Probus_Probus 232 282 là Hoàng_đế La_Mã từ năm 276 đến 282 Dưới thời ông trị_vì tuyến biên_giới sông Rhine và Danube được củng_cố sau khi thành_công trong những cuộc_chiến thảo phạt một_số bộ_tộc người German như đám rợ Goth_Alamanni_Lugii_Frank Burgundy và Vandal_Miền_Agri_Decumates và nhiều dãy đồn Limes_Germanicus ở vùng Thượng_Germania đã chính_thức bị bỏ_rơi trong suốt triều_đại của Probus khi Đế_quốc La_Mã phải rút khỏi các con sông Rhine và Danube để ổn_định tình_hình biên_giới trước hiểm_hoạ ngoại_xâm và nội_loạn liên_miên Tiểu_sử Probus sinh ngày 19 tháng 8 năm 232 ở Sirmium nay là Sremska_Mitrovica vùng Hạ_Pannonia là con trai của Dalmatius đến tuổi trưởng_thành thì ông gia nhập quân_đội vào_khoảng năm 250 Dưới thời Hoàng_đế Valerianus ông được bổ_nhiệm làm bảo dân quan_quân sự về sau ông còn được cất_nhắc và trọng_dụng dưới thời các hoàng_đế Aurelianus và Tacitus_Probus được Tacitus bổ_nhiệm làm thống_đốc miền Đông rồi nhân cái chết của Tacitus vào năm 276 đã thúc_giục binh_sĩ suy_tôn Probus làm Hoàng_đế La_Mã_Cùng lúc ấy thì Florianus một người anh_em họ của Probus cũng được đám binh_sĩ dưới quyền tôn làm hoàng_đế nhưng đột_nhiên ông bị tử_trận sau một chiến_dịch không dứt_khoát Probus hành_quân về phía Tây đánh_bại đám rợ Goth dọc hạ_lưu sông Donau vào năm 277 nhờ đó mà ông có được danh_hiệu Gothicus_Hơn nữa vị_thế hoàng_đế của ông đã được Viện Nguyên_lão phê_chuẩn trong khoảng thời_gian này Triều_đại Năm 278 Probus tiến_hành chiến_dịch thành_công ở Gaul chống lại người Alamanni và Lugii cả hai bộ_tộc đã tiến_quân tới thung_lũng Neckar và băng qua sông Rhine tiến vào lãnh_thổ La_Mã_Trong khi đó các tướng_lĩnh của ông đánh_bại người Frank và các chiến_dịch này chuyển sang hướng tiễu_trừ những kẻ xâm_lược German ở Gaul_Frank và Burgundy nhờ chiến_công này mà Probus nhận được danh_hiệu Gothicus_Maximus và Germanicus_Maximus_Một trong những nguyên_tắc của ông là không bao_giờ cho_phép những người lính được nhàn_rỗi và dùng họ vào những công_việc hữu_ích trong thời_bình chẳng_hạn như việc trồng những vườn nho ở Gaul_Pannonia và các tỉnh khác để khởi_động lại nền kinh_tế trong những vùng_đất bị quân địch tàn_phá Với ý_nghĩa lớn hơn và lâu_dài hơn Probus bắt_đầu chiến_lược hoà_giải các bộ_tộc người German trong các tỉnh bị tàn_phá của đế_quốc Từ năm 279 280 Probus theo sử_gia Zosimus cho biết thì ông lần_lượt dẫn đại_quân giao_chiến với người Vandal ở Raetia_Illyricum và Lycia nhằm tái_lập quyền kiểm_soát của La_Mã lên các xứ này Trong những năm đó các tướng của Probus đã đánh_bại người Blemmyes ở Ai_Cập Rồi sau đó ông lại ra_lệnh xây_dựng lại cầu_cống và kênh đào dọc theo sông Nile nơi tập_trung sản_xuất ngũ_cốc cho đế_quốc Đến năm 280 281 Probus lần_lượt triệt_hạ ba kẻ tiếm_ngôi gồm Julius_Saturninus_Proculus và Bonosus_Mức độ của các cuộc khởi_nghĩa không rõ_ràng nhưng có những manh_mối cho rằng chúng không còn là vấn_đề của địa_phương Năm 281 hoàng_đế tiến_quân vào Roma và tổ_chức lễ khải_hoàn hoàng tráng Probus rất háo_hức để bắt_đầu chiến_dịch bình_định miền Đông thống_nhất toàn_quốc nhưng lại bị trì_hoãn bởi các cuộc nổi_dậy ở phía Tây_Ông rời khỏi Roma vào năm 282 đầu_tiên tiến_quân về Sirmium nơi sinh của mình Về cái chết của Probus còn có nhiều ý_kiến khác nhau Theo sử_gia John_Zonaras cho biết thì viên chỉ_huy đội Cấm_vệ quân Praetorian_Guard là Marcus_Aurelius_Carus dù ít_nhiều có phần miễn_cưỡng đã được binh_sĩ của ông suy_tôn làm tân_hoàng_đế Cái chết Probus nghe được tin dữ đã vội gửi thêm quân chống lại kẻ soán ngôi mới nhưng khi đám binh_lính quyết_định ủng_hộ và phò_tá Carus những người còn lại trong tàn_quân của Probus đã ra_tay ám_sát ông tại Sirmium vào tháng 9 hoặc tháng 10 năm 282 Theo các nguồn tài_liệu khác thì Probus bị những người lính bất_mãn giết chết vì đã họ đã nổi_dậy chống lại các mệnh_lệnh của ông được sử_dụng cho các mục_đích dân_sự chẳng_hạn như xây_dựng đầm lầy thoát nước Carus lên_ngôi hoàng_đế sau cái chết của Probus và thề sẽ báo_thù cho hoàng_đế tiền_nhiệm dù không ít người nghi_ngờ rằng ông có phần dính_líu đến vụ ám_sát Probus_Tham khảo Tài_liệu chính BULLET Aurelius_Victor_Epitome de Caesaribus_BULLET_Eutropius_Breviarium ab urbe condita BULLET Historia_Augusta_Tiểu sử Probus_BULLET_Joannes_Zonaras bản trích_yếu lịch_sử extract Zonaras_Alexander_Severus to Diocletian 222 284 BULLET Zosimus_Historia_Nova_Tài liệu phụ BULLET Mc_Mahon_Robin_Probus 276 282 A D and Rival_Claimants_Proculus_Bonosus and Saturninus of the 280s DIR BULLET Dennis_Anthony_J_Antoniniani of the Roman_Emperor_Probus_Vol 9 No 11 The_Celator_November 1995 BULLET Jones_A_H_M Martindale_J_R_The Prosopography of the Later_Roman_Empire_Vol I AD260 395 Cambridge_University_Press 1971 BULLET Southern_Pat_The_Roman Empire from Severus to Constantine_Routledge 2001 BULLET Gibbon_Edward_Decline_Fall of the Roman_Empire 1888 BULLET Probus_Marcus_Aurelius_Liên kết ngoài BULLET Probus article at NumisWiki
Probus