21. Hukuk Dairesi 2019/3544E. , 2020/568K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... İş Mahkemesi

KARAR

A)Davacı İstemi;

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; iş kazası nedeni ile iş göremezliğe uğrayan davacı
lehine bakiye maddi tazminat isteminde bulunmuştur.

B)Davalı Cevabı;

Davalı vekili cevap dilekçesi ile akabinde özet olarak, davanın reddine karar verilmesini talep
etmiştir.

C)İlk Derece Mahkemesi Kararı ve Gerekçesi;

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde; 44.783,44 TL maddi tazminatın
yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

D)Bölge Adliye Mahkemesi Kararı ve Gerekçesi;

... Bölge Adliye Mahkemesi 29.Hukuk Dairesince, 44.783,44 TL maddi tazminatın 06/04/2006
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine
hükmedilmiştir.

E) Davalının Özetle Temyiz Nedenleri;

DDava dilekçesine süresinde cevap verilip kazanın 06/04/2006 tarihinde gerçekleştiği ve bu
nedenle davacının dava ile talep ettiği hakkının kazanın üzerinden 10 yılı aşan süre geçmesi
nedeniyle zamanaşımına uğradığının belirtildiğini,

Dİlk derece mahkemesinin 2006 tarihini 2016 olarak algılayıp büyük bir hata yaptığını,
ODava konusu kazanın taksirle yaralama suçu kapsamında değerlendirilmesinin mümkün
olmadığı, davacının kendi kusuru ile yarattığı bir durumun mevcut olduğu, suç olmadığını,
OKısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olmasının saklı tutulan kısım için
zamanaşımını kesmeyeceğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep
edilmiştir.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe;

Dava, sigortalının iş kazası nedeni ile bakiye maddi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.
Bölge Adliye Mahkemesince 44.783,44 TL maddi tazminatın 06/04/2006 tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine hükmedilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle hizmet sözleşmesi ve işverenin iş kazasından kaynaklanan
sorumluluğunun niteliği üzerinde durmakta yarar vardır.

Hizmet sözleşmesi bir yanda işçinin iş görme borcunu, öte yanda işverenin ücret ödeme
borcunu ihtiva eden, taraflardan her birinin öteki tarafın edimine karşı borç yüklendiği iki
taraflı bir sözleşme olarak tanımlanabilir.

Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan iş ilişkisi ise işçi yönünden işverene içten bağlılık
(sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar.
Gerçekten işçi, işverenin işi ve işyeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek
davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi
korumak, işyeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak,
işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve

korumak, işyeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak,
işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve
davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.
İşveren gözetme borcu gereği çalıştırdığı işçileri iş yerinde meydana gelen tehlikelerden
korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için iş yerinde
teknik ve tıbbi önlemler dâhil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı
tüm önlemleri almak zorundadır.

10.03.2003 tarihli 4857 sayılı İş Kanunu'nun "İşverenlerin ve İşçilerin Yükümlülükleri" kenar
başlıklı 77. maddesinin birinci fıkrasında da, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin
sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak,
işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlü
kılınmışlardır.

Mevzuatta bulunan bir kısım boşluklar bu kez kanun koyucu tarafından 30.06.2012 tarihli
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile doldurulmaya çalışılmış ve işyerlerinde iş sağlığı
ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren
ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerinin düzenlemesi amacıyla
anılan Kanun'un 37. maddesiyle 4857 sayılı Kanun'un 77. ve devamı bir kısım maddeler
yürürlükten kaldırılarak, iş sağlığı ve güvenliği konusunda yeni düzenlemeler getirilmiştir.
Bunun yanında 6331 sayılı Kanun'a paralel olarak, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332.
maddesi gelişen teknoloji ve diğer veriler gözetilerek revize edilmiş ve 01.07.2012 tarihinde
yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi düzenlemiştir. İlgili madde;
“İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde
dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize
uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli
önlemleri almakla yükümlüdür.

İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak,
araç ve gereçlerin noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan
her türlü önleme uymakla yükümlüdür.

İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin
ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların
tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.” şeklinde
düzenlenmiştir.

Görüldüğü üzere gerek Borçlar Kanunu ile İş Kanunu'nda ve gerekse İş Kanunu'nun ilgili
hükümlerini yürürlükten kaldıran 6331 sayılı Kanun'da işverenin hizmet sözleşmesinden
kaynaklanan işçiyi gözetme borcunun kapsamı belirlenmiştir. İş kazası meydana geldiğinde iş
sağlığı ve güvenliğine ilişkin mevzuata aykırı hareket eden işveren hizmet sözleşmesinden
doğan işçiyi gözetme borcunu yerine getirmemiş olacağından sözleşmeye aykırı davranmış
sayılacaktır. Bu nedenle bu konuda işverenin sorumluluğu her şeyden önce akdi bir
sorumluluk esasına dayanır (Süzek, S.: İş Hukuku, 15. baskı, İstanbul 2018, s. 440). İsviçre
hukukunda da yükümlülükleri ifa etmeyen işverenin gözetim borcuna aykırılıktan doğan
sorumluluğunun akitten doğan sorumluluk olduğu hem doktrin hem de içtihatlarda kabul
edilmiştir (Kaplan, E. T.: İşverenin Hukuki Sorumluluğu, Ankara 1992, s. 63).

Sonuç itibariyle denilebilir ki iş kazası işverenin hizmet sözleşmesinden doğan işçiyi gözetme
borcuna aykırı davranması söz konusu olduğundan iş kazasından kaynaklanan tazminat
davalarında sözleşmeye aykırılığa dayalı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
İşverenin iş kazasında kaynaklanan sorumluluğunun sözleşmeye aykırılıktan doğan
sorumluluk hükümlerine tabi olduğunu belirttikten sonra zamanaşımı kavramı ve başlangıcı
üzerinde dıımılmalıdır

İş kazası sonucu işverenin sorumluluğu sözleşmeye aykırılığa dayandığından 6098 sayılı Türk
Borçlar Kanunu'nun 146-161 (mülga 818 sayılı Borçlar Kanununun 125-140.) maddeleri
arasında düzenlenen zamanaşımı hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. İlgili maddeler
arasında düzenlenen zamanaşımı, hakkın ileri sürülmesini engelleyici nitelikte olup, alacak
hakkı alacaklı tarafından yasanın öngördüğü süre ve koşullar içinde talep edilmediğinde etkin
bir hukuki himayeden, başka bir deyişle dava yoluyla elde edilebilme olanağından yoksun
bırakılmaktadır.

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 125. maddesinde; “Bu kanunda başka suretle hüküm
mevcut olmadığı takdirde her dava on senelik müruru zamana tabidir”. Yine Türk Borçlar
Kanunu'nun 146. maddesinde benzer bir düzenleme ile “Kanunda aksine bir hüküm
bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.” hükmü yer almaktadır.

Kanun koyucu hem mülga Borçlar Kanunu'nun 125. maddesi hem de Türk Borçlar Kanunu'nun
146. maddesi ile alacak haklarının tabi olacağı genel zamanaşımı süresini düzenlemiş olup,
ancak aksine bir yasal düzenleme olmayan hâllerde on yıllık sürenin uygulanması gerektiği
açıktır. İş kazası hâlinde de zamanaşımının süresine yönelik ayrı bir düzenleme
bulunmadığından on yıllık zamanaşımı süresi uygulanacaktır.

Borca aykırılık hâlinde tazminat alacağının zamanaşımı bu alacağın doğduğu andan itibaren
işlemeye başlar (Oğuzman/Öz: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C.1, 16. bası, İstanbul 2018,
s. 594). İş kazası hâlinde alacağın doğduğu zaman ise alacağın yani hakkın doğduğu andır. İş
kazasına dayalı tazminat davalarında zamanaşımına tabi olan hak işçinin kaza nedeniyle
uğradığı zararları karşılamak için tazminat davası açabilme hakkıdır. Bu hak ise iş kazasıyla
birlikte doğmaktadır (Akın, L.: İş Kazasından Doğan Maddi Tazminat, Ankara 2001, s. 283).
Bu durumda iş kazası hâlinde TBK'nın 149. (BK 125.) maddesinde belirtilen "on yıllık”
zamanaşımı süresinin başlangıç tarihi kural olarak iş kazasının meydana geldiği tarihtir (Akın,
s. 283; Kaplan, s. 154; Kılıçoğlu, M.: Tazminat Hukuku, İstanbul 2005, s. 464; Güneren, A.:
İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları, 3. Baskı,
Ankara 2018, s. 1268; Çelik, A. Çelik: Tazminat ve Alacaklarda Sorumluluk ve Zamanaşımı, 3.
Baskı, Ankara 2018, s. 584; Hukuk Genel Kurulunun 15.05.2015 tarihli ve 2013/21-2216
E.,2015/1349 K. sayılı kararı ).

Somut olayda; sigortalının “o 20,2 oranında sürekli iş göremezliğine neden olan iş kazasının
06/04/2006 tarihinde, makine operatörü olan işçinin sağ elinin kalıplar arasında sıkışması
sonucu meydana geldiği, ceza soruşturmasının şikayet yokluğundan takipsizlik kararı
verilmesi ile neticelendirildiğinin (belirtildiği, ancak söz konusu kararın kesinleşip
kesinleşmediğinin dosya kapsamından anlaşılamadığı, işverenin iş kazasında W 75 oranında
kusurlu olduğuna kanaat edilen ve bakiye maddi tazminat alacağının talep edildiği iş bu
davanın ise 14.03.2017 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Yapılan açıklamalar ışığında, dosyadaki temyiz kapsam ve nedenlerine göre somut olay
irdelendiğinde; iş kazasına ilişkin olay hakkında yürütüldüğü belirtilen ceza soruşturmasına
dair takipsizlik kararı ile kesinleşmiş ise bu konudaki evrakların, kesinleşmemiş ise ceza
yargılamasına dair dosyanın kül halinde temin edilerek, varsa ceza dosyası da irdelenmek
sureti ile maddi tazminat talebinin zamanaşımı yönünden değerlendirilerek sonuca gidilmesi
gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Kaldı ki,
dayanak tazminat davasının (... 4.İş Mahkemesi'nin 2014/239 esas sayılı) kapsamı ve seyri
nedeni ile söz konusu davada Dairemiz Bozma ilamı ile taraflar lehine ve/veya aleyhine oluşan
usulü müktesep haklara riayet edilmeden karar verilmesi, talebin ayrıca bu yönden
incelenmemesi hatalı olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul

ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek Bölge Adliye
Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

G) SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden
dolayı 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın Bölge Adliye
Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalıya iadesine,
06/02/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi
