افغانستان په ۲۰۱۱ ز کال کې
لاندې پېښې په افغانستان کې په ۲۰۱۱ ز کال کې د میاشتو په ترتیب رامنځته شوې دي. د دولت چارواکي ولسمشر: حامد کرزی د ولسمشر لومړی مرستیال: محمد فهیم د ولسمشر دویم مرستیال: کریم خلیلي قاضي القضات: عبدالسلام عظیمي جنوري پاکستان او د افغان چارواکو یوه پلاوي چې له طالبانو سره یې د سولې په برخه کې د منځګړتوب مسوولیت پر غاړه درلوده، د دواړو هېوادونو تر منځ یې د جرګې پر جوړولو هوکړه وکړه. د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل چې دا تصمیم د افغانستان د سولې د عالي شورا د مشر برهان الدین رباني او د دې کمېسیون د هغو لسو غړو په غوښتنه ونیول شو چې اسلام اباد ته یې سفر کړی و. په ورته وخت کې، د امریکايي سناټور، لیډیسي ګراهام هغه وړاندیز چې غوښتل یې د امریکا متحده ایالات په افغانستان کې تلپاتې پوځي اډې ولري، د طالبانو خښنم یې را وپاراوه او هغوی هم په خپل پیغام کې دا څرګنده کړه چې د امریکا له خوا د دا ډول څرګندونو کول دا په ډاګه کړه چې امریکا د افغانستان د اشغال نیت لري او غواړي د افغانستان خلک له خپلو حقونو څخه بې برخې کړي. فبروري د ۲۰۱۱ کال د فبروي په ۵مه، بریتانیايي ځانګړو ځواکونو او افغان سرتیرو په نیمروز ولایت کې یو کاروان تعقیب کړ او څو کسه طالبان یې په کې ووژل؛ دې کاروان ۱۲۲ ملي متري ۴۸ د ایران جوړ راکېټونه طالبانو ته وړل، تر څو طالبان وکولای شي خپل د راکېټې بریدونو واټن دوه برابره کړي ۱۲ مایله. مارچ د امریکا ۱۰۱ هوايي قطعې د افغانستان په سویل ختیځ کې د وسلو د زېرمو د موندلو او وېجاړولو او د پسرلي موسم لپاره د طالبانو پر چمتووالي باندې برید وکړ. په دې جګړه کې چې د مارچ په وروستۍ اونۍ او د اپریل په لومړۍ اونۍ کې تر سره شوه، ۱۳۰ طالبان او ۶ امریکايي سرتیري ووژل شول. اپریل د ۲۰۰۱ ز کال د جولای په میاشت کې د امریکا د دفاع وزیر، رابرټ ګېټس په افغانستان کې د امریکايي سرتیرو د شمېر د کمېدو نه دری میاشتې وړاندې په پنټاګون کې خبریالانو ته وویل چې: د طالب جګړه مارو فعالیتونو زیاتوالی موندلی، هغه هیله درلوده چې په راتلونکو څو اونیو کې به د شخړو او د طالبانو فعالیتونه زیاتوالی ومومي. موږ لا تر اوسه د خشخاشو د حاصل ټولو د موسم په نیمايي کې یو... له همدې امله فکر کوم چې هغه څه چې طالبان به یې د جګړې په ډګر کې ولري، هغه ښايي د مې او جون په میاشت کې د هغوی بېرته راتګ وي. د امریکا د متحده ایالاتو پوځي چارواکو ویلي و چې د طالبانو د خوځښت بهیر معکوس شوی دی، خو ګېټس خبرداری ورکړ چې د دوی سرتیري به په واضیح توګه سره هڅه وکړي تر څو هغوی بېرته شا ته وتمبوي. مې د امریکايي ځواکونو له خوا په پاکستان کې د اسامه بن لادن وژنه تایید شوه. د ۲۰۱۱ کال د مې په ۲۱مه، یوه ځانمرګي بریدګر د کابل د سردار محمد داود خان په پوځي روغتون کې چاودنه وکړه چې له امله یې ۶ کسه مړه او ۲۶ نور ټپیان شول. جون د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې پر طالبانو او القاعدې ډلې باندې د بندیزونو د چارو د څارنې د کمېټې همغږي کوونکي، ریچارډ باریټ وویل چې هغه تمه لري د جون تر ۱۶مې پورې به د طالبانو د ۱۳۸ غړو نومونه دغې شورا ته وړاندې شي، تر څو تصمیم ونیول شي چې ایا د دغو کسانو نومونه له تور لیست څخه وایستل شي او که نه. د بندیزونو د لرې کولو پلویانو چې د سولې د خبرواترو لپاره د طالبانو یوه له اصلي غوښتنو څخه وه وویل چې دا کار به د سولې په بهیر کې ښه والی رامنځته کړي. هغه کسان چې نومونه یې په تور لیست کې دي، هغوی له هېواد څخه بهر ته د سفر کولو اجازه نه لري او همداشان تمه ده چې د هغوی بانکي حسابونه وتړل شي. جولای د ۲۰۱۱ ز کال د جولای په ۱۲مه، د بریتانیا د ځانګړو هوايي خدماتو اپریټرانو په هرات ولایت کې په یوه هوټل کې دوه افغاني الاصله بریتانویان ونیول؛ باور کېږي چې له ۲۰۰۱ ز کال راهیسې به دا لومړۍ پېښه وي چې بریتانوي وګړي په افغانستان کې ژوندي نیول کېږي. د بریتانیا د استخباراتو ادارې د دغې ښځې او مېړه په اړه معلومات درلودل، خو هغوی یې په خپل لومړیتوب کې نه و نیولي، خو د د استخباراتي افسرانو، او د افغانستان د ملي امنیت د کسانو له خوا تعقیب شوي و چې د دوی پر وینا هغوی غوښت تر څو له طالبانو یا القاعدې سره د بم جوړولو د مهارتونو په زده کړه کې اړیکه ټینګه کړي. اګسټ د اګسټ ۶ د طالبانو له خوا د شینوک څرخکه را ولوېده، چې له امله یې ۳۸ کسان ووژل شول ۳۰ امریکايان او ۸ افغانان او هېڅوک هم پکې ژوندی پاته نه شو. په دغه پېښه کې ۳۰ امریکايي سرتیري، اوه افغان سرتیري او یو ملکي ژباړن ووژل شو. په امریکايي وژل شوو کې ۱۷ سمندري ځانګړي ځواکونه هم شامل و چې د یوه برخه وه. دا هغه واحد و چې اسامه بن لادن یې وژلی و، خو په هغو عملیاتو کې وژل شوو یوه سرتیري هم ګډون نه درلود. سپټمبر د همدې میاشتې په نیمايي کې په یوه پنځه ورځنۍ دوره کې، د طالبانو یوه ځانمرګي بریدګر د وردګ ولایت د سیداباد په ولسوالۍ کې د امریکايي ځواکونو پر یوې اډې باندې له چاودونکو توکو ډک هغه موټر چې پر سر یې لرګي بار کړي و، وچاوه، چې د همدې چاودنې له امله ۴ افغانان مړه، ۲۰ ملکي افغانان او ۷۷ امریکايي سرتیري ټپیان شول. د سپټمبر په ۱۳مه، د لسم د لومړي کنډک نه د الفا عملیاتي ټیم چې ورسره د هنګري د ځانګړو عملیاتو سرتیري او افغان ملي پولیس هم مله و، د وردک ولایت په میدان ښار کې یې د پېژندل شویو طالب یاغیانو د پرمختګ د ډب کولو په موخه عملیات تر سره کړل. اکټوبر د اکټوبر ۴- افغانستان او هند د ستراتیژیک ګډون هوکړه لیک لاسلیک کړ دا چې افغانستان په تیره یوه لسیزه کې له وچکالۍ سره مخ دی نو دې هېواد د روان کال په ژمې کې د ۲.۶ میلیون وګړو لپاره د خوراکي توکو د برابرولو په خاطر د ۱۴۲ میلیون امریکايي ډالرو غوښتنه وکړه. د کرهڼې، اوبولګولو او مالدارۍ وزیر، محمد اصف رحیمي د هېواد وضعیت ټکان ورکوونکی او کړکېچن وباله او ویې ویل چې ۱۴ ولایتونه یعنې د افغانستان نیمايي ولایتونه په شمال او ختیځ کې له وچکالۍ سره مخ دي. زیاتره کروندګرو خپل څاروي وپلورل او اوس په ژمي کې د ژوندي پاته کېدو لپاره خوراکي مرستو ته سترګې پر لاره دي. په دې اضافه ۲.۶ میلیونه وږو وګړو سره د افغانستان د وږو وګړو ټولټال شمېر ۱۰ میلیونو ته ورسېد؛ د خوړو نړیوال پروګرام وویل چې دوی لا اوس هم د خوراکي مرستو په برخه کې له کمښت سره مخ دي، ځکه چې د دوی پخوانۍ غوښتنه په بشپړ ډول سره نه وه ځواب شوې. نومبر په پارلمان کې د کندهار ولایت استازو وویل چې د هېواد امنیتي ځواکونه لا تر اوسه پورې د دې جوګه نه دي چې په دې ولایت کې له ناټو ځواکونو څخه بشپړ امنیتي مسوولیت پر غاړه واخلي؛ هغوی وویل چې د طالبانو د رامنځته کېدو په ځای یعنې کندهار ولایت کې باید تر ټولو وروستی امنیتي مسوولیتونه له ناټو څخه افغان ځواکونو ته وسپارل شي. دې ټکې ته په کتو سره، طالب جنګیالیو په کندهار ښار کې د ملګرو ملتونو پر دفتر باندې موټر بم چاودنه او وسله وال برید تر سره کړ، چې له امله یې د ملګرو ملتونو د ۳ کارکوونکو په ګډون ۵ کسه ووژل شول. د افغانستان ګاونډیو او سیمه ییزو هېوادونو د اعتماد جوړونې د اقداماتو پر هغې لارنقشې باندې هوکړه وکړه چې په کې د سړکونو او اورګاډو د پټلۍ نه نیولې د پولو د کنټرول په اړه همکارۍ پورې موضوعګانې یې رانغاړلې، چې موخه یې له دې هېواد څخه د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته د هغه پیاوړتیا وه. دغه اعلامیه چې د ۱۳ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو له خوا په استانبول کې تصویب شوه، د هغې نړیوالې هڅې لپاره یو ګام و چې موخه یې تر ۲۰۱۴ ز کال پورې د افغانستان د باثبات کولو او له ګاونډیو سره د اړیکې رامنځته کولو لپاره واخیستل شو؛ ځکه تمه کېده چې په ۲۰۱۴ ز کال کې به له افغانستان څخه زیاتره امریکايي ځواکونه ووځي. ډیسمبر د ۲۰۱۱ ز کال د ډیسبمر په ۶مه د کابل، کندهار او مزارشریف په ښارونو کې د عاشورا په ورځ د یو لړ ترهګریرز بریدونو له امله د افغانستان ۶۰ شیعه وګړي چې زیات شمېر یې ماشومان او د مذهبي مراسمو د تر سره کولو په حال کې و، ووژل شول او شاوخوا ۲۰۰ نور یې ټپيان شول. دغه په خپل ډول کې ډېر همغږي شوي بریدونه چې ټول په یوه وخت کې تر سره شول، د ملکیانو پر وړاندې یو له تر ټولو مرګونو بریدونو څخه و. سرچینې