Scaphochlamys calcicola Scaphochlamys calcicola là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Loài này được Axel_Dalberg_Poulsen và R J Searle mô_tả khoa_học đầu_tiên năm 2005 Năm 2016 Yen_Yen_Sam et al tách 8 loài ở Borneo gồm S argentea S biru S calcicola S iporii S petiolata S reticosa S salahuddiniana S stenophylla ra thành chi riêng gọi là Borneocola với B reticosus là loài điển_hình nhưng Ooi et al 2017 cho rằng việc tách ra này chưa đủ độ thuyết_phục và vẫn duy_trì 8 loài này trong chi Scaphochlamys_Mẫu định_danh Mẫu định_danh Poulsen_Jugah_Clausager 2022 thu_thập trên đảo Borneo ngày 20 tháng 6 năm 2003 ZRC ghi là ngày 30 ở cao_độ 50 m trong hẻm núi đá_vôi vừa mất rừng toạ_độ Gunung_Tai_Ton huyện Bau tỉnh Kuching bang Sarawak_Malaysia_Holotype lưu_giữ tại Cục Lâm_nghiệp bang Sarawak ở Kuching_Sarawak_Malaysia_SAR các isotype lưu_giữ tại Đại_học Aarhus_Đan_Mạch_AAU Vườn_Thực vật Hoàng_gia tại Edinburgh_E_Naturalis ở Leiden_Hà_Lan_L và Vườn_Thực vật Hoàng_gia tại Kew_K_Từ nguyên Tính từ định_danh calcicola giống đực calcicolus giống trung calcicolum là từ trong tiếng Tân_Latinh nghĩa_là cây con phát_triển thịnh_vượng tươi_tốt trên đá_vôi hoặc xuất_hiện trên các phần đá_vôi trồi lên Ở đây là để nói tới môi_trường sinh_sống của loài này là các đồi đất_đá vôi Phân_bố Loài đặc_hữu Borneo trong rừng vùng_đất thấp Tìm thấy gần Bau tây_nam Sarawak_Môi trường sống là chân hay lề các đồi đá_vôi trên các tảng đá lăn gần suối ở cao_độ tới 50 m Mô_tả Cây_thảo thân rễ cao 30 60 cm Thân rễ bò ngang trên mặt_đất mập đường_kính 7 mm khi khô đôi_khi tạo chạc với các rễ neo giữ không phải rễ_cọc khá phát_triển Các chồi lá cách nhau 2 20 cm thuộc loại một lá rất khác_biệt phiến_lá được bao chặt trong 3 5 bẹ không phiến_lá dài nhất tới 18 cm màu kem tại gốc màu xanh lục tươi về phía đỉnh trở_thành màu nâu dạng giấy và xé thành mảnh vụn khi già các bẹ này che_khuất hoàn_toàn bẹ ngắn hơn nhiều và lưỡi bẹ của lá bẹ lá tới 3 cm mép mỏng và rậm lông rung kết_thúc bằng lưỡi bẹ dạng màng dài tới 5 mm khi tươi 2 thuỳ khó thấy nhiều hay ít cuống lá dài 10 27 39 cm có rãnh phiến_lá 15 37 9 18 cm hình elip rộng đến hình mác hơi không đối_xứng uốn nếp mặt trên màu xanh lục trơn mặt dưới màu xanh lục rất nhạt và có lông nhung dài tới 1 mm áp ép màu trắng thưa_thớt trên khắp mặt dưới nhưng rậm nhất_là gần và ở hai bên gân giữa đáy thuôn tròn tới hơi hình tim và thon nhỏ dần đỉnh nhọn thon khác_biệt tới 1 cm Cuống cụm hoa tới 1 5 cm thanh_mảnh nhẵn_nhụi ẩn tại đáy lá cụm hoa mọc từ gần đáy lá bên trong các bẹ không lá nở hoa từ đáy tới đỉnh đầu cụm hoa dài 7 10 cm dẹp hai bên rộng 1 5 2 cm và sâu 0 5 0 6 cm thon nhỏ về phía đỉnh nhọn với 8 13 lá_bắc sắp_xếp thành hai dãy và cách nhau 0 3 0 7 cm trên cành hoa bông thóc thuôn dài lá_bắc màu xanh lục nhạt dài 2 5 3 2 cm và rộng 0 9 cm gần đáy thẳng_đứng hình thuyền mặt ngoài nhẵn_nhụi hoặc có lông nhọn ngắn che_phủ đỉnh nhọn mép cuốn trong và xếp chồng lá_bắc đối_diện 2 3 hoa_lá bắc con 2 3 3 cm 2 gờ lưng nói_chung dài hơn và đối_diện lá_bắc bao chặt xung_quanh hoa chẻ tới đáy mép xếp chồng được lông nhọn ngắn che_phủ đài_hoa với bầu nhuỵ dài 12 13 mm chẻ 4 mm với đỉnh từ thuôn tròn tới nhọn 3 răng không đều thưa lông nhọn ngắn ống tràng dài 2 4 4 cm nhẵn_nhụi các thuỳ tràng màu trắng thẳng 1 5 0 5 cm đỉnh có mấu nhọn và có nắp các nhị lép thuôn dài 1 2 0 3 0 4 cm có nhú đỉnh tù cánh môi 1 4 1 7 0 9 1 1 cm hình thìa đỉnh 2 thuỳ khía răng_cưa 3 4 mm các thuỳ xếp chồng màu trắng với phần giữa màu vàng nhạt xanh lục nhị dài 11 12 mm chỉ nhị 5 7 2 mm mô vỏ bao_phấn 4 5 1 5 mm không cựa nứt dọc theo toàn_bộ chiều dài mào thuôn tròn đến 2 mm đầu nhuỵ rộng 1 mm hình chuỳ với 2 bướu lưng lỗ nhỏ có lông rung hướng về phía trước bầu nhuỵ 2 mm nhẵn_nhụi tuyến trên bầu 4 5 5 mm 2 thuỳ hình kim Không thấy quả Lá_bắc con 2 gờ lưng là bất_thường đối_với Scaphochlamys_Đây là đặc_trưng của chi Distichochlamys có ở Việt_Nam Tuy_nhiên loài này không có lá_bắc con hình ống khác_biệt của chi Distichochlamys_S calcicola cũng chia_sẻ cụm hoa xếp thành 2 dãy như của chi Boesenbergia nhưng khác ở 4 điểm quan_trọng khác là i kiểu nở hoa từ đáy tới đỉnh so với từ đỉnh tới đáy ii kiểu sắp_xếp hoa là xim hoa bọ_cạp xoắn_ốc chứa 2 3 hoa so với hoa đơn iii lá_bắc con đầu_tiên 2 gờ lưng và đối_diện với hoa so với lá_bắc con hình thuyền và mọc vuông_góc với lá_bắc và iv cánh môi 2 thuỳ phẳng các thuỳ xếp chồng so với cánh môi dạng túi nguyên hiếm khi có khía răng_cưa mép uốn ngược Trong phạm_vi chi Scaphochlamys thì nó tương_tự như S sp aff breviscapa các chồi lá với một lá mọc thẳng_đứng to 24 12 cm cuống dài 29 cm nhưng loài chưa mô_tả kia có phiến_lá hình trứng với đỉnh nhọn tù cuống lá dài hơn khoảng 5 cm cành hoa bông thóc kết đặc với các lá_bắc sắp_xếp xoắn_ốc Ngoài_ra cánh môi của nó có màu tía xung_quanh đường trung_tâm của cánh môi tương_tự như S petiolata và S reticosa Các đặc_trưng vô_sinh của S sp aff breviscapa thì giống với S oculata hơn là với S breviscapa Lá của S calcicola tương_tự về kích_thước và hình_dạng với S sylvestris và S breviscapa nhưng hai loài kia có cụm hoa kết đặc và sắp_xếp xoắn_ốc S sylvestris có cuống lá dài hơn rất nhiều 15 cm S breviscapa có cuống lá dài tương_đương 1 3 5 cm trong khi S oculata có cuống lá hơi dài hơn 2 5 cm Nhóm Calcicola_Nhóm_Calcicola được xác_định bằng cụm hoa hơi lỏng_lẻo các lá_bắc dạng màng sắp_xếp xoắn_ốc hay hai dãy các lá_bắc con tương_tự như lá_bắc với lá_bắc con thứ nhất 2 gờ lưng mờ_nhạt và đôi_khi dài hơn lá_bắc liên_hợp hoa lớn dài 5 5 cm với cánh môi dài 2 cm và quả có vỏ quả ngoài nhẵn Nhóm này chỉ giới_hạn ở huyện Bau tỉnh Kuching_Sarawak gồm 2 loài là S calcicola S uniflora
Scaphochlamys calcicola