Trịnh_Thị_Loan_Trịnh_Thị_Loan chữ Hán_鄭氏鸞 1488 1527 còn gọi là Đoan_Mục hoàng_thái_hậu 端穆皇太后 là một hoàng_thái_hậu nhà Hậu_Lê_Bà là chính phi của Cẩm_Giang_Vương_Lê Sùng_黎漴 anh_trai của hoàng_đế Lê_Tương_Dực đồng_thời là mẹ đẻ của 2 vị hoàng_đế Lê_Chiêu_Tông và Lê_Cung_Hoàng_Tiểu sử Trịnh hoàng_hậu là người xã Phi_Bạo huyện Thanh_Chương Nghệ_An Được tuyển vào phủ làm phi cho Cẩm_Giang vương Lê_Sùng sinh ra Lê_Chiêu_Tông và Lê_Cung_Hoàng_Cẩm Giang vương Sùng bị anh họ là vua Lê_Uy_Mục giết năm 1509 do em Sùng là Giản_Tu công Lê_Oanh lấy danh_nghĩa Lê_Sùng nổi quân chống triều_đình Cùng năm này Giản_Tu công đem quân về Kinh_sư giết Uy_Mục tự_lập làm Hoàng_đế tức Lê_Tương_Dực_Năm 1516 vua Lê_Tương_Dực bị Nguyên quận công Trịnh_Duy_Sản giết Duy_Sản cùng các huân cựu tôn_thất đại_thần lập con trưởng Cẩm_Giang vương với bà Trịnh_Thị_Loan là Lê_Y lên_ngôi tức vua Lê_Chiêu_Tông_Mùa xuân năm 1517 Chiêu_Tông truy tôn Lê_Sùng làm Minh_Tông_Triết hoàng_đế 明宗哲皇帝 bà trở_thành Hoàng_thái_hậu Do sự chuyên_quyền của Mạc_Đăng_Dung_Lê Chiêu_Tông quyết_định cùng Phạm_Hiến và Phạm_Thứ lên kế_hoạch trốn khỏi Thăng_Long để tìm Trịnh_Tuy chống lại Mạc_Đăng_Dung_Đêm 27 tháng 7 năm Quang_Thiệu thứ 7 1522 Chiêu_Tông cùng họ trốn khỏi Thăng_Long bỏ lại ngôi_vị bá_quan văn_võ em_trai là Lê_Xuân cùng bà Trịnh thái_hậu đều không hay_biết Bà khóc rằng Đứa con thứ 2 này của ta ắt phải lên_ngôi vị bà_già này lại bị người khác giả_danh thác mệnh bị người ta đàm_luận Nhưng còn xã_tắc thì biết làm_sao đây Mạc_Đăng_Dung liền lập em_trai Chiêu_Tông là Lê_Xuân lên kế_vị tức Lê_Cung_Hoàng rước bà về Hồng_Thị ở Hải_Dương Năm Thống_Nguyên thứ 2 1523 thì rước về kinh_đô Lúc này chính_quyền Đại_Việt đã hoàn_toàn phó mạc cho Mạc_Đăng_Dung tuy vẫn còn sự chống_trả yếu_ớt của Chiêu_Tông đang hợp binh ở ngoài Thăng_Long_Năm 1526 Mạc_Đăng_Dung dẫn quân đánh Thanh_Hoá bắt Chiêu_Tông đem về giam ở phường Đông_Hà Đầu năm 1527 Đăng_Dung sai Bái_Khê bá Phạm_Kim_Bảng bí_mật giết vua Chiêu_Tông_Giữa năm 1527 Đăng_Dung cướp ngôi Lê_Xuân bị phế làm Cung vương 恭王 và bị giam cùng với Trịnh thái_hậu ở cung Tây_Nội không cho ăn_uống gì cả hai phải xé áo mà nhai Vài tháng sau Đăng_Dung sai người đem đến tấm lụa vàng bắt phải tự_tử Thái_hậu khấn trời rằng Đăng_Dung là kẻ bề_tôi manh_tâm cướp ngôi lại giết mẹ_con ta ngày sau con_cháu nó cũng lại bị như_thế Nói rồi Thái_hậu cùng hoàng_đế thắt_cổ chết Mạc_Đăng_Dung sai đem xác hai người để phơi ngoài quán Bắc_Sứ rồi đưa về chôn ở lăng Hoa_Dương huyện Ngự_Thiên theo nghi_lễ của thiên_tử và hoàng_thái_hậu nay ở xã Phú_Sơn huyện Hưng_Hà tỉnh Thái_Bình có điện Thừa_Hưu tức_là chỗ đó Về sau Thế_Tông_Nghị hoàng_đế trung_hưng truy tôn thuỵ hiệu cho bà thành Đoan_Mục_Triết hoàng_hậu 端穆慈哲皇后_Tham khảo BULLET Đại_Việt sử_ký toàn thư BULLET Đại_Việt thông_sử Hậu phi truyện
Trịnh_Thị_Loan