Nhà_lao Pleiku_Nhà tù Pleiku thuộc địa_phận phường_hội thương Pleiku tỉnh Gia_Lai Nhà_tù được biết đến là nơi giam_giữ tù chính_trị dưới thời Pháp Mỹ giai_đoạn trước 1975 với nhiều hình_thức tra_tấn hiện_đại và dã_man được áp_dụng tại đây Ngày 12 tháng 12 năm 1994 Nhà_lao Pleiku được Bộ Văn_hoá Thông_tin ra Quyết_định số 321 QĐ BT công_nhận di_tích lịch_sử cấp Quốc_gia Nhà_Lao Pleiku nằm trên một đồi đất_đỏ cao trên đường Thống_Nhất thuộc phường Diên_Hồng thành_phố Pleiku tỉnh Gia_Lai Năm 1925 người Pháp đã cho xây_dựng nhà_tù với mục_đích giam_giữ tù thường_phạm phần_lớn là người dân_tộc sinh_sống tại Tây_Nguyên Năm 1940 khi phong_trào đấu_tranh cách_mạng bùng_nổ mạnh_mẽ nơi này đã trở_thành nhà_lao giam_giữ những chiến_sĩ cộng_sản những người yêu nước Tổng diện_tích khu trại_giam khoảng 7ha bao quanh là những bức tường cao 3m kiên_cố với các lớp rào bằng thép gai Ở phía Tây_Bắc và Tây_Nam có 2 bốt gác có binh_lính vũ_trang túc_trực 24 24 phía Đông có đặt lô_cốt bảo_vệ Năm 1967 20 phòng giam tại nhà_tù Pleiku cũng không đủ để nhốt hết hơn 2000 tù_nhân địch đã phải căng lều bạt ở trong trại tù để ở tạm và khẩn_trương xây_dựng thêm một trại_giam khác Nhà_Lao Pleiku bao_gồm 18 phòng giam và 2 phòng dùng làm chuồng cọp Mỗi phòng giam chỉ có diện_tích 10m2 với 2 ô cửa nhỏ nhưng giam_giữ đến 120 người Thực_dân Pháp phân_loại người tù theo từng cấp_bậc thương_tật vùng miền để dễ kiểm_soát Ở dãy nhà_giam chính gồm 5 phòng phòng 1 giam những người tù chính_trị thường là người dân_tộc_thiểu_số phòng 2 giam quân phạm_phòng 3 giam người tù công_vụ phòng 4 giam người tù thường_phạm đặc_biệt phòng 5 giam các người tù chính_trị nguy_hiểm nhất Phòng số 5 khu xà_lim chia thành 8 xà_lim mỗi xà_lim rộng 1 6m dài 2m Trong số đó có 2 xà_lim chẹt chỉ rộng khoảng 0 5m với một tấm ván gỗ chia thành 2 tầng Người tù bị nhốt bên trong những phòng này thường_xuyên bị ngất_xỉu vì thiếu không_khí để thở với đôi chân còng thò ra ngoài cửa họ bị tra_tấn bằng nhiều hình_thức dã_man tàn_độc Tháng 5 1972 khi quân ta tấn_công vào Kon_Tum địch đã chuyển hết số tù_binh ở 2 phòng biệt giam ra nhà_tù Phú_Quốc Đến cuối năm 1972 nhà_tù Pleiku hoàn_toàn bị bỏ trống không một bóng người Sau đó nhà_tù này được chính_quyền địa_phương gìn_giữ và đầu_tư cải_tạo lại làm một địa_điểm chuyên_dùng để giáo_dục lịch_sử cho thế_hệ trẻ giúp thế_hệ trẻ thêm tự_hào về truyền_thống hào_hùng của dân_tộc Nhà_Lao Pleiku ngày_nay tuy không còn nguyên_vẹn nhưng vẫn còn lưu_giữ được nhiều hiện_vật dấu_vết minh_chứng cho tội_ác tàn_độc của kẻ_thù và tinh_thần đấu_tranh quật_cường giữ_gìn khí_tiết của những người cộng_sản yêu nước Năm 2015 công_trình Bia tưởng_niệm Trại_giam tù_binh Pleiku được gấp_rút xây_dựng trên nền trại_giam cũ để tri_ân những con_người cách_mạng đã ngã xuống vì một đất_nước được độc_lập tự_do Lịch_sử Được người Pháp xây_dựng vào năm 1925 nhà_tù là nơi giam_giữ những người tù thường_phạm chủ_yếu là các dân_tộc_thiểu_số đang sinh_sống tại Tây_Nguyên Đến năm 1940 thực_dân Pháp dùng nơi này để giam_giữ những người cách_mạng và những người cộng_sản mà người Pháp bắt được Tháng 9 năm 1948 chi_bộ nhà_lao Pleiku được thành_lập Trong cuộc kháng_chiến chống Mỹ đế_quốc Mỹ vẫn sử_dụng nhà_lao Pleiku làm nơi giam_giữ những người tù chính_trị Lúc 17 giờ ngày 15 tháng 3 năm 1975 trong chiến_dịch Tây_Nguyên những phạm_nhân trong nhà_lao Pleiku đã phá ra ngoài và tổ_chức một bộ_phận ra vùng_ven đón một cánh quân cách_mạng từ ngã ba Trà Bá vào cùng quân_dân địa_phương giải_phóng thị_xã Pleiku_Lúc này Tây_Nguyên được giải_phóng
Nhà_lao Pleiku