9. Hukuk Dairesi 2019/8120E., 2020/520K.
.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi
birleşen dosya davalısı ... Madencilik A.Ş. vekili tarafından istenilmekle, temyiz
taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından
düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, davalı işyerinin ekonomik darboğaza girmesi sonucunda iflasın
ertelenmesinin istendiğini, işyeri faaliyetlerinin durdurulup kayyuma devredildiğini,
davacının iş aktinin davalı tarafından feshedildiğini, bir kısım işçilik alacaklarının
ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, yıllık izin ücreti,
fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarını

istemiştir.
B)Davalı cevabının özeti:
Davalı ... Şirketi vekili, müvekkili ile diğer davalı arasında asıl-alt işveren ilişkisi

bulunmadığını, gerek İş Kanunu'na gerek Maden Yasası Ek 7. maddesine göre
müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, davacının müvekkili nezdinde çalışmadığını,
müvekkiline sözleşme ile yapılan üretimin anahtar teslimi olduğunusahadaki işyerinin
SGK'da diğer davalı adına kayıtlı bulunduğunu, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu
savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Şirketi, davaya cevap dilekçesi vermemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, Mahkeme'nin ilk kararının
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2017/10355 Esas sayılı ilamıyla; "1-Dosyadaki yazılara,
toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı .
Şirketi'nin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık
bulunmaktadır. İşçinin normal çalışma süresi 4857 sayılı İş Kanunu'nun 63 üncü
maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükme göre, genel bakımdan çalışma süresi
haftada en çok kırk beş saattir. Fazla çalışmalar ve fazla sürelerle çalışmalar İş
Kanunu'nun 41- 43 üncü maddeleri ile İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla
Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinde düzenlenmiş olup, fazla çalışma, Kanunda yazılı
koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır. Ancak tarafların
anlaşması ile haftalık normal çalışma süresinin, işyerlerinde haftanın çalışılan
günlerine, günde on bir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi
benimsenmiştir. Yine aynı maddede “Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde
haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile
haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir

haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile
haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir
saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde
işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.
Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir” düzenlemeleri
yer almaktadır.

Günlük çalışma süresinin 11 saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde
düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağını
ve zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul
edilmelidir.

İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin 9 uncu
maddesinde ise, “Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı
onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan
fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz.

Fazla çalışma ihtiyacı olan işverence bu onay her yıl başında işçilerden yazılı olarak
alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır.” şeklindeki düzenlemeye yer verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 68 inci maddesinde ise “Ara Dinlenmesi” düzenlenmiştir. Ara
dinlenmesi, günlük iş süresi içinde işin gereğine ve o yerin geleneklerine göre
düzenlenmek suretiyle günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında verilen
dinlenme süresidir. Ara dinlenmesi işçinin çalışma yükümlülüğünün bulunmadığı, bu
süreyi nerede ve nasıl geçireceğine serbestçe karar verebileceği bir zaman dilimidir. Bu
süre içinde işçi yeme, içme ve zorunlu ihtiyaçlarını giderir. Anılan madde;“Günlük
çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre
ayarlanmak suretiyle işçilere; a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde on beş dakika,
b) Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (yedi buçuk saat dahil) süreli işlerde
yarım saat, c) Yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat, Ara dinlenmesi verilir. Bu
dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir. Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o
yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı olarak
kullandırılabilir.  Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde
kullandırılabilir. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.” hükmünü içermektedir.
Madde metninden de anlaşılacağı üzere ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine
göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre, dört saat veya daha kısa süreli
günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az on beş dakika, dört saatten fazla ve fakat
yedi buçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat; günlük yedi buçuk saati aşan
çalışmalar bakımından ise en az bir saattir. Uygulamada yedi buçuk saatlik çalışma
süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. 4857 sayılı
İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre günlük çalışma süresi on bir saati
aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedi buçuk saati aşan çalışmalar
yönünden en az bir saatlik ara dinlenme süresinin günlük en çok on bir saate kadar
olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. İşçi kural olarak ara dinlenme süresini
serbestçe kullanır, diğer bir deyişle bu süreyi işyeri dışında veya işyerinde geçirebilir.
Bununla beraber, işin veya işyerinin özelliği işçilerin ara dinlenmesi sırasında işyerinin
dışına çıkmasını sakıncalı kılıyorsa ya da bazı güçlükler yaratıyorsa, işçilerin bu süreyi
işyerinde geçirmesine ilişkin bir uygulama yasaya aykırı sayılamaz (Süzek, S: İş
Hukuku, Yenilenmiş 11. Baskı, 2015, s. 839).

Buna karşılık işçi ara dinlenmesinde işyerinde kalıyor ve çalıştırılıyorsa veya işverenin

talimatı ile işin başında bulunduruluyorsa ve çıkacak Iş için çalışmaya hazır durumda
bekletiliyorsa, ara dinlenmesi süresi iş süresinden sayılır. Bu durumda işçinin o hafta
içinde çalıştığı sürelerle ara dinlenmelerinde çalıştığı süreler toplamı 45 saati aşarsa,
işçi aşan kısım kadar fazla çalışma ücretine hak kazanır (Süzek, S: iş Hukuku,
Yenilenmiş 11. Baskı, 2015, s. 839). Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen
Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, ilke olarak, 24 saatlik çalışma esasında işçi
uyku ihtiyacını gideriyor ise 10 saat, işçinin uyku ihtiyacını gideremediği 24 saat esaslı
çalışmada ise yemek ve sair ihtiyaçları nedeniyle 4 saat ara dinlenme yaptığı kabul
edilmelidir(Y.HGK. 08.02.2017 gün ve 2014/22-2460 Esas, 2017/230 Karar). Bu
çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x9) 27 saat takip eden hafta ise (4x9-) 36
saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır. Somut uyuşmazlıkta, eldeki dosya ve davalıları
aynı olan ve davacıları da eldeki dosya davacısı gibi şoför olan benzer dosyalar
Dairemiz tarafından aynı gün incelenmiş, bu inceleme sonucunda davacının 24 saat
çalışma 24 saat dinlenme usulüne göre çalıştığı anlaşılmaktadır. Bu durumda 24 saat
çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise 4
gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince,
haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar
fazla çalışma sayılması nedeniyle 4 saat ara dinlenme yapıldığında işçi ilk bir hafta
(3x9) 27 saat takip eden hafta ise (4x9—) 36 saat fazla çalışma yapmış, 10 saat ara
dinlenme halinde ise işçi ilk bir hafta (3x3) 9 saat takip eden hafta ise (4x3-) 12
saat fazla çalışma yapmış olacaktır. Bu nedenle davacının 24 saat çalışmada ara
dinlenme süresinin uyku durumuna göre belirlenerek yukarıdaki esaslara göre
hesaplanması, hesaplanırken de usulü kazanılmış hak ilkesine dikkate edilmesi gerekir.
Eksik inceleme ile haftada 16 saat fazla mesai yaptığı kabulü hatalı olup temyiz olunan
kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı bozulmasına" yönünde karar verildiği,
bozmaya uyulduğu, Yargıtay Bozma ilamı doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alındığı,
bozma ilamıyla; davacının 24 saat çalışmada ara dinlenme süresinin uyku durumuna
göre belirlenerek bozma ilamında belirtilen esaslara göre hesaplanması, hesaplanırken
de usulü kazanılmış hak ilkesine dikkate edilmesi gerektiği, eksik inceleme ile haftada
16 saat fazla mesai yaptığı kabulünün hatalı olduğunun belirtildiği, tanık anlatımları
itibariyle sefer aralarında, yemeği beklerken veya fabrikada yük boşaltmak için
beklerken değişen süreler ve uyunabilindiğinin anlaşıldığı, bu çerçevede Karayolları
Trafik Yönetmeliği düzenlemeleri dikkate alınarak 24 saat çalışan davacının uyku
ihtiyacını giderdiğinden, bu çalışma düzenine göre davacının haftada ortalama 10.5
saat fazla çalışma yaptığı, bu kapsamda, 24/01/2019 tarihli bilirkişi ek raporundaki
hesaplamalara itibar edildiği, davacının fazla çalışma yaptığı, tanık anlatımları ile
ispatlandığından hastalık izin ve bunun gibi nedenler ile bilirkişi raporunda hesaplanan
fazla çalışma tutarından “e 30 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak davacının fazla
çalışma alacağı olduğu kabul edildiği, Yargıtay bozma ilamının kapsamı çerçevesinde
bozmaya konu edilmeyen istemler yönünden Mahkeme'nin önceki gerekçeli kararına
atıf yapılarak hüküm kurulduğu gerekçesi ile hafta tatili ücreti haricindeki taleplerin
kabulüne karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davalı ... Şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere
göre davalı Oo Sirketi'nin asağıdaki bentlerin kansamı dısında kalan temviz itirazları

yerinde değildir.

2- Somut uyuşmazlıkta, Dairemizin 2017/10355 Esas sayılı bozma ilamı öncesinde
fazla mesai ücreti 9040 oranında indirim uygulanarak hüküm altına alınmıştır.
Dairemizin 2017/10355 Esas sayılı bozma ilamı sonrasında 9630 oranında indirim
uygulanması, davalının usuli müktesep hakkının ihlali olup, bozmayı gerektirmiştir.
Fazla mesai ücretinde 9640 oranında takdiri indirim uygulanarak karar verilmelidir.

F) SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan
temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 16/01/2020 gününde oybirliği ile karar
verildi.
