{"article_info":{"article_id":143634,"cat_id":1457,"cat_title":"Văn mẫu 8 - Chân trời sáng tạo","publish_time":1688525820,"cat_id2":1457,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Phân tích bài thơ Bài ca Côn Sơn - Nguyễn Trãi","label":"Phân tích bài thơ Bài ca Côn Sơn - Nguyễn Trãi","alias":"phan-tich-bai-tho-bai-ca-con-son-nguyen-trai","introtext":" Trong các bản dịch “Côn Sơn ca” thì bản dịch này là thanh thoát hơn, thể hiện được hồn thơ Nguyễn Trãi đã nhiều năm ở ẩn tại động Thanh Hư thuộc Côn Sơn","content":"<p><strong class=\"sub_question_head\" id=\"sub_question_head_1\">Dàn ý</strong></p><p style=\"text-align: justify;\"><strong>1. Mở bài</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Trãi (những nét khái quát về cuộc đời, các tác phẩm chính,…).</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Giới thiệu khái quát về bài thơ “Bài ca Côn Sơn” (hoàn cảnh ra đời, khái quát giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật…).</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2. Thân bài</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>a. Cảnh vật Côn Sơn</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Hình ảnh miêu tả thiên nhiên Côn Sơn:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Suối: tiếng suối như tiếng đàn cầm</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Đá rêu phơi êm ái như ngồi trên chiếu</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Thông mọc như nêm: thông mọc rậm và dày</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Trúc bóng râm: trúc rậm, râm mát, dày tạo nên bóng râm khi trời nắng</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Biện pháp nghệ thuật:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Cảnh vật được miêu tả bằng thủ pháp so sánh giàu sức gợi.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Bức tranh có sự kết hợp giữa âm thanh và màu sắc.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Hình ảnh được lựa chọn miêu tả: thông, trúc – loài cây tượng trưng cho Côn Sơn, biểu trưng của sự thanh cao</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">⇒ Gợi vẻ đẹp ngàn xưa, thanh cao, khoáng đạt, yên tĩnh và nên thơ: Có âm thanh sống động hồn người, có sắc xanh bất tận bao la hùng vĩ của cây rừng Côn Sơn. Thiên nhiên như một người bạn tri âm, tri kỷ của nhà thơ.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>b. Con người giữa cảnh vật thiên nhiên Côn Sơn</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Sử dụng điệp từ, đại từ nhân xưng “ta” nhằm nhấn mạnh sự có mặt của “ta” ở mọi cảnh đẹp của Côn Sơn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Sử dụng hàng loạt các động từ khẳng định tư thế làm chủ của con người trước thiên nhiên khoáng đạt: Ta nghe, ta ngồi, ta nằm, ta ngâm thơ nhàn…</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">⇒ Nhân vật trữ tình thả hồn mình, sống cuộc sống thanh cao, hòa mình vào giữa khung cảnh thiên nhiên Côn Sơn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Gắn bó, giao hoà nhưng con người không bị tan biến trước thiên nhiên khoáng đạt.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Nhân vật trữ tình tha thiết muốn hoà vào cảnh vật một cách chân tình, trọn vẹn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">⇒ Thể hiện sức sống thanh cao, sự hoà hợp giữa con người với thiên nhiên tươi đẹp, trong lành đồng thời ca ngợi sức sống thanh cao, hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>3. Kết bài</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Nội dung: vẻ đẹp hấp dẫn, nên thơ của thiên nhiên Côn Sơn và tâm hồn, nhân cách thanh cao, sống hòa hợp với thiên nhiên của Nguyễn Trãi.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Nghệ thuật: điệp từ, so sánh, giọng thơ nhẹ nhàng, êm đềm, bản dịch bằng thể thơ lục bát với ngôn ngữ trong sáng, sinh động,…</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Sự giao hòa trọn vẹn giữa con người và thiên nhiên bắt nguồn từ nhân cách thanh cao, tâm hồn thi sĩ của chính Nguyễn Trãi.</p><hr/><p><strong class=\"sub_question_head\" id=\"sub_question_head_2\">Bài mẫu 1</strong></p><p align=\"center\">Côn Sơn suối chảy rì rầm,<br /> Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.<br /> Côn Sơn có đá rêu phơi,<br /> Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.<br /> Trong ghềnh thông mọc như nêm,<br /> Tìm nơi bóng mát ta lên ta năm.<br /> Trong rừng có bóng trúc râm,<br /> Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.<br /> Về đi sao chẳng sớm toan,<br /> Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi.<br /> Muôn chung chín vạc làm gì,<br /> Cơm rau nước lã nên tùy phận thôi.<br /> Đồng, Nguyên để tiếng trên đời,<br /> Hồ tiêu ăm ắp, vàng mười chứa chan.<br /> Lại kia trên núi Thú San,<br /> Di, Tề nhịn đói chẳng màng thóc Chu.<br /> Hai đàng khó sánh hiền ngu,<br /> Đều làm cho thoả được như ý mình.<br /> Trăm năm trong cuộc nhân sinh,<br /> Người như cây cỏ thân hình nát tan.<br /> Hết ưu lạc đến bi hoan,<br /> Tốt tươi khô héo tuần hoàn đổi thay,<br /> Núi gò đài các đó đây,<br /> Chết rồi ai biết đâu ngày nhục vinh.<br /> Sào, Do bằng có tái sinh,<br /> Hãy nghe khúc hát bên ghềnh Côn Sơn.</p>\r\n<p align=\"center\">(Bản dịch trong sách “Thơ chữ Hán Nguyễn Trãi)</p>\r\n<p>       Trong các bản dịch “Côn Sơn ca” thì bản dịch này là thanh thoát hơn, thể hiện được hồn thơ Nguyễn Trãi đã nhiều năm ở ẩn tại động Thanh Hư thuộc Côn Sơn. Thời thơ ấu, Nguyễn Trãi từng sống với mẹ và ông ngoại tại đấy. Nguyễn Trãi đã xem Côn Sơn là “quê cũ” của mình. Trong “Ức Trai thi tập” và “Quốc âm thi tập”, ông có nhiều bài thơ Côn Sơn với bao tình thương mến, thắm thiết. Bao nhiêu lần nhờ hồn mộng mà tìm làng cũ: “Kỷ thác mộng hồn tầm cố lý” (Về Côn Sơn làm trong thuyền). Làng quê mới qua, như thấy chiêm bao đến: “Hương lý tài qua như mộng đáo” (Sau loạn đến Côn Sơn cảm tác).</p>\r\n<p>“Quê cũ nhà ta thiếu của nào?<br /> Rau trong nội, cá trong ao.</p>\r\n<p>Cảnh thanh dường ấy về chăng nghỉ.<br /> Lẩn thẩn làm chi áng mận đào?”</p>\r\n<p>(Mạn thuật – 13)</p>\r\n<p>       “Côn Sơn ca” là bài ca giao cảm với thiên nhiên, cũng là bài ca tâm trạng thời thế, triết lý về cuộc đời.</p>\r\n<p>       Phần đầu nói về vẻ đẹp lâm tuyền của Côn Sơn bằng bốn cảnh: Suối, đá, thông và trúc. Trong nguyên tác chữ Hán, tác giả viết bằng thơ bốn chữ và thơ năm chữ, nhằm miêu tả vẻ đẹp Côn Sơn tầng tầng lớp lớp xuất hiện:</p>\r\n<p>“Côn Sơn hữu tuyền,<br /> Kỳ thanh linh linh nhiên<br /> Ngô dĩ vi cầm huyền<br /> Côn Sơn hữu thạch<br /> Vũ tẩy đài phô bích<br /> Ngô dĩ vi đạm tịch…”</p>\r\n<p>       Cảnh đẹp thứ nhất là suối Côn Sơn, tiếng nước chảy róc rách như tiếng đàn cầm. Cảnh đẹp thứ hai là đá, mưa sạch rêu biếc như chiếu êm. Cảnh đẹp thứ ba là rừng thông, tán lá như những chiếc lọng rủ bóng đáng yêu gắn bó với tâm hồn nhà thơ. Suối, đá, trúc, thông là nơi nương tựa, nâng đỡ tâm hồn, là đối tượng để thi nhân cùng với thiên nhiên giao hòa giao cảm, để “Ta cho là đàn cầm”, để “Ta cho là đệm chiếu”, để “Ta nghỉ ngơi” trong rừng thông, để “Ta ngâm nga” bên rừng trúc. Hình ảnh thơ là âm thanh, là màu sắc gắn liền với cảm giác, với tâm hồn nhà thơ bằng những liên tưởng vô cùng thiết tha, đằm thắm:</p>\r\n<p align=\"center\">“Trong ghềnh thông mọc như nêm,<br /> Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.<br /> Trong rừng có bóng trúc râm,<br /> Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn”.</p>\r\n<p>       Gắn bó, chan hoà với suối, đá, thông, trúc Côn Sơn, chính là biểu lộ tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với quê cũ yêu thương. Mấy chục năm trời loạn lạc, ly hương, không đêm nào ông không nằm mộng nhớ quê nhớ luống cúc vườn cũ:</p>\r\n<p>“Tưởng nhớ vườn nhà ba rặng cúc,<br /> Hồn về đêm vẫn gửi chiêm bao”</p>\r\n<p>(“Ngày thu ngẫu nhiên làm”- Thơ dịch)</p>\r\n<p>       Quê cũ với tùng, với đá, với mai… biết bao thương nhớ bồi hồi:</p>\r\n<p>“Thạch bạn tùng phong có thắng tưởng<br /> Giản biên mai ảnh phụ thanh ngâm”.<br /> (Tùng reo bậc đá ai nghe đấy?<br /> Mai chiếu bên khe thú vịnh đâu?)</p>\r\n<p>       Giọng thơ trầm hẳn xuống: Nguyễn Trãi đang vui thú say sưa lắng nghe tiếng suối róc rách, đang say mê ngắm nhìn rêu đá, thông rủ bóng, trúc xanh mát, rồi trầm ngâm tự nói với mình, tự nhắc nhở mình:</p>\r\n<p align=\"center\">“Về đi sao chẳng sớm toan<br /> Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi?”</p>\r\n<p>       Câu thơ chữ Hán nghĩa là: Hỡi người sao không về đi, nửa đời người giam buộc mình mãi trong cát bụi làm chi? Bốn chữ “Bất quy khứ lai” lấy cảm hứng từ bài “Quy khứ lai từ” của Đào Tiềm một danh sĩ cao khiết đời Tấn bên Trung Quốc đã coi thường danh lợi không chịu khom lưng uốn gối vì mấy đấu gạo lương bổng, đã treo ấn từ quan, trở về vườn cũ, cày ruộng, ương cúc, thảnh thơi với tháng ngày. Nguyễn Trãi làm quan, tài năng không được thi thố, bị bọn quyền thần, nịnh thần chèn ép. Có lúc ông tự than: “Dưới công danh đeo khổ nhục” (“Ngôn chí” -2), hoặc: “Được thua phú quý dầu thiên mệnh – Chen chúc làm chi cho nhọc nhằn” (“Mạn thuật”-5). Người anh hùng thuở “Bình Ngô” đã từng “Viết thư thảo hịch tài giỏi hơn hết mọi thời” thế mà giờ đây tự trách mình “Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi?”, điều đó cho thấy Nguyễn Trãi đang sống những ngày tháng đầy bi kịch. Đó là tâm trạng thời thế. Năm 1429, Lê Thái Tổ đã sát hại Trần Nguyên Hãn, Phạm Văn Xảo, hai đại công thần; còn Nguyễn Trãi cũng đã bị hạ nhục. Sau đó tuy được tha nhưng chỉ là một cô thần “thanh chức”. Nguyễn Trãi đã nhiều năm sống trong tâm trạng muốn trở về Côn Sơn làm bạn với cỏ hoa chốn lâm tuyền:</p>\r\n<p>“Ngoài năm mươi tuổi ngoài chưng thế,<br /> Ắt đã trong bằng nước ở bầu”.</p>\r\n<p>       Nguyễn Trãi có lúc tự dặn mình: “Vườn quỳnh dù có chim hót – Cõi trần có trúc đứng ngăn”. Nhưng trước áp lực của bọn nịnh thần, ông phải lui về Côn Sơn. Mấy năm sau Lê Thái Tôn lại xuống chiếu vời Nguyễn Trãi ra làm quan. Trong biểu tạ ân, ông hả hê nói: “Cảm mà chảy nước mắt, mừng mà sợ trong lòng”; ông tự cho mình là con ngựa già “còn kham rong ruổi”. là cây thông qua năm rét mà “còn dạn tuyết sương”. Chẳng bao lâu sau đó, Nguyễn Trãi đã về hẳn Côn Sơn… Cuộc đời Nguyễn Trãi đã phản ánh tâm trạng đầy bi kịch giằng xé, đúng như ông đã viết trong “Côn Sơn ca”:</p>\r\n<p>”Về đi sao chẳng sớm toan,<br /> Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi?”</p>\r\n<p>       Nguyễn Trãi nhân nghĩa quá, trung thực quá, thanh liêm quá…” (Phạm Văn Đồng), và đó là nguồn gốc sâu xa bi kịch vô cùng đau thương của người anh hùng thuở “bình Ngô”.</p>\r\n<p>       “Côn Sơn ca” còn hàm chứa triết lý về cuộc đời của Ức Trai. Trước hết ông nói về giàu sang phú quý, bần tiện, vinh và nhục ở đời. Đổng Trác đời Đông Hán, Nguyên Tải đời Đường chức trọng quyền cao, phú quý đến cực độ, cuối cùng chết trong ô nhục, để lại tiếng dơ muôn đời:</p>\r\n<p align=\"center\">“Muôn chung chín vạc làm gì,<br /> Cơm rau nước lã nên tùy phận thôi.<br /> Đổng, Nguyên để tiếng trên đời,<br /> Hồ tiêu ăm ắp, vàng mười chứa chan”.</p>\r\n<p>       Tác giả nhắc lại cách ứng xử và cái chết của Bá Di, Thúc Tề đời Ân, Chu, từ đó suy ngẫm về “hiền ngu” ở đời, chung quy chỉ là “đều làm cho thỏa được như ý mình”.</p>\r\n<p>       Kiếp người khác nào “cây cỏ”, đời người một trăm năm, mừng, buồn, lo, vui, cái nọ đi, cái kia đến, tốt tươi rồi khô héo, tuần hoàn nối tiếp nhau trong vòng một trăm năm hữu hạn. Sự chiêm nghiệm của nhà thơ thấm một nỗi buồn mênh mông, khi tóc đã bạc, chỉ còn biết làm bạn với mấy núi, trăng ngàn:</p>\r\n<p>“Láng giềng một áng mây bạc,<br /> Khách khứa hai ngàn núi xanh”.</p>\r\n<p>       Ý nghĩa cuộc đời là gì? Nguyễn Trãi mang màu sắc bi quan chưa hẳn đã sai? Đời người “Trăm năm còn có gì đâu? – Chẳng qua một nấm cỏ khâu xanh rì”(“Cung oán ngâm khúc”). Với Nguyễn Trãi lúc này thì chết là hết. Sự phủ định đầy ngao ngán:</p>\r\n<p align=\"center\">“Núi gò đài các đó đây<br /> Chết rồi ai biết đâu ngày nhục vinh”.</p>\r\n<p>       Nguyễn Trãi viết “Côn Sơn ca” trước bao lâu vụ án Lệ chi viên xảy ra? Tâm trạng thời thế, triết lý về cuộc đời mà Nguyễn Trãi nói đến trong phần hai bài ca là cả một nỗi buồn thấm sâu, toả rộng trong tâm hồn nhà thơ. Từ những chiêm nghiệm lịch sử phong kiến Việt Nam, nhất là ba triều đại Trần, Hồ, Lê, về cuộc đời ông ngoại (tướng công Trần Nguyên Đán), về cha mình (Nguyễn Phi Khanh), về những thăng trầm, vinh nhục, ngọt bùi cay đắng của đời mình, nên Ức Trai mới có suy ngẫm ấy. Về một phương diện khác, triết lý về cuộc đời của Nguyễn Trãi thể hiện sự cảm thông cho số kiếp của con người. Cái nhìn ấy, sự suy ngẫm ấy mang tính nhân bản sâu sắc. Bi kịch của Nguyễn Trãi là bi kịch của kẻ sĩ trong xã hội phong kiến, cũng là bi kịch lịch sử “Anh hùng di hận kỷ thiên niên”)(“Quan hải”).</p>\r\n<p>       Hai câu kết như một lời thiết tha nhắn gọi:</p>\r\n<p align=\"center\">“Sao, Do bằng có tái sinh,<br /> Hãy nghe khúc hát bên ghềnh Côn Sơn”.</p>\r\n<p>       Sao Phủ và Hứa Do hai cao sĩ đời vua Nghiêu trong lịch sử truyền kỳ Trung Quốc không màng công danh, chỉ thích sống cuộc đời ẩn sĩ, coi trọng thanh cao, chan hoà với núi cao rừng thẳm. Nguyễn Trãi một mặt cảm thông, kính trọng tấm gương sáng của hai Người Hiền xa xưa, mặt khác tự hào biểu lộ niềm tự hào về tâm thế của mình: trở về Côn Sơn là để thoát vòng danh lợi, được chan hòa với suối rừng thiên nhiên, sống cuộc đời nhàn hạ, thanh cao. Đó là âm điệu trữ tình, là nội dung tư tưởng tình cảm của “Khúc hát bên ghềnh Côn Sơn” vậy.</p>\r\n<p>       Nếu Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo…là khúc ca thắng trận của người anh hùng thì thơ Quốc âm thi tập, Ức Trai thi tập là tấm lòng, là tâm thế của Ức Trai. “Côn Sơn ca” là bài hát về suối, đá, thông, trúc, là tình yêu quê hương, là những suy ngẫm buồn lo về cuộc đời, về kiếp người hữu hạn trong dòng chảy vô hạn của thời gian. Cảnh sắc thiên nhiên Côn Sơn đã trở thành tâm hồn của Ức Trai. Triết lý về cuộc đời mà Nguyễn Trãi nói đến trong phần hai bài ca thật ra không có gì mới. “Thân cát bụi lại trở về cát bụi” (Kinh Thánh) “Sinh tồn hoa ốc xứ – Linh lạc qui sơn khưu (Sống ở nhà lộng lẫy, chết lại về núi gò – Tào Thực, đời Hán). “Xử thế nhược đại mộng- Hồ vị lao kỳ sinh?”(Sống ở đời như giấc mộng lớn – Tội chi vất vả đời mình – Lý Bạch … có điều, qua “Côn sơn ca”, ta thấy hồn thơ của Ức Trai rất đẹp. Nguyễn Trãi tự hào cuộc đời mình thanh cao, thương cuộc đời mình đầy bi kịch thương đời người cát bụi. Chất triết lý “Côn Sơn ca” giàu tính nhân văn để lại dấu ấn đậm đà trong lòng ta…</p><hr/><p><strong class=\"sub_question_head\" id=\"sub_question_head_3\">Bài mẫu 2</strong></p><p>Bài ca Côn Sơn (Côn Sơn ca) là một bài thơ chữ Hán nổi tiếng. Có lẽ Nguyễn Trãi viết bài thơ này trong thời kì ông cáo quan về ở ẩn ở Côn Sơn để giữ cho tâm hồn được thanh cao, trong sạch.</p>\r\n<p>        Đối với Nguyễn Trãi, Côn Sơn là một miền đất có sức hút kì lạ. Chẳng thế mà hai lần cáo quan về ở ẩn, ông đều tìm về với Côn Sơn. Và núi rừng Côn Sơn thanh vắng đã trở thành một thế giới riêng đầy thân thương gắn bó với thi nhân. Tại Côn Sơn, Nguyễn Trãi được sống với chính mình. Dường như thiên nhiên đã trở thành cứu cánh cho tâm hồn ông- một tâm hồn đớn đau vì nhân tình thế thái. Tại Côn Sơn, mọi vật đối với ông trở nên có tình, có nghĩa, như bầu bạn, như tri âm:</p>\r\n<p>Núi láng giềng, chim bầu bạn</p>\r\n<p> Mây khách khứa, nguyệt anh tam</p>\r\n<p>(Thuật hứng - Bài 19)</p>\r\n<p>        Cảnh trí Côn Sơn thanh tĩnh, rộng mở, để cho tâm hồn Nguyễn Trãi hoá thân tìm về, ùa vào đó mà quên đi mọi nỗi ưu phiền:</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn suối chảy rì rầm</p>\r\n<p align=\"center\">Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn có đá rêu phơi</p>\r\n<p align=\"center\">Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm</p>\r\n<p align=\"center\">Trong ghềnh thông mọc như nêm,</p>\r\n<p align=\"center\">Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.</p>\r\n<p align=\"center\">Trong rừng có bóng trúc râm,</p>\r\n<p align=\"center\">Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.</p>\r\n<p align=\"center\">(Trích Côn Sơn ca).</p>\r\n<p>        Đoạn mở đầu bài Côn Sơn ca đem đến cho người đọc bao cảm nhận mới mẻ về tâm hồn thi sĩ của Ức Trai. Trong cảm xúc của ông, cảnh trí Côn Sơn hiện ra thật thơ mộng và lãng mạn: có tiếng suối chảy rì rầm, có đá rêu phơi êm ái, có rừng thông mọc rậm, dày, có rừng trúc xanh mát..., vừa có cái hoang dã của thiên nhiên, vừa có hơi ấm của cuộc sống đầy ắp tình người. Hơn nữa, trong con mắt thi nhân, thiên nhiên không chỉ là cảnh, mà đã trở thành nhà. Ngôi nhà thiên nhiên ấy thật đặc biệt: suối là đàn, rêu là chiếu, bóng thông làm giường, bóng tre trúc là nơi ngâm vịnh thơ ca. Thật là tuyệt thú! Và trong ngôi nhà thiên nhiên ấy, ông để tâm hồn mình giao hoà với cảnh và vẽ lại nó bằng một ngọn bút tài hoa.</p>\r\n<p>        Bức tranh thiên nhiên được chấm phá bằng âm thanh rì rầm của tiếng suối được cảm nhận như tiếng đàn:</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn suối chảy rì rầm,</p>\r\n<p align=\"center\">Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.</p>\r\n<p>        Một hình ảnh so sánh thật độc đáo và gợi cảm. Suối đang chảy hay thi nhân đã thả hồn mình vào tiếng suối, làm rung lên cung đàn diễn tả nỗi khát khao yêu cuộc sống?</p>\r\n<p>        Năm trăm năm sau, thi sĩ Hồ Chí Minh cũng có chung cảm nhận ấy:</p>\r\n<p align=\"center\">Tiếng suối trong như tiếng hát xa</p>\r\n<p>        Phải chăng những tâm hồn nghệ sĩ đã tìm về với nhau?</p>\r\n<p>        Sau những giây phút thả hồn mình cùng tiếng suối, thi nhân lặng đến ngồi bên những phiến đá mà thời gian đã rêu phong bao phủ. Ông ngồi chơi ngắm cảnh, hay ngồi đánh cờ một mình? Có lẽ là cả hai. Trên nhân gian này, không ít người đã từng ngồi trên đá, nhưng làm sao họ cảm nhận được như thi nhân?</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn có đá rêu phơi,</p>\r\n<p align=\"center\">Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.</p>\r\n<p>        Một hình ảnh so sánh liên tưởng đầy thú vị khiến ta không khỏi ngỡ ngàng. Nguyễn Trãi trở về Côn Sơn không phải là để ẩn dật theo đúng nghĩa của cách sống ẩn dật, mà ông trở về Côn Sơn với nỗi hân hoan đầy tự do của một con người trở về nhà mình (Hoàng Phủ Ngọc Tường). Và trong ngôi nhà ấy, ông không những được tha hồ nghe nhạc rừng, ngồi trên đá đánh cờ, mà còn được nằm dưới bóng thông râm mát, được ngâm thơ nhàn dưới bóng trúc xanh. Một cuộc sống mà người và cảnh gắn bó với nhau, hoà nhập vào nhau. Lòng Ức Trai thanh thản đến lạ kì.</p>\r\n<p>        Chưa bao giờ mà tâm hồn thi sĩ của Ức Trai lại được bộc lộ đầy đủ, sâu sắc và đằm thắm đến thế!</p>\r\n<p>        Cũng tại Côn Sơn này, hồn thơ Ức Trai còn tiếp tục rộng mở để đón nhận thiên nhiên, chở thiên nhiên về chất đầy kho:</p>\r\n<p>Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc</p>\r\n<p>Thuyền chở yến hà nặng vạy then</p>\r\n<p>(Thuật hứng - Bài 24)</p>\r\n<p>        Tình yêu thiên nhiên sâu nặng đến mức thi nhân sợ bóng hoa tàn mà không dám quét nhà:</p>\r\n<p>Hé cửa, đêm chờ hương quế lọt,</p>\r\n<p>Quét hiên, ngày đợi bóng hoa tan</p>\r\n<p>(Quốc Âm thi tập - Bài 160)</p>\r\n<p>        Nhân cách thanh cao và tâm hồn thi sĩ của nguyễn Trãi thực sự là tấm gương sáng để ta soi vào.</p>","common_article":"","display_type":2,"vungoi_exam_id":"","article_type":1,"cmt_count":0,"zip_status":1,"last_modified_time":1718178328,"last_zip_time":1718178328,"zip_link":"https://offline.loigiaihay.com/articles/1457/143634/143634_1718178328.zip","picture":"","youtube_id":"","video_start_time":"0","quizlet_id":"0","ref_article_id":0,"readmore_display_type":0,"wiki":0,"sub_articles":[{"id":"762341","group_title":"","sub_article_link":"0","order_in_article":"1","title":"Dàn ý","content":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1. Mở bài</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Trãi (những nét khái quát về cuộc đời, các tác phẩm chính,…).</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Giới thiệu khái quát về bài thơ “Bài ca Côn Sơn” (hoàn cảnh ra đời, khái quát giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật…).</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2. Thân bài</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>a. Cảnh vật Côn Sơn</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Hình ảnh miêu tả thiên nhiên Côn Sơn:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Suối: tiếng suối như tiếng đàn cầm</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Đá rêu phơi êm ái như ngồi trên chiếu</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Thông mọc như nêm: thông mọc rậm và dày</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Trúc bóng râm: trúc rậm, râm mát, dày tạo nên bóng râm khi trời nắng</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Biện pháp nghệ thuật:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Cảnh vật được miêu tả bằng thủ pháp so sánh giàu sức gợi.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Bức tranh có sự kết hợp giữa âm thanh và màu sắc.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Hình ảnh được lựa chọn miêu tả: thông, trúc – loài cây tượng trưng cho Côn Sơn, biểu trưng của sự thanh cao</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">⇒ Gợi vẻ đẹp ngàn xưa, thanh cao, khoáng đạt, yên tĩnh và nên thơ: Có âm thanh sống động hồn người, có sắc xanh bất tận bao la hùng vĩ của cây rừng Côn Sơn. Thiên nhiên như một người bạn tri âm, tri kỷ của nhà thơ.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>b. Con người giữa cảnh vật thiên nhiên Côn Sơn</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Sử dụng điệp từ, đại từ nhân xưng “ta” nhằm nhấn mạnh sự có mặt của “ta” ở mọi cảnh đẹp của Côn Sơn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Sử dụng hàng loạt các động từ khẳng định tư thế làm chủ của con người trước thiên nhiên khoáng đạt: Ta nghe, ta ngồi, ta nằm, ta ngâm thơ nhàn…</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">⇒ Nhân vật trữ tình thả hồn mình, sống cuộc sống thanh cao, hòa mình vào giữa khung cảnh thiên nhiên Côn Sơn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Gắn bó, giao hoà nhưng con người không bị tan biến trước thiên nhiên khoáng đạt.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Nhân vật trữ tình tha thiết muốn hoà vào cảnh vật một cách chân tình, trọn vẹn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">⇒ Thể hiện sức sống thanh cao, sự hoà hợp giữa con người với thiên nhiên tươi đẹp, trong lành đồng thời ca ngợi sức sống thanh cao, hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>3. Kết bài</strong></p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ:</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Nội dung: vẻ đẹp hấp dẫn, nên thơ của thiên nhiên Côn Sơn và tâm hồn, nhân cách thanh cao, sống hòa hợp với thiên nhiên của Nguyễn Trãi.</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">+ Nghệ thuật: điệp từ, so sánh, giọng thơ nhẹ nhàng, êm đềm, bản dịch bằng thể thơ lục bát với ngôn ngữ trong sáng, sinh động,…</p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">- Sự giao hòa trọn vẹn giữa con người và thiên nhiên bắt nguồn từ nhân cách thanh cao, tâm hồn thi sĩ của chính Nguyễn Trãi.</p>","youtube_id":"","video_start_time":"0"},{"id":"762342","group_title":"","sub_article_link":"0","order_in_article":"2","title":"Bài mẫu 1","content":"<p align=\"center\">Côn Sơn suối chảy rì rầm,<br /> Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.<br /> Côn Sơn có đá rêu phơi,<br /> Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.<br /> Trong ghềnh thông mọc như nêm,<br /> Tìm nơi bóng mát ta lên ta năm.<br /> Trong rừng có bóng trúc râm,<br /> Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.<br /> Về đi sao chẳng sớm toan,<br /> Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi.<br /> Muôn chung chín vạc làm gì,<br /> Cơm rau nước lã nên tùy phận thôi.<br /> Đồng, Nguyên để tiếng trên đời,<br /> Hồ tiêu ăm ắp, vàng mười chứa chan.<br /> Lại kia trên núi Thú San,<br /> Di, Tề nhịn đói chẳng màng thóc Chu.<br /> Hai đàng khó sánh hiền ngu,<br /> Đều làm cho thoả được như ý mình.<br /> Trăm năm trong cuộc nhân sinh,<br /> Người như cây cỏ thân hình nát tan.<br /> Hết ưu lạc đến bi hoan,<br /> Tốt tươi khô héo tuần hoàn đổi thay,<br /> Núi gò đài các đó đây,<br /> Chết rồi ai biết đâu ngày nhục vinh.<br /> Sào, Do bằng có tái sinh,<br /> Hãy nghe khúc hát bên ghềnh Côn Sơn.</p>\r\n<p align=\"center\">(Bản dịch trong sách “Thơ chữ Hán Nguyễn Trãi)</p>\r\n<p>       Trong các bản dịch “Côn Sơn ca” thì bản dịch này là thanh thoát hơn, thể hiện được hồn thơ Nguyễn Trãi đã nhiều năm ở ẩn tại động Thanh Hư thuộc Côn Sơn. Thời thơ ấu, Nguyễn Trãi từng sống với mẹ và ông ngoại tại đấy. Nguyễn Trãi đã xem Côn Sơn là “quê cũ” của mình. Trong “Ức Trai thi tập” và “Quốc âm thi tập”, ông có nhiều bài thơ Côn Sơn với bao tình thương mến, thắm thiết. Bao nhiêu lần nhờ hồn mộng mà tìm làng cũ: “Kỷ thác mộng hồn tầm cố lý” (Về Côn Sơn làm trong thuyền). Làng quê mới qua, như thấy chiêm bao đến: “Hương lý tài qua như mộng đáo” (Sau loạn đến Côn Sơn cảm tác).</p>\r\n<p>“Quê cũ nhà ta thiếu của nào?<br /> Rau trong nội, cá trong ao.</p>\r\n<p>Cảnh thanh dường ấy về chăng nghỉ.<br /> Lẩn thẩn làm chi áng mận đào?”</p>\r\n<p>(Mạn thuật – 13)</p>\r\n<p>       “Côn Sơn ca” là bài ca giao cảm với thiên nhiên, cũng là bài ca tâm trạng thời thế, triết lý về cuộc đời.</p>\r\n<p>       Phần đầu nói về vẻ đẹp lâm tuyền của Côn Sơn bằng bốn cảnh: Suối, đá, thông và trúc. Trong nguyên tác chữ Hán, tác giả viết bằng thơ bốn chữ và thơ năm chữ, nhằm miêu tả vẻ đẹp Côn Sơn tầng tầng lớp lớp xuất hiện:</p>\r\n<p>“Côn Sơn hữu tuyền,<br /> Kỳ thanh linh linh nhiên<br /> Ngô dĩ vi cầm huyền<br /> Côn Sơn hữu thạch<br /> Vũ tẩy đài phô bích<br /> Ngô dĩ vi đạm tịch…”</p>\r\n<p>       Cảnh đẹp thứ nhất là suối Côn Sơn, tiếng nước chảy róc rách như tiếng đàn cầm. Cảnh đẹp thứ hai là đá, mưa sạch rêu biếc như chiếu êm. Cảnh đẹp thứ ba là rừng thông, tán lá như những chiếc lọng rủ bóng đáng yêu gắn bó với tâm hồn nhà thơ. Suối, đá, trúc, thông là nơi nương tựa, nâng đỡ tâm hồn, là đối tượng để thi nhân cùng với thiên nhiên giao hòa giao cảm, để “Ta cho là đàn cầm”, để “Ta cho là đệm chiếu”, để “Ta nghỉ ngơi” trong rừng thông, để “Ta ngâm nga” bên rừng trúc. Hình ảnh thơ là âm thanh, là màu sắc gắn liền với cảm giác, với tâm hồn nhà thơ bằng những liên tưởng vô cùng thiết tha, đằm thắm:</p>\r\n<p align=\"center\">“Trong ghềnh thông mọc như nêm,<br /> Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.<br /> Trong rừng có bóng trúc râm,<br /> Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn”.</p>\r\n<p>       Gắn bó, chan hoà với suối, đá, thông, trúc Côn Sơn, chính là biểu lộ tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với quê cũ yêu thương. Mấy chục năm trời loạn lạc, ly hương, không đêm nào ông không nằm mộng nhớ quê nhớ luống cúc vườn cũ:</p>\r\n<p>“Tưởng nhớ vườn nhà ba rặng cúc,<br /> Hồn về đêm vẫn gửi chiêm bao”</p>\r\n<p>(“Ngày thu ngẫu nhiên làm”- Thơ dịch)</p>\r\n<p>       Quê cũ với tùng, với đá, với mai… biết bao thương nhớ bồi hồi:</p>\r\n<p>“Thạch bạn tùng phong có thắng tưởng<br /> Giản biên mai ảnh phụ thanh ngâm”.<br /> (Tùng reo bậc đá ai nghe đấy?<br /> Mai chiếu bên khe thú vịnh đâu?)</p>\r\n<p>       Giọng thơ trầm hẳn xuống: Nguyễn Trãi đang vui thú say sưa lắng nghe tiếng suối róc rách, đang say mê ngắm nhìn rêu đá, thông rủ bóng, trúc xanh mát, rồi trầm ngâm tự nói với mình, tự nhắc nhở mình:</p>\r\n<p align=\"center\">“Về đi sao chẳng sớm toan<br /> Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi?”</p>\r\n<p>       Câu thơ chữ Hán nghĩa là: Hỡi người sao không về đi, nửa đời người giam buộc mình mãi trong cát bụi làm chi? Bốn chữ “Bất quy khứ lai” lấy cảm hứng từ bài “Quy khứ lai từ” của Đào Tiềm một danh sĩ cao khiết đời Tấn bên Trung Quốc đã coi thường danh lợi không chịu khom lưng uốn gối vì mấy đấu gạo lương bổng, đã treo ấn từ quan, trở về vườn cũ, cày ruộng, ương cúc, thảnh thơi với tháng ngày. Nguyễn Trãi làm quan, tài năng không được thi thố, bị bọn quyền thần, nịnh thần chèn ép. Có lúc ông tự than: “Dưới công danh đeo khổ nhục” (“Ngôn chí” -2), hoặc: “Được thua phú quý dầu thiên mệnh – Chen chúc làm chi cho nhọc nhằn” (“Mạn thuật”-5). Người anh hùng thuở “Bình Ngô” đã từng “Viết thư thảo hịch tài giỏi hơn hết mọi thời” thế mà giờ đây tự trách mình “Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi?”, điều đó cho thấy Nguyễn Trãi đang sống những ngày tháng đầy bi kịch. Đó là tâm trạng thời thế. Năm 1429, Lê Thái Tổ đã sát hại Trần Nguyên Hãn, Phạm Văn Xảo, hai đại công thần; còn Nguyễn Trãi cũng đã bị hạ nhục. Sau đó tuy được tha nhưng chỉ là một cô thần “thanh chức”. Nguyễn Trãi đã nhiều năm sống trong tâm trạng muốn trở về Côn Sơn làm bạn với cỏ hoa chốn lâm tuyền:</p>\r\n<p>“Ngoài năm mươi tuổi ngoài chưng thế,<br /> Ắt đã trong bằng nước ở bầu”.</p>\r\n<p>       Nguyễn Trãi có lúc tự dặn mình: “Vườn quỳnh dù có chim hót – Cõi trần có trúc đứng ngăn”. Nhưng trước áp lực của bọn nịnh thần, ông phải lui về Côn Sơn. Mấy năm sau Lê Thái Tôn lại xuống chiếu vời Nguyễn Trãi ra làm quan. Trong biểu tạ ân, ông hả hê nói: “Cảm mà chảy nước mắt, mừng mà sợ trong lòng”; ông tự cho mình là con ngựa già “còn kham rong ruổi”. là cây thông qua năm rét mà “còn dạn tuyết sương”. Chẳng bao lâu sau đó, Nguyễn Trãi đã về hẳn Côn Sơn… Cuộc đời Nguyễn Trãi đã phản ánh tâm trạng đầy bi kịch giằng xé, đúng như ông đã viết trong “Côn Sơn ca”:</p>\r\n<p>”Về đi sao chẳng sớm toan,<br /> Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi?”</p>\r\n<p>       Nguyễn Trãi nhân nghĩa quá, trung thực quá, thanh liêm quá…” (Phạm Văn Đồng), và đó là nguồn gốc sâu xa bi kịch vô cùng đau thương của người anh hùng thuở “bình Ngô”.</p>\r\n<p>       “Côn Sơn ca” còn hàm chứa triết lý về cuộc đời của Ức Trai. Trước hết ông nói về giàu sang phú quý, bần tiện, vinh và nhục ở đời. Đổng Trác đời Đông Hán, Nguyên Tải đời Đường chức trọng quyền cao, phú quý đến cực độ, cuối cùng chết trong ô nhục, để lại tiếng dơ muôn đời:</p>\r\n<p align=\"center\">“Muôn chung chín vạc làm gì,<br /> Cơm rau nước lã nên tùy phận thôi.<br /> Đổng, Nguyên để tiếng trên đời,<br /> Hồ tiêu ăm ắp, vàng mười chứa chan”.</p>\r\n<p>       Tác giả nhắc lại cách ứng xử và cái chết của Bá Di, Thúc Tề đời Ân, Chu, từ đó suy ngẫm về “hiền ngu” ở đời, chung quy chỉ là “đều làm cho thỏa được như ý mình”.</p>\r\n<p>       Kiếp người khác nào “cây cỏ”, đời người một trăm năm, mừng, buồn, lo, vui, cái nọ đi, cái kia đến, tốt tươi rồi khô héo, tuần hoàn nối tiếp nhau trong vòng một trăm năm hữu hạn. Sự chiêm nghiệm của nhà thơ thấm một nỗi buồn mênh mông, khi tóc đã bạc, chỉ còn biết làm bạn với mấy núi, trăng ngàn:</p>\r\n<p>“Láng giềng một áng mây bạc,<br /> Khách khứa hai ngàn núi xanh”.</p>\r\n<p>       Ý nghĩa cuộc đời là gì? Nguyễn Trãi mang màu sắc bi quan chưa hẳn đã sai? Đời người “Trăm năm còn có gì đâu? – Chẳng qua một nấm cỏ khâu xanh rì”(“Cung oán ngâm khúc”). Với Nguyễn Trãi lúc này thì chết là hết. Sự phủ định đầy ngao ngán:</p>\r\n<p align=\"center\">“Núi gò đài các đó đây<br /> Chết rồi ai biết đâu ngày nhục vinh”.</p>\r\n<p>       Nguyễn Trãi viết “Côn Sơn ca” trước bao lâu vụ án Lệ chi viên xảy ra? Tâm trạng thời thế, triết lý về cuộc đời mà Nguyễn Trãi nói đến trong phần hai bài ca là cả một nỗi buồn thấm sâu, toả rộng trong tâm hồn nhà thơ. Từ những chiêm nghiệm lịch sử phong kiến Việt Nam, nhất là ba triều đại Trần, Hồ, Lê, về cuộc đời ông ngoại (tướng công Trần Nguyên Đán), về cha mình (Nguyễn Phi Khanh), về những thăng trầm, vinh nhục, ngọt bùi cay đắng của đời mình, nên Ức Trai mới có suy ngẫm ấy. Về một phương diện khác, triết lý về cuộc đời của Nguyễn Trãi thể hiện sự cảm thông cho số kiếp của con người. Cái nhìn ấy, sự suy ngẫm ấy mang tính nhân bản sâu sắc. Bi kịch của Nguyễn Trãi là bi kịch của kẻ sĩ trong xã hội phong kiến, cũng là bi kịch lịch sử “Anh hùng di hận kỷ thiên niên”)(“Quan hải”).</p>\r\n<p>       Hai câu kết như một lời thiết tha nhắn gọi:</p>\r\n<p align=\"center\">“Sao, Do bằng có tái sinh,<br /> Hãy nghe khúc hát bên ghềnh Côn Sơn”.</p>\r\n<p>       Sao Phủ và Hứa Do hai cao sĩ đời vua Nghiêu trong lịch sử truyền kỳ Trung Quốc không màng công danh, chỉ thích sống cuộc đời ẩn sĩ, coi trọng thanh cao, chan hoà với núi cao rừng thẳm. Nguyễn Trãi một mặt cảm thông, kính trọng tấm gương sáng của hai Người Hiền xa xưa, mặt khác tự hào biểu lộ niềm tự hào về tâm thế của mình: trở về Côn Sơn là để thoát vòng danh lợi, được chan hòa với suối rừng thiên nhiên, sống cuộc đời nhàn hạ, thanh cao. Đó là âm điệu trữ tình, là nội dung tư tưởng tình cảm của “Khúc hát bên ghềnh Côn Sơn” vậy.</p>\r\n<p>       Nếu Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo…là khúc ca thắng trận của người anh hùng thì thơ Quốc âm thi tập, Ức Trai thi tập là tấm lòng, là tâm thế của Ức Trai. “Côn Sơn ca” là bài hát về suối, đá, thông, trúc, là tình yêu quê hương, là những suy ngẫm buồn lo về cuộc đời, về kiếp người hữu hạn trong dòng chảy vô hạn của thời gian. Cảnh sắc thiên nhiên Côn Sơn đã trở thành tâm hồn của Ức Trai. Triết lý về cuộc đời mà Nguyễn Trãi nói đến trong phần hai bài ca thật ra không có gì mới. “Thân cát bụi lại trở về cát bụi” (Kinh Thánh) “Sinh tồn hoa ốc xứ – Linh lạc qui sơn khưu (Sống ở nhà lộng lẫy, chết lại về núi gò – Tào Thực, đời Hán). “Xử thế nhược đại mộng- Hồ vị lao kỳ sinh?”(Sống ở đời như giấc mộng lớn – Tội chi vất vả đời mình – Lý Bạch … có điều, qua “Côn sơn ca”, ta thấy hồn thơ của Ức Trai rất đẹp. Nguyễn Trãi tự hào cuộc đời mình thanh cao, thương cuộc đời mình đầy bi kịch thương đời người cát bụi. Chất triết lý “Côn Sơn ca” giàu tính nhân văn để lại dấu ấn đậm đà trong lòng ta…</p>","youtube_id":"","video_start_time":"0"},{"id":"762343","group_title":"","sub_article_link":"0","order_in_article":"3","title":"Bài mẫu 2","content":"<p>Bài ca Côn Sơn (Côn Sơn ca) là một bài thơ chữ Hán nổi tiếng. Có lẽ Nguyễn Trãi viết bài thơ này trong thời kì ông cáo quan về ở ẩn ở Côn Sơn để giữ cho tâm hồn được thanh cao, trong sạch.</p>\r\n<p>        Đối với Nguyễn Trãi, Côn Sơn là một miền đất có sức hút kì lạ. Chẳng thế mà hai lần cáo quan về ở ẩn, ông đều tìm về với Côn Sơn. Và núi rừng Côn Sơn thanh vắng đã trở thành một thế giới riêng đầy thân thương gắn bó với thi nhân. Tại Côn Sơn, Nguyễn Trãi được sống với chính mình. Dường như thiên nhiên đã trở thành cứu cánh cho tâm hồn ông- một tâm hồn đớn đau vì nhân tình thế thái. Tại Côn Sơn, mọi vật đối với ông trở nên có tình, có nghĩa, như bầu bạn, như tri âm:</p>\r\n<p>Núi láng giềng, chim bầu bạn</p>\r\n<p> Mây khách khứa, nguyệt anh tam</p>\r\n<p>(Thuật hứng - Bài 19)</p>\r\n<p>        Cảnh trí Côn Sơn thanh tĩnh, rộng mở, để cho tâm hồn Nguyễn Trãi hoá thân tìm về, ùa vào đó mà quên đi mọi nỗi ưu phiền:</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn suối chảy rì rầm</p>\r\n<p align=\"center\">Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn có đá rêu phơi</p>\r\n<p align=\"center\">Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm</p>\r\n<p align=\"center\">Trong ghềnh thông mọc như nêm,</p>\r\n<p align=\"center\">Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.</p>\r\n<p align=\"center\">Trong rừng có bóng trúc râm,</p>\r\n<p align=\"center\">Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.</p>\r\n<p align=\"center\">(Trích Côn Sơn ca).</p>\r\n<p>        Đoạn mở đầu bài Côn Sơn ca đem đến cho người đọc bao cảm nhận mới mẻ về tâm hồn thi sĩ của Ức Trai. Trong cảm xúc của ông, cảnh trí Côn Sơn hiện ra thật thơ mộng và lãng mạn: có tiếng suối chảy rì rầm, có đá rêu phơi êm ái, có rừng thông mọc rậm, dày, có rừng trúc xanh mát..., vừa có cái hoang dã của thiên nhiên, vừa có hơi ấm của cuộc sống đầy ắp tình người. Hơn nữa, trong con mắt thi nhân, thiên nhiên không chỉ là cảnh, mà đã trở thành nhà. Ngôi nhà thiên nhiên ấy thật đặc biệt: suối là đàn, rêu là chiếu, bóng thông làm giường, bóng tre trúc là nơi ngâm vịnh thơ ca. Thật là tuyệt thú! Và trong ngôi nhà thiên nhiên ấy, ông để tâm hồn mình giao hoà với cảnh và vẽ lại nó bằng một ngọn bút tài hoa.</p>\r\n<p>        Bức tranh thiên nhiên được chấm phá bằng âm thanh rì rầm của tiếng suối được cảm nhận như tiếng đàn:</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn suối chảy rì rầm,</p>\r\n<p align=\"center\">Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.</p>\r\n<p>        Một hình ảnh so sánh thật độc đáo và gợi cảm. Suối đang chảy hay thi nhân đã thả hồn mình vào tiếng suối, làm rung lên cung đàn diễn tả nỗi khát khao yêu cuộc sống?</p>\r\n<p>        Năm trăm năm sau, thi sĩ Hồ Chí Minh cũng có chung cảm nhận ấy:</p>\r\n<p align=\"center\">Tiếng suối trong như tiếng hát xa</p>\r\n<p>        Phải chăng những tâm hồn nghệ sĩ đã tìm về với nhau?</p>\r\n<p>        Sau những giây phút thả hồn mình cùng tiếng suối, thi nhân lặng đến ngồi bên những phiến đá mà thời gian đã rêu phong bao phủ. Ông ngồi chơi ngắm cảnh, hay ngồi đánh cờ một mình? Có lẽ là cả hai. Trên nhân gian này, không ít người đã từng ngồi trên đá, nhưng làm sao họ cảm nhận được như thi nhân?</p>\r\n<p align=\"center\">Côn Sơn có đá rêu phơi,</p>\r\n<p align=\"center\">Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.</p>\r\n<p>        Một hình ảnh so sánh liên tưởng đầy thú vị khiến ta không khỏi ngỡ ngàng. Nguyễn Trãi trở về Côn Sơn không phải là để ẩn dật theo đúng nghĩa của cách sống ẩn dật, mà ông trở về Côn Sơn với nỗi hân hoan đầy tự do của một con người trở về nhà mình (Hoàng Phủ Ngọc Tường). Và trong ngôi nhà ấy, ông không những được tha hồ nghe nhạc rừng, ngồi trên đá đánh cờ, mà còn được nằm dưới bóng thông râm mát, được ngâm thơ nhàn dưới bóng trúc xanh. Một cuộc sống mà người và cảnh gắn bó với nhau, hoà nhập vào nhau. Lòng Ức Trai thanh thản đến lạ kì.</p>\r\n<p>        Chưa bao giờ mà tâm hồn thi sĩ của Ức Trai lại được bộc lộ đầy đủ, sâu sắc và đằm thắm đến thế!</p>\r\n<p>        Cũng tại Côn Sơn này, hồn thơ Ức Trai còn tiếp tục rộng mở để đón nhận thiên nhiên, chở thiên nhiên về chất đầy kho:</p>\r\n<p>Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc</p>\r\n<p>Thuyền chở yến hà nặng vạy then</p>\r\n<p>(Thuật hứng - Bài 24)</p>\r\n<p>        Tình yêu thiên nhiên sâu nặng đến mức thi nhân sợ bóng hoa tàn mà không dám quét nhà:</p>\r\n<p>Hé cửa, đêm chờ hương quế lọt,</p>\r\n<p>Quét hiên, ngày đợi bóng hoa tan</p>\r\n<p>(Quốc Âm thi tập - Bài 160)</p>\r\n<p>        Nhân cách thanh cao và tâm hồn thi sĩ của nguyễn Trãi thực sự là tấm gương sáng để ta soi vào.</p>","youtube_id":"","video_start_time":"0"}],"comment_url":"https://loigiaihay.com/comment/phan-tich-bai-tho-bai-ca-con-son-nguyen-trai-c1457a143634.html","origin_url":"https://loigiaihay.com/phan-tich-bai-tho-bai-ca-con-son-nguyen-trai-c1457a143634.html","relate_link":[]},"callouts":[],"relate_articles":[],"others_in_cat":[{"article_id":143635,"cat_id":1457,"publish_time":1688526000,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Phân tích nhân vật ta trong Bài ca Côn Sơn","alias":"phan-tich-nhan-vat-ta-trong-bai-ca-con-son","introtext":"Văn học trung đại, tuy chịu sự quy định chặt chẽ của tính quy phạm nhưng con người cá nhân vẫn được thể hiện một cách phong phú, sinh động","display_type":2,"article_type":1},{"article_id":143639,"cat_id":1457,"publish_time":1688526300,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Tổng hợp các cách mở bài, kết bài cho tác phẩm Bài ca Côn Sơn","alias":"tong-hop-cac-cach-mo-bai-ket-bai-cho-tac-pham-bai-ca-con-son","introtext":"Nguyễn Trãi một người quân sư tài ba, một nhà thơ lớn của dân tộc. ","display_type":2,"article_type":1},{"article_id":143638,"cat_id":1457,"publish_time":1688526240,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về đoạn trích \"Bài ca Côn Sơn\"","alias":"viet-doan-van-neu-cam-nhan-cua-em-ve-doan-trich-bai-ca-con-son","introtext":"Bài ca Côn Sơn là một trong những bài thơ hay nhất của nhà thơ Nguyễn Trãi, miêu tả cảnh đẹp thiên nhiên khoáng đạt","display_type":0,"article_type":1},{"article_id":143637,"cat_id":1457,"publish_time":1688526180,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Viết đoạn văn nêu cảm nhận về bức tranh thiên nhiên trong \"Bài ca Côn Sơn\"","alias":"viet-doan-van-neu-cam-nhan-ve-buc-tranh-thien-nhien-trong-bai-ca-con-son","introtext":"  Đọc bài thơ \"Bài ca Côn Sơn\" của Nguyễn Trãi ta như lạc vào Côn Sơn - một nơi thiên nhiên đẹp đẽ, nên thơ, khoáng đạt, dịu mát, cảnh đẹp như một bức tranh sơn thuỷ hữu tình","display_type":2,"article_type":1},{"article_id":143633,"cat_id":1457,"publish_time":1688525640,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Tìm đọc bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh và nêu cảm nghĩ","alias":"tim-doc-bai-tho-sang-thu-cua-huu-thinh-va-neu-cam-nghi","introtext":"Hữu Thỉnh là nhà thơ trưởng thành từ trong quân đội. \"Sang thu\" là một thi phẩm đặc sắc của ông","display_type":2,"article_type":1},{"article_id":143632,"cat_id":1457,"publish_time":1688524200,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Viết đoạn văn giới thiệu bài thơ Sang thu","alias":"viet-doan-van-gioi-thieu-bai-tho-sang-thu","introtext":"Mùa thu là đề tài muôn thuở trong thi ca. Từ văn học trung đại, mùa thu đã đi vào những dòng thơ với cảm xúc nhẹ nhàng hay một nỗi buồn man mác","display_type":0,"article_type":1},{"article_id":144278,"cat_id":1457,"publish_time":1689587220,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Nghị luận về lối sống đơn giản","alias":"nghi-luan-ve-loi-song-don-gian","introtext":"Trong thời đại hiện đại, con người ta thường đưa ra những mục tiêu về tiền tài, vật chất và danh vọng","display_type":2,"article_type":1},{"article_id":143626,"cat_id":1457,"publish_time":1688524140,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Viết đoạn văn nêu cảm nhận về vấn đề được đặt ra trong văn bản Bức thư của thủ lĩnh da đỏ","alias":"viet-doan-van-neu-cam-nhan-ve-van-de-duoc-dat-ra-trong-van-ban-buc-thu-cua-thu-linh-da-do","introtext":"Bức thư của thủ lĩnh da đỏ là văn bản để lại những dấu ấn sâu sắc trong em nói riêng và trong lòng độc giả mọi thời đại nói chung","display_type":0,"article_type":1},{"article_id":143625,"cat_id":1457,"publish_time":1688524080,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Viết đoạn văn nêu cảm nhận về văn bản \"Bức thư của thủ lĩnh da đỏ\"","alias":"viet-doan-van-neu-cam-nhan-ve-van-ban-buc-thu-cua-thu-linh-da-do","introtext":"Bức thư của thủ lĩnh da đỏ là một văn bản để lại khá nhiều ấn tượng trong lòng người đọc.","display_type":0,"article_type":1},{"article_id":143624,"cat_id":1457,"publish_time":1688524080,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Bằng trí tưởng tượng, em hãy chuyển văn bản Bức thư của thủ lĩnh da đỏ thành một văn bản tự sự","alias":"bang-tri-tuong-tuong-em-hay-chuyen-van-ban-buc-thu-cua-thu-linh-da-do-thanh-mot-van-ban-tu-su","introtext":"Chàng thanh niên da đỏ có mái tóc xoăn và đôi mắt sáng; kính cẩn đưa cho thủ lĩnh của mình một bức thư","display_type":0,"article_type":1},{"article_id":143623,"cat_id":1457,"publish_time":1688523960,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Nêu cảm nhận sau khi đọc Bức thư của thủ lĩnh da đỏ","alias":"neu-cam-nhan-sau-khi-doc-buc-thu-cua-thu-linh-da-do","introtext":"Bức thư của thủ lĩnh da đỏ là một văn bản để lại khá nhiều ấn tượng trong lòng người đọc.","display_type":2,"article_type":1},{"article_id":143622,"cat_id":1457,"publish_time":1688523900,"is_link":0,"thumbnail":"","title":"Nêu suy nghĩ của mình về tình yêu quê hương đất nước trong Bức thư của thủ lĩnh da đỏ.","alias":"neu-suy-nghi-cua-minh-ve-tinh-yeu-que-huong-dat-nuoc-trong-buc-thu-cua-thu-linh-da-do","introtext":"Quê hương đất nước - chao ôi, những tiếng đó biết bao thân thương trìu mến đối với mỗi con người.","display_type":2,"article_type":1}],"event_info":{"title":"Bài 3. Sự sống thiêng liêng","cat_id":1457,"alias":"bai-3-su-song-thieng-lieng","introtext":"","type":"event","item_id":32117,"item_type":2},"banner":[],"top_banner":"","content_expanded":[],"child_events":[{"id":"32117","title":"Bài 3. Sự sống thiêng liêng","short_title":"Bài 3. Sự sống thiêng liêng","alias":"bai-3-su-song-thieng-lieng","picture":"","is_link":"0","links":"","is_hot":"0","is_all":"0","category_id":"1457","ordering":"32117","parent_id":"36794"}],"parent_events":[{"id":"36794","title":"Viết đoạn văn - Văn mẫu lớp 8 Chân trời sáng tạo","short_title":"Viết đoạn văn","alias":"viet-doan-van-van-mau-lop-7-chan-troi-sang-tao","picture":"picture/event/2024/0613/sbt6-0_1.png","is_link":"0","links":"","is_hot":"0","is_all":"0","category_id":"1457","ordering":"32243"}],"cfg_info":{"last_cfg_time":"1521866679","ad.popup_frequency":"0","ad.adsense.detail_bottom.unit_id":"ca-app-pub-8529835372050931/9927553003","ad.adsense.popup.unit_id":"ca-app-pub-8529835372050931/2161779402","current.force.update.version":"181","support.email":"loigiaihay.com@gmail.com","support.fanpage":"https://www.facebook.com/Loigiaihay/","popup_rating_after":"86400","admob.app_id":"ca-app-pub-8529835372050931~4358271409","admob.unit.article_detail_bottom":"ca-app-pub-8529835372050931/1883637630","admob.unit.article_detail_top":"ca-app-pub-8529835372050931/8604898230","admob.unit.event_article_top":"ca-app-pub-8529835372050931/7406887709","admob.unit.interestial":"ca-app-pub-8529835372050931/2741937409","ios_appstore_link":"https://itunes.apple.com/us/app/loigiaihay/id1209891610?mt=8","android_appstore_link":"https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tp.loigiaihay","min_version":"2.1.3","latest_version":"1.3.9","force_update":false},"popup_ads":[]}