Gordianus_III_Gordianus_III 225 244 là Hoàng_đế La_Mã từ năm 238 đến 244 Ở tuổi 13 cậu trở_thành vị hoàng_đế La_Mã hợp_pháp trẻ nhất cầm_quyền xuyên suốt sự tồn_tại của Đế_quốc La_Mã thống_nhất Gordianus là con trai của Antonia_Gordiana và một Nguyên_lão nghị_viên vô_danh đã mất từ trước năm 238 Antonia_Gordiana chính là con gái của Hoàng_đế Gordianus I và em_gái của Hoàng_đế Gordianus_II_Có rất ít thông_tin biết được về thuở thiếu_thời của cậu trước khi lên_ngôi Ngay khi lên_ngôi cậu đã lấy cái tên của ông ngoại mình làm đế hiệu là Gordianus_III vào năm 238 Nắm quyền Sau cái chết của Hoàng_đế Alexander_Severus ở Moguntiacum nay là Mainz thủ_đô của tỉnh Hạ_Germania thuộc La_Mã_Maximinus_Thrax liền tự_xưng đế bất_chấp sự phản_đối mạnh_mẽ của Viện Nguyên_lão và phần_lớn dân_chúng Để đáp lại những gì mà Roma coi là một cuộc nổi_loạn ông và chú của Gordianus tức Gordianus I và II cùng tuyên_bố là đồng hoàng_đế ở tỉnh châu_Phi thuộc La_Mã_Cuộc nổi_dậy của họ đã bị Cappellianus thống_đốc Numidia và là một người ủng_hộ trung_thành của Maximinus_Thrax đàn_áp chỉ trong vòng một tháng Gordianus_Già chết nhưng dư_luận lại lưu_giữ về ký_ức của họ như những người yêu chuộng hoà_bình và đam_mê văn_học chỉ là nạn_nhân chịu sự đàn_áp của Maximinus_Trong khi đó Maximinus đang trên đường hành_quân về Roma và Viện Nguyên_lão đã bầu_chọn Pupienus và Balbinus làm_đồng hoàng_đế Những Nguyên_lão nghị_viên này không phải là người được tin_cậy và dân_chúng thành Roma vẫn còn bị sốc bởi số_phận của vị hoàng_đế cao_tuổi Gordianus I vì_vậy mà Viện Nguyên_lão đã quyết_định chọn cậu bé Gordianus và đổi tên cậu thành Marcus_Antonius_Gordianus giống như ông ngoại mình rồi phong làm Caesar và được quyền kế_thừa ngôi_vị hoàng_đế Pupienus và Balbinus dẫn đại_quân đánh_bại Maximinus chủ_yếu là do sự đào_tẩu của nhiều quân_đoàn đặc_biệt là II Parthica về sau đã ám_sát Maximinus_Nhưng sự trị_vì chung của họ kết_cuộc cũng sụp_đổ từ khi bắt_đầu với các cuộc nổi_loạn của quần_chúng nhân_dân bất_mãn quân_sự và một ngọn lửa khổng_lồ bất_chợt thiêu rụi thành Roma vào tháng 6 năm 238 Ngày 29 tháng 7 cùng năm Pupienus và Balbinus đã bị Cấm_vệ quân Praetorian_Guard giết chết và Gordianus nghiễm_nhiên trở_thành vị hoàng_đế duy_nhất trên toàn đế_chế Trị_vì Do tuổi_tác của Gordianus triều_đình đã phải trao lại quyền cho các gia_đình quý_tộc những người kiểm_soát công_việc của Roma thông_qua Viện Nguyên_lão Năm 240 Sabinianus nổi_loạn ở tỉnh châu_Phi nhưng tình_hình đã nhanh_chóng được kiểm_soát Năm 241 Gordianus kết_hôn với Furia_Sabinia_Tranquillina con gái của viên pháp quan thái_thú mới được bổ_nhiệm Timesitheus Là người đứng đầu đội Cấm_vệ quân Praetorian_Guard và cha vợ của Hoàng_đế Timesitheus nhanh_chóng trở_thành nhà_lãnh_đạo trên thực_tế của Đế_quốc La_Mã_Vào thế_kỷ thứ ba các vùng biên_giới La_Mã đã lực_bất_tòng_tâm trong việc phòng_ngừa các bộ_tộc German tràn qua sông Rhine và sông Danube ở phía Đông thì vương_quốc Sassanid còn vượt qua sông Euphrates nhằm gia_tăng các cuộc tấn_công của riêng mình Khi người Ba Tư dưới quyền Shapur I xâm_chiếm Mesopotamia vị hoàng_đế trẻ tuổi đã cho mở_cửa đền thờ thần Janus lần cuối_cùng trong lịch_sử La_Mã và gửi đại_quân tiến về phía Đông_Quân_Sassanid bị đẩy_lùi trên sông Euphrates và đại_bại trong trận Resaena năm 243 Chiến_dịch này xem như thành_công và Gordianus liền gia_nhập quân_đội dự_tính mở một cuộc xâm_lược vào lãnh_thổ của đối_phương khi cha vợ của ông qua_đời mà không rõ nguyên_nhân Thiếu_Timesitheus chiến_dịch và việc bảo_vệ Hoàng_đế có nguy_cơ rủi_ro cao Marcus_Julius_Philippus còn được gọi là Philip_Ả_Rập vào lúc này được bổ_nhiệm làm pháp quan thái_thú mới thay_thế Timesitheus và chiến_dịch được tiếp_tục tiến_hành Vào đầu năm 244 người Ba Tư bắt_đầu phản_công Các nguồn tài_liệu của Ba Tư cho rằng một trận chiến giữa hai bên đã xảy ra trận Misiche gần Fallujah thuộc Iraq ngày_nay và dẫn đến một thất_bại thảm_hại của quân La_Mã khiến hoàng_đế Gordianus_III tử_trận Các nguồn tài_liệu La_Mã lại không đề_cập đến cuộc_chiến này và cho rằng Gordian đã mất từ lâu trên thượng_nguồn sông Euphrates_Dù các nguồn sử_liệu cổ_đại thường mô_tả Philip người kế_vị Gordianus làm hoàng_đế đã ra_tay sát_hại Gordianus tại Zaitha_Qalat es Salihiyah nguyên_nhân cái chết của Gordianus cho đến nay vẫn còn mơ_hồ Vị hoàng_đế trẻ tuổi và bản_chất tốt_đẹp của Gordianus cùng với cái chết của ông ngoại và chú_mình cùng số_phận bi_thảm của cậu dưới bàn_tay của kẻ_cướp ngôi khác mang lại cho ông sự kính_trọng lâu_dài của người La_Mã_Bất chấp sự phản_đối của Hoàng_đế mới Gordianus đã được Viện Nguyên_lão phong thần sau khi cậu qua_đời để xoa_dịu người_dân và tránh bạo_loạn xảy ra Chú_thích BULLET Meckler_Michael_Gordian_III 238 244 A D De_Imperatoribus_Romanis_BULLET Ammianus_Marcellinus_The_Later Roman_Empire AD354 378 23 5 7 Tham_khảo Katrin_Herrmann_Gordian_III Kaiser einer Umbruchszeit_Speyer 2013 ISBN 978 3 939526 20 9
Gordianus_III