هومو ارګايسټر
هومو ارګايسټر د لرغونو انسانانو له منځه تللې نوع يا فرعي نوع ده، چې د ګنګلي عصر په لومړيو کې يې په افريقا کې ژوند کړی و. ايا . خپله يوه نوعه جوړه کړې ده، او که د . لاندې شاملېږي، په پالايوانتروپولوژي د انسان د فوسيلونو مطالعې علم کې روانه او ناحل شوې ستونزه ده. د مترادفاتو پلويان عموماً . د افريقايي يا په توګه بولي. د هومو ايرګاسټر ټکی تقريباً د کار کونکی سړی په توګه ژباړل کېدای شي، کوم چې د خپلو نیکونو په پرتله د انواعو له خوا استعمال شويو ډېرو نويو وسايلو ته اشاره کوي. د . د فوسيلونو لړۍ عموماً له . څخه تر . ميلونه کاله مخکې موده پوښي، که څه هم له دې د پراخه وخت اندازه هم شونې ده. سره له دې چې فوسيلونه له ټولې ختيځې او سويلي افريقا څخه پېژندل شوي دي، خو ډيری . فوسيلونه د کينيا د ترکانا د جهيل په څنډو کې موندل شوي دي. دلته وروستي افريقايي فوسيلونه هم شته، ځينې يې د يو ميلیون کاله مخکې مودې څخه هم کم عمر لري، کوم چې د اږدمهالي اناتومي تسلسل ښودنه کوي، خو دا نه ده روښانه چې ايا دوی په رسمي ډول د . د نمونو په توګه شمېرل کېدای شي که نه. د تاریخي تسلسل د يوې نوعې په توګه، شونې ده چې . لږ تر لږه تر کاله پخوا پورې دوام کړی وي، تر هغه وخته چې په افريقا کې د هومو نوي نسلونه نسب يا زوزات راپيدا شول. هغه څوک چې باور لري چې . بايد په . کې داخل کړای شي، فکر کوي چې د دې دوه انواعو تر منځ ډېر کم توپير موجود دي، تر څو دوی په جلا انواعو کې سره جلا کړای شي. د دواړو انواعو د جلا جلا بللو پلويانو د افريقايي فوسيلونو او له اسيا څخه د . فوسيلونو تر منځ مورفولوجيکي د شکل او بڼې پېژندلو علم توپير ته اشاره کوي، د دې تر څنګ د هومو تکامل له دې څخه ډېر زيات پېچلی دی، کوم چې د . په څېر انواع په . کې د شاملېدو څخه روښانه کېږي. سربېره پر دې، عموماً د . د جوړېدو په توګه بلل کېدونکو نمونو تر منځ مورفوليجيکي توپير دا وړانديز کولای شي چې . خپله د يوې اړوندې نوعې استازولي نه شي کولای. د دوی تر ټولو سمې ډلبندۍ ته له کتنې پرته، . وروسته په . کې ښکاره کېدونکو ځانګړتياوو د لرغوني ډول ښودنه کوي، او په دې ډول دا په اسيا کې د . د نفوس نېغ په نېغه نیکونه دي. سربېره پر د ې، شونې ده چې . په اروپا او افريقا کې د وروستنيو هومينينز په څېر د نويو انسانانو او نيندرتال نيکونه وي. ډېرې ځانګړتياوې . له او همدا راز د. په څېر د هومو له لومړيو او ډېرو ابتدايي انواعو څخه جلا کوي. په دې ځانګړتياوو کې د دوی لويه بدني کتله، په پرتليز ډول اوږدې پښې، د حرکت لپاره په دوه پښو تګ، په پرتليز ډول کوچنۍ ژامې او غاښونه کوم چې په خوراک کې د ستر بدلون ښودنه کوي، همدا راز د بدن تناسب او د ژوند اټکل شوې طريقه له انسانانو څخه مخکې او د همعصرو هومينز سره ډېر ورته والی درلود. د دې ځانګړتياوو په نظر کې نيولو سره، ځينو څېړونکو . ته د هومو د جينس د لومړيو رېښتينو استازو په توګه ګوري. . په افريقا کې په سوانا کې اوسېدلي دي، دا يو بې ساری چاپېريال دی، کوم چې داسې ننګونې لري د کوم په پايله کې چې ډېر نوي او جلا چلندونو ته اړتيا پیدا کېدای شي. شونې ده چې ابتدايي هوموز د نويو پرايميټ په څېر د ځوابي بريدونو حربې کارولي وي، تر څو ښکاريان له ځانه لېرې وساتي. د . تر وخته پورې، شونې ده چې د دې چلندونو په پايله کې د ښکاريانو د راټولونکو حقيقي رويې ښودل شوې وي، کوم څه چې په پرايميټس کې تر ټولو دومخه وو. . يو ماهر ښکاری و. تر دې زيات نور چلندونه چې په لومړي ځل په کې راڅرګند شوي دي، په هغوی کې د نارينه-ښځينه د وښو وېش او د رېښتيني يوې جوړې درلودلو اړيکې شامل دي. . همدا راز د لومړيو پېژندل شويو لاسي تبرونو په ګډون، د ډبرين صنعت د ډېرو نويو وسايلو د ظاهري بڼې ښودنه هم کوي. د ټولو په اتفاق سره د شواهدو د نه شتون سهر سره، دا هم شونې ده چې . لومړي هغه هومينين وو، چې د اور په اداره کولو کې يې مهارت درلود. ډلبندي د څېړنې تاريخ له ابتدايي څخه تر منځني پړاو کنګلي عصر کې د هومو د بدلون مطالعې او ډلبندۍ د پالايوانتروپولوژۍ يوه له هغو برخو ده چې ډېر اختلاف پکې دی. په ابتدايي پالايوانتروپولوژي کې او په شلمه پېړۍ کې، عموماً اټکل شوی و چې هومو سيپينز د هومينين د تکامل په يوه لړۍ کې د تدريجي بدلونونو پايله ده. د ابتدايي هومينز او نويو انسانانو تر منځ پېژلندل کېدونکي د اټکلي بڼې په توګه،. کوم چې په اصل کې په اسيا کې د لرغونو انساني فوسيلونو لرونکی و، د فوسيلونو يوې پراخه لړۍ ته پوښښ ورکوي، په کوم کې چې د وخت يوه اوږده موده وه تقريباً د هومو د ټولې نړۍ لړۍ. د شلمې پړې له وروستيو راهيسې، په . کې شته تنوع يو شمېر د دې پوښتنې راپورته کولو ته اړ کړي دي، چې د انواعو قطعي وضاحت څه دی، او بايد څه پکې رانغښتي وي. په ز کال کې د پالايوانتروپولوجيسټ په څېر يو شمېر څېړونکو د . په اړوند پوښتنې کړي دي، ځکه چې په هغې کې په ډېره اندازه د مختلفو شکلونو لرونکو فوسيلونو يو بې حده شمېر موجود دی. په ز لسيزه کې، پالايوانتروپولوجيسټ ريچارډ ليکي او الان واکر د ترکا جهيل په ختيځه څنډه د کينيا د فوسيلونو په سيمه کې د هومينين فوسيلونو د يوې لړۍ تشریح وکړه. د تر ټولو زيات يادولو وړ يې دوه نيمه کوپړۍ وې، چې د او نومونه ورکړل شوي دي، په کوبايي فورا کې موندل شوې وې. ليکی او والک دا کوپړۍ د . وبللې، دې ته په پام سره چې د دوی د دماغو حجم په ترتيب سره لړ د . نوعې د ډېر کم عمر له نمونې څخه غوره دي. يو بل مهم فوسيل د ژامې هډوکی دی، چې په کې تر لاسه شوی و، او د ليکي له خوا تشريح شوی، چې هغه په ز کال کې د نوم ورکړی و، هغه په خپله تشريح کې دا غېر معلومو انواعو هومو وبلل. په ز کال کې، پالايوانتروپولوجيسټ کولن ګروز او وراټسلاو مزاک د يوې جلا نوعې د يوازينۍ نمونې په توګه نومولی دی، کومو ته چې دوی د هومو ارګاسټر نوم ورکړ. د دوی نوم د لرغوني يوناني ژبې له ټکي څخه اخيستل شوی دی، چې معنا يې ده کار کونکی سړی تقريباً د کار کونکی سړی يا کار سړی په توګه ژباړل شوی دی. ګروز او مزاک دې نوعې ته د خپلې خوا په ورکړي نوم کې د يو څه پاتې اسکليټ هډتړ يا کالبوت او يوه څه غاښونه په څېر د کوبيا فورا ډېر نور فوسيلونه هم شامل کړي دي، خو د . د اسيايي فوسيلونو له ثبت سره يې کومه پرتله وړاندې کړې نه ده، کوم څه چې په بې فکرۍ سره د انواعو په سلسله کې په وروسته کې د يو شمېر ډلبنديو د ګډوډۍ لامل وګرځېدل. يو نږدې بشپړ فوسيل، د کومې تشریح چې د يو ځوان نارينه په توګه شوې وه سره له دې چې جنسيت يې نامعلوم دی، د کينيا لرغونپوه کامويا کيميو په ز کال کې د ترکانا جهيل په لوېديځه څنډه کې موندلی و. دا فوسيلونه ليکي او واکر، د پالايوانتروپولوجستانو هر يو براون او جان هيريس سره په ز کال کې تشريح کړل، چې نوم يې د - لقب يې ترکانا هلک و په تو ګه ورکړي وو. دوی دا فوسيلونه د . د استازولي کونکو په توګه تشریح کړل، چې نږدې د مکمل سکيلټ لرونکي وو. ترکانا هلک، د . لومړۍ موندل شوې جامع خوندي نمونه وه، کومه چې د هومو او نويو انسانانو تر منځ د توپير او ورته والي پيدا کولو کې يو هم فوسيل جوړوي. ترکانا هلک په ز کال کې پالايوانتروپولوجيسټ برنارډ ووډ په . کې وضع کړ، او اوس، په افريقا کې د نورو هغو فوسيلونو سره چې د . په توګه بلل کېدل، د هغو خلکو له خوا عموماً د . د استازو په توګه بلل کېږی، چا چې . د يوې جلا نوعې په توګه باله. سرچينې