10. Hukuk Dairesi 2024/4220E. , 2024/7222K.
o

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/1723 E., 2024/122 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında görülen prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda
Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine yapılan yargılama
neticesinde; önceki kararda direnilmesine ve davanın reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz
incelemesi sonucunda, Hukuk Genel Kurulu tarafından Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu kararı sonrasında Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; davanın
açılmamış sayılmasına dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme
kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama
sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul
eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve
Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği
düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin aynı kişilere ait olan davalı şirketler nezdinde dönüşümlü
olarak iş makinesi operatörü olarak çalıştığını, asgari ücretin üzerinde ücret almasına rağmen sigorta
primlerinin asgari ücret üzerinden yatırıldığını ileri sürerek, 2008 ve 2013 yıllarında davalı şirketlerde
çalıştığı süre içerisinde 2008 yılı için 1.500 TL, 2009 yılı için 1.650 TL, 2010 yılı için 1.800 TL, 2011 yılı için
1.900 TL, 2012 yılı için 2.000 TL, 2013 yılı için 2.100 TL net ücretle çalıştığının tespitine ve bu ücretler
üzerinden primlerinin SGK kayıtlarına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... Proje Müşavirlik Taah. Tic. Ltd. Şti. ve... İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. vekili; davacının müvekkili
şirketlerin muhtelif illerdeki inşaat iş yerlerinde 10.11.2009-24.02.2013 tarihleri arasında dönüşümlü ve
fasılalı olarak çalıştığını, ödenen ücretleri gösterir ücret bordroları ile davacının imzasını içeren ücret
bordrolarından da anlaşılacağı üzere davacıya asgari ücret ödendiğini ve prime esas kazancın asgari ücret
üzerinden diğer davalı SGK'ya bildirildiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirterek, davanın
reddi gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili; Kurum kayıtlarına göre davacının sigorta primine esas
kazanç miktarının asgari ücret olduğunu, Kurum kayıtları resmi belge niteliğinde olduğundan aksinin ancak
resmi belgeler ya da iddia tarihinde aynı iş yerinde çalışmış olan ve bordroda görünen tanıklarla
kanıtlanabileceğini, bunun dışında tanık dinlenmesine muvafakatlerinin bulunmadığını belirterek, davanın
reddini istemiştir.

III, MAHKEME KARARI

Mahkemenin 09.01.2014 tarihli ve 2013/522 Esas, 2014/4 Karar sayılı kararı ile davacının bildirimi yapılan
prime esas kazanç tutarının aksini eş değerdeki belge ve senetlerle kanıtlaması zorunluluğunun bulunduğu,
yapılan yargılama, toplanan deliller, birlikte değerlendirildiğinde söz konusu nitelikte herhangi bir belge ve
senet bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

MM ,—— A im mama —aAmıaını aim a1? 1m ASAR m mıza

senet bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 16.06.2014 tarihli ve 2014/8010 Esas, 2014/14770 Karar sayılı kararı ile "...Davacı, 07.08.2008-
24.02.2013 tarihleri arasında davalı işyerinde, 2008 yılı için 1.500,00 TL, 2009 yılı için 1.650,00 TL, 2010
yılı için 1.800,00 TL, 2011 yılı için 1.900,00 TL, 2012 yılı için 2.000,00 TL, 2013 yılı için 2.100,00 TL net
ücretlerle çalıştığının tespitini istemiştir. Dosya tetkikinde, banka kayıtlarına göre, davacının hesabına, 2009
yılı 1-12 aylar arasında, maaş ve nakit yatan adı altında toplamda aylık 1500-1900 TL arasında değişen
miktarların yatırıldığı, 2010 yılı 1-12 aylar arasında 1800 TL civarı miktarın yatırıldığı anlaşılmıştır.
Mahkemece, talep olunun miktar itibariyle davacının bildirimi yapılan prime esas kazanç tutarının aksinin
eşdeğerdeki belge ve senetlerle kanıtlanması gerektiği ve söz konusu nitelikte herhangi bir belge ve senet
bulunmadığı sebebiyle davanın reddine dair hüküm tesis edilmiştir.

Öncelikle Mahkemece, yapılacak iş, 4857 sayılı Kanun'un 32 nci madde, (değişik ikinci fıkra: 17.04.2008-
5754/85 md.) Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk parası ile işyerinde
veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir, hükmünü gözetmek suretiyle davacıya yapılan mevcut
2009 ve 2010 yılı banka kayıtlarının irdelenerek, maaş ile aynı gün “nakit yatan” adı altında ödemeyi yapan
kişiler araştırılarak bunların işyeri ile bağlantıları ve konumları belirlenmeli, yapılan bu ödemelerin maaş olup
olmadığı tam olarak açıklığa kavuşturulmalı, ayrıca, bu tür davalarda senetle kanıtlama zorunluluğu
yönünden brüt ücretin esas alınması gerekmekte olup öngörülen parasal sınırları aşmayan ücret alma
iddialarında, dönemsel sigorta primleri bordroları ile aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirimleri yapılan
sigortalıların bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ilgili meslek örgütlerinden ücret araştırması yapılmalı,
toplanan tüm kanıtlar değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır."
gerekçeleriyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyulmayarak Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 27.10.2014 tarih, 2014/617 Esas, 2014/677 sayılı Kararı ile aynı konuda Yargıtay
denetiminden geçerek kesinleşmiş yargı kararının da bulunduğu gözönüne alınarak önceki kararda
direnilmesine, davanın reddine karar verilmiştir.

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde
bulunmuştur.

2. Dairemiz 16.02.2015 tarihli 2015/1363 Esas, 2015/2315 Karar sayılı kararı ile direnme Dairemizce
yerinde görülmediğinden ve bu durumda kararın inceleme yeri Yargıtay Hukuk Genel Kurulu olduğundan
dava dosyasının Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna sunulmak üzere Yargıtay Birinci Başkanlığına
gönderilmesine karar verilmiştir.

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.04.2019 tarihli, 2015/10-511 Esas, 2019/455 Karar sayılı kararı ile
",..Eldeki davada, davacının davalılara ait iş yerlerinde 07.08.2008 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya
başladığı, 24.02.2013 tarihine kadar aralıklarla davalı işverenlere ait iş yerlerinde çalıştığı, davacı vekili
tarafından dosyaya 2009-2013 yıllarına ait banka hesap ekstresi sunulduğu, incelenmesinde maaş ile aynı
gün “nakit yatan” adı altında ödemeler yapıldığı görülmüştür.

Yukarıdaki bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; ücret miktarı HMK'nın Geçici 1. maddesinin ikinci
fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200. maddesi)
belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş
bulunmak kaydıyla işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren banka kayıtları gibi belgelerle ispatı
mümkün olması nedeniyle buna göre araştırma yapılması gerekmekte olup dosya kapsamında yer alan 2009
ve 2010 yıllarına ait banka hesap ekstreleri irdelenerek, “maaş ödemesi” açıklaması ile yapılan ödemeler ile
aynı gün “nakit yatan” adı altında yapılan ödemeyi yapan hesapların kimlere ait olduğu araştırılarak,
bunların iş yeri ile bağlantıları ve konumları belirlenmeli, yapılan bu ödemelerin ücrete ilişkin olup olmadığı
tam olarak açıklığa kavuşturulmalıdır.

Bununla birlikte, bu tür davalarda senetle kanıtlama zorunluluğu yönünden brüt ücretin esas alınması
gerekmekte olup öngörülen parasal sınırları aşmayan ücret alma iddialarında, dönemsel sigorta primleri
bordroları ile aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirimleri yapılan sigortalıların bilgi ve görgülerine
başvurulmalı, ilgili (meslek (örgütlerinden ücret araştırması yapılmalı, toplanan tüm kanıtlar
değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır." gerekçeleriyle Mahkemenin
direnme kararı bozulmuştur.

D. Mahkemece Verilen Yargıtay Hukuk Genel Kurul karar sonrası kararı

Mahkemenin 19.03.2021 tarih ve 2019/743 Esas, 2021/196 Karar sayılı belirtilen kararı ile davanın davacı
tarafça yenilendikten sonra takipsiz bırakılması nedeni ile Mahkememizce verilen işlemden kaldırma
kararından rücu edilerek, HMK'nın 320/4 üncü maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

E. 3 üncü Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 13.10.2021 tarih ve 2021/7692 Esas, 2021/12067 Karar sayılı kararında; "... Somut olayda;
10.08.2020 tarihli celsede davacı vekilinin mazeretinin kabulüne karar verilerek duruşma günü 16.03.2021
tarihi olarak kararlaştırılmış, duruşma gününün UYAP üzerinden öğrenilmesine karar verilmiş olmasına
rağmen, davacı avukatına duruşma gününün tebliğ edilmediği anlaşıldığından, davacı vekilinin duruşma
gününden haberdar edilemediğinin kabulüyle; yeniden duruşma günü bildirilerek yargılamaya devam
edilmesi ve dosyanın esasına girilerek karar verilmesi gerekirken aksinin kabulü usul ve yasaya aykırı olup,
bozma nedenidir." gerekçeleriyle söz konusu karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen 4 üncü Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile

Davacının 2009 ve 2010 yıllarında SGK prime esas aylık ücretlerinin SGK'ya eksik bildirildiğinin tespitine ve
2009 - 2010 yıllarına ilişkin SGK prime esas ücretlerinin bilirkişi raporundaki tablodaki gibi olduğunun
kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine, bilirkişi raporundaki hesaplama tablosunun kararın eki sayılmasına,
karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde
bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekilleri temyiz dilekçelerinde Mahkeme hükmünün hatalı olduğunu beyanla Mahkeme kararının
bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına
devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve
dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 nci
maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin birinci
fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. Diğer taraftan 506 sayılı
Kanun'un 79 uncu maddenin 10 uncu fıkrası ve 5510 sayıl Kanun'un 86 ncı maddenin 9 uncu fıkralarına
dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen Mahkeme ilamı, işverence Kuruma

veorilmeven helaelerin verine nererek nitelikte aldığımdan hükümde avriıca 77 ve 20 inci maddelerine naöre

e e Ağ a gr lr, YY ye e e ee a e e ya a

hesablanazak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanununun; 200 üncü maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi,
ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri
belir bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri,
ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz
kanıtlanamayacağı, bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler
hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 202 nci maddesinde de, senetle
kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil
başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu
gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte
olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine
karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı
sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı
maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak
düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka
kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat
sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia
edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık
dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 20.10.2010 tarihli ve 2010/10 - 480E,,
2010/523 K., 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-481 E., 2010/524 K., 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-482 E,,
2010/525 K., 19.10.2011 tarihli ve 2011/10-608 E., 2011/649 K., 19.06.2013 tarihli ve 2012/10-1617 E.,
2013/850 K., sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden
birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın
gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya
uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine
hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını
gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan
kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
