(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2017/37696E. , 2020/9041kK.

"İçtihat Metni"
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ: ... 3. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ: ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili
tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik
Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup
düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlık bünyesinde ... Destek Komutanlığı Askeri işyerinde
29/12/1997 tarihinde tornacı olarak işe başladığını, işe başlamadan önce değişik işyerlerinde
2063 gün çalışmasının bulunduğunu, müvekkilinin sendika üyesi olup işyerinde de toplu iş
sözleşmesi düzenlemesi bulunduğunu, işe başladığı tarihte yürürlükte bulunan toplu iş
sözleşmesinin 38.maddesine uygun olarak müvekkilinin işe başlatılmadığını, müvekkilinin
endüstri meslek liseli olup 2063 günlük çalışmasının da derecelendirilmediğini toplu iş sözleşmesi
gereği 13.dereceden işe başlatılması gerekirken 9. ücret derecesinden işe başlatıldığını, bu
nedenle ilk işe başlarken intibakının yanlış ve eksik yapılmasından dolayı takip eden yıllarda da
ücret ve yan ödemelerin eksik hesaplandığını, toplu iş sözleşmesi hükümlerine aykırı intibak
nedeniyle sendika ile işveren sendika arasında 21/02/2012 tarihli protokol imzalandığını ve
protokol gereği işverenin 07/01/2013 tarihinden itibaren intibakı yaparak ücret ve yan ödemeleri
hesapladığını ancak protokol tarihinden önceki döneme ilişkin farkların işverence ödenmediğini,
müvekkilinin işe giriş tarihindeki derecesinin 13.dereceden olduğunun kabulü ile anılan tarihten
sonraki intibakların buna göre yapılması gerektiğini, bu nedenle ücret ve akdi ikramiye, ilave
tediye, teşvik primi alacakların faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, alacakların zamanaşımına uğradığını, belirsiz alacak davası şeklinde davanın
açılamayacağını, davacının işe girdiği tarihte uygulanan toplu iş sözleşmesi hükümleri ile sonraki
tüm toplu iş sözleşmelerinde 41.maddenin aynen tekrar edildiğini, sözleşmede belirtilen ücret
derecesinin üstünde veya altında işçi işe alınmışsa işe alınma tarihi üzerinden 2 yıl geçmemişse
işe alınma derecesinin sözleşmedeki koşullara göre intibak ettirileceği düzenlemesinin mevcut
olduğunu, sözleşme şartlarına göre alması gereken ücret derecesinin altında işe alınması halinde
aradaki ücret farkının işlemin yapıldığı tarihte geçerli olmak üzere işçiye verileceği ve ücret
derecesi intibakının yapılacağının hükme bağlandığını, işveren ile sendika arasında 21/02/2012
tarihinde protokol imzalandığını, bu protokolde eski toplu iş sözleşmelerinde yer alan "işçinin işe
alınma tarihi üzerinden 2 yıl geçmemiş ise'" ibaresinin kaldırıldığını, ayrıca protokol gereği ücret
intibakının yapılabilmesi için durumunun yazılı olarak belgelenmesi ve başvurunun uygun
görülmesi halinde müracaat tarihini izleyen ay başından geçerli olma şartının getirildiğini, fark
ödeneceğine ilişkin hükmün çıkartıldığını, söz konusu protokolde intibak hatasından kaynaklı
geçmişe dönük bir ödeme yapılacağına ilişkin hükmün bulunmadığını, toplu iş sözleşmesinin
değiştirilmeden önceki 41.maddesinde hatalı intibakın düzeltilmesi için 2 yıllık hak düşürücü süre
ön görüldüğünü, davacının bu başvuru süresini de geçirdiğini, bu nedenle Bakanlığın herhangi bir
ödeme yükümlülüğünden söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

A II MM ZA MN MA MM NM MYO MN MD IT İŞ Mİ ğin ag

ödeme yükümlülüğünden söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda;davanın kabulü karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk dairesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun
HMK.353/b-1i maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre,
davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- 6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre;

"(4)Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak
belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı,
hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.
(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin
olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi
olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda
hukuki yararın var olduğu kabul edilir."Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit
edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı
güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş
şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde
kanunlaşmıştır.Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih
itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça
belirlenememesi gereklidir. Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava
açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da
bu objektif olarak imkansız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa,
böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukuki yarar aranacaktır,
böyle bir durumda hukuki yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmi davaya ilişkin
yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hallerde
bu yola başvurulması kabul edilemez" şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir
nitelikte olması durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan
yararlanmanın mümkün olmadığına işaret edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere
yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın
miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının,
iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini
artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve
sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin bilirkişi ya da
keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.

Davacının alacağının miktar veya değerini belirleyebilmesi için elinde bulunması gerekli bilgi ve
belgelere sahip olmaması, bu belgelere dava açma hazırlığı döneminde ulaşmasının da
(gerçekten) mümkün olmaması ve dolayısıyla alacağın miktarının belirlenmesinin karşı tarafın
elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmasıyla mümkün hale geleceği durumlarda alacak belirsiz
kabul edilmelidir Sırf taraflar arasında alacak miktarı bakımından uvusmazlık bulunması talen

sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olması anlamına gelmez. Önemli olan
objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olmasıdır. (H.
Pekcanıtez, Belirsiz Alacak Davası, Ankara 2011, s. 45; H. Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes,
Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 448). Sadece alacak miktarında taraflar arasında
uyuşmazlık bulunması ya da miktarın tartışmalı olmasının belirsiz alacak davası açılması için
yeterli sayılması halinde, neredeyse tüm davaların belirsiz alacak davası olarak kabulü gerekir ki,
bu da kanunun amacına aykırıdır. Çünkü, zaten uyuşmazlık bulunduğu için dava açılmakta ve
uyuşmazlık mahkeme önüne gelmektedir. Önemli olan davacının talebini belirli kılacak imkana
sahip olup olmadığıdır. Burada, alacağın belirlenebilir olması ile ispat edilebilirliğinin de ayrıca
değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Davacının talep ettiği alacağı belirlemesi objektif
olarak mümkün, ancak belirleyebildiği alacağını ispat etmesi, kanunun öngördüğü şekilde
(elindeki delillerle) mümkün değilse, burada da belirsiz alacak davası açılacağından söz edilemez.
Çünkü, bir alacağın belirlenmesi ile onun ispatı ayrı şeylerdir. Davacı, talep konusu yaptığı
alacağını çok net şekilde belirleyebilir, ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir.
Aksinin kabulü, her ispat güçlüğü olan alacağı belirsiz alacağa dönüştürmek gibi, hem kanunun
amacına hem de genel ilkelere aykırı bir durumu ortaya çıkartabilir. Alacağın miktarının
belirlenebilmesinin, tahkikat aşamasında yapılacak delillerin incelenmesi, bilirkişi incelemesi veya
keşif gibi sair işlemlerin yapılmasına bağlı olduğu durumlarda da belirsiz alacak davası
açılabileceği kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirkişi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak
davasının açılabilmesi için yeterli değildir. Bir davada bilirkişiye başvurulmasına rağmen davacı
dava açarken alacak miktarını belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davası açılamaz (C. Simil, Belirsiz
Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 225).Kategorik olarak, belirli bir tür davanın veya belirli
kişilerin açtığı davaların baştan belirlenebilir veya belirsiz alacak davası olduğundan da söz
edilemez. Her bir davaya konu alacak bakımından, belirsiz alacak davasına ilişkin ölçütlerin
somut olaya uygulanarak, belirleme yapılması gereklidir.

Hakime alacak miktarının tayin ve tespitinde takdir yetkisi tanındığı hallerde (Örn: 6098 sayılı
Türk Borçlar Kanunu md 50, 51, 56), hakimin kullanacağı takdir yetkisi sonucu alacak belirli hale
gelebileceğinden, davacının davanın açıldığı tarih itibariyle alacağın miktarını yahut değerini tam
ve kesin olarak belirleyebilmesinin imkansız olduğu kabul edilmelidir. Örneğin, iş hukuku
uygulamasında, Yargıtayca, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti
alacaklarının yazılı belgelere ve işyeri kayıtlarına dayanmayıp, tanık anlatımlarına dayanması
halinde, hesaba esas alınan süre ve alacağın miktarı nazara alınarak takdir edilecek uygun
oranda takdiri indirim yapılması gerekliliği kabul edilmektedir. Bu halde, tanık anlatımlarına
dayanılarak hesaplanan alacak miktarından hakimin takdir yetkisine bağlı olarak yapılacak indirim
oranı baştan belirli olmadığından, alacak belirsiz kabul edilmelidir.6100 sayılı Kanun ile birlikte,
yukarıda belirtilen çerçevede belirsiz alacak davası açma imkanı tanınarak, belirsiz alacaklar
bakımından hak arama özgürlüğü genişletilmiş; bununla bağlantılı olarak da hukuki yarar
bulunmadan kısmi dava açma imkanı sınırlandırılmakla birlikte, tamamen
kaldırılmamıştır.Kanunun kısmi dava açma imkanını sınırlamakla birlikte tamamen ortadan
kaldırmadığı da gözetildiğinde, belirlenebilir alacaklar için, belirsiz alacak davası açılamasa da,
şartları oluştuğunda ve hukuki yarar bulunduğunda kısmi dava açılması mümkündür. Aksi halde,
sadece ya belirsiz alacak davası açma veya belirli tam alacak davası açma şeklinde iki imkandan
söz edilebilir ki, o zaman da kısmi davaya ilişkin 6100 sayılı Kanun'un 109. maddesindeki
hükmün fiilen uygulanması söz konusu olamayacaktır. Çünkü, belirsiz alacak davasında zaten
belirsiz alacak davasının sağladığı imkanlardan yararlanarak dava açılabilecek; şayet alacak belirli
ise de, o zaman sadece tam eda davası açılabilecektir. Oysa kanun koyucunun abesle iştigal
etmeyeceği prensibi gereği, anılan maddeyle kısmi davaya ilişkin düzenleme yapıldığı
düşünülerek ve Kanundaki sınırlamalara dikkat edilerek kısmi dava açılabilecektir.Bu noktada şu
da açıklığa kavuşturulmalıdır ki, şartları bulunmadığı halde dava dilekçesinde davanın belirsiz

alacak davası olarak açıldığı durumda davacıya herhangi bir süre verilmeden hukuki yarar
yokluğundan davanın reddi yoluna gidilmelidir. Çünkü, alacağın belirlenebilmesi mümkün iken,
böyle bir davanın açılmasına Kanun izin vermemiştir. Böyle bir durumda, belirsiz alacak davası
açmakta hukuki yarar yokluğundan dava reddedilmeli, ek bir süre verilmemelidir. Zira, burada
talep açıktır, bu sebeple 6100 sayılı Kanun'un 119/1-ğ maddesinin uygulanarak süre verilmesi
mümkün değildir. Aslında açılmaması gerektiği halde belirsiz alacak davası açılmış olduğundan,
bu konudaki eksiklik de süre verilerek tamamlanamayacağından, dava hukuki yarar yokluğundan
reddedilmelidir. Buradaki hukuki yarar, sonradan tamamlanacak nitelikte bir hukuki yarar değildir.
Çünkü, dava açıldığında o sırada mevcut olmayan hukuki yarar, bunun da açıkça Mahkemece
bilindiği bir durumda, tamamlanacak bir hukuki yarar değildir. Aksinin kabulü, aslında açık olan
talep sonucunun süre verilerek davacı tarafından değiştirilmesi ve bulunmayan hukuki yararın
sağlanması için davacıya ek imkan sağlanması anlamına gelecektir ki, buna usül bakımından
imkan yoktur. Böyle bir durum taraflar arasındaki eşitlik ilkesine de aykırı olacaktır (H.
Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 454). Bunun
yanında, şayet açılan davada asgari bir miktar gösterilmişse ve bunun alacağın bir bölümü
olduğu anlaşılmakla birlikte, belirsiz alacak davası mı yoksa belirli alacak olmakla birlikte kısmi
dava mı olduğu anlaşılamıyorsa, bu durumda 6100 sayılı Kanun'un 119/1-ğ maddesinin aradığı
şekilde açıkça talep sonucu belirtilmemiş olacaktır. Talep, talep türü ve davanın niteliği açıkça
anlaşılamıyorsa, talep muğlaksa, aynı Kanun'un 119/2 maddesi gereğince, davacıya bir haftalık
kesin süre verilerek talebinin belirsiz alacak davası mı, yoksa kısmi dava mı olduğunun
belirtilmesi istenmelidir. Verilen bu süreden sonra, davacının talebini açıklamasına göre bir yol
izlenmelidir. Eğer talep, davacı tarafından belirsiz alacak davası şeklinde açıklanmış olmakla
birlikte, gerçekte belirsiz alacak davası şartlarını taşımıyorsa, o zaman yukarıdaki şekilde hareket
edilmeli, hukuki yarar yokluğundan dava reddedilmelidir. Açıklamadan sonra talep belirsiz alacak
davası şartlarını taşıyorsa, bu davanın sonuçlarına göre, talep kısmi davanın şartlarını taşıyorsa
da kısmi davanın sonuçlarına göre dava yürütülerek karar verilmelidir (Dairemizin 31.12.2012
tarih 2012/30463 esas 2012/30091 karar sayılı kararı).Tüm bu açıklamalar sonucunda şunu
belirtmek gerekir ki, iş hukukundan kaynaklanan alacaklar bakımından baştan belirli veya belirsiz
alacak davası şeklinde belirleme yapmak kural olarak doğru ve mümkün değildir. Bu sebeple iş
hukukunda da belirsiz alacak davasının açılabilmesi, bu davanın açılması için gerekli şartların
varlığına bağlıdır. Eğer bu şartlar varsa, iş hukukunda da belirsiz alacak davası açılabilir, yoksa
açılamaz (C.Simil, Belirsiz Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 414). Keza aynı şey kısmi
dava için de söz konusudur.Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında olmak üzere,
somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası türünde açıldığı
belirtilmiştir. Uyuşmazlık konusu alacaklar bakımından; talep içeriğinden de anlaşıldığı üzere,
davacı sendikaya üye olduğu ve Toplu İş Sözleşmesinden yararlanabileceği tarihi, çalışma
süresini, en son ödenen ücreti, toplu iş sözleşmesi gereği alması gerektiğini iddia ettiği aylık
ücret miktarını, ödenmesi gereken fark ücret alacağı, ilave tediye, akdi ikramiye ve teşvik prim
tutarlarını işyerinde uygulanan Toplu İş Sözleşmesi hükümleri gereğince belirleyebilecek
durumdadır. Bu halde Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklı söz konusu alacaklar, belirsiz alacak
değildir. Dava konusu edilen alacakların gerçekte belirlenebilir olmaları ve belirsiz alacak davasına
konu edilemeyecekleri anlaşılmakla, hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddi gerekirken
yazılı şekilde esasa girilerek karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece
Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece
Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye
Mahkemesine gönderilmesine, 08/07/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

