9. Hukuk Dairesi 2021/7057E. , 2021/11131kK.

"İçtihat Metni"
BÖLGE ADLİYE
MAHKEMESİ : ... 25. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, süresi içinde duruşmalı olarak
temyizen incelenmesi davalı ... İnşaat Beton Turizm Otomotiv Paz. San. Tic. Ltd. Şti. vekilince
istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için
01/04/2021 Perşembe günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü
davalı ... İnşaat Beton Turizm Otomotiv Paz. San. Tic. Ltd. Şti. adına vekili Avukat ... ile karşı
taraf adına vekili Avukat ... geldiler. Davalılardan ... Mühendislik Spor ve Sağlık Hizm. San. ve
Tic. Ltd. Şti. ile ...adına kimse gelmedi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların
sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından
düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 30/03/2006 tarihinde davalılardan ... A.Ş.'de çalışmaya başladığını,
makine mühendisi olan müvekkilinin proje takibi yaptığını, diğer davalı şirketlerden ... Ltd.
Şti.neait... Otel Hastane ve Alış Veriş Merkezi projesinde yüklenici olarak görev yapmakta
iken 14/10/2014 tarihinde bu şirketin eskiden gelen borç sorunları nedeniyle organik bağ
içindeki ... Mühendislik Ltd. Şti. tarafından sözü edilen projenin yükleniciliğine devam
ettirildiğini, davacının devreden şirkette uzun süredir ücretlerini alamadığını, 30/03/2015
tarihinde iş akdinin davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. tarafından feshedildiğini, aylık net ücretinin
3.700,00 TL olduğunu, son 4 aylık ücretinin ödenmediğini iddia ederek, kıdem tazminatı,
ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti ve ulusal
bayram genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini
talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... ve ... vekili, müvekkili ..” ın, diğer davalı ... İnş. Beton Paz. Ltd. Şti. tarafından
yapılan ... Otel Hastane ve AVM projesinde yüklenici olarak görev aldığını, maddi zorluklar
nedeniyle işi 14/10/2014 tarihinde A.C. Mühendislik isimli şirkete devrettiklerini, davacının
önce ... A.Ş.'de Proje Müdürü olarak işe başladığını, şirketin devredilmesiyle yeni şirkette aynı
görevi devam ettirdiğini, davacının her iki şirkette de işveren vekili olarak çalıştığını, çalışacak
kişileri işe aldığını, ücret ve çalışma saatlerini belirlediğini, izinlerini düzenlediğini,
gerektiğinde işten çıkarttığını, işyerinde davacıdan daha üst düzey yönetici bulunmadığını,
10/02/2015 tarihinde davacının dilekçe vererek istifa ettiğini, davacının istifa ettikten sonra ...
İnşaat Ltd. Şti.'ne başvurarak diğer davalılardan alacaklı olduğunu iddia etiğini, ... İnşaat Ltd.
Şti.'nin de ... Mühendislik Ltd. Şti.ne olan 60.000,00 TL lik borcuna istinaden 2 adet çeki
davacıya teslim ettiğini, bu çeklerin davacı tarafından tahsil edildiğini, tüm bu nedenler
doğrultusunda davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... İnsaat Itd. Sti. vekili diğer davalılardan .. Mühendislik firmasının. müvekkil

A Kg AŞ gl AŞ GN ŞAM, MAŞ MAŞ ŞAŞMA MA ŞA AŞ Sm
doğrultusunda davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... İnşaat Ltd. Şti. vekili, diğer davalılardan ... Mühendislik firmasının, müvekkil
firmayla 6 ay süreyle çalıştığını, alt işveren-üst işveren ilişkisinin bulunmadığını, müvekkili
şirketin dava konusu tazminatlardan sorumluluğu bulunmadığını, davalılardan ... Mühendislik
Ltd. Şti. tarafından davacının alacağına mahsuben toplam 60.000,00 TL tutarında iki adet
çekin verildiğini, bu çeklerin davacı tarafından tahsil edildiğini, davacının işveren vekili olarak
diğer davalı firmalarda çalıştığını, bu nedenle davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, yapılan yargılama sonucunda toplanan delillere ve bilirkişi raporuna
dayanılarak, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu :

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince, davalıların istinaf başvurusu yerinde görülmediğinden esastan
reddine, karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu :

Kararı, davalı ... İnşaat Beton Turizm Otomotiv Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
vekili temyiz etmiştir.
Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, delillerin taktirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının
aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davada davacının davalılar yanında geçen hizmet süresi yönünden uyuşmazlık
bulunmaktadır. Davacı davalılardan .... da 2006 tarihinde çalışmaya başladığını, davalılardan
... ın ekonomik olarak sıkıntıya düşmesinin ardından 14.10.2014 tarihinde yaptığı işlerin ve
işçilerin ... isimli diğer davalıya devredildiği, davalılar ... ve .... nin davalılardan ... isimli
firmanın işlerini yaptığı bu nedenle Tünsam ve ... nin alt işveren, davalı ... ın ise asıl işveren
olarak dava konusu işçilik alacaklarından sorumlu olduğunu iddia etmiştir. Davalı ... ise ...
ardından ... isimli firmaların sadece ... Otel, Hastane, Alış Veriş Merkezi İnşaatında alt işveren
olduğunu, bu işin mekanik tesisat işlerinin önce ... ardından ... ın tamamlayamaması
nedeniyle ... isimli firmalara verildiğini, davacının bu işte çalıştığı iki dönemde de sigortaya
bildiriminin yapıldığını, sigorta kayıtlarında görülen hizmeti dışında davacının müvekkili
şirkette çalışmadığını, yine diğer davalılara verilen işinin de 2014 Mayıs ayında başladığını,
diğer davalıların bu proje dışında müvekkili şirket için yaptıkları bir iş olmadığını savunmuştur.
Davacının hizmet döküm cetvelinde davalılardan ... isimli firmada çalışması 02.09.2014-
09.10.2014 ve 16.10.2014-06.04.2015 tarihleri arasında iki dönem olarak görünmektedir.
Sigorta kayıtlarında bu davalıda başkaca çalışma yoktur. Anılan kayıtlarda davacının çalıştığı
başkaca firmalar bulunmaktadır. Bu şirketler ile davalılardan ... ve... nin ilişkisi ve diğer
davalı ... ile bu firmalar ve diğer davalı firmalar arasındaki bağlantının tam olarak belirlenmesi
gereklidir. Bu bağlantı belirlendikten sonra hizmet süresi aydınlatılması ve davalı ... ın dava
konusu alacakların ne kadarından sorumlu olduğu açıkça belirlenmelidir. Bu araştırma
yapılmadan davalı ... isimli firmanın tüm hizmet dönemi için dava konusu alacaklardan
sorumlu tutulması hatalıdır.

3-Türk Borçlar Kanunu'nun mahsubu düzenleyen 101. ve 102. maddeleri çerçevesinde
öncelikle muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanması gerekmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan, borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç
muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz. Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı
tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun ifasındaki gecikmedir. Kural olarak,

hir für (miiarrel) hir horctmn bhorrlaen alaraklının ihtarı ila teamerriide dücer (BK m 101/4

—— ——— abşianİmmndunzziumı dg yg T.M İN DAM ger Aenme V. << —7e

Başka bir ifadeyle, temerrütten Söz edilebilmesi için, öncelikle muaccel bir borcun ve
alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla birlikte, borçlunun
temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da vardır: Örneğin, ifa
gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu ifa etmeyeceğini
bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK. m.107/1)
durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve
masraflarını ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup
etme hakkına sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir
teminat verilmişse, yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu
durumda, kısmi ödemenin teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu
gerekir.

Borçlu, faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle
gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilecektir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
27.09.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas, 2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı
üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan
düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur.
Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde, ödenen kısmın öncelikle faizden
düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca
mahsup edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan
etmemiş veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda
belirtilen borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin
hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin
olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup
edileceği sorunu Borçlar Kanununun 102. maddesine göre çözümlenmelidir.. Bu gibi
durumlarda, kısmi ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında
birden fazla borç muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir.
Muaccel olan borçlardan hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca
mahsup edilmiş sayılır. Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi
ödeme borçların miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı
gelmemişse, kısmi ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.İş
sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili
4857 sayılı Kanun'da özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun genel
hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin
sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup
işlemi Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına
göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda
bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.

Borcun taksitle ödenmesi konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, kural olarak,
işçinin faiz talebinden vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına
uygun hareket etmesine bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde,
işçinin faizle ilgili feragati geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm
alacak için faiz talep hakkı doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle
faiz ve masraflara mahsubu gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi
ile meydana gelmesi gerekir.

İccinin hirden fazla alacağının «öz konusu olması halinde vanılan kısmi ödemenin hanai

7, m a a yg A ea İİ a «eee ene eme e een ea ann e e agi mv

alican ilişkin olduğu işveren öznlınlan ödeme Srasünla belirtilmemiş v ve işçi tralaidon da
bu husus makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanunu'nun 86. maddesine
göre yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet
ve vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

4857 sayılı Kanun'a göre ücret en geç ayda bir ödenir (m.32/5). İş Hukuku Mevzuatımızda
Basın İş Kanunu'nun 14. maddesi hariç, ücretin peşin ödeneceğine dair bir düzenleme
bulunmamaktadır. Bu nedenle ücret, çalışılan ayı takip eden aybaşında muaccel hale
gelmektedir. Fazla mesai, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin
muacceliyet tarihleri normal aylık ücret gibidir. İşçinin ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin
ücreti sözleşmenin feshi ile muaccel hale gelir.

Mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 ve 4857 sayılı Kanun'un 120. maddesi uyarınca, işveren
kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte temerrüde düşer.
Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların sözleşme ile
kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede belirtilen
ödeme günü itibariyle işverenin temerrüdü gerçekleşir.

Somut olayda, davacıya dava konusu alacaklar için iki çek keşide edildiği belirtilmiş,
15.04.2015 keşide tarihli 15.500,00-TL' lik ve 30.01.2015 keşide tarihli 45.000,00-TL' lik iki
çek örneği dosyaya sunulmuştur. Her ne kadar 30.01.2015 tarihli 45.000,00-TU lik çek
fesihten önce verilmiş ve dava konusu alacaklardan mahsubu mümkün değilse de, diğer çekin
keşide tarihi fesihten sonra 15.04.2015' tir. Türk Ticaret Kanunun 795. maddesi
düzenlemesine göre çek, bir ödeme aracı olduğundan, çekte vade olmaz. Çek görüldüğünde
ödenir ve buna aykırı herhangi bir kayıt yazılmamış sayılır. Yine çekin davalıya verildiği
savunulmuş ise de çekin ciro sinsilesinde davacının cirosu bulunmamaktadır. Dosya içinde ise
23.02.2015 tarihli bir makbuzda 15.04.2015 tarihli 15.500,00-TL' lik çekin teslim alındığına
ilişkin davacının imzası bulunmaktadır. Bu durumda 15.04.2015 tarihli çekin davacıya verilip
verilmediği, karşılığının davacıya ödenip ödenmediği, verildiği tarih ve ne için verildiği
hususlarının araştırılması ve ardından dava konusu alacaklar için ödendiği kanaati oluşur ise
yukarıda açıklanan ilke kararında belirtildiği şekilde dava konusu alacaklardan mahsup
edilmesi gereklidir.

SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece
Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk
Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye
Mahkemesine gönderilmesine, davalı ... İnşaat Beton Tur. Ot. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. Yararına
takdir edilen 3.050,00 TL duruşma vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan
temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 30/06/2021 gününde oybirliğiyle karar
verildi.
