9. Hukuk Dairesi 2021/8217E. , 2021/12316K.

"İçtihat Metni"

BÖLGE ADLİYE
MAHKEMESİ : ... 24. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

İLK DERECE
MAHKEMESİ : Lüleburgaz İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili
tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik
Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup
düşünüldü:

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili özetle; davacının, davalı Kurum'un ...Tarım İşletmelerinde, 2011 yılı Haziran
ayında işe başladığını, tarım işçisi görünümünde traktör şoförü olarak çalışmaya devam
ettiğini, davacıya asgari ücret * “b 25 oranında maaş ödemesi yapıldığını, davalı kamu
kurumu ile dava dışı taşeronlar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, davacı da dahil olmak
üzere taşeronun çalıştıracağı işçilerin işe alınması, işten çıkartılması izin işlemlerinin
düzenlenmesinin davalı kamu kurumunun talimatları doğrultusunda olduğunu, işin sevk ve
idaresinin davalı kurum yetkilileri tarafından ayarlandığını, dava dışı taşeronların bağımsız bir
iş organizasyonuna uzmanlığa veya hukuksal bağımsızlığa sahip olmadığını, işçi temin eder
kuruluş pozisyonunda olduğunu, işçilerin kullandıkları tüm araç ve gerecin davalı kuruma ait
olduğunu, alt işverenlere verilen işlerde davalı kamu kurumunun kadrolu işçilerinin de
çalıştığını, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişlerince incelemeler yapıldığını,
davalı kamu kurumu ile dava dışı alt işverenlik arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu,
Türkiye tarafından da imzalanmış olan 94 No.lu ILO sözleşmesi gereğince işçiye ödenecek
ücret ve hakların aynı iş kolunda uygulanmakta olan toplu iş sözleşmelerinin gerektirdiği
haklardan düşük olmayacağını, kamu kurumun ve kuruluşlarınca açılan ihalelerde iş alan
işverenlerin işyerlerinde çalışan işçilerin toplu iş sözleşmesine taraf sendika üyesi olup
olmadıklarına bakılmaksızın ayrıca bir teşmil kararı gerekmeksizin yürürlükteki toplu iş
sözleşmesinin ücret, çalışma süreleri ve diğer çalışma haklarından aynen yararlanmaları
gerektiğini muvazaalı ilişki olmasa dahi 94 Sayılı ILO sözleşmesi uyarınca davalı kamu
kurumunda çalışan davacıya işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin sağlayacağı maddi
hakların da hüküm altına alınmasını talep ettiklerini, dolayısıyla muvazaanın tespiti ile birlikte,
davacının baştan itibaren asıl işveren davalı kurumun işçisi olarak hak ve alacaklarının hüküm
altına alınması gerektiğini, davacının fazla mesai yaptığını hafta tatili günlerinde de çalıştığını,
fazla çalışmaların karşılığının ödenmediğini iddia ederek; fazla mesai alacağı, fazla mesai
ücret farkı, hafta tatil ücreti, hafta tatili ücret farkı, ücret farkı, ikramiye alacağı, ilave tediye,
yıpranma primi ve sosyal yardım alacaklarının faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava
etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı wakili Azatla' Hawalımnın ihala makamı alarak ici taahhüt ciirativla mafrdürdüğünü

CUMHMiŞLI,

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili özetle; davalının ihale makamı olarak işi taahhüt suretiyle gördürdüğünü,
davacının muvazaa iddialarının doğru olmadığını, davalı idarenin bir kamu kurumu olduğunu,
muvazaa olarak nitelendirilebilecek bir işlem yapmasının mümkün olmadığını, yüklenici
firmaya ödemelerin eksiksiz yapıldığını, davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, muvazaa
tespitine ilişkin olarak ... İş Mahkemesinde açılan davanın bekletici mesele yapılması
gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, “davacının;
davalı asıl işverenin taraf olduğu sendikaya üyeliği yok ise de asıl işte ve asıl işverenin kadrolu
ve sendika üyesi işçileriyle birlikte çalıştığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş
Kurulu Başkanlığı'nın, davalı ...'de yaptığı denetim sonucunda; Tarımcılık ve Hayvancılık
işlerinde hizmet alım sözleşmesi ile tesis edilen alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun
tespit edildiği, işbu seri dosyalarda 3'lü bilirkişi heyetiyle mahallinde keşif yapıldığı, taşeron
işçilerin (o fiilen yapmakta olduğu iş ve davalı işverenin faaliyet alanı birlikte
değerlendirildiğinde; taşeron işçilerin yapmakta olduğu işlerin teknolojik nedenlerle uzmanlık
gerektiren nitelikte olmadığı, taşeron işçilerin işe alınma, işten çıkartılma, izin kullandırılma ve
çalışan işçilere yönelik yönetim haklarının davalı işverence kullanıldığı, davalı işveren
bünyesinde çalışan kadrolu işçiler ile taşeron işçilerin; davalı işyerinde asıl işçilerle birlikte
çalışılıp fiilen aynı işin yapıldığı, emir ve talimatların davalı işveren yetkililerinden alındığı, tüm
araç ve gereçlerin davalı tarafından sağlanmış olduğu, bu bağlamda alt işveren olarak
nitelenen firmalara ait bir iş organizasyonunun bulunmadığı, emsal Yargıtay kararları dikkate
alındığında; davalı ile alt işverenler arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinin baştan
itibaren muvazaalı olduğunun, keşif esnasında dinlenen ve işbu keşif sonucunda hazırlanarak
dosyaya sunulan üçlü heyet bilirkişi raporuyla da ispat edildiği, davalı kurum tarafından ... 4.
İş Mahkemesine açılan 2015/636 Esas sayılı dava dosyasının önce istinaf, sonrasın da da
temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği, böylece davalı ile dava dışı şirketler arasındaki
hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olduğu tescillendiğinden davacının; iş sözleşmesinin
kurulduğu andan itibaren davalı ... işçisi olarak kabul edilmesi gerektiği, Anayasanın 90.
maddesi uyarınca onaylanarak üst norm haline gelen 94 sayılı ILO sözleşmesi uyarınca;
davacının sendika üyesi olup olmadığına bakmaksızın, işkolunda geçerli olan toplu iş
sözleşmesindeki hakların uygulanmak zorunda olduğu (Yargıtay 9. HD. 24.02.2014 gün ve
2014/4562 Esas, 2014/5643 Karar), bu bağlamda; davacının, davalı iş yerinin kadrolu ve
sendikalı işçilerinin yararlandığı Toplu İş Sözleşmesinden yararlandırılması gerektiği, dosya
kapsamında mevcut belgeler ve dinlenen tanık anlatımları ile birlikte davacının; Toplu İş
Sözleşmesi'nde belirtilen sosyal yardım, ikramiye hakları, ücret farkı, ilave tediye, yıpranma
primi, fazla çalışma ücret farkı ile hafta tatil ücret fark alacaklarına hak kazandığı, ancak
dosya kapsamında davacının fazla mesai ve hafta tatili çalışması yaptığına ilişkin yazılı delil
bulunmadığı gibi dinlenen tanık anlatımlarından; davacının fazla çalışma ve hafta tatili
çalışması yaptığına ilişkin bir netlik bulunmadığından davacının, fazla çalışma ve hafta tatili
ücretine hak kazanamadığı tespit edilmiştir.” gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar
verilmiştir.

İstinaf başvurusu :

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka
uygun olduğu gerekçesiyle, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

temyiz DaŞvurusu

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre,
davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Somut uyuşmazlıkta; davacı dava dilekçesinde davalı kamu kurumu ile dava dışı taşeronlar
arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu iddia etmiş, davalı işveren ise iddiaların asılsız
olduğunu muvazaa tespitlerine ilişkin olarak açılan davalar bulunduğunu savunmuştur.
Mahkemece davalı tarafından muvazaa tespitinin iptali istemiyle ... 4. İş Mahkemesi'nde
açılan 2015/636 Es. Sayılı dosyanın akıbeti araştırılmış söz konusu dosyada davanın reddine
karar verildiği, karara karşı istinaf başvurusunun reddedildiği, bölge adliye mahkemesi
kararının temyizi sonucunda kararın Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi'nin 11/10/2017
Gün, ...Karar sayılı ilamıyla onandığı anlaşılmıştır.

Ancak davalı vekili muvazaa tespitine ilişkin bir rapor daha bulunduğunu buna da itiraz
ettiklerini o davanın ... 4. İş Mahkemesi'nin 2015/637 E. sayılı dosyasında devam
etmekteyken dosyanın ... 26. İş Mahkemesi'ne devredildiği ve ... 26. İş Mahkemesi'nin
2016/774 esas sayılı dosyasında görüldüğü davanın reddedildiği ve bu karara karşı istinaf
kanun yoluna başvurduklarını bunun sonucunun da beklenmesini talep etmiştir.

Mahkemece sadece ... 4. İş Mahkemesi'nin 2015/636 E. sayılı dosyasının kesinleştiği
gerekçesiyle davalının muvazaalı alt işveren sözleşmeleri imzaladığı kabul edilmiş ise de,
davalının itirazında belirttiği diğer ilgili dosyanın örneğinin de getirtilerek muvazaa tespitinin
iptaline yönelik bir dava olup olmadığı araştırılıp ilgiliyse sonucunun kesinleşmesi
beklenmelidir.Yazılı şekilde eksik araştırmayla karar verilmesi hatalıdır.

3-Karar gerekçesinde davacının dava dilekçesinde açıkça sendika üyesi olmadığını beyan ettiği
belirtilmişse de, davacının dava dilekçesinde açıkça sendika üyesi olmadığı yönünde bir beyanı
bulunmamaktadır. Dava konusu alacak dönemini kapsayan toplu iş sözleşmelerinin tarafı olan
sendika/sendikalara omüzekkere yazılarak davacının sendika üyesi olup olmadığı
araştırılmalıdır. Eksik inceleme ile sonuca gidilmesi isabetsizdir.

4-Davacı 94 sayılı ILO uyarınca davalı işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinden
davacının sendika üyesi olup olmadığına bakılmaksızın yararlanması gerektiğini beyan ederek
bir kısım alacak talebinde bulunmuştur.

Dairemizin yerleşik uygulaması ve iş hukuku mevzuatımızda mülga 2822 sayılı Kanun'un 9. ve
sonradan yürürlüğe giren 6356 sayılı Kanun'un 39. maddeleri uyarınca toplu iş
sözleşmesinden yararlanmak için toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya üye olmak veya
dayanışma aidatı ödemek gerekmektedir.

Davalı işyerinde 2006 yılı 2014 yılları arası Türkiye...Tarım ve Tarım Sanayi İşçileri Sendikası
(Tarım - İş); ...ve Tarım, Avcılık ve Balıkçılık İşçileri Sendikası (Öz Orman - İş) ile toplu iş
sözleşmeleri yapılmıştır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının alacakları
bu toplu iş sözleşmelerine göre hesaplanmıştır. Mahkemece öncelikle davacının toplu iş
sözleşmesine taraf sendikalara üye olup olmadığı araştırılmalıdır. Davacı toplu iş sözleşmesinin
imza tarihinden sonra üye olmuşsa üyeliğinin işverene bildirildiği tarihten itibaren kendisine
emsal olan sendikalı işçiye ödenen işçilik alacaklarından yararlanabilecektir. Eğer davacı
sendika üyesi değil ise; davacıya emsal olacak davalı ... işçisi olarak çalışıp sendika üyesi
olmayan ve toplu iş sözleşmesinden yararlanmayan işçi olup olmadığı araştırılarak bunun
ücret bordroları dosyaya getirtilerek davacının buna göre fark işçilik alacakları bulunup
bulunmadığı tespit edilmelidir. Yazılı gerekçe ile sonuca gidilmesi hatalı olup hükmün
bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:

Temyiz olunan lik Derece Mahkemesi kararının ve bu Karara karşı istinaf başvurusunu esastan
reddeden Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULARAK
ORTADAN KALDIRILMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının
bir örneğinin ise kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz
karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 20.09.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
