باريس ولاديميروويچ پاسترناک
باريس ليونيدوويچ پاسترناک په روسي: د ۱۸۹۰ ز کال د فبروري ۱۰ د ۱۹۶۰ ز کال د می ۳۰ باريس پاسترناک د روسيې د شلمې پېړۍ يو له سترو شاعرانو او ليکوالو څخه دی ، چې پر ۱۹۵۸ ز کال يې د ادبياتو په برخه کې د نوبل جايزه هم گټلې ده . پاسترناک د مسکو په یوه تخلیقي يهودي کورنۍ کې زېږېدلی دی . د ده پلار لیونيد اوسيپوويچ پاستېرناک نومېد چې انځورگر او د پيتربورگ د هنرونو اکاډېمۍ اکاډميسن وو . مور يې روزالييا ايسيدورووا پاستېرناک نومېده ، چې يوه پیانو غږوونکې وه . د پاسترناک مور او پلار پر ۱۸۸۹ ز کال له ادېسې څخه مسکو ته راغلل . يو کال وروسته پاسترناک د مسکو د اروژېیني پېرېوولک په فتورایا توېرسکايا - يمسکايا کوڅه کې وزېږېد . د پاسترناک کورنۍ له داسې نامتو انځورگرانو سره د دوستۍ اړېکي درلودل ، لکه اي . اي . لېويتان ، م . و . نېستېروف ، و . د . پوليونوف ، س . و . يوانوف ، ن . ن . گې . پاسترناک د ۱۹۰۵ ز کال د اکتوبر پر ۲۵ د مسکو په مياسنيڅکایا کوڅه کې د اس سپورو کازاکانو ډلې تر فشار لاندې راغی او نږدې وو چې د اسونو تر پښو لاندې شي . کازاکانو دا مهال په دغه کوڅه کې ميټينگ جوړ کړی وو او د پوليسو له خوا د شړل کېدو لامله د گڼې گوڼې فشار زيات شوی وو . دا پېښه دی وروسته په خپل يوه اثر کې هم راولي . باريس پاسترناک پر ۱۹۰۰ ز کال د مسکو په پېنځمه شمېره جمنازيا کې چې اوسمهال د ۹۱ شمېرې ښوونځي په نامه ياديږي کې ونه منل شو ، خو د مدير د وړانديز پر بنسټ پر راتلونکي ۱۹۰۱ ز کال په پېنځمه جمنازيا کې ومنل شو . ده جمنازيا په ډېرو ښو نومرو او سرو زرو مډال سره پای ته ورسوله . له يو څه ټکني توبه وروسته يې د مسلکي موسيقي جوړونکي او موسيقي غږوونکي له راتلونکې څخه هم ډډه وکړه . پر ۱۹۰۸ ز کال د مسکو پوهنتون د تاريخي - متنپوهنې پوهنځي په حقوقي څانگه کې شامل شو . د ۱۹۱۲ ز کال په دوبي کې يې د جرمني په مرگبورگ پوهنتون کې زده کړې کولې . پر ۱۹۱۲ ز کال له خپل مور ، پلار او خويندو سره يو ځای وېنس ته ځي ، چې د ده د هغه مهال په شعرونو کې يې هم غبرگون موندلی دی . باريس له مرگبورگ څخه وروسته له فلسفي بوختياوو څخه هم لاس پر سر شو . پر همدغه مهال دی د مسکو ښار له ادبي ډلو سره یو ځای کيږي . له ۱۹۱۴ ز کاله راهيسې د فوتوريستانو د څېنتريفوگ له ادبي ډلې سره يو ځای شو . په دغه ډله کې داسې کسان شامل ول ، لکه نيکولای اسېېف ، او سېرگی بوبروف . پر همدغه کال يې له فوتوريست ولاديمیر ماياکوفسکي سره پېژندگلوي وکړه . د ماياکوفسکي شخصيت او پنځونې پر ده باندې ټاکلی اغېز وکړ . پاسترناک پر ۱۹۲۰ کلونو د ماياکوفسکي د لېف په نامه یانې د هنرونو کيڼې جبهې سره اړېکي ټينگ کړل . په ټوله کې يې له اوښتونه انقلابه وروسته ناپېیلی دريځ غوره کړی او خپل کړی وو او په هيڅ ډول کومو اتحاديو کې نه شاملېده . د پاسترناک لومړني شعرونه پر ۱۹۱۳ ز کال د ليريکه په نامه کتاب کې ، چې د بېلابېلو شاعرانو شعرونه پکې راټول شوی ول ، چاپ شول . د ده لومړنی کتاب چې غبرگونی په تورو لړو کې نومېد ، يو کال وروسته پر ۱۹۱۴ ز کال له چاپه راووت . پر ۱۹۱۶ ز کال يې د پاوېرخ بارېروف په نامه د شعرونو غونډ چاپ شو . ده د ۱۹۱۶ ز کال ژمی او پسرلی په اورال کې تېر کړل . شاعر پر همدغه کال په کام کې د سوډا جوړولو د بېرېزنيکوفسکي کارخانې ته هم ولاړ . د شاعر پاسترناک مور ، پلار او خور پر ۱۹۲۱ ز کال ، د ا . و . لوناچارسکي په هیله له شوروي روسيې څخه وزي او برلين ته ځي . له دې وروسته يې له هغوی سره په جرمني کې او له نورو داسې نامتو روسي مهاجرو ، لکه مارييا څوېتاېوا سره د ليکونو لړۍ پیليږي . پر ۱۹۲۳ ز کال یې له ر . م . ريلکه سره هم ليکني تړاوونه پيليږي . پاسترناک پر ۱۹۲۳ زکال له انځورگرې ېفگېنيا لورې سره واده وکړ . ده د ۱۹۲۲ او ۱۹۲۳ ز کلونه ټول ژمی هماغلته په برلين کې له خپلې مېرمنې سره تېر کړ . پر هماغه ۱۹۲۲ ز کال يې بل کتاب ، چې سېستره مايا ژيزن نوميږي له چاپه راوزي . د دې کتاب ډېری شعرونه يې لا پر ۱۹۱۷ ز کال ليکل شوي ول . د راتلونکي ۱۹۲۳ ز کال د سيپټمبر پر ۲۳ يې زوی ېفگېني پاسترناک زيږي . دغه زوی يې پر ۲۰۱۲ ز کال ومړ . پر شلمو کلونو يې همدا راز د تېمي او وارياڅي ۱۹۲۳ ، رومان په شعرونو کې سپېکتورسکي ۱۹۲۵ ، ويسوکايا بالېزن ، بوللې دېويات سوت پياتی گود او لېيتينانت شميدت چاپیږي . پر ۱۹۲۸ ز کال هم د نثر پر ليکلو پیل کوي . د ۱۹۳۰ کال تر پايه اخراننايا گراماته ليکي . د شلمو کلونو په پای او دېرشمو په پیل کې پاسترناک په خلکو کې څخه ناڅه نامتو کيږي . دی د شوروي اتحاد د ليکوالو اتحاديې په کار کې کارنده ونډه اخلي او پر ۱۹۳۴ ز کال هم د ليکوالو اتحاديې په لومړنۍ کنگره کې وينا کوي . په همدغه کنگره کې ن . ي . بوخارين په خپله وینا کې وړانديز کوي ، چې پاسترناک دې په رسمي ډول د شوروي اتحاد د تر ټولو ښه شاعر په نامه ياد شي . د ده د شعرونو لوی ټوک له ۱۹۳۳ ز کاله د ۱۹۳۶ ز کلونو تر پايه هر کال چاپیږي . شاعر له زينایدا نیکولايونا نېيگاوز سره له پېژندگلوۍ وروسته د ۱۹۳۱ ز کال په پسرلي کې گورجيستان ته ځي او هلته له گورجي شاعرانو تابيدزې او ياشويلي سره پېژندگلوي کوي . پاسترناک له خپلې لومړۍ مېرمنې څخه بېليږي او د دويم ځل لپاره پر ۱۹۳۲ ز کال له نېیگاوز سر واده کوي . پر همدغه کال يې د فتورويې راژدېنيې کتاب له چاپه راوزي . پر ۱۹۳۸ ز کال یې له دويمې مېرمنې څخه زوی ليونيد زېږي ، چې وروسته بيا فزيک پوه شو او پر ۱۹۷۶ ومړ . پر ۱۹۳۵ ز کال په پاريس کې د ليکوالو په هغه نړیوال کانگرس کې برخه اخلي ، چې د سولې د ملاتړ لپاره رابلل شوی وو . دا بهر ته دده وروستی سفر وو . پر ۱۹۳۶ ز کال خپل دوه هغه شعرونه چاپوي ، چې پکې د سټالين په اړه خوشالي څرگنده شوې ، خو پر ۱۹۳۶ ز کال د ده پر وړاندې د چارواکيو سلوک بدليږي . پر ۱۹۳۷ ز کال ډېره پیاوړې هېودانۍ مېړانه ښيي او د دولت له خوا د توخاچېفسکي او يو شمېر نورو کسانو د چندمارۍ وړاندې کړی ليک نه لاسليکوي . شاعر او ليکوال باريس پاسترناک له ۱۹۳۹ ز کاله تر ۱۹۶۰ ز کلونو د مسکو د اوليڅه پاولينکه په درېيمه شمېره کور کې ژوند کوي . اوس په دغه ځای کې يادگاري موزيم جوړ شوی د ۳۰ مو کلونو په پای کې د ژباړې پر کارونو پیل کوي . د ده د ژوند تر پایه د ده يوازينی عايد هم د ژباړې لاسباړه حق الزحمه وي . دی داسې نامتو بهرني اثار روسي ژبې ته راژباړي لکه د شېکسپير ډېری تراژېدي ډارمې ، د گويته د فاووست ، د ف . شيلر د مارييا ستيوارت اثار او داسې نور . ليکوال پاسترناک پر ۱۹۴۲ ۱۹۴۳ ز کلونو د تاتارستان په چيستاپول ښار کې ژوند کاوه ، او له ډېرو خلکو سره يې نغدي مرستې کولې . له هغه شمېر نه له داسې کسانو سره لکه د مارييا څوېتاېوا له لور اريادنې اېفرون سره . د باريس پاسترناک نامتو رومان ډاکتر ژېواگو د لسو کلونو په بهیر ۱۹۴۵ ۱۹۵۵ ز کې ليکل شوی دی . دغه رومان پخپله د ليکوال د ارزونې له مخې د ده د پنځونې لوړترين ټکی دی . دغه رومان د پېړۍ له پیله د دويمې نړيوالې جگړې تر پیله د روسيې د روښاندو د ژوند یو پراخ او ستر انځور دی . رومان د لوړ شعريت په درلودلو سره منل شوی دی . نوموړی رومان د هغه د لوی کرکټر لوی اتل ډاکتر يوري اندرېېويچ ژېواگو په شعرونو بدرگه شوی دی . د رومان د ليکلو پر مهال ليکوال څو څو ځلي د هغه نوم بدل کړ . په لوېدیځ کې د دغه رومان چاپ پر ۱۹۵۷ ز کال له ایټاليا څخه پیل شو ، وروسته بیا په لويه بريتانیا کې چاپ شو . له ۱۹۴۶ ز کاله تر ۱۹۵۰ کلونو پورې پاسترناک هر کال د ادبياتو په برخه کې د نوبل ډالۍ جايزې ته نوماندېده . پر ۱۹۵۸ ز کال د ليکوال البېر کاميو له خوا دی د نوبل ډالۍ ته نوماند شو او د اکتوبر پر ۲۳ له بل روسي ليکوال بونين نه وروسته دويم روسی ليکوال شو ، چې د نوبل ډالۍ یې وگټله . باريس ولاديميروويچ پاسترناک د ۱۹۶۰ زېږدي کال د می پر ۳۰ د سرطان ناروغۍ لامله په پېرېدېلکينه ښار کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې .