Tần_Tuyên thái_hậu Tần_Tuyên_Thái hậu chữ Hán_秦宣太后 348 TCN 265 TCN cũng gọi Mị_Thái hậu 羋太后 hay Tuyên_Thái hậu 宣太后 là một Thái_hậu nước Tần thời Chiến_Quốc trong lịch_sử Trung_Quốc Bà là phi_tần của Tần_Huệ_Văn vương Doanh_Tứ và là mẫu_thân của Tần_Chiêu_Tương vương Doanh_Tắc_Bà thọ tới 83 tuổi nhiếp_chính cùng Tần_Chiêu_Tương_Vương 35 năm Trong lịch_sử Trung_Quốc Tuyên_Thái hậu là người phụ_nữ đầu_tiên lấy thân_phận mẹ của Vua mà tiến_hành nhiếp_chính một_cách công_khai Tước_hiệu Thái_hậu bắt_đầu xuất_hiện cũng từ bà truyền_thống Thái_hậu chuyên_quyền cũng bắt_đầu từ thời_kỳ bà nắm quyền Xuất_thân Tiểu_sử của bà được ghi lại không nhiều chỉ biết bà mang họ Mị thuộc dòng_dõi công thất nước Sở không rõ là con_cái nhà ai Bà làm phi_tần của Tần_Huệ_Văn vương có hiệu là Bát_Tử nên còn được gọi là Mị_Bát_Tử_芈八子 Không rõ thời_gian bà xuất_hiện cũng như khoảng thời_gian bà trở_thành phi thiếp của Tần_Huệ_Văn vương Năm 325 TCN Mị_Bát_Tử sinh_hạ công_tử Doanh_Tắc tức Tần_Chiêu_Tương vương Sau đó bà sinh tiếp hai con trai là tức Cao_Lăng quân 高陵君 cùng tức Kinh_Dương quân 泾阳君_Năm thứ 14 311 TCN Tần_Huệ_Văn vương qua_đời Thái_tử Đãng kế_thừa ngôi_vị tức_là Tần_Vũ vương Tuy_nhiên Tần_Vũ vương chỉ ở ngôi được 4 năm thì chết vì tai_nạn Cửu_Đỉnh_Tần_Vũ vương có vợ là tông thất nước Nguỵ nhưng không có con trai Các em_trai của Tần_Vũ vương tranh_đoạt Vương vị đứng đầu là Lúc đó Triệu_Vũ_Linh vương vì muốn can_thiệp nội_bộ nước Tần đem Doanh_Tắc cùng mẹ từ_vị thế con_tin ở nước Yên trở về Công_tử Doanh_Tắc lên_ngôi tức Tần_Chiêu_Tương vương Mẹ là Mị thị được tôn làm Tuyên_Thái hậu 宣太后_Tần quốc Thái_hậu Năm Chiêu_Tương vương thứ 2 305 TCN Công_tử Tráng liên_hợp đại_thần và các công_tử khác nổi_loạn Thái_hậu Mị_Bát_Tử và em_trai cùng mẹ Nguỵ_Nhiễm bình_định nổi_loạn xử_tử Tần_Huệ_Văn hậu Công_tử Ung cùng Công_tử Tráng_Bà cũng cho đuổi Tần_Vũ_Vương hậu về lại nước Nguỵ lần_lượt diệt_trừ các Công_tử bất_hoà với Chiêu_Tương vương Vì Chiêu_Tương vương còn nhỏ_tuổi bà đứng ra phụ_trách triều_chính với sự phụ_chính của Nguỵ_Nhiễm Sau khi lên nắm quyền chính Mị_Thái hậu trọng_dụng em_trai cùng mẹ là Nguỵ_Nhiễm phong làm Thừa_tướng tước Nhương hầu 穰侯 em_trai cùng cha là Mị_Nhung_羋戎 được phong làm Hoa_Dương quân 華陽君 còn hai người con khác của bà là Công_tử Thị và Công_tử Khôi cũng được phong Kinh_Dương quân và Cao_Lăng quân gọi là Tứ_quý 四貴 nắm nhiều quyền_lực lấn_át Chiêu_Tương vương Căn_cứ Chiến_Quốc sách ghi lại vào năm 307 TCN Sở Hoài vương đánh nước Hàn vây đất Ung_Chiến sự kéo_dài suốt năm_tháng Hàn_Tương vương sai Công_Tôn_Muội đến nước Tần cầu_viện Lúc đầu Mị_Bát_Tử cử quân giúp nhưng chưa tiến_quân Hàn vương lại phải nhờ Thượng_Cận tới xin Mị_Bát_Tử nhớ tới quê_hương mình là nước Sở bèn lựa lời từ_tạ không giúp Vua_Hàn lại sai Trương_Thuý đến cầu_cứu lần nữa Trương_Thuý nhờ Thừa_tướng Cam_Mậu mới mượn được binh Quân Sở rút_lui Năm thứ 20 287 TCN khi ấy 5 nước gồm Tề_Triệu_Nguỵ_Hàn và Sở hợp tung chống Tần nhưng chỉ tới Thành Cao thì rút_lui Sau lần hợp tung đó Tần_Chiêu_Tương vương thấy thế_lực các chư_hầu còn mạnh muốn cho Công_tử nước Hàn là Thành Dương quân đang ở Tần làm tướng_quốc hai nước Nguỵ_Hàn nhưng hai nước không đồng_ý Mị_Bát_Tử lại nhờ Nguỵ_Nhiễm kiến_nghị vua Tần không nên dùng Thành Dương quân vì sẽ làm ảnh_hưởng đến quan_hệ với Nguỵ_Hàn_Nước_Nghĩa Cừ là một bộ_lạc Nhung_Địch ở phía bắc nước Tần thường_xuyên xảy ra chiến_tranh với Tần_Dưới thời Tần_Huệ_Văn vương năm thứ 7 331 TCN Nghĩa Cừ phát_sinh nội_loạn Tần_Huệ_Văn vương phái binh đi bình_định Sang năm thứ 11 327 TCN Tần_Huệ_Văn vương thiết_lập huyện đất ở Nghĩa Cừ_Vua của tộc Nghĩa Cừ gọi Nghĩa Cừ vương đành phải xưng thần với Tần quốc Sau đó trải qua nhiều xung_đột chính_trị về đất_đai Tần_Huệ_Văn vương cùng Nghĩa Cừ giao_tranh rất nhiều và Nghĩa Cừ đối_với nước Tần vẫn là đối_thủ chính_trị không ổn_định Năm Chiêu_Tương vương đầu_tiên 306 TCN Nghĩa Cừ vương_triều_kiến Tần_Chiêu_Tương vương nhân_dịp Tân_vương kế_vị Mị_Thái hậu đã cùng Nghĩa Cừ vương đem_lòng tư_thông sinh ra hai con trai Sau đó Chiêu_Tương vương lại cùng Thái_hậu lên kế_hoạch tiêu_diệt Nghĩa Cừ_Năm thứ 35 272 TCN Mị_Thái hậu dụ_dỗ Nghĩa Cừ vương vào cung sát_hại ở Cam_Tuyền cung 甘泉宫_Nhân đó Tần_Chiêu_Tương vương sai quân đánh và tiêu_diệt Nghĩa Cừ lấy đất Nghĩa Cừ lập ra ba quận Lũng_Tây_Bắc_Địa Thượng quận Đánh_giá về chuyện này các sử_gia hiện_đại cho rằng Mị_Bát_Tử hi_sinh bản_thân dùng kế mỹ_nhân quyến_rũ Nghĩa Cừ vương cùng ông ta sinh_hạ hai con chỉ vì muốn tiêu_diệt thế_lực của nước Nghĩa Cừ giành được đất_đai Thực_tế thế_lực của Nghĩa Cừ giống Hung_Nô đối_với nhà Hán về sau luôn ở thế giằng_co Mị_Bát_Tử dùng chuyện tình_cảm có_thể dẹp bỏ chướng_ngại mà cả Huệ_Văn vương cũng không làm được dĩ_nhiên được đánh_giá cao Bị tước quyền_lực Năm Tần_Chiêu_Tương vương thứ 36 271 TCN người nước Nguỵ là Phạm_Thư đến Tần được trọng_dụng Phạm_Thư tâu với Tần_Chiêu_Tương vương rằng Người bên ngoài chỉ nghe nước Tần có Thái_hậu Nhương hầu Hoa_Dương_Cao_Lăng và Kinh_Dương chẳng bao_giờ nghe đến Tần vương Tần_Chiêu_Tương vương nghe mà bực_mình phế quyền_lực của Mị_Thái hậu ép_buộc Nhương hầu về phong ấp đuổi Hoa_Dương quân Cao_Lăng quân và Kính_Dương quân ra biên_cương Năm thứ 42 265 TCN Thái_hậu Mị thị ngày_càng già lâm_bệnh nặng Sau khi bị giam Thái_hậu có tình nhân trẻ là Khi Thái_hậu hấp_hối liền muốn cho Sửu_Phu tuẫn_táng theo mình Nghe ý của Thái_hậu mà Sửu_Phu sợ_hãi nhờ Dung_Nhuế đến thuyết_phục bà bãi lệnh tuẫn_táng Tháng 7 năm đó bà qua_đời Thi_hài của bà được chôn_cất ở Dương_Ly_Sơn_陽酈山 nay thuộc khu_vực Lâm_Đồng Tây_An của tỉnh Thiểm_Tây_Sử sách ghi_nhận bà hoạt_động từ khi sinh Tần_Chiêu_Tương vương năm 324 TCN đến lúc mất là tổng_cộng là 59 năm không rõ bao_nhiêu tuổi Tương_quan Sách Sự_vật khởi_nguyên 事物紀原 của Cao_Thừa_高承 thời nhà Tống_Sử ký Tần bản kỷ viết Chiêu vương mẫu Mị thị hiệu Tuyên_Thái hậu Từ đó Vương mẫu đều gọi như_vậy 史記秦本紀_曰_昭王母羋氏_號宣太后 王母於是始以為稱_Trong các thư_tịch đương_thời chỉ đến khi Mị_Bát_Tử xuất_hiện thì mới có tôn_xưng Thái_hậu cho_nên nhiều lý_giải cho rằng bà là người đầu_tiên trong lịch_sử có danh_xưng này Bản_thân Tuyên_Thái hậu cũng là vị nữ_chúa đầu_tiên trong lịch_sử các nước Hán quyển thực_hiện can chính từ hậu_cung là tiền_đề và hình_tượng lớn trước cả Lữ hậu Võ_Tắc_Thiên hay Từ Hi_Thái hậu Danh_xưng Thái_hậu do duyên cố của Tuyên_Thái hậu mà bắt_đầu về sau đều dùng để gọi các mẫu_hậu của vua_chúa trở_thành một trong những danh_vị quyền_lực nhất trong văn_hoá Đông_Á_Có một học_giả tên Trần_Cảnh_Nguyên_陈景元 đưa ra giả_thuyết chính Tuyên_Thái hậu là chủ_nhân của các Đội quân đất_nung nổi_tiếng trong lăng_mộ của Tần_Thuỷ_Hoàng_Giả thuyết này dựa vào việc trên các tượng đất_nung có những văn_tự kỳ_dị được ông phiên ra là Tỳ_脾_Theo những luận_cứ không rõ_ràng của mình Trần_Cảnh_Nguyên đưa ra sự liên_hệ của chữ này với chữ Nguyệt_Mị_月芈 có liên_hệ với chữ Mị_Nguyệt_芈月 được khắc trên các miếng ngói của di_chỉ cung A Phòng Luận_điểm này của Trần_Cảnh_Nguyên rất thiếu cơ_sở không rõ_ràng và bị giới học_giả cùng khảo_cổ phản_bác Tuy_nhiên dường_như tác_giả tiểu_thuyết Mị_Nguyệt truyện 芈月传 là Tưởng_Thắng_Nam dựa vào những chi_tiết này để sáng_tác hư_cấu_hoá Tuyên_Thái hậu xây_dựng nên câu_chuyện trong tiểu_thuyết Theo câu_chuyện của Mị_Nguyệt truyện Tuyên_Thái hậu tên Mị_Nguyệt là công_chúa nước Sở con gái Sở Uy vương đi theo chị cả Mị_Xu đến nước Tần nhân_vật Mị_Xu là hư_cấu_hoá từ Tần_Huệ_Văn hậu Gia_quyến BULLET Chồng Tần_Huệ_Văn vương Doanh_Tứ_BULLET_Tình nhân BULLET 1 Nghĩa Cừ vương 義渠王 không rõ họ tên vua của tộc Nghĩa Cừ_BULLET 2 Nguỵ_Sửu_Phu_魏丑夫 người nước Tần_BULLET_Em trai BULLET 1 Nguỵ_Nhiễm tước Nhương hầu 穰侯_BULLET 2 Mị_Nhung tước Hoa_Dương quân 華陽君_BULLET_Con cái BULLET 1 Tần_Chiêu_Tương vương Doanh_Tắc_BULLET 2 Doanh_Thị_嬴巿 tước Cao_Lăng quân 高陵君_BULLET 3 Doanh_Khôi_嬴悝 tước Kinh_Dương quân 涇暘君_BULLET 4 Hai người con với Nghĩa Cừ vương Trong văn_học và điện_ảnh Trong Đông_Chu liệt quốc Nhân_vật Tuyên_Thái hậu xuất_hiện trong hồi 97 tiểu_thuyết Đông_Chu liệt quốc của Phùng_Mộng_Long_Đông Chu liệt quốc không nói đến phần_lớn sự_nghiệp chính_trị của bà chỉ ghi lại sự_việc Phạm_Thư đến thuyết_phục Tần_Chiêu_Tương vương bãi_bỏ quyền_lực của bà Vua_Tần bèn đày bà vào thâm_cung không cho tham_gia chính sự Xem thêm BULLET Tần_Huệ_Văn vương BULLET Tần_Chiêu_Tương vương BULLET Nguỵ_Nhiễm_BULLET_Phạm Thư BULLET Tần_Huệ_Văn hậu Tham_khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên các thiên BULLET Tần bản kỉ BULLET Nhương hầu liệt_truyện BULLET Triệu thế_gia BULLET Phạm_Thư_Thái_Trạch liệt_truyện BULLET Hậu_Hán thư quyển 87 Tây_Khương truyện BULLET Chiến_Quốc sách quyển 4 Tần sách BULLET Cát_Kiếm_Hùng chủ_biên 2006 Bước thịnh_suy của các triều_đại phong_kiến Trung_Quốc tập 1 Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Lê_Đông_Phương_Vương_Tử_Kim 2007 Kể chuyện Tần_Hán_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng
Tần_Tuyên thái_hậu