(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2017/728448E. , 2020/5098K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, süresi içinde temyizen incelenmesi
taraf vekillerince istenilmesi ve davalı vekilince duruşma talep edilmesi üzerine dosya incelenerek
işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 17/03/2020 Salı günü tayin edilerek
taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı adına kimse gelmedi. Karşı taraf adına
vekili Avukat ... geldi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması
dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor
sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı vekili, davacının davalı şirkette gemi adamı ve usta gemici olarak 08.05.2003-31.12.2011
tarihleri arasında iş sözleşmesinin işveren tarafından tek taraflı ve haksız olarak sonlandırılıncaya
kadar çalıştığını, davacıya işveren şirket tarafından işyerinden hiçbir alacağı kalmadığına dair
baskı ile ibraname imzalatıldığını ve 20.937,98 TL kıdem tazminatının ödendiğini, davacının
fazlaya dair haklarını saklı tutarak bu ödemeyi aldığını, davacıya çalışırken baskı ile çeşitli
kağıtlara ve boş kağıda imza attırıldığını, davacının Barge'da gemi adamı olarak çalışırken gemi
tahliye zamanında sabah saat 08.00'den akşam 20.00'ye kadar ya da akşam saat 20.00'den
sabah saat 08.00'e kadar olduğunu,gemi tahliyesi olmadığı zamanlarda ise sabah saat 08.00
akşam saat 17.00 arasında geminin bakım temizlik ve onarım işinde çalıştığını, gece ise saat
24.00-04.00 ya da saat 04.00-08.00 arasında güvenlik vardiya nöbetinde çalıştığını, devam eden
ertesi gün ise eğer davacı saat 24.00 ile 04.00 arasında vardiya çalışması yaptıysa saat öğlen
12.00 da tekrar iş başı yapıp ve akşam 17.00 a kadar çalışmaya devam ettiğini, eğer 04.00 ile
08.00 saatleri arası güvenlik vardiya çalışması yaptıysa saat 08.00 de çalışmaya ara vermeden
devam edip öğlen saat 12.00 ye kadar çalıştığını, normal şartlarda bir gemi ortalama 4-5 günde
tahliye edilirken kötü hava koşullarında bunun bir haftaya kadar uzayabildiğini, ayda ortalama iki
veya üç gemi geldiğini ve tahliye işlemi yapıldığını, davacının son aldığı ücretin net 815,00 dolar
olduğunu, ayrıca yılda dört kere bir maaş tutarında ikramiye ödendiğini, hiçbir zaman yıllık izin
kullanmadığını, ulusal bayram genel tatil günleri ve hafta sonlarına gelen çalışmalarda tatil
yapmadığı gibi tatil ücretlerinin de ödenmediğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı ile birlikte
bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının Barge adı verilen mavnada görevli olduğunu, bu mavnaların ayda
ortalama sekiz tahliye gününde kullanıldığını, iş sözleşmesine ekli görev tanımında davacının iki
gemi tahliyesi arasındaki sürede iki gün normal mesaisini yapacağı ve iki gün ücretli izinli olacağı,
gemi tahliye günlerinde ise on iki saat mesai yapacağı, on iki saat istirahat edeceğinin
karalaştırılmış olduğunu, davacının böylece 8-9 gün günde on iki saat çalıştığını, 10-11 gün
ücretli izin kullandığını, diğer yarısını ise günde dokuz saatlik yasal mesaisini yaparak geçirdiğini,
ayrıca cumartesi, pazar ve bayramlarda yapılan çalışmalar, fazla mesai ve izin ücretlerinin ücrete
dahil olduğunun düzenlendiğini, davacının çalıştığı süre içinde yıllık izinlerini de kullanmış
bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere göre ve bilirkişi raporu doğrultusunda yazılı gerekçe ile davanın

bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere göre ve bilirkişi raporu doğrultusunda yazılı gerekçe ile davanın
kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre,
tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Gemide çalışanların yaptıkları işin niteliği ve özelliği gereği çalışma süreleri de diğer çalışanlara
göre farklı düzenlenmiştir. 854 sayılı Kanun'un kapsamına giren ve uzak yol seferi yapan
gemilerde hem iş süresi hem de bu sürelerin dışında gemide kalma zorunluluğu sebebiyle geçen
diğer süreler büyük önem taşımaktadır. Yakın yol seferi veya iç sularda günlük sefer yapan
gemilerde ise gemi adamlarının gemide kalma zorunlulukları bulunmadığından iş süreleri de fazla
bir özellik göstermez. 854 sayılı Kanun'un 26/1. maddesine göre “Genel bakımdan iş süresi,
günde sekiz ve haftada kırk sekiz saattir. Bu süre haftanın iş günlerine eşit olarak bölünmek
suretiyle uygulanır”. Kanunda 4857 sayılı İş Kanunu'ndan farklı olarak hem haftalık, hem de
günlük çalışma süresi belirlenmiştir.

854 sayılı Kanun'un 26/2. maddesine göre iş süresi, gemi adamının işbaşında çalıştığı ve vardiya
tuttuğu süredir. Gemi adamının gemide bulunduğu sürelerin tamamı çalışma süresi olarak kabul
edilemez. Gemi adamının fiilen çalıştığı veya fiilen çalışmamakla birlikte gücünü işverenin
emrinde bulundurduğu, iş verilmesi veya çıkması için beklediği süreler çalışma süresinden
sayılmalıdır.

854 sayılı Kanun'un 28/1. maddesine göre "Bu kanuna göre tespit edilmiş bulunan iş sürelerinin
aşılması suretiyle yapılan çalışmalar, fazla saatlerde çalışma sayılır” 4857 sayılı Kanun
kapsamında çalışan işçinin fazla çalışma yapması için onayının alınması gerekirken 854 sayılı
Kanun kapsamında çalışan gemi adamı için bir rıza aranmamaktadır. Gemi adamının işvereni,
herhangi bir sebebe dayanmak zorunda olmaksızın gemi adamına fazla saatlerle çalışma
yaptırabilir.

854 sayılı Kanun kapsamında çalışan gemi adamının iş başında çalıştığı veya vardiya tuttuğu
süreler, günlük sekiz veya haftalık 48 saati aştığı takdirde gemi adamının fazla çalışma yaptığı
ortaya çıkar. Gemi adamının ister seyir halinde olsun, ister limanda gemi içinde iken çalışmadan
veya vardiya tutmadan geçirdiği süre fazla çalışma olarak değerlendirilemez. Gemi adamının
haftalık esasa göre fazla çalışmasının tespit edilmesi için gemi adamının haftanın yedi günü
çalışması gerekmektedir. Aksi halde günlük çalışma esasına göre fazla mesai belirlenmelidir. 854
sayılı Kanun'un 41. maddesi dikkate alındığında, liman ve şehir hattı gemilerde çalışanlar bunun
dışındadır. Sadece bu gemiler dışında, örneğin uzak sefer yapan gemilerde çalışan gemi
adamlarının işin gereği olarak altıncı günden fazla yedi gün çalışması söz konusu olabilir.

Deniz İş Hukukunda, sözleşmenin taraflarının fazla çalışma ücretinin, asıl ücrete dahil olduğu
şeklinde sözleşmeye hüküm koymaları mümkündür. Bu sözleşme hükmü geçerlidir. Ancak bunun
da bir sınırının bulunması gerekir. 854 sayılı Kanun'da fazla çalışmalar için günlük veya yıllık bir
sınır da öngörülmemiştir. Oysa 4857 sayılı Kanun kapsamındaki işçiler için fazla çalışmanın sınırı
yılda 270 saat olarak belirlenmiştir. Bu sebeple 4857 sayılı Kanun'daki 270 saat sınırlamasının
854 sayılı Kanun kapsamında çalışanlar için uygulanması, ikisi de özel kanun olduğundan
mümkün değildir. Bu konuda sınır olarak Türkiye tarafından onaylanan uluslararası kaynak olan
180 sayılı Uluslararası Çalışma Örgütü Sözleşmesi ile 1999/63 esas sayılı Avrupa Birliği Direktifi
dikkate alınabilir. Anılan sözleşme ve direktifin 5. maddelerinde işçinin sağlığının ve güvenliğinin
korunması amacıyla çalışma sürelerinde sınırlamaya gidilmiş ve asgari dinlenme süreleri
belirlenmiştir. Buna göre “azami çalışma süresi 24 saatlik sürede 14 saati, 7 günlük sürede 72
saati geçemez. Dinlenme süresi ise 24 saatte 10 saatten, 7 günlük sürede 77 saatten az olamaz.
Dinlenme saatlerinin 6 saatten az olmamak koşuluyla ikiye bölünerek uygulanması mümkün olup

iki dinlenme süresi arasında geçecek zamanın da 14 saatten fazla olmaması gerekir .

Buna paralel düzenleme Gemi Adamları Yönetmeliğinin 84. maddesinde yer almaktadır. Dinlenme
sürelerini belirleyen bu kuraldan da aynı sonuç çıkarılabilir. Fakat yönetmelik dinlenme süresini
günlük 10 saat olarak belirlerken, haftalık ise 70 saatten az olamayacağını belirtmiştir. Bu
sözleşme ve direktifteki düzenlemeye göre daha az bir süredir. Bu sebeple sınırlamada sözleşme
ve direktifin dikkate alınması daha isabetli olacaktır.

Somut olayda; taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete
dahil olduğu düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki çalışma ilişkisinin tüm dönemlerinde bu kaydın
devam ettiğinin kabulü gereklidir. Yukarıda belirtildiği gibi, 4857 sayılı Kanun'daki 270 saat
sınırlamasının 854 sayılı Kanun kapsamında çalışan davacı usta gemiciye uygulanma imkanı
bulunmamakla birlikte, bu durumda Uluslararası Çalışma Örgütü sözleşmesinin öngördüğü azami
çalışma süresi günde 14, haftada 72 saati geçemez esası kabul edilmelidir. Bu durumda hafta da
72 saate kadar olan çalışmaların ücretlerinin asıl ücret içinde yer aldığı gözetilmeli, bu süreden
fazla bir çalışma var ise, bu fazla çalışmaya ilişkin bir hesaplama yapılmalıdır. Bu husus dikkate
alınmadan eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
3-Taraflar arasında davacının hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil ücreti alacağına hak kazanıp
kazanmadığı bir diğer uyuşmazlık konusudur.

Hafta tatili gününde çalıştığını iddia eden işçi, norm kuramı uyarınca bu iddiasını ispatla
yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan
bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun
sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda yer alan hafta tatili ücreti ödemesinin
yapıldığı varsayılır. Bordroda ilgili bölümünün boş olması ya da bordronun imza taşımaması
halinde, işçi hafta tatilinde çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir.

Hafta tatillerinde çalışıldığının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı
gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, yazılı delil niteliğindedir. Ancak, sözü edilen çalışmanın bu
tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile
sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz
önüne alınabilir. Hafta tatili çalışmalarının yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkân dahilindedir.
İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer
verilemez.

İmzalı ücret bordrolarında hafta tatili ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından daha fazla
çalışıldığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin hafta tatili alacağının bordroda
görünenden daha fazla olduğu yönünde bir ihtirazi kaydının bulunması halinde, hafta tatili
çalışmalarının ispatı her türlü delille yapılabilir. Buna karşın, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız
olması durumunda dahi, işçinin bordroda yazılı olanın dışında hafta tatillerinde çalışmaların yazılı
delille kanıtlaması mümkündür.

Aynı ispat kuralları ulusal bayram ve genel tatil ücret alacakları için de geçerlidir.

Dairemizin yerleşik hale gelen içtihatları ile sabit olduğu üzere hafta tatili ücret alacağının ve
ulusal bayram genel tatil ücretinin aylık ücrete dahil olduğunun kararlaştırılmasına yönelik iş
sözleşmesi düzenlemeleri geçersizdir.

Açıklandığı üzere, hafta tatilinin ve ulusal bayram genel tatil çalışmaları karşığı ücretin
sözleşmeye göre ücrete dahil olduğuna dair sözleşme hükmü, sınırlı değer verme ilkesi gereği
geçersizdir.

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplanmış olmasına
karşın, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil ücret alacaklarının iş sözleşmesi ile ücrete dahil
olduğunun kararlaştırılmış olması gerekçe gösterilerek reddine karar verilmiş ise de, Dairemizin
yerleşik içtihatları ile az yukarıda da açıklandığı üzere bu alacak kalemlerinin ücrete dahil

almacının kararlactırılımayaraAı cahit aldıımndan hafta tatili va tlumal havram naonal tatil üreroti

Şİ İğ Şİ İİ Gi İİ. İG Şİ YA ANİ Vİ. AYM. GA Ain ge ar An Oy ği

alacaklarının taleple bağlı kalınarak hüküm altına alınması yerine reddi hatalı olup bozmayı
gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeple BOZULMASINA, davacı yararına takdir
edilen 2.540,00 TL duruşma vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan temyiz
harcının istek halinde ilgilililere iadesine, 17.03.2020 gününde oybirliği ile karar verildi.
