Malcolm X là ai?
Malcolm X (sinh ra với tên Malcolm Little, sau đổi thành el-Hajj Malik el-Shabazz; 19 tháng 5, 1925 – 21 tháng 2, 1965) là một mục sư Hồi giáo người Mỹ và nhà hoạt động nhân quyền, một nhân vật nổi bật trong phong trào dân quyền. Là người phát ngôn cho Quốc gia Hồi giáo cho đến năm 1964, ông là người ủng hộ mạnh mẽ cho việc trao quyền cho người Da đen và thúc đẩy đạo Hồi trong cộng đồng người Da đen. Một cuốn tự truyện được xuất bản sau khi ông mất năm 1965, được viết với sự cộng tác của Alex Haley.
Malcolm X (sinh ra với tên Malcolm Little, sau đổi thành el-Hajj Malik el-Shabazz; 19 tháng 5, 1925 – 21 tháng 2, 1965) là một mục sư Hồi giáo người Mỹ và nhà hoạt động nhân quyền, một nhân vật nổi bật trong phong trào dân quyền. Là người phát ngôn cho Quốc gia Hồi giáo cho đến năm 1964, ông là người ủng hộ mạnh mẽ cho việc trao quyền cho người Da đen và thúc đẩy đạo Hồi trong cộng đồng người Da đen. Một cuốn tự truyện được xuất bản sau khi ông mất năm 1965, được viết với sự cộng tác của Alex Haley.

Malcolm trải qua thời niên thiếu sống trong nhiều gia đình nuôi hoặc với người thân sau cái chết của cha và việc mẹ ông phải nhập viện. Ông đã phạm nhiều tội và bị kết án 10 năm tù vào năm 1946 vì tội trộm cắp và đột nhập. Trong tù, ông gia nhập Quốc gia Hồi giáo (nhận tên Malcolm X để tượng trưng cho họ châu Phi không rõ nguồn gốc của mình trong khi từ bỏ "cái tên 'Little' của chủ nô da trắng"), và sau khi được ân xá năm 1952, ông nhanh chóng trở thành một trong những nhà lãnh đạo có ảnh hưởng nhất của tổ chức. Ông là gương mặt công khai của tổ chức trong 12 năm, ủng hộ việc trao quyền cho người Da đen và sự tách biệt giữa người Mỹ Da đen và Da trắng, đồng thời chỉ trích Martin Luther King Jr. và phong trào dân quyền chính thống vì nhấn mạnh vào bất bạo động và hòa nhập chủng tộc. Malcolm X cũng bày tỏ niềm tự hào về một số thành tựu phúc lợi xã hội của Quốc gia Hồi giáo, như chương trình cai nghiện miễn phí. Từ những năm 1950 trở đi, Malcolm X bị Cục Điều tra Liên bang (FBI) theo dõi.

Vào những năm 1960, Malcolm X bắt đầu cảm thấy thất vọng với Quốc gia Hồi giáo, cũng như với lãnh đạo của tổ chức là Elijah Muhammad. Sau đó, ông đã chấp nhận đạo Hồi Sunni và phong trào dân quyền sau khi hoàn thành chuyến hành hương Hajj đến Mecca, và trở thành người được biết đến với tên "el-Hajj Malik el-Shabazz," có nghĩa là "Người hành hương Malcolm, vị Tộc trưởng". Sau một thời gian ngắn du lịch khắp châu Phi, ông công khai từ bỏ Quốc gia Hồi giáo và thành lập Nhà thờ Hồi giáo (MMI) và Tổ chức Thống nhất Pan-African của người Mỹ gốc Phi (OAAU). Trong suốt năm 1964, xung đột của ông với Quốc gia Hồi giáo ngày càng gay gắt, và ông liên tục nhận được đe dọa giết chết. Vào ngày 21 tháng 2 năm 1965, ông bị ám sát ở New York. Ba thành viên của Quốc gia Hồi giáo bị buộc tội giết người và bị kết án tù chung thân không thời hạn; năm 2021, hai bản án đã được hủy bỏ. Những suy đoán về vụ ám sát và liệu nó có được lên kế hoạch hoặc được hỗ trợ bởi các thành viên cấp cao hoặc thêm thành viên của Quốc gia Hồi giáo, hoặc với các cơ quan thực thi pháp luật, vẫn tiếp tục trong nhiều thập kỷ.

Là một nhân vật gây tranh cãi bị cáo buộc rao giảng chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và bạo lực, Malcolm X cũng là một nhân vật được tôn vinh rộng rãi trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi và người Mỹ theo đạo Hồi vì những nỗ lực đấu tranh cho công bằng chủng tộc. Ông được vinh danh sau khi mất với Ngày Malcolm X, ngày mà ông được tưởng nhớ ở nhiều thành phố trên khắp Hoa Kỳ. Hàng trăm con phố và trường học ở Hoa Kỳ đã được đổi tên để vinh danh ông, trong khi đó Audubon Ballroom, nơi ông bị ám sát, đã được cải tạo một phần vào năm 2005 để xây dựng Trung tâm Tưởng niệm và Giáo dục Malcolm X và Tiến sĩ Betty Shabazz.