کمپیوټری شبکه
په اساسي ډول یوه شبکه دوه یا له هغه څخه ډیرو کمپیوټرونو نښلولو په ترڅ کې منځته راځي چې د یوه ارتباطی چینل پواسطه د معلوماتو د شریکولو په هدف یو له بل سره نښلي. نیټورک د کمپیوټرونو ترمنخ دهغه تړاو څخه عبارت دی چې د معلوماتو او منابعو د شریکولو یا لپاره کارول کیږی یا د کمپیوټرونو ترمنځ د منابعو او معلوماتو شریکولو ته نیټورک وایي. هغه منابع چې کمپیوټرونه یې له یو بل سره شریکوی په لاندې ډول دي: پوستکالیزي منابع کلکالیزي منابع پوستکالیزي منابع لکه معلومات چې د نیټورک د کاروونکو ترمینځ لیږد رالیږدول کیږي د بیلګې په ډول ایمیل یا بریښنالیکونه، انځورونه، ویډیواو غږونه او نور ډول ډول فایلونه. کلکالیزي منابع لکه چاپګر یا پرینټر، سکینر، د فاکس د لیږدولو ماشین، هارډ ډسک، سی ډی او نور. د منابعو د شریکولو ګټه دا ده چې مونږ د لا زیات او اضافي لګښت څخه ژغوري د بیلګې په ډول که مونږ په خپل دفتر کې شبکه یا نیټورک ولرو دې ته اړتیا نشته چې هر کمپیوټر ته بیل بیل پرینټر واخلو، یواځې یو پرینټر اخلو د شبکې سره یې وصلوو په شبکه کې شته ټول کمپیوټرونه کولی شي د نوموړي پرینټر څخه ګټه واخلي او له دې لارې خپل معلومات چاپ کړي. هر هغه کمپیوټر چې د کوم بل کمپیوټر سره نه وي تړلی د په نوم یاديږي. د شبکې پیدایښت د لومړی ځل لپاره نیټورک یا شبکه په ۱۹۶۰م کال کې هغه وخت په پیژندل کیده د امریکا دفاع وزارت لخوا جوړه شوه او د امریکا متحده ایالاتو کنډکونو یو له بل سره د تیلگراف کرښو او ټلیفون له لارې د نښلولو او اړوندو ضروري معلوماتو د شریکولو لپاره جوړه او ورڅخه گټه واخیستل شوه. په ۱۹۷۰م کال کې سوداګریز مرکزونه له دې شبکې سره یوځای شول د پام وړ ټکۍ خو دا دی چې نر ۱۹۸۰م کاله شبکې ټولي سره یوځای نښلول شوي نه وې خو لدې کاله راپدېخوا یو له بل سره و نښلول شوې او منځته راغلي. رابرټ کان او وینتون سرف د انټرنیټ تر ټولو مهمه برخه چې نن موږ هم ورڅخه ګټه اخلو یعنی د جوړولو په چارو کې مرسته وکړه او د شبکو ترمنځ د معلوماتو تبادلې تر ټولو غوره نمونې دي. په کال ۱۹۸۳م کې د جوړښت کار پای ته رسیدو سره آپرانټ په شبکو کې د وړو کمپیوټرونو سیسټمي ټولونه پیل کړه چې د مډرن انټرنیټ منځته راوړلو لپاره ستر ګام وبلل شو او نړیواله شبکه په ونومول شوه. له ۱۹۸۹م کال له پیل څخه ویب پاڼې دوه ځانګړو مقاصدو لپاره منځته راغلې چې لومړی یې یو له بل سره معلومات شریکول او دوهمه برخه یې د معلوماتو لیږد رالیږد او ساتل وه ځکه چې ددې کال ترمخه هیڅ معلومات په یوه ځای کې نه وه ساتل شوي او هم د معلوماتو لیږد امکاناتو شتون نه درلود. په کال ۱۹۹۰م کې انټرنیټ ټولنیزه بڼه خپله کړه او په ۲۰۰۰م کال کې او منځته راغلل. د شبکې ډولونه شبکې د جغرافیايی پوښښ له مخې په لاندې برخو ویشل شوی دي. شخصي شبکه سیمه ییزه شبکه پراخه شبکه لویه ښاري شبکه د شبکې د تړلو کېبلونه په ټولیز ډول په شبکه کې د کمپیوټرونو د وصلولو لپاره د درې ډوله مزو یا کیبلونو څخه استفاده کیږي: ۱- کوکشیل کیبل ۲- جوړه تاو شوي کیبل ۳- نوري فایبر کیبل د شبکې فزیکي بڼه د شبکې فزیکي بڼې او جوړښت ته وایي او مونږ د شبکې د فزیکي بڼو څلور ډولونه لرو. بس توپولوژي سټار توپولوژي رینګ توپولوژي میش توپولوژي د شبکې هارډویر د شبکې په هارډویر کې ټول کمپیوټرونه، د شبکې کارټونه ، مزې کیبلونه، سویچونه، روټرونه، برېجونه، رېپیټرونه او نور اړین تجهیزات چې د ورکړیزو د اجرا او پروسس لپاره په شبکه کې کارول کیږي شامل دی. د شبکې هارډویرونه په لاندې ډول دي. د شبکې کارډ سویچ روټر بریج ریپیټر داهم وګورئ آی پي ادرس مایکروټېک