا پېغام دى چې د پېغمبر اکرم هغې كورنۍ ته، چې يو عيب هم نلري،د بدو كارونو او دروغو تور کړى.هغوى چې چېرې مجلس كوي،لمر يې تر پښو لاندې ټغر وي او پر هر شي چې سپاره وي،لمر يې مركب وي.دا كورنۍ حضرت جبرائيل، حضرت محمد او حضرت علي روزلې. حضرت علي د پېغمبر اکرم وزير او وصي دى.هغه چې په اخلاقو كې د پېغمبر اکرم غوندې و.هغه چې پېغمبر اکرم په خم غدير کې د ناصبي دښمنانو له وېرې وويل :آيا زه پر تاسې تر تاسې وړ يم؟ ټولو وويل:هو! تۀ وړ يې.بيا پېغمبر اکرم وويل: د چا چې زه مولى يم؛دا زما ورور او ملګرى به يې هم مولى وي؛نو ټول ترې اطاعت وكړئ چې هغه راته داسې دى؛ لكه هارون چې موسى ته و . وګورئ : الغدير، علامه اميني؛ ټوك، مخ. دا شعر قاضي ابوالقاسم توخي د عبدالله بن معتز عباسي په ځواب كې ويلى و.هغه د اهلبتيو له سرسختو دښمنانو و،چې كينه يې پخپلو شعرونو كې هم څرګنده كړى ده. خطيب خوارزمي د شپږم هجرى كال حنفي مذهبى عالم : د بوتراب غوندې ځوانمرده به چېرته وي؛پاك ستر مشر.كه سترګې مې خوږې شي؛نو د حضرت علي د پښو خاورې به رانجه كړم.حضرت محمد ص د علم ښار او علي يې ور دى.د عبادت په محراب كې په ژړا و، د جګړې په مېدان كې په خندا دى.له زر او زيور يې سترګې پټې كړي،درهم او دينار يې ندي غونډ كړي.د شيطان له لښكر سره په جګړه كې يې د تورې بريښنا د شيطان لښكر ځپلى.حضرت علي مخكې تردې،چې د ځوانۍ جامې واغوندي،د هدايت جامې يې واغوستې.حضرت علي و،چې د پېغمبر اکرم پر اوږو وخوت او د قريشو بوتان يې مات كړل.حضرت علي دى چې د وصايت په نص د پېغمبر اکرم د ښځو كفيل شو. حضرت علي هغه امين دى چې د هغه او پېغمبر اکرم تر منځ هېڅ پرده نشته. حضرت علي و، چې په عمروعبدو يې ګوذار وكړ او د هغه پوزه يې پر ځمكه وموږله، چې دې ګوذار يې اسلام ښېرازه كړ. د برائت، خم غدير ، او د خېبر د ورځې بېرغ راياد كړه، چې ټولې جګړې يې فيصله كړې. حضرت محمد ص او حضرت علي د موسى او هارون غوندې وو او دا مثال ورته پېغمبر اکرم ويلى و. پېغمبر اکرم خپل جومات ته ټول پرانېستل شوي ورونه وتړل؛خو د حضرت علي د كور ور يې و نۀ تاړه.خلك پوټكي او حضرت علي زڼى دى. ولايت يې د غاړكۍ غوندې د مومنينو پر غاړه كې دى او د دښمنانو پوزه يې پر ځمكه وموږوله.حضرت عمر چې به په كومه مسئله كې راګېر شو؛نو حضرت علي به ورته هواروله او حضرت عمر به هم ويل: كه علي نۀ واى؛نو زه به خپلو ځوابونو هلاك كړى وم .فاطمه،علي او زامن يې د زړونو خوشحالوونكي دي .د چا خوښه،چې د كومې كورنۍ صفت كوي؛خو زه د نبوي كورنۍ صفت كوم. كه د هغوى صفت ننګ وي؛نو پخپل عقل مې دا ننګ منلى دى. حضرت علي يې واژه چې د حق پالونكيو او حق پلټونكيو مشر و .د هغه زوى امام حسن مجتبى يې وواژه چې د عربو د ځوانانو ښاغلى و، پر امام حسين يې د فرات اوبه وچې كړې او په نېزو او تورو يې غلبېل غلبېل كړ. كه د زينب خبرې نۀ واى؛نوعلي سجاد به يې هم وژلاى واى،چې وړوكى ماشوم و. زيد بن علي يې اعدام كړ. زړۀ ژړوي چې د پېغمبر اکرم لورګانې وچې شونډې، تږې او تر ټكنده لمر لاندې وي او د يزيد كورنۍ په ماڼيو كې ورېښمنۍ جامې اغوستې وي او د پېغمبر اکرم كورنۍاهل كساءد اغوستو جامې نۀ درلودې . دا قصيده بيته ده، چې دلته موږ٢٠بيته يې راخېستي دي او په مناقب او مقتل خوارزمي كى هم شته دى . وګورئ : علامه اميني؛ الغدير: ټوك، مخ. يادونه : حافظ ابوالمويد،ابو محمد،موفق بن احمد بن ابي سعيد اسحاق بن مويد مکي حنفي پر اخطب خوارزم مشهور، د شپږمې هجري پېړۍ ستر عالم و. محى الدين عربي حنفي عالم : پر ما له اهلبيتو سره مينه واجب ده؛ځكه څښتن ته مې د هغه خلكو پر خلاف نږدې کوي چې له خدايه لرې دي.پېغمبر اکرم د خپل رسالت اجر نۀ غوښته؛ خو له اهلبيتو سره مينه يې غوښته . وګورئ: شهيد آيت الله دستغيب؛ زندګانى فاطمه زهرا: مخ، چې د الصواعق له كتابه يې راخېستى دى. قاضي فضل بن روزبهان : سلام دې د څښتن پر غوره پېغمبر وي.سلام دې زموږ پر ښاغلي حضرت علي وي. سلام دې پر بي بي فاطمې وي،چې څښتن د ښځو ښاغلې وټاكله. سلام دې پر امام حسن وي،چې له سا اخېستو يې د مشكو او عنبرو بوي راځي؛هغه چې هوښيار و.سلام دې پر ډېر پرهيزګار؛يعنې امام حسين وي؛ هغه شهيد چې تنه يې په كربلا كې ده.سلام دې پر حضرت علي بن الحسين وي چې د عبادت كوونكيو ښاغلى دى.سلام دې پر باقر وي،چې هدايت شوى دى.سلام دې پر صادق وي؛مشر او امام وي.سلام دې پر ازمېل شوي، نيك خويه امام كاظم وي.سلام دې پر اتم علي بن موسى الرضا وي، چې د غوره شويو ښاغلى دى. سلام دې پر پرهېزګار امام علي بن التقى وي، چې سپېڅلى دى او هيلې ورته دي. سلام دې پر هوښيار او تكړه امام علي بن محمد النقي وي چې عالم رهبري كوي. سلام دې پر امام عسكري وي، چې د سپېڅلتيا او پاكۍ لښكر تياروي.سلام دې پر حجت قايم حضرت ابوالقاسم وي؛ هغه امام چې ډېر ژر به ظهور وكړي، چې د څښتن په ګوند به ملاتړ شي او ډېر ژر به ووينئ، چې ځمكه به همغسې چې له ظلمه ډكه شوې وه، له عدالته ډكه كړي. سلام دې پر هغه او د هغه پر پلرونو او يارانو، تر هغه وي چې اسمان پر خپل ځاى ولاړ وي. وګورئ : شبهاى پيشاور: سلطان الواعظين شيرازى؛مخ،چې د قاضي فضل بن روزبهان د ابطال الباطل له كتابه يې راخېستى دى؟ حسان بن ثابت : د غدير پر ورځ پېغمبر اکرم پر خپل امت غږ وكړ او امت يې هم واورېد، چې ويې ويل :مولى او ولي مو څوك دى؟ ورته وويل شول:څښتن مو مولى او تۀ مو ولي يې او څوك لدې خبرې پر انكار ځان نۀ ګناهكاروي.بيا پېغمبر اکرم حضرت علي ته وويل: راپاڅېږه! په رښتيا چې راضي يم، تر ما وروسته د خلكو امام او هادي يې؛نو د چا چې زه ولي يم؛علي يې هم ولي دى؛نو تاسې ټول د علي دوستان او مرستندويان شئ . او بيا يې دعا وكړه : خدايه د دوستانو يې دوست او د دښمنانو يې دښمن اوسه . وګورئ : خوارزمي، مقتل، فصل، لومړى ټوك، مخ او همداسې : حمويي، فرائد السمطين، باب او همداسې ګنجي شافعي، كفاية الطالب، لومړى باب . حسان بن ثابت د اسلام له سترو شاعرانو دى،چې د پېغمبر اکرم پر ژوند يې هم شعرونه ويل. حضرت محمد ص يې د شعرونو ډېر صفتونه كول، چې يوه ورځ يې وويل : د حسان شعر ته شعر نشو ويلاى؛بلكې هغه ټول حكمت دى. څوک دى چې د ركوع په حال كې خپله ګوته فقير ته وركوي او دا خبره يې په زړۀ كې وساتله؟ څوك دى چې د پېغمبر اکرم په بستره كې څملاست او پېغمبر اکرم د ثور غار پر لور روان شو. څوك دى چې په قرآن كې ورته نهه ځل مومن ويل شوى او دا آيتونه ډېر لوستل كېږي. وګورئ : الهيات و معارف اسلامي، جعفر سبحاني، مخ چې د تذكره الخواص له مخه يې راخېستي دي. د حضرت علي سترګې خوږېدې،په درملو پسې ګرځېده؛ خو ويې نۀ موندې،پېغمبر اکرم ورته خپلې توكاڼې پر سترګو وموږولې؛نو څومره نېكمرغه ناروغ او څومره مبارك طبيب دى او بيا يې ووېل: سبا به د خېبر د جګړې ورځ بېرغ داسې سړي ته وركړم،چې د تېرې تورې پهلوان دى، پر هغه څښتن او رسول يې ډېر ګران او هغه هم پر څښتن او رسول يې ډېر ګران دى او دا تړلى ورونه به پرانېزي ؛نو بيا يې دا وياړ حضرت علي ته وركړ او خپل وزير يې كړ. وګورئ : مصباح الموحدي، د شيخ عباسعلي وحيدي منفرد ليكنه، مخ . شبهاى پيشاور، مخ چې د ابن صباغ مالکي د فصول المهمه له مخ او دګنجي شافعي ، د كفاية الطالب له بابه يې راخېستى دى . عمر بن فارض مشهور مصرى عارف : عمر مې عبث تېر شو.اوس چې مرم؛نو لاس مې خالي دى،چې يواځې د زړۀ تسل مې د نبوي كورنۍ ولايت دى. وګورئ : سيدالشهدا، د شهيد دستغيب ليكنه، مخ او همداسې، ولاء ها ولايتها، مرتضى مطهرى، مخ. مجدالدين ابن جميل : د اوم هجري كال له شاعرانو او عالمانو دى.د الغدير د كتاب له مخې د عباسيانو د ديوان شاعر و او په يوه قصيده كې يې د الناصرالدين الله مدحه كړې او پردې قصيده ډېر مشهور شو،څه موده وروسته د تركات حشريه ديوان كاتب شو، چې دا ديوان د شافعي مذهب له مخې، هغه ديوان و چې د بې وارثو ارث به پکې ليكل كېده. ډېر وخت په زندان كې و او په يوې قصيدې كې يې پر حضرت علي توسل وكړ او د همغې ورځې پر سبا راخلاص شو. د قصيدې پښتو مفهوم يې دا دى. .... او زه به په هغه حرام مياشت مياشت كې دعا وكړم او د حضرت علي صفت به خپل مخ ته كېږدم، حال دا چې د مشكو بوي ترې راځي، ورته به يې ورولېږم.هغه چې د خم غدير پر ورځ پېغمبر اکرم ورته ښكاره عزت او شرافت وروبښه.هغه چې لمر ورته ودرېد ډوب نشو او نمونځ يې پر وخت وكړ.حال دا چې پر نورو ځايونو تياره خپره وه. د ردالشمس كيسې ته اشاره هغه چې درې ورځې يې پرله پسې ډوډۍ ونۀ خوړه او فقيرانو ته يې وركړه . هغه چې خواړه به يې كپ سوكړك و او خوښ نشو، چې ښوروا ورسره وخوري.ابوالحسنه! تۀ هغه ځوانمرده يې،چې كه چا درنه پناه وغوښته؛ پناه به وركړې.د فاطمې بنت اسد زويه!له خپلو شعرونو سره ستا زيارت ته راغلى يم. تۀ راته په خوب كې راشه او زيرى راكړه،چې لدې ظلم او تېري خلاص شم؛نو سړى چې خپلې چارې حيدر ته وسپاري؛نو د روزګار له پېښو نۀ وېريږي.....