9. Hukuk Dairesi 2021/9540E. , 2021/14240K.

"İçtihat Metni"
I. BAŞVURU

... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 07/04/2021 tarihli talebinde; işçinin alt işveren
işçisi olarak asıl işverene ait işyerinde çalıştığı durumlarda, işe iade davasının hem asıl işveren
hem de alt işverene yöneltilmesi gerektiğini, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince
davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı oluştuğunun kabul edildiğini, 7036 sayılı İş
Mahkemeleri Kanunu'nun 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren 3. maddesi ile iş
mahkemelerinde işçi işveren ilişkisine dayanan alacak ve işe iade talepli dava açılmadan önce
zorunlu arabuluculuğa başvurulmasının dava şartı olarak öngörüldüğünü, aynı maddenin 15.
fıkrasında ise "Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde işe iade talebiyle arabulucuya
başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine
birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun olması aranır." düzenlemesine yer verildiğini,
asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu durumlarda dava açılmadan önce arabuluculuk
aşamasında işçinin her iki işvereni taraf olarak gösterip göstermemesi, başka bir anlatımla
arabuluculuk sürecine her iki işverenin birlikte katılması gerekip gerekmediği hususunda ... 7.
Hukuk Dairesi kararları ile farklı Bölge Adliye Mahkemelerinin iş davalarına bakmakla görevli
Dairelerinin kararları arasında uyuşmazlık bulunduğunu, 7. Hukuk Dairesinin 18/02/2021
tarih, 2021/415 esas, 2021/274 karar sayılı kararında dava açılmadan önce arabuluculuk
aşamasında hem asıl işverenin hem de alt işverenin yer alması, davacının arabuluculukta işe
iade talebini her iki işverene birlikte yöneltmesi gerektiğinin belirtildiğini, 18/02/2021 tarih,
2021/131 esas, 2021/277 karar sayılı; 18/12/2020 tarih, 2020/1335 esas, 2020/1249 karar
sayılı kararları ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 14/01/2021 tarih, 2021/3
esas, 2021/30 karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 20/01/2021 tarih,
2020/2090 esas, 2021/23 karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin
07/07/2020 tarih, 2020/1354 esas, 2020/1678 karar sayılı kararlarının da aynı doğrultuda
olduğunu, buna karşılık ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 27/10/2020 tarih,
2020/1877 esas, 2020/2339 karar sayılı kararı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk
Dairesi'nin 11/11/2020 tarih, 2020/2481 esas, 2020/2612 karar sayılı, ... Bölge Adliye
Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 16/05/2019 tarih, 2019/570 esas, 2019/1808 karar sayılı
kararlarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunan durumlarda, işe iade davasından önceki
arabuluculuk aşamasına yalnızca alt işverenin dahil edilmesinin yeterli olduğunun kabul
edildiğini, sonuç olarak 7. Hukuk Dairesinin yukarıda belirtilen kararı ile ... Bölge Adliye
Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 27/10/2020 tarih, 2020/1877 esas, 2020/2339 karar sayılı
kararı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 11/11/2020 tarih, 2020/2481 esas,
2020/2612 karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 16/05/2019 tarih,
2019/570 esas, 2019/1808 karar sayılı kararları arasında uyuşmazlık ortaya çıktığını beyan
ederek, uyuşmazlığın 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye
Mahkemelerinin Kuruluş, Görev Ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 35. maddesinin 3. fıkrası
gereğince giderilmesini talep etmiştir.

II. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI
... Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu 21/04/2021 tarih ve 2021/1

II. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI

... Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu 21/04/2021 tarih ve 2021/1
esas 2021/1 karar sayılı kararı ile;

“Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunda yapılan değerlendirmeler sonucu, Asıl işveren alt
işveren ilişkisi bulunduğu durumlarda dava açılmadan önce arabuluculuk aşamasında işçinin
her iki işvereni taraf olarak gösterip göstermemesi, başka bir anlatımla arabuluculuk sürecine
her iki işverenin birlikte katılması gerekip gerekmediği konusunda kesin kararlar arasında
uyuşmazlık bulunduğu tespit edildiğinden bu uyuşmazlığın giderilmesi için 7079 sayılı
kanunun 87. maddesi ile kanunlaşan 696 sayılı kanun Hükmünde Kararnamenin 92. maddesi
ile değişik 5235 sayılı kanunun 35/3 maddesi uyarınca Yargıtay 9.Hukuk Dairesine
başvurulmasına,

Yukarıda 1i.bentde belirtilen Hukuk Dairelerinin kesin kararları arasındaki uyuşmazlığın oy
çokluğu ile " ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 02/11/2020 tarih ve 2020/1877
Esas 2020/2339 Karar ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 8.Hukuk Dairesinin 11/11/2020 tarih
2020/2481 Esas 2020/2612 Karar sayılı kararlarında geçen hukuki nitelendirmesi
doğrultusunda giderilmesinin uygun olacağının" Başkanlar Kurulunun görüşü olarak
bildirilmesine” karar verilmiştir.

HI. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK
DAİRESİ'NİN 2021/415 ESAS, 2021/274 SAYILI KARARI

1.... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 27/11/2020 tarih, 2020/279 Esas,
2020/1003 sayılı kararında özetle;

“... Somut olayda davacı işçi, dosyada davalı bulunan ... Belediyesi ... A.Ş. yönünden dava
açmadan önce süresi içinde arabulucuya başvurmuş olup arabuluculuk tutanak aslı dosya
içindedir.

Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında (örneğin; Y. 22 HD.
23/11/2017 tarihli 2017/43598 esas, 2017/26455 karar sayılı, 26/10/2017 tarihli ve
2017/42916 esas, 2017/23428 karar sayılı ilamları), asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz
konusu olduğu işe iade davalarında, asıl işveren ve alt işveren arasında, bir çeşit şekli (usulü)
bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmektedir. Bu kabule bağlı
olarak da, işe iade davasının alt işverenle birlikte asıl işverene de yöneltilmesi gerektiği esası
benimsenmiştir.

Davacının ... Belediyesinde temizlik işlerinde çalıştığı anlaşılmıştır. Davacı vekilinin de
beyanları aynı yöndedir.

Davalı ... A.Ş. Vekili dava dışı ... Belediyesi ile müvekkili şirket arasında alt üst işveren ilişkisi
olduğunu belirtmiştir.

Dosya kapsamından davalı şirketin dava dışı ... Belediyesinin de ortak olduğu bir anonim
şirket olduğu görülmektedir.

Davacı vekili dosyaya sunduğu dilekçe ile dava dışı ... Belediyesi ile davalı arasında alt üst
işveren ilişkisi olduğundan bahisle ... Belediye Başkanlığının davaya davalı sıfatı ile dahil
edilmesi için dilekçe vermiştir. 27.11.2020 tarihli celsede de davacı vekili dava açmadan önce
davaya dahil edilmesini talep ettiği ... Belediye Başkanlığı yönünden dava açmadan önce
arabulucuya başvuru yapmadıklarını belirtmiştir.

Davaya dahil edilen ... Belediye Başkanlığı vekili davada müvekkilini temsilen bulunmuş ve
davanın usulden reddini talep etmiş ve müvekkili ile diğer davalı şirketin arasında alt-üst
işveren ilişkisi olduğuna dair belgeleri sunmuştur.

Somut olayda davacının ... Belediyesine ait temizlik parke döşeme v.s. işlerinde çalıştığı ve bu
isin niteliği gereği devamlılık arzeden islerden olduğu. tanık bevanları. dava dilekcesindeki

—— — a, mi

beyanlar ile belirtilen yasa hükmü uyarınca davalılar arasında yasadan kaynaklanan bir alt üst
işveren ilişkisi olduğu sabit olup, davacının davalı ... Belediye Başkanlığına ait işyerinde,
hizmet alım sözleşmesi yüklenicisi olan davalı ... Belediyesi ... A.Ş. işçisi olarak
çalışmaktayken, iş sözleşmesinin 31.05.2020 tarihinde davalı şirket tarafından feshedildiği
anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan kanuni düzenlemeler ve yerleşmiş Yargıtay içtihatları doğrultusunda, davalı
şirket ile dahili davalı ... Belediyesi arasında davacı bakımından alt üst işveren ilişkisinin
bulunduğu, işe iade davalarında asıl işveren ile alt işveren arasında şekli anlamda zorunlu
dava arkadaşlığı bulunduğu ve asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı halinde işe iade
talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin
arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun olmasının
aranması gerektiği de gözetilerek, davacı işçi bakımından işe iade davası açmadan önce, hem
alt hem de üst işveren yönünden birlikte arabulucuya başvurulmuş olmasının, davanın
görülmesi için zorunlu olduğu kanaati ile mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan
deliller ile taraf ve tanık beyanları değerlendirilerek, mahkememizce verilen kararların istinaf
mercii olan ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin de dava konusu uyuşmazlık
benzeri davalara yönelik verdiği karar ilamları da nazara alınarak (örneğin 7. Hukuk Dairesi
2020/676 esas ve 2020/841 Karar sayılı kararı ) davacı tarafça sadece alt işveren yönünden

arabulucuya başvurularak eldeki davanın açıldığı anlaşıldığından, davalı ... Belediyesi ... A.Ş.
Yönünden arabuluculuğa ilişkin dava şartının davacı tarafça usulüne uygun yerine
getirilmemesi nedeni ile davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden de dava açmadan önce

arabulucuya başvuru yapılmadığı anlaşıldığından dava şartı yokluğundan davanın usulden
reddine” dair hüküm kurulmuştur.

2.... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 18.02.2021 tarih, 2021/415 esas, 2021/274
sayılı kararında özetle;

“... Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatlarında (Y. 22. HD. 23/11/2017 tarih ve
2017/43598 E.-2017/26455 K., 26/10/2017 tarih ve 2017/42916 E.-2017/23428 K.), asıl
işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu işe iade davalarında, asıl işveren ve alt
işveren arasında, bir çeşit şekli (usulü) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu
kabul edilmektedir. Bu kabule bağlı olarak da, işe iade davasının alt işverenle birlikte asıl
işverene de yöneltilmesi gerektiği esası benimsenmiştir. Somut uyuşmazlıkta davalı şirket ile
mecburi dava arkadaşlığı nedeniyle dava kendisine de yöneltilen Belediye arasında 4857 sayılı
İş Kanunu'nun 2/6. maddesi uyarınca asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu açıktır. Davacı
vekili davalı Belediye'nin 696 sayılı KHK uyarınca hizmet alımı sözleşmesi yapamayacağını ileri
sürmüş ise de, 696 sayılı KHK'nın 126. maddesiyle 375 sayılı KHK'ya eklenen ek madde 20
düzenlenmesi dikkate alındığında bu itiraz yerinde görülmemiştir.

Üzerinde durulması gereken bir diğer hukuki sorun ise, arabulucuya başvuru dava şartının
yerine getirilip getirilmediği noktasındadır.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesi,
01/01/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anılan kanun maddesi uyarınca, kanuna, bireysel
veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle
açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

7036 sayılı Kanun'un 3/2 maddesinde "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya
varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini
dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece
davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi
takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine
getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar

verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem
yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." denilmiştir.

7036 sayılı Kanun'un 3/15 maddesinde "Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı halinde işe
iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin
arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun olması aranır."
hükmü bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/1 maddesinde ise "İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih
bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile
fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri
Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti
sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki
hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş
mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava
açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir.
Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya
başvurulabilir" düzenlemesi vardır.

Somut uyuşmazlıkta, davacının asıl işveren davalı ... Belediye Başkanlığı nezdinde en son
davalı ... Belediyesi ... A.Ş. işçisi olarak çalışmaktayken, iş sözleşmesinin feshedildiği
anlaşılmaktadır. Dava dosyasında, sadece alt işveren şirket hakkında işe iade talebiyle
arabulucuya başvurulmuştur.

Yukarıda açıklanan kanuni düzenlemeler ve yerleşmiş Yargıtay içtihatları doğrultusunda, işe
iade davalarında asıl işveren-alt işveren arasında şekli anlamda zorunlu dava arkadaşlığı
bulunduğu ve asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı halinde işe iade talebiyle arabulucuya
başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine
birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun olması şartının aranması gerektiği,
arabuluculuğun dava açılmadan önce uyuşmazlığın çözümü için getirilmiş bir düzenleme
olduğu, zorunlu dava arkadaşlarından tek tarafın katıldığı bir arabuluculuk sürecinde dava
şartının yerine geldiğinden bahsedilemeyeceği, hakkında arabuluculuğa başvurulmamış tarafın
arabuluculuk görüşmelerine katılmış olsaydı arabuluculuğun anlaşma ile sona ermesinin her
zaman ihtimal dahilinde olduğu, dolayısı ile somut olayda arabuluculuk dava şartının yerine
getirilmediği, mahkemece varılan sonucun doğru olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf
isteminin esastan reddi gerekmiştir.” şeklinde 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8/a
maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/3 maddesi uyarınca mahiyeti itibariyle kesin olmak
üzere karar verilmiştir.

IV. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU DİĞER KARARLAR

1. .. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİNİN 27.10.2020 TARİH, 2020/1877
ESAS, 2020/2339 KARAR SAYILI KARARI

“... 7036 sayılı Kanun'un 3/15. maddesinde, "Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde
işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için
işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun
olması aranır." düzenlenmesi yer almıştır.

Kanunun lafzından alt-asıl işveren ilişkisi bulunan hallerde sadece anlaşma durumunda
arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları gerektiğinin anlaşıldığı, somut olayda
arabuluculuk başvurusunun anlaşamama ile sonuçlandığı, bu durumda asıl işveren olduğu
iddia edilen ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Anket ... Turizm... A.Ş.'nin arabuluculuk
görüşmelerine katılmasının dava şartının gerçekleşmesi açısından aranmadığı sonucuna
ulaşılmaktadır. Ayrıca, işe iade davasının esas muhatabı (muvazaa iddiası yoksa) alt

işverendir, başka bir anlatımla, işçiyi işe başlatmakla yükümlü olan alt işveren olup asıl
işveren ise, işçinin alt işverence işe alınmaması halinde ortaya çıkacak parasal haklardan
sorumludur. Dolayısıyla, işe iadenin muhatabı asıl işveren olmadığından, işe iadeye ilişkin
olarak alt işverenle arabuluculuk görüşmelerine başlanılması ve süreç sonunda da
anlaşılmaması halinde alt işverene karşı dava açıldığında, şekli yönden mecburi dava arkadaşı
olduğu gerekçesiyle asıl işverene karşı davanın yöneltilmesinde "asıl işveren bakımından
arabulucuya başvuru” dava şartı olarak kabul edilmemesi gerekmektedir. Bunun dışında, iş
ilişkisinde asıl işveren-alt işveren ilişkisinin olup olmadığını, başka bir ifade ile ilişkinin hukuki
niteliğini belirlemek mahkemelerin görevi olup, bu belirlemeyi işçinin ya da arabuluculuk
bürosunun veya arabulucunun yapmasını beklemek de doğru bir yaklaşım değildir. Mahkeme
kararı yerinde değildir.” gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun davanın esası
incelenmeksizin davanın esasıyla ilgili deliller toplanmadan ve değerlendirilmeden karar
verilmiş olması sebebiyle kabulüne, ilk derece Mahkemesinin yukarıda esas ve karar numarası
yazılı kararının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılarak dosyanın
mahalline gönderilmesine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

2.... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 8. HUKUK DAİRESİNİN 11.11.2020 TARİH, 2020/2481
ESAS, 2020/2612 KARAR SAYILI KARARI

“... 7036 sayılı Yasa'nın 3/15. maddesinde belirtilen “anlaşmanın gerçekleşebilmesi için
işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun
olması aranır” hükmü göz önünde bulundurulduğunda asıl işverenin arabuluculuk
görüşmelerine katılmamasının görüşme sonunda uzlaşma sağlanamamış olması nedeniyle
sonuç itibariyle bir değeri yoktur. Zira; arabuluculuda anlaşmanın gerçekleşmesi için asıl-alt
işverenlerin iradelerinin birbiri ile uyumlu olması şartı varken ve davacı alt işveren ile
uzlaşamamışken davacıyı asıl işveren ile uzlaşmaya zorlamak beklenemez.

İşçinin, hak ve alacaklarını en kısa sürede ve en basit yoldan almasını sağlamaya yönelik
getirildiği anlaşılan bir kurumun, işçinin hak arama özgürlüğünü engelleyecek şekilde aleyhe
yorumlanması ve bu bağlamda asıl işverenin arabuluculuk görüşmelerine katılmadığı
gerekçesi ile hak düşürücü süreye tabi bu davada davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle
reddine karar verilmesi 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun genel gerekçesinde belirtilen
dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin madde ile diğer düzenlemelerde iş yargısının temeli
olan çabukluk, basitlik, emredicilik, zayıfın korunması ve ucuzluk ilkelerinin dikkate alındığı,
arabuluculuğun bu ilkeler doğrultusunda yürütülmesi amaçlandığı gerekçesi ile de örtüşmez.
Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan
mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usüli) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye
ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın
birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri
sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur. (6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.59). Şekli (usüli) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı
ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı
dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir
(PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, ...
2011, 5.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar
arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda,
dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda
bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usuli işlemler
birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt
işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik re'sen

yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin
davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu
kılmaktadır. Aksine bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde
düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Kanun'un 27. maddesinde öngörülen
hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl
işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit
şekli (usüli) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.
Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı hem işçi hem de işveren yönünde hukuka uygun maddi ve
usüli bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.

Böyle olunca, dava şartı arabuluculuğun yürürlüğe girdiği 01.01.2018 tarihinden sonra açılan
davalarda ise her halükarda alt işverene karşı arabuluculuk süreci işletilmiş olmalıdır. Alt
işveren ile yürütülen arabuluculuk süreci bulunmuyorsa dava şartı yokluğundan dava
reddedilmelidir. Yine muvazaa iddiası bulunması halinde hem asıl işverene karşı hem de alt
işverene karşı yürütülmüş arabuluculuk şartı aranmalıdır. Alt işverene karşı yürütülmüş ve
anlaşmama halinde alt işverene karşı işe iade davasının açılmış olduğu halde ise asıl işverene
karşı yürütülmüş arabuluculuk aranmayarak davalı olarak gösterilmeyen asıl işverene davanın
teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil
edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava usulden reddedilmelidir.

Taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına yönelik olarak yapılacak inceleme sonucunda, asıl
işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna aykırı olarak kurulması veya muvazaaya dayanması
halinde feshin geçersizliğine yönelik verilen karar gerçek işveren hakkında kurulmalı,
muvazaaya dayalı ilişkinin diğer tarafı ise işe iadenin mali sonuçlarından birlikte sorumlu
tutulmalıdır.

Somut olayda; asıl işverene karşı arabuluculuk görüşmesi yöneltilmeden alt işverenin
görüşmelerde yer aldığı ve işe iade talebi konusunda davacı ile anlaşamadığı arabuluculuk son
tutanağından anlaşılmaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere anlaşma halinde asıl ve alt işverene
karşı arabuluculuk sürecinin birlikte yürütülmesi gerekmektedir. Davacının asıl işveren
işyerinde davalı ile ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında yapılan hizmet alım sözleşmesi
kapsamında çalıştığı anlaşılmakla, davalı şirket ile asıl işveren arasında düzenlenen hizmet
alım sözleşmesinin 4857 sayılı Kanun'un 2/6-7 maddesi yönünden incelenmesi gerektiği
açıktır. Söz konusu sözleşmenin İş Kanunu hükümleri uyarınca geçerliliği veya muvazaaya
dayanıp dayanmadığına yönelik yapılacak yargısal denetim sözleşmenin diğer tarafını yani
dava dışı asıl işverenin hak alanını da etkileyeceğinden ve işe iade davalarında asıl işveren ile
alt işveren arasında şekli anlamda zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu Dairemizce kabul
edildiğinden; davacıya davayı asıl işverene de yöneltmesi için süre verilmeli, asıl işverenin
göstereceği deliller de toplanarak sonuca göre bir karar verilmelidir.” gerekçesiyle Hukuk
Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-3 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ve davanın
yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine dair karar
verilmiştir.

3.... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİNİN 16.05.2019 TARİH , 2019/570 ESAS
, 2019/1808 KARAR SAYILI KARARI

“... Somut olayda asıl işveren arabuluculuk görüşmelerine katılmamış ise de alt işverenin
görüşmelerde yer aldığı ve işe iade talebi konusunda davacı ile anlaşamadığı arabuluculuk son
tutanağından anlaşılmaktadır. 7036 sayılı Yasa'nın 3/15. maddesinde belirtilen “anlaşmanın
gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve
iradelerinin birbirine uygun olması aranır.” hükmü göz önünde bulundurulduğunda asıl
işverenin (arabuluculuk görüşmelerine (o katılmamasının görüşme sonunda uzlaşma
sağlanamamış olması nedeniyle sonuç itibariyle bir değeri yoktur. Zira; arabuluculuğun

gerçekleşmesi için asıl-alt işverenlerin iradelerinin birbiri ile uyumlu olması şartı varken ve
davacı alt işveren ile uzlaşamamışken davacıyı asıl işveren ile uzlaşmaya zorlamak
beklenemez.

İşçinin, hak ve alacaklarını en kısa sürede ve en basit yoldan almasını sağlamaya yönelik
getirildiği anlaşılan bir kurumun, işçinin hak arama özgürlüğünü engelleyecek şekilde aleyhe
yorumlanması ve bu bağlamda asıl işverenin arabuluculuk görüşmelerine katılmadığı
gerekçesi ile hak düşürücü süreye tabi bu davada davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle
reddine karar verilmesi 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun genel gerekçesinde belirtilen
dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin madde ile diğer düzenlemelerde iş yargısının temeli
olan çabukluk, basitlik emredicilik, zayıfın korunması ve ucuzluk ilkelerinin dikkate alındığı,
arabuluculuğun bu ilkeler doğrultusunda yürütülmesi amaçlandığı gerekçesi ile de örtüşmez.
Davalı vekillerinin dava şartı yokluğuna yönelik itirazları bu nedenle yerinde görülmemiştir.”
gerekçesiyle 7036 Sayılı Kanun'un 8/1-a maddesi ve geçici 1. maddesinin 4. fıkrası gereğince
kesin olarak karar verilmiştir.

V. GEREKÇE

1. ÖN SORUN

Uyuşmazlığın esasına geçilmeden önce, başvuru konusu kararların 5235 sayılı Adli Yargı İlk
Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında
Kanun'un 35. maddesinde işaret edilen nitelikte kararlar olup olmadığının ön sorun olarak
değerlendirilmesi gerekmiştir.

Söz konusu düzenlemeye göre "Re'sen veya bölge adliye mahkemesinin ilgili hukuk veya ceza
dairesinin ya da Cumhuriyet başsavcısının, Hukuk Muhakemeleri Kanunu veya Ceza
Muhakemesi Kanununa göre istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların, benzer olaylarda
bölge adliye mahkemesi hukuk veya ceza dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar
arasında ya da bu mahkeme ile başka bir bölge adliye mahkemesi hukuk veya ceza
dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında uyuşmazlık bulunması hâlinde bu
uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, kendi görüşlerini de ekleyerek
Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesini istemek” Bölge Adliye Mahkemesi ceza daireleri
başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

5235 sayılı Kanun'un 35. maddesinin 2. fıkrasına göre ise “(3) numaralı bende göre yapılacak
istemler, ceza davalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına, hukuk davalarında ise ilgili
hukuk dairesine iletilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı uyuşmazlık bulunduğuna kanaat
getirmesi durumunda ilgili ceza dairesinden bir karar verilmesini talep eder. Uyuşmazlığın
giderilmesine ilişkin olarak dairece bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.”

Bölge Adliye Mahkemesinin benzer olaylarda kesin nitelikteki kararları arasında uyuşmazlık
bulunması durumunda, 5235 sayılı Kanun'un 35. maddesinde belirtilenler tarafından yapılacak
gerekçeli başvuru sonrasında, mevcut başvuru hukuk daireleri başkanlar kurulunca
değerlendirilerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesi istenilecektir.

Uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu kararlar, ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk
Dairesinin 18/02/2021 tarih, 2021/415 Esas ve 2021/274 Karar sayılı kararı, ... Bölge Adliye
Mahkemesi 6.Hukuk Dairesinin 02/11/2020 tarih ve 2020/1877 Esas 2020/2339 Karar, ...
Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 11/11/2020 tarih 2020/2481 Esas 2020/2612
Karar ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2019/570 Esas ve 2019/1808 Karar
sayılı kararlarıdır. Başvuruda bulunan ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin
18/02/2021 tarih, 2021/415 Esas ve 2021/274 Karar sayılı dosyasında, 7036 sayılı İş
Mahkemeleri Kanunu'nun 8/a maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/3 maddesi uyarınca
mahiyeti itibariyle kesin olmak üzere karar verildiği uyuşmazlık dışıdır. Aynı şekilde, ... Bölge
Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2019/570 Esas ve 2019/1808 Karar sayılı kararının da

kesin nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraltan, gerek ... Dölge Adliye Mahkemesi
6.Hukuk Dairesinin 02/11/2020 tarih ve 2020/1877 Esas sayılı, gerekse ... Bölge Adliye
Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 11/11/2020 tarih 2020/2481 Esas 2020/2612 sayılı kararında
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın esasıyla ilgili deliller
toplanmadan ve değerlendirilmeden karar verilmiş olması sebebiyle ilk derece mahkemesi
kararlarının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine karar
verildiği görülmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda, Kanunun 353/1-a-6
maddesi gereğince verilen kararların kesin olduğu ve temyiz edilemeyeceği ifade edilmiş ise
de, 'ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için
mahkemesine iadesine” dair kararların uyuşmazlığın esasının çözümüne yönelik maddi
anlamda bir kesin karar olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Hal böyle olunca, başvuru
konusu ... Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesinin 02/11/2020 tarih ve 2020/1877 Esas
sayılı kararı ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 11/11/2020 tarih 2020/2481
Esas 2020/2612 sayılı kararlarının 5235 sayılı Kanunun 35. maddesinin üçüncü fıkrası
bağlamında kesin karar olarak nitelenemeyeceği ve bu kararlar yönünden uyuşmazlığın
giderilmesinin mümkün olmadığı dikkate alınmalıdır. Sonuç olarak, ... Bölge Adliye Mahkemesi
6.Hukuk Dairesinin 02/11/2020 tarih ve 2020/1877 Esas sayılı kararı ile ... Bölge Adliye
Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 11/11/2020 tarih 2020/2481 Esas 2020/2612 sayılı
kararlarının kesin nitelikte olmadığı anlaşıldığından bu kararlar yönünden uyuşmazlığın
giderilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ TALEBİNE YÖNELİK DEĞERLENDİRME

Talep eden ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 18/02/2021 tarih, 2021/415 Esas
ve 2021/274 Karar sayılı kararı ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2019/570
Esas ve 2019/1808 Karar sayılı kararları arasındaki uyuşmazlık, işe iade talebi ile açılan
davalardan önce başvurulması gereken arabuluculuk aşamasında asıl işveren ile alt işverene
karşı birlikte başvuru zorunluluğunun bulunup bulunmadığı noktasındadır.

Uyuşmazlığın esasına yönelik bir değerlendirme yapılmasından önce, dava şartı arabuluculuk
ve işe iade davaları ile ilgili yasal düzenlemelere kısaca yer vermek gerekmektedir.

12.10.2017 tarihli ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun “Dava Şartı Olarak
Arabuluculuk” başlığını taşıyan 3. maddesi 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, anılan
maddenin birinci fıkrasına göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya
işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş
olması dava şartıdır.

Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını
veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu
zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre
içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını
içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa
tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava
açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu
sebebiyle usulden reddine karar verilir (m.3/2).

Dava şartı olarak arabuluculuk ile ilgili 3. maddenin on beşinci fıkrasında ise, asıl işveren alt
işveren ilişkisinin varlığı halinde işe iade talebi ile ilgili özel bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu
hükme göre, “Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde işe iade talebiyle arabulucuya
başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine
birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun olması aranır.”

Ayrıca 4857 sayılı İş Kanununun 20. maddesinde “Fesih Bildirimine İtiraz ve Usulü”
düzenlenmiştir. Bu maddenin 12/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı Kanunun 11. maddesi ile

M-'das en." ee a PA ©. <a ağ e li.  — “ e # <a “des e © e #. en # m'la'a e B a.» .' eda: ea. — Basen

GEYİŞİK LHİMLİ HKİdö5lldd 15 SÖZİEŞİNESİ İESŞMCUNEN İŞLİ, EŞİ DHUNNTMMUC Ş5ELEP YEÖSLEİİMMCUİYİ
veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği
tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca
arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması
hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava
açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de
götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden
reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen
tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir. Feshin geçerli bir sebebe
dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir” hükmü yer almaktadır.

Asıl işveren alt işveren ilişkisinin şartları ve unsurları, İş Kanununun 2. maddesinde
düzenlenmiştir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu
Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan
yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. Kanundaki “birlikte sorumluluk”
kavramının müşterek müteselsil sorumluluğu işaret ettiği noktasında herhangi bir uyuşmazlık
bulunmamaktadır. Asıl işveren alt işveren arasında maddi anlamda bir zorunlu dava
arkadaşlığının bulunduğu söylenemez ise de, Yargıtay (kapatılan) 22. Hukuk Dairesince asıl
işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına
yönelik re'sen yapılması gereken yargısal denetimin, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve
alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını
zorunlu kıldığı gerçeğinden yola çıkılarak sadece iade davalarına özgü bir uygulama
geliştirilmiştir. İşe iade talebiyle açılan davalarda asıl işveren ile alt işveren arasında şekli
anlamda zorunlu bir dava arkadaşlığı bulunduğu kabul edilmeli, işçinin açtığı işe iade
davasında husumetin hem asıl işverene hem alt işverene yöneltilmesi gerekliliği dikkate
alınmalıdır. Böylece, işe iade davasında yalnızca asıl işveren veya alt işverene husumet
yöneltilmesi durumunda, davanın davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene
teşmili için davacı tarafa süre verilerek, verilen süre içinde davanın diğer dava arkadaşına
teşmil edilmesi halinde davaya devam edilmesi, aksi halde davanın usulden reddi yönünde
yerleşik bir uygulama geliştirilmiştir (Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 22/11/2017
tarih, 2017/43598 esas, 2017/26455 karar sayılı; 14.03.2018 tarih, 2018/1906 esas,
2018/6718 karar sayılı ve 18.01.2018 tarih, 2017/45379 esas, 2018/845 karar sayılı kararları
bu yöndedir).

Bu açıklamalar çerçevesinde uyuşmazlık değerlendirilecek olursa, 7036 sayılı Kanununun 3.
maddesinin on beşinci fıkrasında, işe iade davaları öncesindeki arabuluculuk usulü özel olarak
düzenlenmiş olup, bu özel düzenlemenin sebebi maddenin hükümet gerekçesinde "
Uygulamada alt işverenin çalıştırdığı işçi tarafından işe iade talebiyle açılan davalarda, asıl
işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz olduğunun veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine
bağlı olarak, davalının gerçek işveren olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu
ortaya çıkmaktadır. Davanın sıfat yokluğu sebebiyle (husumet nedeniyle) reddi durumunda ise
işçinin gerçek işverene karşı dava açması gerektiğinden işçi, işe iade davaları için öngörülen
bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum işçiyi
mağdur etmekte ve bir aylık süre geçmemişse yeni bir dava açılması zorunluluğu da usul
ekonomisine aykırı düşmektedir ... Dolayısıyla asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu
olduğu durumlarda, işe iade davalarına özgü olarak, davalı taraf yönünden mecburi dava
arkadaşlığının var olduğunun kabulü gerekir. Bu sebeple Tasarıda, asıl işveren-alt işveren
ilişkisinin varlığı halinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın
gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve
iradelerinin birbirine uygun olması aranmaktadır. Bu düzenleme ile, hem işçi hem de işveren

karmaflımın bhalylarımım m mılyarlarımın dAnahmn ir hir malyildima İyamıimemnmnnı —mmaplamıanmişpadlır!! mmiylimdma

Lalgınmi MUNUNINi VE. LIRGIdiNiNi UYUMU İyi UM ÇAN. MUM Şi GPU LU nNRLUul Şu ARINYUu
açıklanmıştır.

Görüldüğü gibi, kanun koyucu asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı halinde açılacak işe iade
davaları yönünden, bu ilişkinin tüm taraflarının hak ve çıkarlarını korumak üzere özel bir
yöntem öngörmüştür. Kanunun lafzından anlaşılması gereken husus ise, davacı alt işveren
işçisinin asıl işveren alt işveren ilişkisinin geçersizliği veya muvazaalı olduğuna dair iddiası
bulunmasa dahi her iki işverene karşı arabuluculuğa başvurması gerektiğidir (M. Astarlı, 7036
Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 4857 Sayılı İş Kanunu'nun İş Güvencesi Hükümlerinde
Öngördüğü Değişikliklerin Değerlendirilmesi, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 38, Y. 2017, 43; Ö.
Özekes, İşe İade Davalarında Dava Şartı Olan (Zorunlu) Arabuluculuk, Türkiye Barolar Birliği
Dergisi, 2018, S. 138, 295). Zira kanunda asıl işveren alt işveren ilişkisinin geçersiz veya
muvazaalı olup olmadığına ilişkin bir ayrım yapılmamıştır. Bu itibarla, “Asıl işveren-alt işveren
ilişkisinin varlığı hâlinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın
gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve
iradelerinin (o birbirine (Oouygun Olması aranır” şeklindeki hükümden 'anlaşmanın
gerçekleşebilmesi için” hem asıl işverene hem alt işverene karşı birlikte arabuluculuk
görüşmelerine başvurmanın zorunlu olduğu, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşma ile
sonuçlanmaması halinde işçinin sadece alt işverene karşı arabuluculuğa başvurmuş olmasının
yeterli olduğu şeklinde bir sonuca ulaşılması mümkün değildir. Arabuluculuk, Kanunda 'dava
şartı” olarak öngörülmüş olup, arabuluculuğa başvurulmadan, bu sürecin ne şekilde
sonuçlanabileceğini en başından öngörmek hayatın olağan akışına uygun düşmez. Tarafların
feshin geçersizliği, işe iade ve sonuçları üzerinde 'anlaşmaları” halinde arabuluculuk sürecinin
hem asıl işverene hem alt işverene karşı sürdürülmüş olmasının gerekli olduğu, ancak
'anlaşmama” halinde alt işveren aleyhine arabuluculuğa başvurulmuş olması kaydıyla, asıl
işveren aleyhine ayrıca arabuluculuğa başvurulmasının gerekli olmadığı yönündeki kabul, asıl
işvereni arabuluculuk sürecinin dışında tutmak anlamına gelir. Sadece 'anlaşma" ihtimalinde
asıl işverenin dahil edilebileceği bir arabuluculuk süreci, işveren ile anlaşmak istemeyen işçinin
asıl işvereni bu sürece hiç dahil etmemesi ile de sonuçlanabilir. Oysa arabuluculuk,
yargılamaya ilişkin dava şartı olmasının dışında bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Asıl
işverenin arabuluculuk aşamasında taraf olması veya olmamasının, sürecin anlaşma ile
sonuçlanması yahut sonuçlanmaması şeklindeki sonuca bağlı kılınması arabuluculuk ile
hedeflenen amaca terstir. Ayrıca 07.06.2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında
Arabuluculuk Kanununa göre taraflar gerek arabulucuya başvururken gerekse tüm süreçte eşit
haklara sahiptir (m. 3/2). Asıl işverenin, uyuşmazlığın çözüm yollarından biri olan
arabuluculuk sürecinden mahrum bırakılarak, doğrudan yargılama sürecine mahkum edilmesi
hukuki dinlenilme hakkının da ihlali niteliğindedir.

Bu noktada, asıl işverene karşı arabuluculuğa başvurulmaksızın sadece alt işveren ile
yürütülen arabuluculuk süreci sonunda, asıl işveren ile alt işveren aleyhine açılan işe iade
davasında nasıl bir yol izlenmesi gerektiği de ele alınmalıdır. Kanunun açık hükmüne göre,
davacı arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını
veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.
Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem
yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir. İşçinin
sadece alt işverene karşı arabuluculuğa başvurmasına rağmen hem alt işveren hem de asıl
işveren aleyhine işe iade davası açması halinde, davanın “arabuluculuk şartının 7036 sayılı
Kanunun 3. maddesinin on beşinci fıkrasındaki usule uygun olarak gerçekleşmemesi”
sebebiyle usulden reddine karar verilmelidir. Bu halde, davacının 4857 sayılı Kanunun 7036
sayılı Kanunun 11. maddesi ile değişik 20. maddesine göre kesinleşen ret kararının

tahliğinden itiharen ilki hafta irinde arahıılımıma baecyırulahilereği hiucucı Hikkata alındığında

a e e a a A a eş ee a er iğ e a

kanunun açık hükmüne uygun hareket edilmesinin işçinin hak arama özgürlüğünü
engelleyecek bir hukuki sonuç yaratmadığı da ifade edilmelidir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, işe
iade davalarında asıl işveren ile alt işveren arasında şekli anlamda zorunlu dava arkadaşlığı
bulunduğu ve işe iade davasında husumetin her iki işverene yöneltilmesi gerektiği yönündeki
Dairemiz uygulaması halen geçerlidir. Arabuluculuğun 7036 sayılı Kanun ile dava şartı olarak
uygulanmaya başlamasından önceki dönemde, davacının sadece alt işveren veya asıl işveren
aleyhine işe iade davası açması halinde, davacıya davayı diğer işverene yöneltmesi için süre
verilerek sonuca gidilmekteydi. Ancak, arabuluculuğun dava şartı olarak uygulanmaya
başlamasından sonraki dönemde, hakkında arabuluculuğa başvurulmamış işveren yönünden
bu uygulamanın sürdürülmesi fiilen mümkün değildir. Zira bu işveren hakkında usulüne uygun
olarak başvurulmuş ve sonuçlandırılmış bir arabuluculuk aşaması bulunmamaktadır.
Arabuluculuk dava şartı olup, Kanunun açık hükmü gereği asıl işveren ile alt işverenin
arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları zorunlu olduğuna göre, bu eksikliğin sonradan
sadece taraflardan biri aleyhine arabulucuya başvurularak tamamlanması imkanı da
bulunmamaktadır. Bu nedenle, davacı işçi asıl işveren ile alt işveren aleyhine birlikte
arabulucuya başvurmadığı sürece, şekli anlamda zorunlu dava arkadaşlarından birinin
yargılama sırasında davaya dahil edilmesi suretiyle yargılamanın sürdürülmesi söz konusu
olamaz.

Sonuç olarak, asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı halinde, asıl işveren ile alt işveren
aleyhine birlikte arabulucuya başvurulmadığı sürece dava şartının yerine getirildiğinden söz
edilemeyeceğinden, davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi
gerekir.

Tüm bu açıklamalar karşısında, Bölge Adliye Mahkemelerinin kesin nitelikte olan başvuru
konusu kararları arasındaki uyuşmazlığın ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin
görüşü ve açıklanan gerekçe doğrultusunda giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

VI. SONUÇ

1-Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde, işe iade talebiyle arabulucuya başvuru dava
şartının yerine getirilmesi için asıl işveren ile alt işverene karşı birlikte arabulucuya
başvurulmasının zorunlu olduğuna, sadece asıl işveren yahut sadece alt işverene karşı
arabulucuya başvurulduktan sonra anlaşma olmadığı için işe iade davası açılması durumunda,
arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemesi sebebiyle davanın usulden reddi gerektiğine,
2-Bölge Adliye Mahkemelerinin, 4857 sayılı İş Kanunu ile 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş
Sözleşmesi Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlıkları incelemekle görevli ilgili hukuk
dairelerine bildirilmesi için karardan bir suretin Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel
Sekreterliğine gönderilmesine,

13.10.2021 günü oybirliği ile kesin olarak karar verildi.
