(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi 2017/27529E. , 2020/50972K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, süresi içinde duruşmalı olarak
temyizen incelenmesi davalı vekilince istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi
olduğu anlaşılmış ve duruşma için 17/03/2020 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı
gönderilmişti. Duruşma günü yapılan tebligata rağmen davalı ve karşı taraf adına kimse gelmedi.
Duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi,
gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAYKARARI

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... bünyesinde itfaiye işçisi olarak çalışmakta iken süpürgeci
olarak çalışmaya zorlandığını, ardından iş sözleşmesinin işverence haksız şekilde feshedildiğini,
sendikalı olmasına ve davalı işverenin tabi olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanmasına
rağmen toplu iş sözleşmesinden doğan bazı haklarının ödenmediğini beyanla, çalıştığı sürede
yürürlükte olan toplu iş sözleşmelerine göre hak kazandığı ve eksik ödenen bir kısım sosyal ve
sendikal alacakları ile kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, ulusal
bayram ve genel tatil ücreti, ikramiye ile ilave tediye alacağının hüküm altına alınmasını talep
etmiştir.

Davalı vekili, davacının fen işlerinde çalıştığını, itfaiye hizmetlerinin 6360 sayılı Yasa kapsamında
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesine devredildiğini,yine 6360 sayılı Yasa kapsamında park ve
bahçelerin bir kısmı ile ilaçlama, ana yolların temizliği, ana arter yollarının yapımı, mezbaha,
itfaiye, mezarlık, ulaşım, su ve kanalizasyon işlerinin Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesine
devredildiğini, müvekkilinin iyi niyetli olarak davacının iş sözleşmesini sonlandırmadığını, mevcut
şartlar altında temizlik işinde görevlendirdiğini, davacının iş sözleşmesinin 5620 sayılı Yasa
kapsamında askıya alındığını, askı süresi sonunda davacının işe başlaması için işe davet
ihtarnamesi keşide edildiğini, işe davetin davacıya tebliğ edilmesine rağmen davacının işe
başlamayarak devamsızlık yaptığını, davacının devamsızlık yaptığına dair tutanak düzenlendiğini,
davacının işe gelmediği dönemde bir başka işte çalıştığını ve bu sebeple davacının işe
başlamadığını, işe gelmeyen davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile iş güvencesi ödeneğine hak
kazanamayacağını, müvekkil idarede çalıştığı sürece tüm sosyal hak ve alacaklarının aylık
ücretlerine ilave edilerek ödendiğini ve bu durumun ücret bordrolarında yer aldığını,davacının
2012 yılına kadar ikramiyelerinin ek tazminat adı altında 2012 yılından sonra ise ikramiyelerin
ödendiğini, davacıya izinlerinin kullandırıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep
etmiştir.

Mahkemece, toplanılan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar
verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, belgelere ve tüm dosya kapsamına göre; davalının aşağıdaki bentlerin
kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davalı tarafından davacıya bordrolarda “ek tazminat” adı altında ödenen

kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davalı tarafından davacıya bordrolarda “ek tazminat” adı altında ödenen
miktarların dikkate alınıp alınmayacağı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Türk Borçlar Kanunu'nun mahsubu düzenleyen 101. ve 102. maddeleri çerçevesinde öncelikle
muacceliyet ve temerrüt kavramlarının açıklanması gerekmektedir.

Muacceliyet, alacaklının borçludan, borçlanılan edimi talep ve dava edebilme yetkisidir. Borç
muaccel olmadan borçlu temerrüdü söz konusu olmaz.

Temerrüt, en kısa tanımıyla, alacaklı tarafından talep edilebilir (muaccel) hale gelmiş bir borcun
ifasındaki gecikmedir. Kural olarak, bu tür (muaccel) bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile
temerrüde düşer (BK. m. 101/1). Başka bir ifadeyle, temerrütten söz edilebilmesi için, öncelikle
muaccel bir borcun ve alacaklının o borca yönelik ihtarının bulunması gerekir. Kural böyle olmakla
birlikte, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının ihtarının gerekmediği bazı durumlar da
vardır: Örneğin, ifa gününün taraflarca birlikte kararlaştırıldığı (BK. m.101/2), borçlunun borcu
ifa etmeyeceğini bildirmiş olduğu veya hal ya da durumundan bu sonuca varılabildiği (BK.
m.107/1) durumlarda, temerrüdün gerçekleşmesi için alacaklının ihtarına gerek yoktur.

Tek bir borç ilişkisinin söz konusu olduğu durumlarda, borçlu para borcunun faiz ve masraflarını
ödemede temerrüde düşmemişse yaptığı kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına
sahiptir. Ancak, para borcunun bir kısmı için kefalet, rehin veya benzeri bir teminat verilmişse,
yapılan kısmi ödemenin teminatlı olan borca mahsubu istenemez. Bu durumda, kısmi ödemenin
teminatsız olan ya da teminatı daha az olan borca mahsubu gerekir. Borçlu, faiz ve masrafları
ödemede temerrüde düşmüşse yaptığı kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına
mahsup edilecektir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.09.2000 tarih ve 2000/12-1148 esas,
2000/1193 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi
gereğince, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları
ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Gecikme ve alacaklının iradesini açıklaması halinde,
ödenen kısmın öncelikle faizden düşülmesi gerekir. İcra takibi, ödemeye ihtirazi kayıt konulması
irade açıklamasıdır.

Birden fazla borcu bulunan borçlunun yaptığı ödeme, ifa zamanında beyan ettiği borca mahsup
edilir. Borçlu, ödeme sırasında, yapılan ödemenin hangi borca ilişkin olduğunu beyan etmemiş
veya alacaklının makbuzda belirttiği borca derhal itirazda bulunmamışsa makbuzda belirtilen
borca mahsup edilmelidir.

Birden fazla para borcunun bulunduğu bir borç ilişkisinde, borçlunun, yapılan kısmi ödemenin
hangi borç için mahsup edildiğini belirtmemesi, alacaklının da ödemenin hangi borca ilişkin
olduğunu makbuzda göstermemesi durumunda, kısmi ödemenin hangi borca mahsup edileceği
sorunu Borçlar Kanununun 102. maddesine göre çözümlenmelidir. Bu gibi durumlarda, kısmi
ödeme öncelikle muaccel olan borç için yapılmış sayılır. Ödeme zamanında birden fazla borç
muaccel hale gelmişse, ödeme ilk takibe konulan borca mahsup edilir. Muaccel olan borçlardan
hiçbiri takibe verilmemişse kısmi ödeme ifa zamanı önce gelen borca mahsup edilmiş sayılır.
Borçların ifa zamanları (vadeleri) aynı günde gelmişse yapılan kısmi ödeme borçların
miktarlarıyla orantılı olarak mahsup edilir. Borçlardan hiçbirinin ifa zamanı gelmemişse, kısmi
ödeme alacaklı için güvencesi en az olan borca mahsup edilmiş sayılır.

İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili
4857 sayılı Kanun'da özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun genel hükümleri
kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem
tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar
Kanunu'nun 100. maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde
düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına
bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.

borcun taksitle ödenmesi Konusunda yapılan anlaşma aksi öngörülmemişse, Kural olarak, Işçinin
faiz talebinden vazgeçtiğini kapsar. Ancak, bu sonuç işverenin taksit anlaşmasına uygun hareket
etmesine bağlıdır. İşverenin taksitlerden birini zamanında ödememesi halinde, işçinin faizle ilgili
feragati geçersiz hale gelir ve sadece ödenmeyen taksit için değil, tüm alacak için faiz talep hakkı
doğacaktır. Bu durumda ödenmiş olan önceki taksitlerin öncelikle faiz ve masraflara mahsubu
gerekecektir. Kuşkusuz taksit sözleşmesinin işçinin serbest iradesi ile meydana gelmesi gerekir.
İşçinin birden fazla alacağının söz konusu olması halinde, yapılan kısmi ödemenin hangi alacağa
ilişkin olduğu işveren tarafından ödeme sırasında belirtilmemiş ve işçi tarafından da bu husus
makbuzda gösterilmemiş ise, mahsup işlemi Borçlar Kanunu'nun 86. maddesine göre
yapılacaktır. İş Kanununda işçinin sözleşme ve kanundan doğan alacaklarının muacceliyet ve
vade zamanları konusunda değişik hükümler öngörülmüştür.

4857 sayılı Kanun'a göre ücret en geç ayda bir ödenir (m.32/5). İş Hukuku Mevzuatımızda Basın
İş Kanunu'nun 14. maddesi hariç, ücretin peşin ödeneceğine dair bir düzenleme
bulunmamaktadır. Bu nedenle ücret, çalışılan ayı takip eden aybaşında muaccel hale gelmektedir.
Fazla mesai, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin muacceliyet tarihleri
normal aylık ücret gibidir. İşçinin ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti sözleşmenin feshi
ile muaccel hale gelir.

Mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 ve 4857 sayılı Kanun'un 120. maddesi uyarınca, işveren
kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte temerrüde düşer.
Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların sözleşme ile
kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede belirtilen ödeme
günü itibariyle işverenin temerrüdü gerçekleşir.

Somut olayda, dosyada 2013 ve 2014 yıllarının kimi aylarına ilişkin ücret bordroları yer almakta
olup, önceki döneme ilişkin ücret bordroları bulunmamaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi
raporunda da, bu bordrolarda yer alan “İKRAMİYE” tahakkukları yalnızca akdi ikramiyeden
mahsup edilmek suretiyle hesaplama yapılmıştır. Ancak Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2015/22749
esas ve 2015/19171 karar sayılı ilamı, Dairemizin 2017/14305 esas ve 2018/20103 karar sayılı,
2017/14811 esas ve 2018/22906 karar sayılı, 2017/14810 esas ve 2018/22905 karar sayılı
ilamlarında, önceki dönem ücret bordrolarında yer alan “ek tazminat” adı altında yapılan
ödemelerin davalı tarafça toplu iş sözleşmesinde düzenlenen alacaklar ve ilave tediye alacağına
karşılık yaptığını iddia edilmiş olması, davalının resmi kurum olup, davacının da yapılan bu
ödemelerin başka bir alacağa karşılık olarak yapıldığını iddia etmediğinden, bu ödemelerin
yukarıda belirtilen ilke kararı çerçevesinde davacının alacağından mahsup edilmesi gerektiği
gerekçesiyle bozmalar yapılmıştır. Nitekim aynı davalıya karşı açılan ve aynı alacakların talep
edildiği Dairemizce onanan emsal seri 2015/7912 esas, (Bozova Asliye Hukuk Mahkemesi
2014/107 esas, 2014/682 karar) sayılı dosya ve seriye ait diğer dosyalarda davalı tarafından
yapılan bu ödemeler alacaktan mahsup edilmiştir.

Dolayısıyla önceki dönem ücret bordroları kapsama alınmak ve emsal dosyalar gözetilmek
suretiyle, davalının iddia ettiği şekilde davacının önceki dönem ücret bordrolarında "ek tazminat”
adı altında yapılan ödemelerin varlığının tespiti halinde, “ek tazminat” adı altında yapılan
ödemelerin yukarıda belirtilen ilke kararı çerçevesinde davacının alacağından mahsup edilmesi
gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
3-19.11.2013 tarihinde imzalanan 01.01.2014-31.12.2016 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesi
38. maddesinde akdi ikramiyenin kaldırılmış olduğu görülmektedir. Bilirkişi tarafından ilgili
düzenlemenin yürürlüğe girdiği 01.01.2014 tarihini aşar şekilde akdi ikramiye hesabı yapılması
hatalıdır.

Öte yandan, akdi ikramiyenin yürürlükten kaldırıldığı 01.01.2014 tarihinden itibaren ücret
bordrolarında yer alan “İKRAMİYE” adı altındaki tahakkukların da, yasal ikramiye olan ilave tediye
alacağından mahsup edilmesi gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

CANIM -* Tamviz alıman kararın yukarıda yazılı cahanlarla BAZI MAGCINA  necin alıman teamviz

—M MİN. YI ŞA ŞAN Aİ İğ Ş AA AD gn <p. O — 4 — Mek iş paegier ever

harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 17.03.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
