کندهاریان
کندهاریان يا کندهاريان او يا ھم د کندهار خلګ او يا بيا کندهاري وګړي د کندهار ولايت د ټولو وګړو لپاره کاريدونکی سرليک يا نوم دی. که څه هم کندهاریان د لوی کندهار و ټولو وګړو ته ويلای سو، خو اوسمهال خبره يوازې تر کندهار ولايت پوې محدوده ده. په لاندې ليسټ کې د کندهار ولايت د هغو خلګو خبره هم سوې ده کوم چې په کندهار کې نه دي زېږېدلي خو پلرني ټاټوبی د پلار او نيکه د پیدایښت سېمه يې کندهار ولايت وو. دلته نومول سوي خلګ په مختلفو برخو لکه؛ جورناليزم، سياسي، دولتي، پوځي او داسې نورو برخو کې دندې ترسره کړي دي او يا يې هم ترسره کوي. يادونه: که مو د يو شخص نوم دوه يا درې ځایه په مختلفو برخو کې وليدئ، نو بيا وپوهیږی چي هغه شخص په بېلابېلو برخو کې دندې ترسره کړي يا يې هم ترسره کوي. پخوا يو وینا وه وراشهچي کندهار يې ونيوی، نو افغانستان يې ونيوئکندهاریانو د ډېرو حکومتونو د مشرانو په توګه دندې ترسره کړي دي، چي لومړی پښتون باچا میرویس خان، تر ټولو تکړه پښتنه مېرمنه ملالۍ میوندۍ، د طالبانو د واکمنۍ بنسټ اېښودونکی ملا محمد عمر مجاهد، د افغانستان تر ټولو اوږد مهاله ولسمشر حامد کرزی د افغانستان اوسنی لومړی وير ملا محمد حسن اخوند او د طالبانو اوسنی اميرالمؤمنين يې يو څو ښه مثالونه دي. د لويې کچې سیاستوال مشران ملا محمد عمر د افغانستان د اسلامي امارت بنسټ ايښودونکی او لومړی مشر، د طالبانو د غورځنګ بنیاد ایښودونکی او لومړی مشر، د افغانستان يولسم ولسمشر، اميرالمؤمنين، او دفاکتو مشر وو حامد کرزی تر ١٣ کالو پورې د افغانستان ديارلسم ولسمشر، او د افغانانو په رايه لومړی ټاکل سوی ولسمشر محمد رباني تر ملا صاحب ورهاخوا د طالبانو دوهم تر ټولو ستر شخصيت، د طالبانو دوخت د افغانستان لومړی وزير ملا اختر منصور د طالبانو اميرالمؤمنين، د هوايي چلند پخوانی وزير ملا هیت الله اخوند د افغانستان امیر المؤمنین، په اوسني وخت کې د طالبانو لخوا ترټولو لوړپوړی چارواکۍ ملا محمد حسن اخوند تر ملا هیت الله اخوند ورهاخوا د طالبانو دوهم تر ټولو ستر شخصيت، د افغانستان اوسنی لومړی وزير ملا محمد رسول طالب مشر، او د طالبانو اميرالمؤمنين محمد نور احمد اعتمادي د افغانستان پخوانی لومړی وزير؛ د ١ نومبر ١٩٦٧ څخه تر ٩ جون ١٩٧١ پورې گل آغا شېرزی دوه ځلې د کندهار والي او بيا د ننګرهار ولایت والي وټاکل سو، وروسته بيا تر ٢٠٢١م پورې د افغانستان د سرحدي او قبایلو چارو وزیر وو وزیران ١٩١٩ محمود طرزي د بهرنیو چارو وزير ١٩۶۰ محمد نور احمد اعتمادي د بهرنیو چارو وزير، د ١٩۵۶ څخه تر ١ نومبر ۱۹۶۷ پورې ۱۹۹۶-۲۰۰۱ طالبان ملا عبدالجلیل اخند د بهرنیو چارو وزير لنډ مهاله؛ د ١٩٩٧-١٩٩۸ پورې خیرالله خیرخواه د کورنیو چارو وزیر؛ د ١٩٩٧-١٩٩۸ پورې وکيل احمد متوکل د بهرنیو چارو وزير؛ ١٩٩٩ - اکتوبر ٢٠٠١ ملا محمد حسن آخوند د وزیرانو شوری لومړی مرستیال ملا محمد عباس آخوند د عامې روغتیا وزیر الحاج ملا محمد عیسی آخوند د اوبو او بریښنا وزیر ملا عبیدالله آخوند د دفاع وزیر مولوي الله داد د تعمیراتو ښار جوړولو وزیر هدایت الله د ملکي هوانوردۍ وزارت معین مولوي محمد الله مطیع د ټولنیزو چارو وزیر مولوي محمد ولي د امر بالمعروف او نهي عن المنکر وزیر ملا الله داد طیب ولي محمد د مخابراتو وزير معین ملا یار محمد رحیمي د مخابراتو وزير ملا اختر محمد منصور د ترانسپورت او ملکي هوانوردۍ وزیر مولوي عبدالرزاق د تجارت وزير مولوي عبدالرحمن آغا د پوځي محکمې رئیس؛ دا هم يو ډول وزیر وو ملا عبدالواسع معتصم آغا د ماليې وزير ملا احمد جان اخوند د اوبو او برېښنا وزير اسلامي جمهويت ۲۰۰۱ - ۲۰۲۱ نورالحق علومي د کورنیو چارو وزیر؛ د ۲۷ جنوري ٢٠١۵-۲۴ فبروري ٢٠١۶ پورې عبدالباري جهاني د اطلاعاتو او کلتور وزیر؛ ٢٠١۵ ؟؟؟ گل آغا شېرزی د سرحدنو او قبایلو چارو زارت؛ ٢٠١٧ ؟؟؟ محمود کرزی ښار جوړولو او ځمکو وزیر؛ ٢ جون ٢٠٢٠ ۱۶ اګست ۲۰۲۱ رنګينه حميدي د پوهنې وزيره؛ ۱۵ جون ٢٠٢٠ ۱۶ اګست ۲۰۲۱ اسلامي امارت ۲۰۲۱ - ملا محمد يعقوب د دفاع وزير؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - هدایت الله بدري بل نوم؛ گل آغا اسحاقزی د مالیې وزیر؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - نور الله منیر د معارف وزیر؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - سپټمبر ۲۰۲۲ خیرالله خیرخواه بل نوم؛ گل آغا اسحاقزی د اطلاعاتو او کلتور وزير؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - عبد الحكيم اسحاقزى بل نوم؛ عبدالحکیم شرعی د عدلیې وزیر؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - مولوي حبیب الله اغا د پوهنې وزير؛ ۲۱ سپټمبر ۲۰۲۲ - ندا محمد ندیم د لوړو زدکړو وزیر؛ ۱۸ اکتوبر ۲۰۲۲ - محمد یونس اخوندزادہ د کلیو د پراختیا او بیارغونې وزیر؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - عبدالمنان عمري د فواید عامه وزیر؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - ملا محمد عیسی اخوند د کانونو او پټرولیم وزیر؛ ۷ سپټمبر ۲۰۲۱ - مولوي حبيب الله اغا د پوهنې وزير؛ ۲۰ سپتمبر ۲۰۲۲ - سفيران عبدالسلام ضعيف په پاکستان کي د افغانستان سفیر؛ ۱۹۹۶- ۲۰۰۱ ملکي دولتي جنګیالي او نظامي افسران اسلامي جمهويت جنرال عبدالرازق د کندهار امنیه قومندان، د سويلي حوزې اپراتيفي مشر او په کندهار کې د افغان ملي اردو او سرحدي پوليسو مشر.خان محمد مجاهد مجاهد، د دوهم قول اردو مرستيال، د كندهار د قول اردو قومندان، دكندهار امنيه قومندان، دبلخ امنيه قومندان او د كورنيو چارو وزارت سلاكار عبدالحکيم جان مجاهد او د ارغنداب او ژړۍ ولسوالۍ پخوانی امنيه قوماندانتادین خان د کندهار پخوانی امنيه قومندانزینب فایض د سويلي حوزې په تاریخ کې لومړۍ څارنواله غلام داود تره خیل د غزني او خوست ولایت پخوانی امنيه قومندان ملانقيب الله اخند مجاهد، او د الکوزیو قبیلې قومي مشراسلامي امارت ملا دادالله اخوند د طالبانو ځانګړی مشر؛ او د ١٩٩۶ څخه تر ٢٠٠١ پورې د کندهاريانو تکړه مشرځانګړې برخه انور خان په برطانوي هند کې يې د ډي آی جي دنده لرله، هغه د سلمان خان ترنيکه ووواليان، ښاروالان او د والي مرستیالان واليان د والي مرستیالان عبداللطیف اشنا: ٢٠١٠۲۰۱١ عبدالقدیم پتیال: .... ٢٠١۴ عبدالعلي شمسي: ٢٠١۶۲۰۱۷ حاجي اغالالي دستګيري: ٢٠١۷۲۰۱۷ عبدالحنان منيب: ٢٠١٨٢٠٢١ ښاروالان غلام حيدر حميدي: فبروري ٢٠٠۶ ۲۷ جولای ٢٠١١ روښان ولسمل: ٨ اکتوبر ٢٠١۵ - ١٣ جون ٢٠١٨ محمد نسیم رضايي: ١ جولای ٢٠١٨ ٢٠٢١ کندهاریان په نورو ولایتونو کې د والي په توګه مولوي خیرالله خیر خواه د هرات ولايت والي؛ ١٩٩۶-۲۰۰۱ ملا دوست محمد د غزني ولايت والي؛ ١٩٩۶-۲۰۰۱ بسم الله افغانمل پخوا د کندهار د ولايتي شورا غړي او د زابل ولایت والي وو عبدالجبار نعیمي د افغانستان اسلامي محاذ د رهبرۍ مهم غړي په پاکستان کې افغان دپلومات ٢ وارې د افغانستان لپاره د ۲۰۰۴میلادي کال دولسمشرۍ دانتخاباتو کې د حامد کرزي دکمپاین مشر د اساسي قانون دتصویب لویه جرگه کې دکندهار دپنجوايي ولسوالۍ وکیل د میدان وردګ والي د خوست ولایت والي تر ٢٠٢١م پورې د لغمان ولایت والي وو د ولايتي شورا غړي او رييسان رئیسان احمد ولي کرزید ٢٠٠۵ څخه ١٢ جولای ٢٠١١حاجي سيد جان خاکرېزوال د سياسيونو لخوا د احمد ولي کرزي پر ځای وټاکل سو. د دندې مهال ١٢ جولای ٢٠١١- تر شاوخوا ٢٩ جولای، ٢٠١۴ پورې؛ دوهم پړاو: په ١۵ نومبر ٢٠١۶ کې دوهم وار لپاره د ٩ رايو په ګټلو سره د کندهار د ولايتي شورا رئیس وټاکل سو هشمت خليل کرزی د مړینې پر مهال يې په ٢٩ جولای، ٢٠١۴ کي يې د ولايتي شورا ټاکنې ګټلې وې نور سياستوالان د کندهار د نورو ادارو مشران محمد عظيم زمريالد کندهار د عامي روغتیا پخوانی رئیس.حکمت کرزید بهرنیو چارو مرستیال وزير ۲۰۱۵-۲۰۱۸نور دولتي چارواکي هدايت الله توخي پخوا: د بیروت په امریکایی پوهنتون کي د افغان محصلینو د ټولنی رئیس وو. هغه ډېرې نورې دندې هم لرلې! نثار بارکزی په المان کي په سياسي علومي کي خپلي زده کړي پاى ته رسولي او له دې مخکي په اداره امور کي د رئيس د مرستيالۍ تر کچي دندي مخ ته وړي، د ٢٠٢٠م څخه تر ٢٠٢١م پورې د اشرف غني لومړى سکرټر وو شيدا محمد ابدالیپه هند کې د افغانستان سفير، د ملي امنیت په برخه کې د حامد کرزي سلاکار، په جنورۍ ٢٠١٩ کې کي يې ځان د ولسمشرۍ د ټاکنو لپاره هم نوماند کړ.په ولسي جرګه کې محمد نعيم حميدزی لالی حاجي محمد عمر ننګيالی خالد پښتون عطاالله جان حبيب عبدالخالق بالاکرزي ډاکټر محمود خان ملا سيد محمد اخوند عبدالرحيم ايوبي عبدالجبار قهرمان د اولسي جرګې اوسني غړي نارينه حاجی سید احمد خادم سید مقتدا میران ډاکتر محمود خان نصرت روح الله خانزاده ګل احمد کمین محمد عمر شیرزاد حاجي سيداحمد سيلاب انجنیر محمد عارف نورزی ښځينه سياستوال په کندهار وسمهال هم د ښځينه سياستوالو کمي ده، خو هرڅه چي وي لاندې يې وګورئ. د ولسي جرګې غړي ملالی اسحق زی فریبا احمدی کاکړ آرزو صافی د ولسي جرګې پخواني غړي رڼا ترين شکيبا هاشمي فريبا احمدی کاکړ بي بي حميده يوسفي مجاهدين ډېری مجاهدين په نورو برخو کي هم فعاله وه، که يې نوم دلته موجود نه وي نو شايد د وزيرانو، سياسي مشرانو يا په کوم بل لړليک کي يې نوم موجود وي. د مثال په توګه د ملا محمد عمر نوم د مختلفو سیاستوالانو په ليسټ کي دی. ځکه هغه يواځي مجاهد نه بلکي يو ملي او د نړیوالي کچي مشر وو. ملانقيب الله اخند يا حاجي ملا ګل اخند د افغانستان اسلامي جمعیت غړۍ، د الوکوزو مشر، د کندهار او سوېلي افغانستان د مجايدينو لوی مشر. حاجي عبداللطيف د ګل آغآ شېري پلا، نوموړی په کندهار کي د د حاجي بابا په نامه هم پېژندل کېده. ملا بورجان ستر شخصيت، جهادي مشر او د طالبانو د اسلامي غورځنګ مهم مشر سید فضل الدین آغا جهادي مشر حاجي مغاش اکا يا غريب شاه اڅکزى په کندهار کي د ملي نجات جبهې ګوند قومندان او پېژندل سوى مجاهد سوداګران حکمت الله ښادمن حاجي عبدالولي وفا حاجي جلاالدين فضل الرحمان رحماني محمد یوسف عبدالنافع هوتکي رنګينه حميدي د فلم، راډیو، تلویزیون خلګ او ممثلين حيات الله کاکړ د سهار پروډکشن مسوول مجاجو مسخراچي، ټوکمار قادر خان فلم لوبګر، سکرين ليکوال، مسخراچي او ډايريکټر په هندي فلمونو کې. پلرنی ټاټوبی يې کندهار وو جمعه ګل مجاهد شاعر نعمت الله غمزوری شاعر، سندرغاړی، بشري فعال خاشه ځوان مسخراچي، ټوکمار د معارف په برخه کي محمود طرزي ليكوال، شاعر، ديمپلومات، سياستوال او د بهرنیو چارو وزير جورنالیسټان، شاعران او لیکوالان سيف لودين ليکوال، د کندهار د پوهني رياست د اداري پخوانی آمر عبدالباري جهاني جورنالیسټ، شاعر او لیکوال ارغند عبدالرحمان جورنالیسټ محمود نظري ليکوال عطاء محمد بېباني ليکوال، شاعر عبدالروف بېنوا شاعر، ليکوال عبدالهادي ريشاءليکوال، سياستوال سید محمد حقاني ليکوال، سياستوال عبدالغفار بريالی ليکوال، شاعر عبدالعلي مستغني شاعر نجيبه سارا بياباني ليکواله سندرغاړي نارينه عبيد الله جان کندهاری ښاغلی عبيدالله جان کندهاری د کندهار بلبل ګڼل کېږي ناشناس د افغانستان بو ډېر مشهوره سندرغاړۍ ثاني عبيدالله جان کاظم قاسمي نجيب حق پرست عبدالرووف کندهاری بشير کندهارى ولی محمد کندهاری لطيف جان بابی انيل بخش ښځېنه ښاپېرۍ نغمه قندي کوچۍ رمشا شفا د روغتيا په برخه کې محمد علم خان د یوناني درملو جوړونکی افغان طبیب ټيټی د ارغنداب ترټولو مشهوره ډ اکټر پوهاند ډاکټر توريالی ويسا ډاکټر او د کندهار ولايت پخوانی والي ډاکټر بشير احمد سيدي د کوچنيانو د برخي متخصص ډاکټر تاريخي خلګ؛ پاچاهان، ملکې او نور باچاهان ميرويس هوتک د هوتک واکمنۍ لومړي مشر او بنياد ايښودونکي، د افغانستان بنیاد ايښودونکي، د پښتو ژبې د ليک او لوست بڼې پيداکوونکي ملکې مېړنۍ او تاريخي مېرمنې زرغونه انا د احمد شاه بابا مور پرهیز بانو بیگم ملکه کندهارې بیگم ملکه ملاله ميوندواله جنګيالي زرغونه ادې تاریخي مشره مېرمن تورپېكۍ تاریخی ښځه رابيا پخواني شاعره تاريخي خلګ لال شهباز قلندر ستر صوفي، شاعر او يوه ستره مشهوره څېره، چې د کندهار په ميوند کې يې دنيا ته سترګې وغړولې ورزشکاران نارينه ښځېنه کيميا يوسفي ساينسپوهان پامير زيارمل د پښتو ژبي ګوګول يا لټون جوړونکي مذهبي وګړي او سیدان مرچ اغا د کندهار يو ډېر وتلۍ شخصیت پايلوچان، ناميان، نوموتلي تکړه خلګ د کندهار پايلوڅان ډېر زیات دي، البته د هغو اړوند معلومات ډېر کم دي؛ بنګ حبیب الله پايلوچه دفاکتو مشران کندهار ولايت په بېلابېلو وختونو کي د هيواد په کچه ډېر شمېر دفاکتو مشران لرل، چې ځينې يې په لاندې توګه دي. احمد ولي کرزی وو د ولايتي شورا رئیس، خو کندهاریانو دده خبرو او کړنو ته د والي تر کړنو ډېر اهميت ورکاوه. د کندهار د هغه وخت والي توريالي ويسا او امنيه قومندان جنرال عبدالرازق هم دده هره خبره منل. د ډيرو په وینا عبدالرازق اڅکزي ته دداسې لويې وظیفې په ورسپارلو کې هم دده لوی لاس وو، دده همدا کار بيا وروسته د کندهاریانو په ګټه هم تمام سو جنرال عبدالرازق د کندهار امنیه قومندان، د سويلي حوزې اپراتيفي مشر او په کندهار کې د افغان ملي اردو او سرحدي پوليسو مشر. جنرال عبدالرازق ډېر تکړه او واکمن شخص وو، په کندهار کې يې هره خبره منل کېده. د ٢٠٠١ کال راهیسې هيڅوک هم د جنرال عبدالرازق په شان د کندهار په امن په راوستو کې کامیابه نسو هغه او طالبان د يو بل سخت مخالفان وهبارکزي پښتانه مشران د پښتون قوم بارکزۍ ډله د کندهار څخه پیل سوه، ددې وروسته بیا امير دوست محمد خان په ١٨٣٧ زيږديز کال کې په افغانستان کې دبارکزيو د واکمنۍ بنسټ کيښود. او بيا د همدغو بارکزیو څخه ډېر واکمنان پاته سول، نو ځکه چي د بارکزي قوم شاوخوا ټوله وګړي که څه هم په کندهار کې نه دي زېږېدلي خو کندهاریان دي او ځينې يې لاندې توګه دي: د کندهايانو په نامه نومول سوي ځايونه د کندهاریانو دروازهد کابل په دهمزنګ سيمه کېکندهار، سسکاچيوان، کاناډاد کندهاريانو سره د جګړې په پايله کې د انګریزانو لخوا؛ د کاناډا دا سيمه کندهار ونومول سولکندهار سکۍ، سويزرلېنډد سويزرلېنډ يو سکۍ ریزورټ؛ دا ځای د افغان جګړې وروسته یو انګرېز جوړ کړ سرچینې کندهاریان