(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2017/46109E. , 2020/8948K.

"İçtihat Metni"
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ: ... 5. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ: ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen karar, süresi içinde duruşmalı olarak davacı
vekili tarafından temyiz edilmiş ise de; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369.
maddesi gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin dosya üzerinden
yapılmasına karar verildikten sonra Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya
incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirkete ait farklı ülkelerdeki işyerlerinde aşçı olarak çalıştığını,
en son 2.200 USD ücret aldığını, 3 öğün yemek, barınma masraflarının davalı tarafından
karşılandığını, iş akdinin 30.07.2014 tarihine haksız ve bildirimsiz olarak feshedildiğini ileri
sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, hafta tatili ve genel tatil ücreti
alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı
talepleri yönünden dosyanın tefrik edilemesine karar verilerek, eldeki davaya kıdem ve ihbar
tazminatı yönünden devam edilmiş ve davacının davayı belirsiz alacak davası olarak açmasında
hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, davacının istinaf başvurusunun HMK.nun 353/1-b.1 maddesi
gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasında öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davanın belirsiz alacak davası
türünde açılabilmesi için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.01.10.2011
tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz
alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.

6100 sayılı Kanunun 107. maddesine göre,

"(i) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak
belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı,
hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.
(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin
olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi
olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda

olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda
hukuki yararın var olduğu kabul edilir."

Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu
tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama
durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama
özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi
üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.Davanın belirsiz alacak davası
türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya
değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafca belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali,
davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin
kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa
dayanmalıdır.

Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri
tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkânsız
olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz.
Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukuki yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukuki
yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmi davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate
alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hâllerde bu yola başvurulması
kabul edilemez." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir nitelikte olması
durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan yararlanmanın
mümkün olmadığına işaret edilmiştir.Alacağın hangi hallerde belirsiz, hangi hallerde belirli veya
belirlenebilir olduğu hususunda kesin bir sınıflandırma yapılması mümkün olmayıp, her bir
davaya konu alacak bakımından somut olayın özelliklerinin nazara alınarak sonuca gidilmesi
gereklidir.

6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere
yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın
miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının,
iddianın genişletilmesi yasağına tâbi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini
artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve
sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneği bilirkişi ya da
keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.

Davacının alacağının miktar veya değerini belirleyebilmesi için elinde bulunması gerekli bilgi ve
belgelere sahip olmaması ve bu belgelere dava açma hazırlığı döneminde ulaşmasının da
(gerçekten) mümkün olmaması ve dolayısıyla alacağın miktarının belirlenmesinin karşı tarafın
elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmasıyla mümkün hale geleceği durumlarda alacak belirsiz
kabul edilmelidir.Sırf taraflar arasında alacak miktarı bakımından uyuşmazlık bulunması, talep
sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olması anlamına gelmez. Önemli olan
objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olmasıdır (H.
Pekcanıtez, Belirsiz Alacak Davası, Ankara 2011, s. 45; H. Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes,
Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 448). Sadece alacak miktarının taraflar arasında
uyuşmazlık bulunması ya da tartışmalı olmasının belirsiz alacak davası açılması için yeterli
sayılması halinde, neredeyse tüm davaların belirsiz alacak davası olarak kabulü gerekir ki, bu da
kanunun amacına aykırıdır. Çünkü, zaten uyuşmazlık bulunduğu için dava açılmakta ve
uyuşmazlık mahkeme önüne gelmektedir. Önemli olan davacının talebini belirli kılacak imkâna
sahip olup olmadığıdır. Burada, alacağın belirlenebilir olması ile ispat edilebilirliğinin de ayrıca
değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Davacının talep ettiği alacağı belirlenmesi objektif
olarak mümkün, ancak belirlyebildiği alacağını ispat etmesi, kanunun öngördüğü şekilde ispatı
(elindeki delillerle) mümkün değilse, burada da belirsiz alacak davası açılacağından söz edilemez.
Cünkü. bir alacağın belirlenmesi ile onun ispatı avrı sevlerdir Davacı. talep konusu vantığı

alacağını çok net şekilde belirleyebilir; ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir.
Aksinin kabulü, her ispat güçlüğü olan alacağı belirsiz alacağa dönüştürmek gibi, hem kanunun
amacına hem de genel ilkelere aykırı bir durumu ortaya çıkartabilir Alacağın miktarının
belirlenebilmesinin, tahkikat aşamasında yapılacak delillerin incelenmesi, bilirkişi incelemesi veya
keşif gibi sair işlemlerin yapılmasına bağlı olduğu durumlarda da belirsiz alacak davası
açılabileceği kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirkişi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak
davasının açılabilmesi için yeterli değildir. Bir davada bilirkişiye başvurulmasına rağmen davacı
dava açarken alacak miktarını belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davası açılamaz (C. Simil, Belirsiz
Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 225).Kategorik olarak, belirli bir tür davanın veya belirli
kişilerin açtığı davaların baştan belirli veya belirsiz alacak davası olduğundan da söz edilemez.
Belirsiz alacak davası, bu davaya ilişkin ölçütlerin somut olaya uygulanarak belirlenmesi
gerekir.Hakime alacak miktarının tayin ve tespitinde takdir yetkisi tanındığı hallerde (Örn: 6098
sayılı Türk Borçlar Kanunu md 50, 51,56), hakimin kullanacağı takdir yetkisi sonucualacak belirli
hale gelebileceğinden, davacının davanın açıldığı tarih itibariyle alacağın miktarını yahut değerini
tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin imkansız olduğu kabul edilmelidir. Örneğin, iş hukuku
uygulamasında, Yargıtayca, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti
alacaklarının yazılı belgelere ve işyeri kayıtlarına dayanmayıp, tanık anlatımlarına dayanması
halinde, hesaba esas alınan süre ve alacağın miktarı nazara alınarak takdir edilecek uygun
oranda hakkaniyet indirimi yapılması gerekliliği kabul edilmektedir. Bu halde, tanık anlatımlarına
dayanılarak hesaplanan alacak miktarından hakimin takdir yetkisine bağlı olarak yapılacak indirim
oranı baştan belirli olmadığından, alacak belirsiz kabul edilmelidir.

6100 sayılı Kanun ile birlikte, yukarıda belirtilen çerçevede belirsiz alacak davası açma imkanı
tanınarak belirsiz alacaklar bakımından hak arama özgürlüğü genişletilmiş; bununla bağlantılı
olarak da hukuki yarar bulunmadan kısmi dava açma imkanı sınırlandırılmakla birlikte, tamamen
kaldırılmamıştır.Zaman zaman, 6100 sayılı Kanun ile birlikte kabul edilen belirsiz alacak davası ile
kısmi davaya ilişkin yeni düzenlemedeki sınırın tam olarak tespit edilemediği, birinin diğeri yerine
kullanıldığı görülmektedir. Oysa bu iki davanın amacı ve niteliği ayrıdır. Alacak, belirli veya
belirlenebilir ise, belirsiz alacak davası açılamaz; ancak şartları varsa kısmi dava açılması
mümkündür.Kanunun kısmi dava açma imkanını sınırlamakla birlikte tamamen ortadan
kaldırmadığı da gözetildiğinde, belirli alacaklar için, belirsiz alacak davası açılamasa da, şartları
oluştuğunda ve hukuki yarar bulunduğunda kısmi dava açılması mümkündür. Aksi halde, sadece
ya belirsiz alacak davası açma veya belirli tam alacak davası açma şeklinde iki imkandan söz
edilebilir ki, o zaman da kısmi davaya ilişkin 6100 sayılı Kanunun 109. maddesindeki hükmün
fiilen uygulanması söz konusu olamayacaktır. Çünkü, belirsiz alacak davasında zaten belirsiz
alacak davasının sağladığı imkanlardan yararlanarak dava açılabilecek; şayet alacak belirli ise de,
o zaman sadece tam eda davası açılabilecektir. Oysa kanun koyucunun abesle iştigal etmeyeceği
prensibi gereği, anılan maddeyle kısmi davaya ilişkin düzenleme yapıldığı düşünülerek ve
Kanundaki sınırlamalara dikkat edilerek kısmi dava açılabilecektir.Bu noktada şu da açıklığa
kavuşturulmalıdır ki, şartları bulunmadığı halde dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası
olarak açıldığı durumda davacıya herhangi bir süre verilmeden hukuki yarar yokluğundan davanın
reddi yoluna gidilmelidir. Çünkü, alacağın belirlenebilmesi mümkün iken, böyle bir davanın
açılmasına Kanun izin vermemiştir. Böyle bir durumda, belirsiz alacak davası açmakta hukuki
yarar yokluğundan dava reddedilmeli, ek bir süre verilmemelidir. Zira, burada talep açıktır, bu
sebeple 6100 sayılı Kanunun 119/1-ğ maddesinin uygulanarak süre verilmesi mümkün değildir;
aslında açılmaması gerektiği halde belirsiz alacak davası açılmış olduğundan, bu konudaki
eksiklik de süre verilerek tamamlanamayacağından, dava hukuki yarar yokluğundan
reddedilmelidir. Buradaki hukuki yarar, sonradan tamamlanacak nitelikte bir hukuki yarar değildir.
Çünkü, dava açıldığında o sırada mevcut olmayan hukuki yarar, bunun da açıkça mahkemece
bilindiği bir durumda, tamamlanacak bir hukuki yarar değildir. Aksinin kabulü, aslında açık olan

“ . .—

talep Sonucunun sure Verilerek davVdci (aralından degişiriimesi ve bulunmayan nNuKUKI yararın
sağlanması için davacıya ek imkan sağlanması anlamına gelecektir ki, buna usül bakımından
imkan yoktur, böyle bir durum taraflar arasındaki eşitlik ilkesine de aykırı olacaktır (H.
Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 454). Bunun
yanında, şayet açılan davada asgari bir miktar gösterilmişse ve bunun alacağın bir bölümü
olduğu anlaşılmakla birlikte, belirsiz alacak davası mı yoksa belirli alacak olmakla birlikte kısmi
dava mı olduğu anlaşılamıyorsa, bu durumda 6100 sayılı Kanunun 119/1-ğ maddesinin aradığı
şekilde açıkça talep sonucu belirtilmemiş olacaktır. Talep, talep türü ve davanın niteliği açıkça
anlaşılamıyorsa, talep muğlaksa, aynı Kanunun 119/2 maddesi gereğince, davacıya bir haftalık
kesin süre verilerek talebinin belirsiz alacak davası mı, yoksa kısmi dava mı olduğunun
belirtilmesi istenmelidir. Verilen bu süreden sonra, davacının talebini açıklamasına göre bir yol
izlenmelidir. Eğer talep, davacı tarafından belirsiz alacak davası şeklinde açıklanmış olmakla
birlikte, gerçekte belirsiz alacak davası şartlarını taşımıyorsa, o zaman yukarıdaki şekilde hareket
edilmeli, hukuki yarar yokluğundan dava reddedilmelidir. Açıklamadan sonra talep belirsiz alacak
davası şartlarını taşıyorsa, bu davanın sonuçlarına göre, talep kısmi davanın şartlarını taşıyorsa
da kısmi davanın sonuçlarına göre dava yürütülerek karar verilmelidir (Dairemizin 31.12.2012
tarih 2012/30463 esas 2012/30091 karar sayılı kararı). 6100 sayılı Kanunun 110. maddesinde
düzenlenen, davacının aynı davalıya karşı birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava
dilekçesinde ileri sürmesi olarak tanımlanan davaların yığılması (objektif dava birleşmesi)
halinde, talep sayısı sayısı kadar dava bulunduğu kabul edildiğinden ve aynı Kanunun 297/2.
maddesi uyarınca da her bir talep bakımından ayrı ayrı hüküm verilmesi gerektiğinden, bu
durumda da dava dilekçesinde ileri sürülen taleplerin belirsiz alacak olup olmadığının her bir talep
bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekecektir Tüm bu açıklamalar sonucunda şunu
belirtmek gerekir ki, iş hukukundan kaynaklanan alacaklar bakımından baştan belirli veya belirsiz
alacak davası şeklinde belirleme yapmak kural olarak doğru ve mümkün değildir. Bu sebeple iş
hukukunda da belirsiz alacak davasının açılabilmesi, bu davanın açılması için gerekli şartların
varlığına bağlıdır. Eğer bu şartlar varsa, iş hukukunda da belirsiz alacak davası açılabilir, yoksa
açılamaz (C. Simil, Belirsiz Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 414). Keza aynı şey kısmi
dava için söz konusudur.Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilin en son 2.200
USD ücret ile çalıştığını, 3 öğün yemek, barınma ve gidiş-dönüş uçak biletleri ile yol masraflarının
davalı tarafından karşılandığını belirtmiş olmakla talebi net olmayıp, yemek ücretinin aylık 2.200
USD tutarındaki maaşın içerisinde olup olmadığı, işverence maaşa ilaveten bu yardımın sağlanıp
sağlanmadığı anlaşılamamaktadır. Bu bakımdan yapılması gereken iş, davaya konu talebinin
somutlaştırılarak, davacıya ait işyeri özlük dosyasının temin edilmesi, dosya kapsamına göre
toplanılan deliller ve tanık beyanlarının birlikte değerlendirilmesi ve bu yardımların aylık ücrete
ilave olarak ödenip ödenmediği tespit edilerek, yemek yardımının belirtilen ücretin içerisinde
olduğunun anlaşılması halinde şimdiki gibi, ilave olarak temin edildiğinin belirlenemesi halinde ise
yargılamaya devam edilerek oluşa ve tüm dosya kapsamına göre bir karar verilmesidir. Zira
kıdem ve ihbar tazminatları yönünden; davacı en son aldığı ücreti bilmekle birlikte, dava
dilekçesinde tazminata esas ücretin belirlenmesinde dikkate alınacak olan yemek yardımının ayni
olarak sağlandığının anlaşılması halinde, ayni olarak sağlanan yemek yardımı yargılama sırasında
belirlenebileceğinden tazminata esas ücretin belirlenmesi davacıdan beklenemez. Bu durum
karşısında, belirtilen hususlarda yapılacak araştırma neticesinde kıdem ve ihbar tazminatı
alacakları yönündeki taleplerin belirsiz alacak davasına konu edilip edilemeyeceği ortaya
çıkacaktır. Mahkemece işin esasına girilmesi, tüm deliller toplandıktan sonra değerlendirme
yapılarak sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme
ile davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesi isabetli
olmamıştır. SONUÇ:Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk
Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk
Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye

Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,
07.07.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
