Thành Hải_Dương Thành Hải_Dương còn gọi là Thành Đông là một ngôi thành cổ thời nhà Nguyễn_Ngôi thành được đắp bằng đất năm 1804 dùng làm nơi làm_việc cho bộ_máy trấn thành Hải_Dương Thành bị thực_dân Pháp phá_huỷ phần_lớn vào năm 1889 Tuy_nhiên một_số di_tích của ngôi thành này vẫn còn thấy được tại thành_phố Hải_Dương tỉnh Hải_Dương Hình_thành Trước năm 1804 lỵ_sở của tỉnh Hải_Dương được đặt tại Lạc_Thiên_Chí_Linh lúc ấy gọi là thành Vạn hay doanh Vạn Sau đó rời về Mao_Điền_Cẩm_Giàng Năm 1804 năm Gia_Long thứ 3 để củng_cố bộ_máy cai_trị nhà Nguyễn đã phân_chia lại địa_giới hành_chính của cả nước do_vậy lỵ_sở Hải_Dương đã được rời từ Mao_Điền về vùng ngã ba sông Thái_Bình và sông Sặt thuộc địa_phận ba xã Hàn_Giang_Hàn_Thượng và Bình_Lao tổng Hàn_Giang cách kinh_đô Huế 1 097 dặm Một ngôi thành sở được Trấn_thủ Khâm_sai Chưởng cơ Trần_Công_Hiến cho khởi_công để làm trụ_sở cho bộ_máy và đồn_trú quân_sự gọi là Thành Đông với mục_đích vừa là trấn thành vừa án_ngữ phía đông Kinh_thành Thăng_Long_Đây được xem như thời_điểm khởi lập của thành_phố Hải_Dương Thành Đông ban_đầu được đắp bằng đất có hình 6 cạnh chu_vi 551 trượng 6 thước cao 1 trượng 1 thước 2 tấc mở 4 cửa Thành Đông ban_đầu không có dân chỉ có quan_lại và quân_lính Năm 1824 năm_Minh_Mạng thứ 5 thành được xây thêm bằng đá_ong kiểu xây này cũng được thấy ở thành Bắc_Ninh Thanh_Hoá Nghệ_An có sống khế Đá_ong xây thành được lấy từ thành nhà Mạc ở Đồ_Sơn Đến năm Tự Đức thứ 19 1865 đắp thêm thành Dương_Mã ở các cửa hình_chóp nón úp vào hào trước cửa thành cao 5 thước 4 tấc hào rộng 3 trượng 3 thước sâu 6 thước Năm 1889 nhiều đoạn tường Thành Đông bị thực_dân Pháp phá_bỏ để lấy mặt_bằng xây_dựng nhà_máy rượu và vài toà dinh_thự của người Pháp Thời_gian 1946 1954 do chiến_sự ác_liệt phần_lớn di_tích còn lại của thành cũng bị hư_hỏng nặng Tuy_vậy ngày_nay vẫn còn sót lại một số_ít đoạn tường thành và dinh Tổng_đốc ở trụ_sở của Mặt_trận Tổ_quốc tỉnh Kiến_trúc Gọi là thành Đông vì thành trấn của xứ Đông ngược với xứ Đoài_Thành_Hải_Dương được xây_dựng theo kiến_trúc Vauban phân rõ thành 2 khu thành Nội và thành Ngoại_Thành nội Thành_nội có hình lục_giác đều trung_tâm ở vào_khoảng Ngã tư Máy_Xay hiện_nay Ngã tư Kho_Đỏ_Từ trung_tâm đến các góc thành dài chừng 500m Ngoài thành có hào sâu bao quanh Hào thành nối với sông Kẻ_Sặt và qua cống Ba Cửa bến Canô ngày_nay nối thẳng với sông Thái_Bình Thành_nội có chu_vi 551 trượng 2 204 m2 cao 1 trượng 1 thước 2 tấc 4 48 m Thành thông với bên ngoài qua 4 cửa Đông_Tây Nam_Bắc phía ngoài có hào rộng 11 trượng 44m sâu 6 thước 2 4m Từ thành_nội ra các cổng thành phải qua một cầu gạch xây vòm cuốn bắc qua hào Cầu dài chừng 5m rộng 3 m Cầu phía Đông và cầu phía Nam đã bị phá từ cuối thế_kỉ 19 Cầu phía Bắc còn di_tích trên đường Chi_Lăng gần xí_nghiệp liên_hiệp Dược_Cầu phía Tây còn di_tích trên đường từ viện 7 đến khu tập_thể phố Tuệ_Tĩnh_Phía trong thành_nội chia làm 2 khu BULLET Khu thứ nhất từ cửa Bắc đi vào có một lối đi chính trùng với đường Chi_Lăng ngày_nay Hai bên lối đi chính là nhiều dãy nhà_binh nơi ở của binh_lính giữ thành và nhà công_sở quản vệ Hai bên tả_hữu sát thành có hai hồ rộng để lấy nước cho binh_lính tắm_giặt sinh_hoạt hoặc lấy nước phòng cháy chữa_cháy khi cần_thiết Đi_sâu vào phía trong là 10 dãy nhà_kho dài mỗi bên năm dãy xếp đối_xứng nhau qua một lối đi rộng giữa lối đi có nhà đợi thác gia Bên trái lối đi có ba kho lương_thực và hai kho chứa nước Bên phải là một kho gỗ hai kho lương_thực một kho tiền kho nước liền nhau Bên hữu phía giáp thành có nhà tằm phụ_trách việc nuôi tằm dệt lụa trong cả tỉnh Bên tả giáp thành có kho củi khám_đường và ngục_thất để giam_giữ phạm_nhân Ngoài hào thành phía bắc có sở Lương_Án xét_xử người có tội BULLET Khu thứ hai đi lối cửa nam vào có 3 khu nhỏ Chính giữa là hai kỳ_đài có cột cờ cao còn gọi là khu cột cờ Tới đầu thế_kỉ 20 hãy còn xóm cột cờ nay là khu tập_thể nhà_máy Bơm_Bên phải là dinh Tổng_đốc cạnh dinh Tổng_đốc giáp với tường thành có một kho vũ_khí Bên trái là sở Bố_Chính giáp thành là nông xưởng và ao Qua kỳ_đài vào sâu phía trong là hành_cung Bên phải hành_cung là sở Lãnh_binh trông_coi việc quân_sự Bên trái là sở Án_sát phụ_trách việc hình_sự Thành ngoại Sau thời_gian xây_dựng ổn_định quan_quân trong thành chỉ có chừng ba cơ binh khoảng trên 1 000 người Năm Tự Đức thứ 19 1866 Thành Đông được mở_rộng xây thêm ra phía ngoài thành_nội Phía ngoài 4 cổng thành đắp thêm 4 thành phụ gọi là thành Dương_Mã hay thành ngoại BULLET 1 Thành phụ cửa Nam dài 57 trượng rộng 37 trương 5 thước BULLET 2 Thành phụ cửa Bắc dài 66 trượng 5 thượng rộng 33 trượng 5 thước BULLET 3 Thành phụ cửa Đông dài 58 trượng 7 thước rộng 38 trượng 5 thước BULLET 4 Thành phụ cửa Tây dài 55 trượng 5 thước rộng 35 trượng 3 thước Phía ngoài thành Dương_Mã có 1 lớp thành đất bao_bọc 4 xung_quanh gọi_là La thành tương_tự La thành của thành_Long_Biên Chu_vi La thành dài 1 539 trượng Thành cao 3 thước bờ thành rộng hơn 2 thước Ngoài La_Thành còn có 1 hào rộng 5 thước sâu 4 thước Kiến_trúc tổng_thể Như_vậy nếu lấy thành Đông làm trung_tâm thì trong phạm_vi 15 km ta sẽ có tổng_thể bố_phòng của thành Hải_Dương như sau BULLET Ở chính_tâm là thành Đông gồm thành_nội thành ngoai thành Dương_Mã và La_Thành_Ba mặt bắc đông nam có sông lớn bao_bọc Ở hai mặt đông và nam có 6 đồn nhỏ bảo_vệ từ xa Phía đông có hai đồn là đồn Ngọc_Uyên và đôn Đông_Lân_BULLET_Phía nam có 3 đồn là Ngọc_Lặc_Ba_Soi Thuỷ_Đồn đều nằm ven sông BULLET Phia đông nam có đồn Phạm_Xá_Phía đông và nam có các đồn thì phía Tây có BULLET Tây_Bắc thành Hoàng_Miếu xã Tắc_Miếu thờ thần_linh Hội_đồng Miêu_Đông_Thượng điếm_canh giữ đường BULLET Phía Tây cách 15 km có Văn_Miếu Khải_Thánh_Từ_Thí Trường BULLET Nguyễn_Bình_Khiêm người trấn Hải_Dương đã đậu Giải_nguyên đỗ đầu khoa thi Nhâm_Thân 1532 tại đây BULLET Phía Tây_Nam có Sơn_Xuyên là miếu thờ thần Những sự_kiện lịch_sử BULLET Ngày 9 tháng 5 năm 1862 tại pháp_trường Năm Mẫu ngoại_thành Hải_Dương gần bến Đò_Hàn gần 200 giáo_dân của địa_phận Hải_Dương bị xử tội BULLET Năm 1866 năm Tự Đức thứ 19 Đông_Kiều phố được hình_thành tương_ứng với phường Trần_Phú và một phần phường Trần_Hưng_Đạo ngày_nay nhiều phố nghề ra_đời như Hàng Giày_Sơn_Hoà ngày_nay Hàng Đồng Đồng_Xuân Hàng_Bạc_Xuân_Đài_Hàng Lọng_Tuy_An_BULLET Ngày 9 tháng 11 năm 1872 lái_buôn Jean_DuPuis đi tàu tới cửa_sông Hồng neo tại thành tỉnh Hải_Dương Quan đầu tỉnh bấy_giờ là Lê_Tuấn từ_chối cho Dupuis ngược sông bắt phải chờ hồi_âm của triều_đình Dupuis nán lại chờ 15 ngày rồi tự_tiện ngược sông lên Hà_Nội BULLET Ngày 4 tháng 12 năm 1873 Pháp chiếm Thành Đông lần thứ nhất Đến ngày 31 tháng 12 Pháp buộc phải trao_trả Thành Đông trước sự chứng_kiến của Nguyễn_Văn_Tường đại_diện triều_đình Huế và Philastre đại_diện soái_phủ Sài_Gòn BULLET Ngày 19 tháng 8 năm 1883 Pháp chiếm Thành Đông lần 2 Từ ngày 12 đến 19 tháng 11 quan_quân triều_đình liên_kết với quân Cờ đen bao_vây tấn_công Pháp ở Thành Đông_BULLET_Đêm 28 rạng 29 tháng 9 năm 1885 quân Nguyễn_Thiện_Thuật bao_vây và tấn_công quân Pháp tại thành Hải_Dương BULLET Ngày 23 tháng 7 năm 1889 quân Đốc_Tít tấn_công thành Hải_Dương Cùng trong năm này chính_quyền Pháp cho phá nhiều đoạn tường thành Hải_Dương để lấy mặt_bằng BULLET Năm 1897 chính_quyền Pháp cho phá hầu_hết các đoạn tường Thành Đông lấp hào phía Đông mở_rộng mặt_bằng xây_dựng Sở rượu Liên_kết ngoài BULLET Thành Hải_Dương
Thành Hải_Dương