د انټرنټ تاریخ
د انټرنټ تاریخ د کمپیوټري شبکو د جوړلو او نښلولو له هڅو سره تړاو لري چې د نړیوالو په ځانګړې توګه د بریتانوي او فرانسوي څېړونکو په همکارۍ د امریکا په متحده ایالاتو کې د اړوند څېړنو له پیل او ودې سرچینه اخلي. کمپیوټر پوهنه یوه نوې څانګه وه چې د ۱۹۵۰ مې لسیزې په وروستیو کې رامنځته شوه، په پیل کې د کمپیوټر کاروونکو ترمنځ له مهالیز ویش - او وروسته یې په پراخو ساحوي شبکو سره ورته د لاسرسي امکانات برابر کړل. پاول باران د ۱۹۶۰ مې لسیزې په پیل کې په خپلواکه توګه د پیغامونو په بلاکونو کې د معلوماتو پر اساس د یوې ویشل شوې شبکې وړاندیز وکړ او ډونالډ داویس په ۱۹۶۵ ز کال کې د فزیک په ملي لابراتوار کې د پاکټ سوېچنګ پخلی وکړ او وړاندیز یې وکړ چې په بریتانیا کې د ملي سوداګریزو معلوماتو شبکه جوړه شي. د امریکا د دفاع وزارت د پرمختللو څېړنیزو پروژو ایجنسي په ۱۹۶۹ ز کال کې د رابرټ تایلور په مشرۍ او د لاورنس رابرتس په مدیریت د آپارانیټ پروژې د پراختیا هوکړه وکړه. آپارانیټ د داویس او باران د پاکټ سوېچنګ له ټکنالوژۍ کار واخیست، چې د ۱۹۷۰ مې لسیزې په پیل کې په کې د لیونارډ کلینروک له خوا د ریاضیکي چارو په واسطه تائید شوې وه. دغه شبکه د بولټ ، بیرانېک او نیومن له خوا جوړه شوې وه. د پاکټ سوېچنګ لومړنیو شبکو لکه شبکې، آپارانېټ ، مېرېټ شبکې او له څېړنو وروسته د ۱۹۷۰ مې لسیزې په پیل کې کمپیوټري شبکه وړاندې کړه. د پروژې او نړیوالو کاري ډلو په انټرنټ کې د کار کولو په موخه پروتوکولونو ته وده ورکړه، چې په هغو کې څو جلا شبکو کولای شول د شبکو له یوې شبکې سره وصل شي او ګڼ شمېر معیارونه یې رامنځته کړل. له څخه باب کهان او له سټنفورډ پوهنتون څخه وېنټ کېرف په ۱۹۷۴ ز کال کې څېړنه خپره کړه چې د لېږد د کنټرول پروتوکول یا او انټرنټ پروتوکول ته یې د انټرنټي پروتوکولونو د ټولګې په توګه وده ورکړه. په دغه طرح کې د لویس پویزین په مشرۍ د فرانسوي پروژې یو شمېر مفاهیمو هم ځای درلود. د ۱۹۸۰ مې لسیزې په پیل کې د علومو ملي بنسټ یا د امریکا د متحده ایالاتو په ګڼ شمېر پوهنتونونو کې د ملي سوپرکمپیوټنګ مرکزونو لپاره بودیجه ځانګړې او په ۱۹۸۶ ز کال کې یې د له پروژې سره متقابلې اړیکې رامنځته کړې، د دغې شبکې په جوړېدو سره د امریکا په متحده ایالاتو کې د سوپرکمپیوټر سایټونو ته څېړنیزو او علمي بنسټونو لاسرسی وموند. له سره نړیوالو اړیکو، د ډومېن په نامه سیسټم جوړېدل رامنځته او په موجودو شبکو کې په نړیواله کچه د کارولو د انټرنټ پیل په نښه کړ. په ۱۹۸۹ ز کال کې د سوداګریزو انټرنټي خدموتو وړاندې کوونکو د امریکا په متحده ایالاتو او اسټرالیا کې ظهور وکړ. په ۱۹۹۰ ز کال کې آپارانېټ له منځه یووړل شو. د ۱۹۸۹ ز کال په وروستیو او ۱۹۹۰ ز کال کې د امریکا په ګڼ شمېر ښارونو کې د رسمي سوداګریزو شرکتونو له خوا د انټرنټ یو شمېر برخو ته محدودې خصوصي اړیکې رامنځته شوې. په ۱۹۹۵ ز کال کې هم له منځه لاړ او د سوداګریز انټرنټي ټرافیک پر وړاندې وروستي محدودیتونه هم له منځه لاړل. د ۱۹۹۰ مې لسیزې له نیمایي وروسته، د برېښنالیک، چټکې پیغام رسونې، د انټرنټي پروتوکول پر بنسټ تلیفوني اړیکو ، انځوریز چټ او په نړیوال ویب کې د خبرو کولو ټولنو، بلاګونو، د ټولنیزو شبکو خدمتونو او آنلاین سوداګرۍ ویب پاڼو له لارې د چټکو اړیکو په ګډون انټرنټ په کلتور، سوداګرۍ او تکنالوژۍ انقلابي اغېز درلود. د ډاټا یا معلوماتو مخ پر زیاتوالي کچه په لوړ او تر هغه لوړو سرعتونو باندې د نوري فایبر د شبکو له خوا د ۱ جي بي په ثانیه، ۱۰ جی بی پر ثانیه او لا زیاتې چټکتیا سره لېږدول کېږي. انټرنټ مخ پر ودې روان دي چې د آنلاین معلوماتو، سوداګرۍ، تفرېح او ټولنیزو شبکو دخدمتونو له لارې هدایت کېږي. ورته مهال د نړیوالې شبکې راتلونکی ډول کېدای شي د سیمه ییز توپیرونو له مخې جوړ شي. ګرځنده ټلیفون او انټرنټ انټرنټ ته نښلېدونکی لومړنی ګرځنده ټلیفون نوکیا ۹۰۰۰ و، چې په ۱۹۹۶ ز کال کې په فنلنډ کې جوړ شو. په ګرځنده ټلیفونو کې انټرنټ ته د نښلېدو امکان تر هغه مهاله چې د دغه ماډل ټلیفون بیې را ټیټې شوې محدود و، د شبکو وړاندې کوونکو داسې سیسټمونو او خدمتونو ته په وده ورکولو لاس پورې کړ چې په آسانۍ سره په تلیفونونو کې انټرنټ د لاسرسي وړ کړي. په ۱۹۹۹ ز کال کې په جاپان کې د - په نامه د موبایل انټرنټ لومړني خدمات وړاندې کړل، چې په ګرځنده تلیفونونو کې د انټرنټي خدمتونو د زیږون په توګه یادېږي. په ۲۰۰۱ ز کال کې چې اوس دی د امریکا په متحده ایالاتو د خپلو بلک بېري ګرځنده تلیفونونو په تولیداتو کې د برېښنالیک سیستم رامنځته کړ. د دې له پاره چې د موبایل له کوچنۍ صفحې، نازکو دکمو کیبورډ او په عامه توګه په یو لاس له ګرځنده تلیفون څخه اغېزمنه ګټه واخیستل شي د ګرځنده ټلیفونونو لپاره یې ځانګړی سند او شبکوي موډل رامنځته کړ. چې ګڼ شمېر انټرنټي خدمتونه په ګرځنده ټلیفونونو کې له څخه په کار اخیستنې کار کوي. د ګرځنده ټلیفونونو په خدمتونو کې وده په سر کې تر ډېره یوه آسیايي پدیده وه، په دې ډول چې جاپان، سویلي کوریا او تایوان ډېر ژر وموندله چې د انټرنټي خدمتونو ډېری کارونکي منابعو ته د شخصي کمپیوټرو پر ځای د تلیفون له لارې لاسرسی لري. مخ پر ودې هېوادونو او ورپسې هند، سویلي افریقا، کینیا، فلیپین او پاکستان ټولو راپور ورکړ چې د هغوی ډېر داخلي کارونکي انټرنټ ته د شخصي کمپیوټرونو پر ځای له تلیفون څخه لاسرسی لري. په اروپا او شمالي امریکا کې له انټرنټ څخه ګټنه په لویه کچه د شخصي کمپیوټرونو د لرلو له امله تر اغېز لاندې وه او د ګرځنده ټلیفونونو د انټرنټي خدمتونو څخه کار اخیستو تدریجي وده لرله، خو په ډېر لویدیځو هېوادونو کې یې د ملي اغیز کچه ۲۰-۳۰ سلنه وه. له دغه ځایګي څخه اوښتل په ۲۰۰۸ کال کې رامنځته شول، هغه مهال چې انټرنټي خدمتونو ته تر ډېره لاسرسی د شخصي کمپیوټرونو پر ځای د ګرځنده ټلیفونونو له لارې و. د مخ پر ودې نړۍ په ډېری برخو کې دغه نسبت د یو شخصي کمپیوټر پر ځای ۱۰ ګرځنده ټلیفونونه دی. د فایلونو ساتنې خدمتونه د فایلونو د ساتنې خدمتونه خلکو ته اجازه ورکوي چې د خپل کمپیوټر حافظه زیاته کړي او خپل فایلونه په یو سرور کې وساتي. د فایلونو ساتنې ډېری خدمات وړیا ځای یا حافظه او همدارنګه د فیس په مقابل کې زیاته حافظه وړاندې کوي. ګوګل ډرایو ، د ۲۰۱۲ ز کال د اپرېل په ۲۴ مه وړاندې شو چې د فایلونو د ساتنې تر ټولو مشهور خدمتونه دي. ګوګل ډرایو خپلو کاروونکو ته اجازه ورکوي چې فایلونه زخیره، اېډېټ او له خپل ځان او نورو کارونکو سره شریک کړي. دغه اپلیکشن نه یوازې د اېډیټ، ذخیرې او شریکولو اجازه ورکوي بلکې د ګوګل خپلو آفیس پروګرامونو لکه ګوګل ډاکس ، ګوګل سلایډ او ګوګل شیټ ته وړیا لاسرسی هم برابروي. دغه اپلیکېشن د پوهنتونونو ښوونکو او زده کوونکو او همدارنګه هغو کسانو ته چې کلاوډ حافظې ته اړتیا لري تر ټولو ګټوره وسیله ده. ډراپ باکس ، د ۲۰۰۷ ز کال په جون میاشت کې وړاندې شو، چې د فایلونو د ساتنې ورته خدمات وړاندې کوي او خپلو کاروونکو ته اجازه ورکوي څو د خپل کمپیوټر په یوه دوسیه یا فولډر کې خپل فایلونه وساتي، کوم چې د ډراپ باکس له سرور سره وصل دی او یا هم ورسره ساینکرونایز یا همغږی کېږي. له ګوګل ډرایو سره یې توپیر په دې کې دی چې دا د وېب بروسر پر بنسټ نه دی. مېګا ، د ۲۰۰ میلیونه کاروونکو په لرلو سره د زخیرې کولو او ارتباطاتو یو کوډ لرونکی سیسټم دی چې د شخصي حریم په ساتنې په ټینګار خپلو کاروونکو ته وړیا او د پیسو په بدل کې حافظه وړاندې کوي. سرچينې