(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2017/43016 E. , 2020/9066K.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
DAVA TÜRÜ: ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili
tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik
Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup
düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı vekili, müvekkilin davalı ... nezninde 01/07/2004 tarihinden 02/11/2011 tarihine kadar
zabıta görevlisi olarak çalışırken iş akdinin 6111 sayılı yasanın 166. maddesi ile Milli Eğitim
Bakanlığına devredildiğini, sendikalı olmasına ve davalı işverenin tabi olduğu toplu iş
sözleşmesinden yararlanmasına rağmen toplu iş sözleşmesinden doğan bazı haklarının
ödenmediğini beyanla, çalıştığı sürede yürürlükte olan toplu iş sözleşmelerinde düzenlenmiş olan
bir kısım sosyal ve sendikal alacakları ile ilave tediye alacağının tahsilini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal
gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik
görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde
görülmemiştir.

2-Taraflar arasında davalı tarafından davacıya bordrolarda “ek tazminat” adı altında ödenen
miktarların dikkate alınıp alınmayacağı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

TBK'nın mahsubu düzenleyen 101. ve 102. maddeleri çerçevesinde öncelikle muacceliyet ve
temerrüt kavramlarının açıklanması gerekmektedir.Muacceliyet, alacaklının borçludan, borçlanılan
edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu
olmaz.Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir
borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı
ile temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için,
öncelikle muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural
böyle olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı
durumlar da vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2),
borçlunun borcu ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca
varılabildiği (BK. m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek
yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını
ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına
sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse,
yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin
teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları
ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına
mahsup edilecektir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.09.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas,
2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi
gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi icin, borclunun faiz ve masrafları

MA Mp AM YAN ZE YE A A ME MMA A MS. —W WWW AYYY OVN —MM Mİ —— << NV —— yp

2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi
gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları
ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde,
ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması
irade açıklamasıdır.Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan
ettiği borca mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin
olduğunu beyan etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda
bulunmamışsa makbuzda belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin
hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin
olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup edileceği
sorunu Borçlar Kanununun 102. maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi durumlarda, kısmi
ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında birden fazla borç
muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel olan borçlardan
hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup edilmiş sayılır.
Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme borçların
miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse, kısmi
ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.İş sözleşmesinden doğan
para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı Kanun'da özel
bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun genel hükümleri kapsamında sorun
çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının
bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi
çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı
kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve
masraflara mahsup edilmelidir.

Borcun taksitle ödenmesi konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, kural olarak, işçinin
faiz talebinden vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına uygun hareket
etmesine bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde, işçinin faizle ilgili
feragati geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm alacak için faiz talep hakkı
doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubu
gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi ile meydana gelmesi gerekir.
İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa
ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus
makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanunu'nun 86. maddesine göre
yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve
vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

4857 sayılı Kanun'a göre ücret en geç ayda bir ödenir (m.32/5). İş Hukuku Mevzuatımızda Basın
İş Kanunu'nun 14. maddesi hariç, ücretin peşin ödeneceğine dair bir düzenleme
bulunmamaktadır. Bu nedenle ücret, çalışılan ayı takip eden aybaşında muaccel hale gelmektedir.
Fazla mesai, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin muacceliyet tarihleri
normal aylık ücret gibidir. İşçinin ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti sözleşmenin feshi
ile muaccel hale gelir.Mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 ve 4857 sayılı Kanun'un 120. maddesi
uyarınca, işveren kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte
temerrüde düşer. Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların
sözleşme ile kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede
belirtilen ödeme günü itibariyle işverenin temerrüdü gerçekleşir.Somut olayda bilirkişi tarafından
davacıya bordrolarda "ek tazminat” adı altında yapılan ödemeler, “tazminat” adı altında
ödendiğinden dava konusu alacaklarla ilişkisi bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu alacakların
hesanlanmasında dikkate alımmamıstır Ovsa davalı hu ödemeleri tonlu is sözleşmesinde

düzenlenen alacaklar ve ilave tediye alacağına karşılık yaptığını iddia etmektedir. Davalı resmi
kurum olup, davacı da yapılan bu ödemelerin başka bir alacağa karşılık olarak yapıldığını iddia
etmediğine göre, yapılacak iş bu ödemelerin yukarıda belirtilen ilke kararı çerçevesinde davacının
alacağından mahsup etmektir. Nitekim aynı davalıya karşı açılan ve aynı alacakların talep edildiği
Dairemizce onanan emsal seri 2015/7912 esas, (... Asliye Hukuk Mahkemesi 2014/107 esas,
2014/682 karar) sayılı dosya ve seriye ait diğer dosyalarda davalı tarafından yapılan bu ödemeler
alacaktan mahsup edilmiştir. Dolayısıyla önceki dönem ücret bordroları kapsama alınmak ve
emsal dosyalar gözetilmek suretiyle, davalının iddia ettiği şekilde davacının önceki dönem ücret
bordrolarında “ek tazminat” adı altında yapılan ödemelerin varlığının tespiti halinde, "ek
tazminat” adı altında yapılan ödemelerin yukarıda belirtilen ilke kararı çerçevesinde davacının
alacağından mahsup edilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı
olup bozmayı gerektirmiştir. . Sonuç:Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten
BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 08.07.2020 tarihinde
oy birliğiyle karar verildi.
