9. Hukuk Dairesi 2019/8138E. , 2020/314kK.
.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi
davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu
anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten
sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere
göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde
değildir.

2-Somut uyuşmazlıkta; davacı tarafından açılan dava, belirsiz alacak davası
türlerinden kısmi eda, külli tespit davası niteliğinde olduğundan, yıllık izin ücreti ve
ihbar tazminatının arttırılan miktarlarına talep artırım tarihinden itibaren faiz
yürütülmesi gerekirken, alacakların tamamına dava tarihinden itibaren faiz
yürütülmesi hatalı olup bozma sebebi ise de, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden
yargılamayı gerektirmediğinden hükmün 6100 sayılı HMK'nun geçici 3/2. maddesi
yollaması ile 1086 sayılı HUMK.nun 438/7. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına
karar verilmiştir.

SONUÇ:

Hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinin ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretine ilişkin
paragraflarının hükümden çıkartılarak, yerlerine sırasıyla;

“-Yıllık izin ücreti olarak net 1.884,12 TL alacağın 1.500 TL'sinin dava tarihi olan
30.12.2014 tarihinden, bakiyesi net 384,12 TL'sinin ise talep artırım tarihi olan
24.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken
ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

-İhbar tazminatı olarak; net 3.292,03 TL alacağın 2.500 TL'sinin dava tarihi olan
30.12.2014 tarihinden, bakiyesi net 792,03 TL'sinin ise talep artırım tarihi olan
24.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken
ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine," paragraflarının yazılmasına, hükmün
bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel
Kurulu'nun 28.09.2018 tarih ve 2018/2 E. 2018/8 K. sayılı İBK. uyarınca onama harcı
alınmasına yer olmadığına, nisbi temyiz harcının isteği halinde ilgililere iadesine,
14/01/2020 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava işçilik alacakları talebine ilişkin olup davacı dava tarihi itibariyle tam olarak
belirlenebilmesi mümkün olmayan istemleri yönünden 6100 sayılı HMK'nun 107'nci

Ba mİ! e» Bİ? b İ,.. ii 8 ii .İ,L'. ai. tmm

Dava işçilik alacakları talebine ilişkin olup davacı dava tarihi itibariyle tam olarak
belirlenebilmesi mümkün olmayan istemleri yönünden 6100 sayılı HMK'nun 107'nci
maddesi uyarınca belirsiz alacak davası ile tahsil talebinde bulunmuştur.

Yargılama sırasında alacak miktarlarının belirlenmesi için görüşüne başvurulan
bilirkişinin sunduğu rapor sonrasında alacak miktarları artırılırken faiz talebinde
bulunulmamıştır.

Uyuşmazlık arttırılan miktarlar dahil alacağın tümü bakımından faiz başlangıç tarihinin
dava dilekçesindeki talep gözetilerek mi yoksa dava türünün kısmi eda külli tesbit
davası olduğundan bahisle dava ile istenen kısımlar için dava tarihinden faiz işletilip,
arttırılan kısımlar için ise faiz işletilmemesi mi gerektiği noktasında toplanmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle belirsiz alacak davasının hukuki niteliğinden
bahsetmekte yarar bulunmaktadır.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun
(HMK) 107'nci maddesiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda
yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.
6100 sayılı HMK'nın 107'nci maddesinde ile;

"1-Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak
belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu
hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle
belirsiz alacak davası açabilir.

2-Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam
ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın
genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini
artırabilir.

3-Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu
durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir." şeklindeki hüküm ile belirsiz alacak
davası düzenlenmiştir.

Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet
Komisyonu tarafından esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir
alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı
güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca
en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi ile ihdas edilmiş ve
kanunlaşmıştır.

Madde gerekçesinde, "Hak arama durumunda olan kişi, talepte bulunacağı hukuki
ilişkiyi, muhatabını ve bu ilişkiden dolayı talep edeceği miktarı asgari olarak bilmesine
ve tespit edebilmesine rağmen, alacağının tamamını tam olarak tespit edemeyebilir.
Özellikle, zararın baştan belirlenemediği, ancak bir incelemeden sonra tam olarak
tespiti mümkün olan tazminat taleplerinde böyle bir durumla karşılaşılabilmesi söz
konusudur. Hukuk sistemimiz içinde, böyle bir durumla karşılaşan kişinin hak araması
bakımından birçok güçlük söz konusudur. Öncelikle kendisinden aslında tam olarak
bilmediği bir alacak için dava açması istenmekte, ayrıca, daha sonra kendi talebinden
daha fazla bir miktar alacağının olduğu ortaya çıktığında da bunu davayı genişletme
yasağı çerçevesinde ileri sürmesi mümkün olabilmekteydi. Böyle bir durumda,
gerçekten bilinmeyen bir alacak için dava açmaya zorlamak gibi, hak aramanın özüyle
izah edilemeyecek bir yol ve aslında tarafın kendi ihmali ya da kusuru olmadığı hâlde
bir yasakla karşılaşması gibi de bir engel söz konusuydu. Oysa, hak arama özgürlüğü,

böyle bir sınırlamayı ve gerçek dışı davranmaya zorlamayı değil, gerçekten hakkı ihlâl
edilen veya ihlâl tehlikesi altında olan kişiyi, mümkün olduğunca geniş şekilde
korumayı amaçlamalıdır. Son dönemde, gerek mukayeseli hukukta gerekse Türk
hukukunda artık salt hukuki korumanın ötesine geçilerek “etkin hukuki koruma"nın
gündeme gelmiş olması da bunu gerektirir. Kaldı ki, miktar ya da değeri belirsiz bir
alacak için dava açılması gerektiğinde bir takım sınırlamalar getirmek, dava içinde yeni
taleplere veya o davanın dışında yeni davalara yol açarak, usül ekonomisine aykırı bir
durum da meydana getirecektir. Ayrıca, miktarı veya değeri bilinmeyen bir alacak için
klasik kısmi davanın da tam bir çözüm üretmediği gerçektir.

Belirsiz alacak ve tespit davalarına ilişkin hükümlerin mukayeseli hukukta da yer aldığı
dikkate alınarak, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin
olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu
hâllerde, alacaklının, hukuki ilişki ile asgari bir miktar ya da değer belirterek belirsiz
alacak davası açabilmesi kabul edilmiştir. Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava
açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün
olmamalı ya da bu objektif olarak imkânsız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor
yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi,
burada da hukuki yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukuki yararın bulunduğundan
söz edilemez. Özellikle, kısmi davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte
değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hâllerde bu yola başvurulması kabul
edilemez. Belirsiz alacak davası veya tespit davası açılması hâlinde, alacaklı, tüm
miktarı belirtmese dahi, davanın başında hukuki ilişkiyi somut olarak belirtmek ve
tespit edebildiği ölçüde de asgari miktarı göstermek durumundadır.

Maddenin ikinci fıkrasında, belirsiz alacak veya tespit davası açılabilen durumlarda,
miktar ya da değerin tespit edildiği anda, alacaklının iddianın genişletilmesi
yasağından etkilenmeksizin talebini artırabileceği belirtilmiştir. Kural olarak, bir davada
başlangıçta belirtilen miktar veya değerin artırılması, iddianın genişletilmesi yasağına
tâbidir. Bunun amacı, davacının dava açarken hakkını kötüye kullanmaması, daha
özenli davranması, yargılamayı gereksiz yere uzatmamasıdır. Oysa, baştan miktar
veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacak için, davacının böyle bir ihmal ya da
kusurundan söz edilemez. Bu sebeple, belirsiz alacak veya tespit davası açıldıktan
sonra, yargılamanın ilerleyen aşamalarında, karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu
delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin, bilirkişi ya
da keşif incelemesi sonrası), baştan belirsiz olan alacak belirli hâle gelmişse,
davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş
olduğu talebini artırabilmesi benimsenmiştir. Davacı, sınırlama ve yasağa tabi
olmadan, sadece talepte bulunmak suretiyle yeni miktar üzerinden yargılamaya devam
edilmesini isteyebilecektir. Şüphesiz, alacağın belirli hâle gelmesini müteakip ortaya
çıkan yeni talep eksik belirtilmişse, bundan sonra yeni bir artırma isteği iddianın
genişletilmesi yasağıyla karşılaşacaktır. Çünkü, bu hâlde belirsizlik değil, davacının
kendi ihmalinden kaynaklanan bir durum söz konusudur.

“Eda davasının açılabildiği hâllerde tespit davası açılamaz” yollu önermenin hak-arama
özgürlüğünün ulaştığı kapasite ve hukuki yarar koşulunun muhtevası karşısında
geçerliği yoktur.

Miktarı belirsiz alacaklarda zamanaşımının dolmasına çok kısa sürenin varolduğu
hâllerde yalnızca tespit yahut kısmi edâ ile birlikte tespit davasının acılabileceği genel

olarak kabul edilmektedir.
Davacı, söz gelimi bir tazminatın tahsili yerine alacağın miktarının ve borçlunun
sorumlu olduğunun tespitini hedefleyen bir dava açabilir, açabilmelidir. Bu dava,
zamanaşımını kesecek, davada istihsal olunan ilam genel haciz yoluyla takibe
konabilecek, itiraz hâlinde borçlunun göze alamayabileceği icra-inkâr tazminatı
yaptırımı devreye girebilecektir. Öte yandan tespit davası, dava ekonomisi yönünden
eda davasına nazaran taraflar için daha avantajlıdır. Tespit davasının taraf barışını
kolaylaştıran bir karakteri de vardır.

Alacaklı, yalnızca eda davası veya yalnızca tespit davası yahut kısmi eda ile birlikte
külli tespit davası açabilme seçeneklerine sahiptir. Hak-arama özgürlüğünün
(Any.m.36, İHAS.m.6) özünde varolan bu seçenekler, yasa veya içtihat yoluyla
yasaklanamaz. Model, belirtilen seçenekleri alacaklıya usuli bir hak olarak
tanımaktadır.

Esasen tam veya kısmi olmasına bakılmaksızın her eda davasının temelinde bir külli
tespit unsuru vardır. Başka deyimle eda hükmünde tertip olunan her durumun
arkasında sorumluluk saptanmasını içeren bir zorunlu ön tespit kabulü mevcuttur.
Tasarıda öngörülen modelde, tespit davasının hukuki ilişkilerin tespiti yanında hakkın
tespitinin de istenebilmesi, eda davasının açılabildiği hâllerde hukuki menfaat
koşulunun gerçekleşmiş sayılması kabulü çözümünü (paradigmayı) güçlendirmektedir.
Bir davanın açılması ile doğacak olan maddi ve şekli hukuk sonuçlarının (zaman
aşımının kesilmesi ve diğerleri) tespit davalarında aynen geçerli olacağı kuşkusuzdur.
Önerge ile varolması gereken bir usuli imkân hukukumuza kazandırılmış olacaktır.”
şeklinde açıklamalar yapılarak, belirsiz alacak davasının Kanuna konuluş amacı
ayrıntıları ile belirtilmiştir.

O hâlde davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih
itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı
tarafça belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hâli, davacının gerekli dikkat ve
özeni göstermesine rağmen, miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden
gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkânsızlığa dayanmalıdır.
Bu şartların bulunması hâlinde davacının davasını 6100 sayılı HMK'nın 107'nci maddesi
kapsamında belirsiz alacak davası olarak açması mümkün olacak; davacı bu dava türü
ile getirilen imkânlardan yararlanacaktır.

Dava açılmasının sonuçlarından birisi de zamanaşımının kesilmesidir. Zamanaşımı dava
dilekçesinde belirtilen talep sonucu miktar için kesilecektir. Belirsiz alacak davasında
zamanaşımının dava dilekçesinde belirtilen geçici talep sonucu için mi yoksa yargılama
sonucunda miktarı tam olarak belirlenen kesin talep sonucunun tümü için mi dava
tarihinde kesileceği konusunda 6100 sayılı HMK'da açık bir hüküm bulunmamaktadır.
Belirsiz alacak davasının düzenlenme nedeni, davacının dava açarken alacağının tümü
için dava açmak istediği hâlde, alacağının miktarını belirlemesi imkânsız veya
kendisinden beklenemeyecek olmasıdır. Davacının belirsiz alacak davası açarken amacı
alacağının tümünü dava etmek ve tümü hakkında karar verilmesini sağlamaktır. Kısmi
dava açmakta olduğu gibi, alacağının bir kısmını dava etmek değildir. Dava
dilekçesinde belirttiği talep sonucu da geçicidir, dava açarken asıl amacı alacağının
belirlenir belir.enmez bu miktar üzerinden karara bağlanmasıdır. Belirsiz alacak
davasında oOdavacıya Oalacağını o belirlemesinin imkânsız veya kendisinden

hekleaneamavarak olduğı iefenal hir Hımımda hövle hir dava arma alanadı tanınmıctır.

NN YI İN O ONNO O O O ZO O Iİ Im

Kanun koyucu alacağın belirlenmesinin imkânsız veya kendisinden beklenemeyecek
durumda olması hâlinde belirsiz alacak davası açma imkânı tanıdığına göre, böyle bir
davanın sonuçlarının da amaca uygun olarak değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle
talep sonucu hangi tarihte kesin olarak belirtilirse belirtilsin, dava açıldığı tarihte kesin
talep sonucu miktarınca zamanaşımı süresi kesilmiş sayılmalıdır (Pekcanıtez, H.:
Belirsiz Alacak Davası (HMK m.107), Ankara 2011, s. 59).

Belirsiz alacak davası açan davacı, alacağı belirlenebilir hâle geldikten sonra kesin
talep sonucunu mahkemeye bildirecektir. Bu belirleme, dilekçelerin değişiminden yani
davalı tarafın delillerini mahkemeye sunmasından sonra söz konusu olabileceği gibi,
tahkikat sırasında, özellikle delillerin incelenmesi aşamasında da olabilir. Her hâlde
talep sonucunun belirlenmesi tahkikat sonuna kadar yapılabilir ise de, bu belirlemenin
daha önceki aşamada yapılmasına da engel yoktur.

Öte yandan yine belirsiz alacak davasının Kanuna konuluş amacı ve davanın niteliği
dikkate alındığında, dava tarihinden önce gerçekleşen bir temerrüt olgusunun
bulunmadığı durumlarda belirsiz alacak davasında yargılama sonucunda miktarı tam
ve kesin olarak belirlenen alacağın tümü için temerrüt, davanın açıldığı tarihte
gerçekleşeceğinden faize de dava tarihinden itibaren hükmedilmesi gerekir.

Belirsiz alacak davasında zamanaşımı süresi alacağın tamamı için davanın açıldığı
tarihten itibaren kesilmekte, yine temerrüd sebebiyle faiz talebi de davanın açıldığı
tarihten itibaren istenebilmektedir. Alacağın geri kalan kısmının talep edilebilmesi için
ise davalı tarafın iznine veya ıslah yoluna başvurulmasına gerek bulunmamaktadır (
Pekcanıtez, H.: İşçilik Alacaklarında Belirsiz Alacak Davası, Prof. Dr. Turhan Esener
Armağanı, 1. İş Hukuku Uluslarası Kongresi, 5. 224).

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
uygulamaları (örn: Yargıtay HGK'nın 2016/22-1070 E. Ve 2018/1392 karar sayılı ilamı)
ışığında uyuşmazlık değerlendirildiğinde dava konusu işçilik alacaklarının dava tarihi
itibariyle belirlenmesi olanağı bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nın 107'nci maddesi
uyarınca belirsiz alacak davası olarak açılan bu davada talep arttırım dilekçesi ile talep
edilen miktarlara da davanın açılması ile doğacak olan maddi ve şekli hukuka ilişkin
sonuçların (zamanaşımının kesilmesi faiz vs.) geçerli olması gerekeçeğinden dava
dilekçesinde talep edilen tarihinden itibaren faiz yürütülmesine ilişkin mahkeme kararı
doğru olup onanmalıdır.

Yukarıda açıkladığım nedenlerle Dairemiz sayın çoğunluğunun düzelterek onama
kararına katılamıyorum. 14.01.2020
