Du_hành thời_gian Du_hành thời_gian là khái_niệm về chuyển_động được cho là chuyển một người hoặc cơ_thể vật_thể khác từ điểm này đến điểm khác của thời_gian theo nghĩa tương_tự như chuyển_động giữa các điểm khác nhau trong không_gian nói_chung bởi một phát_minh lý_thuyết được gọi là cỗ máy thời_gian Chuyển_động có_thể diễn ra từ hiện_tại ngược đến quá_khứ hoặc chuyển_tiếp đến tương_lai Điều này bao_gồm cả khoảng nghỉ của thời_gian Du_hành thời_gian là một phạm_trù được công_nhận trong triết_học và tiểu_thuyết viễn_tưởng và có ít sự hỗ_trợ của vật_lý lý_thuyết thường là lý_thuyết về cơ_học lượng_tử lý_thuyết dây hoặc lỗ sâu Cuốn tiểu_thuyết cỗ máy thời_gian của Wells_Cỗ máy thời_gian từ năm 1895 đã góp_phần đáng_kể vào việc khiến công_chúng biết đến khái_niệm này Trước đó truyện_ngắn của Mitchell_Thời khắc trở_lại Chiếc đồng_hồ đã đi lùi từ năm 1881 mô_tả 1 thời_khắc bằng một_cách nào đó mà ba người chồng đã du_hành ngược thời_gian Các hình_thức du_hành thời_gian phi_công nghệ đã xuất_hiện trong một_số câu_chuyện trước đó như bài thơ Giáng_sinh của Dickens trong văn_xuôi A Christmas_Carol vào năm 1843 Trong lịch_sử xa_xưa hơn khái_niệm này bắt_nguồn từ các thần_thoại Hindu đầu_tiên ví_dụ Mahabharata_Trong thời_gian gần đây với sự phát_triển của công_nghệ và sự hiểu_biết khoa_học về vũ_trụ ngày_càng tăng các nhà_văn khoa_học_viễn_tưởng triết_gia và nhà_vật_lý đã khám_phá rất chi_tiết về độ tin_cậy của du_hành thời_gian Trong văn_học Du_hành đến tương_lai chuyển_tiếp Không có sự đồng_thuận chung về việc tác_phẩm viết đại_diện cho ví_dụ cổ nhất về câu_chuyện du_hành thời_gian vì một_số tác_phẩm ban_đầu cho thấy các yếu_tố mơ_hồ gợi_ý về du_hành thời_gian Những truyền_thuyết và văn_học_dân_gian cổ_đại đôi_khi bao_gồm một cái gì đó giống như du_hành đến tương_lai Ví_dụ trong thần_thoại Hindu_Mahabharata đã đề_cập đến câu_chuyện về vua Raivat_Kakudmi người đã du_hành lên thiên_đàng để gặp nhà sáng_tạo Brahma và bị sốc khi trở về Trái_đất khi nhận ra rằng nhiều năm đã trôi qua Chánh tạng Phật_giáo Pali_Tipitaka cũng đề_cập đến chuyển_động thời_gian ở các tốc_độ khác nhau Tác_phẩm Pajasijevem có đoạn nowiki nowiki Một thế_kỷ của chúng_ta một trăm_năm chỉ bằng một ngày của họ tức nhân_loại hai_mươi bốn giờ Trong Hồi_giáo có một_số nguồn về du_hành thời_gian Câu_chuyện kể về một_số cá_nhân đã ngủ trong hang và tỉnh dậy sau 309 năm Ngoài_ra còn có một nguồn về sự thay_đổi của thời_gian mà ông tuyên_bố nowiki nowiki một ngày đối_với Đức Allah là một_ngàn năm mà bạn loài_người đếm được nowiki nowiki Một ý_tưởng tương_tự được mô_tả trong Tân_Ước_Kitô_giáo nơi Peter nói rằng với Chúa một ngày như một_ngàn năm và một_ngàn năm là một ngày Một câu_chuyện nổi_tiếng khác liên_quan đến du_hành thời_gian vào tương_lai xa là một câu_chuyện huyền_thoại của Nhật_Bản về Urashima_Taro một ngư_dân giải_cứu một con rùa và anh ta được thưởng một chuyến viếng_thăm thuỷ_cung Tường_thuật được mô_tả lần đầu_tiên trong cuốn sách Nihongi năm 720 và trong một_số tác_phẩm khác Ngư_dân trẻ Urashima đến thăm thuỷ_cung và ở đó trong ba ngày Sau khi trở về quê nhà anh thấy 300 năm đã trôi qua nơi anh đã hoàn_toàn bị lãng_quên ngôi nhà của anh đã hoang_phế và gia_đình anh đã qua_đời từ lâu Một ví_dụ rất cũ khác thuộc loại này có_thể được tìm thấy trong Talmud với câu_chuyện về Honi ha Me agel người đã đi ngủ 70 năm và tỉnh dậy trong một thế_giới nơi các cháu của ông đã trở_nên già_cỗi và tất_cả bạn_bè và gia_đình ông đã qua_đời Một câu_chuyện hiện_đại khác kể về một hành_trình đến tương_lai là năm 2440 của Mercier_L an 2440 rêve s il en fut jamais một tiểu_thuyết không_tưởng kể về nhân_vật chính được chuyển đến năm 2440 Tác_phẩm cực_kỳ nổi_tiếng vào thời_điểm đó với số lần tái_bản lên tới 25 kể từ lần xuất_bản đầu_tiên vào năm 1771 Nó mô_tả cuộc phiêu_lưu của một người đàn_ông giấu tên sau một cuộc thảo_luận sôi_nổi với một người bạn triết_gia về sự bất_công ở Paris anh ngủ thiếp đi và thấy mình ở Paris của tương_lai Nhà_sử_học người Mỹ Darnton đã viết rằng Mặc_dù tác_phẩm là giả_tưởng L An 2440 vẫn bàn về du_hành thời_gian một_cách nghiêm_túc Truyện_ngắn Irving_Rip_Van_Winkle từ năm 1819 kể câu_chuyện về một người đàn_ông đã ngủ trên núi và tỉnh dậy sau 20 năm trong tương_lai nơi ông bị lãng_quên vợ ông đã chết và con gái ông đã trưởng_thành Giấc_ngủ du_hành thời_gian đã được Bulgarin sử_dụng trong tác_phẩm không_tưởng của ông Правдоподобные небылицы или Странствования по свету в двадцать девятом веке vào năm 1824 Trong tác_phẩm đó nhân_vật chính_thức tỉnh vào thế_kỷ 29 Đây là mô_tả đầu_tiên về du_hành thời_gian chuyển_tiếp trong văn_học Nga và khoa_học_viễn_tưởng Nga Morris đã viết một truyện_ngắn A Dream of John_Ball được xuất_bản trong các tác_phẩm trong một tuần_báo giữa tháng 11 năm 1886 và tháng 2 năm 1887 Trong đó ông mô_tả một chuyến du_hành thời_gian giữa thế_giới thời trung_cổ và hiện_đại Cuốn sách được xuất_bản dưới dạng tiểu_thuyết vào năm 1888 Năm 1888 Bellamy đã xuất_bản cuốn tiểu_thuyết khoa_học_viễn_tưởng không_tưởng rất nổi_tiếng lúc bấy_giờ trong đó chàng trai_trẻ người Mỹ Julian_West ngủ thiếp đi vào năm 1887 và thức dậy 113 năm sau đó vào năm 2000 Vẫn là thành_phố ở Boston_Massachusetts nhưng trong một thế_giới hoàn_toàn thay_đổi Tại thế_giới trong tác_phẩm Hoa_Kỳ đã trở_thành một nhà_nước xã_hội_chủ_nghĩa không_tưởng Du_hành thời_gian cũng xuất_hiện trong văn_học Slovenia vào thế_kỷ 19 đó là tác_phẩm thuộc thể_loại phản địa đàng 4000 được xuất_bản bởi Tavčar vào năm 1891 Giả_thuyết du_hành Việc du_hành đến tương_lai có thực_sự khả_thi Cơ_bản thời_gian là là một dòng_chảy tuyến_tính theo Newton việc du_hành thời_gian cơ_bản cũng như chiếc xe_lửa chạy trên đường_ray Vì_vậy việc du_hành đến tương_lai là bất_khả_thi vì đoàn tàu không_thể chạy trước đường_ray Vậy còn du_hành về quá_khứ Khi dòng_chảy thời_gian đi qua đều để lại vết xe sau nó vậy việc đi ngược_lại theo những vết xe này là có_thể câu trả_lời là có_thể vì đơn_giản nó chỉ là việc bạn mở_cửa tàu và nhảy ra khỏi đoàn toàn sau đó đi ngược theo hướng đường_ray Nhưng giả_thuyết đặt ra ở đây là Bạn sẽ không bị trật khỏi đường_ray chứ không như thực_tế đường_ray thời_gian ở đây là vô_hình vô sắc bạn có_thể cảm_nhận nó nhưng không_thể vẽ chính_xác nó Việc đi lệch đường_ray và rơi vào trạng_thái vô_cực là rất dễ Kể_cả việc bạn thành_công quay lại quá_khứ cũng không chắc bạn có_thể quay lại hiện_tại vì việc dí theo đoàn tàu thời_gian khi bạn đang bị bỏ_quá xa là bất_khả_thi bạn chạy được 1 giây thì đoàn tàu thời_gian cũng chạy thêm được 1 giây Chính vì_vậy các nhà du_hành có_thể sẽ bị kẹt tại quá_khứ nhưng không gì là không_thể chỉ cần_thiết bị du_hành có vận_tốc đủ để phá vỡ giới_hạn thời_gian thì việc quay lại hoàn_toàn khả_thi Nghịch_lý Nghịch_lý ông nội Nghịch_lý ông nội là một vấn_đề trong nghịch_lý của du_hành thời_gian hay hiểu đơn_giản là vấn_đề không_thể hiểu hoặc không có cách giải lần đầu_tiên được miêu_tả miêu_tả đúng như khái_niệm hiện_nay bởi nhà_khoa_học giả_tưởng René_Barjavel trong quyển sách Le_Voyageur_Imprudent_Nhà du_hành khinh_suất xuất_bản năm 1943 Tuy_nhiên những vấn_đề tương_tự thậm_chí còn phức_tạp hơn đã được miêu_tả sớm hơn ví_dụ điển_hình tiểu_thuyết By_His_Bootstraps của Robert_A_Heinlein_Điều nghịch_lý ở đây là Có một người đàn_ông du_hành thời_gian về quá_khứ và giết ông nội mình trước khi ông mình cưới bà nội Kết_quả là cha của anh ta sẽ không được sinh ra điều đó dẫn tới người đàn_ông đó sẽ không bao_giờ được ra_đời thì làm_sao anh ta có_thể du_hành về quá_khứ Nhưng nếu anh không về quá_khứ để giết ông nội mình thì ông nội anh phải còn sống và điều đó nghĩa_là anh vẫn được ra_đời và có_thể vượt thời_gian để giết ông nội mình Hai tình_trạng trên đã phủ_nhận sự tồn_tại của cả hai trường_hợp đây là một loại của nghịch_lý logic Mặc_dù tên lý_thuyết này là nghịch_lý ông nội nó không nói_riêng về sự không_thể sinh ra_đời của một ai đó Đúng hơn thì khái_niệm này bao_gồm bất_cứ những hành_động nào làm_nên sự không_thể vượt thời_gian về quá_khứ từ lúc đầu Tên nghịch_lý ông nội là tên thông_thường nhất được dùng để diễn_tả hiện_tượng nghịch_lý du_hành thời_gian Một ví_dụ nữa là sử_dụng một kiến_thức khoa_học của nhà_khoa_học A để tạo ra cỗ máy thời_gian rồi sử_dụng nó đi về quá_khứ rồi giết nhà_khoa_học A nếu nhà_khoa_học A bị giết trước khi phát_minh ra kiến_thức khoa_học đó thì cỗ máy thời_gian cũng sẽ không hề được tồn_tại Thuyết nghịch_lý tương_tự được biết đến trong triết_học như là autoinfanticide tạm dịch là em bé tự_sát Nói về trở về thời_gian và giết chính mình khi còn là đứa bé Lý_thuyết nghịch_lý ông nội là một minh_chứng bác_bỏ khả_năng du_hành thời_gian về quá_khứ Tuy_nhiên đã có một_số phương_pháp dùng để giải_mã câu_đố này đã được công_bố như là lý_thuyết thời_gian bất_khả đổi nghĩa_là tất_cả mọi thứ trong thế_gian đều đã sắp_đặt không ai có_thể thay_đổi gì hết hoặc là khái_niệm vũ_trụ là một khoảng thời_gian và không_gian song_song Ví_dụ như là không thời_gian hay còn nói là thế_giới mà người đó được sinh ra khác_biệt với thế_giới mà người đó trở về quá_khứ để giết ông nội mình hoặc có_thể người đó vì muốn giết ông nội mình nhưng đã vô_tình cứu ông thay_vì giết được ông điều đó nghĩa_là ông nội anh vẫn còn sống và anh vẫn được ra_đời để mà sau_này trở về cứu ông nội mình Một nghịch_lý có liên_quan là Nghịch_lý Hitler hoặc Nghịch_lý vụ ám_sát Hitler_Nghịch lý Hitler này được thấy trong các thể_loại khoa_học giả_tưởng khi một người_hùng vai chính du_hành về quá_khứ để giết chết Hitler trước khi Hitler tạo nên chiến_tranh thế_giới hai Nếu_như chiến_tranh thế_giới thứ hai chưa từng xảy ra thì lý_do quay về quá_khứ để giết Hitler cũng sẽ không hề tồn_tại Thêm vào đó ảnh_hưởng của sự tồn_tại của Hitler rất to_lớn và hầu_như sẽ ảnh_hưởng đến tất_cả những người sinh sau thế_chiến thứ hai Do_đó nghịch_lý ông nội cũng có_thể được áp_dụng trong nghịch_lý Hitler vì_thế chiến thứ hai ảnh_hưởng đến sự ra_đời của những người sinh sau thế_chiến thứ hai Nghịch_lý tiền_định Nghịch_lý tiền_định hay vòng lặp nhân_quả là nghịch_lý du_hành thời_gian thường được sử_dụng trong các tác_phẩm khoa_học_viễn_tưởng Vòng lặp nhân_quả thời_gian bao_gồm sự_kiện 1 diễn ra trước là nguyên_nhân hay ít_nhất là một trong những nguyên_nhân của sự_kiện 2 diễn ra sau và bằng du_hành thời_gian sự_kiện 2 lại là nguyên_nhân của sự_kiện 1 Nghịch_lý xảy ra khi nhà du_hành thời_gian rơi vào vòng lặp các sự_kiện tiền_định anh ta hoặc chị ta du_hành thời_gian về quá_khứ Lúc này sự_kiện 2 sẽ là sự_kiện nhà du_hành thời_gian trở về quá_khứ và 1 là điều gì đó nhà du_hành thời_gian đã làm trong quá_khứ khiến anh ta hoặc chị ta muốn quay trở về Nghịch_lý này đưa ra giả_thuyết rằng những nhà du_hành thời_gian không có cách nào để thay_đổi được một sự_việc Ví_dụ khi một người quay về quá_khứ để cứu một người khỏi tai_nạn giao_thông và khi ở quá_khứ người đó lấy xe chạy đến_nơi trước khi tai_nạn xảy ra vô_tình người đó đâm trúng chính người mà họ trở về để cứu và gây ra cái chết cái chết mà đã khiến bản_thân trong tương_lai muốn quay trở_lại quá_khứ Lý_thuyết này liên_quan mật_thiết đến nghịch_lý bản_thể ở chỗ có thứ không_thể xác_định được nguồn_gốc độc_lập mà trong trường_hợp này là lý_do của chuyến du_hành thời_gian Nghịch_lý không ngụ_ý rằng có một kế_hoạch lớn hơn từ một nguồn_gốc cao hơn nó chỉ khẳng_định rằng thời_gian là bất_biến Chuỗi sự_kiện vẫn có_thể xảy ra bởi quan_hệ nhân_quả thay_vì bởi một nguồn_gốc siêu_nhiên ví_dụ Sự_kiện A Nhà bác_học điên gặp Kẻ hoang_tưởng lầm_bầm điều gì đó về phương_pháp du_hành thời_gian Sự_kiện B Nhà bác_học điên dành cả đời để chứng_minh sự tồn_tại của du_hành thời_gian bỏ mặc vợ_con mình khiến họ bỏ_rơi ông Sự_kiện C Nhà bác_học điên trở về quá_khứ để ngăn_chặn điều này Sự_kiện D Du_hành thời_gian khiến Nhà bác_học điên trở_thành Kẻ hoang_tưởng Tính tiền_định của sự_việc nằm ở việc nhân_quả là bất_biến không phải vì một kế_hoạch hay kịch_bản nào đó Bởi_vì du_hành thời_gian có khả_năng làm ảnh_hưởng đến quá_khứ một_cách để giải_thích vì sao quá_khứ không thay_đổi là nói điều gì đã xảy ra phải xảy ra Điều này có nghĩa là mọi nỗ_lực thay_đổi quá_khứ của nhà du_hành thời_gian dù vô_tình hay cố_ý cũng chỉ tạo ra và hoàn_thành quá_khứ mà chúng_ta biết bấy_lâu_nay thay_vì thay_đổi nó và kiến_thức về lịch_sử của nhà du_hành thời_gian đã bao_gồm những chuyến du_hành tương_lai trong kinh_nghiệm ở quá_khứ của bản_thân theo Nguyên_tắc tự nhất_quán của Novikov_Nói cách khác nhà du_hành thời_gian trở về quá_khứ có nghĩa là họ đã từng ở quá_khứ trước_đây Vì_vậy sự tồn_tại của họ ở quá_khứ là đặc_biệt quan_trọng đối_với tương_lai và họ làm điều gì đó khiến tương_lai diễn ra đúng như những gì họ nhớ Nghịch_lý này liên_quan mật_thiết đến nghịch_lý bản_thể và thường xuất_hiện cùng nhau Nghịch_lý boostrap Đây là 1 nghịch_lý về du_hành thời_gian Khi một sự_vật 1 thông_tin ở tương_lai được gửi về quá_khứ nó ảnh_hưởng đến sự tồn_tại của thông_tin hay sự_vật đó ở hiện_tại Nghịch_lý boostrap hay thường được ghép với Nghịch_lý tiền_định Giả_sử bạn ngân_nga một bài hát của người ca_sĩ bạn thích ở trong quá_khứ rồi người ca_sĩ đó nghe thấy và đã nghĩ ra bài hát mới Vậy ai đã tạo ra bài hát không phải là bạn hay người ca_sĩ Nghịch_lý boostrap luôn tạo ra sự bí_ẩn về nguồn_gốc thông_tin trong nhiều tiểu_thuyết bộ phim có du_hành thời_gian Hiệu_ứng cánh bướm Hiệu_ứng cánh bướm tiếng Anh Butterfly effect là một cụm_từ dùng để mô_tả khái_niệm trong lý_thuyết hỗn_loạn về độ nhạy_cảm của hệ đối_với điều_kiện gốc sensitivity on initial conditions Vốn được sử_dụng ban_đầu như một khái_niệm khoa_học đơn_thuần hiệu_ứng cánh bướm sau đó đã được nhắc đến nhiều lần trong văn_hoá đương_đại đặc_biệt là trong các tác_phẩm có đề_cập tới quan_hệ nhân_quả hoặc nghịch_lý thời_gian Đã có một_vài bộ phim nhắc tới hiệu_ứng này như Hiệu_ứng cánh bướm do diễn_viên Ashton_Kutcher thủ vai chính Năm 1972 nhà khí_tượng_học và chuyên_gia về lý_thuyết hỗn_loạn Edward_Norton_Lorenz đã giới_thiệu trước Hiệp_hội phát_triển khoa_học Hoa_Kỳ American_Association for the Advancement of Science một bài nói_chuyện có tựa đề Predictability_Does the Flap of a Butterfly s Wings in Brazil Set off a Tornado in Texas_Tính dự_đoán được Liệu con bướm đập cánh ở Brasil có_thể gây ra cơn lốc ở Texas Trước đó vào năm 1961 trong khi mô_phỏng một dự_đoán về thời_tiết trên máy_tính Lorenz đã lỡ nhập số_liệu là 0 506 thay_vì 0 506127 như dự_định và do_đó đã thu được kết_quả dự_đoán thời_tiết hoàn_toàn khác so với tính_toán ban_đầu Từ kết_quả này Lorenz đã đề_cập tới sự ràng_buộc chặt_chẽ của hệ vật_lý đối_với các điều_kiện ban_đầu trong bài nói_chuyện Theo đó một cái đập cánh của con bướm nhỏ_bé có_thể gây ra sự thay_đổi dù rất nhỏ trong điều_kiện gốc của hệ vật_lý dẫn đến kết_quả là những thay_đổi lớn về thời_tiết như cơn lốc tại một địa_điểm cách nơi con bướm đập cách hàng vạn km Cũng theo Lorenz thì tỉ_lệ động_năng giữa một cái đập cánh của con bướm với toàn_bộ cơn lốc là quá nhỏ vì_thế con bướm chỉ có vai_trò không đáng_kể trong những tính_toán lý_thuyết hỗn_loạn cho hệ vật_lý nói cách khác thì nếu một cái đập cánh của con bướm có_thể gây ra cơn lốc thì một cái đập cánh khác cũng có_thể dập tắt nó và bên cạnh cái đập cánh của con bướm thì còn có vô_vàn hoạt_động khác có động_năng đáng_kể hơn rất nhiều có_thể ảnh_hưởng tới thời_tiết Xem thêm BULLET Đa vũ_trụ BULLET Vũ_trụ song_song trong tiểu_thuyết giả_tưởng BULLET Isekai dị thế_giới 異世界 là một tiểu thể_loại light novel manga anime và video game kỳ_ảo của Nhật_Bản xoay quanh một người bình_thường được đưa đến hoặc bị mắc_kẹt trong một vũ_trụ song_song Trong đó có một hình_thức thường sử_dụng là tensei chuyển sinh 転生 khi nhân_vật ở thế_giới hiện_tại bị giết và được tái_sinh ở một thế_giới khác có_thể là ở dạng một đứa trẻ như đầu_thai BULLET Xuyên việt thời không 穿越時空 còn gọi là xuyên không 穿空 hay xuyên việt 穿越 một thể loại tương_tự trong tiểu_thuyết Trung_Quốc Nhân_vật xuyên việt có_thể thâm_nhập sang thời không mới với thân_phận của chính mình hoặc một thân_phận thay_thế có_thể cùng tên với xuyên không giả hoặc một thai_nhi như_thể loại chuyển sinh Một thể loại khác có nét tương_tự nhưng không liên_quan trực_tiếp là võng du 网游 viết tắt của võng lạc du_hí 网络游戏 nghĩa_là game online trong đó nhân_vật có_thể được chuyển vào thế_giới ảo của game và sinh_hoạt ở đó BULLET Doctor_Who là một series phim_truyền_hình khoa_học_viễn_tưởng và du_hành thời_gian của Vương_quốc_Anh do đài BBC sản_xuất bắt_đầu phát_sóng từ năm 1963 Định_luật du_hành thế_giới song_song BULLET Ở giả_thuyết này các nhà_vật_lý học cho rằng khi quay trở về quá_khứ hay đến tương_lai không phải là dịch_chuyển về dòng thời_gian mà chúng_ta tồn_tại mà thực_chất ngay thời_điểm chúng_ta quay ngược về quá_khứ chúng_ta đã vô_tình tạo ra một thế_giới song_song và nếu chúng_ta có thay_đổi bất_kỳ sự_việc gì xảy ra ở dòng thời_gian đó thì nó cũng sẽ không ảnh_hưởng đến dòng thời_gian hiện_tại BULLET Cũng có giả_thuyết khác cho rằng việc du_hành thời_gian_thực chất là di_chuyển qua một thế_giới song_song Đa vũ_trụ và mọi sự thay_đổi mà chúng_ta thực_hiện sẽ không ảnh_hưởng đến thế_giới hiện_tại của chúng_ta mà nó sẽ ảnh_hưởng đến thế_giới song_song đó Giả_thuyết này cũng phần_nào giải_thích cho hiện_tượng Déjà vu Giả_thuyết đưa ra là trong các vũ_trụ song_song thì có một_vài một_vài vũ_trụ có dòng thời_gian không đồng_nhất với các vũ_trụ còn lại và trong một khoảng khắc nào đó các bộ_não của các đa vũ_trụ liên_kết với nhau và khiến chúng_ta nhìn thấy được tương_lai Liên_kết ngoài BULLET Khi nào con_người đi xuyên được thời_gian Quentin_Cooper_BBC_Tiếng Việt 5 tháng 8 năm 2015 BULLET Bí_ẩn du_hành vượt thời_gian Hiện_thực hay ảo_tưởng Tiền_Phong và An_ninh Thế_giới 18 04 2015
Du_hành thời_gian