Bắc_Nguỵ_Hiến_Văn Đế_Bắc_Nguỵ_Hiến Văn_Đế chữ Hán_北魏獻文帝 454 476 tên_huý là Thác_Bạt_Hoằng là hoàng_đế thứ_sáu của triều_đại Bắc_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Năm 471 ông trở_thành Thái_thượng_hoàng nhưng vẫn tiếp_tục nắm giữ quyền_lực cho đến khi qua_đời vào năm 476 Ông bị chính mẹ nuôi của mình là Phùng thái_hậu sát_hại do ông đã xử_tử một người_tình của bà Thân_thế Thác_Bạt_Hoằng sinh năm 454 ông là con trai cả của Văn_Thành_Đế_Thác Bạt_Tuấn_Mẹ ông là Lý quý_nhân trước đó bị bắt trong chiến_tranh và trở_thành một thê_thiếp của Vĩnh_Xương vương Thác_Bạt_Nhân_拓拔仁 một người họ_hàng xa của Văn_Thành_Đế_Thác Bạt_Nhân bị xử_tử năm 453 do bị buộc_tội phạm_pháp Sau cái chết của Thác_Bạt_Nhân_Lý quý_nhân bị bắt đưa vào cung rồi trở_thành phi_tần của Văn_Thành_Đế_Năm 456 Văn_Thành_Đế lập Thác_Bạt_Hoằng làm Hoàng_thái_tử Theo truyền_thống của hoàng_tộc Bắc_Nguỵ_Lý quý_nhân bị ép tự_vẫn Trì vì Ất_Phất_Hồn nhiếp_chính Năm 465 Văn_Thành_Đế qua_đời Thái_tử Hoằng kế_vị năm 11 tuổi tức Hiến_Văn_Đế_Hiếu Văn_Đế tôn đích_mẫu là Phùng hoàng_hậu của Văn_Thành_Đế làm Hoàng_thái_hậu truy_phong sinh mẫu Lý quý_nhân Văn_Thành_Nguyên hoàng_hậu Quyền_lực triều_đình nhanh_chóng rơi vào tay viên quan Ất_Phất_Hồn_乙弗渾 kẻ chuyên_quyền và giết_hại nhiều quan_viên khác bao_gồm Dương_Bảo_Bình_楊保平 Giả_Ái_Nhân_賈愛仁 Trương_Thiên_Độ_張天度 Khâu_Mục_Lăng_Đa Hầu_丘穆陵多侯_Thác_Bạt Uất_拓拔郁 và cả tư_đồ dưới thời Văn_Thành_Đế là Bộ Lục_Cô_Li_步六孤麗 Tuy_nhiên năm 466 Phùng thái_hậu tiến_hành chính_biến Ất_Phất_Hồn bị bắt và xử_tử Thái_hậu chính_thức lâm triều nhiếp_chính Dưới thời Phùng thái_hậu nhiếp_chính Phùng thái_hậu đã nhận được sự giúp_đỡ của Giả_Tú_賈秀_Cao_Doãn_高允 và Cao_Lư_高閭 trong việc nhiếp_chính Sau đó bà cũng đưa huynh_trưởng của mình là Phùng_Hi_馮熙 vào nhóm đưa ra quyết_định Ngay sau đó Phùng thái_hậu được trao cho một cơ_hội lớn mở_rộng cương_vực Bắc_Nguỵ vì vào năm 466 triều_đại kình_địch là Lưu_Tống ở phía Nam xảy ra một cuộc đấu_tranh giành quyền kế_vị sau khi Hoàng_đế Lưu_Tử_Nghiệp bị ám_sát năm 465 Lưu_Úc thúc_phụ của Lưu_Tử_Nghiệp xưng Đế ở kinh_thành Kiến_Khang tức Lưu_Tống_Minh_Đế còn em_trai của Lưu_Tử_Nghiệp là Tấn_An vương Lưu_Tử_Huân_劉子勛 lại xưng_đế vào đầu năm 466 tại Tầm_Dương_尋陽 nay thuộc Cửu_Giang_Giang_Tây Sau khi quân của Lưu_Tống_Minh_Đế đánh_bại và giết chết Lưu_Tử_Huân vào mùa thu năm 466 tướng Lưu_Tống_Tiết_An Đô_薛安都 thứ_sử Từ Châu_徐州 nay là bắc_bộ Giang_Tô và bắc_bộ An_Huy là người ban_đầu đã đứng về phía Lưu_Tử_Huân e_ngại bị Minh_Đế trừng_phạt do_đó ông quyết_định đầu_hàng Bắc_Nguỵ Sau đó thứ_sử Duyện_Châu_兗州 nay là tây bộ Sơn_Đông_Tất_Chúng Kính_畢眾敬 và thái_thú quận Nhữ_Nam_汝南 nay gần tương_ứng với Trú_Mã_Điếm_Hà_Nam_Thường_Trân_Kì 常珍奇 đã làm theo Tiết_An_Đô_Phùng thái_hậu cử tướng Uất_Trì_Nguyên_尉遲元 đến tiếp_nhận sự đầu_hàng của các tướng Lưu_Tống_Để bảo_vệ khu_vực phía bắc Hoài_Hà_Uất_Trì Nguyên sau đó đánh_bại hai nỗ_lực của Minh_Đế nhằm tái_chiếm các châu quận này Thái_hậu cũng cử tướng Mộ_Dung_Bạch_Diệu 慕容白曜 chiếm đánh Thanh châu 青州 nay là trung_bộ và đông bộ Sơn_Đông và Ký châu 冀州 nay là tây bắc_bộ Sơn_Đông là hai châu bị tách khỏi phần còn lại của Lưu_Tống sau vụ đầu_hàng của Tiết_An_Đô_Năm 469 cả hai châu đều rơi vào tay Bắc_Nguỵ và tất_cả các khu_vực phía bắc của Hoài_Hà đã trở_thành lãnh_thổ Bắc_Nguỵ_Năm 467 thiếp của Hiến_Văn_Đế là Lý phu_nhân con gái của Nam quận vương Lý_Huệ_李惠 cậu của Hiến_Văn_Đế đã sinh cho ông Hoàng trưởng tử Thác_Bạt_Hoành_Phùng thái_hậu đích_thân nuôi_dưỡng hoàng_tôn nhỏ_tuổi từ đó bà chấm_dứt việc nhiếp_chính và trao_trả quyền_lực cho Hiến_Văn_Đế khi này 13 tuổi Sau khi nắm quyền Với vai_trò Hoàng_đế Hiến_Văn_Đế được mô_tả là mẫn_cán và áp_dụng các hình_phạt cũng như khen_thưởng thích_đáng đặc_biệt là việc thúc_đẩy các quan trở_nên trung_thực giáng chức những kẻ tham_nhũng Từ khi triều_đại của Hiến_Văn_Đế bắt_đầu các quan thần Bắc_Nguỵ cũng được ca_ngợi bởi tính trung_thực Hiến_Văn_Đế nghiên_cứu rất nhiều về tôn_giáo và triết_lý bao_gồm cả Đạo_giáo và Phật_giáo Năm 469 Hiến_Văn_Đế lập Thác_Bạt_Hoành làm Thái_tử Sinh mẫu của Thái_tử Hoành là Lý phu_nhân cũng chết cùng năm Hầu_hết các sử_gia chắc_chắn rằng bà bị buộc tự_vẫn theo đúng quy_định của hoàng_tộc Bắc_Nguỵ_Năm 470 Hiến_Văn_Đế không vui trước việc Mộ_Dung_Bạch_Diệu xu_nịnh Ất_Phất_Hồn vào lúc Phất_Hồn đang nhiếp_chính ông vu_cáo Mộ_Dung_Bạch_Diệu tội phản_nghịch và ban chết cho ông cùng con trai là Mộ_Dung_Như_Ý 慕容如意_Cùng năm đó xảy ra một sự_kiện làm tổn_hại tình mẫu_tử giữa ông và Phùng thái_hậu Thái_hậu thường_xuyên tư_thông với một viên quan tên Lý_Dịch 李奕_Lý_Dịch có một huynh_đệ là Lý_Phu_李敷_Năm 470 người bạn thân của Lý_Phu là Lý_Hân_李訢 bị buộc_tội tham_ô Hiến_Văn_Đế biết rõ cáo_trạng này mặc_dù Lý_Phu cố giữ kín các tấu chương Ông cũng biết mối quan_hệ của mẹ nuôi và Lý_Dịch mặc_dù phản_đối nhưng không có cách nào để chống lại Nhân việc Lý_Hân có tội Hiến_Văn_Đế phán Lý_Hân tội chết đồng_thời nói với Lý_Hân rằng nếu ông có_thể khai các tội mà Lý_Phu và Lý_Dịch phạm phải thì sẽ được tha Sau một hồi do_dự Lý_Hân đã khai và một người khác là Phạm_Phiêu_范標 cũng khai giống như_vậy Hiến_Văn_Đế dựa vào đó xử_tử cả Lý_Phu và Lý_Dịch Sau sự_kiện này Phùng thái_hậu ôm hận với Hiến_Văn_Đế_Năm 471 do hứng_thú với triết_lý Hiến_Văn_Đế định rời khỏi ngai_vàng để_dành nhiều thời_gian cho việc nghiên_cứu Ông có ý_định truyền nôi cho thúc_phụ là Kinh_Triệu vương Thác_Bạt_Tử_Thôi 拓拔子推 người được đánh_giá cao bởi tất_cả đại_thần Ông triệu_tập quần_thần để thảo_luận vấn_đề Phần_lớn các quan phản_đối đề_nghị của Hiến_Văn_Đế và họ cho rằng nếu Hiến_Văn_Đế muốn tức_vị nhường ngôi thì nên để Thái_tử Hoành kế_vị Do_vậy Hiến_Văn_Đế làm theo và vị Thái_tử 4 tuổi Thác_Bạt_Hoành đã lên_ngôi trở_thành Hiếu_Văn_Đế_Bản thân Hiến_Văn_Đế lấy tước_hiệu là Thái_thượng_hoàng đế Trở_thành Thái_thượng_hoàng Tuy_nhiên với vai_trò là Thái_thượng_hoàng Hiến_Văn_Đế vẫn tiếp_tục kiểm_soát triều_chính và tất_cả các công_việc quan_trọng đều phải trình lên cho ông Ông dành nhiều thời_gian cho các vấn_đề luật_pháp hình_sự và trong thời_gian này các vụ án nói_chung được quan_tâm nhiều hơn và mặc_dù việc thụ_lý mất khá nhiều thời_gian song kết_quả được cho là xác_đáng hơn trước Năm 476 Phùng thái_hậu vẫn ghi hận chuyện Hiến_Văn_Đế giết người_tình của bà nên đã sát_hại ông Hầu_hết các sử_gia bao_gồm cả Tư_Mã Quang cho rằng bà đã đầu_độc Hiến_Văn_Đế song một phiên_bản khác lại chỉ ra rằng Phùng thái_hậu là sát_thủ khi Hiến_Văn_Đế đến cung để thỉnh an bà bà đã bắt và làm ông ngạt thở Phùng thái_hậu tiếp_tục nhiếp_chính cho Tiểu hoàng_đế Gia_đình Hậu phi BULLET Phu_nhân Lý thị sau truy tôn Hoàng_hậu BULLET Chiêu nghi Phong thị BULLET Quý_nhân Hàn thị BULLET Quý_nhân Phan thị BULLET Tiêu_phòng Mạnh thị BULLET Tiêu_phòng Cao thị Con_cái BULLET Hiếu_Văn_Đế_Nguyên_Hoành_元宏_Lý phu_nhân sinh BULLET Hàm_Dương_vương Nguyên Hi_元禧_Phong chiêu nghi sinh BULLET Triệu quận Linh vương Nguyên Cán_元幹_Hàn quý_nhân sinh BULLET Cao_Dương_Văn_Mục vương Nguyên Ung_元雍_Hàn quý_nhân sinh BULLET Quảng_Lăng_Huệ_Vương Nguyên_Vũ_元羽_Mạnh tiêu_phòng sinh BULLET Bành_Thành_Vũ_Tuyên vương Nguyên Hiệp_元勰_Phan quý_nhân sinh BULLET Bắc_Hải_Bình_Vương Nguyên_Tường_元詳_Cao tiêu_phòng sinh BULLET Thường_Sơn công_chúa BULLET Lạc_Lãng công_chúa BULLET Bành_Thành công_chúa BULLET Lạc_An công_chúa BULLET Cao_Bình công_chúa Tham_khảo BULLET Nguỵ thư BULLET Bắc_sử
Bắc_Nguỵ_Hiến_Văn Đế