10. Hukuk Dairesi 2024/6820E. , 2024/7825K.
o

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/420 E., 2023/1359 K.

KARAR : Esastan red

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 33. İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/427 E., 2021/305 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece
Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye
Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre,
temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin
kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki
belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 21.03.2012 tarihinden iş akdini haklı feshettiği 06.09.2018
tarihine kadar davalı iş yerinde Fizyoterapist olarak görev aldığı; davacının, görev aldığı kurum özel eğitim
kurum statüsünde olup Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak çalıştığı; davacı ile işveren arasında birer yıllık
sürelerle iş sözleşmesi imzalandığı; sözleşmeler, her yılın sonunda yenilendiği; iş yerinin 2015 yılında el
değiştirdiği; ancak davacının, hem sigortalısı hem de sözleşmesi kesintisiz olarak devam ettiği; imzalanan
sözleşmede, kanuna ve gerçeğe aykırı şekilde davacının ücreti asgari ücret üzerinden gösterildiği; ancak
davacı aynı iş yerinde bilfiil çalışan 6 yıllık deneyime sahip bir fizyoterapist olarak asgari ücret almamakta
3.100 TL ücret aldığı; davalı işverenin, davacının sigorta primlerini asgari ücret üzerinden yatırarak davacıyı
zarara uğrattığı; davacının, çalıştığı iş yerinde maaş ödemeleri, eksik sigorta primi ödeme uygulaması
nedeniyle asgari ücret kadarı banka üzerinden geri kalan miktarının elden yapıldığı; davacının, ücretinin
asgari ücrete denk gelen miktarının banka hesabına yatmakta geri kalan bedel ise elden verildiği; davalı
şirketin hukuk düzeninin işverene yüklediği asli yükümlülük olan prim ödeme borcuna aykırı davrandığı
iddiasıyla davacının prime esas kazancının tesbitine ve toplam çalışma yılına ait eksik yatırılan sigorta
primlerinin davalılarca tamamlattırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
1.Kurum vekili aşamalarda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; şirket ile 21.03.2012 tarihinde imzalanan hizmet sözleşmesine
istnaden davacının işveren bünyesinde fizyoterapist olarak çalışmaya başladığı, şirketin 12.11.2015
tarihinde devri sözleşmesi ile el değiştirdiği ancak davacının pozisyonunda herhangi bir değişiklik olmadığı,
imzalanan sözleşmeler uyarınca çalışmaya devam ettiği, en son 16.03.2018 tarihinde davacı ile davalı
arasında sözleşme imzalandığı, davalının sözleşmedeki bütün yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerinde
getirdiği, sözleşmede belirlenen ücrete esas sigorta primlerinin de Sosyal Güvenlik Kurumuna zamanında
tam olarak ödendiği, ilk imzalanan 21.03.2012 tarihli sözleşme ile son imzalanan 16.03.2018 tarihli hizmet
sözleşmesinde de aylık ücretin ne kadar olacağının açıkça belirtildiği, davalının sözleşmelerde belirlenen
miktarları zamanında ve eksiksiz bir biçimde davacıya ödediği savunmasıyla davanın reddine karar
verilmesini talep etmiştir.

HI.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; 22.09.2020 tarihli bilirkişi raporunda denetmen tarafından saptanan
hususlar ve TÜİK verileri değerlendirilerek hesaplama yapıldığı, davacının ücret bordrolarını imzaladığı ve

MAL eN AL İS A le e. a. ASAR NAM ae 0 AL e eş

Ilk Derece Mahkemesi tarafından; 22.09.2020 tarihli bilirkişi raporunda denetmen tarafından saptanan
hususlar ve TÜİK verileri değerlendirilerek hesaplama yapıldığı, davacının ücret bordrolarını imzaladığı ve
bordroların imzalanması halinde aksinin yazılı delille kanıtlanması gerektiği, davacı bordroyu aşan ödemeler
aldığını ileri sürmüş ve denetmen tarafından da bu husus saptanmış olup yazılı delil başlangıcı niteliğinde ki
kayıtlarla değerlendirilerek bilirkişi raporunda ki hesaplamaya itibar edildiği gerekçesiyle davanın kısmen
kabulü ile, davacının 21.03.2012 - 30.06.2012 tarihleri arasında 1.802,24 TL, 01.07.2012 - 31.12.2012
tarihleri arasında 1.912,03 TL, 01.01.2013 - 31.05.2013 tarihleri arasında 1.989,49 TL, 01.06.2013 -
30.06.2013 tarihleri arasında 1.989,49 TL, 01.07.2013 - 31.12.2013 tarihleri arasında 2.076,71 TL,
01.01.2014 - 30.06.2014 tarihleri arasında 2.177,35 TL, 01.07.2014 - 31.07.2014 tarihleri arasında
2.305,40 TL, 01.08.2014 - 31.12.2014 tarihleri arasında 2.305,40 TL, 01.01.2015 - 30.06.2015 tarihleri
arasında 2.442,64 TL, 01.07.2015 - 31.12.2015 tarihleri arasında 2.589,00 TL, 01.01.2016 - 31.08.2016
tarihleri arasında 2.937,43 TL, 01.09.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasında 3.348,36 TL, 01.01.2017 -
31.12.2017 tarihleri arasında 3.613,65 TL, 01.01.2018 - 06.09.2018 tarihleri arasında 4.125,97 TL prime
esas kazanç üzerinden davalı işverenlik bünyesinde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum
vekili istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıya eksik sigorta primi ödeme uygulaması nedeniyle
ücretinin asgari ücret kadarlık kısmının banka üzerinden, geri kalan kısmın elden ödendiği, bilirkişi
raporunda bulunan hesaplamaların hatalı olduğu, bu hata nedeniyle davanın kısmen kabul edildiğini ve
aleyhe vekalet ücretine hükmedildiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne
karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; ücret ispatında serbestlik bulunmadığı, yazılı delille
ispat edilmesi gerektiği, davalı kabul edilmemeleri nedeniyle kısmen red nedeniyle vekalet ücreti takdir
edilmemesinin isabetsiz odluğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar
verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına 21.03.2012 -
20.12.2018 arası 1070501.06 sicil sayılı davalıya ait işyerinden kuruma hizmet bildirildiği, bu hizmetlerin
21.03.2012 - 31.05.2013, 01.01.2015 - 20.12.2018 arası dönemin asgari ücretten 01.06.2013 -
31.12.2014 arası aylık 1.200,00 TL SPEK üzerinden bildirildiği, ücret bordrolarının Kuruma bildirilen SPEK ler
ile uyumlu olduğu, 2018/9 ay dışındaki bordroların imzalı olduğu, 21.03.2012 tarihli taraflar arasında
imzalanan ve milli eğitime sunulan belgede ders saat ücretinin 9,26 TL, 22.03.2013 tarihli belgede ders
saatinin 10,33 TL, 22.03.2014 tarihli belgede ders saatinin 10,79 TL, 22.03.2015 tarihli belgede ders
saatinin 11,10 TL, 22.03.2016 tarihli belgede ders saatinin 12,43 TL, 16.03.2018 tarihli belgede ders
saatinin 12,80 TL brüt olarak belirtildiği, girilecek ders saatinin haftalık 40 saat olarak belirtildiği, davacı ve
eşi adına yapılan ödemelere ilişkin banka kayıtları olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine
karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahi Kurum vekili temyiz
isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, prime esas kazançların tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk

1. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlı Sigortası Kanunu'nun 80 inci
maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:

"4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki
şekilde belirlenir.

a) Prime esas kazançların hesabında;

1) Hak edilen ücretlerin,

2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler
tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde
belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas
alınır.

b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem
tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa
tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler
tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı
asgari ücretin Yo 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları,
prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine
geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi
tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.

d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği
ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle
prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere
üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi
işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan
ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi
durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın
kazancına dahil edilir. Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının
kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz
ve 102 nci madde hükümleri uygulanmaz."

2. 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin ilgili 9 uncu fıkrası şöyledir:

"Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen
veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan
başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların
mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır."

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 üncü maddesinin ilgili 1 numaralı fıkrası şöyledir:

"(1) Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası
amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını
geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan
kurtarma gibi bir nedenle ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz."

4. 6100 sayılı Kanun'un ilgili 201 inci maddesi şöyledir:

"(1) Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak
veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile
tanıkla ispat olunamaz."

3. Değerlendirme

1.Hizmet tespiti davalarının yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde mahkeme
kararında belirtilen aylık kazanç toplamlarının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu nedenle sigortalının
ücretinin ve davalı ... Kurumuna davalı işveren tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının
belirlenebilmesi amacıyla prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

2. Hizmet tespiti davalarının niteliği gereği çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık
ücretin ispatında bu denli serbestlik söz konusu değildir. Ücretin ispatında Hukuk Genel Kurulu'nun
2005/409-413, 2010/480-523, 2011/608-649 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, 6100 sayılı Kanun'un
200 ünci maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının, yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu
bulunmaktadır. Ücret miktarı maddelerde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin;
hukuksal geçerliliği haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti
gösteren para makbuzları, banka kayıtları, usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi
belgelerle ispatı mümkündür.

3. Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen
çalışma süresine ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesi
mümkündür. Eğer ispat sınırının altında kalan ücretler, yine işçinin imzası bulunan belgelere dayanıyorsa
6100 sayılı Kanun'un 201 inci maddesi uyarınca aksinin yazılı delillerle ispatlanması gerekecektir.

4. 5510 sayılı Kanun 82 nci maddede prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı
gösterilmiştir. Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük
kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst
sınır üzerinden hesaplanır.

5. Somut olayda; 21.03.2012 - 06.09.2018 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde fizyoterapist
olarak bildirimleri bulunan davacı, prime esas kazancının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi tarafından, davalı Kurum denetimi sonucu hazırlanan 10.07.2019 tarihli raporla
davacının banka kayıtlarına göre belirlenen ancak bildirimlerde yer verilmeyen 2016 yılı 12 - 2018 yılı 8
aylar arasındaki bir kısım aylardaki ödemeler esas alınarak davacının prime esas kazancının davaya konu
dönemin tümünde eksik bildirildiği kabulüyle talebin kısmen kabulüne karar verilmiştir. Ne var ki denetim
raporunda banka kayıtlarına göre tespiti yapılan aylar dışında kalan dönemlerde davacının prime esas
kazancının 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında düzenlenen esaslar kapsamında eksik
ödendiğinin ispat edilemediği açıktır. Bu nedenle davalı Kurum kayıtlarıyla karşılaştırılarak söz konusu aylar
dışındaki dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul
ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge
Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine
gönderilmesine,

08.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
