10. Hukuk Dairesi 2024/5450E. , 2024/5780K.
o

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/9 E., 2024/362 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/329 E., 2022/447 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince
davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan
reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer
usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve
Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği
düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 27.02.2016 tarihinden itibaren davalılardan ... Yapı Malz. İnş.
Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin Bursa ... köyünde bulunan şantiyesinde büro temizlik, telefonlara bakma, çay, kahve
servisi, bahçe bakımı gibi işlerde asgari ücret ile çalıştığını, 09.11.2016 tarihinde işine son verildiğini,
davacının maaşını ...'dan aldığını, ancak bu maaşı ... Yapı Malzemeleri İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. namına mı
yoksa kendi namına mı ödendiğinin bilinmediğini, çalıştığı süre boyunca sigortalı yapılmadığını ve primlerinin
ödenmediğini öğrendiğini belirterek davacının ... Mahallesi'ndeki şantiyede davalılardan ... Yapı Malzemeleri
İnşaat Taahhüt Ltd. Şti. ve ... hizmetinde 27.02.2016-09.11.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespitini
talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılardan ... ve ... Yapı Malzemeleri İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının
müvekkilleri yanında çalışması olmadığını, davacının eşinin 02.05.2016 tarihinde müvekkil firma şantiyesine
gelerek iş istediğini, şirket yetkilisinin elemana ihtiyaç olmadığını söylemesi üzerine iş bulana kadar
şantiyedeki konteynerde kalma talebi üzerine konteynerde kalmalarına izin verildiğini, 2016 yılı Mayıs
ayında şantiyedeki konteynere yerleştiklerini, ancak bir süre sonra şantiyede bulunan araçlardan gizlice
mazot çektiğinin ve çektiği mazotları çevrede sattığının öğrenildiğini, bunun üzerine konteynerden
ayrılmalarının istendiğini, davacının hiçbir zaman çalışan olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının davalılar yanında fiilen çalıştığını Kurum
kayıtlarına eşdeğer yazılı belgelerle ispat etmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

111. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda davacı ile eşinin
28.01.2016-09.11.2016 tarihleri arasında davalılar ... Yapı Malz İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. ile davalı ... ...
Kimya İnş. Bilg. Teknolojileri Oto Kiralama Hizm. Turz. San. ve Tic. A.Ş. ile müştereken inşaa ettikleri
Mudanya ilçesi Mürsel köyündeki şantiyede kaldıkları vakıası ve davacının eşinin anılan işyerinde hizmet
akdine bağlı olarak çalıştığı sabit olmakla birlikte davacının iddia ettiği çalışma olgusu toplanan deliller ile
ispatlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda
bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yazılan müzekkerelere verilen cevaplar davacı lehine olduğu halde kararın
gerekçesinde o bilgilere hiç değinilmediğini, ayrıca davanın konusu tamamen yanlış anlaşılarak davanın
reddine karar verildiğini, davacının ...'deki şantiyede çalıştığını, işvereninin ... ... Kimya İnşaat Bilgi
Teknolojileri Oto Kiralama Hiz. Tur. San. ve Tic. A.Ş. olmadığını, davacının eşi ile Mürsel köyündeki şantiyede
hiç kalmadığını, çalışma döneminin 28.01.2016 değil 27.02.2016 olduğunu, davacının 27.02.2016 -
09.11.2016 tarihleri arasında davalılardan ... ile ... Yapı Malzemeleri İnşaat Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.'nin
... deki şantiyesinde gündüz hizmetlisi olarak çalıştığının tespitini talep ettiklerini, aksine ciddi ve inandırıcı
delil ve olaylar bulunmadıkça asıl olan tanıkların gerçeği söylemiş olmalarına yönelik 6100 sayılı HMK'nın
254 üncü maddesi ve "işçi lehine yorum" ilkesi çerçevesinde davacının iddiasını ispat ettiğinin kabul edilmesi
gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun
HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde
bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 27.02.2016 - 09.11.2016 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına
ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 69 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 344 üncü maddesi.

2. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet
tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya
çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan
başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme
kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar,
kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede
hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından
olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla
yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde
bulundurulmalıdır.

3. 6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası
altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde
somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için
gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

DI GaVdUüd Ildkil ÇIKADINMEk İÇİM SOYUL VeEYa Yemci Ilalldriylda Dİl İiduülayi Ullayda KOYIMaKk yeleli deyildir Aynı
zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması
gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia
somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut
iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi
aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin
uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki
açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil
gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e
gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların
belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra
yargılamaya devam etmelidir.

4. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet
akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri
özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup
bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi
işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu,
çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl
vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında
yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re'sen araştırma
kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve
postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri
bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir
kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

1. İnceleme konusu eldeki davada, davacının 27.02.2016 - 09.11.2016 tarihleri arasında davalılardan ...
Yapı Malz. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin Bursa ... köyünde bulunan şantiyesinde büro temizlik, telefonlara
bakma, çay, kahve servisi, bahçe bakımı gibi işlerde çalıştığının tespitini talep ettiği, dosyaya ibraz olunan
Kurum kayıtları incelendiğinde davacı adına davalı işverenler tarafından herhangi bir bildirim yapılmadığı
anlaşılmış olup, İlk Derece Mahkemesince davalılardan ... Yapı Malz İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.ile...... Kimya
İnş. Bilg. Teknolojileri Oto Kiralama Hizm. Turz. San. ve Tic. A.Ş.'nin müştereken inşaa ettikleri Mudanya
ilçesi Mürsel köyündeki şantiyede kaldıkları vakıası ve davacının eşinin anılan işyerinde hizmet akdine bağlı
olarak çalıştığı sabit olmakla birlikte davacının iddia ettiği çalışma olgusu toplanan deliller ile ispatlanmadığı
gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmakla, verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya
dayalıdır.

2. Somut olayda, talep edilen dönem içerisinde davacının çalışmasının geçtiğini iddia ettiği ... köyü ile eşinin
çalışmasının bulunduğu tespit olunan Mürsel köyünün farklı yerler olduğu, Mahkeme gerekçesinde de ...
köyü kapsamında araştırma yapıldığı belirtilip, davacının eşiyle Mürsel köyünde bulunan şantiyede kaldıkları
vaklasının sabit olduğu, ancak çalışmasının ispatlanamadığından bahsedilmesi karşısında gerekçenin kendi
içinde çelişki oluşturduğu anlaşılmakla somutlaştırma yükümlülüğü gereğince Mahkemece davacıdan çalışma
şekli ve süresi, davalılardan hangisine ait olan ve hangi köyde bulunan şantiyede kalıp, kimlere hizmet
verdiğinin, kaldığı yerde hangi amaçla kaldıkları, bu işyerine kimlerin gelip gittiği, kimlere çay kahve
ikramında bulunduğu, hangi alanlarda temizlik hizmeti yaptığı, ücretinin kim tarafından ne şekilde ödendiği
hususları sorulmalı, buna göre davacının davalılara ait hangi işyerinde çalıştığı netleştirilmeli, feri müdahil
Kurumdan davacının çalışmasının geçtiğini iddia ettiği ... köyü adresindeki davalı işverenlere ait işyeri
dosyası tespit olunarak, bu işyerinden verilen dönem bordroları getirilmeli, buna göre uyuşmazlık konusu

dönemde bu işyerinde çalışması bulunan bordro tanıkları detaylı olarak dinlenmeli, varsa komşu işyeri
tanıklarının da tespiti yapılarak dinlenilmeli, bu kapsamda davacının çalışma iddiasının netleştirilmesi
suretiyle toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge
Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine

gönderilmesine,

23.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
