9. Hukuk Dairesi 2021/1555E. , 2021/5388K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar
vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için
Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği
konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalılara ait Hes inşaat işyerinde çalıştığını, davalı ...nın asıl işveren
olduğunu, davacının günlük 12 saatten fazla çalıştığını, davacının hafta sonları Cumartesi,
Pazar günleri de çalıştırıldığını, hafta sonu izni kullandırılmadığını, dini ve milli bayramlarda
çalıştırıldığını, davacının yıllık izinlerinin kullandırılmadığını iddia ederek bir kısım işçilik
alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Şirketi, davacının alacaklarına yönelik zamanaşımı itirazında bulunduğu, davacının
çalışma süresinin iş sözleşmesinde belli olduğunu, fazla çalışma yapmadığını, davacının hafta
tatillerini kullandığını, kullanılmayan hafta tatili karşılığı ise davacı tarafa izin olarak
kullandırıldığını, davacının yıllık izinlerini kullandığını, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde
işyerinde çalışma olmadığını, davacıya asgari geçim indirimi ödemesi yapıldığını savunarak
davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi, davacının tüm hak ve alacaklarının kendisine ödendiğini, davacının işine
şirket tarafından son verilmediğini, davacının çalışmakta olduğu Feke Şantiyesindeki işin sona
erdiğini, böyle iş akdinin son bulduğunu, çalışmasının hiçbir zaman haftalık 45 saatti
aşmadığını, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde tüm çalışanların izinli
olduğunu, yıllık izin hakkı bulunmadığını, tüm izinlerini kullandığını, kullanmadığı izin
ücretlerinin ise hesaba ödendiğini, asgari geçim indirimi alacaklarının da bordro karşılığı
davacı tarafa ödendiğini, tüm alacaklarının banka aracılığı ile ödendiğini açılan davanın reddini
talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi, davalı şirketin asıl işveren konumunda olmadığını, ihale makamı olduğunu,
faaliyet konusunun elektrik enerjisi üretmek olduğunu, inşaat işi yapmadıklarını, söz konusu
inşaatı eser sözleşmesi ile yüklenicilere bıraktıklarını, davanın husumet yönünden reddi
gerektiğini, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte sadece son üç aylık ücret ve
fazla mesai alacağından sorumlu olacaklarını, açılan davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti :

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı ... tanık beyanlarına
ortalamasına göre davalı işyerinde 16,87 saat fazla mesai yaptığı,bir kişinin haftanın yedi
günü hiç hafta tatili kullanmadan çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olacağı, davacının

ili haftada hir vwani ayda hir hafta tatili uyanftığı kahııll adildiği izinlerini kullandığı ve acnmaari

UiLdidildölilld YUlc Udvdi İGyYCiNMiUe LU,O/ odal iddid Hicodi ydpuyiui RKiŞMiNi iaiLdiii yecui
günü hiç hafta tatili kullanmadan çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olacağı, davacının
iki haftada bir yani ayda bir hafta tatili yaptığı kabul edildiği, izinlerini kullandığı ve asgari
geçim indirim alacağının reddi ile bir kısım işçilik alacaklarının kısmen kabulüne karar
verilmiştir.

Temyiz:

Karar, taraflar vekillerince temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre,
davacı vekilinin tüm, davalı vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz
itirazları yerinde değildir.

2-Davalı ... A.Ş. nin dava konusu alacaklardan sorumlu olabilmesi için öncelikle davalılar
arasındaki hukuki ilişkinin nitelendirilmesi gerekir. Davalılar arasındaki sözleşme, konu ile ilgisi
nedeniyle asıl işveren-alt işveren ilişkisi ve anahtar teslim inşaat sözleşmesi çerçevesinde
değerlendirilmelidir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrasına göre, bir işverenden işyerinde yürüttüğü
mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve
işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği
işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran diğer işverene alt işveren denir. Anılan fıkraya göre, alt
işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümü ancak
teknolojik nedenlerle uzmanlık gereken işin varlığı halinde verilebilecektir. Buna göre, alt
işverenin varlığından söz edilebilmesi için kendisi de işçi çalıştıran bir işverenin varlığı şarttır.
Alt işverenin iş aldığı ve kendisi de işçi çalıştıran işveren, asıl işveren olarak
adlandırılmaktadır.

Sözleşme konusu faaliyetlerin tek bir yüklenicinin yönetimi altında gerçekleştirilmesi ve
eserin, iş sahibince bir bütün olarak faydalanabileceği hale getirilmesinin taahhüt edildiği
sözleşmelere “anahtar teslim inşaat sözleşmesi” denilmektedir. Burada önemli olan, işin
baştan sona kadar yüklenici tarafından tamamlanmasıdır. Bu nedenle, malzemenin kim
tarafından sağlandığı önem arz etmez. Başka bir anlatımla, malzemenin tamamı iş sahibi
tarafından sağlanmış olsa bile sözleşmenin anahtar teslimi niteliği ortadan kalkmaz (BİRBEN,
Erhan, “İş Kanunu'nun 2. Maddesindeki Müteselsil Sorumluluk Bakımından Anahtar Teslimi
İnşaat Sözleşmesi Kavramı ve Bu İlişkiye Bağlanan Hukuki Sonuçlar”, İş Hukukunda Yeni
Yaklaşımlar, s. 7 vd.).

Anahtar teslimi inşaat sözleşmelerinde, hak edişlerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, işin
seviyesi, malzeme ve işçilik standardının incelenmesi, arsa sahibinin yapacağı bir iştir. Türk
Borçlar Kanunu'nun 474 ve 477.maddeleri uyarınca yüklenicinin ayıptan sorumlu olabilemesi
için iş sahibinin, teslim aldığı eseri, muayene etmesi ve varsa ayıplarını yükleniciye bildirmesi
gerekir.

İnşaat işlerinde çok basit imalat hatalarının dahi, zamanında düzeltilmemesi halinde işin
sonunda yapıdan beklenen fonksiyonların bir kısmının sağlanmamasına, hatta taşıyıcı sistem
imalatındaki hatalar oluştuktan sonra hemen müdahale edilmemesi durumunda yapının hiç
kullanılmamasına neden olabilir. Yapım işinin gidişatından iş sahibinin hiçbir şekilde haberdar
olmaması, işin yapım aşamasından tümüyle uzak kalması, sözleşme konusu eser
tamamlandığında eserden beklenen fonksiyonların tamamen karşılanmamasına yol açabilir.
İnşaat sözleşmesine konu işlerin çok detaylı olması nedeniyle, doğrudan iş sahbinin taşınmazı
üzerinde yapılan imalattaki bir hatanın üzerine yeni imalatların yapılması ve böylece
zincirleme olarak hatalı bir imalat yapılmasına yol açılması ihtimal dahilindedir. Tüm bu
nedenlerle, iş sahibinin yapım işi devam ederken denetim faaliyetlerinde bulunması ve

yüklenicinin IMmalatının Natali veya Sözleşmeye, şartnameye, pröjeye ve Malta Mevzuata aykiri
olanlar hakkında müdahalede bulunması, işi durdurması ve iş değişikliği emirleri vermesi
inşaat işinin gereğidir (BİRBEN, Adı geçen makale, s. 9 vd.).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bir kararında belirttiği gibi, “...Öncelikle belirtilmelidir ki,
yapılmış olan eser sözleşmesinde işin kaliteli ve işyeri disiplini amacıyla bir kısım hükümlerin
yer alması, inşaat sahipliği dışında asıl işverenlik sıfatını doğuracak, işi alanın bağımsız işveren
kimliğini ortadan kaldıracak bir etmen değildir. Borçlar Kanunu'nun 357.maddesi uyarınca,
eserin imalinde kullanılacak malzemeyi yüklenici temin edebileceği gibi tarafların
kararlaştırmaları üzerine malzeme iş sahibi tarafından da sağlanabilir. Bu durum malzemelerin
özenli kullanılması, hesap verme ve artan kısımlarını iade borcu, ihbar yükümlülüğü gibi
konularda mükellefiyetler yüklemekte olup taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine etkisi
bulunmamaktadır” (20.12.2006, 2006/21-796-2006/812).

Somut olayda davalı ... A.Ş. ile davalılar ... Ltd. Şti-... Sanayi ve Ticaret A.Ş. iş ortaklığı
arasında arasında ...Hidroelektrik Santrali Projesi İnşaat ve Hidromekanik işlerin yapımı
amacıyla sözleşme yapılmış olup, davacı bu sözleşme kapsamında iş ortaklığının işçisi olarak
çalışmıştır. Davalı ... Enerji Üretim A.Ş.'nin asıl faaliyet konusunun enerji üretimi olduğu, diğer
davalılara yaptırılan inşaat işinin davalı faaliyet konusuna girmediği dosya içeriğinden
anlaşılmaktadır.Sözleşme konusu Hidroelektrik Santrali yapımının bir bütün olarak davalılar ...
Ltd.Şti-... Sanayi ve Ticaret A.Ş. 'in yönetimi altında gerçekleştirilmesi ve santralın ... A.Ş.
tarafından bir bütün olarak faydalanabileceği hale getirilmesi taahhüt edilmiştir. Bu nedenle
davalılar arasında anahtar teslim bir inşaat sözleşmesi ilişkisi bulunduğu kabul edilmelidir.
Sözleşmede yüklenicinin çalıştıracağı işçileri iş sahibinin Hidroelektrik santrali için açmış
olduğu Sosyal Güvenlik Kurumu işyeri numarasına kayıt ettirme zorunluluğunun ve sigortaya
kayıt ettirilmeden işçi çalıştırılmayacağının öngörülmüş olması, taraflar arasındaki ilişkiyi asıl
işveren-alt işveren ilişkisine dönüştürmez. Bu tür hukuki ilişkilerde çalıştırılacak işçilerin
sigorta bildirimlerinin sözleşmede düzenlenen şekilde bildirimi 5510 sayılı Kanunun
1i.maddesi gereğidir. Kaldı ki, Sosyal Güvenlik Kurumu'na yapılan bildirimin hatalı olması iş
sahibini işveren konumuna getirmez. Diğer yandan, işin büyüklüğü ve niteliği iş sağlığı ve
güvenliği açısından gerekli her türlü tedbirlerin alınmasını gerekirir. Hidroelektrik santrali
inşaati gibi büyük ve nitelikli işlerde güvenliğin ön planda tutulması ve bu kapsamda
çalıştırılacak işçilerin iş sahibinin onayına tabi tutulması doğal karşılanmalıdır. Yukarıda
belirtildiği üzere, en basit imalat hatalarının dahi ileride telafisi güç büyük ekonomik ve zaman
kaybına yol açabileceği de gözden uzak tutulamaz. Hak edişlerin düzenlenmesi, kontrol
edilmesi, işin seviyesinin ve malzeme/işçilik standardının incelenmesi iş sahibinin yapması
gereken işlerdendir. İş sahibinin uzun süren, yüksek maliyetli ve yapılan imalat hatalarının
veya eksikliklerinin sonradan giderilmesinin yine yüksek maliyet ve zaman kayıplarına yol
açabileceği inşaat işlerinde, taahhüt edilen yapım işinin gidişatını izlemek ve yükleniciyi
denetlemek, hak ediş işlem ve ödemelerini yapmak, biten işlerin kabulünü yapmak gibi
kontrol ve denetim yetkisi çerçevesinde personel istihdam etmesi onu asıl işveren konumuna
getirmez.

Açıklanan nedenlerle, davalı ... Enerji Üretim A.Ş. ile diğer davalılar arasındaki ilişki anahtar
teslim inşaat sözleşmesi niteliğinde olup, işin organizasyonu, yönetimi, personelin işe alınması
ve çıkartılması yetkisi tamamen işi üstlenmiş olan yüklenicilere aitir. Davalı ... Enerji Üretim
A.Ş.'nin işin niteliğinin ve büyüklüğünün gerektirdiği güvenlik ve denetim yetkisini aşan bir
durum söz konusu değildir. Hal böyle olunca davalı Enerjsa Üretim A.Ş.nin dava konusu
tazminat ve alacaklardan sorumlu tutulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz

Karar harcının istek halinde ilgililere iadesine, U2.U5.2U21 gününde oy çokluğu ile Karar
verildi.

KARŞI OY

Davacı vekili müvekkilinin Hes İnşaat işi, Regülatörü ve hidromekanik işlerin yapımında
çalıştığını iş aktinin işlerin durması gerekçe gösterilerek haksız olarak feshedildiğini
ödenmeyen işçilik alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar
verilmesini istemiştir.

Mahkemece davalıların alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması yönünde
karar verilmiştir.

Dairemiz temyiz incelemesi sırasında çoğunluk görüşü ile ...A.Ş 'nin ihale makamı olduğu, işi
anahtar teslim sözleşmesi çerçevesinde diğer davalı şirkete verdiği davalılar arasında asıl
işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığı belirtilmiş isede tarafımca bu görüşe iştirak
edilememiştir.

Şöyleki; davalılar arasındaki 10.03.2011 tarihli ...REGÜLATÖRÜ HİDROELEKTRİK SANTRALI
İNŞAAT VE HİDROMEKANİK İŞLERİ SÖZLEŞMESİ'nin 4. MADDESİ'nde iş sahibi temsilcisinin
yetki ve görevlerinin düzenlendiği bu maddede iş sahibi ile yüklenici arasındaki iletişimin iş
sahibi temsilcisi tarafından sağlandığı,aynı maddede iş sahibinin işi beğenmediği taktirde
sökme değiştirme gibi yetkilere sahip olduğu ,

6.MADDE ile işin başka bir alt yüklenicinin yükleniciye devredilemeyeceğinin düzenlendiği,

9. MADDE'nin " ilave proje ve talimatlar " başlığını taşıdığı ve bu maddede işlerin devamı
süresince zaman zaman iş sahibinin işlerin gereğince yapılması ve gerektiğinde bakımlarının
sağlanması için gerekli ek projeleri ek işleri ve talimatları yükleniciye vermeye tamamen
muktedir olduğu yüklenicinin bunları yapmakla yükümlü olduğu ve proje ve talimatların ilave
iş olarak değerlendirilemeyeceği,

14. MADDE'sinde işlerin sözleşmeye ve iş sahibinin talimatlarına uygun yapılmasının
düzenlendiği bu maddede, işin yapılması ile ilgili talimatların iş temsilcisi tarafından
yükleniciye verileceği yüklenicinin bu talimatlar doğrultusunda çalışacağı,

15. MADDE'sinde iş programının verilmesi hususunun düzenlendiği, buna göre işin
programının ve ne şekilde yapılacağının tamamen iş sahibi tarafından düzenlenip yükleniciye
verileceği yüklenicinin iş programını iş sahibinin iş yerinde başka yüklenicilerin /alt
yüklenicilerin olabileceğini ve bu yüklenicilerin İş Programını etkileyebileceğini kabul
edeceğini,

16. MADDE yüklenicinin iş sahibine karşı sorumlu olacak bir şantiye şefi ve proje müdürü,
görevlendireceği bu kişinin iş sahibi tarafından onaylanacağı, değiştirilmesinin her zaman iş
sahibi tarafından istenebileceği, yüklenicinin derhal istenen değişiklikleri yerine getireceğini,
17. MADDE'nin "yüklenicinin personeli" başlığını taşıdığı 17.4.maddesinde yüklenicinin iş bu
sözleşme kapsamında çalışacak yüklenici ve alt yüklenici adayları çalışanları listelerini iş
sahibinin onayından sonra iş sahibinin HES için açmış olduğu SGK İŞYERİ NOSUNA KAYIT
ettireceği bu kayıt yaptırılmadan hiç bir şekilde işçi çalıştırılamayacağı YÜKLENİCİ YADA ALT
YÜKLENİCİLERİN İŞ SAHİBİNİN ONAYI OLMADAN HİÇ BİR ŞEKİLDE İŞÇİ
ÇALIŞTIRAMAYACAĞI, iş sahibi tarafından istenmeyen personelin derhal işten çıkarılacağının
hüküm altına alındığı görülmüştür.

Anılan maddeler ve tüm sözleşme bütün olarak değerlendirildiğinde davalı ... tarafından davalı
iş ortaklığına, işin organizazyonunun, yönetiminin, personel alımı ve denetiminin ve işin
yürütümünün bir bütün olarak bırakılmadığı, davalı ...tarafından yapılan müdahalenin işin
sözleşme kapsamına uygun yapılması denetiminin çok ötesine geçtiği, işin başından sonuna

kadar davalı ...tarafından çalışanlar da dahil organize edildiği hatta çalışanların Sosyal
Güvenlik Kurumu kapsamında açtıracağı işyerine tescil zorunluluğu getirdiği görülmektedir.
Davalı ...Üretim Anonim Şirketi Esas Sözleşmesinin 4. maddesi; şirketin amaç ve faaliyet
konusunun üretim tesis ve entegre tesisleri kurarak şirket ortakları olan otoprodüktör grubu
şirketlerin ihtiyacı olan elektrik ve ısıyı üretmek olarak belirlendiği ve şirket esas
sözleşmesinin incelenmesinden iştigal konusunun elektrik enerjisi üretimi, iletim, dağıtım
kapsamındaki tüm işleri kapsadığı, dolayısıyla dava konusu Hes inşaatının yapımının davalı
..A.Ş'nin faaliyet alanına girdiği bu nedenlerle davalılar arasında 4857 sayılı Yasanın 2.
maddesi kapsamında asıl işveren-alt işveren ilişkinin bulunduğu dolayısıyla alt işveren olan
davalı ... Gürsesli şirketlerinin oluşturduğu iş ortaklığı yanında çalışan işçilerin açtığı işçilik
alacakları davasında davalı ...A.Ş.'ninde asıl işveren olarak sorumlu olması gerektiği
düşüncesiyle, mahkeme kararının ONANMA'sı gerekirken bozma yönündeki çoğunluk
görüşüne iştirak edememekteyim. 02.03.2021
