10. Hukuk Dairesi 2024/2759E. , 2024/7223K.
o

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/240 E., 2023/1223K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen
kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalılardan ... ve Kurum vekilleri tarafından temyizi neticesinde kararın Yargıtay (kapatılan)
21.Hukuk Dairesince bozulması üzerine verilen direnme kararının davalılardan ... ve Kurum vekilleri
tarafından temyizi neticesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.03.2019 gün, E.2016/21-2767, K.
2019/376 sayılı kararıyla davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda
gösterilen değişik nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesine
göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429 uncu maddesi gereğince
bozulması üzerine İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılardan ... ve Kurum vekilileri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı
ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar
verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip
gereği düşünüldü:

1. DAVA

Davacı vekili, davacının 9769725 sigorta sicil numarası ile Kurum nezdinde kayıtlı olduğunu, davalı
işverenlere ait iş yerinde 10.12.1974-31.07.1987 ve 01.08.1990-27.09.2002 tarihleri arasında aralıksız
şekilde çalıştığını, Kuruma yaptığı başvuru sonrasında çalışmalarının ayda 30 günün altında kalacak şekilde
bildirildiğini öğrendiğini iddia ederek davalı işverenlere ait iş yerinde 10.12.1974-31.07.1987 ve
01.08.1990-27.09.2002 tarihleri arasında geçen çalışmalarının kesintisiz ayda 30 gün üzerinden günün
asgari ücreti ile geçen sigortalı hizmetler olduğunun tespitine, bu çalışmaların sigortalılığa ve emekliliğe esas
alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı işverenler, davacının 10.12.1974 tarihinde 2.2061.21628.32.12 sicil numaralı ...-... ... iş yerinde
çalışmaya başladığını ve çalıştığı sürelerin Kuruma bildirildiğini, bu iş yerinin 21.12.1961 tarihinde 506 sayılı
Kanun kapsamına alındığını, 01.03.1987 tarihinde ...-... ortaklığına dönüştüğünü, 31.12.1992 tarihinde de
Kanun kapsamından çıkartıldığını, kendilerine husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını belirterek
davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili, davacının dava konusu ettiği dönemler içerisinde dava
dışı işyerlerinden sigortalı bildirimlerinin bulunduğunu, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinde öngörülen
hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının iddia ettiği çalışmasının fiili olup olmadığının somut deliller ile
ispat edilmesi gerektiğini, sadece tanık beyanlarına dayanılarak karar verilmemesi gerektiğini belirterek
davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.09.2013 tarihli ve 2007/740 E., 2013/664 K. sayılı kararı ile Mahkemece, davacının talep
ettiği 10.12.1974- 31.07.1987 süresi bakımından bu süre içerisinde çalıştığı iş yerlerine karşı husumet
yöneltilmediği, bu iş yerlerinin farklı unvanlarda olmaları, farklı ilde bulunmaları, işe giriş bildirgelerindeki
imzaların davacıya ait olup olmadığının tespit edilememesi nedeniyle bu süreye ilişkin tespit yapılamadığı,
davacının 01.08.1990- 27.09.2002 tarihleri arasında kesintisiz çalışma iddiası yönündeki talebinin davanın 5
yıllık süre içerisinde 14.11.2007 tarihinde açıldığı, hak düşürücü süre yönünden engel durumun
bulunmadığı, bu süre içerisinde çalıştığı görülen 2 1071 02 02 1000202 034 21-97 sicil sayılı ... unvanlı iş

ee meli... m... maş... BALM m e di MA RMA 1. 909 A. İs mM Amma Law 000

yılık süre içerisinde 14.11.2007 tarihinde açıldığı, hak düşürücü süre yönünden engel durumun
bulunmadığı, bu süre içerisinde çalıştığı görülen 2 1071 02 02 1000202 034 21-97 sicil sayılı ... unvanlı iş
yerinin Beşiktaş Sosyal Güvenlik Merkezinin yazısına göre 11.01.1993 tarihinde Kanun kapsamına alındığı ve
hâlen faal olduğu, 2 5610 02 02 1055227 034 21-26 sicil sayılı ... unvanlı iş yerinin 01.03.2000 tarihinde
Kanun kapsamına alındığı ve hâlen faal olduğu, tanık beyanlarına göre davacının önce ...'a ait fırında
çalıştığı, sonraları bu iş yerini ...'in çocukları ..., ... ve ...'in işlettiği, davacının dilekçesini daraltarak talep
ettiği 11.01.1993-27.09.2002 tarihleri arasında çalıştığı iş yerinin ...'a ait fırın olduğu, davacının burada
hamurkar yardımcısı olarak çalıştığı gerekçesiyle davacının ... hakkındaki davasının kısmen kabulüne, diğer
davalılar ... ve ... hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ve ... vekiller temyiz
isteminde bulunmuştur.

(Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 09.04.2015 tarihli ve 2014/26015 E., 2015/7832 K. sayılı kararı ile ;
",..somut olayda, davalı mirasçıların fırın işyerlerinin bulunup bulunmadığı araştırılmadan hüküm kurulması
hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; öncelikle davacıya çalıştığı işyerinin adresini açıklattırmak, bu adres dahilinde ilgili yerlere yazı
yazarak davalı mirasçılar adına kayıtlı ekmek fırını işyeri olup olmadığını tespit etmek, tespiti halinde bu
işyerlerine ait Kurum kayıtlarını getirtmek ve bordro tanıklarını dinlemek, gerektiğinde komşu işyeri
tanıklarını tespit etmek ve dinlemek, böylece davacının hangi tarihlerde hangi işverene ait işyerinde
çalıştığını ortaya koyarak toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir...."
gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Verilen Direnme Karar

Mahkemenin 19.11.2015 tarihli ve 2015/477 E., 2015/664 K. sayılı kararı ile Mahkemece,
2.1071.02.02.1000202.34 iş yeri sicil numaralı iş yerinin fırın iş yeri olduğunun davalı Kurum kayıtları ile
belli olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.03.2019 gün, E.2016/21-2767, K. 2019/376 sayılı kararıyla; " Somut
olayda, uyuşmazlık konusu olan 11.01.1993-27.09.2002 tarihleri arasında davacının herhangi bir iş yerinden
yapılan bir hizmet bildiriminin bulunmadığı, uyuşmazlık konusu dönem dışında kalan sürelerde...Mah.......
Cad. No:95 adresinde bulunan ...-...... ünvanlı 2 2061 21628 32 12 sicil numaralı fırın iş yerinden ve ...
Mah. ...... Cad. No.93 adresinde bulunan ...-... ... unvanlı 2 2061 38977 32 12 sicil numaralı fırın iş
yerinden yapılan sigortalı bildirimlerinin olduğu, 21628 sicil numaralı fırın iş yerinin 21.12.1961 tarihinde
...... . adına Kanun kapsamına alındığı, işyerinin 01.03.1987 tarihinde unvanının ... ...-... olarak
değiştirildiği ve 31.12.1992 tarihinde Kanun kapsamından çıkartıldığı, 38977 sicil numaralı fırın iş yerinin de
10.09.1966 tarihinde kanun kapsamına alındığı ve 31.05.1992 tarihinde kanun kapsamından çıkartıldığı,
...'In davalı işverenlerin babası olduğu, Kurum tarafından Mahkemeye gönderilen 25.01.2012 yazıda ... Mah.
rn Cad. No:95 adresinde bulunan ... unvanlı 2 1071 02 02 1000202 034 21 97 sicil numaralı iş yerinin
11.01.1993 tarihinde kanun kapsamına alınıp hâlen faal olduğunun bildirildiği ancak yazı ekinde bulunan iş
yeri tescil belgesine göre ekmek fırını mahiyetinde bulunan söz konusu iş yerinin ... adına kayıtlı olduğu,
yine aynı yazıya ve ekinde bulunan iş yeri tescil belgesine göre aynı adreste kurulu 2 5610 02 02 1055227
034 21 26 sicil numaralı lokanta ve sey. yemek hiz. faal. iş yerinin ...'a ait olup 01.03.2000 tarihinde kanun
kapsamına alındığı ve hâlen faal olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, dosya kapsamında ifadesi alınan tanıkların da davacının hangi işverenin yanında çalıştığına dair
ifadelerinin çelişkili olduğu ve tanıkların 21628 sicil numaralı iş yerinde geçen çalışma süreleri dikkate
alındığında davacının uyuşmazlık konusu olan dönemdeki çalışmalarının tespiti bakımından da beyanlarının
yeterli olmadığı ortadadır.

Yukarıdaki bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde, uyuşmazlık konusu olan dönem bakımından
davacının hangi tarihler arasında hangi işveren yanında çalıştığının tespiti ile ilgili olarak mahkemece yeterli

araştırma yapıldığından bahsedilmesi mümkün değildir.

Öncelikle, davacının çalıştığı iş yerinin lokanta iş yeri mi yoksa fırın iş yeri mi olduğu , çalışılan iş yerinin
kime ait olduğu belirlenmelidir. Söz konusu hususun tespiti bakımından, davacının hangi iş yerinde
çalıştığına ve işyerinin kime ait olduğuna dair beyanı alınıp talebi açıklattırılmalı, davalıların vergi kayıtları,
oda kayıtları, ilgili belediyeden iş yeri açma ruhsatı ve işletme belgesi gibi belgeleri getirtilmelidir.

Bununla birlikte, Özel Dairenin bozma kararında belirtilen hususlara ilave olarak 1000202 ve 1055227 sicil
numaralı iş yerlerinin uyuşmazlık konusu süreye ait dönem bordrolarında adı geçen bordro tanıkları
belirlenerek tanıkların bilgilerine başvurulmalı, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit
edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği taktirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası
aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı iş yerine komşu iş yerleri tespit edilip bu iş yerlerinin uyuşmazlık
konusu dönemde çalışan kayıtlı çalışanları ve iş yeri sahipleri belirlenerek tanık sıfatıyla beyanları alınmalı ve
davacının hangi tarihler arasında hangi işveren yanında çalıştığı belirlenmelidir.

Hâl böyle olunca direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda açıklanan ilave gerekçe ve
nedenlerle bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

Diğer taraftan, dava 14.11.2007 tarihinde açılmış olmasına rağmen karar başlığında dava tarihinin
31.07.2015 olarak belirtilmesi mahallinde düzeltilebilecek maddi hata olarak değerlendirilmekle bozma
nedeni yapılmamış, eleştirilmekle yetinilmiştir.." gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar
verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalılar ..., ... ve ...'ın kardeş oldukları,
babalarının 05.03.1987 tarihinde ölen ... olduğu, davalı ...'ın 11.01.1993 tarihinden itibaren fırıncılık
faaliyetinden dolayı vergi mükellefi olduğu, davalı ...'a ait fırın ürünleri imalatı faaliyeti yürüten iş yerinin
Kurumun 1000200,034 sigorta sicil numarasında işlem gördüğü, söz konusu iş yerinin 11.01.1993 tarihinde
kanun kapsamına alındığı, öte yandan davalı ...'a ait pastane ve tatlıcılık faaliyeti yürüten iş yerinin
Kurumun 1055227.034 sigorta sicil numarasında işlem gördüğü, söz konusu iş yerinin 28.02.2000 tarihinde
kanun kapsamına alındığı, 31.05.2013 tarihinde kanun kapsamından çıkarıldığı, her iki iş yerinin kayıtlı
adresi incelendiğinde (Kağıthane ... Cad. 95 Kağıthane/İstanbul) aynı olduğu, davalı ... ve davalı ...'ın Esnaf
Odasına kayıtlı olduğu, davalı ...'a ekmek ve unlu mamüller iş yeri için Kağıthane Belediye Başkanlığı
tarafından İş Yeri Açma Ve Çalışma Ruhsatı verildiği, davalı ...'ın ve davalı ...'ın davalı ...'a ait 1000202.034
sicil numaralı iş yerinden davaya konu dönemde sigortalı işçi olarak bildiriminin yapıldığı, davalı ...'a ait 2 nci
bir iş yerinin olduğu, faaliyet konusunun pastane, kafeterya lokanta olduğu ve bu iş yerinin kurumun
1031126.034 sigorta sicil numarasında işlem gördüğü, 17.12.1996 tarihinde kanun kapsamına alındığı,
02.10.2000 tarihinde Kanun kapsamından çıkarıldığı, son güncel adresinin Şişli 19 Mayıs Mah. ... Doğu Sok.
No:2/1 İstanbul olduğu, celp edilen belgelere göre davacının çalıştığını iddia ettiği iş yerinin fırın iş yeri
olduğu, çalışılan iş yerinin resmi kayıtlara göre davalı ...'a ait olduğu, diğer davalıların davalı ... bünyesinde
sigortalı işçi olarak bildiriminin yapıldığı, öte yandan, uyuşmazlık konusu dönemde çalışan bordro
tanıklarından tanık ... (Davalı ...'a ait iki iş yerinde 1993-1995 yılları arasında sigortalılık bildirimi vardır),
tanık ... (Davalı ...'a ait iki iş yerinde 1994-1996 yılları arasında sigortalılık bildirimi vardır), tanık ... (Davalı
..'a ait iki iş yerinde 1997-1998 yılları arasında sigortalılık bildirimi vardır), ... ... 'ın (Davalı ...'a ait iki iş
yerinde 1999-2001 yılları arasında sigortalılık bildirimi vardır) beyanlarından davacının tanıkların çalıştığı
sürelerde davalı iş yerinde çalıştığının şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatlandığı, her ne kadar tanıkların
beyanlarında davalıların iş veren sıfatı yönünden çelişki olduğu görülmüşse de yukarıda açıklandığı üzere
resmi kayıtlar nazarında davalı ...'ın iş veren sıfatı bulunduğu sonucuna varılmış davacının 01.08.1993-
27.09.2002 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde kesintisiz olarak çalıştığı, diğer davalılar ... ve ...'a karşı
açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla, davanın
kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ve davalı ... vekilleri
tamviz isteminde hıılıınmııstıır.

A ge yp

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... vekili, eksik araştırmaya dayalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili, verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep
etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370
ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 79 uncu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden
birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk
kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf
yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân
bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek
nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

1.Davalı Kurum ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna
uygun olan kararın ONANMASINA,

2. Dosyanın kararı verene Mahkemeye gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

27.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
