Lịch_sử Bắc_Ninh Bắc_Ninh hình_thành lâu_đời gắn liền với nền Văn_minh sông Hồng_Luy_Lâu không_chỉ là trung_tâm chính_trị mà_còn là trung_tâm kinh_tế thương_mại trung_tâm văn_hoá tôn_giáo cổ_xưa nhất của Việt_Nam Thời_kỳ dựng nước Từ mấy nghìn năm trước người Việt cổ đã cư_trú và lập làng ở ven sông Cầu sông Dâu sông Đuống sông Ngũ_Huyện_Khê sông Tiêu_Tương sống chủ_yếu bằng canh_tác nông_nghiệp kết_hợp làm nghệ thủ_công Hàng_loạt di_vật như trống_đồng dao_găm rìu giáo tấm che ngực mảnh giáp bằng đồng với những hoa_văn độc_đáo được tìm thấy ở các di_tích Lăng_Ngâm_Đại_Trạch Quả_Cảm Đại_Lai mảnh khuôn đúc trống_đồng trong thành cổ Luy_Lâu đã chứng_tỏ người xứ Bắc rất tinh_xảo trong nghề đúc đồng chế_tác các đồ trang_sức làm gốm Những giá_trị tinh_thần tư_tưởng được phản_ánh qua các huyền_thoại ông Đùng bà Đùng ông khổng_lồ cắn nát núi hút sạch rừng băng ngang lũ về Kinh_Dương_Vương_Lạc Long_Quân_Âu_Cơ Thánh_Gióng_An_Dương_Vương_Mỵ_Châu_Trọng Thuỷ và thành cổ Loa_Cùng với huyền_thoại truyền_thuyết là đậm_đặc các di_tích tiêu_biểu như lăng_mộ Kinh_Dương_Vương các đền thờ Lạc_Long_Quân_Âu Cơ đền thờ Phù_Đổng_Thiên_Vương ở Thuận_Thành Từ_Sơn Tiên_Du Thời_kỳ nước Văn_Lang nước ta được chia làm có 15 bộ bộ Vũ_Ninh là vùng lãnh_thổ thuộc phần_lớn tỉnh Bắc_Ninh hiện_nay Bắc_thuộc Trong thời Bắc_thuộc Giao Chỉ gồm có 10 huyện trong đó có huyện Luy_Lâu_Luy_Lâu đã từng là đô_thị lớn là trung_tâm thương_mại trong suốt thời_kỳ dài từ cuối thế_kỷ thứ II đến thế_kỷ IX X Xung_quanh Luy_Lâu là các làng nông_nghiệp làng thủ_công làng buôn_bán phát_triển Tại đây tư_tưởng Nho_giáo và văn_hoá Hán_Đường đã được truyền_bá liên_tục vào nước ta Bắc_Ninh với trung tân_Luy_Lâu là nơi đầu_tiên có trường dạy chữ và văn_hoá Hán ở Việt_Nam Ngoài_ra Luy_Lâu còn là trung_tâm Phật_giáo lớn và cổ_xưa nhất của người Việt_Hệ_thống di_tích chùa_tháp quần_tụ đậm_đặc ở đây với trung_tâm là chùa Dâu cùng nhiều nguồn di_vật tài_liệu như tượng pháp bia ký bản khắc Cổ_Châu_Pháp_Vân và lễ_hội chùa Dâu lễ_hội Phật_giáo lớn nhất trong đồng_bằng Bắc_Bộ với các nghi_lễ Tân_Phật rước Tứ_Pháp rước nước chứng_tỏ Luy_Lâu là tổ đình của Phật_giáo Việt_Nam Luy_Lâu là không_gian điển_hình đan_xen hỗn dung tiếp_xúc biến_đổi hội_tụ và kết_tinh văn_hoá Việt_Nam cổ với văn_hoá Phật_Ấn_Nam_Á và Trung_Á văn_hoá Nho_Lão_Trung_Hoa Đông_Á để rồi sinh_thành bản_sắc văn_hoá Kinh_Việt_Đến thời Ngô_Quyền Giao Châu gồm các vùng phía nam sông Hồng và sông Đuống thuộc Hà_Nội Bắc_Ninh một phần Hưng_Yên Thời phong_kiến độc_lập Các vua thời Lý lập Phủ_Thiên_Đức vốn là châu Cổ_Pháp_Bắc_Ninh là đất phát_tích nhà Lý triều_đại khai mở ra nền văn_minh Đại_Việt gắn liền với tên_tuổi của những nhân_vật lịch_sử văn_hoá kiệt_xuất như Lý_Công_Uẩn_Lý Nhân_Tông_Nguyên_Phi Ỷ Lan Lê_Văn_Thịnh Đây là nơi vang_vọng bài thơ Nam quốc sơn_hà bản tuyên_ngôn độc_lập đầu_tiên của dân_tộc Việt_Nam Cuối thời Trần cả nước có 24 đơn_vị hành_chính Lộ_Bắc_Giang bao_trùm Bắc_Ninh và một phần Hà_Nội Bắc_Giang ngày_nay gồm có 3 châu lộ trực_tiếp quản_lý 2 huyện Siêu_Loại và Gia_Lâm Châu_Gia_Lâm gồm 3 huyện An_Định_Gia_Bình hiện_nay Tế_Giang_Văn_Giang hiện_nay Thiện_Tài_Lương_Tài hiện_nay Châu_Vũ_Ninh gồm 5 huyện Tiên_Du Tiên_Du hiện_nay Vũ_Ninh_Võ_Giàng hiện_nay Đông_Ngàn_Từ_Sơn và một phần Sóc_Sơn thuộc Hà_Nội hiện_nay Từ_Sơn Quế_Võ hiện_nay Yên_Phong Yên_Phong hiện_nay Châu_Bắc_Giang gồm 3 huyện Tân_Phúc_Đa_Phúc cũ một phần Sóc_Sơn hiện_nay Phật_Thệ_Hiệp_Hoà thuộc Bắc_Giang hiện_nay Yên_Việt_Việt_Yên hiện_nay Năm 1490 vua Lê_Thánh_Tông cho định lại bản_đồ cả nước gồm 13 đạo xứ thừa tuyên Trong đó trấn xứ Kinh_Bắc gồm 4 phủ 20 huyện hiện_nay bao_gồm toàn_bộ ranh_giới 2 tỉnh Bắc_Giang Bắc_Ninh và một phần nhỏ các tỉnh_thành lân_cận là Hà_Nội toàn_bộ khu_vực phía bắc sông Hồng là Gia_Lâm Long_Biên Đông_Anh Mê_Linh Sóc_Sơn Hưng_Yên Văn_Giang Văn_Lâm và Lạng_Sơn Hữu_Lũng Sau năm 1802 Thời_Minh_Mạng cả nước được chia thành 31 đơn_vị hành_chính phủ Thừa_Thiên là trung_tâm các trấn tên đơn_vị hành_chính thời Hậu_Lê và Tây_Sơn được đổi thành 30 tỉnh Việc lập các tỉnh được thực_hiện trong 2 đợt Đợt đầu_tiên vào năm 1831 Minh_Mạng thực_hiện chia các trấn phía bắc làm 18 tỉnh Tỉnh Bắc_Ninh được thành_lập nay là Bắc_Ninh và Bắc_Giang một phần đất Hà_Nội và Vĩnh_Phúc này nay Tỉnh Bắc_Ninh là cửa_ngõ của cố_đô Thăng_Long là vùng_đất trung_chuyển giữa kinh_đô xưa với miền địa_đầu giáp_giới Trung_Quốc Do có đường_quốc_lộ lên ải Bắc chạy qua nên vị_trí quân_sự của Bắc_Ninh cực_kỳ hệ_trọng Chính vì_thế mùa xuân 1884 Pháp đánh thành Bắc_Ninh hoàn_thành gấp công_cuộc thống_trị và bảo_hộ nước ta Năm 1895 tách phủ Lạng_Giang ra lập tỉnh Bắc_Giang Năm 1903 tách các huyện Đông_Anh Kim_Anh Đa_Phúc nhập vào tỉnh Vĩnh_Yên Năm 1960 huyện Văn_Giang của Bắc_Ninh được tách sang tỉnh Hưng_Yên Ngày 20 tháng 04 năm 1961 tách huyện Gia_Lâm nhập vào Hà_Nội Vào năm 1963 tỉnh Bắc_Ninh được sáp_nhập với tỉnh Bắc_Giang thành tỉnh Hà_Bắc_Mặc dù không còn vị_trí tỉnh_lỵ như trước_đây lúc đó Bắc_Giang trở_thành tỉnh_lỵ của tỉnh mới sáp_nhập nhưng thị_xã Bắc_Ninh vẫn là một trung_tâm kinh_tế xã_hội quan_trọng của Hà_Bắc nhất là trong mối quan_hệ giao_lưu với thủ_đô Hà_Nội Ngày 1 tháng 1 năm 1997 tỉnh Bắc_Ninh chính_thức được tái_lập theo Nghị_quyết của Quốc_hội khoá IX kỳ họp thứ 10 ngày 15 tháng 11 năm 1996
Lịch_sử Bắc_Ninh