Liễu_Quán_Thiền sư Liễu_Quán chữ Hán_了觀 1667 1742 là một cao_tăng Việt_Nam thuộc đời pháp thứ 35 tông Lâm_Tế_Sư là người khai lập ra Thiền phái Liễu_Quán một nhánh Thiền mang đậm phong_cách của Văn_hoá Phật_giáo Việt_Nam còn truyền lại đến ngày_nay Thân_thế và đạo nghiệp Căn_cứ theo văn_bia do nhà_sư Thiện_Kế soạn năm 1748 thì Thiền_sư Liễu_Quán sinh vào giờ Thìn ngày 18 tháng 11 năm Đinh_Mùi 1667 tại làng Bạch_Mã huyện Đồng_Xuân tỉnh Phú_Yên Sư nguyên họ Lê_nhưng không rõ tên thật Thiệt_Diệu_實耀 chỉ là pháp_danh Liễu_Quán_了觀 là tên_tự Quá_trình tu học Lúc 6 tuổi Sư mồ_côi mẹ 12 tuổi 1678 Sư được cha đưa đi chùa Hội Tôn ở Phú_Yên lễ Phật_Gặp_Thiền sư Tế_Viên người Trung_Quốc Sư tỏ ra quý_mến và xin ở lại chùa để học đạo Được bảy năm thì thầy viên_tịch 1685 Sư ra kinh_thành Thuận_Hoá_Huế xin học với Thiền_sư Giác_Phong người Trung_Quốc ở chùa Hàm_Long sau đổi là chùa Báo_Quốc nay thuộc địa_phận phường Phường Đúc thành_phố Huế_Ở đấy được một năm năm Tân_Mùi 1691 Sư phải trở về phụng_dưỡng cha già lấy nghề kiếm củi độ_nhật và thuốc_thang cho cha Bốn năm sau cha mất Ất_Hợi 1695 Sư lại trở ra Thuận_Hoá thọ_giới sa di sa śrāmaṇera với Thiền_sư Thạch_Liêm người Trung_Quốc ở chùa Thiền_Lâm nay thuộc xã Thuỷ_Xuân thành_phố Huế_Năm_Đinh_Sửu 1697 Sư lại thọ_giới cụ túc sa upasampadā với Thiền_sư Từ Lâm người Trung_Quốc ở chùa Từ Lâm nay thuộc xã Thuỷ_Xuân thành_phố Huế_Từ năm Kỷ_Mão 1699 Sư đi đến nhiều chùa ở xứ Đàng_Trong để xin tham_vấn trải bao khó_nhọc Đến năm Nhâm_Ngọ 1702 nghe tiếng Thiền_sư Minh_Hoằng_Tử_Dung gọi tắt là Tử_Dung là người truyền_bá pháp Thiền thoại đầu của Tông_Lâm_Tế_Sư đến chùa Ấn_Tôn sau đổi là Từ Đàm nay thuộc phường Trường An thành_phố Huế ở kinh_thành Thuận_Hoá xin gặp Thiền_sư để cầu pháp Thiền_sư Tử_Dung dạy Sư tham cứu công án bằng câu Song đến bảy tám năm tham cứu mà chưa lãnh_hội trong lòng Sư tự lấy_làm hổ_thẹn Một hôm nhân đọc sách Truyền_Đăng_Lục đến câu Chỉ vật truyền tâm nhân bất hội xứ Chỉ vật truyền tâm người không hiểu rõ được thoạt nhiên Sư tỏ ngộ được yếu chỉ của Thiền_Nhưng vì núi_sông cách_trở Sư không_thể đến Thiền_sư Tử_Dung để trình sở ngộ được Mãi đến mùa xuân năm Mậu_Tý 1708 42 tuổi Sư lại trở ra chùa Ấn_Tôn cầu Thiền_sư Tử_Dung ấn chứng Sư đem hiểu_biết của mình trình_bày ra đoạn nói đến câu Chỉ vật truyền tâm nhân bất hội xứ thì nghe Thiền_sư đọc Rồi hỏi Vậy là thế_nào nói nghe Sư_Liễu_Quán không đáp chỉ vỗ_tay cười ha_hả Thiền_sư Tử_Dung bảo Chưa phải Sư nói Bình thuỳ nguyên thị thiết Trái cân vốn là sắt Thiền_sư lại bảo Cũng chưa phải Sáng hôm sau Thiền_sư thấy Sư đi ngang liền gọi lại bảo Chuyện hôm_qua chưa xong nói lại xem Sư thưa Bấy_giờ Thiền_sư mới cả khen Sau đó Sư vào rừng thông ở núi Thiên_Thai lập am tranh sau_này là chùa Thiền_Tôn hay Thuyền Tôn hiện ở thôn Ngũ_Tây xã Thuỷ_An_Huế để tiếp_tục tu tập Mùa hạ năm Nhâm_Thìn 1712 Thiền_sư Tử_Dung vào Quảng_Nam dự lễ Toàn viện theo văn_bia Nhân đó Sư đem trình bài kệ Dục_Phật_Tắm_Phật Thiền_sư hỏi Sư đáp Thiền_sư đọc Sư đáp Thấy Sư_Liễu quán biện_luận lanh_lẹ lâm cơ ứng_biến rất phù_hợp nên Thiền_sư Tử_Dung tỏ ý vui_mừng và ấn chứng Thuyết_pháp độ_sinh Kể từ đó 1708 Sư_Liễu_Quán vân_du thuyết_pháp độ_sinh từ Phú_Yên đến Phú_Xuân không nề khó_nhọc Mùa xuân năm Nhâm_Dần 1722 Sư về trụ ở chùa Thiền_Tôn ở núi Thiên_Thai Huế_Trong các năm Quý_Sửu 1733 Giáp_Dần 1734 và Ất_Mão 1735 Sư nhận_lời thỉnh của chư Tăng cùng các tể quan và cư_sĩ ở Thuận_Hoá dự bốn lễ đại giới_đàn Đến năm Canh_Thân 1740 Sư_Liễu_Quán lại được mời làm chủ toạ giới_đàn Long_Hoa_Phòng_Giới Lễ xong Sư trở về chùa Thiền_Tôn_Thời ấy chúa Nguyễn_Phúc_Chú hay Trú rất sùng_kính đạo_hạnh của Sư nên nhiều lần triệu thỉnh vào phủ nhưng Sư một_mực từ_chối vì giữ chí lâm_tuyền văn_bia Mùa xuân năm Nhâm_Tuất 1742 khi ấy Sư đã ngoài 70 tuổi nhưng vẫn đến làm chủ lễ giới_đàn ở chùa Viên Thông nay thuộc xã Thuỷ_An thành_phố Huế_Đệ tử đến thụ_giới kể_cả xuất_gia và tại_gia có tới gần bốn ngàn người Viên_tịch Cũng theo văn_bia thì cuối mùa thu năm ấy 1742 Thiền_sư Liễu_Quán đang an trú tại chùa Viên Thông thì có chút bệnh Sư gọi đệ_tử đến bảo Nhân_duyên cuộc_đời đã hết Ta sắp về quê thôi Mọi người khóc Sư bảo Các người buồn khóc điều chi vậy Chư_Phật xuất_thế còn nhập Niết_bàn ta nay đi đã rõ_ràng về đã có nơi Các người không nên buồn khóc Đến tháng 11 âm_lịch 1742 vài ngày trước khi tịch Sư ngồi ngay_ngắn tự cầm bút viết bài Kệ từ_biệt như sau Viết xong bài kệ Sư nói Lời sau_cùng của lão tăng nói gì đây Vòi vòi nguy_nga xán_lạn rực_rỡ xưa đến nay đi Muốn hỏi việc đi đến thế_nào kìa trời xanh_biếc lặng trong trăng thu vằng_vặc đại thiên thế_giới nhiều như cát đều hiển lộ toàn_thân Sau khi ta đi các ngươi phải nhớ Vô_thường mau_chóng phải siêng_năng tu học Bát nhã Chớ quên lời ta hãy tinh tấn Ngày 22 sau lễ trà sớm Sư hỏi Bây_giờ là giờ gì Đệ_tử đáp Giờ Mùi_Sư an_nhiên ra đi Việc tâu lên chúa Nguyễn_Phúc_Khoát sắc lập bia và ban thuỵ hiệu là Chính Giác_Viên_Ngộ_Hoà Thượng_Theo văn_bia vừa kể thì Thiền_sư Liễu_Quán_viên_tịch ngày 22 tháng 11 năm Nhâm_Tuất 1742 trụ thế 75 năm Kệ truyền pháp Tổ_sư Liễu_Quán để lại bài kệ truyền pháp sau đây Ghi_nhận công_lao Tổ_sư Liễu_Quán thuyết_pháp độ_sinh 34 năm 1708 1742 độ xuất_gia và tại_gia kể đến hàng ngàn Ghi_nhận đóng_góp của Sư cho Phật_giáo Việt_Nam Thiền_sư Thích_Nhất_Hạnh viết Ở thành_phố Huế hiện có con đường mang tên Sư_Liễu_Quán_Bảo tháp Sư_Liễu_Quán_Bảo tháp của Tổ_sư Liễu_Quán được lập ở chân núi Thiên_Thai thuộc vùng rừng thông của làng An_Cựu xưa Đây là một ngôi tháp đẹp cổ_kính và uy_nghiêm Lễ nhập di_cốt của Sư vào tháp được tổ_chức vào ngày 19 tháng 2 năm Quý_Hợi 1743 Cách phía sau tháp độ 800 mét là chùa Thiền_Tôn hay Thuyền Tôn do Sư sáng_lập và là nơi Sư thường ở Trong đó có quả đại hồng chung_đúc năm Cảnh_Hưng thứ 8 1747 là di_vật quý nhất Nguồn tham_khảo Ngoài văn_bia đã kể trên còn tham_khảo thêm các sách BULLET Nguyễn_Lang tức Thiền_sư Thích_Nhất_Hạnh Việt Nam_Phật_giáo sử luận Tập 2 Nhà_xuất_bản Văn_học Hà_Nội 1992 BULLET Thích_Thanh_Từ_Thiền sư Việt_Nam Thành_hội Phật_giáo Thành_phố Hồ_Chí_Minh xuất_bản 1992 BULLET Nguyễn_Hiền_Đức_Lịch sử Phật_giáo Đàng_Trong tập 1 Nhà_xuất_bản Thành_phố Hồ_Chí_Minh 1995
Liễu_Quán