روزالينډ فرانکلين
روزالينډ ايلسي فرانکلين ۱۹۲۰ز، د جولای۲۵ مه ۱۹۵۸ز د اپریل ۱۶ مه يو انګرېز کيميا پوه او د وړانګې د د بلور نقشې جوړوونکې وه، چې فعاليت يې د ډی اوکسي ريبونيوکليک اسيد، ريبونيوکليک اسيد، ويروسونو، ډبرو سکرو او ګرافېټ ډبرې د ماليکولي جوړښت په اړه پر پوهېدنې متمرکز و. که څه هم د ډبرو سکرو او ويروسونو په اړه يې فعاليتونه په خپل ژوند کې ستايل شوي وو، مګر د نوموړي د ژوند په موده کې يې د د جوړښت په اړه موندنه په پراخ ډول ناپېژندل شوې وه، چې د همدې له امله په بېلابېل ډول د ناسمې اتلې، د بې نومه يا بده پېغله، له ياده وتلې اتله، د يوه فيمېنېسټ نښه او د ماليکولي بيولوژي په نومونو يادېږي. نوموړې په ۱۹۴۱ ز کې د کمبرېج له څخه د طبيعي علومو په برخه کې د سند په تر لاسه کولو سره فارغه شوه او له دې څخه وروسته په فزيکي کيميا کې د دوکتورا لپاره د کمبرېج پوهنتون کې د فزيکي کيميا د ز۱۹۲۰ څوکۍ تر لارښوونې لاندې شامله شوه. د د نه لېوالتېا له امله ناهيلې شوه او په ۱۹۴۲ ز کې يې تر د بریتانوي ډبرو سکرو د ګټې اخيستنې څېړلو ټولنه لاندې د څېړنې درېځ غوره کړ. د ډبرو سکرو په اړه څېړنې ورسره په ۱۹۴۵ ز کې له کمبرېج پوهنتون څخه د دوکتورا په تر لاسه کولو کې مرسته وکړه. په ۱۹۴۷ ز کې پاريس ته د يوې له دوکتورا د پورته څېړونکې په توګه د نوموړې په تللو سره په کې د تر لارښوونې لاندې د ايکس وړانګې د بلور نقشې يوه بشپړه جوړوونکې شوه. په ۱۹۵۱ ز کې د يوې څېړنې د مرستيالې په توګه له سره له يو ځای کېدنې وروسته يې د بنسټيزې ځانګړتياوې وموندلې، چې په پایله کې يې د د دوه ګوني مارپېچ جوړښت سمې تشرېح ته لاره هواره کړه. له خپل رئيس او همکار سره د نه سمون له امله، فرينکلېن اړ شوه چې په ۱۹۵۳ ز کې ته ولاړه شي. نوموړې د د ايکس وړانګې د ماتو انځورونو په برخه کې د کار له امله مشهوره ده، په داسې حال کې چې په کې په ځانګړي ډول د هغې د زده کوونکي له لوري د اخيستل شوي ، چې د دوه ګوني مارپېچ موندنې ته يې لاره هواره کړه او له امله يې ، او ته په ګډه په ۱۹۶۲ ز کې د روانپوهنې يا طبابت په برخه کې نړیوال انعام ورکړل شو. وړانديز وکړ چې به له سره يو ځای په کيميا کې په خيالي ډول په نړيوالې جایزې سره ستايل شوې وي، که څه هم له مرګ څخه وروسته د جایزو ورکولو پر وړاندې تر اوسه کوم قانون نه و او د نوبل کمېټې په عمومي ډول پس مرګي نوماندي ترتيب نه کړه. د تر لارښوونې لاندې فرېنکلېن د ويروسونو د ماليکولي جوړښتونو په اړه په کې د مخکښ کار مشري وکړه. يوه ورځ مخکې له دې چې په بروسلي کې په يوه نړيوال ننداتون کې د جوړښت بيان کړي، په ۱۹۵۸ ز کې د ۳۷ کلونو په عمر د تخمداني سرطان له امله مړه شوه. د هغې د ډلې غړې د نوموړې څېړنې ته دوام ورکړ، چې له امله يې په ۱۹۸۲ ز کې يې د کيميا په برخه کې نړيواله جایزه وګټله. د ژوند لومړني وختونه فرينکلېن د ۱۹۲۰ ز د جولای په ۲۵ مه د په يوې شتمنې او نفوذ لرونکې بریتانوي يهودې کورنۍ کې زېږېدلې ده. کورنۍ د فرينکلېن پلار نومېده، له ۱۸۹۴ ز څخه تر ۱۹۶۴ ز پورې يې ژوند وکړ، په سياسي ډول د لندن د لېبرال ډلې يو سوداګر او د بانک ماور و، چې د ښار په کې يې تدريس وکړ. د نوموړې مور نومېدله ۱۹۷۶ ۱۸۹۴. روزالېنډ فرينکلېن د پينځو کوچنيانو کورنۍ کې دويمه کوچنۍ او تر ټولو مشره لور وه. يې تر ټولو مشر ورور، ز چې په ۱۹۲۶ ز کې زېږېدلی دی او چې په ۱۹۲۹ ز کال کې زېږېدلې ده، د نوموړې کشران وروڼه او خويندې وې. د فرينکلېن پلارنی مشر کاکا چې وروسته په مشهور شو، په ۱۹۱۶ز کې د کورنيو چارو منشي او هغه لومړنی يهودي و، چې په بریتانوي کابينه کې خدمت کوي. د کاکا مېرمن يې چې په کورنۍ کې د په نامه پېژندل کېږي، ته واده شوه چې د فلسطين په بریتانوي قيموميت يا سرپرستي کې لوی څارنوال و. هيلن د سوداګرۍ ټولنې په سازمان او د ښځو د رايې کارونې خوځښت کې فعاله وه او وروسته د غړې وه. د فرينلين کاکا د ښځو د رايې کارونې خوځښت کې يوه بله نامتو څېره وه، که څه هم د غورځنګ دننه کارونو يې د فرينکلين کورنۍ له خجالت سره مخامخ کړه. د منځنی نوم د د لومړۍ مېرمنې د ياد په توګه پرې کېښودل شوی و، چې د ۱۹۱۸ ز انفلوانزا وبا کې مړه شوه. د فرينکلېن کورنۍ په فعال ډول د کې شامله وه، چې د نوموړې پلار په کې د ماښام له مخې د برېښنا، مقناطيسيت او د ستر جنګ د تاريخچې تدريس وکړ او وروسته مرستيال ولسمشر شو. د روزالېنډ فرينکلېن مور او پلار له اروپايي يهودي کډوالو په ځانګړي ډول له څخه راغلو کډوالو سره په استوګن کېدلو کې مرسته وکړه، چې له نازي حکومت څخه راتښتېدلي وو. دوه يهودي کوچنيان يې خپل کور ته یووړل، چې د په نوم له يوه نهه کلن استريايي کوچني سره يې د خونه ګډه کړه. د پلار په کې بندي و او له خوشې کېدلو څخه وروسته يې کورنۍ د نوم غوره کړ. زده کړې فرينکلين د کوچنيوالي له لومړيو څخه ځانګړي علمي وړتياوې ښکاره کړې. د شپږ کلنۍ په عمر له خپل ورور سره په کې شامله شوه، چې په لويديځ لندن کې يو خصوصي ورځنی ښوونځی و. په هغه کې د نوموړې د تره مېرمن چې اصل نوم يې دی؛ فرينکلېن خپل مېړه ته په دې ډول وروپېژندله: روزالېنډ په حيرانوونکي ډول هوښياره ده. خپل ټول وخت د خوښۍ لپاره په حساب کولو باندې تېروي او په نه بدلېدونکي ډول سم ځواب تر لاسه کوي. فرينکلېن په کرکټ او هاکي لوبو کې له پخوا څخه لېوالتيا لري. د نهه کلنۍ په عمر ليليه ښوونځي کې شامله شوه، چې ياد ښوونځي په کې د ځوانو نجونو لپاره د و. ښوونځی د سمندر غاړې ته نږدې و او کورنۍ يې د نوموړې حساسې روغتيا لپاره يو غوره چاپېریال غوښته. د لويديځ لندن په کې د د نجونو ښوونځي ته د تګ پر مهال د ۱۱ کلونو په عمر په لندن کې د نجونو ښوونځي يو له هغو په شمېر نجونو له ډلې څخه وه، چې فزيک او کيميا يې تدريس کړل. په کې نوموړې په ساينس، لاتين او بدني روزنې برخو کې نوره هم پوه شوه. جرمني ژبه يې هم ياده کړه او په فرانسوي کې فصيحه شوه، دا هغه ژبه وه، چې وروسته يې ورته ډېره ګټه وکړه. فرينکلېن په خپلو ټولګيو کې له نورو پورته وه او کلني انعامونه يې وګټل. يوازينۍ زده کړيزه کمزوري يې په موسيقۍ کې وه، چې له امله يې د ښوونځي د موسيقي برخي رئيس کمپوز کوونکي يو ځل د نوموړې مور ته خبر وکړ، چې پلټنه وکړي چې نوموړې کېدای شي، د اورېدلو له ستونزو يا د تانسل بغوټ له پړسوب څخه کړېدلې وي. نوموړې په شپږو امتيازونو سره په ۱۹۳۸ ز کې له عالي ښوونځي څخه فارغه شوه او د پوهنتون لپاره يې د سکالرشيپ د زده کړو مالي لګښت وګاټه. ياد سکالرشيپ د درې کلونو لپاره په کلني ډول د تر نامه لاندې ۳۰ يورو د هغې لپاره او ۵ يورو يې د نيکه لپاره ټاکل شوی و. پلار يې ورڅخه وغوښتل چې خپل سکالرشيپ، يو وړ کډوال زده کوونکي ته ورکړي. سرچینې