د عددونو رقمونه
د عـــَـــدَدونو رَقـــَـــمونه شمېربــَــڼې يا دِګوتان په جهان يا په نـــَـــړۍ يا په دُنیا کښې اِنسانانو په بېلابېلو ډَولونو عددونه شمېرونه يا نومرونه يې اِېســـَـــوِل ښودِل . مګر ويل کيږي چې تر ټولو مشهوره شوې آسانتره شېوه يا طريقه د لرغونو هنديانو وه ، چې د يوِه روغ اِنسان د دوو لاسونو د ټولو ګوتو په شمېر يعني د لس په شمېر ، ړومبي لــَــسو عددونو ته يې ، چې د صـــِـــفر هېڅ سره شروع پـــَــــيل کېدل ، لــَــس شــَــکلونه بــَــڼې يې وکاږل چې د هغو لسو شکلونو بڼو څخه هر يوِه شکل بڼې ته رَقـــَـــم شمېربڼه يا يا دِګوت ويل کيږي ، لکه : ۰ ، ۱ ، ۲ ، ۳ ، ۴ ، ۵ ، ۶ ، ۷ ، ۸ ، ۹ يا لکه دا اُروپايي شوې بڼې : اَو د لس عدد شمېر يا نومر ته يې د راسته ښي خوا ته د صفر د رَقـــَـــم د هېڅ د شمېربڼې اَو تر څنګ يې د چپې کيڼې خوا ته د يو د رَقـــَـــم شمېربڼې په کېښودو د لس عدد شمېر يا نومر ليکل کېدِل يعني يو څه وَرته لــِــکه ۱۰ . اَو ويل کيږي چې بيا ځينو اِسلامي ليکوالو لکه د اَلجبر د ړومبي مشهور ليکوال محمد بن موسیٰ اَلخوارَزمي چې د لرغوني اُزبکستان د سيمو څخه يو پاړسي ژبی رياضيپوه يا څوپوه وو ، ځينو اِسلامي ليکوالو د هندي عددونو شمېرو يا نومرو بڼې يې لږ څه واړول اَو د دې عددونو شمېرو يا نومرو سره يې حسابونه شمېرنونه يې وکړل ، بيا د لــَــسو رَقـــَـــمونو شمېربڼو ســَــره د هر عدد شمېر يا نومر د ليکلو دا آسانتر چل روم د اِيتاليې د هېواد پلازمېنې ته اَو اُروپايي لرغونو سيمو ته ورَسېدِه اَو د آسانۍ لپاره يې د رومي عددونو شمېرو يا نومرو ځاي يې ونيو ، مګر په هندي ژبې کښې اَو په اِسلامي اَو عربي ډېرو هېوادونو کښې اَو په اُروپايي هېوادونو کښې د لسو رَقـــَـــمونو يا اَرقامو شمېربڼو شکلونه بڼې يو څه سره فــَــرق پــَــرخ يا بـــِـــلډَولتيا يې وميندِل چې په اَنځور کښې ليدِل کېدلي شي . د آسانۍ لپاره هندي اِسلامي عربي اروپايي شوي رَقـــَـــمونه شمېربڼې کارَوِل کيږي ، ځکه چې هاغه اُوس د رياضي څوپوهن لپاره په ټول جهان کښې منل شوي دي .