22. Hukuk Dairesi 2020/608 E. , 2020/2613K.
9

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı
vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası
için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi,
gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının iş akdine işverence haksız olarak son verildiğini, işe iade talepli
açtıkları davanın kabulüne karar verildiğini ve Yargıtayca feshin geçerli nedene
dayandığı gerekçesi ile hükmün ortadan kaldırıldığını, davacının işçilik alacaklarının
tahsili için ... 12. İcra Müdürlüğünün 2013/1744 esas sayılı dosyası ile ilamsız icra
takibine geçtiğini, ancak işverenin haksız itirazı sebebi ile takibin durduğunu
belirterek, davalının yaptığı haksız itirazın iptaline, takibin devamına, davalının 9520
den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.
Davalılar Cevaplarının Özeti:

Davalı, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, bozma sonrasında toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak
itirazın kısmen iptaline karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere
göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde
görülmemiştir.

2-Anayasası'nın 138. ve 141. maddeleri uyarınca Hakimler, Anayasaya, Kanuna ve
hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler ve bütün mahkemelerin
her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Bu gerekçe de hukuki esaslara ve kurallara
dayanmalı, nedenleri açıklanmalıdır. Diğer taraftan 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe
giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde hukuki dinlenilme
hakkı kurala bağlanmıştır. Hukuki dinlenilme hakkı, Anayasanın 36. maddesinde ve
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma
hakkının en önemli unsurudur. "Hukuki Dinlenilme Hakkı" gereğince davanın tarafları,
müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki
dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi
olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak

dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi
olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak
değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini
içermektedir. Mahkemeler, kararlarını somut ve açık bir şekilde gerekçelendirmek
zorundadırlar. Eksik, şekli ve görünüşte gerekçe yazılması adil yargılanma hakkının
(hukuki dinlenilme hakkının), ihlâlidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesinde de, verilecek hükümde tarafların
iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli
vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin,
sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması
gerektiği açıkça vurgulanmıştır. Kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki
niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve
delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm
kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu
şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların
doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır.

Somut uyuşmazlıkta mahkeme kararının davacının çalışma süresinin neden tam süreli
olarak kabul edilmesi gerektiğine dair Anayasa ve yasal mevzuatın aradığı anlamda
herhangi bir gerekçe içermediği anlaşılmakla, anılan alacaklar konusunda verilen
kararın temyiz mercii tarafından denetimi de olanaksızdır. Yazılı şekilde hüküm tesisi
Anayasası'nın 141. maddesinin amacına, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun
297. ve 298/2. maddelerine aykırı olduğundan kararın bu nedenle bozulması
gerekmiştir.

3-Bilindiği üzere; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda "usuli kazanılmış hak"
kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını
önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını
önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve
usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir
davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri
lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.Bir
mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için
o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen
hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak”
olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma
kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi,
mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince de, sonradan, ilk bozma
kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir (o şekilde ikinci
bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu'nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521
sayılı kararı).

Somut olayda, Dairemizin ilk bozma ilamında davacının kısmi süreli mi yoksa tam
süreli mi çalıştığının belirlenmesi ve davacının yıllık izin alacağı yönünden davacının işe
başlama süresi dikkate alınarak alacaklarının belirlenmesi gerektiği gerekçesi ile
mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozma sonrasında
bilirkişiden ek rapor alınmış ve ek raporda davacının çalışmasının kısmi süreli olarak
kabul edilemeyeceğinin ifade edilmesi nedeni ile bu rapor hükme esas alınarak
davacının tam süreli olarak çalıştığı kabul edilmiş, yıllık izin alacağı yönünden ise

herhangi bir incelem yapılmadan önceki gibi karar verilmiştir. Ancak yerel mahkemenin
bu kabulü yukarıda izah edildiği gibi yasaya aykırı olduğu dosya kapsamına da uygun
değildir. Zira, davacı tarafından dosyada tanık dinletilmemiş, dinlenen davalı tanıkları,
davacının yarı zamanlı çalıştığını beyan etmişlerdir. Dosya içindeki davacının imzası
olan sözleşmelere göre davacının ücretinin çalıştığı saate göre belirleneceği ve amirinin
çağırdığı günlerde ve saatlerde çalışacağı, çalışma saatinin de amiri tarafından
belirleneceği düzenlenmiş olup, davacı tarafından sözleşmeye bugüne kadar bir
itirazda da bulunulmamıştır. Yine dosya kapsamında davacının tam süreli çalıştığına
dair bir delil dosyaya sunulmamıştır. Davacının SGK kayıtlarına göre tam süreli bir
hizmet bildiriminin yer almadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece iş hukukunda çalışma
olgusunu ve hizmet süresini ispat yükünün, bunu iddia eden işçiye düştüğü göz ardı
edilerek hüküm kurulması hatalı olmuştur. Öte yandan davacı tarafından puantaj
kayıtlarının getirtilmesini talep ettiği halde bu talep hakkında da olumlu ve olumsuz bir
karar da verilmemiştir. Mahkemece öncelikle davacının delil olarak dayandığı
işyerindeki puantaj kayıtları getirtilerek davacının kısmi süreli mi yoksa tam süreli mi
çalıştığı tespit edilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı
olmuştur.

Davacının kısmi süreli çalışan olduğunu tespit edilmesi halinde, ilk bozma ilamında
belirtildiği üzere, davaya konu Toplu İş Sözleşmesinin 6/c maddesinde yer alan part
tme çalışan işçilerin ayrıca toplu iş sözleşmesindeki bu yardımlardan
yararlanamayacağına ilişkin düzenlemenin, davalı tarafından bu düzenlemeyi haklı
kılan bir nedenin bulunduğu ispat edilemediğinden geçersiz olduğu kabul edilerek,
davacının çalışma süresi ile orantılı olarak Toplu iş sözleşmesi hükümlerinden
yararlanacağı kabul edilmelidir.

Davacının tam süreli çalışan olduğunun belirlenmesi halinde ise, 01.10.2006-
30.09.2008, 01.10.2008 - 30.09.2010 dönemlerinde yürürlükte bulunan Toplu İş
Sözleşmesinde part time personel grupları belirlenmiştir. Davacı personel Grup A
kapsamında kalmakta olup ücret dökümü de ilgili Toplu İş Sözleşmelerine eklenmiştir.
İşverence, davacı kısmi süreli çalışan kabul edildiğinden bu döküme göre ücret
ödemesi yapılmıştır. Ücret çıplak ücret* vardiya primi ikramiye* senelik izin ve
bayram olarak belirlenmiştir. Örneğin 30.09.2009 tarihine kadar örnek Grup A ücret
dökümüne göre kısmı süreli çalışan işçinin ücreti 1.562,42 TL olup bu ücret; Çıplak
Ücret: 1.122,86 TL*Vardiya primiçikili): 31,66 TL*İkramiye: 374,29 TL*Senelik İzin
ve Bayram: 33,61 TL'den oluşmaktadır. Davacının 10/2008 — 9/2009 arası dönem
ücret bordrolarına göre de davacının birim ücreti Toplu İş Sözleşmesi'nde belirlenen
şekilde brüt 1.562,42 TL'dir.

Toplu İş Sözleşmesi'nin 6/c maddede işçinin ücreti içinde vardiya primi, ikramiye,
senelik izin ve bayram alacaklarının ödenmesi kararlaştırıldığından, part time çalışan
işçilerin ayrıca Toplu İş Sözleşmesi'ndeki bu yardımlardan yararlanamayacağı
düzenlenmiştir. Ancak davacının tam süreli çalışan olduğu tespit edilmesi halinde,
davacının tam süreli çalışan işçi gibi alması gereken ikramiye, senelik izin ve bayram
yardım alacakları hesaplanmalı ancak işçiye ücreti içinde ödenen vardiya primi,
ikramiye, senelik izin ve bayram alacaklarının mahsubu ile fark alacaklar tespit
edilmelidir. Nitekim, mahkemece uyulan bozma ilamında da davacının çalışma şeklinin
belirlenerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir.

Mahkemece, belirtilen şekilde mahsup yapılmadan ikramiye, senelik izin ve bayram
alacaklarının hüküm altına alımmasının mükerrer ödemeve neden olacağının

gözetilmemesi hatalı olup bozma nedenidir.

Yine davacının kıdem tazminatına esas süresi de, davacının SGK kayıtlarındaki hizmet
süresi 9 yıl 25 gün olduğu ve davacının talebi gereği 15.01/2003-27.05.2010 tarihleri
arasında davacının çalışmasının kesintisiz olduğu kabul edilerek ve hizmet cetvelinde
görülen sürenin aksine 11 yıl 5 ay 3 gün olduğu ihtimallerine göre hesaplanmış,
mahkemece davacının talebi dikkate alınarak 11 yıl 5 ay 3 gün üzerinden hesaplama
yapan kısım tercih edilmiştir. Çalışma olgusunu ve süresini ispat yükünün davacıda
olduğu dikkate alındığında, davacının davalı işyerinde çalışmış olduğu fiili hizmet süresi
ve prime esas günleri dikkate alınarak, kıdem tazminatına esas süresinin 9 yıl 25 gün
olduğu kabul edilmelidir. Anılan yönler gözeltilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde
karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

İkinci bozma sonrasında yapılacak yargılamada, ikinci bozmaya konu kararın davacı
tarafından temyiz edilmediği göz ardı edilmemelidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA,
peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 17.02.2020 tarihinde
oybirliğiyle karar verildi.
