Đau_đớn ở động_vật Đau_đớn ở động_vật là một trải_nghiệm cảm_giác sợ_hãi gây ra bởi chấn_thương thực_thể hoặc tiềm_năng dẫn đến sự vận_động bảo_vệ và các phản_xạ không điều_kiện từ đó học cách tránh và có_thể thay_đổi hành_vi cụ_thể mang tính loài bao_gồm cả hành_vi cộng_đồng Đây là khái_niệm do Zimmerman đưa ra Động_vật do không có ngôn_ngữ như con_người nên không_thể nói lên cảm_xúc của mình và chúng_ta cũng không biết chúng có ý_thức và cảm_giác đau hay không đó vẫn là vấn_đề mà các nhà_khoa_học đang còn tranh_luận Đau được Hiệp_hội nghiên_cứu đau quốc_tế định_nghĩa là cảm_giác khó_chịu và là trải_nghiệm cảm_xúc xuất_hiện cùng với tổn_thương mô thực_thể hay tiềm_tàng hoặc được mô_tả giống như có tổn_thương Tuy_nhiên đối_với các loài động_vật điều này rất khó thậm_chí chúng_ta còn không biết liệu các loài động_vật có xuất_hiện một trải_nghiệm cảm_xúc hay không Chính vì_vậy khái_niệm này không được áp_dụng ở động_vật Các phương_pháp lượng giá đau tiêu_chuẩn ở người hiện_nay đều dựa vào lời khai của người đó bởi_vì chỉ có họ mới có_thể biết chính_xác tính_chất và cường_độ đau cũng như mức_độ của cảm_giác đau Tổng_quan Đau bao_gồm hai thành_phần là đau thực_thể nociception và đau cảm_giác suffering Đau thực_thể giúp cơ_thể phát_hiện các kích_thích có hại và đưa ra những hành_động phản_xạ để tránh xa hoặc loại_bỏ nguồn kích_thích đó Khái_niệm về đau thực_thể không ngụ_ý tới cảm_giác chủ_quan mà là một hành_động phản_xạ ví_dụ như cách mà con_người nhanh_chóng rời ngón tay khỏi cái đĩa nóng mặc_dù không thực_sự cảm_thấy đau Khả_năng này có_thể thấy ở tất_cả các loài động_vật bậc cao Đau thực_thể có_thể được quan_sát bằng các kỹ_thuật hình_ảnh hiện_đại thông_qua các đáp_ứng sinh_lý và hành_vi Thành_phần thứ hai của đau được gọi là sự khó_chịu unpleasantness hay đau cảm_giác suffering là trạng_thái tâm_lý ám_ảnh tiêu_cực tức_là phần thuộc về nội_tại cảm_xúc của quá_trình đau thực_thể Do_đó đau là một trải_nghiệm mang tính cảm_xúc và riêng_biệt Để giải_quyết vấn_đề đánh_giá khả_năng biểu_hiện trạng_thái cảm_xúc đau của các loài chúng_ta dùng đến phép đối_chứng tương_tự argument by analogy Phương_pháp này dựa trên nguyên_tắc nếu một con vật đáp_ứng với một kích_thích theo một_cách tương_tự như với chính bản_thân chúng_ta thì có khả_năng chúng đã có một trải_nghiệm tương_tự như chúng_ta Có_thể lập_luận rằng khi chúng_ta kẹp một cái kẹp vào ngón tay một con tinh_tinh thì nó sẽ nhanh_chóng rút tay lại sử_dụng phép đối_chứng tương_tự và suy ra rằng nó cũng thấy đau giống như chúng_ta Nếu nhất_trí điều đó chúng_ta cũng có_thể kết_luận một con gián cũng có trải_nghiệm tương_tự khi nó quằn_quại sau khi nó cũng bị kẹp như_vậy Tương_tự như con_người khi dùng sự lựa_chọn thức_ăn chuột và gà với các triệu_chứng lâm_sàng của đau sẽ ăn nhiều thức_ăn có chứa thuốc giảm đau hơn so với các con không đau Ngoài_ra việc tiêu_thụ thuốc giảm đau carprofen ở một con gà què chân đã được khẳng_định là có tương_quan với mức_độ nghiêm_trọng của tổn_thương cho đến khi dáng đi của nó được cải_thiện Sự hạn_chế của phương_pháp đối_chứng tương_tự là các phản_ứng sinh_lý thì không_thể xác_định cũng như được thúc_đẩy bởi trạng_thái tinh_thần và cách tiếp_cận này bị chỉ_trích là một sự diễn_giải theo thuyết nhân_cách_hoá anthropomorphism Ví_dụ một sinh_vật đơn_bào như amip cũng quằn_quại sau khi được tiếp_xúc với các kích_thích độc_hại mà không phải là do đau Lịch_sử Ý_kiến cho rằng động_vật không_thể có trải_nghiệm đau hoặc cảm_giác đau như người được nhà triết_học Pháp thế_kỷ 17 René_Descartes đưa ra và lập_luận rằng động_vật không có ý_thức Mãi đến những năm 1980 các nhà_nghiên_cứu vẫn không chắc_chắn liệu động_vật có trải_nghiệm đau hay không các bác_sĩ thú_y được đào_tạo ở Mỹ trước năm 1989 đã được học bỏ_qua vấn_đề đau ở động_vật Khi tiếp_xúc với các nhà_khoa_học và các bác_sĩ thú_y khác Bernard_Rollin thường_xuyên yêu_cầu chứng_minh rằng động_vật có ý_thức và đã cung_cấp những căn_cứ có_thể chấp_nhận được về mặt khoa_học để xác_nhận động_vật có cảm_giác đau Những đánh_giá khoa_học hiện_nay cho thấy khả_năng một_số loài động_vật ít_nhất cũng có những suy_nghĩ và cảm_giác ý_thức đơn_giản tuy_nhiên một_số tác_giả vẫn tiếp_tục đặt câu hỏi làm thế_nào để xác_định được trạng_thái tâm_lý ở động_vật Ở các loài Mặc_dù nhiều loài động_vật cũng có cơ_chế đáp_ứng đau tương_tự như của con_người như cũng có những dây_thần_kinh và những khu_vực tương_tự ở não bộ liên_quan đến xử_lý đau cũng có các biểu_hiện hành_vi đáp_ứng đau nhưng điều rất khó là làm thế_nào để đánh_giá động_vật thực_sự có trải_nghiệm đau hay không Khả_năng trải_nghiệm đau ở một loài động_vật kể_cả con_người không_thể được xác_định trực_tiếp nhưng nó có_thể được ghi_nhận thông_qua các phản_ứng sinh_lý và hành_vi tương_tự Nhiều loài động_vật cũng thể_hiện thay_đổi hành_vi và sinh_lý phức_tạp cho thấy khả_năng về trải_nghiệm đau như chúng ăn ít hơn hành_vi thông_thường bị thay_đổi hành_vi cộng_đồng bị ức_chế chúng có_thể có các hành_vi bất_thường như phát tiếng kêu cứu nạn đặc_trưng thay_đổi hô_hấp và tim_mạch cũng như biểu_hiện viêm và giải_phóng hóc_môn căng_thẳng Elwood đã đưa ra một_số tiêu_chí cho biết khả_năng một loài có_thể có cảm_thấy đau_đớn bao_gồm BULLET 1 Có hệ thần_kinh và thụ_cảm_thể thích_hợp BULLET 2 Những thay_đổi sinh_lý đối_với các kích_thích có hại BULLET 3 Biểu_hiện những phản_ứng vận_động mang tính bảo_vệ có_thể bao_gồm hạn_chế cử_động khu_vực bị bệnh như đi khập_khiễng cọ_xát nắm giữ hoặc tự cắt đứt BULLET 4 Có các thụ_cảm_thể opioid và biểu_hiện giảm đáp_ứng với các kích_thích có hại khi cho thuốc giảm đau và gây_tê cục_bộ BULLET 5 Biểu_hiện sự cân_bằng giữa việc tránh kích_thích và yêu_cầu động_lực khác BULLET 6 Biểu_hiện học cách tránh BULLET 7 Khả_năng nhận_thức và tri_giác cao Động_vật có xương_sống Cá_Cá đã được chứng_minh là có tế_bào thần_kinh cảm_giác rất nhạy_cảm với các kích_thích gây hại và đồng_nhất về sinh_lý giống với các thụ thể ở người Các đáp_ứng hành_vi và sinh_lý với một kích_thích đau xuất_hiện tương_tự các động_vật lưỡng_cư chim và động_vật_có_vú và khi được cho uống một loại thuốc giảm đau thì những phản_ứng này cũng giảm Những người ủng_hộ bảo_vệ động_vật đã dấy lên lo_ngại về sự đau_đớn có_thể có ở cá khi bị câu Dựa trên kết_quả của những nghiên_cứu gần đây một_số nước như Đức đã cấm các loại ngư_cụ chuyên_biệt và Hội bảo_vệ động_vật Hoàng_gia Anh RSPCA giờ_đây sẽ chính_thức khởi_kiện những người nào tàn_nhẫn với cá Động_vật không xương_sống Mặc_dù đã có lập_luận rằng hầu_hết các động_vật không xương_sống không cảm_thấy đau nhưng có một_số bằng_chứng cho thấy động_vật không xương_sống đặc_biệt là các loài thập túc giáp_xác như cua và tôm_hùm và thân_mềm như bạch_tuộc có những biểu_hiện phản_ứng hành_vi và sinh_lý_học cho thấy chúng có_thể có trải_nghiệm này Người ta đã tìm thấy các thụ_cảm_thể ở giun_tròn giun_đốt và động_vật thân_mềm Hầu_hết côn_trùng không có thụ_cảm_thể ngoại_trừ loài ruồi giấm Ở động_vật có xương_sống opioid nội_sinh là chất hoá_học thần_kinh làm dịu cơn đau bằng cách tương_tác với các thụ thể opiate Các peptide opioid và các thụ thể opiate thấy xuất_hiện tự_nhiên ở giun_tròn động_vật thân_mềm côn_trùng và động_vật giáp_xác Sự hiện_diện của opioid trong động_vật giáp_xác đã được giải_thích như là một dấu_hiệu cho thấy rằng tôm_hùm có_thể có trải_nghiệm đau mặc_dù nó đã được tuyên_bố hiện_tại chưa rút ra được kết_luận nào Một lý_do để bác_bỏ trải_nghiệm đau ở động_vật không xương_sống là bộ_não của chúng quá nhỏ Tuy_nhiên kích_thước bộ_não không nhất_thiết phải tương_đương với sự phức_tạp của chức_năng Hơn_nữa tỷ_lệ trọng_lượng não trên trọng_lượng cơ_thể ở động_vật thân_mềm là tương_tự như ở động_vật có xương_sống nhưng nhỏ hơn ở các loài chim và động_vật_có_vú và tương_tự hay lớn hơn so với hầu_hết các bộ_não cá Trong khoa_học Thuốc thú_y Thuốc thú_y sử_dụng cho đau thực_sự hoặc tiềm_tàng ở động_vật tương_tự như thuốc giảm đau và thuốc_mê được sử_dụng ở người Lượng giá đau Dolorimetry dolor Latin đau_đau buồn là phương_pháp lượng giá đáp_ứng đau ở động_vật bao_gồm cả con_người Y_học thường_xuyên sử_dụng phương_pháp này để chẩn_đoán lượng giá và nghiên_cứu khoa_học về đau cũng như trong thử_nghiệm về hiệu_quả của thuốc giảm đau Kỹ_thuật lượng giá đau ở động_vật không phải người bao_gồm nghiệm pháp kiểm_tra áp_lực chân nghiệm pháp búng đuôi và nghiệm pháp chiếc đĩa nóng Trong phòng_thí_nghiệm Động_vật được sử_dụng trong phòng_thí_nghiệm với nhiều lý_do trong đó có_thể liên_quan đến đau_đớn đau_khổ hay bị hành_hạ Mức_độ đau_đớn và đau_khổ mà thử_nghiệm gây ra cho động_vật thí_nghiệm là chủ_đề của nhiều cuộc tranh_luận Marian_Stamp_Dawkins định_nghĩa đau_khổ ở động_vật thí_nghiệm như trải_nghiệm của chúng trong một phạm_vi rộng các trạng_thái khó_chịu chủ_quan tâm_thần quá mức Bộ nông_nghiệp Hoa_Kỳ định_nghĩa một thủ_thuật gây đau trong nghiên_cứu động_vật là thủ_thuật trong đó nếu được áp_dụng trên người thì sẽ gây ra đau nhiều hơn so với cơn đau nhẹ hay đau thoảng qua hoặc gây mất_sức trong phạm_vi có_thể chấp_nhận được Một_số nhà phê_bình cho rằng có nghịch_lý là trong thời_đại nâng cao nhận_thức về bảo_vệ động_vật thì chính các nhà_nghiên_cứu lại có khuynh_hướng phủ_nhận trải_nghiệm đau của động_vật đơn_giản chỉ vì họ không muốn thừa_nhận chính mình là người gây ra điều đó Nghiên_cứu động_vật có tiềm_năng gây ra đau được quy_định bởi Luật bảo_vệ động_vật 1966 ở Mỹ và nghiên_cứu có khả_năng gây đau_đau khổ kiệt_sức hay tổn_thương lâu_dài được quy_định bởi Luật thủ_thuật khoa_học động_vật 1986 ở Anh Phân_loại mức_độ Tính đến năm 2011 mười một quốc_gia đã có hệ_thống quốc_gia phân_loại mức_độ nghiêm_trọng liên_quan đến đau và đau_khổ ở động_vật được sử_dụng trong nghiên_cứu là Australia_Canada_Phần_Lan Đức Cộng_hoà Ireland Hà_Lan New_Zealand Ba_Lan Thuỵ_Điển Thuỵ_Sĩ và Anh_Hoa Kỳ cũng có một hệ_thống phân_loại động_vật sử_dụng khoa_học quốc_gia bắt_buộc nhưng có sự khác_biệt với các nước khác ở chỗ nó nói về các loại thuốc giảm đau đã được yêu_cầu và hoặc được sử_dụng Tại Việt_Nam gần đây Trường Đại_học Nông_nghiệp Hà_Nội đã tổ_chức các cuộc hội_thảo về động_vật thí_nghiệm theo đó một_mặt đánh_giá sự cần_thiết của việc sử_dụng động_vật trong nghiên_cứu khoa_học các hội_thảo này cũng đã đề_cập đến quyền_lợi của động_vật và các biện_pháp bảo_vệ chăm_sóc động_vật phục_vụ nghiên_cứu khoa_học Phân_loại mức_độ đầu_tiên được thực_hiện năm 1986 ở Phần_Lan và Vương_quốc_Anh Số_lượng các loại mức_độ nghiêm_trọng dao_động trong khoảng 3 Thuỵ_Điển và Phần_Lan và 9 Australia_Tại_Anh các dự_án nghiên_cứu được phân_loại là nhẹ vừa_phải và đáng_kể về sự chịu_đựng mà các nhà_khoa_học tiến_hành nghiên_cứu nói rằng họ có_thể gây ra một cấp thứ tư là không phân_loại có nghĩa là con vật đã được gây_mê và bị giết chết mà không phục_hồi ý_thức Nên nhớ rằng trong hệ_thống của Vương_quốc_Anh nhiều dự_án nghiên_cứu ví_dụ như chuyển_đổi gen thức_ăn chăn_nuôi khó_chịu sẽ đòi_hỏi phải có giấy_phép theo Luật thủ_thuật khoa_học động_vật 1986 nhưng có_thể gây đau nhẹ hay không đau hoặc chịu_đựng Trong tháng 12 năm 2001 39 1296 giấy_phép dự_án có hiệu_lực đã được phân_loại là nhẹ 55 1811 là vừa_phải 2 63 là đáng_kể và 4 139 là không phân_loại Trong số giấy_phép dự_án được ban_hành năm 2009 35 187 được phân_loại là nhẹ 61 330 là vừa_phải 2 13 là nghiêm_trọng và 2 11 không phân_loại Tại Mỹ Hướng_dẫn chăm_sóc và sử_dụng động_vật trong phòng_thí_nghiệm xác_định các tham_số cho các quy_định về thử_nghiệm trên động_vật Theo đó khả_năng trải_nghiệm và đáp_ứng với đau là phổ_biến rộng_rãi trong thế_giới động_vật Đau là một căng_thẳng và nếu không làm giảm có_thể dẫn đến mức không_thể chấp_nhận được của sự căng_thẳng và đau_khổ ở động_vật Hướng_dẫn tuyên_bố khả_năng nhận ra các triệu_chứng đau ở các loài khác nhau là điều cần_thiết cho người chăm_sóc và sử_dụng động_vật Theo đó tất_cả các vấn_đề đau và khốn_khổ của động_vật và điều_trị tiềm_năng với thuốc giảm đau và gây_mê được yêu_cầu các vấn_đề pháp_lý cho phê_chuẩn nghị_định_thư động_vật
Đau_đớn ở động_vật