ګوف وایتلام
اډوارډ ګوف وایتلام د استرالیا د ملکې حقوي سلا کار او د استرالیا د نښان خاوند په انګلیسي: ، ؛ زوکړه د ۱۹۱۶ز کال د جولای ۱۱مه ـــ مړینه د ۲۰۱۴ز کال د اکتوبر ۲۱مه نېټه په رسمي ډول د ۱۹۷۲ز کال څخه تر ۱۹۷۵ز کال پورې د استرالیا ۲۱م لومړی وزیر و. هغه د تر ټولو اوږدې مودې لپاره د استرالیایي کارګر ګوند فدرال مشر پاتې شوی و. نوموړی د یو اصلاح غوښتونکي دولت مشر و کوم چې د استرالیا د نایب الحکومه سېر جان کر له خوا کله چې د استرالیا د ۱۹۷۵ز کال د اساسي قانون لانجې خپل اعظمي حد ته رسېدلې وې، د لومړي وزیر په توګه له واکه هغه په جنجالي ډول له ګوښه کېدو سره هممهاله له منځه ولاړ. وایتلام د استرالیا یوازینی هغه لومړی وزیر دی چې په داسې بڼه له واکه لرې شوی دی. وایتلام د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې، د څلورو کلونو لپاره د استرالیا په سلطنتي هوایي ځواک کې د هوايي پوځي الوتکو د پیلوټ په توګه خدمت وکړ او له جګړې وروسته یې د مدافع ویل په توګه کار کاوه. هغه په ۱۹۵۲ز کال کې د لومړي ځل لپاره د استرالیا د استازو مجلس ته وټاکل شو، چې په دې سره د ویراوا د ضلعې لپاره د پارلمان غړی شو. وایتلام په ۱۹۶۰ز کال کې د کارګر ګوند د رییس مرستیال شو، د ارتور کالوېل له تقاعد کېدو وروسته د نوموړي ګوند منتخب مشر او د اپوزېسیون مشر شو. وایتلام د جان ګورټون پر وړاندې د لنډې مودې لپاره د ۱۹۶۹ز کال د فدرالي ټاکنو له بایللو وروسته، د د ۱۹۷۲ز کال په ټاکنو کې له ۲۳ کالو پرله پسې ائتلافي حکومت وروسته کارګر ګوند بریا ته ورساوه. د وایتلام حکومت د جبري عسکري خدمت د خاتمې، د نړیوال روغتیایي مراقبت او د پوهنتون وړیا زده کړو او د حقوقي مرستو د پروګرامونو د پلي کولو په ګډون یو زیات شمېر نوي پروګرامونه او د پالیسۍ بدلونونه پلي کړل. له دې امله چې د اپوزېسیون له خوا د اداره کېدونکې مشرانو جرګې د بودیجې پاس کول له ځنډ سره مخ کړي وو، وایتلام په ۱۹۷۴ز کال کې د یو دوه اړخیزه انحلال د ټاکنو اعلان وکړ، په کومو کې چې هغه د استازو په مجلس کې یو څه راښکته شوی اکثریت تر لاسه کړ، او د سنا په مجلس کې یې درۍ چوکۍ خپلې کړې، که څه هم چې دا شمېر په سنا کې د اکثریت لپاره کافې نه و. د وایتلام حکومت له هغه وروسته لومړنۍ او یوازینۍ هغه ګډه ناسته چې د اساسي قانون د ۵۷مې برخې له مخې د دوه اړخیز انحلال د یوې برخې په توګه ممکنه شوې وه، راوغوښته. د حکومت په دویمو ټاکنو کې له بریا سره سره، اپوزیسیون د حکومت د رسواییو او مخ پر ځوړ اقتصاد پر وړاندې د عکس العمل په توګه چې د ۱۹۷۳ز کال د نفتو د کړکېچ له کبله او د ۱۹۷۳ز کال څخه تر ۱۹۷۵ز کال پورې د نړیوال رکود له کبله رامنځته شوی و، په مشرانو جرګه کې یې د دولت د برنامو پر وړاندې د خنډونو رامنځته کولو ته ادامه ورکړه. د ۱۹۷۵ز کال په وروستیو کې، د اپوزیسیون سناتورانو د دولت تخصیصي بودیجو ته د رایې ورکولو اجازه ورنکړه او هغه یې له دولت څخه د پارلماني انتخاباتو ټاکنو ته د تګ له غوښتنې سره پارلمان ته مستردې کړې او په پایله کې یې د دولت عرضه رد کړه. وایتلام له هغه استدلال سره چې د ده دولت په پارلمان کې غوڅ اکثریت په واک کې درلود، دا کار د مشرانو جرګې له خوا باج اخیستنه وبلله او له یادې غوښتنې سره یې موافقت ونکړ. کړکېچ د نومبر میاشتې په نیمایي کې هغه وخت پای ته ورسېد چې نایب السلطنه سر جان کر هغه له خپل موقف څخه ګوښه او پر ځای یې د اپوزیسیو مشر مالکولم فریزر د سرپرست لومړي وزیر په توګه وګماره. کارګر ګوند په راتلونکو ټاکنو کې په غوڅه سره ماتې وخوړه. وایتلام د ۱۹۷۷ز کال په ټاکنو کې له یو ځل بیا ماتې وروسته، د کارګر ګوند له مشرۍ څخه استعفا وکړه او په ورپسې کال کې یې له پارلمان څخه تقاعد وکړ. په ۱۹۸۳ز کال کې د هاوک د حکومت په ټاکل کېدو سره، هغه په یونېسکو کې د سفیر په توګه وګمارل شو، هغه موقف چه ده په متمایز ډول ډک کړ او د یونېسکو د اجرایي کمېټې د غړي په ټوګه وټاکل شو. نوموړی د خپل ژوند د ۹مې لسیزې تر لومړیو پورې فعال پاتې شو. د هغه د وړتیا او له موقف څخه یې د ګوښه کېدلو د شرایطو او د هغه د دولت د میراث په اړه یې د ولسمشرۍ له پرېښودلو څخه ووسته د لسیزو لپاره څو څو ځله بحثونه شوي دي. سره له دې، ژورنالېست پاول کېلي ویلي دي چې، په دې کې هېڅ شک نشته چې د هغه درۍ کلن دولت، د اصلاحاتو او نوښتونو په تړاو د استرالیا په تاریخ کې له بل هر دولت څخه ډېر مسئول و. د ژوند لومړني وختونه اډوارډ ګوف وایتلام د ۱۹۱۶ز کال د جولای په ۱۱مه نېټه د ملبورن په یوه اطراف کې د کیو په رولنډ په ۴۶ سړک کې په په ناګرا کې د خپلې کورنۍ په کورکهول کې زیږېدیلی دی، د دوو ماشومانو د هغه خور فرېدا له هغه څخه څلور کاله وروسته زيږېدلې ده په منځ کې مشر دی، چې خور یې د زیږون پر وخت مادوکس او فرېد وایتلام نومېده. پلار یې د فدرال حکومت کارکوونکی و چې وروسته یې د مشترک المنافع ټولواکۍ د حقوقي وکیل په توګه خدمت کاوه، او د بشري حقونو په مسایلو کې د مشر وایتلام ښکېلتیا د هغه په زوی باندې ژور اغېز درلود. څرنګه چې د هغه مورنی نیکه هم اډوارډ نومېده، نو نوموړی د خپل ماشومتوب له لومړیو څخه د هغه په منځني نامه ګوف باندې یادېده، چې یاد نوم په خپل وار د هغه په پلرني نیکه باندې له برتانوي جنګیالي فیلډ مارشال هیو ګوف، لومړي وایکونټ ګوف سره په تړاو اېښودل شوی و. په ۱۹۱۸ز کال کې، فرېد وایتلام د ټولواکۍ د حقوقي وکالت معاونیت ته ارتقا وکړه او سیډني ته واستول شو. د ده کورنۍ لومړی د شمالي ساحل په موسمن څنډه کې او وروسته په تورامورا کې استوګنه شوه. ګوف په ۶ کلنۍ کې، د انګلنډ د نجونو د ښوونځي په هغه وخت کې د هلکانو لپاره د نجونو په ښوونځي کې د ابتدایي زده کړو تر لاسه کول کومه غیر معمولي خبره نه وه د چاتسووډ په کلیسا کې خپلې زده کړې پیل کړې. هلته د یو کال له تېرولو وروسته، هغه د سېډني په څنډو کې د موبرای هاوس په ښوونځي او د کناکس ګرامر په ښوونځي کې زده کړې وکړې. فرېډ وایتلام په ۱۹۲۷ز کال کې يو ځل بیا ارتقا وکړه، دا ځل یې ارتقا د سلطنتي حقوقي وکیل مرستیالی ته وه. دا موقف یې په نوې ملي پلازمېنه کانبېرا کې و، او د وایټلام کورنۍ هماغه ځای ته نقل مکان وکړ. تر ۲۰۰۸ز کال پورې، وایتلام یوازینی هغه لومړی وزیر و چې د خپل ژوند لومړني وختونه یې په کانبېرا کې تېر کړي وو. په هغه وخت کې د هغه ځای شرایط بدوي وو، او یاد ځای د بوټو د پلازمېنې او د مچانو د ځمکې په نامه یادېده. ګوف د ټېلوپي پارک په دولتي ښوونځي کې زده کړې پیل کړې. په ۱۹۳۲ز کال کې، د وایتلام پلار هغه د کانبېرا ګرامر ښوونځي ته تبدیل کړ چېرته چې د هماغه کال د ویناوو د ورځې د لمانځنې په ترڅ کې هغه ته د استرالیا د نایب السلطنه ښاغلي اسحاق الفرېد اسحاقس له خوا یوه جایزه ورکړل شوه. وایتلام په ۱۸ کلنۍ کې د سیډني د پوهنتون په سنټ پاول کالج کې نوم لیکنه وکړه. او خپله لومړنۍ تنخوا یې د ماتې نغمې د فلم د میخانې په یوه صحنه کې د څو نورو پاولینانو سره یو ځای په راڅرګندېدو سره تر لاسه کړه ـــ زده کوونکي ځکه انتخاب شوي وو چې سنټ پاول د ماښامنۍ پر وخت رسمي جامو ته اړتیا لرله، نو ځکه زده کوونکو خپلې جامې تیارولی شوی. وایتلام د کلاسیکو هنرونو په څانګه کې په دویمه درجه ویاړ سره د لېسانس د سند له تر لاسه کولو وروسته، په سنټ پاول کې پاتې شو تر څو په حقوقو کې زده کړې پیل کړي. هغه په لومړیو کې د یوې اکادمیکې دندې په اړه فکر کاوه، اما د نوموړي ټیټو نمرو دا کار ناشونی کړی و. هغه د یوناني ژبې په ټولګیو کې په نه برخه اخیستنې سره، د خپل ځان په اړه داسې ویل چې، نشي کولی د انوچ پاول د غبار په څېر وچ او کلکو لکچرونو ته پام ولري. په پوځ کې خدمت وایتلام په ۱۹۳۹ز کال کې د دویمې نړیوالې جګړې له پیل کېدو څخه ژر وروسته، د سیډني پوهنتون په کنډک کې د ملېشې د یوې برخې په توګه نوم لیکنه وکړه. نوموړی د ۱۹۴۱ز کال په وروستیو کې، په پرل هاربر باندې د جاپانیانو له حملې وروسته، او د یو کال لپاره په خپلو حقوقي زده کړو کې په پاتې کېدو سره، د استرالیا په سلطنتي هوايي ځواک کې د داوطلب په توګه کال پیل کړ. سرچينې