مقداري څېړنه
مقداري څومره والیکميت يا کمي څېړنه د څېړنې هغه تګلاره ده، کومه چې د معلوماتو د راټولولو او شننې په څومره والي تمرکز لري. دا له يو استنباطي ليدلوري څخه جوړه شوې ده، چېرته چې د تيورۍ په ازموينه ټينګار کېږي، کومه تيوري چې تجربه پالو او مثبتپالو فلسفو په مټ جوړه شوې وي. له طبيعي، تطبيقي، رسمي او ټولنيزو علومو سره تړلې د څېړنې دا تګلاره د ليدنې وړ ښکارندې افاقي تجربوي څېړنه دود کوي، تر څو اړيکې و ازمايي او په هغې وپوهېږي. دا په بېلا بېلو علمي څانګو کې د يوې څيړنيزې تګلارې په توګه د دې د پراخه استعمال په عکاسۍ سره د يو لړ مقدار ټاکنې طريقو او لارو چارو په مټ تر سره کېږي. د مقداري څېړنې موخه د ښکارندو پديدومظاهرو اړند رياضياتي نمونې، تيوريانې او اټکلونه جوړول او د هغې پلې کول دي. د اندازه کولو مقدار ټاکلو پروسه په څېړنه کې مرکزي حيثيت لري، ځکه چې دا د مقداري اړيکو د تجربوي مشاهدې او رياضياتي عبارت تر منځ بنسټيزه اړيکه برابروي. مقداري معلومات هر هغه معلومات دي، کوم چې د شمېرو په بڼه دي، لکه شمېرې، سلنې او داسې نور. څېړونکي دا معلومات د شمېرو په مرسته تحليلوي او هيله لري چې شمېرې به بې پری پايله ورکړي، کومې چې يو څه ستر نفوس ته عامېدای شي. له بلې خوا، مقداري څېړنه، د ځانګړو تجربو په اړه په دې موخه ژور تحقيق کوي چې د متن، روايت يا د ليدنې پر بنسټ معلوماتو په مټ د هغې معنا تشريح او راوسپړي، په دې ډول چې د ګډونوالو دې ټولګې ته ځانګړي موضوعات جوړ کړي. مقداري څېړنه په روانپوهنه، اقتصادياتو، وګړپېژندنه، بازار موندنه، د ټولنې روغتيا، روغتيا او انساني ودې، جنسي مطالعاتو او ساينسي علومو کې په پراخه کچه کارول کېږي او په انسان پېژندنه او تاريخ کې په کمه کچه کارول کېږي. د فزيک په څېر په رياضياتي علومو کې هم د تعريف تر مخې څېړنه مقداري ده، که څه هم د سياق او سباق تر مخې دا اصطلاح يو څه مختلفه ده. په ټولنيزو علومو کې، دا اصطلاح تر تجربوي طريقو پورې اړه لري، کومې چې په فلسفي مثبتپالنه او د شمېرو په تاريخ دواړو کې منځ ته راځي، دا د مقداري څېړنې له طريقو سره توپير لري. مقداري څېړنه يواځې د هغو ټاکلو پېښو په اړه معلومات وړاندې کوي، کومې چې تر مطالعې لاندې نيول شوي وي او نورې عامې پايلې يې يواځې اټکلونه دي. مقداري لارې چارې د دې لپاره کارېدای شي، تر څو تاييد کړي چې د دې اټکلونو په منځ کې کوم يو يې سم دی. د ۱۹۳۵ او ۲۰۰۵ز کلونو تر منځ د امريکا د ټولنپوهنې په دوه مخکښو ژورنالونو کې د ۱۲۷۴ خپرو شويو مقالو له پراخې ششنې معلومه شوه چې په دې مقالو کې نږدې دوه په درې برخه يې مقداري طريقه کارولې وه. ټولکتنه مقداري څېړنه عموماً د علمي طريقې له نظرياتو سره نږدې اړونده ده، په کومه کې چې لاندې موارد شامل کېدای شي: د نمونو، تيوريانو او فرضيو اټکلونوتخمينونو جوړول د اندازه کولو لپاره د وسايلو او طريقو جوړول تجربوي مديريت او د متغيراتو استعمال د تجربوي معلوماتو راټولول د معلوماتو نمونه جوړول او شننه کول عموماً مقداري څېړنه د کيفي څېړنې د څومره والي او څنګه والي څېړنه سره په ټکر کې وي، د کيفي څېړنې موخه په بنسټيزو معناوو او د اړيکو د نمونو پر موندلو زياته توجه لري چې په دې کې د ښکارندې او هستو د بڼو ډلبندۍ هم شاملې دي، په دې ډول چې رياضياتي نمونې پکې ښکېل نه وي. مقداري روانپوهنې ته لاسرسي په لومړيو کې په فزيکي علومو کې د ګوستاو فيچنر له خوا د رواني فزيک په اړه د هغه په اثر کې د مقداري تګلارو پر بنسټ جوړ شوی و، د کوم بنسټ چې د ارنسټ هينريچ ويبر اثار وو. سره له دې چې د علمي تحقيق د کيفي او مقداري اړخونو تر منځ عموماً توپير جوړ شوی، بيا هم استدلال وړاندې شوی چې دواړه څنګ په څنګ سره روان دي. د بېلګې په ډول، د ساينس د تاريخ د شننې پر بنسټ، کوهان وايي چې په زياته اندازه معياري کار عموماً په فزيکي علومو کې د ګټورې اندازه کولو لپاره مخکيني شرط دی. د مقداري څېړنې استعمال اکثراً د ښکارندو د عمومي احساس د تر لاسه کولو او د داسې اندنو د جوړولو لپاره کېږي، کوم اندونه چې د لا زياتو مقداري څېړنو په مټ ازمايل کېدای شي. د بېلګې به ډول په ټولنيزو علومو کې، د مقداري څېړنې طريقې ډېر ځله د دې لپاره کارول شوي دي، څو د داسې شيانو څخه ښه پوهاوی تر لاسه شي لکه قصديت د څېړنې لاندې د نيول شوي د تقريري غبرګون څخه او معنا ولې دا کسډله داسې وايي او دا د دوی لپاره څه معنا لري؟. کيرون يومن. سره له دې چې په نړۍ کې مقداري تحقيق له هغه وخته شته، له کله چې خلکو په لومړي ځل د پېښو يا موخو په ثبتولو پيل وکړ، کوم چې شمېرل کېدل، بيا هم د مقداري پروسو د اوسني اند رېښې د اګوسټ کومټي د مثبتپالنې په چوکاټ کې خپرې دي. مثبتپالنې د مشاهدو له لارې د علمي طريقو په کارولو ټينګار کړی، تر څو د فرضيو تجربوي تشريح وکړي او د دې اټکل وکړي چې يوه ښکارنده څه، چېرته، ولې، څنګه او کله منځ ته راغلې. د کومټي په څېر مثبتالو علماوو د انساني چلند د پخوانيو روحاني تشريحاتو له پرمختګ مخکې، يواځې په علمي طريقو باور درلود. مقداري طريقې د شننې د پنځو زاويو لازمي عناصر دي، کومو ته چې د معلوماتو د تصفيې د طريقې په مټ وده ورکړل شوې ده، په کومو کې چې مقداري طريقې، د ادب کتنې د علمي په ګډون، له ماهرينو سره مرکې او د کمپيوټر نقل کول هم شامل دي او کوم چې د معلوماتو مثلث بندۍ ته پراختيا ورکوي. مقداري طريقې محدوديتونه لري. دا مطالعې د ګډونوالو د ځوابونو تر شا دلايل نه وړاندې کوي، دوی عموماً وروسته پاتې نفوس ته نه رسېږي او شونې ده چې دوی د معلوماتو د راټولولو لپاره تر اوږدو مودو پورې خپاره شي. د شمېرو کارول له فزيکي علومو څخه دباندې په مقداري څېړنه کې شمېريزې د رياضي تر ټولو زياته کارېدونکې څانګه ده او دا په فزيکي علومو کې هم کارول کېږي، لکه په شمېريز ميخانيک کې. شمېرېزې طريقې د اقتصاد، ټولنيزو علومو او بيالوژي په څېر څانګو کې هم په پراخه کچه کارول کېږي. د شمېرېزو طريقو په استعمالولو سره د مقداري څېړنې پيل د فرضيې يا تيورۍ پر بنسټ د معلوماتو د راټولولو څخه پيل کېږي. عموماً د معلوماتو يوه ستره نمونه راټولېږي له شننې مخکې دا تصديق، تاييد يا ثبت ته اړتيا لري. د يا په څېر د سافټويرونو بنډلونه عموماً د دې موخې لپاره کارول کېږي. د تجربوي پايلو اړوند د نورو متغيراتو په مديريت کولو سره د لېوالتيا وړ ښکارندو اغېز کوونکو عواملو په يو ځای کولو سره د سببي اړيکو مطالعه تر سره کېږی. د بېلګې په ډول د روغتيا په څانګه کې، شونې ده چې څېړونکي د خوراک د مقدار او اندازه کېدو وړ بدني اغېزو لکه د وزن کمښت، یا د ورزش په څېر د نورو مهمو متغيراتو د مديريت تر منځ د اړيکې اندازه معلومه او تر مطالعې لاندې ونيسي. د مقدار پر بنسټ تر سره شوي د اندونو سروی په رسنيو کې په پراخه کچه کارول کېږي، په کومه کې چې عموماً د راپور شوي موقعيت په پلوۍ د ځواب ويونکو د تناسب په څېر شمېرې موجودې وي. د اندونو په سروی کې، له ځواب ويونکو څخه د منظمو پوښتنو يوه ټولګه پوښتل کېږي او د هغوی ځوابونه په جدول کې منظم کېږي. د اقليم د علم په ډګر کې، څېړونکي د تودوخې درجې يا کاربن ډای اکسايډ راټولېدلو په څېر شمېرې ترتيب او بيا يې پرتله کوي. تجربوي اړيکې او ملتياوې هم اکثراً د عمومي خطي نمونې، غېر خطي نمونې، يا د عامل د شننې په استعمال سره تر مطالعې لاندې نيول کېږي. په مقداري څېړنه کې يو بنسټيز اصل دا دی چې د اړيکې مطلب لامل نه دی، په داسې حال کې چې د کلايو ګرينجر په څېر ځينې وړانديز کوي چې د اړيکو يوه لړۍ کولای شي چې د سببيت يوې درجې ته اشاره وکړي. دا اصل د دې حقيقت پيروي کوي چې دا د تل لپاره شونې ده چې د متغيراتو لپاره يوه جعلي اړیکه موجوده وي، د کومو په منځ کې چې تر يو بريده همغږي موندل کېږي. د شمېرو د طريقو په استعمالولو سره د مسلسل او څرګندو متغېراتو د هر ډول يو ځای کېدو تر منځ د تړاو ازموينه کېدای شي. سرچينې