(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi 2019/5616E. , 2020/1181k.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Asıl ve Birleşen Ankara 15.İş Mahkemesinin 2015/1005 E. sayılı davası bakımından;

TÜRK MİLLETİ ADINA

Asıl ve birleşen dava bakımından; Davacılar, iş kazası sonucu maluliyetten doğan maddi ve
manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, asıl ve birleşen davanın kabulüne
karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu
anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve
aşağıdaki karar verildi.

KARAR

1-Dosyadaki temyiz kapsam ve nedenlerine göre; davacılar vekilinin tüm, davalılar vekillerinin
aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2-Dava, sigortalının ve eşinin iş kazası nedeni ile maddi ve manevi zararlarının giderilmesi
istemine ilişkindir.

Mahkemece, Dairemizin 2016/19382 esas ve 2018/6219 karar sayılı Bozma ilamı öncesinde,
kazalı işçi lehine 46845,91 TL maddi tazminat ile 5.000,00 TL manevi tazminatın ve eşi lehine
2000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte
davalılardan müteselsilen alınarak ayrı ayrı davacılara verilmesine, fazlaya dair istemin ise
reddine hükmedilmiş; akabinde Yerel Mahkemece Dairemiz Bozma İlamına uyulmuş, kazalı
işçi lehine 46845,91 TL maddi tazminat ile 70000,00 TL manevi tazminatın ve eşi lehine
20000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 11/05/2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak ayrı ayrı davacılara
verilmesine, fazlaya dair istemin ise reddine dair hüküm tesis edilmiş ancak Dairemiz Bozma
İlamına uygun şekilde hüküm kurulmamıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06/03/2002 tarih ve 1/119-135 sayılı ilamında da belirtildiği
üzere; bozma kararına uyulması ile Mahkemenin bozma kararı doğrultusunda işlem yapma
yükümlüğü doğar. Bu ilke usul kanununun dayandığı ana esaslardan olup kamu düzeni ile
ilgilidir. Yargıtayın bozma kararına uymuş olan Mahkemenin, bozma gereğince değerlendirme
yaparak yeni hükmü tesis etme zorunluluğu vardır.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle hizmet sözleşmesi ve işverenin iş kazasından kaynaklanan
sorumluluğunun niteliği üzerinde durmakta yarar vardır.

Hizmet sözleşmesi bir yanda işçinin iş görme borcunu, öte yanda işverenin ücret ödeme
borcunu ihtiva eden, taraflardan her birinin öteki tarafın edimine karşı borç yüklendiği iki
taraflı bir sözleşme olarak tanımlanabilir.

Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan iş ilişkisi ise işçi yönünden işverene içten bağlılık
(sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar.

şa eg ge A Aş o iş m ii ga Og

Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan iş ilişkisi ise işçi yönünden işverene içten bağlılık
(sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar.
Gerçekten işçi, işverenin işi ve işyeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek
davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi
korumak, işyeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak,
işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve
davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.
İşveren gözetme borcu gereği çalıştırdığı işçileri iş yerinde meydana gelen tehlikelerden
korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için iş yerinde
teknik ve tıbbi önlemler dâhil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı
tüm önlemleri almak zorundadır.

10.03.2003 tarihli 4857 sayılı İş Kanunu'nun "İşverenlerin ve İşçilerin Yükümlülükleri" kenar
başlıklı 77. maddesinin birinci fıkrasında da, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin
sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak,
işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlü
kılınmışlardır.

Mevzuatta bulunan bir kısım boşluklar bu kez kanun koyucu tarafından 30.06.2012 tarihli
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile doldurulmaya çalışılmış ve işyerlerinde iş sağlığı
ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren
ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerinin düzenlemesi amacıyla
anılan Kanun'un 37. maddesiyle 4857 sayılı Kanun'un 77. ve devamı bir kısım maddeler
yürürlükten kaldırılarak, iş sağlığı ve güvenliği konusunda yeni düzenlemeler getirilmiştir.
Bunun yanında 6331 sayılı Kanun'a paralel olarak, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332.
maddesi gelişen teknoloji ve diğer veriler gözetilerek revize edilmiş ve 01.07.2012 tarihinde
yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi düzenlemiştir. İlgili madde;
“İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde
dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize
uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli
önlemleri almakla yükümlüdür.

İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak,
araç ve gereçlerin noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan
her türlü önleme uymakla yükümlüdür.

İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin
ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların
tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.” şeklinde
düzenlenmiştir.

Görüldüğü üzere gerek Borçlar Kanunu ile İş Kanunu'nda ve gerekse İş Kanunu'nun ilgili
hükümlerini yürürlükten kaldıran 6331 sayılı Kanun'da işverenin hizmet sözleşmesinden
kaynaklanan işçiyi gözetme borcunun kapsamı belirlenmiştir. İş kazası meydana geldiğinde iş
sağlığı ve güvenliğine ilişkin mevzuata aykırı hareket eden işveren hizmet sözleşmesinden
doğan işçiyi gözetme borcunu yerine getirmemiş olacağından sözleşmeye aykırı davranmış
sayılacaktır. Bu nedenle bu konuda işverenin sorumluluğu her şeyden önce akdi bir
sorumluluk esasına dayanır (Süzek, S.: İş Hukuku, 15. baskı, İstanbul 2018, s. 440). İsviçre
hukukunda da yükümlülükleri ifa etmeyen işverenin gözetim borcuna aykırılıktan doğan
sorumluluğunun akitten doğan sorumluluk olduğu hem doktrin hem de içtihatlarda kabul
edilmiştir (Kaplan,E.T.: İşverenin Hukuki Sorumluluğu,Ankara 19925. 63).

Sonuç itibariyle denilebilir ki iş kazası işverenin hizmet sözleşmesinden doğan işçiyi gözetme
borcuna aykırı davranması söz konusu olduğundan iş kazasından kaynaklanan tazminat

davalarında sözleşmeye aykırılığa dayalı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
İşverenin iş kazasında kaynaklanan sorumluluğunun sözleşmeye aykırılıktan doğan
sorumluluk hükümlerine tabi olduğunu belirttikten sonra zamanaşımı kavramı ve başlangıcı
üzerinde durulmalıdır.

İş kazası sonucu işverenin sorumluluğu sözleşmeye aykırılığa dayandığından 6098 sayılı Türk
Borçlar Kanunu'nun 146-161 (mülga 818 sayılı Borçlar Kanununun 125-140.) maddeleri
arasında düzenlenen zamanaşımı hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. İlgili maddeler
arasında düzenlenen zamanaşımı, hakkın ileri sürülmesini engelleyici nitelikte olup, alacak
hakkı alacaklı tarafından yasanın öngördüğü süre ve koşullar içinde talep edilmediğinde etkin
bir hukuki himayeden, başka bir deyişle dava yoluyla elde edilebilme olanağından yoksun
bırakılmaktadır.

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 125. maddesinde; “Bu kanunda başka suretle hüküm
mevcut olmadığı takdirde her dava on senelik müruru zamana tabidir”. Yine Türk Borçlar
Kanunu'nun 146. maddesinde benzer bir düzenleme ile “Kanunda aksine bir hüküm
bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.” hükmü yer almaktadır.

Kanun koyucu hem mülga Borçlar Kanunu'nun 125. maddesi hem de Türk Borçlar Kanunu'nun
146. maddesi ile alacak haklarının tabi olacağı genel zamanaşımı süresini düzenlemiş olup,
ancak aksine bir yasal düzenleme olmayan hâllerde on yıllık sürenin uygulanması gerektiği
açıktır. İş kazası hâlinde de zamanaşımının süresine yönelik ayrı bir düzenleme
bulunmadığından on yıllık zamanaşımı süresi uygulanacaktır.

Borca aykırılık hâlinde tazminat alacağının zamanaşımı bu alacağın doğduğu andan itibaren
işlemeye başlar (Oğuzman/Öz: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C.1, 16. bası, İstanbul 2018,
s. 594). İş kazası hâlinde alacağın doğduğu zaman ise alacağın yani hakkın doğduğu andır. İş
kazasına dayalı tazminat davalarında zamanaşımına tabi olan hak işçinin kaza nedeniyle
uğradığı zararları karşılamak için tazminat davası açabilme hakkıdır. Bu hak ise iş kazasıyla
birlikte doğmaktadır (..., L.: İş Kazasından Doğan Maddi Tazminat, Ankara 2001, s. 283). Bu
durumda iş kazası hâlinde TBK'nın 149. (BK 125.) maddesinde belirtilen “on yıllık”
zamanaşımı süresinin başlangıç tarihi kural olarak iş kazasının meydana geldiği tarihtir (..., s.
283; Kaplan, s. 154; Kılıçoğlu, M.: Tazminat Hukuku, İstanbul 2005, s. 464; Güneren, A.: İş
Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları, 3. Baskı,
Ankara 2018, s. 1268; Çelik, A. Çelik: Tazminat ve Alacaklarda Sorumluluk ve Zamanaşımı, 3.
Baskı, Ankara 2018, s. 584; Hukuk Genel Kurulunun 15.05.2015 tarihli ve 2013/21-2216
E.,2015/1349 K. sayılı kararı ).

Somut olayda; sigortalının Yo 56 oranında sürekli iş göremezliğine neden olan iş kazasının
11/01/2005 tarihinde, yol dolgusu için damperli kamyonda taşınan taşların damperin açılması
ile işçinin üzerine düşmesi sonucu meydana geldiği, işverenin iş kazasında toplam Y 60
oranında kusurlu olduğuna kanaat edilen iş bu davanın ise belirsiz alacak davası olduğu
belirtilmek sureti ile 06/01/2012 tarihinde açıldığı, ıslah işlemlerinin 25/06/2015 tarihinde
ikmal edildiği, akabinde 05/08/2015 tarihinde kazalı işçi yönünden maddi tazminat isteminin
davalı ...'a yöneltildiği ve 100000 TL manevi tazminatın tüm davalılardan müştereken
tahsilinin talep edildiği, yine işçinin eşi lehine 50000 TL manevi tazminat isteminde
bulundulduğu, iş bu dosya ile birleşen ek davaya karşı her bir davalının süresi içerisinde
zamanaşımı defini ileri sürdükleri anlaşılmaktadır.

Yapılan açıklamalar ışığında somut olay irdelendiğinde; dava konusu olayda, davacı
bakımından değişen ve gelişen bir durumun söz konusu olmadığı, giderek olayla birlikte
zararın öğrenildiği ve zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu anlaşılmakla, kök
davanın belirsiz alacak davası olduğu gözetilerek, ek davanın 05/08/2015 tarihinde açıldığı ve

dalların efiracinda va 11e001lfinra 3Tamanacımı dHafinin ileri efiriildr2(r mriildiiğiimdan al

İbb elllkdenbeenebiee lie etndnnizetetetetret  bekndllleizekeneklkteekllkdneniikizeini - bass - badekednninni - bazende
davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar vermek, bu şekilde davalı ...'ı maddi tazminattan
sorumlu tutmamak ve davacılar lehine manevi tazminata hükmetmemek gerekirken yazılı
şekilde hüküm kurulması isabetsiz olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul
ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm
bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde
davalılara iadesine, aşağıda yazılı temyiz harcının davacılara yükletilmesine, 27/02/2020
gününde oybirliğiyle karar verildi.
