(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2019/9016E. , 2020/6256K.
ö

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir 15. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı
vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası
için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi,
gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı Bakanlığın 16/05/2018 tarih ve 37443 sayılı yetki tespit yazısında,
müvekkili şirkette 07/05/2018 tarihi itibarı ile 329 çalışan bulunduğu ve bu çalışanların
181 tanesinin davalı sendika üyesi olduğu, sendikanın toplu iş sözleşmesi akdetmek
için çoğunluğu sağladığının bildirildiğini, yazının 21/05/2018 tarihinde tebliğ edildiğini,
yetki tespit yazısında müvekkili şirketin işletme olarak nitelendirildiğini ve yetki tespit
çoğunluğunun buna göre hesap edildiğini ancak müvekkil şirketin tek bir işyerinden
müteşekkil olduğunu, bir birimin aynı bir işyeri olarak çalışma müdürlüğüne ve ...'ya
bildirilmesinin onun ayrı bir örgütlenme içinde yer aldığı ve ayrı bir işyeri olduğu
anlamına gelmediğini, aynı işverene bağlı aynı teknik amaca yönelmiş, aynı yönetim
altındaki birim veya birimlerin, tek bir iş organizasyonu tek bir işyeri sayılması
gerektiğini, zira işyerinin, bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş
organizasyonu kapsamında bir bütün olduğunu, bağlı yerin tespitinde, hukuki bağlılık,
amaçta birlik, yönetimde birlik kriterlerinin dikkate alınması gerektiğini, davalı şirkete
ait iki farklı birimin Yeşil Mahallesi, ... ve ...'daki birimden yönetildiğini, her iki birimin
özlük işlemlerinin tek elden yapıldığını, bu konuda keşif yapılması gerektiğini, bu hali
ile Bakanlık değerlendirmesinin hatalı olduğunu; Bakanlık tespitindeki çalışan işçi
sayısı ile sendika üye sayısının da doğru olmadığını, bu konuda inceleme yapılması
gerektiğini, nitekim bazı işçilerin ellerinden e-devlet şifrelerinin alınarak rızaları hilafına
sendika üyesi kaydedildiklerini duyduklarını, sendikanın bağlı bulunduğu işkolunda 9o 1
üye çoğunluğunu sağlayıp sağlamadığının da araştırılması gerektiğini, son olarak 6356
sayılı yasanın 43/2. maddesinde bahsi geçen dava dilekçesinin yetkili makama
kaydettirilmesine ilişkin hükmün Anayasa'ya aykırı olduğunu, iptali için Anayasa
Mahkemesi'ne başvurulması gerektiğini ileri sürerek Bakanlığın 16/05/2018 tarih ve
37443 sayılı yetki tespit kararının iptali talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu :

İlk derece mahkemesinin kararına karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna
başvurmuştur.

nPzimaa Ajin. amima ifmemmmım Ani"!

Ilk derece mahkemesinin kararına karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna
başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davacı vekili temyiz kanun yoluna
başvurmuştur.

Gerekçe:

Toplu iş sözleşmesi yetkisi, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin
belli bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını
gösterir.(..., ... İlhan: İş Hukuku Yeni İş Yasaları, ... 2013, 5.942.)

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun “Yetki” başlıklı 41.
maddesinin birinci fıkrasına göre "Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az
yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına
girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise
yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş
sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42. maddesine göre ise “Toplu
iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun
tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa
başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir. Bakanlık, kayıtlarına göre
başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde,
başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi
sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı
iş günü içinde bildirir. İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da
işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu
bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir. Sigortalılığın başlangıcı ile sona
ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna
yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz...”

Yine aynı Kanun'un “Yetki İtirazı” başlıklı 43. maddesine göre de, “Kendilerine 42 nci
madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya
sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına
sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de
göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde
mahkemeye yapabilir. İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra
mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde üçünden daha
az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz. İtiraz dilekçesinde veya
ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve
üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı iş günü
içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. Bunların dışındaki itirazlar için
mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve karar temyiz edildiği takdirde Yargıtay
tarafından on beş gün içinde kesin olarak karara bağlanır. 42 nci maddenin üçüncü
fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı iş
günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o
işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde üçünü üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren
sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay

içinde sonuçlandırır. İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Somut uyuşmazlıkta, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 16/05/2018 tarih
ve 37443 sayılı yetki tespiti kararı ile davacıya ait (1071095) ve (1137026) sicil
numaralı iki birimin işletme teşkil ettiği kabul edilerek 07/05/2018 başvuru tarihi
itibariyle işletmede toplam 329 işçi çalıştığı ve 181 sendika üyesi bulunduğu ve davalı
sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmek gerekli çoğunluğu sağladığı tespit edilmiştir.
İşveren tarafından temel olarak tespite esas alınan iki birimin tek bir işyeri niteliğinde
olduğu gerekçesiyle itiraz edilmiştir.

Bakanlık tarafından başvuru tarihi itibariyle sendika üye sayısının 181 olduğu tespit
edilmiş ise de yargılama aşamasında sendika tarafından 141 üye kayıt çıktısı ve
belgesi ibraz edilmiştir. Temyiz aşamasında da toplam 145 üyelik kaydına dair belge
ibraz edilmiştir.

Açıklanan bu hususlar doğrultusunda mahkemece öncelikle başvuru tarihi olan
07/05/2018 tarihi itibariyle sendika üye sayısı duraksamaya yer vermeyecek şekilde
belirlenmelidir. Bu hususta Bakanlıktan gerekli kayıtlar getirtilmeli ve taraf delilleri de
toplanılmalıdır.

Yapılacak araştırma sonucunda işçi sayısına göre sendika üye sayısının yarıdan fazla
olduğu anlaşıldığı takdirde başkaca bir araştırma yapılmaksızın dava reddedilmelidir.
Bununla birlikte sendika üye sayısının işçi sayısının 9640 ilâ 9650'si arasında olması
durumunda davacı işverene ait tespit konusu birimlerin tek bir işyeri niteliğinde olup
olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

6356 sayılı Kanun'un 2. maddesinin üçüncü fıkrasında işyeri kavramı yönünden 4857
sayılı Kanun'a atıf yapılmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin gerekçesinde,
işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik
unsurlardan meydana gelen bir birim olarak belirtilmiştir. İşyerinin sınırlarının
saptanmasında “işyerine bağlı yerler” ile “eklentiler” ve “araçların” bir birim
kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin mal ve hizmet üretimi
için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi yoksa birbirinden
bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda “amaçta birlik”, aynı teknik amaca bağlı
olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile “yönetimde birlik”, aynı yönetim
altında örgütlenmiş olma şartlarının aranacağı düzenlenmiştir. Öte yandan, teknolojik
ve ekonomik gelişmeler doğrultusunda, bir işyeri çerçevesinde mal ve hizmet üretimi,
pazarlama ve müşterilere sunum hususlarının çok yönlü bir yapısal değişikliği
gerektirmesi sebebiyle, bir işyerinin amacının gerçekleşmesinde işlerin görülmesi
işyerinin kurulu bulunduğu “yerin” dışına taşmış, özellikle “iş organizasyonu”
içerisinde, işyeri niteliğinde olmayan irtibat bürolarına veya yurt genelinde veya ilin
içinde işlerin yürütüldüğü örgütlenmeye kadar genişletmek ihtiyacı duyulmuştur. Bu
bağlamda 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde “İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler
ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.” hükmü
düzenlenmiştir.

Mahkemece tespit konusu birimlerde uzman bilirkişiler aracılığı ile keşif icra edilmeli,
yukarıda belirtilen ilkeler ışığında tespit konusu birimlerin iş organizasyonu
kapsamında tek bir işyeri niteliğinde bulunup bulunmadığı duraksamaya yer
vermeyecek şekilde tespit edilmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

Anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince

yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan
reddi kararı hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece
Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren
İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren
Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek
halinde ilgiliye iadesine, 10/06/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
