9. Hukuk Dairesi 2021/9705E. , 2021/15113kK.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : İŞKOLU TESPİTİNE İTİRAZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili
tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik
Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup
düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 22/02/2014 tarih ve 2014/32
sayılı kararı ile merkezi ... Belediye Başkanlığı .../... adresinde bulunan ... Sulama Birliğinin ...
köyünde bulunan şantiyesinde ... gölünden temin edilen suyun pompa yada su alma
yöntemiyle sulama işlerinin yapılması için üyesi bulunan köylere dağıtımının yapıldığını, bu
nedenle yapılan işlerin iş kolları yönetmeliğinin 01 sıra numaralı "avcılık, balıkçılık, tarım ve
ormancılık" iş kolunda yer aldığına karar verildiğini, ancak davalı bakanlıkça alınan bu kararın
hukuka aykırı olduğunu, iş kolları yönetmeliğinin 14 sıra numarası ile "enerji" iş kolunun
düzenlendiğini, suyun toplanması, artırılması ve dağıtılması işlerinin enerji iş kolunda tespit
edildiğini, iş kolları yönetmeliğinde bu şekilde düzenlenen iş yerinin başka bir iş kolunda yer
almasının düşünülemeyeceğini, Türkiye çapında tüm sulama birliklerinde yıllardan beri davacı
sendikanın örgütlü olup halen yürürlükte olan 132 farklı sulama birliğinde TİS yapıldığını ve
yapılmaya devam edildiğini, Avcılık, Balıkçılık, Tarım ve Ormancılık iş kolunda örgütlü ... İş
Sendikasının 1998 yılında ... ilinde buluna " ... Sulama Birliği" işyeri ile ilgili iş kolu tespiti
talebinde bulunduğunu, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş yerinin "enerji" iş koluna
girdiğine hükmettiğini ve ... İş Sendikasının bakanlık kararının iptali için dava açtığını, yerel
mahkemenin davayı kabul ettiğini, davanın temyizi üzerine Yargıtay 9.H.D.'nin 1999/3411
esas ve 1999/3571 karar ile sulama birlikleri iş yerlerinde yapılan işin hangi iş koluna
girdiğine dair açıklayıcı emsal nitelikte bir karar verdiğini, Yargıtay 9.H.1999/6442 esas ve
1999/7334 karar sayılı ilamın da aynı husus hakkında suluma birlikleri iş yerlerinin "enerji"
işkolu kapsamında olduğuna hükmedildiğini, gerek Mülga 2821 sayılı Sendikalar Kanunu
döneminde yürürlükte olan iş kolları tüzüğünde gerekse 2012 yılında yürürlüğe giren 6536
sayılı Sendikalar ve TİS kanunu çerçevesinde yayımlanan iş kolları yönetmeliğinde Uluslararası
Normlar ve iş yerlerinin özellikleri de dikkate alınarak sulama birlikleri iş yerlerinin "enerji" iş
kolunda tespit edildiğini, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 22/02/2014 gün ve
28921 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 22/02/2014 tarih ve 2014/12 karar nolu iş kolu
tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar Cevabının Özeti:

Davalı T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili; ... ... Belediye Başkanlığına bağlı ...
Sulama Birliği avcılık, balıkçılık, tarım ve ormancılık iş kolu kapsamına girdiğini, bu nedenle
açılan davanın reddine, davanın idari bir kararın uygulanması ile ilgili olduğundan idare
mahkemelerinde açılması gerektiğini, davacının 2821 sayılı kararın 4.maddesinde belirtilen 15
günlük dava açma süresi geçtikten sonra dava açıldığından reddine, davalı idare tarafından
verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, ... köyünde bulunan şantiyede ... gölünden

günlük dava açma süresi geçtikten sonra dava açıldığından reddine, davalı idare tarafından
verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, ... köyünde bulunan şantiyede ... gölünden
temin edilen suyun pompa yada salma su yöntemiyle sulama işlerinin yapılması için üyesi
bulunan köylere dağıtımın yapıldığını, yapılan işlerin iş kolları yönetmeliğinin 01 sıra numaralı
avcılık, balıkçılık, tarım ve ormancılık iş kolunda yer aldığının tespit edildiğini, Teftiş
kurulundan iş başmüfettişi raporu ve tespit tutanakları olduğunu beyan ederek davanın
reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sendikası vekili; T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 22/02/2014 gün ve
28921 sayılı resmi gazetede yayımlanan 2014/12 karar nolu iş kolu tespit kararının yerinde
bir karar olduğunu, sulama birlikleri 01 nolu iş kolunda olduğunu, sulama birliklerinin enerji
nakil hatlarıyla alakasının bulunmadığını, sulama birliklerinin temelinde tarım arazilerinin
sulanması ve yetiştirilmesi amacı ile bulunduğunu, enerji hatlarının taşınmasıyla ilgili bir
durumun mevcut olmadığını, sulama birliklerinin temel işinin DSİ'nin su borularıyla tarım
arazilerine su taşınması olduğunu, iş kolları yönetmeliğinde 01 nolu avcılık, balıkçılık, tarım ve
orman iş kolunun altında tanımlı sınıflardan 01.61 nolu alt sınıf "bitkisel üretimi destekleyici
faaliyetler" olarak belirlendiğini, bu faaliyetin temelinde de sulama birliklerinin yaptığı temel iş
olan tarım arazilerine suyun taşınmasıyla ilgili her hangi bir ibare bulunmadığını, bu
nedenlerle T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilen iş kolu tespit kararının yerinde
olduğunu, sulama birliklerinde yapılan işin enerji hatlarıyla bir bağlantısının bulunmadığını
ayrıca davacının dava dilekçesinde atıfta bulunan Yargıtay kararının 1999 tarihli olduğunu,
eski yasa ve eski iş kolları tüzüğünün yürürlükte olduğu döneme ilişkin olduğunu, mevcut
yasa ve kararların değiştiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Dava, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 üncü ve 5 inci maddeleri
kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

İşkolu, toplu iş hukukumuzun en önemli kavramlarındandır. 6356 sayılı Kanun'un 3 üncü
maddesinin birinci fıkrası gereğince, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. Bu
anlamda toplu iş hukukumuzda işkolu esasına göre sendikalaşma ilkesinin kabul edildiği ve
işkolu kavramı ile sendikaların hukuki olarak faaliyet sınırının belirlendiği ifade edilebilir.

6356 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre, işkolları, Kanuna ekli (1) sayılı
cetvelde gösterilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bir işyerinde yürütülen asıl işe
yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Yine aynı maddede, bir işkoluna giren
işlerin neler olacağının, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası
normlar göz önünde bulundurularak, yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

İşkolu tespiti ve bu tespite karşı dava açma hakkının düzenlendiği 6356 sayılı Kanun'un 5 inci
maddesinin birinci fıkrası “Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık,
tespit ile ilgili kararını Resmi Gazete'de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından
itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. (Ek cümle:
12/10/2017- 7036/29 md.) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye
mahkemesi iki ay içinde kararını verir. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Bu karara
karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak
karara bağlar.” şeklindedir.

İşkolu kavramı ile çalışma yaşamında benzer nitelikte olan faaliyet türleri gruplandırılmak

suretiyle tasnif edilmektedir. Hukukumuzda, bu suretle oluşturulan işkolu sayısı yirmi olarak
belirlenmiştir.

İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir
sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca,
diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir
birim olarak belirtilmiştir. İşyerinin sınırlarının saptanmasında “işyerine bağlı yerler” ile
“eklentiler” ve “araçların” bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir
işyerinin mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi
yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda “amaçta birlik”, aynı teknik
amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile “yönetimde birlik” aynı
yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı düzenlenmiştir.

İşyeri kavramının unsurları da nazara alındığında, teknik amaç doğrultusunda yapılan işin
niteliğine göre işkolunun belirlenmesi gerektiği ifade edilebilir. Bununla birlikte, aynı işyerinde
farklı nitelikte mal veya hizmet üretimlerinin söz konusu olması durumunda, birden fazla
teknik amaç mevcut olabilir. Bu ihtimalde, işyerinde yürütülen faaliyet kapsamındaki ağırlıklı
işin niteliğine göre işkolunun tespit edilmesi gerekmektedir (ŞAHLANAN, Fevzi: Toplu İş
Hukuku, ... 2020, 5.50; TUNCAY, A. Can/SAVAŞ KUTSAL, Burcu: Toplu İş Hukuku, ... 2019,
5.50).

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazları değerlendirilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 22/02/2014 tarihli
Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre "... Sulama Birliğinde Bakanlığımızca yapılan
incelemede; merkezi ... Belediye Başkanlığı .../... adresinde bulunan birliğin ... köyünde
bulunan şantiyesinde ... gölünden temin edilen suyun, pompa ya da salma su yöntemiyle
sulama işlerinin yapılması için üyesi bulunan köylere dağıtımının yapıldığı, bu nedenle yapılan
işlerin İşkolları Yönetmeliğinin 01 sıra numaralı “Avcılık, balıkçılık, tarım ve ormancılık”
işkolunda yer aldığı”na dair işkolu tespit kararı verilmiştir.

Tespit konusu işyeri, 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu kapsamında faaliyet yürüten tüzel
kişiliği haiz ... Sulama Birliğine aittir.

6172 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi;

“(1) Bu Kanunun amacı; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla
umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş
veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine
uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak
suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi
geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevli sulama
birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.

(2) Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde
özel hukuk hükümlerine tabidir.”

Şeklindedir.

Sulama birliklerinin çalışma konularını düzenleyen 6172 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin
dördüncü fıkrası da;

“a) Görev alanı içerisinde yer alan tesislerin işletme, bakım, onarım, yönetim ve yenileme
hizmetlerini usul ve esaslarına uygun olarak yapmak.

b) Katılım payını, su kullanım hizmet bedelini ve uygulanan cezaları tahsil etmek.

c) Devraldığı tesislerin yatırım bedellerini geri ödemek.

ç) Devraldığı tesisi DSİ'nin onayını almak suretiyle geliştirmek, bu tesis ile ilgili yeni projeler
yapmak veya yaptırmak.

d) Görev alanı içerisinde su miktarına bağlı olarak ekilecek bitki desenini Tarım ve Köyişleri
Bakanlığının ilgili birimleri ile işbirliği yaparak planlamak.
e) Görev alanı içerisinde öngörülen üretim hedeflerinin gerçekleşmesine katkıda bulunmak
üzere gerekli tedbirleri almak.
f) Sulama ve diğer tarımsal konularda faaliyet gösteren kurumlarla işbirliği yaparak araştırma,
geliştirme ve eğitim çalışmalarında bulunmak.
g) Amaç ve görevleri ile ilgili konularda ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek.
ğ) Ortak tesisler için DSİ'ce sarf olunan işletme ve bakım masraflarından kendi payına düşen
miktarı ödemek.”
Şeklindedir.
6172 sayılı Kanun'un 18 inci maddesine göre de “Birliklerin denetimi DSİ veya Bakanlık
tarafından yapılır.”
“Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında” 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 121 inci maddesine göre de, sulama
tesislerini kurmak ile sulama tesislerin çalıştırma, bakım ve onarım dâhil işletmelerini
yürütmek hususları Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında
belirtilmiştir. 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında
Kanun'un, işkolu tespit tarihinde yürürlükte olan 2 nci maddesi de aynı niteliktedir.
Diğer taraftan iş müfettişi tarafından mahallinde yapılan tespitlere göre, işyerinde yürütülen
faaliyet “... Gölünden temin edilen suyun, pompa ya da salma su yöntemiyle sulama işlerinin
yapılması için kullanıldığı, her yıl Mart ayında açık kanalların bakım onarım ve temizlik işlerinin
işyerinde bulunan bakım onarım ve sulama işçileri tarafından yapılarak sulama faaliyetleri için
hazırlandığı, bakım ve onarım işinin bitmesinden sonra 3 işçinin bakım ve onarım işlerine
ayrıldığı, ... ilçesi, .. kasabası, ..., ..., .... .., ..., ..., ..., .. ve ... köylerinden yıllık üretim
faaliyetleri planlamasının alınmasından sonra üretim miktarına göre 8 sulama işçisinin bu
bölgelere dağıtılarak sulama işini yaptıkları anlaşılmıştır.” şeklinde belirlenmiştir.
Mahallinde keşif suretiyle düzenlenen 27/11/2014 tarihli bilirkişi raporunda da, işyerinde (U)
tipi sulama kanaletlerinin istiflendiği, (U) tipi açık beton kanal sistemiyle su taşınarak sulama
icra edildiği, göletten pompalarla alınan suyun (U) tipi kanallara verildiği ve bu suretle tarım
arazilerine su ulaştırıldığı belirtilmiştir.
İşkolları Yönetmeliğine ekli listeye göre ise “Devlet Su İşleri” ile “Suyun toplanması, arıtılması
ve dağıtılması” faaliyet konuları 14 sıra numaralı “Enerji” işkoluna dahildir.
Bu açıklamalar ışığında belirtmek gerekir ki, tespit konusu ... Sulama Birliği işverenine ait
işyerinde yürütülen faaliyetin teknik amacı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa
edilmiş olan sulama tesisinin kullanılması ve işletilmesi, bu bağlamda da su kanalları aracılığı
ile suyun dağıtılmasıdır. Yürütülen faaliyetin niteliğine göre de, işyerinin İşkolları
Yönetmeliğinin 14 sıra numaralı “Enerji” işkolunda yer aldığı tartışmasızdır. Bu itibarla
mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucunda İlk
Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi hatalıdır.
Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince hükmün
bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda belirtilen nedenlerle;
1-Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULARAK ORTADAN
KALDIRILMASINA,
2-Davanın KABULÜ ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 22/02/2014 tarih ve
28921 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2014/12 sayılı işkolu tespit kararının İPTALİNE,

. Sulama Birliğine ait (1004764.015) sicil numaralı işyerinin İşkolları Yönetmeliğinin 14

Ge 0 a Se 0000 0 il li. 44 e. Eeamiminer

sa MUilalani DMNeiji IŞKUlUMNdA YCİ aldiyimi ILSOPILINE,
4-Karar tarihi itibariyle alınması gerekli olan 59,30 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan
25,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 34,10 TL karar ve ilam harcının Bakanlık dışındaki
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad kaydına, davacı tarafından
peşin yatırılan 34,10 harcın Bakanlık dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen
alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan tarifeye göre 4.080,00 TL
vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 6.084,53 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve
müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, davalıların yaptığı yargılama giderinin üzerinde
bırakılmasına,

7-Yatırılan gider avanslarından varsa kullanılmayan bakiyelerinin ilgili tarafa iadesine, peşin
alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, kesin olarak 27/10/2021 tarihinde
oybirliği ile karar verildi.
