عرب ژمی
عرب ژمی عربي: الشتاء العربي هغه اصطلاح ده چې د عرب پسرلي څخه وروسته په ز کلونو کې په ځينو عربي هېوادونو کې، د مطلقې واکمنۍ او اسلامي سخت دريځۍ بيا سر راپورته کولو ته اشاره کوي. د عرب ژمي اصطلاح د عربي ټولنې په هېوادونو او منځني ختيځ او شمالي افريقا کې منځ ته راغليو يو شمېر پېښو ته اشاره کوي، چې د سوريې کورنۍ جګړه، د عراق بغاوت او په عراق کې له هغې وروسته جګړه، د مصر بحران، د ليبيا لومړۍ کورنۍ جګړه او له هغې وروسته د ليبيا دويمه کورنۍ جګړه، او د يمن کورنۍ جګړه پکې شامل دي. د عرب ژمي په توګه ياديدونکو پېښو کې هغه پېښې هم شاملې دي، چې په مصر کې منځ ته راغلې او په پايله کې يې محمد مرسي له واکه لېرې او جنرال عبدالفتاح السيسي په ز کال کې د کودتا په پايله کې واک په لاس کې واخيست. دا اصطلاح په لومړي ځل چينايی سياسي عالم د يو امریکايي سياسي عالم سره د ز کال د جون په يو ويشمته نېټه د يو بحث پر مهال جوړه کړه. باور دلود چې د عرب پسرلی خوځښت به خامخا تر چين پورې خپور شي، په داسې حال کې چې وړاندوينه کوله چې عرب پسرلی به ژر په عرب ژمي بدل شي. د وارسا پوهنتون د پوهانو په وينا، عرب پسرلی د پيل څخه څلور کاله وروسته په ز کال کې په بشپړ ډول په عرب ژمي بدل شو، د عرب ژمي په پايله کې ګڼې سيمه ييزې جګړې، مخ پر زياتېدو سيمه يیزه نا ارامي، د عرب هيوادونو اقتصادي او وګړيز کمښت، او نسلي-ديني ګوندي فرقه يي جګړې منځ ته راغلې. د بيروت د امريکايي پوهنتون د يوې څېړنې تر مخې، د ز کال تر دوبي پورې، د عرب ژمي په پايله کې د يو ميليون څلورمه برخه انسانان مړه شوي او ميليونونه انسانان کډوال شوي وو. احتمالاً په عرب ژمي کې تر ټولو مهمه پېښه په عراق او شام کې د اسلامي دولت سخت دريځې ډلې منځ ته راتګ و، کومې ډلې چې د څخه تر ز کال پورې د دې سیمې يوه ستره برخه په واک کې درلوده. په ز کال کې، ګڼې وسله والې جګړې اوس هم روانې دي، کومې چې د عرب پسرلي د پايلې په توګه بلل کېدای شي. د سوريې کورنۍ جګړه په سوريه کې په پراخه کچه د سياسي نا ارامۍ او اقتصادي ستونزو لامل ګرځېدلې ده، په داسې حال کې چې د سوريې دودپيسه کرنسي نوي تر ټولو ټيټې کچې ته لوېدلې ده. په يمن کې کورنۍ جګړه او د هغې په پايله کې د سعودي عربستان مداخله په دې هېواد اغېزې لري. په لبنان کې، د بانکوالۍ ستر بحران د ګاونډي هيواد سوريې اقتصاد ګواښي. تعريف عموماً د عرب ژمي په اصطلاحا کې لاندې پېښې شاملې دي: جغرافيه د عرب ژمي اصطلاح په منځني ختيځ او شمالي افريقا کې د عربي ټولنې ټولو هېوادونو کې منځ ته راغلیو پېښو ته اشاره کوي، چې د سوريې کورنۍ جګړه، د عراق بغاوت او له هغې وورسته د عراج جګړه، د مصر بحران، د ليبيا لومړۍ کورنۍ جګړه او په تعقيب يې د ليبا دويمه کورنۍ جګړه، او د یمن کورنۍ جګړه پکې شامل دي. په هغو پېښو کې چې عرب ژمی بلل کېږي، هغه پېښې هم شاملې دي چې په مصر کې منځ ته راغلې، او په پايله کې يې په ز کال کې د مصر د کودتا پر مهال محمد مرسي له واکه لېرې او جنرال عبدالفتاح السيسي واک په لاس کې واخيست. سياسي پرمختګ، په ځانګړي ډول د ز کال د جولای د مياشتې له درېيمې نېټې څخه په مصر کې د مطلقې واکمنۍ د پر ځای کېدو او ملکي ازاديو ځپل د يو پوځي ژمي په توګه تشريح کړای شوی دی، چې د عرب پسرلي د موخو په خلاف يې فعاليت وکړ. د مذاکراتو له ګډوډۍ وروسته په ليبيا کې مختلفو مليشو او قبايلو جګړه پيل کړه. د لنبان او بحرين ډګرونه هم د عرب ژمي د سيمو په توګه پېژندل شوي دي. پروفيسر د ليبيا تر څنګ سوريې ته د عرب ژمي د يوې صحنې نوم ورکړی دی. د شمالي مالي جګړه ډېر ځله د اسلامپالي ژمي د يوې برخې په توګه تشریح شوې ده. په تونس کې منځ ته راغلي سياسي بدلونونه، چې د حکومت بدلون هم پکې شامل و، او همدا راز د بغاوت، هم د يو شمېر کتونکو له خوا د عرب ژمي پر لور وړاندې تګ د احتمال په توګه بلل شوی دی. د پيل نېټه د عرب ژمي د اصطلاح د کارولو لومړي حالتونه د ز کال د فبرورۍ له لومړۍ نېټې څخه موندل کېدای شي. له هغې وروسته، د ز کال په وروستيو کې د عرب ژمي اصطلاح په رسنيو کې يادېده، او له هماغه وخته مشهوره شوه، کوم څه چې په اوږدو او زياتېدونکو فرقه يي جګړو او وسله وال تاوتریخوالي د عرب پسرلي د ډېرو شخړو بدلولو ته اشاره کوي. ورځپاڼې د ز کال د ديسمبر مياشتې خپله خپرونه کې، ز کال د عرب ژمي په توګه ياد کړ. د وارسا د پوهنتون د پوهانو په وينا، عرب پسرلی د پيل څخه څلور کاله وروسته په بشبړ ډول په عرب ژمی بدل شو. پروفيسر . . د ز کال - ورځپاڼې ته په ليکلې خپله نظري مقاله کې له دې نظر څخه ملاتړ کړی دی. د ز کال په لومړيو کې، خپرونې د عرب نړۍ په ټولو هېوادونو کې وضعيت د له هر وخت څخه خرابه وباله، او د روان عرب ژمي نوم يې ورکړ. اغېز اقتصادي اغېز د منځني ختيځ او افريقايي مطالعاتو لپاره د موشي ډيان مرکز په وينا، د ز کال د جنورۍ تر مياشتې پورې، په عرب نړۍ کې د عرب ژمي پر مهال شوي کړکېچونو ارزښت تر ميليارده امریکايي ډالرو رسېدو. په سوريه، مصر، عراق، اردن، او لبنان کې شا اوخوا شپاړس ميلیونه خلکو په ز کال کې بشري مرستو ته اړتيا درلوده. د په وينا، مالټا له عرب ژمي ګټه پورته کړه، ځکه هغه سيلانيان چې مصر يا تونس ته به تلل، يو خوندي بديل يې غوره کړ. مرګ ژوبله د بيروت د امریکايي پوهنتون د يوې څېړنې تر مخې، د ز کال د دوبي تر موسم پورې، د عرب ژمي په پايله کې د يو ميلیون نږدې څلورمه برخه مړينې منځ ته راغلې او ميليونونه نور انسانان کډوال شوي وو. سياسي ليکوال او مبصر راپور ورکړی و چې د ز کال تر لومړيو پورې، له څخه زياتو انسانانو په ليبيا کې ژوند له لاسه ورکړی و، په سوريه کې - انسانان وژل شوي او يوازې د سوريې د کورنۍ جګړې له امله څلور ميليونه انسانان کډوال شوي وو. تر ز کال پورې عرب ژمي بيا هم دوام پيدا کړ. د بحران پر اساس مرګ ژوبله په لاندې ډول ده: د سوريې کورنۍ جګړه د تلفاتو شمېر وژل شوي دي او شمېر مخ پر زياتېدو دی، جګړه روانه ده د عراق بغاوت، کورنۍ جګړه، او له هغې وروسته د اسلامي دولت بغاوت د تلفاتو شمېره له څخه زيات وژل شوي او مخ پر زياتېدو دی - په ز کال کې د کورنۍ جګړې پای اعلان شو، بغاوت لا هم روان دی د يمن کورنۍ جګړه د تلفاتو شمېر له څخه زيات وژل شوي، او مخ پر زیاتېدو دي، جګړه روانه ده د ليبا بحران د تلفاتو شمېر له زيات وژل شوي او مخ پر زياتېدو دي، جګړه لا هم روانه ده د مصر بحران او د سينا بغاوت کوم څه چې د عرب ژمي د پيل ښودنه کوي، د تلفاتو شمېر له زيات وژل شوي، او مخ پر زیاتېدو دي - په ز کال کې د جګړي د پای ته رسېدو اعلان شوی، خال خال بريدونه روان دي سرچينې