9. Hukuk Dairesi 2020/7861€E. , 2020/17017K.
».

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : SENDİKA KANUNLARINDAN KAYNAKLANAN

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar
vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava
dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya
incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 25/05/2016 tarihli yazısı ile ...
İş Sendikası'nın müvekkili Şirkete ait ... Köyü yolu üzeri Çorlu adresinde kurulu fabrika iş
yeri ile ... Mah. ... Cad. ... Plaza 10/312 adresindeki merkez ofisinde çoğunluğu
sağladığına dair olumlu yetki tespiti kararını 06/06/2016 tarihinde tebliğ aldıklarını,
merkez ofisin ve fabrika iş yerinin tek bir işyeri sayılması gerektiğini sendika ile yapılacak
sözleşmenin işyeri toplu iş sözleşmesi olduğunu, davalı sendikanın yetkili olup olmadığı
tespit edilirken toplam çalışan sayısının dikkate alınması gerektiğini iddia ederek davanın
kabulü ile yetki tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Sendika vekili; müvekkili Sendika'nın 2 nolu Gıda İşkolunda örgütlü bir sendika
olduğunu, davacı şirketin gıda iş kolunda imalat yapan bir şirket olduğunu, 21/04/2016
tarihinde yetki tespiti için Bakanlığa başvurduklarını, daha önce 27/03/2015 tarihli olumlu
yetki tespitine dair Bakanlık kararı aleyhine davacı Şirketin Tekirdağ İş Mahkemesi'nin
2015/221 E. sayılı dosyasında dava açıldığını, süreçlerin uzamaması için o davayı kabul
ettiklerini fakat buna rağmen davacı Şirketin tamamen davayı uzatmak amacıyla Tekirdağ
İş Mahkemesi'nin yetkisiz olduğunu ve mahkeme masraflarının kararda gösterilmediğini
ileri sürerek kararı temyiz ettiği, Tekirdağ'daki dosyada Beşiktaş'ta işyerinin olması nedeni
ile işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi yapılması gerektiğini iddia ettiği, dava
dilekçesinde ise bu defa öncekinin aksine her iki iş yerinin işletme olmadığını ve işyeri
olarak kabul edilmesi gerektiğini bildirdiğini ve iddiaların doğru olmadığını savunarak
davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Bakanlık vekili; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin
Tekirdağ İş Mahkemeleri olduğunu, daha önce Tekirdağ İş Mahkemesinde görülen davada
yetki konusunun sübuta erdiğini ve iddiaların doğru olmadığını savunarak davanın reddini
talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, uyulan bozma ilâmı doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz:

Kararı davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Toplu iş sözleşmesi yetkisi, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin belli

zi

Gerekçe:

Toplu iş sözleşmesi yetkisi, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin belli
bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını gösterir.
(Günay, Cevdet İlhan: İş Hukuku Yeni İş Yasaları, Ankara, 2013, 5.942.)

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun “Yetki” başlıklı 41 inci
maddesinin birinci fıkrasına göre "Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde
birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek
işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının
kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya
yetkilidir.”

6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42 nci maddesine göre ise “Toplu
iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun
tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa
başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir. Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru
tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri
veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak
işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir. İşçi
sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir
işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa
bildirilir. Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde
Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate
alınmaz...”

Yine aynı Kanun'un “Yetki İtirazı” başlıklı 43 üncü maddesi de;

(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren
sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki
şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini
de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde
mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu
bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası,
yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz
incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin
itirazları mahkeme altı iş günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar.
Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar
hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde
kararını verir. Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde
kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı
bildirilen işçi sendikası, altı iş günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir.
Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi
sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme
davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

Şeklindedir.

Dairemizin 04/03/2020 tarihli bozma ilâmı ile davanın kabulü gerektiği sonucuna ulaşılmış
ise de bozmada maddi hata bulunduğu görülmüştür.

Belirtmek gerekir ki Yargıtav İctihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 04.02.1959 gün

ve 1957/13 esas, 1959/5 karar, ve 09.05.1960 gün ve 1960/21 esas, 1960/9 sayılı
kararlarında açıklandığı üzere Yargıtay'ca maddi hata sonucu verilen bir karara
mahkemece uyulmasına karar verilmesi halinde dahi usuli kazanılmış hak oluşmaz ve
Yargıtay'ın hatalı bozma kararından dönülmesi mümkündür.

Bu açıklamalar çerçevesinde temyiz itirazları değerlendirilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 25/05/2016 tarih ve
13704 sayılı olumlu yetki tespiti kararı ile davacı işverene ait olan iki işyerinden oluşan
işletmede davalı sendikanın 9040 çoğunluğu sağladığı belirlenmiştir.

Her ne kadar (...) ve (...) sicil numaralı işyerlerinin işletme niteliğinde bulunduğu kabul
edilmiş ise de (...) sicil numaralı işyerinin “Gıda Sanayi” işkolunda, (...) sicil numaralı
işyerinin ise “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolunda olmak üzere iki işyerinin
farklı işkollarında yer aldığı görüldüğünden, iki işyerinin işletme niteliğinde bulunduğu
kabul edilemez. Nitekim 6356 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince
işletme toplu iş sözleşmesi yapabilmek için aynı işverene ait aynı işkolunda birden fazla
işyerinin bulunması gerekmektedir.

Diğer taraftan farklı işkollarında yer alan (...) ve (...) sicil numaralı işyerlerinin tek bir
işyeri niteliğinde olduğu da kabul edilemez.

6356 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre “Yeni bir toplu iş sözleşmesi
için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur.
İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit
davalarında bekletici neden sayılmaz.” Hükmün madde gerekçesinde de ”...İşkolu tespit
talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici
neden sayılmayacaktır. Bu hüküm ile işkolu itirazlarının toplu sözleşme yapma sürecini
gereksiz şekilde uzatması ve zaman zaman bu itirazların toplu sözleşme sürecini
kilitlemek için kötüye kullanılması önlenmek istenmiştir.” hususları ifade edilmiştir.

İfade etmek gerekir ki, işverenin farklı işkolunda yer alan başkaca işyerinin de yetki
tespitinde nazara alınması gerektiği iddiası, esas itibariyle itiraz konusu işyeri bakımından
işkolu itirazı niteliğindedir. Yukarıda belirtilen açık düzenleme gereği, bu itiraz mevcut
yetki uyuşmazlığında ileri sürülemez ve bu talep ancak bir sonraki dönem için geçerli
olabilir. Diğer taraftan, hukuk devleti kavramı çerçevesinde “hukuki belirlilik” ve “hukuki
öngörülebilirlik” ilkeleri nazara alındığında, uyuşmazlığın yetki tespiti için başvuru
tarihindeki hukuki duruma göre değerlendirilmesi gerektiği de tartışmasız olup, bu
anlamda olmak üzere başvuru tarihi itibariyle farklı işkollarında yer alan birim yahut
işyerlerinin tek bir işyeri yahut işletme niteliğinde kabul edilmesi mümkün değildir.
Nitekim işçi sendikasının Bakanlık kayıtlarına güvenerek örgütlenme faaliyetini yürüttüğü
ve çoğunluk tespitine dair talepte bulunduğu gözetildiğinde, yetki tespit başvuru
tarihinden sonra ileri sürülen işkolu itirazının dikkate alınması yukarıda belirtilen ilkelere
aykırılık teşkil edecektir.

Bütün bu açıklamalara göre somut uyuşmazlıkta yetki tespitinin sadece “Gıda Sanayi”
işkolunda yer alan (...) sicil numaralı işyerine ve işyeri toplu iş sözleşmesine ilişkin olması
gerekmektedir. Dosya içeriğine ve Bakanlık kayıtlarına göre ise 20/04/2016 başvuru tarihi
itibariyle söz konusu işyerinde çalışan işçi sayısı 150, davalı sendika üye sayısı 89
olduğundan yarıdan fazla çoğunluğun sağlandığı görülmektedir.

Bu itibarla (...) sicil numaralı işyerine ve işyeri toplu iş sözleşmesine ilişkin gereken
çoğunluk sağlandığından davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi

maralmliciir

a, rr

HÜKÜM: Yukarıda belirtilen nedenlerle;

1-Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULARAK ORTADAN
KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Karar tarihi itibariyle alınması gerekli olan 54,40 TL karar ve ilam harcından, peşin
alınan 29,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 25,20 TL karar ve ilam harcının davacıdan
tahsili ile hazineye irad kaydına,

4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalı ...-İş
Sendikasının yaptığı 150,00 TL, davalı Bakanlığın yaptığı 197,50 TL yargılama giderlerinin
davacıdan tahsili ile davalılara ödenmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 4.080,00 TL ücreti vekâletin davacıdan
alınarak davalıya verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, kesin olarak 26/11/2020
tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
