سپوږمکۍ
سپوږمکۍ په انگرېزي: د انسان په لاس يو ډول جوړه شوې وزله يا دستگاه ده چې د تشتيال په مدارونو کې له نورو ستورو سره يو ځای د ځمکې پر شاوخوا راتاوېږي. سپوږمکۍ د سپوږمکۍ پيژندنه سټلايت سپوږمکۍ د مختلفو وګړو له نظره مختلف مفاهيم او معنى ګانې لري چې ځينې يې په لاندې توګه واضح شوى دى. د ستورو پيژندونکو له نظره ستوري پيژندونکي سپوږمکيو ته اسماني موجودات وائي. سپوږمکۍ په فضاء کې د يوې فضائې وسيلې حيثيت يا مقام لري، همدارنګه په افهام او تفهيم څانګه کې سپوږمکۍ د انسان د لاس پوسيله هغه مدار لرونکې وسيله ده چې د ځمکې څخه شاوخوا تـــــــــاويږي او پدې توګه په ټولــــــه نـــــــــــــــــــــــــــــــــــړۍ کې مخــــــــــــابراتي خدمات وړاندې کوي. د لمر د نظام يوه سياره ځمکه چې مونږ او تاسې او ټول ژوندي موجودات پکې ژوند کوو د يوې سپوږمکۍ لرونکې ده او همدغه سپوږمکۍ د ځمکې شاوخوا په ټاکل شوي مدار کې څرخي او ځمکې ته د لمر څخه رڼا ورکوي په حقيقت کې د شمسي نظام سپوږمۍ يو طبيعي غير فعال سټلايت دى. ټول هغه سټلايتونه سپوږمکۍ چې د انسان د لاس په وسيله جوړ شوى دى دوې هم د ځمکې شاوخوا په مدارونو کې څرخي او همدا مدارونه يواځينۍ وسيلې دي چې د انسان په وسيله کنتروليږي. د سپوږمکيو استعمال سټلايت سپوږمکۍ لکه څرنګه چې مونږ ترې مخکې يادونه وکړه د انسان د لاس په وسيله جوړ شوې تخنيک دي چې د ځمکې شاوخوا مدارونو کې څرخي، د انسانانو لپاره د ژوند په اوږدو کې مختلف خدمات اجراء کوي او دغه خدماتو څخه يې په لاندې ساحو کې استفاده شوى او لا هم استفاده کيږي. مخابراتي مفاهمې تلويزيون مترولوجيکي معلوماتو راټولول نقشه کشي څارنيزې چارې مترولوجي. مترولوجي هغه علم دې چې د هواء د بدلون او څرنګوالي څخه بحث کوي. د سپوږمکيو استعمال په ورستيو کلونو کې د معلوماتي يا مخابراتي خدماتو په څانګه کې ډير پراخ شوى دى. دا يوه ډيره پيچلې پروسه ده ترڅو د نړۍ هر عام وګړۍ پدې باندې د پوهې قدرت ترلاسه کړي چې څرنګه سپوږمکۍ کولائې شي تاسو ته د نړۍ د ګوټ ګوټ څخه معلومات ترلاسه او تاسو ته يې په رنګا رنګ ډول وړاندې کړي او په همدومره لويه پيمانه تيلفوني اړيکو تګ راتګ او انتقال څرنګه ترسره کيږي. بايد يادونه وشي چې يو مخابراتي يا معلوماتي سپوږمکۍ په فضاء کې د مايکرو ويف لپاره يو تکرارونکى اله ده چې د لاندې وسائلو کومک ورته حاصل وي. - - - - - - - - د سپوږمکۍ راډيوېي څپو تکرارونکي الې ته وائې. د سټلايت ټول سيستم ساده ترکيب عبارت دى له: - يو يا د يو څخه زيات د سټلايټ سپوږمکۍ پورې اړه لرونکې وسيلې. -د ځمکې په سطحه د سپوږمکۍ د کنترول مرکز. -د ځمکې د مرکز شبکه مونږ د سپوږمکيو مختلف ډولونه لرو، خو معلوماتي سپوږمکۍ هغه ډول دى چې موږ ورځينې دلته يادونه کوؤ. يوه معلوماتي سپوږمکۍ دوه ډيرې مهمې برخې لري چې په لاندې ډول يې واضح کوؤ. : د سپوږمکۍ هغه برخه ده چې د هغه مقاصدو د معلومولو په برخه کې وظايف اجراء کوي د کوم لپاره چې نوموړى سپوږکۍ فضاء ته ليږدول شوې وي يا هم داسې ويلې شو چې د سپوږمکۍ هغه حقيقي وسيله ده چې هدف ئې د هغه رسالت او مسئوليت ترسره کول دي چې د کوم لپاره چې فضاء ته توغول شوې وي. بايد يادونه وشي هغه معلومات چې د يو معلوماتي سپوږمکۍ پواسطه راليږل کيږي د په نامه ئې يادولى شو، همدارنګه د اله په يو معلوماتي سپوږمکۍ کې د سره هم پرتله کولاى شو، دوې هغه نښې چې دوي ته ورکول کيږي ځمکې ته انتقالوي اما دا انتقالات په مختلفو فريکونسيو سره ترسره کيږي. خو په حقيقيت کې عصري سپوږمکۍ بيا لدې څخه هم زيات کارونه اجراء کوي. عصري سپوږمکۍ سګنالونه ترلاسه کوي او بيا هغه سګنالونه پروسس کوي ترڅو معلوماتو ته لاس رسى وشي او بيا هغه معلومات کيدى شي مخکې لدې چې وليږل شي جريان پيداکوي او يا هم کيداى شي لاس ته راغلي معلومات مخکې لدې چې وليږدول شي د يو څه ځنډ په خاطر ذخيره کيدى هم شي يا هم د مختلف ميتود په ذريعه د راډيوېي سګنالونو د بڼې بدلول ترڅو په ښه ډول او په ډير مؤثر ډول نشر کړې شي. کيږي . خو دلته بايد د معلوماتو اندازه په پام کې ونيول شي. په داسې حال کې اوس په عصري نړۍ کې د معلوماتو تګ راتګ ډير وسيع شوى دى خو بيا هم په مخابراتي مفاهيمو کې د سټلايټ د او د هغوې د سګنالونو څخه په زياته پيمانه استفاده اخيستل کيږي. : د برخه په جرياني يا رواني توګه -يو انتقالونکى ذريعه ده چې د سپوږمکۍ لپاره د ځمکې په مرکز کې يو مشخص ځاى په نښه کوي ترڅو د ځمکې په مرکز کې ورته انتن ځاى په ځاى کړى شي. يو ځل بيا بايد يادونه وشي چې د يوې سپوږمکۍ پوسيله انتقاليږي او د يو معلوماتي سپوږمکۍ لپاره د معلوماتو ذريعه ده. د ځينې مقدماتي بڼى په لاندې توګه بيان شوى دى، خو مخکې لدې څخه مونږ په او ددې پورې نښتې ځينې چارو باندې رڼا اچوؤ. چې په برقي ځنځير يا کړيو باندې مشتمل دې د يو معلوماتي سپوږمکۍ دننه ځاى په ځاى شوى دى او د معلوماتي سټلايټ يوه مهمه اله ده. ترانسپونډرونه هغه مشکلات چې د راديوېي په وړاندې په فضاء کې د سفر په جريان کې راپيداکيږي د مخې ليرې کوي او ددې ترڅنګ په مرسته مونږ کولاى شو تر څو راديوېي فريکونسيو باندې بدل کړو کومې چې ځمکې ته انتقال مومي، په اخره کې بايد يادونه وشي چې سګنال د پراخوالي وظيفه هم اجراء کولاى شي. انتنونه مونږ دلته يواځې د هغه انتنونو څخه بحث کوؤ چې د سپوږمکېو په وظايفو کې ډير مهم او مفيد دى . انتنونه راديوېي څيې مشخص غوره شوي لوري ته ځلوي. د انتنونو د ځليدنې يا بريښيدنې بڼه پراخه يا کوچنۍ وي او همدارنګه امکان لري چې جانبي څنډه ولري کوم چې سګنال غير مشخص لوري ته تاووي. ساينس پوهان د قسم انتنونه جوړول پيل کړى چې لوړ توان لري، او د ځمکې په خاصه برخه کې کوچنې ميله ايز شکل لري، نوموړى انتنونه هغه وخت رامينځ ته شول چې پخواني انتنونه ډير لوى وه او همدارنګه ډير مشکل وه ترڅو په نرۍ پوزه لرونکي راکټ کې انتقال شوي واى نو پدې خاطر ساينس پوهانو د انتنونو يوه نوې بڼه رامينځ ته کړل چې دوې انتنونه د ځمکې څخه ګرد چاپيره مدارونو کې په خپله سپړل کيږي يا پراخيږي. د هغه ځاى څخه عبارت دى چې د ځمکې پر مخ د سټلايټ لپاره د انتن پواسطه پوښل شوى دى . نوموړې ځائې دا وظېفه لرې ترڅو واخلي او بيا ېي هدف شوې ځائې ته انتقال کړي. د تيزه رڼا په مرسته د سټلايټ په خپله د سټلايټ پواسطه ځليږي او دا هغه وخت واقع کيږي چې راديوېي څپې د سټلايټ د انتن پواسطه ځمکې ته راغورځي. بايد يادونه وشي چې د ځليدنې مختلفې اندازې لري.هغه راديوېي څپې کومې چې د سټلايټ پواسطه انتقاليږي ځمکې ته د يوې مشخصې نمونې په ډول راکښته کيږي. د ځمکې مرکز د ځمکې هغه وسايل چې د سټلايټ څخه سګنالونه انتقالوي او يا ئې اخلي د ځمکني مرکز څخه عبارت دې. ځمکني ډير مراکز په لويو ودانيو کې ځاى په ځاى کيـــــــــــږي او په دوي کې انتنونه د يو لاره، خوله حيثيت لري او د همدې د لارې په زرګونو تليفوني اړيکې د سټلايټ څخه اخيستل کيږي او بيا ليږل کيږي. مونږ د داسې بڼې هم لرو چې د کوچني فضاء لرونکي وسيلې الوتکې.بيړۍ کې ځاى په ځاى شي. د سپوږمکيو د معلوماتو لپاره يو عمومي صنعتي بلاک دى. د د سيستم بنيادي بلاکونه ودانۍ عبارت دي له: : د هر لوري څخه چې سپوږمکۍ ته معلومات انتقال شوى وي مونږ نوموړي معلومات د څخه ترلاسه کولاى شو. : مونږ نوموړى بلاک ددې لپاره استعمالوؤ ترڅو معلومات د سپوږمکۍ پواسطه د وړاندې خپرونې لپاره ته ورکړو. تر ټولو زيات معمول دې. بايد يادونه وشي چې دا ځانګړې نه دى مونږ داسې د ډولونه هم لرو چې د - په معيار زيات او يا هم کم لرونکي دي. نوموړي کولاى شي چې ځينې مهال او يا استعمال کړي، او حتى انټرنيټ پاڼې هم ځينې لپاره استعماليدى شي. په پاى کې ويلې شو چې د نهائي هدف دادې تر څو د غلطيو څخه پاک معلومات ته وړاندې کړي. : کله چې معلومات ته راوارد شي هغوۍ بيا د سپوږمکۍ ته کيږي او بيا وروسته موډم نوموړي معلومات په منځني سطحې فريکونسي خارجوي اوبيا دغه فريکونسي مخکې لدې چې سيستم ته داخل شي د زيات بدلون، توافق ، پاک، منظم او د قوې سره او پراخه وي. هغه سګنال چې په باندې مشتمل وي د يو يا زياتو انتنونو په مرسته سپوږمکۍ ته انتقاليږي. د يو څخه زيات انتنونو ته هغه وخت ضرورت پيدا کيږي چې سپوږمکۍ ته د لا زيات پوښښ په منظور اړتياء موجوده وي. : بالاخره سګنال په ځمکه د ترمينال پواسطه اخيستل کيږي. د معلوماتو ډير لوې تقسيمونکى ذريعه ده او يا هم ويلې شو چې نوموړې بلاک د فضائې تلويزون سيستم او يا د ويديوېي کنفرانس سيستم لپاره يو کوچنې ترمينال ګڼل کيدې شي. د ضرورياتو په اړه د ټول سيستم کيدې شي چې يو اړخيزه او يا هم دوه اړخيزه د معلوماتو تبادله ولري. نشريات معمولاً يو اړخيزه وي خو د يوې نقطې څخه بلې نقطې ته د معلوماتو ورکول دوه اړخيز شکل لري ، د دوې اساسات د ټولو لويو او کوچنيو سپوږمکيو لپاره يو شان دي. د انټلسيټ سپوږمکۍ د انټلسيټ سپوږمکۍ په ميلادي کال کې رامينځ ته شوه. د ډير کم وخت په موده کې نړيوال په دې وتوانيدل ترڅو زيات شمير سپوږمکۍ د بيلا بيلو مقاصدو د تر لاسه کولو په منظور فضاء ته وتوغوي. د غږيزو چينلونو په اړوند هر يوې سپوږمکۍ په حيرانونکې توګه د چينلونو مقدار زيات کړو. نومـــــوړې سپوږمکۍ سمنـــــدري مفاهېمې تهيه کوي. هــــــغه وخت چــــې ترافــــيکي ګڼه ګوڼه په درې چنده شو نو نوموړي سيستم په باندې ځاى په ځاى شو د ويب پاڼې په اند د سپوږمکۍ د دوه طرفه تليفوني اړيکو او درې تلويزوني چينلونو ظرفيت لاره، او کيدائې شو چې د د زياتوالې په اساس نوموړې تليفوني لينونه تر پورې يې ظرفيت لوړشوې وائې. سره لدې چې د سپوږمکۍ د سمندري مفاهېمې لپاره استعماليږي او کيداى شي چې د داخلي خدماتو لپاره هم استعمال شي او همدارنګه دوې د هيوادونو تر مينځ ساحوي خدمات تر سره کوي. ډومسيټ سپوږمکۍ نوموړۍ سپوږمکۍ د امريکا په متحده ايالاتو کې د ځمکې د مدار په شاوخواء کې ځاى په ځاى شوې ده چې په ډيرو تلويزيوني چينلونو باندې مشتمل دى کوم چې د کورنيو د مشغولا لپاره پکار وړل کيږي او همدارنګه نوموړې سټلايټ د لوې تجارتي مخابراتي خدمات اجراء کوي. مونږ په اساسي ډول درې ډوله سټلايټونه لرو چې په لاندې ډول ئې نومونه ذکر شوې دي. . . -- . . د سپوږمکيو تاريخچه په م کال کې سپوږمۍ د ځمکې د کرې سپوږمۍ لومړې غير فعال سټلايټ په حيث ونومول شو. د لومړي ځل لپاره د امريکا متحده ايالاتو بحري قوې په کاميابې سره يو پيغام ترلاسه کړ. غير فعال سټلايټ يو ساده شکل دى چيرته چې سګنال په ساده توګه انعکاس مومي او د دوي اصلي ګټه هم په هغه وخت کې داوه چې دوي برقي ته ضرورت لاره. د دوي ډير لوى تاوان په غير موثره توګه د انتقال قوه وه، د څخه په يوه برخه د معلوماتو به ځمکې ته انتقاليده. او همدارنگه بايد يادونه وشي چې د دوې غير مستقر حالت او د بلې لورې غير فعال سټلايټونه راديوېي ته ضرورت لري. يو فعال سټلايټ کولائې شي چې سګنال ترلاسه کړي، پراختياء ورکړي، اصلاح يې کړي او په پاى کې ېي دوباره وليږي. د او پوسيله لومړني هغه سټلايټونه مينځ ته راغلل چې د سګنال د تر لاسه کولو او انتقالولو توان يې لاره.د اول د ځليدنې د خرابوالي له نظره څخه کم عمر لاره. په کال کې دوهم په نوم يو بل سټلايټ مينځ ته راغې چې د تيلفون، تلويزيون او د معلوماتو د انتقال لپاره پکار وړل کيده. دوهم لومړې سټلايټ دى. لومړنۍ تجارتي سپوږمکۍ ده چې د څخه زيات ملتونه پکښې شرکت لري او نوموړې سټلايټ په نړۍ کې د تيلفوني اړيکو لپاره خدمات تهيه کوي لکه نشرونې،شخصي او تجارتي شبکې او داخلي منطقوي مفاهېمې. يا داخلي سټلايټ هغه سټلايټونه دي چې د ځانګړي هيوادونو پواسطه استعماليږي او همدغه هيوادونه د نوموړيو سپوږمکېو مالکيت لري. په کال کې لومړى سټلايټ د دوهم په نامه مينځ ته راغې. اول سټلايټ په م کال مينځ ته راغې چې تجارتي مخابراتي خدمات يې اجراء کول. پخواني شوروي اتحاد په م کال کې د په نامه سټلايټ مينځ ته راوړ. په کال کې دريم سټلايټ مينځ ته راغې چې د نړيوال پوښښ وظيفه اجراء کوله . په م کال څلورم سټلايټ او م کال د لومړنۍ سپوږمکۍ دى چې مخابراتي خدمات يې اجراء کول. په م کال د په نامه لومړې د موبائيل د مفاهېمې سټلايټ مينځ ته راغې. په م کال دريم داخلي مفاهېموي سټلايټ دې چې د اندونيزيا د هيواد په ذريعه جوړ شوې دې. په م کال د سټلايټ مينځ ته راغلې دي. د سټلايټ لپاره د فريکونسي عيارول د سټلايټ لپاره د فريکونسي عيارول او پلانول د تر حمايت لاندې ترسره کيږي. د فريکونسي د پلانولو لپاره درې عمده ساحې موجودې دي. . . . . . . په پورته ساحو کې د فريکونسي د څپو سيمه د سټلايټ خدمات په لاندې نقاطو مشتمله ده. . . د ځمکې د مراکزو تر مينځ د ځمکې د يوې ثابتې جغرافيوي نقطې کې. . . د پراخې ساحې پوښښ. . . سپوږمکۍ