دونباس
يا: : : : په سويل لويديځ اوکراين کې يوه تاريخي، کلتوري او اقتصادي سيمه ده. د دې سيمې ځينې برخې د روسيې او اوکراين جګړې په پايله کې د بېلتون غوښتونکو ډلو د ډونيټټسک د خلکو جمهوريت: او لوهانسک د خلکو جمهوريت: له لوري اداره کېږي. د لغت يوه سفري کڅوړه يا خورجين دی، چې د له لنډيز : : : : څخه رامنځته شوی دی. د ډبرو سکرو تشت نوم د يو مأخذ دی، وروستی هغه يې د سره مل دی. د دې سيمې د پراخوالي ګڼې پېژندنې شته. اوسنۍ تر ټولو زياته کارنده پېژندنه يې د اوکراين د او سيمو ته ورګرځي، په داسې حال کې چې د ډبرو سکرو د کېندلو دې تاريخي سيمې د دې ځيني برخې ونه نغاړلې او په او سويلي روسيه کې سيمې يې راونغاړلې. په ورته نوم يوه اروپايي سيمه په اوکراين کې له دونيتسک او لوهانسک څخه او روسيه کې له څخه ترکيب شوې ده. د او تر منځ تاريخي پوله رامنځته کړه. دا د ۱۹ مې پېړۍ د وروستيو له هغه وخت راهيسې د ډبرو سکرو د کيندنې يوه مهمه سيمه ده، چې دا په کې په يو ځواکمن ډول صنعتي شوې سيمه شوه. د ۲۰۱۴ ز کال په مارچ کې د پروتست خوځښت څخه وروسته او د وقار اوښتون په پايله کې د سترواکي د روسي پلوي او حکومت ضد ګډوډۍ په واسطه کلک شول. دا نا ارامي وروسته د اوکراين حکومتي ځواکونو او روسيې تر منځ د جګړې لامل شوه او روسي پلويو بېلتون غوښتونکو په ځاني انګېرل شويو ډونيتسک او لوهانسک سره د خلکو جمهوريت يو ځای کړ، چې د روسيې او اوکراين د يو څه پراخه جګړې د برخې په توګه يې د روسيې له خوا ملاتړ کېده، ياده جګړه تر اوسه ۲۰۲۲ز کال پورې دوام لري. دواړه جمهوريتونه په ۲۰۲۲ ز کال کې د روسيې له لورې د دوی په رسميت پېژندنې پورې، په نړيوال ډول په رسميت نه و پېژندل شوی. يادې جګړې د اوکراین تر ولکې لاندې پولې، چې د يادې سيمې دوه پر درې برخه رانغاړي او تر روسي ولکې لاندې پولې تر منځ د درز رامنځته کړ، چې دا د يادې سيمې يو پر درې برخه جوړوي. روسيې د اوکرايني حکومت له لورې د اداره کېدونکي سيمې په ګډون، د ۲۰۲۲ز کال په فبروري کې پر اوکراين لور له لوره بريد پيل کړ. له جګړې څخه مخکې د ډونيسټک ښار چې وروسته په اوکراين کې تر ټولو ستر پينځم ښار و د د نارسمي پلازمېنې په توګه ګڼل شوی و. له ۱۰۰۰۰۰ څخه د زياتو وګړو لرونکي ښارونه ، ، ، ، ، ، ، او دي. اوسمهال د ښار د د انتقالي ادارې مرکز دی، په داسې حال کې چې د انتقالي مرکز دی. تاريخچه د روسيې لرغونې، د منځنيو پېړيو او سترواکۍ دورې په دې سيمه کې د پېړيو لپاره بېلابېل کوچي قبيلې استوګن وې. لکه: - او . دا سيمه چې اوس د په نامه يادېږي، د ۱۷ مې پېړۍ د دويمې نيمايي تر هغې مودې پورې په پراخه ډول بې نفوسه سيمه وه، چې په دې ځای کې لومړنۍ تلپاتې استوګنې رامنځته کړې. په ذکر شوې سيمه کې د اوسنی په نوم د لومړني ښارګوټي بنسټ په ۱۶۷۶ ز کال کې کېښودل شو، چې په نوي ډول د موندل شويو ډبرينې مالګې د زېرمو را اېستلو د ګټورې سوداګرۍ لپاره جوړ شوی و. د ځنګلي يا وحشي سيمو په نوم دا ځای چې اوس ورته وايي، د ۱۸مې پېړۍ د وروسيو تر نيمايي هغه وخت پورې د اوکرايني او ترکي تر پراخه واک لاندې وه، چې روسي سترواکۍ ونيو او يې له خپلې خاورې سره يو خای کړ. د ۱۸ مې پېړۍ په پای کې زياتو روسانو، صربستانو او يونانيانو دې سيمې ته کډه وکړه. تزارې روسيې نيول شوې سيمې نوې روسيه ونومولې، چې په روسي ژبه کې ورته وايي. دا چې صنعتي اوښتون ټوله اروپا راونغاړله، په ۱۷۲۱ ز کې د دې سيمې د ډبرو سکرو پراخو موندل شويو سرچينو د ۱۹ مې پېړۍ د وروستيو په نيمايي کې راايستل پيل کړل. د نوم په همدې ځای کې وکارول شو، چې د اصطلاح څخه اخيستل شوی دی : : او د سيند په غاړه سيمې ته ويل کېږي، چې د ډبرو سکرو ډېرې زېرمې په کې موندل شوې وې. د ډبرو سکرو صنعت لوړېدلو، په یاده شوې سيمه کې د وګړو زياتوالي ته لاره هواره کړه، چې ډېری هغه يې د روسي اوسېدونکې له لورې پرمخ وړل شوې ده. نوموړې سيمه، د د ، او هېوادونو په توګه اداره کېده. چې اوس په سيمه کې تر ټولو مهم ښار دی، په ۱۸۶۹ ز کال کې د ويلز سوداګر له لوري د د پخواني ښارګوټي په ځای کې جوړ شو. د پولادو يو ميل جوړ کړ او په دې سيمه کې يې د ډبرو سکرو بېلابېلې کارخونې جوړې کړې. ذکر شوی ښار، د نوموړي په وياړ نومول شوی و روسي: . د او ورته ښارونو په پرمختګ سره د روسي سترواکۍ له څنګ وزني يا محيطي حکومتونو څخه د بې ځمکو بزګرانو ګڼ شمېر د کارکولو په لټه کې دې سيمو ته راغلل. د روسي سترواکۍ د ۱۸۹۷ ز کال سرشمېرنې له مخې اوکرايني وګړي لږ روسان، په رسمي سترواکه ژبه کې د ذکر شوې سيمې د وګړو ۵۲،۴ سلنه ګڼل شوي دي، په داسې حال کې چې توکميزو روسانو ٪۲۸،۷ جوړه کړه. توکميزو يونانيانو، جرمنيانو، يهودانو او تاتاريانو هم په کې د پام وړ شتون درلود، په ځانګړي ډول د سيمه کې، چې د ټولو وګړو ٪۳۶،۷ يې جوړه کړه. د دې تر څنګ روسانو د صنعتي کاري ځواک ډېره برخه جوړه کړه. اوکراينيانو کليوالي سيمې اداره کړې، مګر په ښارونو کې ډېری وخت روسان استوګن وو، چې د دې سيمې په پياوړو يا درندو صنعتونو کې د کار پلټلو لپاره راغلي وو. د اوکراین هغه وګړي چې بايد د کار کولو لپاره ښارونو ته تللي وی، په تېزۍ سره د روسي کارګرې ډلې سره ورته شول. د روسيې کورنۍ جګړه او شوروي دوره ۱۹۹۱ ۱۹۱۸ز کال د ۱۹۱۸ ز کال په اپرېل کې د اوکراین د خلکو جمهوريت ته ژمنو ځواکونو د سيمې د پراخو برخو واک تر لاسه کړ. د يو څه مودې لپاره يې په کې حکومتي برخو د خپلې ورته روسيې لنډ مهالي حکومت سره عمليات وکړل. د اوکراین د خلکو جمهوريت ځايناستی د اوکراین دولت د ۱۹۱۸ ز کال په می کې د خپل جرمني او استروهنګري متحدينو په مرستې سره د لنډې مودې لپاره د دې سيمې تر واک لاندې راوستلو وړتيا لرله. له ۱۹۱۷ څخه تر ۱۹۲۲ ز کال پورې د روسيې د کورنۍ جګړې پر مهال ، چې د اوکراین د انقلابي سرکښه ځواک مشري يې وکړه، په کې تر ټولو نامتو مشر و. د اوکرایني وګړو له لوري په نورو سيمو کې د استوګن کېدلو تر څنګ، د روسيې د کورنۍ جګړې په پايله کې په اوکرایني شوروي سوسياليست جمهوريت سره يو ځای شو. په ذکر شوې سيمه کې د ډلې خلک، د ۱۹۲۱-۱۹۱۹ ز کال پر مهال د تابع وو. په کې اوکرانيان د ۱۹۳۳-۱۹۳۲ ز کلونو وچکالۍ او د د له تګلارې څخه خورا اغېزمن شول. دا چې زياتره اوکراینيان د کليوالي سيمو بزرګران وو، د وچکالۍ زور يې وزغامه. سرچينې