کوویډ-19
کوویډ- چې د کورونا ویروس څخه منځته راغلې ده. دا ناروغي په لومړي ځل په ۲۰۱۹ کال کې د چین هیواد دووهان ښار په کې پېژندل شوې وه. د کوویډ-۱۹ ناروغي د تنفسي سیستم ناروغي ده چې کیدای شي لهعادي زکام څخه تر جدي تنفسي ستونزو پورې، مختلف علایم ولري. د دې ناروغۍ عام علایم عبارت ديله تبه، وچ ټوخی، او د ساه اخیستلو ستونزه. خپرېدل د کوویډ-۱۹ ویروس د یو شخص څخه بل شخص ته په اسانه خپرېږي. دا ویروس په ځانګړي ډول دټوخي، پرنجي، او خبرې کولو پر وخت د ویروس لرونکو څاڅکو له لارې انتقالېږي. سربېره پر دې، کهڅوک د ویروس لرونکي سطحې ته لاس وروړي او بیا خپل مخ، خوله، یا پوزې ته لاس کړي، نو کېدای شيویروس انتقال شي. د کوویډ-۱۹ څخه د ځان ساتنې لپاره لاندې احتیاطي تدابیر ډېر مهم دي: . د لاسونو منظم مینځل د صابون او اوبو په مرسته یا د الکول لرونکي ضد عفوني محلول کارول. . د ماسک استعمال، په ځانګړي ډول په عامه ځایونو کې. . د ټولنیز واټن مراعات کول، یعنې لږ تر لږه ۶ فټه واټن ساتل. . د سترګو، پوزې، او خولې نه لمس کولو څخه ډډه کول. . د خلکو د ګڼې ګوڼې څخه ډډه کول. درملنه: د کوویډ-۱۹ لپاره پرتله له واکسین څخه تر اوسه کوم ځانګړي درمل نشته، خو د ناروغۍ درملنه معمولاً د علایمو د تخفیف لپاره کېږي. په جدي حالتونو کې، کېدای شي ناروغان روغتون ته انتقال شي او د مصنوعي تنفس وسایلو ته اړتیاپیدا کړي. واکسینونه هم د دې ناروغۍ د مخنیوي لپاره تیار شوي او په پراخه کچه خلکو ته ورکول کېږي. نړیوال اغېز کوویډ-۱۹ نړۍ په بې ساري ډول اغېزمنه کړې ده. دا ناروغي د بشري ژوند په هر اړخ باندې اغیز کړی، له اقتصادي فعالیتونو نیولې تر تعلیمي سیستمونو پورې د نړۍ په بېلابېلو هیوادونو کې د کوویډ-۱۹ دخپرېدو د مخنیوي لپاره جدي تدابیر نیول شوي، لکه د ښارونو تړل، د سفرونو محدودیتونه، او نور. کوویډ-۱۹ یو جدي او نړیوال بحران دی چې ټول خلک یې د مخنیوي او وقایې لپاره باید جدي اقداماتوکړي. د عامه پوهاوي او احتیاطي تدابیرو مراعات کول د دې ناروغۍ په وړاندې د مبارزې تر ټولو غورهلارې دي.