Linh_dương sừng xoắn châu_Phi_Linh_dương sừng xoắn châu_Phi danh_pháp hai phần Addax nasomaculatus còn được gọi là linh_dương trắng white antelope là một loài linh_dương thuộc chi Addax sinh_sống tại hoang_mạc Sahara và một_số vùng lân_cận Loài này được Henri de Blainville mô_tả năm 1816 Theo đề_xuất tên thay_thế linh_dương lông nhạt có sừng dài xoắn điển_hình dài ở con_cái và ở con đực Linh_dương đực khi đứng bờ vai cao từ còn linh_dương cái cao khoảng từ Đây là loài lưỡng hình giới_tính linh_dương cái nhỏ hơn linh_dương đực Màu_sắc bộ lông phụ_thuộc theo mùa vào mùa đông bộ lông nâu xám còn chân và phần cơ_thể sau có màu trắng và lông nâu dài mọc trên đầu cổ vai vào mùa hè bộ lông trở_lại gần như hoàn_toàn màu trắng hoặc màu cát_vàng Linh_dương sừng xoắn châu_Phi chủ_yếu ăn cỏ lá của bất_kỳ loại cây_bụi nào sẵn có thực_vật họ đậu hay bụi rậm Là loài động_vật thích_nghi tốt để tồn_tại trong môi_trường sa_mạc linh_dương có_thể sống mà không cần nước trong thời_gian dài Chúng sống theo đàn từ 5 đến 20 cá_thể gồm cả đực lẫn cái Chúng được dẫn_dắt bởi con_cái lớn_tuổi nhất Do chuyển_động chậm_chạp chúng là mục_tiêu dễ_dàng của động_vật săn mồi như sư_tử con_người chó_săn châu_Phi_báo đốm và báo hoa Mùa sinh_sản đỉnh_điểm trong suốt mùa đông và đầu mùa xuân Môi_trường sống tự_nhiên là những vùng_đất khô_cằn bán hoang_mạc và sa_mạc cát và đá Linh_dương sừng xoắn châu_Phi là loài linh_dương cực_kỳ nguy_cấp theo phân_loại do IUCN Mặc_dù cực_kỳ hiếm trong môi_trường tự_nhiên do săn_bắn không kiểm_soát chúng khá phổ_biến trong điều_kiện nuôi nhốt Linh_dương sừng xoắn châu_Phi xuất_hiện nhiều ở Bắc_Phi là loài bản_địa tại Chad Mauritania và Niger Loài cũng đã tuyệt_chủng ở Algeria Ai_Cập Libya Sudan và Tây_Sảha nhưng đồng_thời được tái_nhập ở Morocco và Tunisia Danh_mục phân_loại và đặt tên Danh_pháp hai phần của Linh_dương sừng xoắn châu_Phi là Addax nasomaculatus Loài này lần đầu_tiên được nhà động_vật_học và giải_phẫu_học người Pháp Henri_Blainville mô_tả năm 1816 Linh_dương sừng xoắn châu_Phi được xếp vào chi đơn loài Addax và họ Bovidae_Henri_Blainville quan_sát kiểu tương_đồng trong công_trình con báo đen của Bullock và bảo_tàng phẫu_thuật cao_đẳng hoàng_gia Nhà tự_nhiên_học người Anh Richard_Lydekker phát_biểu kiểu loại địa_phương của loài hầu_như chắc_chắn ở Senegambia mặc_dù ông không làm bất_cứ gì để xác_minh Cuối_cùng từ một cuộc thảo_luận năm 1898 quan_điểm này đã trở_nên xác_thực hơn khi những thợ_săn hay những nhà sưu_tập người Anh bắt được Linh_dương sừng xoắn châu_Phi từ nhiều nơi trên hoang_mạc Sahara tại Tunisia Danh_pháp Addax được cho bắt_nguồn bởi một từ_ngữ trong tiếng Ả_Rập nghĩa_là một con vật hoang_dã có sừng cong_queo Nó cũng được cho có nguồn_gốc từ một từ_ngữ Latin_Danh pháp được sử_dụng lần đầu năm 1693 Danh_pháp loài nasomaculatus bắt_nguồn trong tiếng Latin chiết_tự nasus hoặc tiền_tố naso nghĩa_là mũi và macula vết đốm hoặc khoang và hậu_tố atus đề_cập đến những đốm và dấu_vết trên mặt linh_dương Bedouin sử_dụng danh_pháp khác cho Linh_dương sừng xoắn châu_Phi theo tiếng Ả_Rập bakr hoặc bagr al wahsh dịch theo từng chữ có nghĩa con bò hoang_dã Danh_pháp cũng có_thể được sử_dụng để tham_khảo cho những loài động_vật móng_guốc khác Tên gọi thông_dụng khác của Linh_dương sừng xoắn châu_Phi là linh_dương trắng white antelope và linh_dương sừng xoay screwhorn antelope Di_truyền_học Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có 29 cặp nhiễm_sắc_thể Tất_cả nhiễm_sắc_thể đều là nhiễm sắc dạng que ngoại_trừ cặp thể thường nhiễm sắc đầu_tiên đó là nhiễm_sắc_thể hạ khuynh tâm Nhiễm_sắc_thể X lớn nhất trong số các nhiễm_sắc_thể dạng que còn nhiễm_sắc_thể Y có kích_thước trung_bình Cặp nhiễm_sắc_thể hạ khuynh tâm có que ngắn và dài tương_ứng theo thứ_tự với nhiễm_sắc_thể thứ 27 ở bò nhà và thứ 1 ở dê nhà Trong một nghiên_cứu mô_hình dải nhiễm sắc trong Linh_dương sừng xoắn châu_Phi tìm được tương_tự như trong bốn loài khác thuộc phân họ Hippotraginae_Ghi chép lịch_sử và hoá_thạch Trong thời cổ_đại linh_dương sừng xoắn châu_Phi cư_trú từ Bắc_Phi vượt qua bán_đảo Ả_Rập và Levant_Tranh vẽ trong một ngôi mộ có niên_đại từ năm 2500 trước Công_nguyên cho thấy tối_thiểu linh_dương sừng xoắn châu_Phi được người Ai_Cập cổ_đại thuần_hoá một phần Những bức tranh vẽ hình linh_dương sừng xoắn châu_Phi và một_số loài linh_dương khác được cột bằng dây thừng với cọc Số_lượng linh_dương sừng xoắn châu_Phi được một quý_tộc chiếm_giữ xem như biểu_thị cho địa_vị cao về kinh_tế lẫn xã_hội của ông ta trong xã_hội cổ_đại Nhưng ngày_nay săn_bắn quá mức đã dẫn đến sự tuyệt_chủng của loài này ở Ai_Cập kể từ những năm 1960 Hoá_thạch linh_dương sừng xoắn châu_Phi tìm được tại bốn địa_điểm ở Ai_Cập hoá_thạch 7000 TCN từ Biển Cát_Lớn hoá_thạch 5000 6000 TCN từ Djara hoá_thạch 4000 7000 TCN từ Abu_Ballas_Stufenmland và hoá_thạch 5000 TCN từ Gilf_Kebir_Bên cạnh đó nhiều hoá_thạch cũng được khai_quật từ Mittleres_Wadi_Howar hoá_thạch 6300 TCN cùng những hoá_thạch canh_tân từ Grotte_Neandertaliens_Jebel_Irhoud và Parc d Hydra_Mô tả vật_lý Linh_dương sừng xoắn châu_Phi là loài linh_dương có sừng cong xoắn Con đực khi đứng bờ vai cao từ với con cái khoảng Đây là loài lưỡng hình giới_tính linh_dương cái nhỏ hơn linh_dương đực Chiều đài_từ đầu đến hết thân cả đực và cái đạt khoảng đuôi dài Cân nặng con đực khoảng từ con_cái khoảng từ Màu lông của linh_dương sừng xoắn châu_Phi thay_đổi theo mùa Vào mùa đông bộ lông có màu nâu xám còn ống_chân và phần thân sau có màu trắng lông dài màu nâu mọc trên đầu cổ và vai Vào mùa hè bộ lông trở_lại gần như hoàn_toàn màu trắng hoặc màu cát_vàng Đầu được đánh_dấu bằng các mảng màu nâu hoặc đen có hình chữ X trên mũi Linh_dương có râu thô và lỗ mũi đỏ nổi_bật Lông đen dài nhô ra giữa cặp sừng cong và xoắn_ốc kết_thúc tại mảng lông bờm ngắn trên cổ Sừng xuất_hiện ở cả linh_dương đực lẫn cái có 2 đến 3 vòng xoắn thường dài ở con_cái và ở con đực mặc_dù chiều dài tối_đa được ghi_nhận là Khúc sừng dưới và giữa được đánh_dấu bằng một chuỗi 30 đến 35 lằn gợn hình vòng Đuôi ngắn mảnh_mai kết_thúc với một búi lông đen Móng_guốc rộng với lòng bàn_chân phẳng và móng huyền khoẻ giúp linh_dương bước_đi trên cát mềm Tất_cả bốn chân đều có tuyến mùi hơi Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có tuổi_thọ trung_bình trên 19 năm trong hoang_dã có_thể được kéo_dài đến 25 năm dưới điều_kiện nuôi nhốt Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có sự tương_đồng mật_thiết với linh_dương sừng kiếm scimitar oryx nhưng được phân_biệt bằng hình_dạng sừng và dấu_vết trên mặt Trong khi linh_dương sừng xoắn châu_Phi có sừng cong xoắn còn linh_dương sừng kiếm lại có cặp sừng thẳng dài Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có 1 chùm lông nâu mở_rộng từ bệ đáy cặp sừng đến giữa đôi mắt Một mảng trắng nối_tiếp từ chùm lông nâu kéo_dài đến giữa má Mặt_khác linh_dương sừng kiếm có vầng trán trắng với chỉ một vệt màu nâu nổi_bật kèm mỗi vằn sọc nâu phía hai bên kéo ngang qua mắt Loài này_khác với những loài linh_dương khác ở hàm_răng lớn và vuông như bò nhà thiếu_vắng những tuyến giải_phẫu điển_hình trên mặt Ký_sinh Linh_dương sừng xoắn châu_Phi dễ nhiễm ký_sinh_trùng nhất trong điều_kiện khí_hậu ẩm Chúng luôn bị nhiễm ký_sinh giun_tròn thuộc họ Trichostrongyloidea và Strongyloidea_Tại 1 trang_trại ngoại_lai ở Texas một con linh_dương bị nhiễm loài giun Haemonchus contortus và Longistrongylus curvispiculum trong dạ_dày múi khế trong đó có loài cũ đã chiếm ưu_thế hơn Hành_vi và sinh_thái Là loài chủ_yếu hoạt_động về đêm đặc_biệt vào mùa hè Trong ngày linh_dương đào sâu vào cát tại vị_trí râm mát và nghỉ_ngơi trên hố lõm đào được hành_động này bảo_vệ linh_dương tránh khỏi bão_cát Linh_dương sừng xoắn châu_Phi sống theo đàn có cả đực lẫn cái và có từ 5 đến 20 cá_thể Chúng sẽ thường lưu lại một địa_điểm và chỉ đi lang_thang khắp_nơi để tìm thức_ăn Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có một cấu_trúc xã_hội bền_chặt dựa vào tuổi_tác đàn được dẫn_dắt bởi con_cái lớn_tuổi nhất Bầy đàn nhiều khả_năng tìm được dọc theo rìa phía bắc của hệ_thống mưa nhiệt_đới suốt mùa hè và di_chuyển lên phía bắc khi mùa đông đến Chúng có_thể theo_dõi lượng mưa và sẽ hướng về những khu_vực này là nơi mà thảm_thực_vật phong_phú hơn Con đực chiếm lãnh_thổ và bảo_vệ con_cái trong khi con_cái thiết_lập nhóm thống_trị riêng của chúng Do chuyển_động chậm linh_dương sừng xoắn châu_Phi là mục_tiêu dễ_dàng cho động_vật ăn thịt như sư_tử chó hoang châu_Phi_báo gêpa và báo hoa Linh_miêu tai đen linh_cẩu và linh_miêu đồng_cỏ tấn_công con non Linh_dương sừng xoắn châu_Phi_thường không hung_hăng mặc_dù tính_khí có_thể thay_đổi nếu bị kích_động Sự thích_nghi Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có đủ khả_năng thích_hợp để sống tại sa_mạc sâu thẳm dưới điều_kiện khắc_nghiệt Linh_dương sống_sót mà không cần nước_sạch gần như vô_hạn do bởi chúng hút được độ_ẩm từ thức_ăn và sương cô_đọng trên thực_vật Các nhà_khoa_học tin rằng Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có một lớp lót đặc_biệt trong dạ_dày tích_trữ nước trong túi để sử_dụng trong thời_gian mất nước Chúng cũng đào_thải nước_tiểu loại_bỏ tạp_chất cao_độ nhằm tiết_kiệm nước Màu_sắc nhợt_nhạt của lông phản_xạ nhiệt bức_xạ độ dài và độ dày của lông giúp điều_hoà thân_nhiệt Trong ngày Linh_dương sừng xoắn châu_Phi tụ_tập với nhau tại khu_vực bóng_râm đến đêm mát nghỉ_ngơi trên những hố cát lõm Những hoạt_động này giúp tản nhiệt cơ_thể và tiết_kiệm nước bằng cách làm mát cơ_thể thông_qua sự bốc_hơi Trong một nghiên_cứu tám con Linh_dương sừng xoắn châu_Phi với một khẩu_phần cỏ khô Chloris gayana được nghiên_cứu để xác_định thời_gian lưu_giữ thức_ăn qua đường tiêu_hoá Phát_hiện rằng thời_gian lưu_giữ thức_ăn khá dài thích_ứng với chế_độ ăn bao_gồm một tỷ_lệ cao cỏ lên_men chậm trong khi thời_gian lưu_giữ chất_lỏng dài có_thể được giải_thích là do cơ_chế tiết_kiệm nước với lượng hấp_thu nước thấp và một dạ_cỏ rộng_rãi Khẩu_phần Linh_dương sừng xoắn châu_Phi sống trên địa_hình sa_mạc nơi chúng ăn cỏ và lá của những loại cây_bụi quả đậu thảo_mộc và bụi rậm có sẵn Thức_ăn chủ_yếu của loài là cỏ thuộc những chi Aristida_Artemisia_Citrullus và Acacia thực_vật lâu năm thay lá xanh và nảy mầm khi gặp độ_ẩm nhẹ hoặc khi có mưa Linh_dương sừng xoắn châu_Phi chỉ ăn những bộ_phận cây_xanh cố_định và có xu_hướng gặm cỏ Aristida gọn_gàng đến khi thảm cỏ có cùng một_chiều cao Ngược_lại khi gặm cỏ Panicum lá ngoài khô được chừa lại đơn_lẻ trong khi linh_dương ăn lá mềm chồi non và hạt bên trong Những loại hạt là thành_phần quan_trọng trong chế_độ ăn_uống của Linh_dương sừng xoắn châu_Phi là nguồn cung protein chính Sinh_sản Linh_dương cái động_dục khi đạt 2 đến 3 năm tuổi còn linh_dương đực khi khoảng 2 tuổi Mùa giao_phối diễn ra suốt năm nhưng cao_điểm suốt mùa đông và đầu mùa xuân Ở phía bắc Sahara giao_phối cao_điểm vào cuối mùa đông và bắt_đầu mùa xuân ở phía nam Sahara giao_phối cao_điểm từ tháng 9 đến tháng 10 và từ tháng 1 đến giữa tháng 4 Mỗi cơn động_dục kéo_dài trong một hoặc hai ngày Trong một nghiên_cứu huyết_thanh máu của linh_dương cái được phân_tích thông_qua xét_nghiệm miễn_dịch nhằm tìm_hiểu về pha hoàng thể Chu_kỳ động_dục kéo_dài khoảng 33 ngày Trong thời_gian mang thai siêu_âm cho thấy cặp sừng trong tử_cung đã xoắn cuộn Đường_kính tối_đa của nang buồng_trứng và hoàng thể khoảng và Mỗi con_cái trải qua một thời_kỳ không rụng trứng kéo_dài từ 39 đến 131 ngày trong suốt thời_gian đó không rụng trứng Ngưng_đọng trứng hiếm diễn ra vào mùa đông điều này cho thấy ảnh_hưởng của mùa trong năm đến chu_kỳ sinh_sản của động_vật cái Thai kỳ kéo_dài khoảng từ 257 đến 270 ngày khoảng 9 tháng Linh_dương cái có_thể nằm hoặc đứng khi sinh_sản sau đó một con non được sinh ra Một lần động_dục hậu_sản xảy ra sau hai hoặc ba ngày Con non nặng khoảng khi sinh và cai_sữa khi được từ 23 đến 29 tuần tuổi Môi_trường sống và phân_bố Linh_dương sừng xoắn châu_Phi sống ở vùng miền khô_hạn bán hoang_mạc và hoang_mạc cát hoặc đá Chúng thậm_chí còn cư_trú ở khu_vực cực_kỳ khô_hạn với lượng mưa hàng năm ít hơn 100 mm Loài này cũng sống ở sa_mạc mọc cỏ búi dày loài cỏ Stipagrostis và cây_bụi gai mọng nước Cornulaca Trước đây Linh_dương sừng xoắn châu_Phi phân_bố rộng tại khu_vực Sahelo trên hoang_mạc Sahara châu_Phi phía tây Thung_lũng sông Nile và tất_cả những quốc_gia chia_sẻ phạm_vi sa_mạc Sahara nhưng ngày_nay chỉ còn quần_thể tự sinh_tồn hiện_diện trong khu bảo_tồn khối núi Termit_Niger_Tuy nhiên có những báo_cáo nhìn thấy linh_dương từ phía đông dãy núi Aïr_Niger và Equey_Chad_Đàn du_cư hiếm có_thể tìm được ở phía bắc Niger miền nam Algeria và Libya Linh_dương sừng xoắn châu_Phi được đồn_đại có_mặt dọc theo biên_giới Mali Mauritania mặc_dù không có chứng_cứ xác_nhận Linh_dương sừng xoắn châu_Phi từng phong_phú tại Bắc_Phi là loài bản_địa tại Tchad Mauritanie và Niger Loài linh_dương này đã tuyệt_chủng ở Algérie Ai_Cập Libya Sudan và tây Sahara_Loài này đã được tái_nhập tại Maroc và Tunisia Sự đe_doạ và bảo_tồn Số_lượng Linh_dương sừng xoắn châu_Phi bắt_đầu sụt_giảm từ giữa những năm 1800 Gần đây hơn tìm được Linh_dương sừng xoắn châu_Phi từ Algérie đến Sudan nhưng chủ_yếu bị săn_bắn quá mức chúng trở_nên hạn_chế và quý_hiếm nhiều hơn Linh_dương sừng xoắn châu_Phi dễ bị săn_bắn do chúng di_chuyển chậm_chạp Vấn_nạn động_vật bị cán chết trên đường súng cầm tay khiến cho săn_bắt dễ_dàng và khu du_mục gần hố nước nơi kiếm_ăn mùa khô của loài cũng đã khiến số_lượng loài sụt_giảm Hơn_nữa thịt và da Linh_dương sừng xoắn châu_Phi có giá cao Những mối đe_doạ khác bao_gồm nạn hạn_hán thường_xuyên ở hoang_mạc mất môi_trường sống do con_người lấy đất định_cư và canh_tác nông_nghiệp Ít hơn 500 cá_thể được cho còn tồn_tại trong tự_nhiên ngày_nay hầu_hết linh_dương tìm được ở giữa ba khu_vực là khối núi Termit thuộc Niger vùng Bodélé thuộc phía tây Tchad và Aoukar tại Mauritanie_Ngày nay có hơn 600 cá_thể Linh_dương sừng xoắn châu_Phi ở châu_Âu khu bảo_tồn thiên_nhiên Yotvata_Hai_Bar_Israel Sabratha_Libya vườn thú Giza_Ai_Cập_Bắc Mỹ Nhật_Bản và Australia dưới chương_trình nhân_giống nuôi nhốt Có hơn 1 000 cá_thể trong các khu chăn_nuôi tư_nhân và trại nuôi ở Hoa_Kỳ Trung_Đông_Linh_dương sừng xoắn châu_Phi được pháp_luật bảo_vệ ở Morocco_Tunisia và Algeria săn_bắn tất_cả các loài linh_dương bị cấm ở Libya và Ai_Cập Mặc_dù khu bảo_tồn to_lớn chẳng_hạn như dãy núi Hoggar và Tasilli tại Algérie Ténéré ở Niger khu bảo_tồn hệ động_vật Ouadi_Rimé_Ouadi_Achim tại Tchad và công_viên quốc_gia Wadi_Howar mới thành_lập ở Sudan bao_phủ những khu_vực trước_đây Linh_dương sừng xoắn châu_Phi từng sống nhưng một_vài nơi không giữ Linh_dương sừng xoắn châu_Phi nữa do nguồn_lực ngày_càng ít Linh_dương sừng xoắn châu_Phi được tái_nhập tại những công_viên quốc_gia như Bou_Hedma_Tunisia và Souss_Massa_Morocco_Tái nhập loài vào tự_nhiên diễn ra tại công_viên quốc_gia Jebil_Tunisia_Grand_Erg Oriental_Sahara và một_vài nơi khác được quy_hoạch ở Morocco
Linh_dương sừng xoắn châu_Phi