Hành_chính Việt_Nam thời Đinh_Hành chính Việt_Nam thời Đinh phản_ánh bộ_máy chính_quyền từ trung_ương tới địa_phương của nước Đại_Cồ_Việt từ năm 968 đến năm 979 trong lịch_sử Việt_Nam Chính_quyền trung_ương Sử_sách ghi_chép rất vắn_tắt và không hệ_thống về bộ_máy chính_quyền nhà Đinh_Đại_Việt sử_ký toàn thư ghi lại ý_kiến của sử_gia Lê_Văn_Hưu về triều Đinh_Chế độ quan_chức nhà Đinh nêu trong Đại_Việt sử_ký toàn thư như sau Mùa xuân năm 975 Đinh_Tiên_Hoàng ra quy_định áo mũ cho các quan văn_võ Ngoài_ra không thấy sử_sách nói về bộ_máy chính_quyền với các chức_danh một_cách hệ_thống Các sử_gia hiện_đại cho rằng tổ_chức bộ_máy nhà Đinh cũng như nhà Ngô còn giản_đơn hoạt_động chưa được thể_chế_hoá việc lựa_chọn quan_lại chưa có chế_độ rõ_ràng pháp_luật chưa thành_văn Những người làm quan nắm quyền hành phần_lớn là các tướng_lĩnh có công_lao trong quá_trình đánh dẹp Kinh_đô nhà Đinh đóng tại Hoa_Lư Gia_Viễn Ninh_Bình thuộc về Trường Châu thời thuộc Đường Dựa vào các khối đá_vôi cao dựng_đứng ôm lấy vùng_đất cao không bị ngập do thuỷ_triều và nước lũ lại có Hoàng_Giang thuận_lợi giao_thông Đinh_Tiên_Hoàng đã cho hoàn_thiện những kè luỹ có từ thời cát_cứ thành những đoạn tường thành kiên_cố bảo_vệ cung vua bên trong Việc Đinh_Tiên_Hoàng chọn Hoa_Lư mà không chọn Cổ_Loa của nhà Ngô hay Đại_La thời Bắc_thuộc được Lê_Văn_Siêu xem là quyết_định khôn_ngoan Với hoàn_cảnh đương_thời sau nhiều năm loạn_lạc Hoa_Lư là địa_điểm chiến_lược khống_chế được cả khu_vực sơn_cước từ Thanh_Hoá đổ ra sông Đà đổ xuống thêm địa_thế vừa hùng vừa hiểm có_thể cầm_cự với Trung_Hoa nếu có cuộc xâm_lăng của phía này tới Nhà địa_chất đồng_thời là nguyên Chủ_tịch nước Cộng_hoà_xã_hội_chủ_nghĩa_Việt_Nam Trần_Đức_Lương cũng cho rằng tính hiểm_yếu của Hoa_Lư không_chỉ nhờ phần thành_luỹ nền điện mà chính bởi hệ_thống các thung_lũng núi sâu hơn bên trong có_thể liên_thông với nhau bởi các khe ngách mà ngày_nay do nước_biển dâng cao đã biến thành những lạch nước_ngầm Kiến_trúc xây_dựng cung_thất trong kinh_thành Hoa_Lư còn sơ_khai chưa có những công_trình kiên_cố bề_thế mà chỉ nhà Tiền_Lê kế_tiếp mới bắt_đầu thực_hiện được Lê_Văn_Siêu cho rằng cung_điện nhà_vua chưa đúng nghĩa một cung_điện như các triều_đình phương Bắc đương_thời mà giống một nhà_lớn nhiều gian có sân ao và hào_luỹ bao_bọc phòng_thủ Chính_quyền địa_phương Lãnh_thổ Trên đại_thể Đinh_Tiên_Hoàng quản_lý toàn_bộ nước Đại_Cồ_Việt tuy_nhiên tại từng vùng mức_độ quản_lý cũng khác nhau Những nơi quá xa kinh_đô Hoa_Lư đặc_biệt là vùng dân_tộc ít người vẫn chỉ có phụ_thuộc lỏng_lẻo với triều_đình trung_ương Lãnh_thổ nhà Đinh kế_tục nhà Ngô trở về sau nằm trên 8 châu thời thuộc Đường là Giao Lục_Phong_Ái_Hoan Phúc_Lộc Trường Diễn_Trong các bộ sử cũ chỉ có Khâm định Việt sử thông giám cương mục chép rằng Đinh_Tiên_Hoàng chia nước làm 10 đạo nhưng không ghi_chép rõ tên và vị_trí các đơn_vị hành_chính ra sao Các bộ sử khác như Đại_Việt sử lược Đại_Việt sử_ký toàn thư đều không ghi_chép điều này Tuy_nhiên Đại_Việt sử_ký toàn thư_lại ghi sự_kiện đổi 10 đạo làm lộ phủ châu thời Tiền_Lê các nhà_nghiên_cứu cho rằng điều đó cho thấy chính Toàn thư đã mặc_nhiên thừa_nhận nước Đại_Cồ_Việt từng được chia làm 10 đạo trong thời Đinh_Việc đổi đạo làm phủ lộ châu này cũng được Khâm định Việt sử thông giám cương mục xác_nhận Mặt_khác do chia nước thành 10 đạo mới có chức Thập đạo tướng_quân của Lê_Hoàn_Việc tổ_chức các đơn_vị trong nước thành 10 đạo của Đinh_Tiên_Hoàng mang ý_nghĩa chính_trị to_lớn cùng việc đặt tên nước Đại_Cồ_Việt nhà Đinh khẳng_định chủ_quyền độc_lập của mình bằng cách xoá_bỏ hay thay_đổi các đơn_vị hành_chính do nhà Đường của Trung_Quốc đặt ra thực_hiện quyền quản_lý và quyền phân_chia hành_chính đối_với quốc_gia trong tay mình cai_trị Sử cũ không ghi_chép các địa_danh địa_phương thời_kỳ này một_cách hệ_thống và vẫn ghi một_số địa_danh như thời thuộc Đường như châu Ái châu Hoan_Các nhà_nghiên_cứu lý_giải điều này rằng nhà Đinh dựa trên cơ_sở các châu cũ của thời thuộc Đường có thêm_bớt điều_chỉnh nhỏ để thành_lập các đạo nhưng cách gọi châu trước đó đã khá thông_dụng và quen_thuộc Mặt_khác thời_gian tồn_tại của hệ_thống hành_chính 10 đạo của nhà Đinh được duy_trì chỉ hơn 20 năm từ năm 974 đến năm 1002 do_đó các sử_gia đời sau vẫn dùng đơn_vị châu theo nếp cũ Tại mỗi đạo trong nước triều_đình tổ_chức các đơn_vị quân_đội địa_phương như sau mỗi đạo có 10 quân 1 quân 10 lữ 1 lữ 10 tốt 1 tốt 10 ngũ 1 ngũ 10 người Trong Dư_địa_chí Nguyễn_Trãi cho rằng thời Trần có 310 vạn đinh nhưng các sử_gia hiện_nay cho rằng con_số này cao hơn thực_tế và thế_kỷ 10 chưa cho_phép tổ_chức một lực_lượng quân_đội đông tới 1 triệu người 10 Đạo thời Đinh_Sử sách không chép cụ_thể các đơn_vị hành_chính Một_số đơn_vị hành_chính lớn được sử nhắc đến trong thời_kỳ này không đầy_đủ bao_gồm BULLET 1 Đạo_Bắc_Giang tương_đương tỉnh Bắc_Giang Bắc_Ninh BULLET 2 Đạo_Quốc_Oai theo dư_địa_chí Hà_Tây thuộc phần đất Hà_Tây cũ tức tây và nam Hà_Nội ngày_nay BULLET 3 Đạo_Hải_Đông_Lịch triều hiến_chương loại chí chép tỉnh Quảng_Yên ba đời Đinh_Tiền_Lê_Lý gọi là đạo Hải_Đông_BULLET 4 Đạo_Hoan_Châu_Hoan Châu xưa là bộ Hoài_Hoan đời Tần thuộc Tượng_Quận nhà Hán thuộc quận Nhật_Nam nhà Lương đổi làm Đức Châu đến niên_hiệu Khai_Hoàng 581 600 nhà Tuỳ đổi làm Hoan_Châu đến niên_hiệu Đại_Nghiệp 605 616 nhà Tuỳ đổi làm Nhật_Nam nhà Đường phục theo cũ đặt làm Hoan_Châu nhà Đinh_Lê giữ theo tên cũ như của nhà Đường BULLET 5 Đạo_Ái_Châu tương_đương khu_vực Châu_Ái tức tỉnh Thanh_Hoá ngày_nay BULLET 6 Đạo_Lâm_Tây tên đạo xuất_hiện thời Tiền_Lê gồm các châu Ki mi Tương_đương khu_vực Tây_Bắc ngày_nay BULLET 7 Đạo_Đại_Hoàng_Khu vực kinh_đô Hoa_Lư và tỉnh Hà_Nam BULLET 8 Phủ_Đô hộ khu_vực thành Đại_La và các phụ_cận tức một phần thành_phố Hà_Nội chưa bao_gồm phần mở_rộng thuộc Hà_Tây cũ BULLET 9 Châu_Đằng tương_đương vùng Hưng_Yên BULLET 10 Châu_Hoan tương_đương tỉnh Nghệ_An và Hà_Tĩnh Căn_cứ tư_liệu Đại_Việt sử_ký toàn thư ghi lại thời_điểm điều_chỉnh về hành_chính của Lê_Đại_Hành vào tháng 3 năm 1002 ông đổi mười đạo thời Đinh làm lộ phủ châu và danh_sách các địa_danh thời Tiền_Lê có_thể bổ_sung các đạo khác thời Đinh như sau BULLET 1 Đạo_Đằng_Châu tương_đương Hưng_Yên Thái_Bình hiện_nay BULLET 2 Đạo_Thái_Nguyên tương_đương tỉnh Thái_Nguyên Bắc_Kạn BULLET 3 Châu Đô_Lương_Có_thể ở khu_vực Tuyên_Quang Hà_Giang BULLET 4 Đạo_Phong_Châu_Tương đương khu_vực Phú_Thọ Vĩnh_Phúc Nguyễn_Danh_Phiệt cho rằng hệ_thống hành_chính cấp dưới được kế_tục từ thời họ Khúc họ Dương và họ Ngô gồm có giáp xã Đứng đầu giáp là Quản giáp đứng đầu xã là 2 xã quan Chưa thấy tài_liệu nào ghi cụ_thể 10 đạo thời Đinh căn_cứ vào những ghi_chép về thời Đinh và thời Tiền_Lê có_thể suy_đoán các tên các đạo của đất_nước khi này như Đạo_Bắc_Giang_Đạo Quốc_Oai Đạo_Hải_Đông_Đạo Hoan_Châu_Đạo_Ái Châu_Đạo_Lâm_Tây Đạo_Đại_Hoàng_Đạo Đằng_Châu_Đạo_Thái Nguyên Đạo_Phong_Châu_Xem thêm BULLET Nhà Đinh_BULLET_Nhà_Tiền Lê_BULLET_Hành chính Việt_Nam thời Ngô_BULLET_Hành chính Việt_Nam thời Tiền_Lê_Tham khảo BULLET Đại_Việt sử_ký toàn thư BULLET Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục BULLET Đào_Tố_Uyên chủ_biên 2008 Giáo_trình lịch_sử Việt_Nam tập 2 Nhà_xuất_bản Đại_học sư_phạm BULLET Nguyễn_Khắc_Thuần 2008 Thế thứ các triều vua Việt_Nam Nhà_xuất_bản Giáo_dục BULLET Nguyễn_Khắc_Thuần 2003 Đại_cương lịch_sử cổ trung_đại Việt_Nam Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Đào_Duy_Anh 2005 Đất_nước Việt_Nam qua các đời Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Nguyễn_Danh_Phiệt 1990 Nhà Đinh dẹp loạn và dựng nước Nhà_xuất_bản Khoa_học_xã_hội BULLET Nhiều tác_giả 1984 Thế_kỷ X Những vấn_đề lịch_sử Nhà_xuất_bản Khoa_học_xã_hội BULLET Lê_Văn_Siêu 2006 Việt_Nam văn_minh sử Nhà_xuất_bản Văn_học BULLET Nguyễn_Việt 2010 Hà_Nội thời tiền Thăng_Long_Nhà xuất_bản Hà_Nội
Hành_chính Việt_Nam thời Đinh