22. Hukuk Dairesi 2019/8403E. , 2020/1544K.
$

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi
davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu
anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten
sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Çalışma Genel Müdürlüğünün 17/07/2018
tarihli yazısı ile ... İş Sendikasının müvekkiline ait işyerinde toplu iş sözleşmesi
yapmak için gerekli çoğunluğu sağladığının tespit edildiğini, kararın hukuka aykırı
olduğunu, sendika tarafından gerekli çoğunluğun sağlanamadığını, çoğunluğun tespiti
açısından başvuru tarihinin esas alınması gerektiğini, başvuruda belirtilen 253 işçi
sayısının başvurudan iki ay evvelki işçi sayısı olduğunu, Haziran ayındaki işçi sayısının
269 olduğunu ve başvuru tarihindeki işçi sayısının ise 300'e eriştiğini, bu nedenlerle
çoğunluğun sağlanamadığını ileri sürerek 17/07/2018 tarih ve 52823 sayılı yetki
tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, 01/07/2018 ilâ 13/07/2018 tarihleri arasında toplam 33 yeni işçinin
alındığı, davacıya ait işyerinde, davalı sendikanın başvuru yaptığı 13/07/2018 tarihinde
çalışan işçilerin sayısının 296 kişi olması sebebiyle 9650 yeterli çoğunluk sayısının 149
işçi olduğu, 131 sendika üyesi işçinin bulunduğu ve 9650 çoğunluğa yeterli işçi sayısına
ulaşılmadığı, bu suretle davalı Bakanlığın, diğer davalı sendikaya toplu iş sözleşmesi
yapma yetkisi vermesine dair 17/07/2018 gün ve 52823 sayılı yetki tespiti kararının
usul ve yasaya uygun verilmediği gerekçesiyle davanın kabulü ile olumlu yetki
tespitinin iptaline karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu :

İlk derece mahkemesinin kararına karşı davalılar istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince; "Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; yetki tespiti başvuru
tarihinde, davalı sendikanın üye sayısının davacı işyerinde çalışan işçi sayısının yarıdan
fazla çoğunluğa ulaşmadığı anlaşılmaktadır. Davalı taraf istinaf itirazında işçi sayısına
dahil edilen işçilerin inşaat iş kolunda çalışmaları nedeniyle nazara alınamayacaklarını
ileri sürmüş ise de, yeni işe alınan işçilerin işe giriş bildirgelerinde mobilya montajisı

uh nihi icler alarak mafeterilmie almacı Lbkarecıtcında ealıcan cswcıma dahil eadilmealerinda

danıl edilen işçilerin Inşaat IŞ Kolunda Çalışmaları nedeniyle nazara alınamaYyacaklarını
ileri sürmüş ise de, yeni işe alınan işçilerin işe giriş bildirgelerinde mobilya montajisı
v.b.gibi işler olarak gösterilmiş olması karşısında, çalışan sayısına dahil edilmelerinde
hatalı yön bulunmadığı kanaatine varılmış, ... SGK İl Müdürlüğünün cevabi yazısı
ekinde gönderilen dönem bordrolarının incelenmesinden 2018 yılının 7.ayı dönem
bordrolarına göre de toplam işçi sayısının 291 olup davalı sendika vekilinin belirttiği
gibi mükerrer işçiye rastlanılmamıştır. Bu itibarla davalılar vekillerinin istinaf itirazları
yerinde görülmemiştir” gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar
verilmiştir.

Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davalılar temyiz kanun yoluna
başvurmuştur.

Gerekçe:

Toplu iş sözleşmesi kavramı Anayasa'nın 53. maddesinde düzenlenmiştir. "Toplu iş
sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı maddenin birinci fıkrasına göre “İşçiler ve
işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını
düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

Toplu iş sözleşmesi yetkisi ise, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin
belli bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını
gösterir(Günay, Cevdet İlhan: İş Hukuku Yeni İş Yasaları, Ankara, 2013, s. 942).

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (STİSK) “Yetki” başlıklı 41.
maddesinin birinci fıkrasına göre "Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az
yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına
girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise
yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş
sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42. maddesine göre ise “Toplu
iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun
tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa
başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir. Bakanlık, kayıtlarına göre
başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde,
başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi
sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı
iş günü içinde bildirir. İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da
işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu
bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir. Sigortalılığın başlangıcı ile sona
ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna
yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz...”

Yine aynı Kanun'un “Yetki İtirazı” başlıklı 43. maddesine göre de, “Kendilerine 42 nci
madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya
sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına
sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de
göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde
mahkemeye yapabilir. İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra
mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde üçünden daha
az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz. İtiraz dilekçesinde veya

ekinde somut delillerin yer almaması Nalinde (Uraz incelenmeksizin reddedilir. işçi ve
üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı iş günü
içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. Bunların dışındaki itirazlar için
mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve karar temyiz edildiği takdirde Yargıtay
tarafından on beş gün içinde kesin olarak karara bağlanır. 42 nci maddenin üçüncü
fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı iş
günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o
işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde üçünü üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren
sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay
içinde sonuçlandırır. İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Somut uyuşmazlıkta Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 17/07/2018 tarih
ve 52823 sayılı yetki tespit kararı ile davacı işverene ait işyerinde başvuru tarihi olan
13/07/2018 tarihi itibariyle 253 işçinin çalıştığı ve davalı sendika üyesi sayısının da
131 olduğu gerekçesiyle davalı sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmek için yarıdan
fazla çoğunluğu sağladığı tespit edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince tespit konusu işyerinde başvuru tarihinde 296 işçi çalıştığı
ve sendika üye sayısının 131 olmasına göre sendikanın gerekli çoğunluğu
sağlayamadığı gerekçesiyle yetki tespitinin iptaline karar verilmiş, Bölge Adliye
Mahkemesince de istinaf başvuruları esastan reddedilmiştir. Belirtmek gerekir ki İlk
Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince yapılan araştırma eksik ve hüküm
kurmaya yeterli bulunmamaktadır.

6356 sayılı STİSK'nın 41 inci maddesine göre sendikanın toplu iş sözleşmesi
imzalayabilmek için gerekli çoğunluğu sağlayıp sağlayamadığı, başvuru tarihi itibariyle
değerlendirilecektir.

6356 sayılı STİSK'nın 42 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre de, Bakanlık tarafından
başvuru tarihindeki kayıtlara göre yetki tespit başvurusu sonuçlandırılacaktır.
STİSK'nın 42 nci maddesinin dördüncü fıkrasına göre de “Sigortalılığın başlangıcı ile
sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna
yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.”

“Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik” in “Yetki
tespit başvurusu” başlıklı 7 nci maddesine göre de;

“(1) Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası, Bakanlığa yazılı olarak
başvurarak yetkili sendika olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika
üyesi olmayan işveren de Bakanlığa yazılı olarak başvurarak yetkili işçi sendikasının
tespitini isteyebilir.

(2) Yetki tespit başvurusunun Bakanlık evrak kayıtlarına alındığı tarih başvuru tarihi
olarak kabul edilir.

(3) Yürürlükte olan toplu iş sözleşmesi varsa, taraflar bu sözleşmenin sona
ermesinden önceki yüz yirmi gün içerisinde yetki tespit başvurusunda bulunabilir.

(4) Yetkili işçi sendikasının tespitinde, sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin
olarak yetki tespit başvurusu tarihinden önce Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmamış
bildirimler dikkate alınmaz.”

Bu düzenlemeler ışığında ifade etmek gerekir ki, 6356 sayılı STİSK ve Yönetmelik
hükümlerine göre, başvuru tarihinden önce Sosyal Güvenlik Kurumuna işe giriş
bildirgeleri ve işten ayrılış bildirgeleri verilmeyen işçiler yetki tespitinde dikkate

allnamaz. Uiğer taraltan DaşVUru Larıni ile aynı gun verilen bildirgeler yönünden Ise
zaman itibariyle değerlendirme yapılmalı ve yetki tespit başvuru ânından önce işe
girişi ve işten ayrılışı Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen işçiler dikkate
alınmamalıdır.

Dosya içeriğine göre sendika tarafından 13/07/2018 tarihinde saat 10:23 itibariyle
yetki tespit başvurusu yapılmıştır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgulara göre, Mahkemece belirtilen hususlar
doğrultusunda araştırma yapılmalı, Temmuz 2018 döneminde işyerinde işe girişi
yapılan ve işten çıkışı gerçekleştirilen tüm işçiler yönünden işe giriş ve işten ayrılış
bildirgelerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verildiği tarih ve saate dair tüm kayıtlar
getirtilmeli, yetki tespit başvuru ânından önce işe girişi ve işten ayrılışı Sosyal Güvenlik
Kurumuna bildirilmeyen işçilerin yetki tespitinde dikkate alınamayacağı hususu
gözetilmeli, bu suretle toplanacak tüm deliller değerlendirildikten sonra oluşacak
sonuca göre karar verilmelidir.

Anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda ilk derece mahkemesince
yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurularının esastan
reddi kararı hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece
Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren
İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren
Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek
halinde ilgiliye iadesine, 04/02/2020 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
