22. Hukuk Dairesi 2019/8074E., 2020/259K.
o

"İçtihat Metni"
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ : 9. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ: SENDİKA KANUNLARINDAN KAYNAKLANAN

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı
vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası
için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi,
gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:Davacı vekili; dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait
işyerlerinde yağlı tohum kırım, eleme, presleme, küspe, rafine yağ işleme ve
depolama, bitkisel yemeklik sıvı ve margarin yağ üretimi ve satışı işlerinde faaliyet
gösterildiğini, 22/12/2016 tarihinde ... Cad. ... ... /... adresindeki işyerinde yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen rapor esas alınarak yapılan işkolu tespitinin
17/02/2017 tarihli Resmi Gazetede ilan edildiğini, müfettiş tespitinin ... 'daki yönetim
binasında yapıldığını, ...,...,...,... /... ve ... 'deki işyerlerinde mahallen inceleme
yapılmadığını, ... ... 'deki işyerinde sıvı yemeklik yağ üretiminin nötralizasyon,
topraklama, deoderize, vinterizasyon, dolum, ambalajlama işlerinin yapıldığını, 302
işçi çalıştığını, lojistik ve güvenlik firması alt işveren işçilerinin de çalıştığını,
Kemalpaşa'da şirketin ve talep halinde 3. şahısların dış ticarete konu mallarının
gümrük gözetimi altındayken depolamasının, muhafaza ve gümrük işlerinin yapıldığını,
... Tesisleri'nde yağlı tohum kabuğu kırım, ayrıma eleme, presleme ve küspe üretimi
yapıldığını, ... 'deki işyerinde yağ süzme rafinerisi olduğunu ve şişeleme bölümü
bulunduğunu, bu işyerinde 15 işçi çalıştığını, İstanbul'da satış operasyon işlemlerinin
yürütüldüğünü, işyerinde ve işletmede yapılan işlerin birden fazla işkoluna girdiğini,
işletme geneline münhasır gıda işkolunda tespit yapılmasının hatalı olduğunu,
Bornova'daki işyerinde sıvı ve margarin yağ dolum paketleme, sevk ve taşımacılık
işleri ile şirket yönetimi büro işlerinin yapıldığını, işkolu tespitinde diğer işyerlerinin
kayden işletme dahili gibi kabul edildiğini, farklı işkollarına girdiğinin dikkate
alınmadığını ileri sürerek işkolu tespit kararının iptaline karar verilmesini talep
etmiştir.Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili istinaf kanun yoluna
başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Temyiz:Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili temyiz kanun yoluna
başvurmustur.Gerekce:Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu

AŞ PYAR ŞA KA
Temyiz:Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili temyiz kanun yoluna
başvurmuştur.Gerekçe:Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu
İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 üncü ve 5 inci maddeleri kapsamında işkolu tespitine
itiraza ilişkindir.

Türk toplu iş hukukundaki normatif düzenlemelerde işkolu kavramı önemli bir yer
tutmaktadır. 6356 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesine göre, sendikalar kuruldukları
işkolunda faaliyette bulunurlar. İşkolunun belirlenmesi konusunu düzenleyen 6356
sayılı Kanun'un 5 inci maddesine göre, işkolu tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca yapılacaktır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan tespit ile
ilgili kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakip, bu tespite karşı ilgililer, onbeş
gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür.

6356 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre, işkolları, Kanuna ekli
(1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bir işyerinde
yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Yine aynı
maddede, bir işkoluna giren işlerin neler olacağının, işçi ve işveren
konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde
bulundurularak, yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.İşkolu kavramı sendikaların
faaliyet alanlarını belirleyen temel bir öğedir. Birbirine benzer işler bir hukuki kalıp
altında toplu iş hukukuna sunulmaktadır.İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas
alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun
2 nci maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve
hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak
belirtilmiştir. İşyerinin sınırlarının saptanmasında “işyerine bağlı yerler” ile “eklentiler”
ve “araçların” bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin
mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi
yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda “amaçta birlik”, aynı
teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile “yönetimde
birlik”, O aynı yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı
düzenlenmiştir.İşkolu tespit davalarında, her işverenin işyerinin bağımsız işyeri olarak
kabul edilip, o işyerinde yapılan işlerin niteliği itibarıyle işkolu tespiti gerekir. Alt
işverenin işkolu tespiti asıl işverenin yaptığı işe göre belirlenmez. Alt işverenin işkolu
tespitinin, asıl işverenden ayrı olarak yapılması gerektiği gibi, alt işverene ait işyerinde
yapılan işlerin, asıl işverene ait işyerinde yapılan işlere yardımcı iş olarak
değerlendirilmesi de doğru olmaz. 6356 sayılı Kanun'un 4/2. maddesinde öngörülen,
bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerin de, asıl işin dâhil olduğu işkolundan
sayılacağı kuralı, bir işyeri sınırları ve organizasyonu içerisinde yürütülen işler için
önem taşır. Yoksa birbirinden ayrı işyerlerinde farklı işkoluna giren işler yapılıyorsa asıl
iş yardımcı iş kavramı geçerli olmaz. Alt işveren işçileri ise, alt işverene ait bağımsız
işyeri çalışanları olduklarından, bağlı bulundukları işkolunun, asıl işverenden ayrı
olarak belirlenmesi gerekir. Nitekim 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi
Kanunu'nun 4 üncü maddesinin gerekçesinde “Bir işyerinde yürütülen yardımcı işin alt
işveren tarafından üstlenilmesi halinde, bu iş artık asıl işveren yönünden yardımcı iş
olarak kabul edilemez. Bu işler alt işveren bakımından asıl iş kabul edilir ve işkolu
buna göre belirlenir” şeklinde anılan durum açık olarak belirtilmiştir.Bu genel
açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.Somut olayda,
... tarafından 17/02/2017 tarihli Resmi Gazete'de vavımlanan tespite göre, ... ve

Deterjan Sanayi A.Ş.'de yapılan incelemede; ... Mh. ... Cd. ... /... adresindeki
işyerinde hammadde olarak gelen ayçiçek, kanola, mısır, palm, zeytin ve pamuk
yağlarının rafine edildikten sonra sıvı yağ bölümünde dolum, şişeleme ve
paketlemesinin yapıldığı, margarin bölümünde katı yemeklik yağın üretilerek
paketlendiği, bu üretim aşamalarından sonra nihai ürün olarak ayçiçek yağı, mısır
yağı, kanola yağı, zeytinyağı ve margarin elde edildiği, asıl iş olan üretim işine
yardımcı iş olarak da üretilen bu yağların depolanması, satışı ve sevkiyatının yapıldığı,
aynı işverenliğe bağlı ... ... /... adresindeki ve... Sok....... Mah. ... /... adresindeki
işyerlerinde üretilen sıvı ve katı yağ ürünlerinin satış ve pazarlamasının yapıldığı, ...
Köyü... Mah. ... /... adresindeki işyerinde üretimde kullanılan hammaddeler ile nihai
ürünlerin depolandığı, ... Cad....... /... adresindeki işyerinde işverenlikçe üretilen nihai
ürünlerin depolanması ve sevkiyatı işinin yapıldığı,... Bulvarı ... Organize Sanayi
Bölgesi ... /... adresindeki işyerinde zeytinyağının şişelenmesi, paketlenmesi ve
depolaması işinin yapıldığı, bu işyerlerinde yapılan işlerin de asıl işe yardımcı işler
mahiyetinde olduğu, bu nedenle yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliğinin 02 sıra
numaralı "Gıda sanayi” işkolunda yer aldığına dair işkolu tespit kararı verilmiştir.İlk
Derece Mahkemesince endüstri mühendisi ve iki hukukçu bilirkişi ile birlikte dava
konusu birimlerden sadece ... /... adresinde yer alan birimde yapılan inceleme ile
sonuca gidilerek davanın reddedildiği ve bu suretle kurulan hükme yönelik istinaf
başvurusunun esastan reddedildiği anlaşılmaktadır.Bu noktada ifade etmek gerekir ki,
dava konusu birimlerde yapılan işin niteliği, yürütülen faaliyetin kapsamı, iş müfettişi
raporu ile keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde yapılan tespitler karşısında, İlk
Derece Mahkemesince yetersiz bilirkişi raporu ile sonuca gidilmesi isabetsizdir.İşkolu
tespitine konu birimlerde yürütülen faaliyetin kapsamı ve itiraz konusu hususlar
dikkate alındığında, İlk Derece Mahkemesince kimya mühendisi, gıda mühendisi ve
endüstri mühendisi bilirkişilerin içinde yer aldığı teşkil edilecek heyet aracılığı ile tespit
konusu birimlerin tamamında yeniden keşif icra edilmeli, yargı çevresi dışında bulunan
mahallerde de yürütülen faaliyetin niteliğine uygun uzmanlığa sahip bilirkişi aracılığı ile
istinabe suretiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmalı, tespit konusu birimlerde imal
edilen nihai ürünler ve hizmetler sayısal verilere dayalı olarak somut şekilde
saptanmalı, üretim sürecinde kullanılan yöntemler değerlendirilmeli, tespit konusu
birimlerin tek bir işyeri yahut ayrı ayrı işyerleri niteliğinde olup olmadığı tespit edilmeli,
bu tespitler bağlamında imal edilen nihai ürünlerin ve hizmetlerin amacı da gözetilerek
İşkolları Yönetmeliği'nde yer alan düzenlemeler çerçevesinde yürütülen ağırlıklı faaliyet
belirlenmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.Anılan hususlar gözetilmeksizin,
eksik inceleme sonucunda ilk derece mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu
karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararı hatalı olup bozmayı
gerektirmiştir. Sonuç:Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan
kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA,
dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir
örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz
karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 14/01/2020 tarihinde oybirliğiyle olarak
karar verildi.

