(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi 2019/720E. , 2020/7288K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
İLK DERECE

MAHKEMESİ : Soma İş Mahkemesi

TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR

A)Davacı İstemi

Davacılar asıl ve birleşen dosyalardaki dava dilekçeleri ve ıslah ile eş için 156.365,25 TL maddi,
190.000,00 TL manevi, çocuk Halil için 21.256,24 TL maddi, 145.000,00 TL manevi, çocuk Sıla
için 36.935,51 TL maddi, 145.000,00 TL manevi, çocuk Sümeyye için 40.342,45 TL maddi,
145.000,00 TL manevi, anne ve baba için 1.000,00'er TL maddi, 60.000,00'er TL manevi
tazminat talep etmişlerdir.

B)Davalıların Cevapları

Davalılar vekilleri davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.

C)İlk Derece Mahkemesi Kararı

İlk derece mahkemesince davalı .... açısından husumet nedeniyle davanın reddine, diğer davalılar
yönünden anne ve babanın maddi tazminat istemlerinin reddine, eş ve çocukların maddi tazminat
istemleri ile anne ve babanın manevi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 150.000,00 TL,
çocuklar lehine 130.000,00'er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

D)Bölge Adliye Mahkemesi Kararı

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nce verilen ilk kararda davalı ...'nün istinaf
başvurusunun esastan reddine, davacıların başvurusunun manevi tazminat vekalet ücreti
yönünden kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar
verildiği, anılan kararın davalı davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemiz'ce davalı ...
yönünden kararın bozulduğu, Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyulması ve bu yönde
yapılan araştırmadan sonra verilen temyiz incelemesine konu kararda ise davalı .... açısından
husumet nedeniyle davanın reddine, diğer davalılar yönünden anne ve babanın maddi tazminat
istemlerinin reddine, eş ve çocukların maddi tazminat istemleri ile anne ve babanın manevi
tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 150.000,00 TL, çocuklar lehine 130.000,00'er TL
manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

E)Temyiz Nedenleri

Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle davalı ... açısından davanın reddine karar verilmesinin hatalı
olduğunu, davacılar lehine maddi ve manevi tazminat verilirken murisle aralarında eylemli ve
gerçek bir bağ bulunup bulunmadığının araştırılmadığını, davacıların davalarını ispat
edemediklerini, davacıların bu konuda tanık dahi dinletmediklerini, İlk Derece ve Bölge Adliye
Mahkemesi kararlarında tazminatların neden bu kadar yüksek verildiğine dair davacılar özelinde
bir değerlendirme bulunmadığını, ceza dava dosyasında kendi çalışanlarının beraat ettiğini, diğer
davalı ... denetleme yetkilerinin bulunmadığını, asıl işveren olmadıklarını, maddi tazminat
yönünden usuli kazanılmış hakkın söz konusu olduğunu, maddi ve manevi tazminatın fazla
olduğunu, kaza tarihinden faiz verilmesinin hatalı olduğunu, Afad tarafından yapılan yardımların
tenzil edilmesi gerektiğini, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, maddi tazminat hesabına

olduğunu, kaza tarihinden faiz verilmesinin hatalı olduğunu, Afad tarafından yapılan yardımların
tenzil edilmesi gerektiğini, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, maddi tazminat hesabına
yönelik itirazlarının dikkate alınmadığını, özellikle peşin sermaye değerli gelir tenzilatında üçüncü
kişinin kusurunun yarısı dikkate alındığından müvekkilinin daha fazla tazminat ödemek
durumunda kaldığını, destek payları belirlenirken gelirin 9070'inin dağıtılmasının hayatın olağan
akışına aykırı olduğunu, kardeşler lehine manevi tazminat verilirken murisle aralarında eylemli
bağ bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini,kusurun hatalı tespit edildiğini,

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe

Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlerle temyiz kapsam ve
nedenlerine göre; davalı ...'nün aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının
reddine,

Dava, sigortalının iş kazası sonucunda vefatı nedeniyle yakınlarının maddi ve manevi zararlarının
giderilmesi istemine ilişkindir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, ruhsat sahibi ... olan ... yer altı sahasındaki kömür
üretim işinin davalı ... tarafından 22/07/2006 tarih ve 24046 yevmiye sayılı noter onaylı hizmet
alım sözleşmesi ile ... Tek. Elk. Mad. Tur. San.ve Tic. AŞ.'ne verildiği ancak 30/10/2009 tarihinde
davalı ...'nün muvafakati ile kömür üretim işinin aynı şartlar altında Soma Kömür İşletmeleri
A.Ş.'ne devredildiği, ilk derece mahkemesince 2014/1037 Esas sayılı dava dosyasında eldeki
dava dosyasında 09/05/2018 tarihinde yapılan keşif üzerine düzenlenen bila tarihli bilirkişi
raporunda davalı ... Kömür İşletmeleri A.Ş. ile davalı .... arasında organik bağ bulunduğu ancak
birlikte çalıştırma olgusunun bulunmadığı yönünde görüş bildirildiği, bölge adliye mahkemesince
aynı guruba ya da holdinge bağlı farklı tüzel kişiliği haiz şirketlerin iş kazaları veya meslek
hastalıklarından kaynaklanan hukuki sorumluluklarının, bünyesinde bulundukları holding ya da
gruptan bağımsız olduğu, holding ya da guruptaki diğer şirketlerin, kazalı işçinin işvereni olan
şirketin iş kazaları veya meslek hastalıklarından kaynaklanan hukuki sorumluluklarından ötürü
kural olarak sorumlu tutulamayacakları, ancak şirketler arasında organik bağın bulunduğu
durumlarda birlikte istihdamın mevcudiyeti veya işçinin işveren şirketten alacağının tahsilini
olanaksız hale getiren muvazaalı işlemlerin varlığı durumunda işveren şirketle birlikte diğer
şirketlerin de sorumlu tutulabileceği, somut olayda, keşif, sicil kayıtları ile faaliyet alanları
tamamen farklı olduğu anlaşılan Soma Holding AŞ. ile Soma Kömür İşletmeleri AŞ arasında-
ortaklık yapılarında benzerlik olsa veya organik bağ bulunsa dahi- birlikte istihdamın var
olduğunun söylenemeyeceği, TKİ ile Soma Holding arasında İş Kanunu 2. Maddesi anlamında
herhangi bir sözleşme bulunmadığı gerekçeleriyle davalı ... yönünden davanın reddine karar
verildiği anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin eki konumundaki Teknik Şartname'nin 2. maddesinde işin konusunun "i. maddede
cins, mevkii ve sınır koordinatları belirtilen sahadan, idare tarafından bir kısmı yüklenicinin
kullanımına bedelsiz olarak verilecek bina, tesis, makine, teçhizat, ve yeraltı galerileri ile
yüklenicinin temin edeceği ilave makine, teçhizat, tesis ve personel ile bütün masraflar
yükleniciye ait olmak üzere yeraltı işletme yöntemi ile kömür üretme işi" olarak tanımlandığı, bu
kapsamda sahada mevcut bulunan şalt tesisleri, jeneratör, karo sahası, vantilatör tesisi,
kompresör tesisi, tertip binası, işçi banyoları, lambahane, teshin merkezi, atölye, pres, kül tesisi,
kriblaj tesisi, nefeslik vb. gibi tesislerle, Teknik Şartname'nin EK-2 listesinde tanımlanan makine
ve teçhizat yüklenicinin kullanımına bedelsiz olarak bırakıldığı, EK-12 olarak tanımlanan listede
işin yapılacağı yeraltı maden ocağında idareye ait zincirli ve bant konveyörler bulunduğu
görülmektedir. Teknik Şartname'de yüklenici tarafından yapılacak iş programının ve işletme
projesinin davalı ...'ne sunulacağı, programın veya projenin yeterli bulunmaması halinde tespit
edilen noksanlıkların idarece verilen süre içerisinde giderileceği, idarece onaylanan uygulama
projesine yüklenicinin aynen uymak zorunda olduğu, uygulama projesinde ancak idarenin onayı

ile revizyon yapılabileceği, sözleşmenin eki olan Idari Şartnamenin /.3.2 maddesinde
yüklenicinin çalıştıracağı işletme müdürü, proje mühendisi, vardiya daimi nezaretçisi, teknik
nezaretçinin en az sayısı ve meslek kıdeminin davalı idare tarafından belirlendiği, Sözleşmenin
eki olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nin 11. maddesinde ise, idarenin, uygunsuz davrandığı,
görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında
sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların iş başından ve işyerinden
uzaklaştırılmasını isteyebileceği, yüklenicinin buna uymak zorunda olduğu kurallar getirilmiştir.
Dosya kapsamından meydana gelen iş kazası dolayısı ile alınan bilirkişi kusur raporlarının
tamamında ölen veya yaralanan sigortalılara kusur izafe edilmemiştir.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "İşverenin
Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4. maddesine göre;

"(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede;
a) Mesleki risklerin önlenmesi eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması,
organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin
değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b) İş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve
uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c) Risk değerlendirmesi yapar ve yaptırır.

ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğu göz önüne alır.
d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere
girmemesi için gerekli tedbirleri alır.

(2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını
ortadan kaldırmaz.

(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını
etkilemez.

(4) İşveren , iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.".

Aynı kanunun " Risklerden Korunma İlkeleri " kenar başlıklı 5. maddesine göre,

"(1) İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler gözönünde bulundurulur.
a)Risklerden kaçınmak.

b)Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek.

c) Risklerde kaynağında mücadele etmek.

ç) İşin kişilere uygun hale getirilmesi için işyerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı çalışma şekli ve
üretim metodlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun
sağlık ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek.

d) Teknik gelişmelere uyum sağlamak.

e) Tehlikeli olanı tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek.

f) Teknoloji, iş organizasyonu, çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili
faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek.

g)Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek.

ğ)Çalışanlara uygun talimatlar vermek."

Yine 6331 sayılı Kanun " Risk Değerlendirmesi; Kontrol, Ölçüm ve Araştırma" karar başlıklı 10.
maddesinde şu hüküm düzenlenmiştir.

"(1) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla
yükümlüdür. Risk değerlendirmesi yapılırken aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

a) Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu,

b) Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi,

c) İşyerinin tertip ve düzeni,

ç) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın

yanlama. sline

YE VEN ANA MY

2) İşveren, yapılacak risk değerlendirmesi sonucu alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile
kullanılması gereken koruyucu donanım veya ekipmanı belirler.

(3) İşyerinde uygulanacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, çalışma şekilleri ve üretim yöntemleri,
çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltecek ve işyerinin idari
yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir nitelikte olmalıdır.

(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların bu ortamda maruz
kaldığı risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların
yapılmasını sağlar."

Görüldüğü üzere, işverenin çalışanlarla ilgili sağlık ve güvenliği sağlama yükümlülüğünün
çerçevesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 4. maddesinde çizilmiştir. Bu çerçevede
işverenin, " Çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğu belirtildikten
sonra, yapacağı ve uymakla yükümlü bulunacağı bir takım esaslara yer verilmiştir. Bunun gibi 5.
maddede işverenin anılan yükümlülüklerle gerçekleştireceği koruma sırasında uyacağı ilkeler
belirlenmiştir. 10. maddede ise işyerinde sağlık ve güvenlik sağlanırken, işverenin yapacağı risk
değerlendirmesi çalışmasında dikkate almakla yükümlü bulunduğu hususlar belirlenmiştir. (HGK .
09/10/2013 tarih, 2013/21-102 Esas, 2013/1456 Karar )

Yukarıda yapılan bu açıklamalardan sonra 818 sayılı Borçlar Kanununun 332. maddesinin karşılığı
olarak çağdaş yaklaşımla düzenlenen 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 417. maddesinin 2.
fıkrasında; "İşveren, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi
almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçilerde iş sağlığı ve güvenliği konusunda
alınan her türlü önleme uymakla yükümlü" olacağı belirtilerek, İş Kanununun mülga 77/1.
maddesiyle bütünlük sağlandığı gibi 3. fıkrasında; "İşverenin yukarıdaki hükümler dahil kanuna
ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya
kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk
hükümlerine tabi" olduğu hükme bağlanmak suretiyle, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan
sorumluluğun hukuki niteliği konusunda tartışmalar sona erdirilmiş, sözleşmeye aykırılıktan
kaynaklanan ölüme ve vücut bütünlüğünün zedelenmesine veya kişilik haklarının ihlaline bağlı
zararların tazmininde sözleşmeden doğan sorumluluk hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

4857 sayılı İş Kanununun mülga 77. ve devamı maddelerini yürürlükten kaldıran 6331 sayılı İş
Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 4. ve 5. maddeleri işverenin yükümlülüklerini, 19. madde de
çalışanların yükümlülüklerini çağdaş anlaşıyla daha ayrıntılı ve somut olarak ortaya koymuş ve
kusur sorumluluğunun sınırlarını kusursuz sorumluluğun sınırlarına yaklaştırmıştır.

6331 sayılı Kanunun 4. ve 5. maddeleri ile buna uygun olarak çıkarılan iş sağlığı ve güvenliği
yönetmelikleri (o hükümlerini (işverenin (sorumluluğunu ( objektifleştiren (kriterler (olarak
değerlendirmek gerekmektedir. Bu sebeple mevzuatta yer alan tenik iş kurallarına uyulmaması
işverenin kusurlu davranışı olarak kabul edilmelidir. Ancak işveren sadece anılan yazılı kurallara
değil, yazılı olmayan ve teknolojinin gerekli kıldığı önlemlere aykırı davrandığında da kusurlu
görülerek oluşan zararı karşılamalıdır.

Öte yandan objektifleştirilen kusur, kusur sorumluluğunu kusursuz sorumluluğa yaklaştırsa da,
onu kusursuz sorumluluk haline dönüştüremez. Çünkü, bazı istisnalar dışında işverenin
sorumluluğu için kusurun varlığı şarttır. Ancak Türk Borçlar Kanununun 417/2. maddesi, Anayasa
ve 6331 sayılı Kanun hükümleri objektifleştirilmiş kusur sorumluluğu ilkesi gereğince işverenin
sorumluluğunu oldukça genişletmiştir.

İşvereni, zararlandırıcı olay nedeniyle sorumluluktan kurtaracak olan durum, eylem ile meydana
gelen zarar arasındaki uygun illiyet bağının kesilmesidir. Kusursuz sorumlulukta olduğu gibi kusur
sorumluluğunda da illiyet bağı; mücbir sebep, zarar görenin ve üçüncü kişinin ağır kusuru
nedenleriyle kesilebilir. Uygun illiyet bağının kesildiğinin ispatı halinde, işverenin sorumluluğuna
gidilmesi mümkün değildir. (HGK, 20/03/2013 tarih, 2012/21-1121 Esas, 2013/386 Karar)

Yargılamaya konu ihtilafın sağlıklı biçimde çözülmesi için asıl işveren-alt işveren kavramlarıyla,
somut uyuşmazlık için önem arzettiğinden, holding ve şirket topluluklarının işveren niteliği
konularının açıklanmasında fayda vardır.

4857 sayılı Kanun'un 2.maddesine göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi,
işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren,
işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.

İş Kanunu'nun 2.maddesinin 7.fıkrasına göre bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya
hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği
ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini
sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye
asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile
ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş
sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

4857 sayılı Kanun'un 2/7.maddesi ile işçilerin İş Kanunu'ndan, sözleşmeden ve toplu iş
sözleşmesinden doğan hakları koruma-güvence altına alınmak istenmiştir. Aksi halde, 4857 sayılı
Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüklerinden kurtulmak isteyen işverenlerin işin bölüm veya
eklentilerini muvazaalı bir biçimde başka kişilere vermek suretiyle yükümlülüklerinden kaçması
mümkün olurdu.

Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu "müteselsil sorumluluktur". Asıl işveren,
doğrudan bir hizmet sözleşmesi bulunmamakla birlikte İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrası
gereğince alt işverenin işçilerinin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle uğrayacakları maddi
ve manevi zarardan alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle meslek
hastalığına veya iş kazasına uğrayan alt işverenin işçisi veya ölümü halinde mirasçıları tazminat
davasını müteselsil sorumlu olan asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açabilecekleri gibi
yalnızca asıl işverene veya alt işverene karşı da açabilirler.

Öte yandan asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşme ile iş kazası veya meslek
hastalığına bağlı maddi ve manevi tazminat sorumluluğunun alt işverene ait olduğunun
kararlaştırılması; bu sözleşmenin tarafı olmayan işçi veya mirasçıları bağlamaz.

Birlikte istihdam grup şirketlerinde ortaya çıkan bir çalışma biçimidir ve bu çalışma biçiminde
işçilerin bir kısmı aynı anda birden fazla işverene ve birlikte hizmet vermektedirler. Daha çok
yönetim organizasyonu kapsamında birbiriyle bağlantılı olan bu şirketler aynı binalarda hizmet
verebilmekte ve bir kısım işçiler işgörme edimini işverenlerin tamamına karşı yerine
getirmektedir. Tüm şirketlerin idare müdürlüğünün aynı şahıs tarafından yapılması, şirketlerin
birlikte kullandığı işyerinde verilen muhasebe, güvenlik, ulaşım, temizlik, kafeterya ve yemek
hizmetlerinin yine tüm işverenlere karşı verilmiş olması buna örnek olarak gösterilebilir. Bu gibi
bir ilişkide, işçi ve işverenler arasında tek bir iş ilişkisi vardır. Ancak bu ilişki başlangıçta bu
şekilde kurulmuştur.

İş sözleşmesine katılmada ise, başlangıçta tek bir işverenle kurulan iş ilişkisine zamanla diğer bir
iş veren katılmakta ve işçi iş görme edimini bu katılan şirkete karşı da yerine getirmektedir.
İşçinin ilk işvereni ile bağlantısı kopmamakta, iş sözleşmesinin devri değil, işveren tarafında bir
çoğalma söz konusu olmaktadır. Bu durumda da tek bir iş ilişkisi vardır.(M.Alp.İş Sözleşmesinin
Devrinde Bazı Sorunlar.DEÜ.Hukuk Fakultesi Dergisi.Cilt 9.Özel Sayı, 2007.5:197).

Holding ve şirket guruplarının bünyesinde her biri bağımsız tüzel kişiliğe ve hukuki varlığa sahip
şirketler yer alır, her ne kadar bir holding orada çalışanların aidiyet duygusu bakımından ve
personel organizasyonunda, insan kaynaklarında vb.konularda ortaya çıkan ilkeler ve
uygulamalar açısından bir bütünlük arz etse de, bu holdinge veya şirket gruplarına
(topluluklarına) bağlı her şirket hukuki yapıları bakımından ayrı ayrı birer işveren niteliğini taşır.
Dolayısıyla holdinge bağlı şirketlerde çalışan işçilerin işvereni hukuken holding veya şirket

topluluğu değil iş akdinin tarafı olan şirkettir. Buna göre, aynı guruba ya da holdinge bağlı farklı
tüzel kişiliği haiz şirketlerin iş kazaları veya meslek hastalıklarından kaynaklanan hukuki
sorumlulukları, bünyesinde bulundukları holding ya da gruptan bağımsızdır. Yani holding ya da
guruptaki diğer şirketler, kazalı işçinin işvereni olan şirketin iş kazaları veya meslek
hastalıklarından kaynaklanan hukuki sorumluluklarından ötürü kural olarak sorumlu tutulamazlar.
Ancak şirketler arasında organik bağın bulunduğu durumlarda, birlikte istihdamın mevcudiyeti
veya işçinin işveren şirketten alacağının tahsilini olanaksız hale getiren muvazaalı işlemlerin
varlığı durumunda işveren şirketle birlikte diğer şirketler de sorumlu tutulabilir.(Süzek, Sarper. İş
Hukuku. Yenilenmiş 12. Bası. İstanbul. 5:158)

Somut olayda, üretim aşamalarında davalı ... tarafından bedelsiz olarak yükleniciye bırakılan
makine ve teçhizatların da kullanılması, davalı ...'nün kendisine sunulan iş programını veya
projeyi yeterli bulunmaması halinde tespit edilen noksanlıkların davalı tarafından verilen süre
içerisinde giderilmesi zorunluluğu, yüklenicinin çalıştıracağı işletme müdürü, proje mühendisi,
vardiya daimi nezaretçisi, teknik nezaretçinin en az sayısı ve meslek kıdeminin davalı idare
tarafından belirlenmesi, idarenin, uygunsuz davrandığı, görevlerini yerine getirmekte yetersiz
olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve
nitelikteki elemanların iş başından ve işyerinden uzaklaştırılmasını isteyebilmesi gibi tespitler
karşısında anahtar teslimi olarak kabul edilemeyecek bir sözleşme ile kendisine olağan denetim

sınırlarını aşacak şekilde yetkiler tanınmış olan davalı ...'nün 4857 sayılı yasa'nın 2. maddesi
gereğince asıl işveren, diğer davalı ... Kömür İşletmeleri AŞ.'nin ise alt işveren olarak kabul
edilmesi gerektiği, ticaret sicil kayıtlarına göre kaza tarihi itibariyle .... ile Soma Kömür

İşletmeleri A.Ş.'nin şirket merkezlerinin aynı adreste bulunduğu, davalı ..'in iki ortaktan
oluştuğu, bu ortakların Alp Gürkan ve Can Gürkan oldukları, davalı .."in yönetim kurulu
başkanının Alp Gürkan, yönetim kurulu başkan yardımcısının ise Can Gürkan olduğu, yine Soma
Kömür İşletmeleri A.Ş.'nin paydaşlarının Alp Gürkan, Can Gürkan ve bunlar dışındaki diğer birkaç
gerçek ve tüzel kişi oldukları, Holding'in yönetim kurulu başkan yardımcısı Can Gürkan'ın kaza
tarihinde Soma Kömür İşletmeleri A.Ş'nin yönetim kurulu başkanı olduğu, buna göre adı geçen
her iki davalı arasında organik bağ bulunduğu, bu nedenle ...'nin de hüküm altına alınan
tazminatlardan sorumlu tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bunun yanında, gerek mülga BK'nun 47 ve gerekse yürürlükteki 6098 sayılı TBK'nun 56.
maddesinde hakimin bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın
özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene veya ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak
uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebileceği öngörülmüştür. Hakimin manevi zarar
adı ile zarar görene veya ölenin yakınlarına verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun
olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek
tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek
hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun
amacına göre belirlenmelidir.

Manevi tazminat davalarında, gelişmiş ülkelerde artık eski kalıplardan çıkılarak caydırıcılık
unsuruna da ağırlık verilmektedir. Gelişen hukukta bu yaklaşım, kişilerin bedenine ve ruhuna
karşı yöneltilen haksız eylemlerde veya taksirli davranışlarda tatmin duygusu yanında caydırıcılık
uyandıran oranlarda manevi tazminat takdir edilmesi gereğini ortaya koymakta; kişi haklarının
her şeyin önünde geldiğini önemle vurgulamaktadır.

Bu ilkeler gözetildiğinde; aslolan insan yaşamıdır ve bu yaşamın yitirilmesinin yakınlarında açtığı
derin ızdırabı hiçbir değerin telafi etmesi olanaklı değildir. Burada amaçlanan sadece bir nebze
olsun rahatlama duygusu vermek; öte yandan da zarar veren yanı da dikkat ve özen göstermek
konusunda etkileyecek bir yaptırımla, caydırıcı olabilmektir.(HGK 23.6.2004, 13/291-370)

Manisa ili Soma ilçesinde bulunan ... yeraltı maden ocağında 13/05/2014 tarihinde meydana

milam sarman mışa İsmemes in İma umamanmın 2004 iainin Zifimiinm en AOE İllealtmim esasmlammmamanmı sami sasballe

eg ga e e e e e a e ağ
son yüz yılın en büyük iş kazalarından birisi olan bu iş kazasının yalnızca iş kazasına
uğrayanlarda veya kazalıların yakınlarında değil toplumun tamamında derin bir üzüntü meydana
getirdiği, bu kapsamda Soma maden kazası gibi toplumu derinden etkileyen facialarda hüküm
altına alınan manevi tazminat tutarları değerlendirilirken manevi tazminatın caydırıcılık
unsurunun öne çıkması gerektiği kabul edilmelidir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, ölenin olayda kusurunun bulunmadığının anlaşılıp iş
kazasının meydana gelmesinde kusuru bulunanlar arasındaki kusur dağılımının ilerde kendi
aralarında açılabilecek rücu davasında yeniden değerlendirilmesinin mümkün bulunmasına,
temyizin kapsam ve nedenlerine göre bölge adliye mahkemesi kararında sair yönlerden bir
yanlışlık yok ise de, davalılar Soma Kömür İşletmleri A.Ş. ile .... arasındaki organik bağ nedeniyle
davalı ....'nin de hüküm altına alınan tazminatlardan sorumlu tutulması gerektiği gözden
kaçırılarak kendisine husumet yöneltilemeyeceğinden bahisle adı geçen şirket hakkındaki davanın
reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve
yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün bu yönleri amaçlayan temyiz
itirazları kabul edilmeli, Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100
sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye
Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalı TKİ'ye iadesine
28/01/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
