Hukuk Genel Kurulu 2021/514E., 2021/768K.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Denizli 2.
İş Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar taraf vekilleri tarafından
temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda
bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinin 1.
fıkrasının 5. bendi uyarınca iş sözleşmesini feshettiğini, bir öğün yemek ve servis
yardımlarından faydalandığını belirterek kıdem tazminatının davalıdan tahsiline karar
verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dava dilekçesinde tanık deliline dayanmasına
rağmen dinletmek istediği tanıkların isimlerini bildirmediğini, sonraki aşamalarda tanık listesi
vermesine ve dinletmesine muvafakatlerinin bulunmadığını, iş sözleşmesinin müvekkili
tarafından haklı nedenle feshedildiğini, davacının kıdem tazminatına hak kazanmadığını
belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. Denizli 2. İş Mahkemesinin 19.02.2015 tarihli ve 2014/123 E., 2015/38 K. sayılı kararı ile;
davacının kıdem tazminatına hak kazandığı, kıdem tazminatı miktarının dosya kapsamına
uygun olarak bilirkişi tarafından hesaplandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar
verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Denizli 2. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri
temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 01.06.2016 tarihli ve 2015/13159 E,,
2016/15888 K. sayılı kararı ile; davalının tüm, davacının sair temyiz itirazlarının reddine karar
verildikten sonra, "...2.Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda
uyuşmazlık bulunmaktadır.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; ücret bordrolarına göre aylık ücret miktarı
brüt 1.800,00 TL olarak kabul edilmiş ise de; dosyaya sunulan ve davacının imzası
bulunmayan ücret bordrolarında “birim ücret 1.800,00 TL” olarak yazılı olduğu görülmektedir.
Birim ücret olarak belirtilen bu miktarın net ücreti mi yoksa brüt ücreti mi ifade ettiği taraflara
sorularak işçinin aylık ücret miktarının netleştirilmesi gerekmektedir. Eksik incelemeye dayalı
karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

9. Denizli 2. İş Mahkemesinin 04.10.2016 tarihli ve 2016/202 E., 2016/248 K. sayılı kararı ile;
dosyaya sunulan ücret bordrolarında davacının hafta tatili ve yıllık izin ücretleri gibi ilave

9. Denizli 2. İş Mahkemesinin 04.10.2016 tarihli ve 2016/202 E., 2016/248 K. sayılı kararı ile;
dosyaya sunulan ücret bordrolarında davacının hafta tatili ve yıllık izin ücretleri gibi ilave
haklarının ayrıca belirtildiği, davacının ücretinin 1.800.00TL'den fazla olduğu hususunun
ispatlanamadığı gibi bu rakamın net miktarının iş sözleşmesinin feshedildiği tarih itibari ile
bordroda gösterilen normal ücrete tekabül ettiği, davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ve
rapora itiraz dilekçelerinde bildirdiği ücretin, giydirilmiş ücret değil; diğer işçilik haklarından
oluşan ücret olduğu, bilirkişi tarafından davacının ücretinin brüt 1.800.00TL olarak kabulünde
herhangi bir yanlışlık bulunmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda, imzasız
ücret bordrolarında “birim ücret 1.800.00TL” olarak belirtilen ücretin, davacının ücretinin net
tutarını mı yoksa brüt tutarını mı ifade ettiği ve ücret miktarının belirlenmesi için bu hususun
taraflardan sorulmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

II. GEREKÇE

A. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

12. Bilindiği üzere, hukuki yarar dava şartı olduğu kadar, temyiz istemi için de aranan bir
şarttır. Somut olayda, mahkemece verilen davanın kısmen kabulüne dair karar taraf vekilleri
tarafından temyiz edilmiş ancak davalının tüm temyiz itirazları Özel Dairece reddedilmiştir. Bu
itibarla, davalı vekilinin direnme kararını temyizinde hukuki yararı bulunmadığından, direnme
hükmüne yönelik temyiz isteminin reddine karar verilmelidir.

B. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

13. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun (193 sayılı Kanun/Gelir Vergisi Kanunu) 1. maddesinde
gelir, “bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarı” şeklinde
tanımlanmış olup, gerçek kişilerin gelirlerinin gelir vergisine tâbi olduğu belirtilmiştir.

14. Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde geliri oluşturan kazanç ve iratlar sayılmakla
birlikte, "ücret”in de bu kazanç ve iratlar arasında olduğu açıkça ifade edilmiş; 3. maddesinde
ise Türkiye'de yerleşmiş olanlar ile resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de
bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve
teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memlekette oturup bulundukları memlekette elde
ettikleri kazanç ve iratları dolayısıyla gelir vergisine veya benzeri bir vergiye tabi tutulmamış
Türk vatandaşlarının Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı
üzerinden vergilendirilecekleri belirtilerek tam vergi mükellefi tarif edilmiştir.

15. Bununla birlikte, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (213 sayılı Kanun/Vergi Usul Kanunu)
8. maddesinde mükellefin, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek
veya tüzel kişi olduğu; vergi sorumlusunun ise, verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi
dairesine karşı muhatap olan kişi olduğu, bu Kanun'un müteakip maddelerinde geçen
“mükellef” tabirinin, vergi sorumlularına da şamil bulunduğu açıklanmıştır. Bu düzenlemelere
göre vergi mükellefinin işçi, vergi sorumlusunun ise işveren olduğu tartışmasızdır.

16. Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı
olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil
edilebilen menfaatler şeklinde tanımlanmış olup, ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı
(mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider
karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olmasının veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde
olmamak sartı ile kazancın belli bir yüzdesi seklinde tavin edilmis bulunmasının onun

mahiyetini değiştirmeyeceği belirtilmiştir.
17. 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun/İş Kanunu) 32. maddesinin 1. fıkrasında ise
ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para
ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

18. İş hukukundaki ücret tanımı ile vergi hukukundaki ücret tanımı mukayese edildiğinde,
vergi hukukundaki tanımın çok daha geniş kapsamlı olduğu görülecektir. Zira; vergi
hukukunda, hizmet karşılığı olarak yapılan nakden ödemeler yanında, işverence sağlanan her
türlü menfaat de ücret kapsamında değerlendirilmektedir (Ekin, A./Topçu, M.: İş Alacakları
Açısından Gelir Vergisi ve Yasal Kesintiler, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S. 8, Aralık 2016, s.
117).

19. Kural olarak İş Kanunu kapsamındaki işçiler, gerçek usulde vergilendirilirler. Bununla
birlikte oücretlerin tamamının gerçek usulde vergilendirilmesi her zaman mümkün
olmadığından Gelir Vergisi Kanunu'nun "Diğer ücretler" başlıklı 64. maddesinde bu maddede
yazılı olduğu şekilde vergilendirilecek kişiler sayılmıştır.

20. Gerçek usulde matrah saptanırken, işçinin normal gayrisafi aylık ücretinin yanı sıra para
veya para ile ifade edilmesi mümkün bulunan kanun, iş sözleşmesi veya toplu iş
sözleşmesinden kaynaklanan menfaatler, hafta tatili ücreti, fazla çalışma ücreti ile ihbar
tazminatı, prim ve ikramiyeler de gayrisafi ücret kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle
Kanun kapsamında, işveren tarafından işçiye sağlanan her türlü menfaat, ücret olarak kabul
edilirken, sağlık sigortası, sendika aidatları, engelli indirimi gibi çok sayıda ödeme, gelir
vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilir. Ayrıca gerçek usulde vergilendirilen
işçiler asgari geçim indiriminden de faydalanır. İşverenler tarafından işçilerin ücret
gelirlerinden kesilen ve gelir vergisinden mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarının, o ayki
ücretiyle birlikte işçiye nakden ödenmesi gerekir (Ekin/Topçu, s. 118).

21. Gerçek usulde işçi ücreti vergilendirilirken ücretin safi tutarı, kaynakta kesintiye tabi
tutulacak olup kesintiyi de işveren yapacaktır. Bu husus Gelir Vergisi Kanunu'nun 94.
maddesinde şu şekilde ifade edilmiştir: "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu
müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve
vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan
etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai
işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans
olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir
vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.".

22. Yapılacak vergi kesintisi Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesinde belirlenen artan oranlı
tarifeye göre belirlenecektir. İşçinin elde ettiği ücret üzerinden gelir vergisi kesintisi dışında
ayrıca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun)
80. maddesi uyarınca SGK primi, bunun yanında işsizlik sigortası primi ve damga vergisi
kesintisi de yapılmalıdır. Dolayısıyla bu kesintilerden herhangi birinin yapılmaması hâlinde
belirlenecek net tutar hatalı olacaktır.

23. İş sözleşmesine tabi olarak çalışan işçinin, iş görme edimi karşılığı olarak elde ettiği bazı
gelirleri Gelir Vergisi Kanunu ya da diğer bazı kanunlar ile istisna kapsamında tutulmuştur. Bu
istisnalar ücretten olabileceği gibi tazminat ve yardımlar yönünden de mümkündür. Ücret
yönünden istisnalara örnek olarak Gelir Vergisi Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca yabancı
devletlerin Türkiye'de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları ile elçilik ve konsolosluklara
mensup olan ve o memleketin uyruğunda bulunan memurları dışında kalan kişilerin yalnızca
bu işlerinden dolayı aldıkları ücret vergiden muaf tutulmuştur. Benzer düzenleme aynı
Kanunun 16. maddesinde düzenlenmiş olup buna göre, yabancı elçilik ve konsoloslukların 15.
maddeye girmeyen memur ve hizmetlilerinin yalnız bu işlerinden dolayı aldıkları ücretler

karşılıklı olmak şartıyla gelir vergisinden istisnadır.

24. Gelir Vergisi Kanunu'nun 25. maddesinde sosyal amaçlı bazı tazminat ve yardımların gelir
vergisinden istisna edileceği de açıkça belirtilmiştir. Bu madde uyarınca sayılan diğer nedenler
yanında kıdem tazminatının da gelir vergisinden müstesna tutulacağı belirtilmiştir. Aynı
şekilde kıdem tazminatından sosyal güvenlik primi ile işsizlik sigortası prim kesintisi de
yapılması mümkün olmayıp sadece damga vergisi kesintisi yapılacaktır.

25. İhbar tazminatı hesaplanırken brüt ücret üzerinden yapılan hesaplamadan gelir ve damga
vergisi kesintisi yapılacak ancak 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi uyarınca sosyal güvenlik
primi ve işsizlik sigortası kesintisi yapılamayacaktır.

26. Diğer işçilik alacakları (fazla çalışma, genel tatil, hafta tatili vs.) yönünden net ücretin
belirlenmesi ise, 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi uyarınca “e 14 sigorta primi kesintisi işçi
payı, “o İ işsizlik sigortası primi kesintisi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilmesi suretiyle
yapılmalıdır. Kesintiler yapılırken önce brüt tutardan ayrı ayrı sigorta primi kesintileri ile
damga vergisi kesintisi hesaplanır; brüt tutardan sadece yapılan sigorta kesintileri (“o 15)
düşüldüğünde kalan tutar gelir vergisi matrahıdır. Matrah üzerinden gelir vergisi kesintisi
hesaplandıktan sonra brüt tutardan yapılacak tüm kesintiler toplamı düşülerek net miktara
ulaşılmaktadır.

27. Somut olayda, davacı vekili müvekkilinin 04.10.1997-18.03.2014 tarihleri arasında davalı
işveren nezdinde çalıştığını, iş sözleşmesini 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinin 1.
fıkrasının 5. bendi uyarınca feshettiğini belirterek kıdem tazminatının davalıdan tahsiline karar
verilmesini talep etmiş, davalı vekili ise iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25.
maddesinin (11) numaralı bendinin (g) alt bendi uyarınca feshedildiğini ileri sürerek davanın
reddini savunmuştur.

28. Davalı vekilince, davacı vekili tarafından da delil olarak dayanılan işyeri özlük dosyası
içerisinde bulunan 2013 Nisan-2014 Mart ayı dönemini kapsayan imzasız bordrolar
sunulmuştur.

29. Bordroların incelenmesinden, 2014 yılı Mart ayı bordrosunda 14 günlük normal çalışma ve
3 günlük hafta tatili karşılığı ücret olarak 83,927TL günlük ücret üzerinden davacıya ödenmesi
gereken ücretin belirlendiği ve daha sonra yasal kesintilerin yapıldığı görülmektedir. Prime
esas kazanç tutarı olarak belirtilen 1.426,76TL'den Ye 14 oranında sigorta primi kesintisi işçi
payı olan 199,75TL ile Yo 1 oranında işsizlik sigortası primi kesintisi olan 14,27TL düşüldükten
sonra gelir vergisi matrahı olan 1.212,74T1'den gelir vergisi kesintisi ile damga vergisi
kesintisi de yapıldıktan sonra davacıya ödenmesi gereken ücret miktarı belirlenmiştir.

30. Diğer taraftan, 2014 yılı Ocak ve Şubat ayı bordrolarındaki hesap yöntemi de aynı
şekildedir.

31. Açıklanan bu hususlara göre, davacının günlük brüt ücretinin 83,927TL aylık brüt ücretinin
ise 2.517,80TL olduğu, belirtilen bu günlük brüt ücret düzeyinin ise günlük net 60.00TL ve
aylık net 1.800.00TL'ye karşılık geldiği açıktır.

32. Nitekim 2014 yılı Şubat ve Mart ayları ücret bordrolarının birim ücret kısmında “1.800.00”
ve yan sütunda da “Net” ibaresi yer almaktadır. Bu itibarla, davacının aylık net ücretinin
1.800.00TL olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

33. Hâl böyle olunca direnme kararının yukarıda açıklanan bu değişik gerekçe ve nedenler ile
bozulması gerekmiştir.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1) Davalı vekilinin temyiz itirazlarının hukuki yarar yokluğundan REDDİNE (I1-A),
İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

2) Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik
gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3.
maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429.
maddesi gereğince BOZULMASINA (111-B),

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 15.06.2021 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar
verildi.
