10. Hukuk Dairesi 2024/1082E. , 2024/7160K.
o

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/117 E., 2022/40K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi
sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul
eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve
Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği
düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 24.12.2007 - 17.01.2011 tarihleri arasındaki Bağ-Kur
sigortalılığının iptali, bu süreye ilişkin prim borcu bulunmadığının ve bu tarihler arasındaki SSK'lı çalışmaların
geçerli olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sosyal güvenlik sisteminde çifte sigortalılığın mümkün olmadığını
davacının önceden başlayıp kesintisiz devam eden vergi kaydı nedeniyle Bağ-Kur zorunlu sigortalılığına
geçerlilik tanınarak davaya konu tarihler arasındaki dönemin tümünde Bağ-Kur sigortalısı olarak kabul
edileceğinin ortada olduğunu, anılan dönemde çakışan 506 sayılı Kanun'a tabi zorunlu sigortalılığa geçerlilik
tanınmasının söz konusu olmadığını, her ne kadar 6111 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü
maddesinde yapılan değişiklikle 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesinde öncelik tanınmışsa da yasa
değişikliğinin geriye doğru yürümeyeceğinden reddine karar vermek gerektiğini ayrıca davacının Bağ-Kur
sigortalılığı ile çakışan SSK sigortalılığına ait primlerin Bağ-Kur sigortalılığına ait borçlarından mahsup
edilmesi talebinde bulunarak Bağ-Kur sigortalılığının geçerlik tanımasını kabul ettiğini bu nedenle de davanın
reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 18.04.2019 tarihli, 2018/157 Esas, 2019/103 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar
verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde
bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 24.02.2021 tarih, 2020/5274 Esas, 2021/2161

Karar sayılı bozma kararında; dosya kapsamı incelendiğinde, Mahkemece uyulan bozma ilamında sonuç
olarak “...Mahkemece yapılacak iş; davalı Kurum'dan, davacının 506 sayılı Kanun (4/1-a) kapsamında olup
Bağ-Kur (4/1-b) sigortalılığına aktarılan primleri hiç aktarılmamış gibi kabul edildiğinde geçici 63 üncü
maddeden ve 7143 sayılı Kanun'da düzenlenen yapılandırmadan yararlanıp yararlanamayacağını sormak ve
gelen yazı cevabı değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir...” hususları belirtilmiş
olup, bozma sonrası, davalı Kurumca verilen cevapta “a) Prim transferi yapılmaması durumunda toplam
hizmet süresinin 4 yıl 10 ay 6 gün olacağı, ödediği primlere karşılık 30.09.2009 tarihinde 63 üncü madde
kapsamında durdurulduğunun test ortamında değerlendirildiği,

hizmet süresinin 4 yıl 10 ay 6 gün olacağı, ödediği primlere karşılık 30.09.2009 tarihinde 63 üncü madde
kapsamında durdurulduğunun test ortamında değerlendirildiği,

b) Her ne kadar prim transferi yapılıp yapılmasa da sonuç itibariyle çıkan prim borcunu 06.05.2013 tarihinde
6183 sayılı Kanun'un 48 inci maddesi kapsamında 36 ay taksitlendirerek borcunu ödediğinden 6645 sayılı
Kanun'un 56 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un geçici 63 üncü maddesi kapsamında
değerlendiremeyeceği ve ilgili sigortalının 05.09.2016 tarihli tahsis talebine istinaden 01.10.2016 tarih
itibariyle tarafına yaşlılık aylığı bağlandığından 7143 sayılı Kanun'dan faydalanamayacağı” hususları
bildirilmiştir.

Mahkemece, “ davacının SSK sigortalılığı 25.12.2007 tarihinde başlamış olmakla, bir gün öncesinde
başlayan ve kesintisiz devam eden esnaf Bağ-Kur sigortalılığı nedeniyle önce başlayan sigortalılığın devam
edeceği kuralı, 01.10.2008- 28.02.2011 arasında 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi gereği önce
başlayan sigortalılığın devam edeceğine ilişkin yasa hükmü gereği çakışan dönemde de davacının 1479 sayılı
Yasa (4/1-b) statü kapsamında sigortalı olmasına ilişkin Kurum işleminde hata bulunmamaktadır.” şeklindeki
gerekçeyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmış ise de; söz konusu hüküm eksik araştırma ve
incelemeye dayalıdır.

Belirtilen açıklama ışığında Mahkemece, uyulan bozma ilamı doğrultusunda, hiç prim transferi yapılmamış
gibi 5510 sayılı Kanun'un geçici 63 üncü maddesi kapsamında tekrar bir araştırma ve değerlendirme
yapılarak ve gerektiğinde (davalı Kurum tarafından aynı cevapta ısrar edilmesi durumunda) yatırılan
primlerin tarihleri, geçici 683 üncü madde düzenlemesi, prim transferinin yapılmadığı gözetilmek suretiyle,
konusunda uzman bilirkişiden denetime elverişli olmak kaydıyla rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi
gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut uyuşmazlıkta; esasında davacının geçici 63
üncü maddeden yaralanabilmesi için 30.04.2015 tarihi itibariyle 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin 4b
kapsamında prim borcu bulunması şartını sağladığı, prim transferi yapılmamış olsaydı da bu şartı sağlamaya
devam edeceği, zira davacının transfer yapılmayan 2007/7 -2009/3.ay arasındaki prim borcunun dahi 16 ay
olduğu, ancak 63 üncü maddeden yaralanabilmek için 12 aydan fazla prim borcunun 01.05.2015 tarihinden
itibaren 3 ay içinde ödenmemiş veya yapılandırılmamış olması gerektiği, değişik yapılandırma kanunlarına
göre prim borçlarının yapılandırılması halinde geçici 63 üncü madde kapsamında sayılabilmek için var olan
yapılandırmanın bozulması veya iptali için talepte bulunulması, davacı gibi 6183 sayılı Kanun'un 48 inci
maddesi kapsamında taksitlendirmesi bulunanların, taksitlendirmesinin bozulması veya taksitlendirmenin
iptali için talepte bulunulmasının gerektiği, oysaki davacının geçici 63 üncü maddede belirtilen 01.05.2015
tarihi itibariyle prim borçlarına ilişkin taksitlendirmesinin devam etmekte olduğu, taksitlendirmenin iptali ve
geçici 63 üncü maddeden yararlanabilmek için Kuruma başvurusunun bulunmadığı anlaşılmakla, Kurum
işleminin yerinde olduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın kabulünün gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 24.12.2007 - 17.01.2011 tarihleri arasındaki Bağ-Kur sigortalılığının iptali, bu süreye
ilişkin prim borcu bulunmadığının ve bu tarihler arasındaki SSK'lı çalışmaların geçerli olduğunun tespiti
istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

——— — a , ui , a, , PA il , , a, — Mi, , A

sosyal GUVENİIK MUKkukumuzda, sosyal sigortalarda ÇOKlUK , Dir Daşka anlatımla bireylere olaDbıldığınce
sosyal sigorta hakkı tanıma, "yararlanmada ve yükümlülükte teklik" ilkesi egemendir. Buna göre, aynı
tarihlerde farklı sosyal güvenlik kuruluşları kapsamında bulunulamaz. Çifte sigortalılık olarak adlandırılan bu
statü, kanun hükümleriyle engellenmiştir. Belirtilmelidir ki, anılan düzenlemelerde yer alan "emekli
sandıklarına aidat ödemekte olanlar" ibareleri, "başka sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olanlar" şeklinde
anlaşılmalı, "sosyal güvenlik kuruluşları ibarelerinin de aynı zamanda" sosyal güvenlik kanunları" terimlerini
içerdiği kabul edilmelidir.

01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi uyarınca; sigortalının
aynı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık
statülerinden birden fazlasına aynı anda tabi olunmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle (c)
bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında sigortalılık yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak
sigortalı sayılacaktır.

5510 sayılı Kanun'un anılan 53 üncü maddesi, 6111 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle değiştirilmiş;
sigortalının 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statülerine
aynı anda tabi olunmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle (c) bendi kapsamında, (a) ile (b)
bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde çalışması halinde ise (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılacağı düzenlemesi getirilmiş; ancak, değişikliğe ilişkin anılan 33 üncü maddede ayrıca söz
konusu değişikliğin maddenin yürürlük tarihinden öncesi için uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. 6111
sayılı Kanun'un yürürlüğe dair 215/b maddesiyle; “...33... maddesi yayımı takip eden ayın birinci günü
yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir. 6111 sayılı Kanun 25.02.2011 tarihinde yayımlanmış olup; bu durumda
anılan değişiklikler 01.03.2011 tarihinden itibaren uygulanabilecektir. Başka bir deyişle 5510 sayılı Kanun'un
53 üncü maddesi ve bu maddede yapılan değişikliklerin ancak yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren
uygulanabilecekleri dikkate alınmalıdır.

5510 sayılı Kanun'un yürürlükte olmadığı 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin olarak bu tür çakışan (ikili)
sigortalılığa ilişkin uyuşmazlıkların çözümü için ise gerçek ve fiili çalışmanın, başka bir anlatımla baskın
sigortalılık olgusunun hangi Kurum ve Kanun kapsamında gerçekleştiği belirlenmeli, aynı döneme rastlayan
gerçek ve fiili çalışmalardan hangisinin sigortalının hayatında ekonomik olarak baskın çalışma niteliği taşıdığı
ortaya konulmalıdır. Şu durumda 506 sayılı (hizmet akdine dayalı olarak işveren/işverenler tarafından
çalıştırılma) ve 1479 sayılı (hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma)
Kanunlar kapsamında veya 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
çerçevesinde birleşen (çakışan) zorunlu sigortalılık olgusuna ilişkin olarak; 5510 sayılı Kanun'un yürürlükte
olmadığı 01.10.2008 tarihi öncesi dönem yönünden baskın sigortalılığa üstünlük tanınmalı, 01.10.2008 —
01.03.2011 dönemi yönünden 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi gereğince ilk önce başlayan sigortalılık
ilişkisi esas alınmalı, 01.03.2011 tarihinden itibaren ise anılan maddede 6111 sayılı Kanunla yapılan
değişiklik gözetilerek hizmet akdine dayalı çalışmaya değer verilmelidir.

3. Değerlendirme

Mahkemece; yukarıda açıklanan hukuki ve maddi olgulara göre, 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi de
gözetilerek; davacı sigortalının çakışma nedeni ile iptal edilen 24.12.2007-17.01.2011 tarihleri arası 4/1-a
sigortalılığı 5510 sayılı Kanun öncesi başladığından, iptal edilen ve Kurumca 4/1-b kapsamında prim borcu
çıkarılan sigortalıklarından baskın olan sigortalılığı üzerinde durulmalı, çakışan sigortalılığı da değerlendirilip

takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

26.06.2024 tarihinde ov birliğivle karar verildi

 

 
