د چين او فرانسې جګړه
د چين او فرانسې جګړه چې د جګړې او جګړې په نوم هم پېژندل کېږي، يوه محدوده جګړه وه چې د ز کال د اګست د مياشتې څخه د ز کال د اپريل تر منځ پېښه شوې وه. د جګړې هېڅ اعلان نه و شوی. چينايي پوځونو په نولسمه پېړۍ کې د نورو جګړو په پرتله ښه فعاليت وښود، او جګړه په ځمکه د فرانسويانو په شاتګ او د چين په حق کې شوي چلند سره پای ته ورسېده. په هر حال، د بهرني ملاتړ د کمښت له امله، فرانسوي سمندري پیاوړتيا، او په شمال کې د روسيې او جاپان له خوا ګواښونو چين اړ کړ چې مذاکرات پيل کړي. چين په شمالي ويتنام کې خپل اغېز فرانسې ته وسپاره او تحت الحماية سره د فرانسې ټول تړونونه يې ومنل، کوم چې په دې ډول د فرانسې تحت الحماية وګرځېد. دې جګړې په چینايي حکومت د ټولواکمنې واکمني پياوړې کړه، خو په پاريس کې يې د لومړي وزير حکومت نسکور کړ. دواړو خواوو د تړون تايید کړ. د په وينا هېڅ دولت ديپلوماتيکه ګټه ونه کړه. پيلامه په شمالي ويتنام کې د فرانسويانو لېوالتيا د اتلسمې پېړۍ په وروستیو کې پيل شوه، کله چې سياسي کاتوليک پادري د فرانسې او کاتولیکې کليسا لپاره د امتيازاتو تر لاسه کولو په هڅه کې د سره د جګړې لپاره فرانسوي رضاکاران استخدام کړل او له واکمنې کورنۍ سره يې مرستې پيل کړې. فرانسې په ز کال کې خپل استعماري فعاليت پيل کړ، په ز کال کې يې ګڼ سويلي ولايتونه سره يوځای کړل تر څو د مستعمره جوړه کړي. فرانسوي مکتشفينو د شمالي ويتنام له لارې د سره سمندر جريان په کې د دې تر سرچينې پورې له تګ وروسته، له چین سره د يوې ګټورې سوداګريزې لارې هيلې پیدا کړې، چې کولای يې شول د چينايي ساحلي ولايتونو د معاهدې بندرونه يو اړخ ته پرېږدي. د دې نظر په وړاندې مرکزي خنډ د تور بيرغ پوځ کوم چې يو ښه منظم خصوصي پوځ و چې مشري يې پیاوړي کوله د په پوله د او تر منځ د سره سمندر پر سوداګرۍ له حده زيات مالیات وضع کول. په ز کال کې، د دويم بریدمر په مشرۍ يو کوچني فرانسوي ځواک، د نوموړي له لارښونو سرغړونه وکړه، او په شمالي ويتنام يې بريد وکړ. د ويتناميانو په وړاندې له يو لړ برياوو وروسته، د ويتنام حکومت د تور بيرغي راوغوښتل، چا چې د د ديوالونو لاندې د ځواک ته ماتې ورکړه. په دې جګړه کې ووژل شو، او وروسته فرانسوي حکومت د هغه د ماموريت له استولو انکار وکړ. په کې د اکتشافي سفر په ز کال کې، فرانسوي قوماندان له يو کوچني پوځي ځواک سره ته واستول شو، تر څو د فرانسوي سوداګرو د فعاليتونو په اړه د وينتاميانو د شکايتونو څېړنه وکړي. د خپلو مشرانو د لارښونو څخه په سرغړونې، د ز کال د اپريل په پنځه وېشته نېټه د په کلا بريد وکړ. که څه هم وروسته دا کلا بېرته د ويتناميانو واک ته وسپارله، خو د نوموړي له خوا د زور استعمال په ويتنام او چين دواړو کې د خطر زنګ وکړنګولو. د ويتنام حکومت چې د خپل پوځ په مټ يې د د مقابلې وړتيا نه درلوده، يو ځل بيا يې له مرسته وغوښته، چې د هغه ښه روزل شوي او تجربه لرونکي تور بيرغي سرتېري د فرانسويانو لپاره د اغزي په توګه ثابت شول. ويتناميانو همدا راز د چينايي ملاتړ تر لاسه کولو هڅه هم وکړه. ويتنام له اوږدې مودې راهيسې د چين مرستندوی هېواد و، او چين تور بيرغو ته د وسلې ورکولو او ملاتړ او په پټه په کې د فرانسوي فعاليتونو په وړاندې مخالفت کولو سره موافقه کړې وه. د د دربار له خوا فرانسويانو ته یوه پیاوړې اشاره هم واستول شوه، چې چين به اجازه ورنه کړي د فرانسويانو په واک کې راشي. د ز کال په دوبي کې، د چينايي پوځ او پوځ د لور ته له پولو واوښتل، ، ، او نور ښارونه يې ونيول. د چين لپاره د فرانسې وزير، ، له چين سره د جګړې د احتمال څخه دومره زيات وېرېدلی و، چې د نومبر او ديسمبر مياشتو کې هغه د چينايي سياستوال سره د فرانسې او چينايي اغېزو په برخو د د وېش پر سر د معاملې په موخه مذاکرات وکړل. د دې مذاکراتو هېڅ اړخ له ويتنام سره مشوره ونه کړه. د له خوا د شوې معاملې څخه ناراضه د ز کال په لومړيو کې پرېکړه وکړه چې د دې موضوع په اړوند سملاسي پرېکړه وکړای شي. نوموړي تازه په تازه له فرانسې څخه د سمندري پلې ځواک يوه لواء استولې وه، چا چې دې لواء ته د څخه د وړاندې تګ لپاره پوره کسان ورکړي وو. د ز کال د مارچ په اوه ويشتمه نېټه، له څخه تر ساحل پورې د خپلې مواصلاتي ليکې د خوندي کولو په موخه، د خپلې شخصي قوماندې لاندې د فرانسوي سرتېرو په مرسته د کلا ونيوله. په د هغه د نه شتون پر مهال، توربيرغو او ويتناميانو په بريد وکړ، خو د دې لواء قوماندان د مارچ په اته ويشتمه نېټه د په جګړه کې دا بريد په شا وتمبولو. په خوښۍ سره غبرګون وښود: دا به دوی اړ کړي چې د موضوع مطرح کړي! ښه زمانبندي درلوده. نوموړي تمه درلوده چې د د نيولو له امله به هغه له پوځ څخه و ايستل شي؛ د دې پر ځای هغه خپل ځان د وخت اتل وموند. هلته په فرانسه کې په وروستيو کې حکومت بدل شوی و، او د نوي حکومت له استعماري پراختيا څخه پیاوړی ملاتړ کاوه. له همدې امله يې له څخه د ملاتړ پرېکړه وکړه. او د بهرنيو چارو وزير - - له سره د د تړون غندنه وکړه، او بدمرغه فرانسوي وزير يې بېرته راوغوښت. هغوی چينايانو ته دا هم روښانه کړه چې دوی د فرانسې تر خونديتوب لاندې د د ساتلو لپاره کلکه اراده لري. د ز کال د اپريل په مياشت کې، دې ته په کتنې چې ويتناميانو د فرانسويانو په وړاندې په اغېزناک ډول د مقاومت پوره سرچينې او وسايل نه درلودل، د چينايي ملکي مسئول له خوا قانع کړای شو چې د تور بيرغو سره يوځای د پر ضد ميدان ته ښکته شي. د دې په پايله کې د ځواکونه تر يو کال پورې په غېر دوديزه جګړه کې ښکېل پاتې شول. د ز کال د مۍ مياشتې په لسمه نېټه له پېغوره په ډک يو پیغام کې فرانسويان د جګړې لپاره وننګول، چې دا پيغام په پراخه کچه د په ديوالونو نصب کړای شوی و. د مۍ په نولسمه نېټه، د پيپر بريج په جګړه کې د تور بيرغو سره مخ شو، او فرانسويان له ناوريني ماتې سره مخ شول. د کوچنی ځواک شا او خوا سرتيري د په لويدیځ کې په څو ميله واټن سره د له کلي سره نږدې په يو پياوړي توربيرغي دفاعي سنګر بريد وکړ، کوم چې فرانسويانو د پيپر برج په نوم پېژندلو. له ابتدايي برياوو وروسته، بالاخره فرانسويان په دواړو اړخونو کې سره راونغښتل شول؛ په ډېرې سختۍ سره دوی يوازې دومره وکولای شول چې بیا سره يوځای شي او ته شاتګ وکړي. ، او ګڼ نور لوړ پوړي افسران په دې جګړه کې ووژل شول. سرچينې