(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2017/32123E. , 2020/8099K.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... 7. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : İŞ (KURUM İŞLEMİNİN İPTALİ)

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili
tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik
Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup
düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacının dava dışı Özel ... Hastanesi Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti. de çalıştığını, davalı tarafça iş
akdinin feshedildiğini, davalı kuruma işsizlik ödeneği almak için başvuruda bulunduğunu ve
başvurusu sonrasında işsizlik ödeneğine hak kazandığından bahisle davacıya ödeme yapıldığını,
bu işsizlik ödeneğinin iptal edildiğinden ödenmiş olan bedelin iadesinin talep edildiğini, bu işlemin
yasal ve yerinde olmadığını, işsizlik sigortası primlerinin ödenmiş olması şartlarının
gerçekleştiğini, dava dışı şirket tarafından yapılan sigorta primlerinin fiili çalışmaya dayalı
olmadığının Sosyal Güvenlik Kurumu denetmenleri tarafından tespit edildiğinden primlerin ve
çıkışının Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iptal edildiğinin belirtildiğini, işsizlik ödeneğinin
hangi hallerde kesileceğinin düzenlendiğini ve davacının fiili çalışma olmadığı gerekçesiyle prim
ve çıkışının iptal edilmesinin söz konusu olamayacağını belirterek; davalı kurumun 08/09/2014
tarih 39001389-403.05.1892 sayılı işleminin iptaline ve davacı tarafından davalı kuruma ödenen
158 günlük işsizlik ödeneğinin davacıya iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Kurumun işlem yapmadan önce incelemeleri yaptığını ve yapmış olduğu bu incelemeler
sonucunda davacının yasaya aykırı olarak işsizlik ödeneği aldığının tespit edildiğini, müvekkili
kurumca uygulanan idari işlem aleyhine yapılan itirazın reddi gerektiğini ve dolayısıyla davanın
reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller doğrultusunda davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, davacı vekilinin istinaf başvurusunun; HMK 353/1-b.1i maddesi
gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının işsizlik ödeneğinin iptaline dair Kurum işleminin
yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

4447 sayılı Yasanın 51. maddesine göre işsizlik ödeneğine hak kazanmanın şartları “bu Kanun
uyarınca sigortalı sayılanlardan hizmet akitleri aşağıda belirtilen hallerden birisine dayalı olarak
sona erenler, Kuruma süresi içinde şahsen başvurarak yeni bir iş almaya hazır olduklarını
kaydettirmeleri ve bu Kanunda yer alan prim ödeme koşullarını sağlamış olmaları kaydıyla işsizlik
ödeneği almaya hak kazanırlar. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 13 üncü maddesi veya 854 sayılı Deniz

İs Wamnımımım İZ mı madan! yada ENE anlı Darın Maelmağinda alımamlarIma oalırtıranlar

Kaydetlirmeleri Ve DU Kanunda yer alan prım ödeme Koşullarını saglamış olmaları Kaydıyla IŞSIZIIK
ödeneği almaya hak kazanırlar. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 13 üncü maddesi veya 854 sayılı Deniz
İş Kanununun 16 ncı maddesi yada 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar
Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında
belirtilen bildirim önellerine uygun olarak hizmet akdi işveren tarafından sona erdirilmiş olmaktır.
İşsizlik sigortası, çalışanın hizmet sözleşmesinin son bulmasıyla özdeşleşen bir kurumdur. Hizmet
sözleşmesinin askıda kalması, onun son bulduğu anlamına gelmediğinden ve işçi askı devresi
sonunda yeniden çalışmayı sürdüreceğinden, işsizlik sigortası edimlerinden yararlanma imkânı da
yoktur, yasanın 51/g bendinde geçen grev ve lokavtın, yasal grev ve lokavt niteliğini taşıması
gerektiği açıktır. Yasa, sigortalının işsizlik sigortasından ödenek talep hakkını engelleyen diğer
askı halleri olarak da, “ilgili kanunlardan doğan olağanüstü hal, seferberlik hali, doğal afetler, kısa
süreli askerlik, sivil savunma hizmetleri gibi çalışma yükümlülükleri”ne yer vermiştir. Buna karşın,
4447 sayılı yasada değinilmeyen "mevsimlik iş” veya "ücretsiz izin kullanılması” gibi durumlarda
da, işçilerin hizmet akitleri askıda olabilmektedir. O nedenle, hizmet sözleşmesi son bulmayan bu
gibi durumlarda da, işsizlik sigortasından yararlanma olanağı yoktur.(İşsizlik Sigortası ...-Doç. Dr.
lara va Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri
Bölümü İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi.)

İş Kanununda iş sözleşmesinin işverence tek taraflı olarak askıya alınabileceğini öngören bir
düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle işverenin sözleşmeyi tek taraflı olarak askıya alması
fesih olarak kabul edilmektedir. Ancak, somut olayda iş akdi işverence askıya alınmış, davacı bu
askı süresince işe çağrılmayı beklemiş, askıya alma konusunda tarafların iradeleri birleşmiştir. Bu
durumda, sözleşmenin davalının iş akdinin ..'ya çıkış bildirimin yapıldığı 07/05/2013 tarihinde
feshedildiğinin ve bu tarihe kadar davacının iş akdinin, işçinin fiilen çalışmaması ve işverenin
ücret ödememiş olması nedeniyle bir nevi askı döneminde olduğunun kabulü gerekir.
Sözleşmenin askıya alınması, aralarında sürekli bir borç ilişkisi yaratan tarafların ortak iradesine
uygun bir durumdur. Çünkü taraflar sürekli borç ilişkisi yaratan bir sözleşme yapmakla karşılarına
çıkan ilk engelde onu ortadan kaldırmayı değil kural olarak sürdürmeyi amaçlarlar. Sözleşmenin
askıya alınmasının işlevi tarafların iradelerine uygun bir biçimde mümkün olduğu kadar iş
ilişkisinin sürekliliğini sağlamaktadır. Bu nedenle ve askıya alınmanın iş güvencesini sağlama
amacına uygun olarak uygulamada yargıcın şüphe halinde hakkını iş akdinin askıya alındığı
yönünde kullanması gerekir.

İş akdinin askıya alınması teorisi sadece yasada öngörülmeyen askı hallerinin uygulama alanına
geçirilmesinde değil aynı zamanda mevzuatla bağlanmasına karşın hüküm ve sonuçları eksik
düzenlenmiş askı hallerinde boşlukların doldurulması işlevini de yerine getirir.

Doğal afetler, yangın, yasama veya yürütme organınca konulan ithalat ve ham madde yasakları
vb. nedenler işverenin, işçinin iş görme edimini kabul etmesini imkansız hale getirirler. İş
Kanununun 24. maddesinin III. Bendinde iş akdinin askıya alınması zorlayıcı nedenlerin varlığına
dayandırılmıştır. Bu hükme göre işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını
gerektirecek zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması halinde işverenin ifayı kabul imkânsızlığı ve iş
akdinin askıya alınması söz konusu olur. (... ... —... İş Hukuku)

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olayda, davacının dava dışı Özel ... Hastanesi (... Sağlık
Hizmetleri Ltd. Şti.) işyerinde 14/10/2008 tarihinden beri çalışırken, 05/09/2012 tarihinde Valilik
tarafından "işyerindeki eksikliklerin tamamlanması için geçici süre ile faaliyetinin durdurulmasına”
karar verilmiştir. Davacının 20/05/2013 tarihinde “04- İşveren tarafından haklı sebep
bildirilmeden fesih” koduyla ..'ya çıkışı bildirilmiştir. Kurum müfettişince alınan tanık
beyanlarından işyeri yetkilileri tarafından çalışmalara hastane açılıncaya kadar ara verildiği ve
herhangi bir gelişme de yeniden personele haber verileceğinin söylendiği, işyerinde denetimlerin
yapılması nedeniyle de çıkışlarının verildiğini anlaşılmıştır. Çıkış tarihine kadar davacının sigorta
primleri yatırılmış, fesih sonrasında davacının başvurusu üzerine kendisine 158 gün işsizlik

ödeneğini hak ettiği belirlenerek işsizlik ödeneği bağlanmış ve davacıya 158 gün işsizlik ödeneği
ödenmiştir.

... Çalışma İl Müdürlüğünün 2012/983356 sayılı ve 19/11/2012 tarihli inceleme emri sonucu
hazırlanan ve 16/04/2014 tarihinde sonuçlandırılan inceleme raporuna göre, dava dışı işyerinin
Valilik tarafından verilen faaliyet durdurma kararı sebebiyle 07/09/2012 tarihinden sonra
işyerinde fiili çalışmanın bulunmadığı, fiili çalışmaya dayanmayan 07/09/2012 tarihinden itibaren
yapılan sigortalılığın ve işveren tarafından ödenen primlerin iptaline, davacıya ve onunla aynı
durumda olan yaklaşık 80 işçinin işsizlik ödeneğinin kesilmesine karar verilerek ödenen miktarın
iadesi talep edilmiş ve davacı da aldığı işsizlik ödeneğini Kuruma geri ödemiştir. Davacı açtığı bu
dava ile Kurum tarafından haksız olarak işsizlik ödeneğinin kesilmesi ve ödenen miktarın geri
istenmesine dair işleminin iptali ile hak ettiği tutarın kendisine ödenmesini talep etmiş,
mahkemece Kurum işleminin doğru olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, Bölge
Adliye Mahkemesi de verilen ret kararını hukuka uygun bularak istinaf başvurusunu esastan
reddetmiştir. Ancak verilen karar hatalıdır.

Davacının iş akdinin, işverenin zorunluluk hali nedeniyle, faaliyetinin geçici olarak resmi
makamlarca durdurulmuş olması sebebiyle, tarafların zımni olarak iradelerinin birleşmesi
sonucunda 07.09.2012 tarihinde bir nevi askıya alındığı ve iş akdinin 20.05.2013 tarihinde
feshedildiğinin kabulü iş hukukunun temel ilkeleri çerçevesinde somut olaya uygundur. Aksini
kabulü durumunda işçi, kendi ihmali ya da hilesi olmadan yasal hakkından mahrum bırakılacaktır.
Bu itibarla davalı Kurum işlemi hatalı olup işlemin iptali ile davacı tarafından Kuruma geri ödenen
işsizlik ödeneğinin de davacıya verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup
bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi
kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece
Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye
Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
29/06/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
