(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2017/3181)2E. , 2020/8389K.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
DAVA TÜRÜ: ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili
tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik
Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup
düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... nezninde 28/09/2009 tarihinden 30/04/2014 tarihine kadar
çalışırken iş akdinin 6111 sayılı Yasanın 166. maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığına devredildiğini,
sendikalı olmasına ve davalı işverenin tabi olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanmasına
rağmen toplu iş sözleşmesinden doğan bazı haklarının ödenmediğini beyanla, çalıştığı sürede
yürürlükte olan toplu iş sözleşmelerine göre hak kazandığı ve eksik ödenen bir kısım sosyal ve
sendikal alacakları ile kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, ulusal
bayram ve genel tatil ücreti, ikramiye ile ilave tediye alacağının hüküm altına alınmasını talep
etmiştir.

Davalı vekili, davacının iş akdinin 6360 sayılı Yasa kapsamında Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesine
devredildiğini, bu nedenle davacının müvekkili idareden herhangi bir alacağının olmadığını
belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, toplanılan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar
verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, belgelere ve tüm dosya kapsamına göre; davalının aşağıdaki bentlerin
kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davalı tarafından davacıya bordrolarda “ek tazminat” adı altında ödenen
miktarların dikkate alınıp alınmayacağı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Türk Borçlar Kanunu'nun mahsubu düzenleyen 101. ve 102. maddeleri çerçevesinde öncelikle
muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanması gerekmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan, borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç
muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun
ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile
temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle
muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla
birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da
vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu
ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK.
m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.Tek bir
borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını
ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına
sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse,
yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin
teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları
ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borclarına

a MM MAS > MM MM AN MM MC CAM MIŞ MAM

teminatsız olan ya da t teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları
ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına
mahsup edilecektir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.09.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas,
2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi
gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları
ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde,
ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması
irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup
edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş
veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen
borca mahsup edilmelidir.Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun,
yapılan kısmi ödemenin hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin
hangi borca ilişkin olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca
mahsup edileceği sorunu Borçlar Kanununun 102. maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi
durumlarda, kısmi ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında
birden fazla borç muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel
olan borçlardan hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup
edilmiş sayılır. Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme
borçların miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse,
kısmi ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.

İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili
4857 sayılı Kanun'da özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun genel hükümleri
kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem
tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar
Kanunu'nun 100. maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde
düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına
bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidirBorcun taksitle ödenmesi
konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, kural olarak, işçinin faiz talebinden
vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına uygun hareket etmesine
bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde, işçinin faizle ilgili feragati
geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm alacak için faiz talep hakkı
doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubu
gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi ile meydana gelmesi gerekir.
İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa
ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus
makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanunu'nun 86. maddesine göre
yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve
vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

4857 sayılı Kanun'a göre ücret en geç ayda bir ödenir (m.32/5). İş Hukuku Mevzuatımızda Basın
İş Kanunu'nun 14. maddesi hariç, ücretin peşin ödeneceğine dair bir düzenleme
bulunmamaktadır. Bu nedenle ücret, çalışılan ayı takip eden aybaşında muaccel hale gelmektedir.
Fazla mesai, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin muacceliyet tarihleri
normal aylık ücret gibidir. İşçinin ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti sözleşmenin feshi
ile muaccel hale gelir.Mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 ve 4857 sayılı Kanun'un 120. maddesi
uyarınca, işveren kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte
temerrüde düşer. Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların
sözleşme ile kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede
belirtilen ödeme günü itibarivle isverenin temerrüdü gerceklesir. Somut olavda bilirkisi tarafından

davacıya bordrolarda “ek tazminat” adı altında yapılan ödemeler, “tazminat” adı altında
ödendiğinden dava konusu alacaklarla ilişkisi bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu alacakların
hesaplanmasında dikkate alınmamıştır. Oysa davalı bu ödemeleri toplu iş sözleşmesinde
düzenlenen alacaklar ve ilave tediye alacağına karşılık yaptığını iddia etmektedir. Davalı resmi
kurum olup, davacı da yapılan bu ödemelerin başka bir alacağa karşılık olarak yapıldığını iddia
etmediğine göre, yapılacak iş bu ödemelerin yukarıda belirtilen ilke kararı çerçevesinde davacının
alacağından mahsup etmektir. Nitekim aynı davalıya karşı açılan ve aynı alacakların talep edildiği
Dairemizce onanan emsal seri 2015/7912 esas, (Bozova Asliye Hukuk Mahkemesi 2014/107
esas, 2014/682 karar) sayılı dosya ve seriye ait diğer dosyalarda davalı tarafından yapılan bu
ödemeler alacaktan mahsup edilmiştir. Dolayısıyla önceki dönem ücret bordroları kapsama
alınmak ve emsal dosyalar gözetilmek suretiyle, davalının iddia ettiği şekilde davacının önceki
dönem ücret bordrolarında "ek tazminat” adı altında yapılan ödemelerin varlığının tespiti halinde,
“ek tazminat” adı altında yapılan ödemelerin yukarıda belirtilen ilke kararı çerçevesinde davacının
alacağından mahsup edilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı
olup bozmayı gerektirmiştir. 3-19.11.2013 tarihinde imzalanan 01.01.2014-31.12.2016 yürürlük
tarihli Toplu İş Sözleşmesi 38. maddesinde akdi ikramiyenin kaldırılmış olduğu görülmektedir.
Bilirkişi tarafından ilgili düzenlemenin yürürlüğe girdiği 01.01.2014 tarihini aşar şekilde akdi
ikramiye hesabı yapılması hatalıdır. SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle
BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 01.07.2020 tarihinde
oybirliğiyle karar verildi.
