اسد الله بها
ډاکتر اسدالله بها زوکړه ۱۹۴۹ زېږدي کال د ډيسمبر ۱۹، ميدان وردک ولايت - مړينه؟ د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال وو. مخينه ډاکتر اسدالله بها د بهاول خان زوی د ۱۹۴۹ زېږدي کال د ډسمبر په ۱۹ د وردگ ولايت وردگو د یوسف خیلو په کلي کي زیږیدلی دی او په وردگو کي بیا میر خیل دی. زده کړې خدای بښلي بها خپله لومړنۍ زده کړه د دیني علومو په برخه کي په خپله سیمه کي سرته رسولې او د منځنۍ زده کړې لپاره کابل ته ولاړ او هلته په رحمان بابا لیسه کې د شاملېلدو تر بريالۍ ازمویني وروسته په ۱۹۵۹ ز کال کې په دغه لیسه کي داخل شو او خپلې منځنۍ زده کړې یې په ۱۹۶۵ ز کال کې په بري سرته ورسولې. د لیسې تر پای ته رسولو وروسته د کابل پوهنتون د ادبیاتو په پوهنځي کي شامل شو، خو لږه موده وروسته یې سکالرشيپ واخیست او اتريش ته ولاړ. هلته یې پر ۱۹۶۵ ز کال پوهنتون ته د چمتووالي لپاره په مقدماتي درسونو پیل وکړ او له بري وروسته په ۱۹۶۷ ز کال کی د ښوونې او روزنې په څانگه کي په پوهنتون کي شامل شو. په ۱۹۷۸ ز کال کي یې خپلې لوړې زده کړې په بري پای ته ورسولې او د ښووني او روزني په ځانگه کي یې ډاکټري واخیسته. دندې - له ۱۹۷۹ تر ۱۹۸۰ کاله پوري یې د اسټریا کنټرول بانک د مخ پر وده هېوادونو د اسنادو په برخه کي کار کاوه. -په ۱۹۸۰ ز کال کي یې د ډاکټرۍ له عالي تحصیل نه پرته، د نړيوالو څېړنو په څانگه برخه کي بری ليک واخیست. - له ۱۹۸۱ تر ۱۹۸۶ کاله پورې يې د اسټریا د ښووني او روزني د بیبلیگرافي په ځانگه کې کار کاوه. - له ۱۹۸۲ تر ۱۹۹۸ ز پورې د ویانا له سندرغاړو هلکانو یا وینر سینگر کنابن سره د ښوونې او روزنې په څانگه کې د سلاکار په توگه دنده تر سره کوله. - له ۱۹۸۹ راهیسي د ویانا په پوهنتون کي د ښووني او روزني تدریس د علومو په انستیتوت کي تدریس کاوه. - له ۱۹۹۸ راهيسې یې په لیسه کي درس ورکاوه. ښاغلي بها د مخ پر وده هېوادو او په تیره بیا د سیاسي او روزنیز سیستم سلاکار او د نظر خاوند پیژندل کېده. ډاکټر بها د ۱۹۹۹ زېږدي کاله راهيسې دافغانستان د بیا ودانولو مرستی ټولني مشر پاتي شوی دی. د هغه د وړتيا او فعالیت له امله د ټولني او افغان ولس مجلې په کار کي وقفه نه ده راغلې. د ټولني د مشرتابه جرگه او نور غړي به د هېواد د دغه صادق زوی خدمتونه هیر نه کړي. مدني اکر ارواښاد ډاکټر بها واده کړی وو چې یوه لور لري: نادیه ډیوه بها، چي اوس په پوهنتون کي پر خپله ماسټرۍ کار کوي. مړينه ارواښاد ډاکټر اسدالله بها په اتريش کي د ناروغۍ له کبله د شپږ پنڅوسو کالو په عمر له دې نړۍ د تل لپاره سترگي پټې کړې. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. خپروني ۱. په مخ پر وده هېوادو کي د لویانو زده کړه او سواد. ۲. بیسوادي په دریمه نړۍ کي. ۳. لوست او لیک او د ټولنې په دیموکراسۍ کي د هغو برخه. ۴. د جنوب له خوا غږ، د پرمختگ الفبا، بیسوادي په دریمه نړۍ کې. ۵. په مخ پر وده هېوادو د مغزو فرار پر ضد. ۶. د ویانا سندرغاړي هلکان، د دوی د ښووني او روزني چاپیریال. ۷. د ژوند د امکاناتو نه د گټي اخیستو لپاره روزنه. ۸. به مخ پر وده هېوادو کي د ښځو د سرنوشت ټاکني حق. ۹. دننه په استریا کي او له اسټریا نه بهر ورځپاڼو او مجلو کي بېلا بیلې مقالې. همدغه شان له ۱۹۹۹ زېږدي کاله راهیسي د افغان ولس مجله کي بېلا بیلې علمي مقالې. سرچينې ۱. ۲. پښتانه ليکوال پښتانه افغانان افغاني ليکوال