9. Hukuk Dairesi 2020/1449E., 2020/5499K.
.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı
vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava
dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya
incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının ihaleyi kazanan taşeron firmaların işçisi olarak Atatürk
Havalimanın'da silahlı güvenlik elemanı olarak işe alındığını, ancak güvenlik işlerinin
yanı sıra ayrıca apron kartı ve gelen araçlara geçici plaka verme, araç giriş çıkışlarını
idare etme gibi davalının yaptığı asıl işlerde çalıştırıldığını, davacının bir başka kamu
işçisi ile birlikte, havalimanının kadrolu güvenlik personeli ile birlikte ve aynı işleri
yaptığını, davalının havaalanının güvenlik işlerini ihale yoluyla alt işveren taşeronlara
verdiğini, yapılan işin davalının alt işverene devredemediği asıl işlerinden olduğunu,
davacı işçilerin ihale yoluyla taşeron firmalar üzerinden sigortalı gösterilerek açıkça
muvazaa yapıldığını, ücretinin asıl işveren işçilerinden düşük olduğunu, davalı
tarafından geçmiş dönemde fazla ücret ödendiği iddiası ile 2012 yılı içinde Şubat-
Kasım ayları arasında 11 ay boyunca ücret kesintisi yapıldığını, yaklaşık 2 yıldan
itibaren davacı ücretinin eksik ödendiğini, davacının işe başladığı tarih ile 28/02/2013
tarihleri arasında 1 gündüz 07.00-19.00, 1 gece 19:00-07:00 saatleri arasında çalışıp
2 gün izin yapmak sureti ile çalıştığını ileri sürerek dava dışı taşeron şirketler arasında
yapılan sözleşmelerin muvazaalı olduğunun ve davacının işe girdiği tarihten itibaren
asıl işveren davalının işçisi olduğunun tespiti ile ücret farkı, ücret kesintisi, fazla
çalışma ücreti ve genel tatil ücreti alacağını talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacı taleplerine zamanaşımı yönünden itiraz ettiklerini, davalı DHİM'nin
8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerine tabi olarak bir kamu iktisadi kuruluşu olduğunu, davalı idare
bünyesinde işçi statüsünde personel çalışmadığını, bu nedenle davalının işveren
statüsünde olmadığını, gerek iş kanuna eklenen düzenlenmeler, gerek Kamu İhale
Genel Tebliğinde hizmet alımı amacıyla yapılan sözleşmeler ve yüklenici aracılığıyla
çalıştırılanlar için özel düzenleme yapılmış olması durumunun davalı idareye husumet
yöneltilemeyeceği savunmalarını kanıtladığını, hangi işçinin işe alınıp çıkarılacağı
konusunda fikir dahi beyan edemeyen davalı idarenin asıl işveren olarak kabulüne
imkan bulunmadığını, davacının fazla çalışma iddiasının mesnetsiz olduğunu, davacının
maaşının diğer davalı tarafından ödenmesi durumu karşısında kuruluşlarının ücret
ödemelerinden herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, özel güvenlik hizmeti

maaşının diğer davalı tarafından ödenmesi durumu karşısında kuruluşlarının ücret
ödemelerinden herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, özel güvenlik hizmeti
idamesinin sağlanması amacıyla ihtiyaç duyulan personel eksikliği sonucu ortaya çıkan
hizmet ihtiyacının, birim maliyet üzerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı
yöntemi ile giderildiğini, 2013 yılına kadar özel güvenlik hizmeti satın alımı
kapsamında çalışan yüklenici özel güvenlik personeline asgari ücretin “o 100 fazlası
ücret verilmesine yönelik yüklenici firmalar ile sözleşmeler imzalandığını, ancak
28/06/2007 tarihli ve 33904 tutanak nolu Sayıştay kararı gereği yüklenicilerden tahsili
için girişimlere başlanıldığını, bu kapsamda uygulamanın düzeltilerek her işçi için 1
asgari ücret farkı üzerinden yükleniciye ödeme yapılması yoluna gidildiğini, durumun
yasal hale getirildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Bozma İlamı ve Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Yerel Mahkemenin davanın kısmen kabulüne ilişkin kararının taraflarca temyiz edilmesi
üzerine Dairemizin 12.04.2008 tarih ve 2016/27234 E., 2018/8450 K. sayılı ilamı ile;
".., Mahkemece, yukarıda belirtilen düzenlemeler ve açıklamalar doğrultusunda
gerekli araştırma yapılarak; davalı ... ile alt işverenler arasındaki hizmet alımı
kapsamında, yapılan alt işverenlik sözleşmelerinin iş hukukunun öngördüğü kamusal
yükümlülüklerden kaçınmayı amaçlayıp amaçlamadığı, işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş
sözleşmesi yahut mevzuattan kaynaklanan bireysel veya kollektif haklarını kısıtlamaya
ya da ortadan kaldırmaya yönelik yapılıp yapılmadığı, alt işverenin işverenden
sözleşme ile üstlendiği mal veya hizmet üretimi için belirli bir organizasyona,
uzmanlığa ve hukuksal bağımsızlığa sahip olup olmadığı, işin yapılması için lazım gelen
araçları kimin temin ettiği, işçi alım ve çıkarmaya kimlerin yetkili olduğu, alt işveren
uygulamasının işçilik teminine yönelik olup olmadığı araştırılmalı, davalı idare ile dava
dışı şirketler arasındaki ilişkinin asıl işveren-alt işveren ilişkisi mi, yoksa muvazaalı bir
ilişkinin mi bulunduğu açıkça tespit edilip, gerekirse işyerinde bilirkişi marifeti ile keşif
yapılarak Odavacının öncelikle gerçek işvereninin kim olduğu açıklığa
kavuşturulmalıdır....

Somut uyuşmazlıkta fazla mesai süresinin tanık beyanları esas alınarak belirlendiği,
imzalı ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku bulunduğu anlaşılmıştır. Dairemizin
kararlılık kazanmış uygulamasına göre fazla mesai alacağı, kural olarak fazla mesai
ücreti imzalı ücret bordroları ile ödenmiş ve ihtirazi kayıt konulmamış ise ödenen aylar
dışlanmalıdır. Mahkemece tahakkuk içeren bordrolara istinaden ilgili ayların fazla
çalışma alacak hesabından dışlanması gerekir..." gerekçesiyle muvazaanın tespiti ve
fazla mesai ücretinin hesabı yönünden bozulmuş, mahkemece bozmaya uyulmuş
bilirkişi raporu alınmış ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere
göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları
yerinde değildir.

2-Türkiye Cumhuriyeti Anayasası yargılamanın açıklığı ilkesini kabul etmiştir. Karar
tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı HMK'nın 294 ve devamı maddelerinde
hükmün nasıl tesis edileceği ve sonrasında kararın nasıl yazılacağı etraflıca
düzenlenmiştir. Yargılamanın açık bir şekilde yapılması, tesis edilen hükmün açıkça

belirtilmesi esastır. Bu nedenle hükmün açık, anlaşılır, infaz edilebilir şekilde tesis
edilmesi ve de en önemlisi sonradan yazılacak gerekçeli kararın, kısa karara uygun
olması gerekmektedir. Aksi halde, yargılamanın açıklığı ilkesi, dolayısıyla kamu vicdanı
zedelenmiş ve mahkeme kararlarına güven sarsılmış olacaktır. Nitekim, Yargıtay
İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 10/04/1992 tarih ve 1991/7 E., 1992/4 K. sayılı
kararında da kısa karar ile gerekçeli kararın çelişkili olmasının bozma nedeni sayılacağı
içtihat edilmiştir.

Bu husus 6100 sayılı HMK. nun 298/2. maddesinde de özellikle düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta Dairemizin araştırmaya yönelik bozma kararı üzerine yapılan
bilirkişi incelemesi ve dosyadaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde
davalı ... ile ihbar olunan özel güvenlik şirketleri arasındaki ilişkinin muvazaaya
dayanmayıp geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisine dayandığı anlaşılmıştır.
Davalının güvenlik işini alt işverene gördürmesinde yasaya engel bir durum söz konusu
değildir. Hal böyle olunca davacının muvazaaya dayalı tespit ve buna bağlı ücret farkı
alacağı talebinin reddi gerekirken, gerekçe içinde dahi çelişki yaratılarak davanın
kabulüne karar verilmesi hatalıdır.

3-Vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtay'ın bu bozma
kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan yerel mahkeme, bozma
kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm kurmak zorundadır. Mahkeme uyma
kararını kaldırarak, direnme kararı veremeyeceği gibi, hükmünün bozma kararının
kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan bölümleri hakkında da farklı bir hüküm
kuramaz. Bozmaya uyulmakla bozma lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak
doğmuş olur. Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu
kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü
kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün
bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Kesinleşmiş bu
kısımlar, lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluşturur. Bozma kararı
üzerine önceki hüküm tamamen ortadan kalkar. Bu nedenle bozma kararından sonra
da Mahkemece HMK.nun 297 vd. maddelerinde belirtilen unsurları taşıyacak şekilde
yeni bir karar verilmek zorundadır.

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece fazla mesai açısından da bozmaya uyulmuş ise de
fazla mesai hesabının bozmadan önce haftalık 5,25 saat üzerinden yapılmasına
rağmen bozmadan sonra hükme esas alınan raporda 6 saat üzerinden hesaplama
yapılması bozmadan sonra davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakkın ihlali olup
bozmayı gerektirmiştir.

4-Yine bozmadan önce fazla mesai ücretinin ve genel tatil ücretinin 1/3 takdiri indirim
ile hükmedilmesine rağmen bozmadan sonra “o 30 takdiri indirim ile hükmedilmesi de
usuli kazanılmış hakkın ihlali niteliğinde olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan
temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15.06.2020 tarihinde oybirliğiyle karar
verildi.
