22. Hukuk Dairesi 2020/694E., 2020/4013kK.
5

"İçtihat Metni"

BÖLGE ADLİYE

MAHKEMESİ : ... 3. Hukuk Dairesi
AVUKAT ...

DAVALILAR : 1-... ADINA VEKİLİ
AVUKAT ...

2-... ADINA VEKİLİ AVUKAT ...

DAVA TÜRÜ : YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ

İLK DERECE
MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi
davalıar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava
dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya
incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı Bakanlığın 21/02/2018 tarih ve 14527
sayılı yetki tespit yazısında müvekkili şirkette çalışanların yarıdan fazlasının Tek Gıda İş
Sendikasına üye olduğu ve çoğunluk sağlandığı gerekçesiyle yetki verildiğinin
belirtildiğini, yazıda belirtilen üye ve işçi sayılarının doğru olmadığını, çalışanlardan
bazılarının kendilerine baskı uygulandığını ve iradeleri dışında sendikaya üye
kaydedildiklerini beyan ettiklerini, bu üyeliklerin geçersiz olduğunu, ayrıca itiraz
dilekçesinin görevli makama kaydettirilmesine dair düzenlemenin Anayasaya aykırı
olduğunu ileri sürerek 21/02/2018 tarih ve 14527 sayılı yetki tespit kararının iptaline
karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, “...işçinin çekilme iradesini açıklamasına rağmen, çekilmenin geçerlilik
kazanması, işçinin sendikal korunmadan faydalanmaya bir ay daha devam etmesi
unsurunun işçi lehine gözetilecek davalarda etkili olacağı, e-devlet üzerinden yapılan
çekilme işleminin bakanlığa eş zamanlı olarak gönderildiğinin açık hüküm olarak
düzenlendiği, başka bir deyişle yetki tespiti başvurusu sırasında üyelikten çekilen
işçilerin bakanlıkça açık ve net olarak tespit edilebildiği, bu hali ile kanun gerekçesinde

dHiisanlamn raseani İsmemnilarmn miinanilamımasi -arnasmmnın —ebam fsanndan an amm amnlı

düzenlendiği, başka bir deyişle yetki tespiti başvurusu sırasında üyelikten çekilen
işçilerin bakanlıkça açık ve net olarak tespit edilebildiği, bu hali ile kanun gerekçesinde
düzenlen resmi kayıtların güncellenmesi amacının sistem üzerinden eş zamanlı
gerçekleştiği kanaati ile yetki tespiti başvurusunda, çekilme iradelerini açıklayan ve
sayıları bakanlıkça da denetlenebilen işçiler, Mahkememizce üye sayısında dikkate
alınmamıştır. Yukarıda izah edilen gerekçelerle davalı sendikanın başvuru tarihi itibarı
ile davacı işverene ait işyeri nezdinde 230 işçinin çalıştığı ve bunlardan 108 tanesinin
davalı Sendikaya üye olduğu, işyeri toplu iş sözleşmesinin yapılabilmesi için yukarıda
bildirilen kanun maddesi uyarınca başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının
üye bulunması gerektiği, ancak üyelik oranının yarı orandan az (9646 oranında) kaldığı
tespit edilmekle bakanlık yetki tespitinin iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki
şekilde hüküm kurulmuştur” gerekçesiyle davanın kabulü ile yetki tespitinin iptaline
karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu :

İlk derece mahkemesinin kararına karşı davalılar istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince de İlk Derece Mahkemesi kararında yer alan benzer
gerekçelerle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davalılar temyiz kanun yoluna
başvurmuştur.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere
göre, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde
değildir.

2-Toplu iş sözleşmesi kavramı Anayasa'nın 53 üncü maddesinde düzenlenmiştir. “Toplu
iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı maddenin birinci fıkrasına göre “İşçiler
ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını
düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

Toplu iş sözleşmesi yetkisi ise, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin
belli bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını
gösterir(Günay, Cevdet İlhan: İş Hukuku Yeni İş Yasaları, Ankara, 2013, s. 942).

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (STİSK) “Yetki” başlıklı 41
inci maddesinin birinci fıkrasına göre "Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en
az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin
kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının,
işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için
toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

6356 sayılı STİSK'nın “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42 nci maddesine göre ise
“Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili
olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de
Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir. Bakanlık, kayıtlarına
göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde,
başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi
sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı
iş günü içinde bildirir. İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da

Işyerinde yetki şartlarına sahip bir Işçi sendikasının bulunmadığının tespiti halinde, bu
bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir. Sigortalılığın başlangıcı ile sona
ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna
yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz...”

Yine aynı Kanun'un “Yetki İtirazı” başlıklı 43 üncü maddesine göre de, “Kendilerine 42
nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya
sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına
sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de
göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde
mahkemeye yapabilir. İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra
mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde üçünden daha
az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz. İtiraz dilekçesinde veya
ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve
üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı iş günü
içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. Bunların dışındaki itirazlar için
mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve karar temyiz edildiği takdirde Yargıtay
tarafından on beş gün içinde kesin olarak karara bağlanır. 42 nci maddenin üçüncü
fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı iş
günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o
işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde üçünü üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren
sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay
içinde sonuçlandırır. İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Somut uyuşmazlıkta Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 21/02/2018 tarih
ve 14527 sayılı yetki tespit kararı ile 19/02/2018 başvuru tarihi itibariyle davacı
işverene ait 1045859 sicil numaralı işyerinde çalışan işçi sayısının 231 olduğu, sendika
üye sayısının 117 olduğu gerekçesiyle davalı sendikanın toplu iş sözleşmesi
yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağladığı belirlenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen gerekçeyle davanın kabulü ile yetki
tespitinin iptaline karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de aynı gerekçelerle
istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğine göre, yetki tespiti için başvuru tarihinden önceki 10 günlük süreçte
(09/02/2018 ilâ 17/02/2018 tarihleri arasında) 9 işçinin davalı sendika üyeliğinden
çekildiği görülmektedir.

6356 sayılı STİSK'nın “Sendika üyeliği ve üyeliğin kazanılması” başlıklı 17 nci
maddesinin beşinci fıkrasına göre “Sendikaya üyelik, Bakanlıkça sağlanacak elektronik
başvuru sistemine e-Devlet kapısı üzerinden üyelik başvurusunda bulunulması ve
sendika tüzüğünde belirlenen yetkili organın kabulü ile e-Devlet kapısı üzerinden
kazanılır. Üyelik başvurusu, sendika tarafından otuz gün içinde reddedilmediği takdirde
üyelik talebi kabul edilmiş sayılır. Haklı bir neden gösterilmeden üyelik başvurusu
kabul edilmeyenler, bu kararın kendilerine tebliğinden itibaren otuz gün içinde dava
açabilir. Mahkemenin kararı kesindir. Mahkemenin davacı lehine karar vermesi hâlinde
üyelik, red kararının alındığı tarihte kazanılmış sayılır.”

STİSK'nın "Sendika üyeliğinin sona ermesi ve askıya alınması” başlıklı 19 uncu
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına göre ise; “(2) Her üye, e-Devlet kapısı
üzerinden çekilme bildiriminde bulunmak suretiyle üyelikten çekilebilir. E-Devlet kapısı

üzerinden yapılan çekilme bildirimi elektronik ortamda eş zamanlı olarak Bakanlığa ve
sendikaya ulaşır. (3) Çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra
geçerlilik kazanır. Çekilenin bir aylık süre içinde başka bir sendikaya üye olması hâlinde
yeni üyelik bu sürenin bitimi tarihinde kazanılmış sayılır.”

6356 sayılı STİSK'nın 19 uncu maddesinde yer alan çekilmenin bir ay sonra geçerlilik
kazanacağına dair düzenlemenin gerekçesi “Çekilme kararının sendikaya tebliğini
izleyen bir ay içinde bir başka sendikaya üyelik başvurusu kabul edilse bile üyelik
ilişkisinin bir ayın sonunda geçerli olması, sendika güvenliğinin korunması ve resmi
kayıtların güncellenmesi amaçlanmaktadır.” şeklindedir.

“Sendika Üyeliğinin Kazanılması ve Sona Ermesi ile Üyelik Aidatının Tahsili Hakkında
Yönetmelik” in “Üyelikten çekilme” başlıklı 10 uncu maddesine göre ise;

(1) İşçi sendikası üyeliğinden çekilme, e-Devlet kapısı üzerinden çekilme bildiriminde
bulunmak suretiyle gerçekleşir. Çekilme bildirimi elektronik ortamda eş zamanlı olarak
Bakanlığa ve sendikaya ulaşır.

(2) İşveren sendikası üyeliğinden çekilme başvurusu işveren tarafından sendikaya
yapılır. İşverenin tüzel kişilik olması halinde yetkili organın çekilmeye ilişkin almış
olduğu kararın örneği başvuruya eklenir. Çekilme bildirimi sendika tarafından e-Devlet
kapısı üzerinden Bakanlığa bildirilir.

(3) çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır.

(4) çekilenin bir aylık süre içinde başka bir sendikaya üye olması hâlinde, yeni üyelik
bu sürenin bitimi tarihinde kazanılmış sayılır.

(5) Çekilmenin hüküm ve sonuç doğuracağı bir aylık süre içerisinde, işçinin üyelik
başvurusunda bulunduğu sonraki sendika üyeliğinden de çekilerek bir önceki
sendikasına yeniden üye olması halinde, sendika üyeliği kesintisiz bir şekilde devam
eder.”

Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, üyelikten çekilme işleminin söz konusu olması
halinde, çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik
kazanacaktır. Çekilenin bir aylık süre içinde başka bir sendikaya üye olması hâlinde
yeni üyelik bu sürenin bitimi tarihinde kazanılmış sayılır. Söz konusu düzenlemelerden
açıkça anlaşılacağı üzere, çekilme ve yeni üyelik durumunda, bir aylık süre
tamamlanmadan yeni sendikaya üyelik gerçekleşmeyecektir.

Bu itibarla, sendika üyeliğinden çekilme durumunda, üyeliğin bir ay daha devam
edeceği hususu tartışmasız olduğu gibi, kanuni düzenleme de yoruma yer
bırakmayacak şekilde açıktır. Diğer taraftan, bu düzenlemenin amacının da “sendika
güvenliğinin korunması” olduğu hususu madde gerekçesinde belirtilmiştir. Nitekim
öğretide de, bu düzenlemenin amacının, sendika üyeliklerine nispi bir istikrar getirerek
yetki prosedürü sırasında toplu üye değişikliklerini önlemek olduğu ifade edilmiştir
(Sur, Melda: İş Hukuku Toplu İlişkiler, Ankara, 2017, 5.151).

Somut uyuşmazlıkta, 9 işçi 09/02/2018 ilâ 17/02/2018 tarihleri arasında sendika
üyeliğinden çekilmiştir. Buna göre STİSK'nın 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre
bir aylık sürenin son günü dikkate alındığında 9 işçinin başvuru tarihinde sendika
üyeliğinin devam ettiği tartışmasızdır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığının dava konusu yetki tespit kararında bir hata bulunmadığından, davanın
reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalıdır.

Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 43'üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

hükümlerin bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi
gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda belirtilen nedenlerle;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN
KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Karar tarihi itibariyle alınması gerekli olan 54,40 TL karar ve ilam harcından, peşin
alınan 35,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 18,50 TL karar ve ilam harcının davacıdan
tahsili ile hazineye irad kaydına,

4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalı ...-Gıda
İş Sendika'sının yaptığı 75,45 TL, davalı ...'nın yaptığı 268,15 TL yargılama giderinin
davacıdan tahsili ile davalılara ödenmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 3.400,00 TL ücreti vekâletin
davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, kesin olarak 03/03/2020
tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
