له تکامل څخه د ملاتړ کچه
د ساینس پوهانو، عامو خلکو او نورو ډلو تر منځ له تکامل څخه د ملاتړ کچه یوه داسې موضوع ده چې، ډېری وختونه د تخلیق او تکامل تناقض په کې منځته راځي او په تعلیمي، مذهبي، فلسفي، ساینسي او سیاسي مسئلو کې لیدل کېږي. دا موضوع په ځانګړې توګه په هغو هېوادونو کې جنجالي ده، چېرته چې د عامو خلکو له خوا د تکامل د نه مننې د پام وړ کچې موجود وي، خو تکامل په عامه ښوونځیو او پوهنتونونو کې تدریس کېږي. نږدې ټوله نږدې ۹۷٪ علمي ټولنه، تکامل د بیولوژیکي توپیر د واکمنې علمي نظریې په توګه مني. علمي اتحادیو د ځیرک ډیزاین پلویانو له خوا د وړاندیز شوي تکامل پر وړاندې ګواښونه په کله رد کړي دي. په څوهېوادونو کې مذهبي فرقې او ډلې شته دي، چې د دوی لپاره د تکامل تیوري، له هغه تخلیقیت سره په ټکر کې ده، چې د دوی د عقیدې مرکز بلل کېږي او څوک یې له همدې امله ردوي: دامریکا متحده ایالتونو، سویلي افریقا، هند، اسلامي نړۍ، سویلي کوریا، سینګاپور، فلیپین او برازیل کې په انګلستان، د آیرلینډ جمهوریت، جاپان، ایټالیا، جرمني، اسرائیل، اسټرالیا، نیوزیلینډ او کاناډا هېوادونو کې په لږو پلویانو سره. د متحده ایالتونو د علومو ملي اکاډمۍ له خوا د رامنځته شوي سند په ګډون ،ډېری خپرونې د منلو موضوع په اړه بحث کوي. علمي ساینسي د علمي ټولنې او اکاډمۍ لویه برخه، د یوې داسې تشرېح په توګه د تکامل نظریې ملاتړ کوي چې، کولای شي د بیولوژۍ، پالیونتولوژۍ، مالیکولي بیولوژۍ، جنیټیک، انتراپولوژۍ او نوروڅانګو کې څارنې په بشپړه توګه په پام کې نیولای شي. د ۱۹۹۱ ز کال د ګالپ ټولپوښتنې وموندله چې، نږدې ۵٪ امریکایي ساینس پوهانو د هغو کسانو په ګډون چې د بیولوژۍ څخه نوره روزنه یې ترلاسه کړې وي ځانونه د تخلیق کوونکو په توګه پېژني. پردې سربېره ، ساینسي ټولنه ځیرک ډیزاین، د نوي تخلیق څانګه، غیر علمي، شبه علم یا څانګه غیرساینسي، سیوډوساینس، یا بې ځایه ساینس ګڼي. د متحده ایالتونو د علومو ملي اکاډمي ویلي دي چې: ځیرک ډیزاین او د ژوند په اصل کې د فوق العاده لاوهنې نورې ادعاګانې ساینس نه دی، ځکه چې دوی د تجربې له لارې نه شي آزمویل کېدلای، هېڅ وړاندوینې نه رامنځته کوي او په خپله د کومې نوې فرضیه وړاندیز نه کوي. د ۲۰۰۵ ز کال د سپتمبر په میاشت کې د نوبل جایزې ۳۸ ګټونکو، یوه وینا خپره کړه چې ځیرک ډیزاین اساساً غیرعلمي او غیرساینسي دی؛ دا د علمي نظریې په توګه نه شي آزمویل کېدلای، ځکه چې د هغې مرکزي پایله، د مافوق الفطرت عامل په مداخله کې د عقیدې پر بنسټ دی. د ۲۰۰۵ ز کال د اکتوبر په میاشت کې، یو داسې ائیتلاف چې د استرالیا له ۷۰،۰۰۰ څخه زیاتو ساینسپوهانو او د ساینس ښوونکو استازیتوب کوي، یو بیان خپورکړچې: ځیرک ډیزاین ساینس نه دی او په ټولو ښوونځیو او ډلو غږ کوي چې، د ساینس په توګه د ځیرک ډیزاین تدریس ونه کړي، ځکه چې دا د علمي نظریې په توګه د هر چا په وړتیا کې پاتې راغلي. په ۱۹۸۶ ز کال کې د امریکا د نوبل جایزې د ۷۲ ګټونکو، د ساینس د ۱۷ دولتي اکاډمیو او ۷ نورو ساینسي ټولنو له خوا لاسلیک شوی د محکمې د ملګري لنډ راپور، په ایډوارډز او اګیلارډ کې د امریکا له سترې محکمې څخه د لوزیانا ایالت د هغه قانون ردولو غوښتنه وکړه چې اړین ګڼ تکاملي ساینس، په عامه ښوونځیو کې تدریس کېږي او د ساینس تخلیق هم باید تدریس شي. په لنډیز کې د دې هم یادونه شوې ده چې، د ساینس تخلیق اصطلاح، لکه څنګه چې د قانون له خوا کارول کېږي، د مذهبي عقیدې په توګه کارول کېږي او دا چې د دیني نظریاتو تدریس چې د ساینس په توګه غلط نومول شوي، ساینسي زده کړې ته زیان رسوي. دا د نوبل جایزې ګټونکو تر ټولو لویه ټولګه وه، چې ترهغه وخته پورې یې یوه عریض پاڼه لاسلیک کړه. د انتراپالوجیستانو، المکیست او کرونین په وینا: دغه لنډیز د ساینس پوهانو له خوا د تکامل په ملاتړ کې تر ټولو روښانه وینا ده. د نړۍ په ګوټ ګوټ کې ډېری ساینسي او علمي سازمانونه شته دي چې، د تکامل د تیورۍ په ملاتړ یې ویناوې کړې دي. د ساینس د پرمختګ لپاره د امریکا ټولنه، د نړۍ تر ټولو ستره عمومي ساینسي ټولنه ده چې، له ۱۳۰،۰۰۰ څخه ډېر غړي لري او له ۲۶۲ څخه ډېرې اړوندې ټولنې او د علومواکاډمي په ګډون، د ۱۰ میلیونو څخه ډېر غړي لري، د تکامل په ملاتړ کې یې ډېری ویناوې او مطبوعاتي اعلامیې خپرې کړې دي. د متحده ایالاتو د علومو ملي اکاډمي، چې ملت ته علمي مشورې ورکوي، څو کتابونه خپاره کړي دي چې، د تکامل ملاتړ کوي او پر تخلیقیت او ځیرک ډیزاین نیوکه کوي. د ساینس پوهانو او په متحده ایالتونو کې د عامو وګړو د نظرونو ترمنځ د پام وړ توپیر شته دی. د پیو څېړنیز مرکز له خوا، د ۲۰۰۹ ز کال ټولپوښتنې ومنله چې: نږدې ټول ساینس پوهان ۹۷٪ وايي چې، انسانانو او نورو ژونديو موجوداتو د وخت په تېرېدلو سره وده کړې ده، ۸۷٪ سلنه وايي چې، تکامل د طبیعي بهیرونو له امله دی. لکه طبیعي ټاکنه. د ساینس پوهانو ترمنځ غالب درېځ دا دی چې، ژوندي موجودات د طبیعي پروسو له امله رامنځته شوي، یوازې د درېیمېبرخې ۳۲٪ خلکو له خوا شریک شوي دي. د ۱۹۸۵ ز کال څخه وړاندې د ساینسپوهانو رایې، پریکړه لیکونه او ویناوې د تکامل په ملاتړ کې یو له لومړیو پریکړه لیکونو څخه، په ۱۹۹۲ ز کال کې د ساینس د پرمختګ لپاره، د امریکایي اتحادیې له خوا یو پریکړه لیک صادر کړ او په ۱۹۲۹ ز کال کې بیا بدل کړل شو. د ساینس پوهانو له خوا د تکامل لپاره د ملاتړ څرګندولو یوه بله لومړنۍ هڅه، په ۱۹۶۶ ز کال کې د نوبل جایزې ګټونکي امریکایی بیولوجیست هېرمن جې مولر له خوا تنظیم شوې و. مولر د ۱۹۶۶ ز کال د مې په میاشت کې، د ایا د بیولوژیکي تکامل د طبیعت اصول، د ساینس له خوا ښه رامنځته شوي؟ تر سرلیک لاندې یوه عرض پاڼه خپره کړه:د هغه د ژوند ونې سره د تکامل د اصولو هېڅ داسې بدیله فرضیه نشته دی، چې نننی کوم وړ بیولوجیست یې جدي وګني. پردې سربېره، اصول د هغې نړۍ په اړه د پوهېدلو لپاره چې موږ په کې ژوند کوو او د ځان په اړه خورا مهم دي، چې په عمومي توګه عامه وګړي او د هغو زده کوونکو په ګډون، چې په لېسو کې د بیولوژي زده کړه کوي، باید په دې اړه او هغه حقیقت په اړه معلومات ولري، چې دا په کلکه سره تأسیس شوې ده، ان په داسې حال کې چې د ځمکې ګرځېدل په ټینګه سره تأسیس شوی دی.دا منشور، د هارورډ پوهنتون د جورج جي سمپسن، د نوبل جایزې ګټونکی د ډیوک پوهنتوند پیټر اګری، د کارنیل کارل ساګن، د پرنیسټون جان ټایلر بونر، د نوبل جایزې ګټونکی جورج بیډل، د شیکاګو پوهنتون رئیس او د سټانفورډ پوهنتون ډونالډ ایف کینیډي او د متحده ایالتونو د خوراکي توګو او درملو ادارې پخواني رئیس په ګډون، د ۱۷۷ مخکښو امریکایې بیولوژیستانو له خوا لاسلیک شو. له دې څخه وروسته، د ۱۹۷۲ زېږدیز کال په مني کې د ساینس د پرمختګ لپاره د امریکایي اتحادیې له خوا د یوه داسې پرېکړه لیک له تصویب وروسته چې ویې ویل؛ په یوه برخه کې د تخلیق تیوري ... نه د ساینس له پلوه بنسټ لري او نه د هغه قواعدو د ترسره کولو توان لري چې ساینسي نظریاتو لپاره ورته اړتیا لیدل کېږي. د امریکا د علومو اکاډمۍ هم د ۱۹۷۲ کال په مني کې ورته پرېکړه لیک تصویب کړ. د د ساینس د اصولو په توګه د تکامل د تصدیقولو یوه بیانیه تر نامه لاندې یوه بیانیه د نوبل جایزې ګټونکي لینس پاولنګ، اسحاق اسیموف، جورج جي سمپسن، د کالټیک بیولوژي پروفیسور نورمن ایچ هورویټز، ارنسټ مییر او نورو له خوا لاسلیک او په ۱۹۷۷ زېږدیز کال کې خپره شوه. د امریکا د جیولوژي انسټیټیوټ اداري بورډ د ۱۹۸۱ زېږدیز کال د نومبر په میاشت کې د پرېکړه لیک په ملاتړ یوه بیانیه خپره کړه. له دې وروسته، د ساینس د پرمختګ لپاره د امریکایي اتحادیې د تکامل په ملاتړ او د ساینس په ټولګیو کې د تخلیقیت د تدریس هڅو ته د سپکاوي په اړه یو بل پریکړه لیک تصویب کړ. سرچينې او ياداښتونه