9. Hukuk Dairesi 2020/8218E. , 2020/19592K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Mahkemenin yukarıda tarih, esas ve karar numarası belirtilen kararının temyiz incelemesi
sonucunda,Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 15.06.2020 tarihli ve 2020/1896 esas,
2020/6750 karar sayılı ilamıyla BOZULMASINA karar verilmiştir.

Davalı-karşı davacı tarafça Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin kararının maddi hataya
dayandığı gerekçesi ile ortadan kaldırılması istenilmiş olmakla dosya incelendi, gereği
konuşulup düşünüldü:

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 04/02/1959 tarihli ve 1957/13 esas,
1959/5 karar ile 09/05/1960 tarihli ve 1960/21 esas, 1960/9 karar sayılı kararlarında
belirtildiği üzere, Yargıtay'ca maddi hata sonucu verilen bir karara mahkemece uyulmasına
karar verilmesi halinde dahi usulü kazanılmış hak oluşmaz ve Yargıtay'ın maddi hatalı
kararından dönülmesi mümkündür.

Somut uyuşmazlıkta, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 15.06.2020 tarihli ve
2020/1896 esas, 2020/6750 karar sayılı ilamıyla davacı-karşı davalı temyizi üzerine Mahkeme
hükmünün bozulmasına karar verilmiş ise de, kararın davalı-karşı davacı tarafından da temyiz
edildiği ancak Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince değerlendirme yapılmadığı
anlaşılmaktadır. Anılan sebeple, maddi hataya dayanan Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk
Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının ORTADAN KALDIRILMASINA karar
verildi. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya
incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı-karşı davalı vekili, öğretmen olarak çalışan davalı-karşı davacı işçinin 07.02.2014
tarihinde haklı bir sebep olmadan istifa yoluyla iş sözleşmesini feshettiğini ileri sürerek, iş
sözleşmesinde belirlenen cezai şart alacağının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.
Davalı-karşı davacı işçi, öğretmen olarak 06.02.2014 tarihinde atanması üzerine 07.02.2014
tarihinde istifa etmek zorunda kaldığını, maaşının 6 katı tutarı tazminatının fahiş olduğunu
savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın
kabulüne ilişkin verilen karar Dairemizce bozulmuştur. Bozmaya uyan mahkemece yüzde 75
indirim ile cezai şartın kısmen kabulüne ilişkin hüküm kurulmuştur.

Karar davacı-karşı davalı vekili ile davalı-karşı davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre,
davalı-karşı davacının tüm davacı-karşı davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan
temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında, iş sözleşmesinde kararlaştırılan cezai şarta mahkemece uygulanan
indirimin miktarı taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Cezai şart öğretide, mevcut borcun ifa edilmemesi veya eksik ifası halinde ödenmesi gereken
mali değeri haiz ayrı bir edim olarak tanımlanmıştır (Tunçomağ, Kenan: Türk Hukukunda

Cezai şart öğretide, mevcut borcun ifa edilmemesi veya eksik ifası halinde ödenmesi gereken
mali değeri haiz ayrı bir edim olarak tanımlanmıştır (Tunçomağ, Kenan: Türk Hukukunda
Cezai Şart, İstanbul 1963).

Cezai şart 818 sayılı Borçlar Kanunun 158 - 161'inci maddeleri arasında, yeni 6098 sayılı Türk
Borçlar Kanunu'nun 179-182'inci maddeleri arasında düzenlenmiş olup, İş Kanunlarında
konuya dair bir hükme yer verilmemiştir. İş hukuku açısından Borçlar Kanunun sözü edilen
hükümlerini uygulamakla birlikte, Dairemizce bazı yönlerden iş hukukuna özgü çözümler
üretilmiştir. İş hukukunda “İşçi Yararına Yorum İlkesi”nin bir sonucu olarak sadece işçi
aleyhine yükümlülük öngören cezai şart hükümleri geçersiz sayılmış ve bu yönde yerleşmiş
içtihatlar öğretide de benimsenmiştir.

Cezai şartın işçi ve işveren hakkında ve iki taraflı olarak düzenlenmesi gereği, işçi aleyhine
kararlaştırılan cezai şartın işveren aleyhine kararlaştırılandan daha fazla olmaması sonucunu
da ortaya koymaktadır. Başka bir anlatımla işçi aleyhine olarak belirlenen cezai şartın,
koşulları ve ceza miktarı bakımından işverenin sorumluluğunu aşması düşünülemez. İki taraflı
cezai şartta işçi aleyhine bir eşitsizlik durumunda, cezai şart hükmü tümden geçersiz
olmamakla birlikte, işçinin yükümlülüğü işverenin sorumlu olduğu miktarı ve halleri aşamaz.
İşçiye verilen eğitim karşılığı belli bir süre çalışması koşuluna bağlı olarak kararlaştırılan cezai
şart tek taraflı olarak değerlendirilemez. İşçiye verilen eğitim bedeli kadar cezai şartın karşılığı
bulunmakla eğitim karşılığı cezai şart hükmü belirtilen ölçüler içinde geçerlidir.

Gerek belirli gerekse belirsiz iş sözleşmelerinde, cezai şart içeren hükümler, karşılıklılık
prensibinin bulunması halinde kural olarak geçerlidir. Ancak, sözleşmenin süresinden önce
feshi koşuluna bağlı cezai şartın geçerli olabilmesi için, taraflar arasındaki iş sözleşmesinin
belirli süreli olması zorunludur. Asgari süreli iş sözleşmelerine de aynı şekilde hükümler
konulması mümkündür.

Borçlar Kanunu'nun 182. maddesine göre, taraflar cezanın miktarını seçmekte serbesttirler.
Buna göre belirli süreli iş sözleşmesinin kalan süresine ait ücretlerinin ya da bunun katlarının
ödenmesi gerektiği yönünde ceza miktarı belirlenmesi mümkündür. Böyle bir cezai şart
hükmü, Borçlar Kanunu'nun 325. maddesine göre talep konusu yapılabilecek olan
sözleşmenin kalan süresine ait ücret isteğinden farklıdır. Bu durum, konuya dair yasal
düzenlemenin tekrarı mahiyetinde de değildir. Gerçekten tarafların iradesi özel biçimde cezai
şart düzenlemesi yönünde ortaya çıkmış olmakla, iradeye değer verilmeli ve cezai şart
hükümlerine göre çözüme gidilmelidir. İşçinin bakiye süre ücreti ölçüt alınarak kararlaştırılmış
olan cezai şarttan başka, sözleşmenin kalan süresine ait ücretlerin de Borçlar Kanunu'nun
325. maddesine göre talep edilip edilemeyeceği sorununa değinmek gerekir ki, koşulların
varlığı halinde sözleşmenin kalan süresine ait ücretlerin ayrıca talep edilebileceği kabul
edilmelidir. Gerçekten, Borçlar Kanununun 158/II maddesine göre, borcun belli zaman ve
yerde ifa edilmemesi hali için cezai şart kararlaştırılmışsa, alacaklı hem ifa hem de cezai şartı
talep edebilecektir.

818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 161/son (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu182/son) maddesinde
ise, fahiş cezai şartın hâkim tarafından tenkis edilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. İş
hukuku uygulamasında işçi aleyhine cezai şart düzenlemeleri bakımından konunun önemi bir
kat daha artmaktadır. Şart ve ceza arasındaki ilişki gözetilerek, işçinin iktisadi açıdan mahvına
neden olmayacak çözümlere gidilmelidir. İşçinin belli bir süre çalışması şartına bağlanan
cezalardan, sözleşme kapsamında çalışılan ve çalışması gereken sürelere göre oran kurularak
indirime gidilmelidir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesinde “Hizmet sözleşmelerine sadece işçi
aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.” hükmü bulunmaktadır. Bu itibarla hizmet
sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan cezai şartlar geçersizdir. Cezai şart içeren

—i—i,.l iile ei iş ğe diş 4 şi de ğe

HMUKUHMMEİ, Kai giKiik pPLEHSiLii LUTUNMia5l MaHMUc KUfdi Uldidk YELCİHMUM.
Cezai şartın işçi ile işveren hakkında ve iki taraflı olarak düzenlenmesi gereği, işçi aleyhine
kararlaştırılan cezai şart, işveren aleyhine kararlaştırılandan daha fazla olamaz. Başka bir
anlatımla, işçi aleyhine olarak belirlenen cezai şartın, koşulları ve ceza miktarı bakımından
işverenin sorumluluğunu aşması düşünülemez.

Somut olayda, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin bozma ilamı ile mahkeme kararı
cezai şarta ilişkin yapılan yüzde 15 indirimin az olduğu işçinin ücreti ve çalışma süresi dikkate
alınarak makul bir indirim ile talebin hüküm altına alınması gerekçesi ile bozulmuştur. Her ne
kadar davacı-karşı davalı ve davalı-karşı davacı vekili tarafından emsal gösterilerek bazı
kararlar sunulmuş, örneğin Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince incelemesi yapılan
2015-29728 esas sayılı dosyada yüzde 40 indirim yapılarak kabul edilen cezai şart ile
2015/1226 esas sayılı dosyada aynı davalıya karşı dava açan bir başka öğretmenin fesih
nedeni, henüz okullar açılmadığı için davacı işverenin öğretmen bulmakta çok zorluk
yaşamayacağı, işçiyi de iktisadi açıdan zor durumda bırakmamak gibi gerekçelerle taktiren
yüzde 50 indirim ile kabul edilen cezai şartın kabulüne ilişkin kararların onandığı
anlaşılmaktadır. Cezai şart yönünden her dosya kendi kapsamına ve delil durumura göre
değerlendirilmesi gerektiğinden bu kararların eldeki davada emsal olarak değerlendirilmesi
mümkün değildir. Bozmaya uyan mahkemece 9075 hakkaniyet indirimi ve mahsup sonrası
tespit edilen toplam 1.228,72 TL cezai şart kabul edilmiş ise de yüzde 75 oranındaki indirim
hakkın özünü etkileyecek oranda fahiş olmuştur. Davalı-karşı davacı işçinin, davacı-karşı
davalı işverene ait okulda 01.09.2013- 07.02.2014 tarihleri arasında çalıştığı, aldığı ücret
miktarı ve çalıştığı süre ve işin niteliği nazara alınarak, daha uygun bir indirim yapılması
gerekmektedir. Bu yön gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı
gerektirmiştir.

SONUÇ:Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeple BOZULMASINA, peşin alınan temyiz
harcının istek halinde ilgililere iadesine, 22.12.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
