21. Hukuk Dairesi 2019/3683E. , 2020/570K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi
İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... İş Mahkemesi

KARAR

A)Davacı İstemi;

Davacı vekili dava ve arttırım dilekçesinde özet olarak; iş kazası neticesinde sürekli iş
görmezliği bulunan sigortalı lehine maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.
B)Davalı Cevabı;

Davalılar vekilleri cevap dilekçeleri ve akabinde özet olarak, davanın reddine karar verilmesini
talep etmişlerdir.

O)İlk Derece Mahkemesi Kararı ve Gerekçesi;

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde; davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın
husumet nedeniyle reddi ile 304.165,08 TL maddi tazminat ve 50,000,00 TL manevi
tazminatın (16/04/2012) kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...
Alüminyum San ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin ise
reddine karar verilmiştir.

D)Bölge Adliye Mahkemesi Kararı ve Gerekçesi;

... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi'nce, davacı ile davalı ... Alüminyum San ve Tic.
Ltd. Şti.'nin istinaf başvurularının HMK. 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar
verilmiştir.

E)

1-Davacının Özetle Temyiz Nedenleri;

DMüvekkilinin asıl işveren olarak davalı ...Ş., alt işveren olarak dava dışı ... Yapı Endüstri
Ticaret A.Ş. ve davalı ... Alüminyum Sanayi ve Ticaret Anonim şirketleri adına SGK
kayıtlarında tescilli olduğu, geçici görevle iş kazasına maruz kaldığı ...'daki kule inşaatına
gönderildiği, buna rağmen davalı ...Ş. yönünden husumetten red kararı verilmesinin hukuka
aykırı olduğu, davacı ile ... şirketi arasında geçici iş ilişkisi olduğunu,

Dahili davalı yapılan ... Sigorta A.Ş. 'ne yönelik karar verilmemesinin hatalı olduğu, HMK'nın
124.maddesi uyarınca sigorta şirketinin davaya dahil edildiği, aleyhine hüküm kurulması
gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

2-Davalı ... Alüminyum San ve Tic. Ltd. Şti.'nin Özetle Temyiz Nedenleri;

»eKazanın oluşumuna davacının kendi kusurlu eylemlerinin neden olduğu, davacıya iş güvenliği
eğitimlerinin verildiği, müvekkili şirkete kusur izafe eden raporun olaya uygun düşmediğini,
*Tazminat hesabı yapılırken hesaplamaya esas ücretin yanlış değerlendirildiği, işyerinde
sendika olmadığı, esas alınamayacağını,

*Davacı ile kendileri dışındaki bir şirketin banka kayıtlarına göre hesap yapılmasının hatalı
olduğunu,

«Davacının banka kayıtlarında 668 TL ücret ile çalıştığının açık olduğunu,

*Manevi tazminat miktarının da fahiş miktarda olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi
kararının bozulması talep edilmiştir.

»eManevi tazminat miktarının da fahiş miktarda olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi
kararının bozulması talep edilmiştir.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe;

i-Dava, sigortalıla 16/04/2012 tarihli iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik oluşması
nedeniyle maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddi ile 304.165,08 TL
maddi tazminat ve 50,000,00 TL manevi tazminatın (16/04/2012) kaza tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Alüminyum San ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya
verilmesine, fazlaya ilişkin istemin ise reddine karar verildiği; davacı ve davalı ... Alüminyum
San ve Tic. Ltd. Şti.nin istinaf başvuruları üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 27.Hukuk
Dairesince verilen karar ile başvuruların esastan reddine hükmedildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık, zararlandırıcı olaydan dolayı hakkında davanın reddine karar verilen davalı
...Ş.'nin davacıya karşı sorumluğunun doğup doğmadığı noktasında toplanmaktadır.
Yargılamaya konu ihtilafın sağlıklı biçimde çözülmesi için asıl işveren-alt işveren kavramlarıyla,
somut uyuşmazlık için önem arz ettiğinden işveren niteliği konularının açıklanmasında fayda
vardır.

4857 sayılı Kanun'un 2.maddesine göre; bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye
“işçi”, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara
“işveren”, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye ise “iş ilişkisi” denir.

İş Kanunu'nun 2.maddesinin 7.fıkrasına göre bir işverenden, iş yerinde yürüttüğü mal veya
hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin
gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği
işçilerini sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında
kurulan ilişkiye “asıl işveren-alt işveren ilişkisi” denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin
işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf
olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.
4857 sayılı Kanun'un 2/7.maddesi ile işçilerin İş Kanunu'ndan, sözleşmeden ve toplu iş
sözleşmesinden doğan hakları güvence altına alınmak istenmiştir. Aksi halde, 4857 sayılı
Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüklerinden kurtulmak isteyen işverenlerin işin bölüm veya
eklentilerini muvazaalı bir biçimde başka kişilere vermek suretiyle yükümlülüklerinden
kaçması mümkün hale gelecektir.

Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu müteselsil niteliktedir. Asıl işveren, doğrudan
bir hizmet sözleşmesi bulunmamakla birlikte İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrası gereğince
alt işverenin işçilerinin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle uğrayacakları maddi ve
manevi zarardan alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle meslek
hastalığına veya iş kazasına uğrayan alt işverenin işçisi veya ölümü halinde mirasçıları
tazminat davasını müteselsil sorumlu olan asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte
açabilecekleri gibi yalnızca asıl işverene veya alt işverene karşı da açabilirler.

Öte yandan asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşme ile iş kazası veya meslek
hastalığına bağlı maddi ve manevi tazminat sorumluluğunun alt işverene ait olduğunun
kararlaştırılması; bu sözleşmenin tarafı olmayan işçi veya mirasçıları bağlamaz.

Birlikte istihdam, grup şirketlerinde ortaya çıkan bir çalışma biçimidir ve bu çalışma biçiminde
işçilerin bir kısmı aynı anda birden fazla işverene ve birlikte hizmet vermektedirler. Daha çok
yönetim organizasyonu kapsamında birbiriyle bağlantılı olan bu şirketler aynı binalarda hizmet
verebilmekte ve bir kısım işçiler iş görme edimini işverenlerin tamamına karşı yerine
getirmektedir. Tüm şirketlerin idare müdürlüğünün aynı şahıs tarafından yapılması, şirketlerin

hirliktea kullandığı ice verinde verilen muhacehe at'iwenlik ulacım temizlik kafeterya ve vwemek

A a e a a e e ğe ei A rk ağ e A Şe ey uu ım

hizmetlerinin yine tüm işverenlere karşı verilmiş olması bil örnek olarak gösterilebilir. Bu
gibi bir ilişkide, işçi ve işverenler arasında tek bir iş ilişkisi vardır.

İş sözleşmesine katılmada ise, başlangıçta tek bir işverenle kurulan iş ilişkisine zamanla diğer
bir iş veren katılmakta ve işçi iş görme edimini bu katılan şirkete karşı da yerine
getirmektedir. İşçinin ilk işvereni ile bağlantısı kopmamakta, iş sözleşmesinin devri değil,
işveren tarafında bir çoğalma söz konusu olmaktadır. Bu durumda da tek bir iş ilişkisi vardır.
(M.Alp.İş Sözleşmesinin Devrinde Bazı Sorunlar.DEÜ.Hukuk Fakultesi Dergisi.Cilt 9.Özel Sayı,
2007.s:197).

Holding ve şirket gruplarının bünyesinde her biri bağımsız tüzel kişiliğe ve hukuki varlığa sahip
şirketler yer almaktadır. Dolayısıyla holdinge bağlı şirketlerde çalışan işçilerin işvereni hukuken
holding veya şirket topluluğu değil iş akdinin tarafı olan şirkettir. Buna göre, aynı gruba ya da
holdinge bağlı farklı tüzel kişiliği haiz şirketlerin iş kazaları veya meslek hastalıklarından
kaynaklanan hukuki sorumlulukları, bünyesinde bulundukları holding ya da gruptan
bağımsızdır. Yani holding ya da guruptaki diğer şirketler, kazalı işçinin işvereni olan şirketin iş
kazaları veya meslek hastalıklarından kaynaklanan hukuki sorumluluklarından ötürü kural
olarak sorumlu tutulamazlar. Ancak şirketler arasında organik bağın bulunduğu durumlarda
birlikte istihdamın mevcudiyeti veya işçinin işveren şirketten alacağının tahsilini olanaksız hale
getiren muvazaalı işlemlerin varlığı durumunda işveren şirketle birlikte diğer şirketler de
sorumlu tutulabilir. (Süzek, Sarper. İş Hukuku. Yenilenmiş 12. Bası. İstanbul. 5:158)

Neticeten yukarıda değinildiği üzere çalışma hayatında işçinin asıl işverenin dışında başka
işverenlere de hizmet verdiği, yine işçinin bilgisi dışında olmakla beraber esasında birbiri ile
bağlantısı olan işverenlerin işlerini ifa ettiği de bir hakikattir. Bu gibi durumlarda, Dairemizin
önceki içtihatlarında da belirtildiği gibi şirketler arasında organik bağdan söz etmek gerekir.
Somut olayda; hükme esas alınan kusur raporunda davalı ...Ş.'nin sorumluluğuna ilişkin
yeterli incelemenin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda Mahkemece öncelikle yapılacak
iş; davalı ...Ş'nin alt ya da üst işveren sıfatına haiz olup olmadığının araştırılması, davalılar
arasındaki ilişkinin alt işveren-üst işveren niteliğinde olup olmadığının açığa kavuşturulması,
davalılar arasında organik bağın varlığı konusunda olayın irdelenmesi, taraflar arasında geçici
iş ilişkisi bulunup bulunmadığının etraflıca araştırılması, varsa taraflar arasında tanzim edilen
ana sözleşme metinlerinin dosya kapsamına kazandırılması ve neticeten ... Yapı Yatırım
A.Ş.'nin kusur ile sorumluluğunu, taraflar lehine oluşan usulü kazanılmış haklar da gözetilerek
belirlemekten ibarettir.

2-Diğer yönden, dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 16/04/2012 tarihinde, Azerbaycan
Cumhuriyeti'ndeki inşaatta iş kazası geçirdiği anlaşılmaktadır Ancak davacının yurt dışı
çalışması geçici olmasına rağmen Türkiye'de alabileceği emsal ücret konusunda yeterli
araştırma yapılmamış, yurt dışında çalışmasına karşılık tespit edilen, asgari ücretin yaklaşık
3,06 katına tekabül eden ücretin işçinin sürekli alacağı ücret olduğu kabul edilerek hesaplama
cihetine gidildiği anlaşılmıştır.

İş kazalarından kaynaklanan maddi tazminat davalarında davacıların zararı sigortalının gerçek
net ücreti üzerinden yapılacak bilirkişi hesabı ile belirlenir. Maddi tazminat davalarına
doğrudan etkisi dikkate alındığında ücretin belirlenmesi bir ön sorundur. İşverenin ödediği
ücrete dair usulünce düzenlenmiş ücret bordroları var ve bu bordrolardan işçinin yaptığı işin
niteliğine, tecrübesine göre uygun bir ücretin kendisine ödendiği anlaşılıyor ise bu bordroya
dayalı olarak hesaplama yapmak gereklidir.

Bir işçinin yurt içinde ve yurt dışında aynı işi yaparken aldığı ücretin eşit olabileceğinin kabulü
hayatın olağan akışına aykırıdır. Bu nedenle davacının yurt içi ve yurt dışı ücretlerinin aynı

olduğunun kabulü ile hesaplama yapılan bilirkişi raporunun hükme esas alınması da hatalı
olmuştur.

Yapılacak iş, davacı sigortalının yurt dışında çalıştığı dönem bakımından kazalandığı işin
muhtemel bitme süresi de gözetilerek yurt dışında aldığı ücretine göre, yurt dışındaki işinin
bitip yurda döndükten sonraki dönem bakımından ise sendikalı işçi olup olmadığı gözetilerek,
sendikalı olması halinde ilgili sendikadan, sendikalı olmaması halinde ise yaptığı iş ve
tecrübesi dikkate alınarak meslek odalarından, TÜİK ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığından
öğrenilecek olan yurt içerisindeki emsallerinin aldığı ücrete göre hesaplamanın yapıldığı yeni
bir rapor almak ve fakat ilama konu hükme esas teşkil eden ilk rapordaki ücret dışındaki diğer
doneler dikkate alınarak, işlemiş dönem ileri çekilmeksizin ve taraflar lehine oluşan usulü
kazanılmış haklara riayet edilerek rapor neticesine göre bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul
ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek, bu aşamada
temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması
ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

G) SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden
dolayı 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi
kararının BOZULMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge
Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine,temyiz harcının istek halinde temyiz eden taraflara
iadesine

06/02/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
