(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2020/677E. , 2020/5449K.
G

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... 5. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı
vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası
için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi,
gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının, davalı... Fabrikası ... Makina Fabrikası bünyesinde ihale yolu
ile hizmet satın alınan alt işveren firmalar nezdinde meydan bölümünde forklift
operatörü olarak olarak çalıştığını, davacının fiilen asıl işte çalıştığını, işyerinde yetkili
Sendika olan ... Sendikası'na 05.03.2018 tarihinden itibaren üye olduğunu, davalı
işveren ile ...Sendikası arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmelerinden yararlanması
gerektiği hususunun Sendika tarafından ... Mahkemesinde davacı ile birebir aynı İşi
yapan başka işçileri temsilen açılan davalar sonucunda tespit edilmiş olduğunu ileri
sürerek, 02.08.2018 tarihinden 19.10.2018 olan arabuluculuk başvuru tarihine kadarki
döneme ilişkin olmak üzere ..'den kaynaklı ücret farkı, ilave tediye ,şeker ikramiyesi
(akdi ikramiye), kıdem zammı, giyim yardımı, sosyal yardım, şeker yardımı, aile
yardımı alacaklarına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi anlamında teknolojik ve uzmanlık
gerektiren işçilerin alt işverenlere kanuni olarak verildiğini, hizmet alım sözleşmelerinin
muvazaalı bulunmadığını ve davacı işçinin alt işveren işçisi olduğunu ve mevcut toplu
iş sözleşmesinden yararlanamayacağını ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesi
gerektiğini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, davacının, davalı işyerinde işçi olarak çalıştığı, asıl işveren
işçileriyle alt işveren işçilerinin aynı tezgahlarda yan yana, aynı işi yaparak çalıştıkları,
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 maddesi ve alt işveren yönetmeliğindeki düzenlemeler ve
işyerindeki tespitler karşısında alt işverenlik sözleşmesinin muvazzaalı olduğu, yapılan
işin işyerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerden veya asıl işin
bir bölümünde işletmenin ve işin gereği teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren
işlerden olmadığı, davalı bulunan asıl işveren ve alt işveren arasındaki ilişkinin
muvazaalı olduğu, 4857 sayılı yasanın 2/7. Maddesine göre alt işveren işçilerinin
baştan itibaren asıl işveren işçisi sayılması gerektiği ve bu nedenle toplu iş
sözleşmesinden faydalanması gerektiği tespit edildiği belirtilerek, davanın kabulüne
karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı taraf istinaf başvurusunda
bulunmustur.

So YI,
İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı taraf istinaf başvurusunda
bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki
değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle
istinaf başvurusunun HMK 353/1-b 1. maddesi gereğince esastan reddine karar
verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı ile dava dışı alt işveren arasındaki asıl işveren-alt
işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasındadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrasına göre, “bir işverenden, işyerinde
yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir
bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren
işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte
çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt
işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili
olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş
sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.”

Aynı maddenin 7. fıkrasına göre ise, "Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe
alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce
o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel
olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt
işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler.
İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl
iş bölünerek alt işverenlere verilemez.”

27.09.2008 tarihli ve 27010 (...) sayılı Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 3. maddesine
göre muvazaa, İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir
bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini, daha önce o
işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini, asıl işveren işçilerinin alt
işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam
ettirilmesini, kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş
sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da
ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri ihtiva
eden sözleşmeyi ifade eder.

Yönetmeliğin 11. maddesine göre; (1) işletmenin ve işin gereği ile teknolojik
sebeplerle uzmanlık gerektiren iş, mal veya hizmet üretiminin zorunlu unsurlarından
olan, işin niteliği gereği işletmenin kendi uzmanlığı dışında ayrı bir uzmanlık gerektiren
iştir. (2) İşverenin kendi işçileri ve yönetim organizasyonu ile mal veya hizmet üretimi
yapması esastır. (3) Ancak asıl iş;

a) İşletmenin ve işin gereği,

b) Teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi, şartlarının birlikte gerçekleşmesi
hâlinde bölünerek alt işverene verilebilir.

(4) Asıl işin bir bölümünde iş alan alt işveren, üstlendiği işi bölerek bir başka işverene
veremez.

Aynı Yönetmeliğin "Muvazaanın incelenmesi” başlıklı 12. maddesinin 2. fıkrasına göre;
Muvazaanın incelenmesinde özellikle;

a) Alt işverene verilen işin, işyerinde asıl işveren tarafından yürütülen mal veya hizmet
üretimine ilişkin asıl işin yardımcı işlerinden olup olmadığı,

b) Alt işverene verilen işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık
gerektiren bir iş olup olmadığı,

c) Alt işverenin daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kişi olup olmadığı,

ç) Alt işverenin işe uygun yeterli ekipman ile tecrübeye sahip olup olmadığı,

d) İstihdam edeceği işçilerin niteliklerinin yapılacak işe uygun olup olmadığı,

e) Alt işverene verilen işte asıl işveren adına koordinasyon ve denetimle
görevlendirilenlerden başka asıl işverenin işçisinin çalışıp çalışmadığı,

f) Yapılan alt işverenlik sözleşmesinin iş hukukunun öngördüğü kamusal
yükümlülüklerden kaçınmayı amaçlayıp amaçlamadığı,

g) Yapılan alt işverenlik sözleşmesinin işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut
mevzuattan kaynaklanan bireysel veya kolektif haklarını kısıtlamaya ya da ortadan
kaldırmaya yönelik yapılıp yapılmadığı, hususları göz önünde bulundurulur.

Dosya içeriğine göre, davacının, dava konu yapılan 02.08.2018- 19.10.2018 tarihleri
arası dönemde olmak üzere; 14.03.2017 tarihli “Fabrika İmalatlarının Fabrika
Sahasında Tahmil ve Tahliye Hizmetlerinin Alım İhalesi” kapsamında dava dışı ... Ltd.
Şti nezdinde çalıştığı, hizmet sözleşmesinde yapılacak işin fabrika imalatlarının fabrika
sahasında taşınması, istiflenmesi ve fabrikaya gelen-giden malzemelerin yüklenmesi
ve boşaltılması işlemlerinin 12 ay süreli olarak 24 kişi ile yapılması işi olduğu, keza
davalı ...Ş.iledavadışı...... Gıda Ltd.Şti arasında imzalanan 21.03.2018 tarihli ihale
konusu işinde aynı nitelikte bulunduğu anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen keşif kararı gereğince bilirkişi heyeti ile
birlikte mahallinde yapılan inceleme neticesinde bilirkişilerce düzenlenen raporda;
davacının ... Makina Fabrikası bünyesinde forklift operatörü olarak,fabrika içinde
mamul ve yarı mamul parçaları ilgili bölümler arasında taşıma işlemlerini yaptığı,
davacının davalı asıl işveren şirket işçileri ile birlikte çalıştığı, görevinin üretimin
yapılması için gerekli bir işlem olduğu işin yürütülmesi yönünden yardımcı işlerden ve
teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olarak alt işverene verilebilecek
işlerden olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bilirkişi raporuna itibar edilerek, asıl işveren işçileriyle alt
işveren işçilerinin aynı tezgahlarda yan yana, aynı işi yaparak çalıştıklarını, 4857 sayılı
İş Kanunu'nun 2 maddesi ve alt işveren yönetmeliğindeki düzenlemeler ve işyerindeki
tespitler karşısında alt işverenlik sözleşmesinin muvazzaalı olduğu, yapılan işin
işyerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerden veya asıl işin bir
bölümünde işletmenin ve işin gereği teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerden
olmadığı, dosyada davalı bulunan asıl işveren ve alt işveren arasındaki ilişkinin
muvazaalı olduğu, 4857 sayılı yasanın 2/7. Maddesine göre alt işveren işçilerinin
baştan itibaren asıl işveren işçisi sayılması gerektiği ve bu nedenle toplu iş
sözleşmesinden faydalanması gerektiği gerekçesiyle davacının alacak taleplerinin
kabulüne karar verilmiştir

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, her ne kadar davacının işyerinde yaptığı fabrika
içinde mamul ve yarı mamul parçaları ilgili bölümler arasında forklift kullanarak taşıma
işlemlerinin üretimin yapılması için gerekli olduğu, işin yürütülmesi yönünden yardımcı

işlerden ve teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olarak alt işverene
verilebilecek işlerden olmadığı yönünde görüş bildirilmişse de, Alt İşverenlik
Yönetmeliğinin 3. maddesinde yardımcı iş; “işyerinde yürütülen mal veya hizmet
üretimine ilişkin olmakla beraber doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer
almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan ancak asıl iş devam ettikçe devam eden
ve asıl işe bağımlı olan iş” şeklinde tanımlanmış olup, bu tanım çerçevesinde davacının
yaptığı işin asıl iş kapsamında olup olmadığı hususunun teknik yönden detaylı şekilde
incelenmek suretiyle muvazaa olgusunun bulunup bulunmadığı hususunun kapsamlı
biçimde değerlendirilerek neticesine göre yeniden karar verilmesi gerektiği
anlaşılmakla, eksik incelemeye dayalı bulunan karar bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi
kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk
Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren
Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek
halinde ilgililere iadesine, 02.06.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
