د اوکراين د خپلواکۍ جګړه
د اوکراین د خپلواکۍ جګړه د سیاسي او نظامي ځواکونو تر منځ د سختو جګړو دوره وه چې د مېلادي څخه تر مېلادي کلونو پورې یې دوام درلود. دا شخړې د اوکراین د جمهوریت د رامنځته کېدو لامل شوې. چې وروسته د شوروي اتحاد یوه برخه شوه. په دې شخړو کې، حکومتي، سیاسي او نظامي ځواکونه د اوکراین ملتپالان ، انارشيستان ، بالشویکان ، د اتریش- هنګري امپراتورۍ، د آلمان استعماري ځواکونه، عثماني امپراتورۍ ، د بلغاریا سلطنت ، د سپینې روسیې رضاکار پوځ، او د پولينډ دوهم جمهوريت ځواکونه شامل وو. د پولنډ جمهوریت د فبرورۍ له انقلاب وروسته د اوکراین د کنټرول لپاره جګړه وکړه، د روسیې په سلطنت کې، د رومانیا او فرانسې متحدین هم ښکیل وو. پورته ذکر شوي شخړې د فبروري مېلادي څخه تر نومبر مېلادي پورې دوام وکړ او د بالشویکانو، پولنډ ، رومانیا او چکوسلواکیا ترمنځ د اوکراین د جلا کېدو لامل شو. دا شخړه د روسیې د کورنیو جګړو او د لومړۍ نړیوالې جګړې د ختیځې جبهې د تړلو په توګه هم ګڼل کیږي. شاليد د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال اوکراین په لومړۍ کرښه کې و. د په پیل کې، د بروزیلوف له یرغل وروسته، د روسیې امپراتورۍ پوځ د والینیا او ختیځ ګالیشیا بېرته ونیول. د مېلادي کال د فبرورۍ انقلاب د روسیې په امپراتورۍ کې ډېری توکمیزې ډلې وهڅولې چې د لویې خپلواکۍ او ځاني حکومت غوښتنه وکړي. یوه میاشت وروسته، په کیف کې د اوکراین خلکو اعلان وکړ چې دا هېواد یو خپلواکه دولت دی چې د روسیې له انتقالي حکومت سره نږدې اړیکې لري، چې د دې هېواد چارې به د سوسیالیستي مرکزي شورا له خوا پرمخ وړل کيږي. په پیټروګراد کې انتقالي حکومت د مېلادي کال په دوبي کې د کرسنکي ناولسي جګړې نه خپله وفاداري اعلان کړه. دا جګړه د روسیې د پوځ لپاره یو بشپړ ناورین و. د جرمني ځوابي برید د دې لامل شو چې روسیه د مېلادي کال ټولې لاسته راوړنې له لاسه ورکړي او د دې سربېره د اردو مورال هم مات شو او په پایله کې د روسیې د امپراتورۍ په اوږدو کې وسله وال ځواکونه او د واکمنۍ حاکميت سقوط وکړ. ډېری بې لارې شوي سرتېري او افسران - په ځانګړې توګه اوکراینیانو -په راتلونکي کې د امپراتورۍ باور له لاسه ورکړ او په زیاتېدونکي ډول یې احساس وکړ چې مرکزي ځاني حکومت کول د دوی لپاره د شوروي پر وړاندې يو ښه بدیل دی. د اوکراین انارشیست نیستور ماخنو د اوکراین په سویل کې خپل فعالیتونه د هغو روسي سرتېرو او افسرانو په بې وسلې کولو سره پیل کړل چې د هایخور سیند څخه تېر شوي وو، په داسې حال کې چې د دونات سیند په ختیځ کې، د بالشویک تر نفوذ لاندې سوداګریزو ټولنو یو لړ اعتصابونه وکړل. اوکراین د روسیې له انقلاب وروسته دا ټولې پیښې په سینټ پیټرزبورګ کې د اکتوبر انقلاب لامل شوې. یو انقلاب چې په چټکۍ سره د روسیې په امپراتورۍ کې خپور شو. د کال د نومبر په میاشت کې د کیف پاڅون په پلازمېنه کې د روسیې د امپراتوري ځواکونو د ماتې لامل شو. مرکزي خپلواکه شوروي په چټکۍ سره په کیف کې واک ترلاسه کړ، په داسې حال کې چې د مېلادي کال د دسمبر په وروستیو کې بالشویکانو په ختیځ ښار خارکوف خارکیف کې یو سیال اوکرایني جمهوریت تاسیس کړ، چې په پیل کې د اوکراین د خلکو جمهوریت بلل کېده. چې له دې سره سمدستي په کییف کې د اوکراین د مرکزي شورا پر ضد جګړه پیل شوه. په همدې حالت کې د ۱۹۱۸ کال د جنورۍ په ۲۲ مه د اوکراین مرکزي شورا خپله خپلواکي اعلان کړه او له روسیې سره یې اړیکې پرې کړې. میراث له څخه تر کلونو پورې ، ډېری فولکلوریکي سندرې رامینځته شوې چې د دې جګړو له خلکو او پېښو يې لهام اخیستې و. د ریډ ویبرنوم سندره یوه ملي سندره ده چې د سټیپن کارنیټسکي لخوا چمتو شوې. سندره پیسنیا پرو تیوتیونیک د اوکراین د خلکو د اردو د لوا قوماندان یوري یوری تیوتیونیک له پېښو الهام اخیستی وه. په دې وخت کې لیکل شوې بله سندره زا یوکرانو وه. دا د جګړې سندرې بیا د اوکراین په لوېدیځ کې د میخایل ګورباچوف د گلاسنوستتراعلان وروسته په عمومي ډول بيا وويل شوې او د اوکراین له خپلواکۍ وروسته مشهورې شوې. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۸ اوت ۲۰۱۷. بېرونۍ تړنې اوکران روسيه شوروي اتحاد اترا پردېش گرځندوی عيس لادينيت د اوکراين ج د اوکراين او روسيې ج د کال جګړې د روسيې داخلي ج په اوکراين کې روسي انقلاب