10. Hukuk Dairesi 2024/7315E. , 2024/6831kK.
o

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/627 E., 2023/857 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/271 E., 2020/46 K.

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince
davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan
reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve
diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar
verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip
gereği düşünüldü:

1. DAVA
Davacı vekili özetle; davacının içinde bulunduğu ve davalı şirkette çalışırken 21.07.1995 tarihinde meydana
gelen kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

111. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, SGK kayıtları, ilgili mevzuat hükmü ve
Gaziantep 5. İş Mahkemesinin 25.10.2018 tarihli, 2016/238 Esas ve 2018/358 Karar sayılı kararı birlikte
değerlendirildiğinde, Gaziantep 5. İş Mahkemesinin 25.10.2018 tarihli, 2016/238 Esas ve 2018/358 Karar
sayılı kesinleşmiş kararının, Mahkememiz açısından kesin delil niteliğini haiz olduğu ve davanın tarafları ile
Mahkemeyi bağlayıcı nitelikte bulunduğu ve davacının, davalı ... Kalıp Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait
1004534 sicil numaralı iş yerinde geçirdiğini iddia ettiği kaza tarihi olan 21.07.1995 tarihinde sigortalı
olmadığı, mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci maddesi gereği yasal şartların oluşmaması
nedeni ile iddia olunan kaza olayının iş kazası olarak değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı
anlaşıldığından, davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde
bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; usul ve yasaya aykırı verilen kararın istinaf incelemesi neticesinde
kaldırılmasına ve haklı davalarının kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde
görülerek istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

görülerek istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde
bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Temyiz eden davacı vekili özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın
bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370
ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 3, 11 ve 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

Hizmet tespit davası, sosyal güvenlik kurumuna hizmet süreleri eksik bildiri-len, sürekli çalışmasına rağmen
işe giriş çıkış yaptırılan, SGK girişleri geç yaptırılan veya sigortasız çalıştırılan işçilerin işverene karşı açacağı
ve Kurumunda önce 6552 sayılı Kanun, sonra ise 7036 sayılı İMK uyarınca fer'i müdahil kabul edildiği dava
türüdür.

Hizmet tespit davalarında, uzun vadeli sigorta kolları kapsamında sigortalı olarak bildirilmeyen süre, yeni
prim ödeme gün sayısı, prime esas kazanç miktarı tespit edilir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununda da hizmet akdine dayalı çalışanlar bakımından Kanunun 86 ncı maddesinde hizmet
tespiti davası açılabileceği düzenlenmiş, kendi namına çalışanlar bakımından benzer bir düzenlemeye yer
verilmemiştir. Bu nedenle davayı sadece 4/a'lılar açabilecektir. Bu davayı açabilecek olanlar bakımından
ayırıcı unsur hizmet akdi ile çalışmadır. Hizmet akdinin tespitinde ise ayrıcı unsur bağımlılık unsurudur. Bu
nedenle kişisel bağımlılık ilişkisi var olan, hizmet akdi ile çalışan sigortalılar hizmet tespit davasını
açabilecektir.

İş kazası tespiti ise "işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya
vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen özre uğratan olayın sigortalı tarafından tespiti istemidir. İş kazası
tespiti kısa vadeli sigorta kollarından yararlanan sigortalılar içinde öngörüldüğünden, uzun vadeli sigorta
kollarına tabi olarak hizmet akti ile çalışanlar yanında kendi nam ve hesabına çalışanların isteyebilecekleri
gibi işyerinde çırak, mesleki eğitim gören veya staj yapanlar da isteyebilecektir.

Davacının iş kazasını tespit istediği tarihte yürürlükte olan 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 3 üncü
maddesinin bazı sigorta kolları uygulanmayacak olan sigortalılarla ilgili 2 nci fıkrasının (B) bendinde “Özel
kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malulluk,
yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu Kanunun 35 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu kural uyarınca özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi
sayılan süre için, iş kazaları ile meslek hastalıkları ve hastalık sigortaları uygulanmıştır. Madde de sözü
edilen özel kanun (2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu) 05.07.1977 tarihinde yürürlüğe girmiş
olduğundan, bu tarihten sonra anılan Kanun kapsamına alınan il ve meslek dallarında çalıştırılan çıraklar
hakkında 506 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri uygulanmıştır.

Dolayısı ile kısa vadeli sigorta kollarına tabi sigortalı iş kazası tespiti isteyebilecekken, hizmet tespiti arada iş
sözleşmesi ilişkisi (hizmet akti) bulunmadığı için isteyemeyecektir. Bu anlamda hizmet tespitinin reddine

dair kesinleşmiş karar kısa vadeli sigorta kollarına tabi sigortalı açısından kesin delil niteliğinde olmayacaktır.

Eldeki davada, 10.08.1983 doğumlu davacının 20.02.2004-27.07.2016 tarihleri arasında davalı şirkete ait iş

yerinden tam bildirimi bulunmaktadır. Davacı öğrenim görürken 21.07.1995 tarihinde davalı iş yerinde
çalışırken iş kazası geçirdiğinin tespitini istemiştir. Davacının Gaziantep 5. İş Mahkemesinin 2016/238 Esas
ve 2018/358 Karar sayılı dosyasında hizmet tespiti istemi 506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi kapsamında
sigortalı olmadığı gerekçesi ile reddedilmiş ve istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Oysa davacı bu tarihlerde
öğrenci olup eğitimi 2003 yılına kadar devam etmiştir. Davalı işyerinde de yaz ayları öğrenim görürken
çalıştığı, anılan iş kazası tarihinde 12 yaşında olduğu, eğitim gördüğü arada bu kapsamda hizmet akti
olmadığı anlaşılmaktadır. 506 sayılı Kanun kapsamında öğrenim gören aday çırak, çırak, öğrenim gören veya
stajyerler kısa vadeli sigorta kollarında yararlanmaktadırlar.

Sonuç olarak hizmet tespiti isteminin reddi, iş kazası tespiti için kesin delil niteliğinde değildir. Davacının kısa
vadeli sigorta kolları kapsamında değerlendirilerek, buna göre iş kazası tespiti isteminin deliller toplanarak

değerlendirilmesi gerekir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve
yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge
Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine
gönderilmesine,

13.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
