Văn_hoá Nhị_Lý_Đầu_Văn_hoá Nhị_Lý_Đầu là tên gọi được các nhà_khảo_cổ học đặt cho một xã_hội đô_thị đầu thời_đại_đồ_đồng có niên_đại xấp_xỉ từ 1900 TCN đến 1500 TCN Nền văn_hoá này được đặt tên theo một di_chỉ được phát_hiện tại thôn Nhị_Lý_Đầu thuộc quận Yển_Sư tỉnh Hà_Nam phổ_biến rộng_rãi trên địa_bàn nay thuộc hai tỉnh Hà_Nam và Sơn_Tây và sau đó lan đến các vùng nay thuộc các tỉnh Thiểm_Tây và Hồ Bắc_Các nhà_khảo_cổ học Trung_Quốc thường xác_định văn_hoá Nhị_Lý_Đầu thuộc về triều Hạ song không có các bằng_chứng như văn_tự để xác_nhận mối liên_hệ này Di_chỉ Nhị_Lý_Đầu_Văn_hoá Nhị_Lý_Đầu có_thể phát_triển trên nền_tảng văn_hoá Long_Sơn_Ban đầu nền văn_hoá này tập_trung tại khu_vực hai tỉnh Hà_Nam và Sơn_Tây sau đó lan đến các tỉnh Thiểm_Tây và Hồ Bắc Sau khi văn_hoá Nhị_Lý_Cương nổi lên di_chỉ Nhị_Lý_Đầu suy_giảm về quy_mô song vẫn có người cư_trú Di_chỉ Nhị_Lý_Đầu được Từ Húc_Sinh phát_hiện vào năm 1959 đây là di_chỉ lớn nhất có liên_hệ với văn_hoá Nhị_Lý_Đầu với các toà cung_điện và xưởng luyện đồng Nhị_Lý_Đầu là nơi duy_nhất sản_xuất bình tế bằng đồng_thanh vào đương_thời Đô_thị nằm ven sông Y một chi_lưu của sông Lạc đổ vào Hoàng_Hà_Đô thị có kích_thước 2 4 km 1 9 km tuy_nhiên do lũ_lụt tàn_phá nên chỉ còn lại Văn_hoá Nhị_Lý_Đầu được chia thành 4 thời_kỳ mỗi thời_kỳ kéo_dài khoảng 1 thế_kỷ Trong thời_kỳ thứ nhất với diện_tích Nhị_Lý_Đầu phát_triển nhanh_chóng trở_thành một trung_tâm khu_vực song chưa phải là nền văn_minh đô_thị Đô_thị_hoá bắt_đầu trong thời_kỳ thứ 2 với diện_tích mở_rộng lên Một khu_vực cung_điện rộng được bốn con đường phân_định Nó bao_gồm Cung_điện số 3 có kích_thước 150x50 m gồm ba sân dọc theo một trục dài 150 mét và Cung_điện số 5 Một xưởng đúc đồng được thiết_lập ờ phía nam tổ_hợp cung_điện Khu đô_thị đạt đến đỉnh_cao vào thời_kỳ thứ 3 có_thể có 18 000 30 000 cư_dân Tổ_hợp cung_điện được bao quanh bằng một bức tường đắp bằng đất dày 2 mét các Cung_điện 1 7 8 9 được xây_dựng Các cung_điện 3 và 5 bị bỏ và bị thay_thế bằng 4200 m² Cung số 2 và Cung số 4 Sơ_đồ móng cung_điện và Đại_Môn của Nhị_Lý_Đầu tiền_thân của Ngọ_Môn tại các cung_điện Trung_Hoa sau_này được định_vị đông_tây nam bắc khá chuẩn sai_số chỉ 5 độ góc chứng_tỏ người thời đó đã nắm khá vững thiên_văn có niên lịch và sử_dụng đồng_hồ_mặt_trời đo thời_gian Thời_kỳ thứ 4 trước_đây được xem là thời_kỳ suy_giảm song các khai_quật gần đây thể_hiện rằng việc xây_dựng vẫn tiếp_tục Cung_điện số 6 được xây_dựng như một phần mở_rộng của Cung_điện số 2 các Cung_điện số 10 và 11 được xây_dựng Thời_kỳ thứ 5 gối lên hạ kỳ của văn_hoá Nhị_Lý_Cương 1600 1450 TCN Khoảng 1600 TCN một khu đô_thị có tường_bao bọc được xây_dựng tại Yển_Sư cách Nhị_Lý_Đầu khoảng 6 km về phía đông bắc Việc sản_xuất đồ bằng đồng và các mặt_hàng tinh_hoa khác chấm_dứt vào cuối thời_kỳ thứ 4 đồng_thời với việc khu đô_thị ở Trịnh_Châu thuộc văn_hoá Nhị_Lý_Cương được hình_thành cách đó về phía đông Không có bằng_chứng sự phá_huỷ là do hoả_hoạn hoặc chiến_tranh song vào thượng kỳ văn_hoá Nhị_Lý_Cương 1450 1300 BCE tất_cả các cung_điện bị bỏ_hoang và Nhị_Lý_Đầu suy_giảm thành một thôn rộng Liên_quan với các ghi_chép cổ Một mục_tiêu chính của ngành khảo_cổ_học Trung_Quốc là tìm_kiếm thủ_đô của các triều_đại Hạ và Thương vốn được mô_tả trong các thư_tịch cổ là nằm ở thung_lũng Hoàng_Hà_Những điều này được ghi_chép trong các thư_tịch rất lâu sau đó như Trúc thư kỷ niên khoảng 300 TCN và Sử_ký thế_kỷ 1 TCN và tính lịch_sử của chúng đặc_biệt là phần liên_quan đến triều Hạ bị nhiều học_giả nghi_ngờ Việc phát_hiện ra giáp cốt văn ở Ân_Khư thuộc An_Dương khẳng_định rằng đây là kinh_đô cuối_cùng của triều Thương song những chứng_cứ như_vậy không được tìm thấy trong các di_chỉ có niên_đại trước đó Khi Từ Húc_Sinh lần đầu phát_hiện ra di_chỉ Nhị_Lý_Đầu ông khẳng_định đó là Bạc thủ_đô đầu_tiên của triều Thương dưới thời vua Thang trong thư_tịch cổ Từ cuối thập_niên 1970 giới khảo_cổ_học Trung_Quốc tập_trung vào nghiên_cứu mối liên_hệ giữa văn_hoá Nhị_Lý_Đầu và triều Hạ_Việc triều Thương lật_đổ triều Hạ trong thư_tịch cổ được các tác_giả khác nhau xác_định tương_ứng với mốc kết_thúc của mỗi_một trong số 4 thời_kỳ Hạ_Thương_Chu đoạn đại công_trình xác_định toàn_bộ bốn thời_kỳ của văn_hoá Nhị_Lý_Đầu là văn_hoá triều Hạ và việc xây_dựng thành Yển_Sư có tường_bao bọc là mốc triều Thương thành_lập Các học_giả khác đặc_biệt là ở bên ngoài Trung_Quốc chỉ ra việc thiếu một bằng_chứng vững_chắc cho nhận_định như_vậy và cho rằng sự tập_trung vào ghi_chép sử_học của khảo_cổ_học Trung_Quốc là sự hạn_chế thái_quá Đọc thêm BULLET Fairbank_John_King and Merle_Goldman 1992 China_A_New_History Second_Enlarged_Edition 2006 Cambridge_MA_London_The Belknap_Press of Harvard_University_Press_ISBN 0 674 01828 1 Liên_kết ngoài BULLET Bronze_Age_China_The Golden_Age of Chinese_Archaeology_Exhibition brochure National_Gallery of Art
Văn_hoá Nhị_Lý_Đầu