خروار ولسوالۍ
خروار دلوگر یو له تاریخي سیمو څخه ده او په اداری حساب اوسمهال یوه ولسوالۍ گنل کیږي،چې له غزني سره گډه پوله لري.پر کال ۴۲۲هجري سپوږمیز کې امیر مسعود دښکار په تکل خروار او خارمرغ سیمې ته تللی و. د استاد علامه حبیبي په وینا:دادوه سیمې خروار اوخارمرغ غزني ته نږدې یانې اوسني لوگرپه خروار ولسوالۍ کې چې هغه مهال دغزني په مربوطاتو پورې اړوندې وې ښکارځایونه وو.نوموړی دلیل دا راوړي،چې امیر معسود دروژې په ۱۳مه نیټه له غزني څخه لاړ او په ۲۳مه ورځ بیرته راستون شو.په دې مانا چې امیر مسعود لس ورځې په همدغه سیمهخروار کې په ښکارکولو تیرې کړې وې.۱۶دا خروار اوس هم دیوې ولسوالۍ په جوله دلوگر په لودیځ کې پروت دی،چې ورکې آِکاخیل،سهاک، یو کلی شنیواري، اندړ ي،ککوزي او ځینې نور قومونه میشته دي.خروار یو د اوبو بند هم لري، چې دخروار د اوبو بند په نامه یادیږي.پاتې شوه د خارمرغ کلیمه چې پورته مو يادونه وکړه.دخار وروستۍ کلیمهمرغدسمسور او زرغون په مانا دی او په افغانستان کې دمرغ او مرغې په نامه سیمې شته دي.په اوستا کې هم ددې کلیمې آر مریغه شته ده،چې دچمن په ماناراغلې ده.۱۷ خو دحبیبي صیب دخارمرغ کلیمه چې ده ېې ذکر کړی دی. اوس ېې کومه نښه نه تر سترگو کیږي او دلوگر په اړوندو سیمو کې تر دې نامه لاندې کومه سیمه نه شته،خو کیدای شي،چې دغه سیمه دغزني په مربوطاتو کې دکومې سیمې نوم وي او یا هم داسیمه اوس په بله بڼه یا نامه اوښتی وي. د مرغې په خروار بیا کټ مټ دپخوا په څیر ژوندی دی.حبیبي صیب په خپلو څیړنو کې ویلي دي،چې دا دوه سیمې یو دبل څنگ ته پرتې دي،چې داسې نه ده .لومړنۍ سیمهخروار سمه ده او په لوگر کې پرته ده خوددویمې سیمې په اړند کومه سیمه په لوگر کې منسوبه نه ده. دخروار لرغونې سیمه په خپل زړه کې یوه بله کولتوري سیمه ساتلې ده،چې لرغونتیا ېې سلگونه کلونه وړاندې زمانو ته رسیږي او داسیمه کافرکوټ نومیږي.کافر کوټ په خروار کې یوه سیمه ده،چې ورکې یو لرغونی ښار میندل شوی او له دغه زاړه ښار څخه د سروزرو، سپینوزرو او گچو څخه جوړې شوې مجسمې او لوښي ترلاسه شوي.دلرغونپیژندونکو په وینا قدامت ېې دبودایانو۲۶۰ز او کوشانیانو ۱۶۵ززمانو ته رسیږي،چې څه دپاسه اتلس سوه کلن لرغونتوب لري.په دې توگه په خروار کې کافرکوټ دزرگونو کالونو کولتوري، تاریخي او مذهبي سیمه او مینه اوسیدلې ده.یادونه: د مرغې په نوم سیمه اوس هم د خروار او زرمت ترمینځ د غرو په مینځ کې یو سمیه شته چې سیلمان زي ورباندې میشت دي. ښایي چې همدا سیمه وي چې نوم یې تر اوسه هم مرغه ده. د لوگر ولسوالۍ