هستوي ساتنه او خونديتوب
د اتومي انرژۍ د نړيوالې ادارې له خوا هستوي ساتنه په دې ډول تعريف شوې چې د مناسب فعاليت شرايطو تر لاسه کول، د پېښو مخنیوی يا د پېښو د پايلو کمول، د کوم په پايله کې چې د کارکونکو، عامو خلکو او چاپېريال ته د نا اړينو وړانګو له خطرونو څخه خونديتوب تر لاسه کېږي. هستوي امنيت په دې ډول تعريف کړی دی چې د هستوي موادو، نورو راديو اکتيف موادو يا له دوی سره اړوندو تاسيساتو اړوند د غلا، ګډوډۍ، واک نه لرونکي لاسرسي، ناقانونه لېږدول يا نورو بد نيته کارونو موندل او هغې ته رسېدګي کول. په دې کې هستوي بټۍ او نور ټول هستوي تاسيسات، د هستوي موادو لېږدول، او د طب، برېښنا، صنعت او پوځي استعمال لپاره د هستوي موادو استعمال يا زېرمه کول شامل دي. د هستوي ځواک صنعت د ريکټورونو خونديتوب او فعاليت ته وده ورکړې ده، او د نوي او خوندي ريکټور ډيزاينونه يې وړانديز کړي دي. په هر حال، د بشپړ خونديتوب تضمين نه شي کېدای. د ستونزو په احتمالي سرچينو کې د انسان تېروتنې او بهرنۍ پېښې شاملې دي، کومې چې له تمې څخه زياتې اغېزې درلودلای شي: د جاپان په فوکوشيما کې د ريکټورونو جوړونکو دا اټکل نه و کړی چې له زلزلې څخه منځ ته راغلې سونامي به د بيک اپ سيستم د شاتړ سيستم غېر فعال کړي، د کوم په اړه چې دا فرض شوې وه چې له زلزلې وروسته به ريکټر باثباته کړي. د تروريستي بريدونو، جګړې، داخلي ګډوډۍ او سايبر بريدونو په څېر ويجاړونکې سناريوګانې هم د درک وړ دي. د هستوي وسلو خونديتوب او تر څنګ يې د هستوي موادو لرونکي پوځي څېړنه، عموماً د هغو ادارو له خوا سمبالېږي، کومې چې له هغو څخه مختلفې دي چې ملکي خونديتوب څخه څارنه کوي، لاملونه يې مختلف دي، چې محرميت هم پکې شامل دی. د تروريستي ډلو له خوا د هستوي بم د جوړولو د موادو تر لاسه کولو په اړه اندېښنې لا هم شته. د هستوي پروسو او خونديتوب د چارو ارزونه تر ز کال پورې، د هستوي خونديتوب ملاحظې په يو شمېر حالاتو کې منځ ته راځي، چې لاندې پکې شامل دي: د هستوي ځواک په مرکزونو او د هستوي اوبتلونو او بېړيو کې استعمالېدونکي هستوي ماتېدنې ټوټه کېدلسوري کېدل ځواک. هستوي وسلې ماتېدونکي سون توکي، لکه يورانيم- او پلاټونيم- او د دې اخراج، زېرمه کول او استعمال راديواکتيف مواد چې د طبي، تشخيصي او څېړنزو موخو لپاره کارول کېږي، او په یو شمېر تشيالي پروژو کې د بېټريو لپاره، هستوي فضله مواد، د هستوي موادو د راډيواکتيف فضله موادو پاتې شوني د هستوي ګډېدنې یوځای کېدلهمجوشي ځواک، د اوږدمهاله پرمختګ لاندې يوه ټيکنالوژي د ژونديو موجوداتو د زوند په چاپيريال او غذايي ځنځير ژوندي بوټي، ژوي او انسانان کې د هستوي مواد بې پلانه داخلېدل، که دا په ساه کې واخيستل شي او يا وخوړل شي د يورانيمو د چمتو کولو دوام د حرارتي هستوي وسلو او تجربوي او ګډېدنې د څېړنو په استثناء سره، د هستوي انزژۍ اړوند د خونديتابه ټول موضوعات د راديواکتيف ککړتيا له امله د تصادفي خوراک راډيو اکيټيف موادو داخلېدل يا په ساه کې اخيستل او بهرنيو وړانګو خوړل د بيالوژيکي استعمال د محدود کولو د اړتيا څخه منځ ته راځي. له همدې امله هستوي خونديتوب لږ تر لږه لاندې مواردو ته پوښښ ورکوي: د ماتېدو وړ موادو ايستل، لېږدول، زېرمه کول، پروسس کول او ضايع کول د هستوي ځواک توليد کونکو خونديتوب د هستوي وسلو، د وسلې په توګه د استعمال وړ هستوي موادو، او نورو راديواکتيف موادو کنترول او خوندي مديريت کول په صنعتي، طبي او څېړنيزو برخو کې د خوندي سمبالښت، محاسبه او استعمال د هستوي ضايعاتو ضايع کول وړانګو ته د وړاندې کېدو محدوديتونه مسئولې ادارې نړيوالې په نړيواله کچه د اتومي انرژۍ نړيواله اداره د خوندي، محفوظو او سوله ييزو هستوي ټيکنالوژيو ته د ودې ورکولو لپاره په ټوله نړۍ کې د خپلو غړيو هېوادونو او ګڼو شریکانو سره يوځای کار کوي. يو شمېر ساينسپوهان وايي چې د ز کال جاپاني هستوي پېښو روښانه کړه چې په هستوي صنعت کې د څارنې کمښت خورا زيات دی، د کوم په پايله کې چې د د اختيار له سره بيا تعريف کولو لپاره له نوي سر څخه غوښتنې وشوې، تر څو هغه په ټوله نړۍ کې د هستوي بټيو په ښه دول سره څارنه وکړای شي. د هستوي خونديتوب په اړه د کنوانسيون د ز کال د جون په اولسمه نېټه په وينا کې جوړ شو، او د ز کال د اکتوبر په څلور وېشتمه نېټه نافذ کړای شو. د دې کنوانسيون موخې په ټوله نړۍ کې په لوړه کچه د هستوي خونديتوب ساتل او تر لاسه کول، په هستوي تاسيساتو کې د احتمالي راديواکتیفي وړانيګيزو خطرونو پر ضد د اغېزناکې دفاع جوړول او ساتل، او د راديواکتيفي پايلو لرونکو پېښو مخنيوی کول دي. دا کنوانسيون د څخه تر ز کال پورې د پوهانو په کچه د ناستو په لړ کې د او د پېښو په پايله کې جوړ شو، او دا د هېوادونو، او د دې هېوادونو د ملي مديريتي او هستوي خونديتوب ادارو، او د اتومي انرژۍ نړيوالې ادارې د پام وړ پايله وه، چې د اتومي انرژۍ نړيواله اداره يې د سرمنشي په توګه کار کوي. په دې برخه کې د تړون کونکو اړخونو مسئولیتونه تر ډېره بريده د هستوي تاسيساتو لپاره د خونديتوب د اصولو پر پلې کولو ولاړ دي، کوم چې د د هستوي تاسيساتو خونديتوب د د خونديتوب لړۍ شمېره. . په ز کال کې خپور شوی په نوم د د خونديتوب د اصولو په سند کې موجود دي. دا مسئوليتونه قانون جوړولو او تنظيم کونکي چوکاټ، تنظيم کونکې هسته، او د دې اړوند تخنيمي خونديتوب مسئولیتونو ته پوښښ ورکوي، د بېلګې په ډول، ځای موندنه، ډيزاين کول، جوړول، فعاليت، د مناسبو مالي او بشري سرچينو شتون، د خونديتوب ارزونه او تاييد، د معيار ډاډمنتيا او بېړنی چمتوالی. دا کنوانسيون د هستوي خونديتوب په اړه د ويانا د اعلاميې په توسط په ز کال کې تعديل کړای شو. د دې په پايله کې لاندې اصول منځ ته راغلل: بايد نوي هستوي بټۍ ډيزاين، ځای يې تعين او له دې موخې سره سمې جوړې شي چې د کار کولو او فعاليت کې د پېښو مخنيوي سره سمون ولري، او که چېرې يوه پېښه منځ ته راځي، نو د هغوی راډيو نيوکلايډ د راديواکتيف څخه منځ ته راغلي عناصر احتمالي خپرېدل کم کړي، چې له دې سيمې څخه دباندې د اوږدمهالي ککړتيا لامل ګرځي، او له وخت مخکې د راډيواکتيف انتشار مخنيوی وشي، يا راډيواکتيف انتشار دومره زيات وي، چې د خونديتابه اوږدمهالو اقداماتو يا کارونو ته اړتيا لري. بايد د شته تاسيساتو، د هغوی د فعاليت په ټوله موده کې جامع او منظم د خونديتابه ارزونې وخت په وخت او په منظم ډول تر سره شي، تر څو د خونديتابه پرمختګونه په نښه کړای شي، کوم چې د پورته موخې سره د سمون لپاره وي. بايد مناسب د عمل وړ يا د تر لاسه کېدو وړ خونديتابه پرمختګونه وخت په وخت پلې کړای شي. د هستوي بټۍ د فعاليت په ټوله موده کې د دې موخې د تر لاسه کولو لپاره ملي شرايط او ضوابط دا دي چې د اړوند د خونديتابه معيارونه او څنګه چې مناسب وي، د د ارزونې ناستو کې په ګوته شوي نورې ښې طريقې په پام کې ونیول شي. له ګڼو ستونزو سره مخ دی، د سويلي کلفورنيا د پوهنتون نجم الدين مشکاتي په ز کال کې ليکلي دي:دا د خونديتابه معيارونو سپارښتنه کوي، خو د غړيو هېوادونو څخه د هغې د پلې کولو غوښتنه نه ده شوې؛ دا هستوي انرژۍ ته وده ورکوي، خو همدا راز هستوي استعمال څارنه هم کوي؛ دا يوازينی نړيوال سازمان دی چې د هستوي انرژۍ له صنعت څخه څارنه کوي، بيا هم د هستوي نه خپرېدو تړون د پلې کولو د کتنې سره د دې اهميت کمېږي. ملي د هستوي انرژۍ کارونکي ډېر هېوادونه د هستوي خونديتابه د څارنې او د هغې د تنظم لپاره ډېرې متخصصې ادارې لري. په متحده ايالاتو کې د ملکي هستوي خونديتوب د هستوي مديريتي کميسيون په مټ اداره کېږي. په هر حال، د هستوي صنعت نيوکه کونکي شکايت لري چې دا تنظيمونکې هستې خپله له دې صنعتونو سره دومره ډېر تړاو لري چې دا بې اغېزې کېږي. د بېلګې په ډول د کتاب، د ملي مديريت کونکو د بېلګو يوه لړۍ وړاندې کوي، لکه چې دا د نه تنظيم کونکو، يوازې ښودونکو په سترګو پټولو ملنډې په توګه ښودل کېږي، تر څو دليل ورکړای شي چې د بېلګې په ډول په جاپان کې، تنظيم کونکي او تنظيم شوي د اوږدې مودې لپاره ملګري دي، د هستوي بمونو د وېرې له امله منځ ته راتلونکو په اړه د ولس د شکونو د لېرې کولو لپاره په شریکه کار کوي. سرچينې