Lưu_Diệu_Lưu_Diệu 329 tên_tự Vĩnh_Minh_永明 là hoàng_đế thứ năm của nước Hán_Triệu trong lịch_sử Trung_Quốc Ông trở_thành hoàng_đế vào năm 318 sau khi hầu_hết thành_viên của hoàng_tộc bị ngoại thích Cận_Chuẩn_靳準 thảm_sát trong một cuộc chính_biến Tuy_nhiên đế_quốc đã sớm bị chia làm hai tướng Thạch_Lặc tuyên_bố độc_lập và lập nước Hậu_Triệu_Trong một trận đánh quyết_định vào đầu năm 329 Thạch_Lặc đã bắt và giết chết Lưu_Diệu_Con trai ông là Thái_tử Lưu_Hi và Nam_Dương_vương Lưu_Dận_劉胤 tiếp_tục quản_lý đất_nước trong gần một năm song nước Hán_Triệu đã sụp_đổ vào cuối năm đó Đầu đời Cha của Lưu_Diệu là Lưu_Lục_劉綠 chết sớm ông được Lưu_Uyên nuôi_dưỡng Khi ông còn trẻ Lưu_Uyên từng ấn_tượng với trí thông_minh và sức_khoẻ của ông Khi ông đã trưởng_thành ông trở_nên nổi_tiếng với kỹ_năng bắn cung và tính hiếu_học mặc_dù việc học_tập của ông được mô_tả là xem sơ qua hơn là đọc một_cách cẩn_thận ngoại_trừ các sách về kế_sách nhà_binh là thể_loại ông tập_trung thời_gian để nghiên_cứu Ông thường phản_đối Ngô_Hán_吳漢 và Đặng_Vũ thay vào đó so_sánh bản_thân với đại_tướng thời Chiến_Quốc là Nhạc_Nghị thừa_tướng nhà Hán là Tiêu_Hà và tướng Hán là Tào_Tham_Khi mọi người nghe được các lời này họ thường chỉ_trích ông quá kiêu_ngạo song Lưu_Thông tôn_trọng ông và nói Vĩnh_Minh nên được so_sánh với Thế_Tổ miếu_hiệu của Hán_Quang_Vũ_Đế và Nguỵ_Vũ_Đế_Tào Tháo_Nhạc_Tiêu và Tào_Tham không_thể so được với ông Khi Lưu_Diệu còn trẻ ông thường cùng với Lưu_Thông theo học tại kinh_thành Lạc_Dương của nhà Tấn một lần ông phạm phải một tội sẽ bị trừng_phạt bằng việc xử_tử Vì_thế ông đã trốn đến Triều_Tiên 朝鮮 gần Bình_Nhưỡng_Bắc_Triều_Tiên ngày_nay trong trường_hợp này không có ý_nghĩa là toàn_bộ bán_đảo Sau đó khi được đại_xá ông quay trở về song đã quyết_định sống ở vùng núi để phòng bất_trắc Dưới thời Lưu_Uyên trị_vì Sau khi Lưu_Uyên xưng làm Hán vương năm 304 lập nước Hán_Triệu và tuyên_bố độc_lập trên thực_tế cùng tiến_hành chiến_tranh với Tấn_Lưu_Diệu đã trở_thành một tướng chủ_chốt Dưới thời Lưu_Uyên trị_vì Lưu_Diệu đã tham_gia vào nhiều chiến_dịch chống quân Tấn và thường giành được thắng_lợi mặc_dù vậy ông cũng giống như các tướng Hán_Triệu khác gặp khó_khăn trong việc giữ các thành mà họ chiếm được Năm 307 cùng với người anh_em họ Lưu_Thông và Vương_Di_王彌 ông tiến đánh Lạc_Dương song bị đẩy lui Họ lại thất_bại một lần nữ vào năm 309 Lưu_Diệu có_lẽ đã được lập làm Thuỷ_An vương vào năm 309 khi Lưu_Uyên xưng_đế Dưới thời Lưu_Thông và Lưu_Xán Sau khi Lưu_Uyên qua_đời năm 310 Lưu_Thông đã lật_đổ huynh_trưởng Lưu_Hoà sau khi Lưu_Hoà muốn giết chết các đệ đệ của mình Lưu_Thông lên_ngôi và trở_thành Chiêu_Vũ_Đế_Ông rất tin_tưởng vào Lưu_Diệu và cho ông giữ một_số binh_lính lớn Lưu_Diệu phụng_sự cho người anh_em họ một_cách trung_thành Năm 311 Lưu_Diệu cùng với Vương_Di_Thạch_Lặc và Hô_Diên_Yến_呼延晏 đã chiếm Lạc_Dương và bắt được Tấn_Hoài_Đế_Ông lấy chị dâu của Hoài_Đế vợ của Huệ_Đế tức Hoàng_hậu Dương_Hiến_Dung_羊獻容 Cuối năm đó sau khi con trai của Lưu_Thông là Lưu_Xán chiếm Trường An_Lưu_Diệu được giao phụ_trách cai_quản vùng Trường An mặc_dù vậy sau đó ông đã để mất thành vào tay quân Tấn do Khúc_Doãn_麴允 chỉ_huy cho_phép Tư_Mã_Nghiệp cháu trai của Hoài_Đế chiếm thành và sau đó xưng làm hoàng_đế Tấn_Mẫn_Đế vào năm 313 sau khi Lưu_Thông giết chết Hoài_Đế_Năm 312 khi đang giao_chiến cùng với Lưu_Xán chống lại thứ_sử Tịnh_Châu_并州 nay là trung_bộ và bắc_bộ Sơn_Tây là Lưu_Côn_劉琨 và đồng_minh là Đại công Thác_Bạt_Y_Lô 拓跋猗盧_Lưu_Diệu bị trọng_thương và đã bị quân Tấn bắt và suý bị giết song đã có_thể trốn thoát sau đó Trong những năm tiếp_theo Lưu_Diệu vẫn tiếp_tục chiến_đấu song phần_lớn không_thể đạt được mục_đích cuối_cùng trước quân Tấn cả quân dưới sự chỉ_huy của Mẫn_Đế và Nam_Dương_vương Tư_Mã Bảo_司馬保_Tuy nhiên năm 316 sau khi quân của Mẫn_Đế sụp_đổ và Tư_Mã Bảo không đến viện_trợ Lưu_Diệu đã chiếm Trường An và bắt Mẫn_Đế bị Lưu_Thông giết vào năm 318 Nhờ công_trạng này Lưu_Diệu được Lưu_Thông phong làm Tần vương Sau đó hoàng_đế ngày_càng trở_nên tàn_ác và ngông_cuồng cùng với đó hoàng_đế ngày cảng tin_tưởng lũ hoạn_quan và ngoại thích Cận_Chuẩn_Năm 318 Lưu_Thông lâm_bệnh ông triệu Lưu_Diệu và Thạch_Lặc hồi kinh làm nhiếp_chính cho Thái_tử Lưu_Xán song cả Lưu_Diệu và Thạch_Lặc đều từ_chối có_lẽ là họ không muốn tranh_chấp quyền_lực với Cận_Chuẩn là ngoại thích đầy âm_mưu có con gái kết_hôn với cả Lưu_Thông và Lưu_Xán Sau đó khi Lưu_Thông qua_đời và Lưu_Xán kế_vị ngai_vàng Cận_Chuẩn đã lật_đổ Lưu_Xán và giết_hại toàn_bộ thành_viên hoàng_tộc sống ở kinh_thành Bình_Dương 平陽 nay thuộc Lâm_Phần Sơn_Tây Trong cuộc thảm_sát này mẹ anh_em cùng các con trai đã bị giết_hại Khi hay tin về chính_biến của Cận_Chuẩn_Lưu_Diệu và Thạch_Lặc dẫn quân của mình đến đánh Cận khiến người này bị mắc_kẹt giữa hai đội quân Trong khi đó các thân_vương và lão thần Hán_Triệu đã chạy thoát khỏi cuộc thám_sát tại Bình_Dương đã tôn Lưu_Diệu làm hoàng_đế Lưu_Diệu hứa sẽ không_những tha mạng cho Cận_Chuẩn mà_còn sẽ tiếp_tục trao quyền cho Cận nếu Cận đầu_hàng Tuy_nhiên Cận_Chuẩn sau đó đã bị ám_sát và khi người kế_thừa Cận_Minh_靳明 đầu_hàng Lưu_Diệu_Lưu_Diệu đã cho thảm_sát gia_tộc họ Cận_Bình_Dương lúc này chỉ còn là đống đổ_nát sau chính_biến và các cuộc_chiến sau đó Lưu_Diệu do_vậy quyết_định dời đô đến Trường An_Thời kỳ đầu trị_vì Trong vai_trò hoàng_đế Lưu_Diệu đã thể_hiện sự tài_giỏi cả trong vấn_đề trị quốc và binh sự cũng như sẵn_sàng lắng_nghe ý_kiến trái chiều Tuy_nhiên ông cũng thường bốc_đồng và rất dễ giận_dữ trong giai_đoạn cuối của thời_gian trị_vì ông đã xuất_hiện chứng nghiện rượu Dấu_hiệu bốc_đồng đầu_tiên của ông đã có_lẽ đã góp_phần khiến cho Hán_Triệu bị chia làm đôi Năm 319 khi Thạch_Lặc sai sứ dâng triều_cống cho Lưu_Diệu_Lưu_Diệu ban_đầu rất hài_lòng do Thạch_Lặc lúc này đang quản_lý phần phía đông của đế_quốc nên việc ông ta khuất_phục cho thấy ngai_vàng của Lưu_Diệu sẽ được an_toàn Ông lập Thạch_Lặc làm Triệu vương và ban cho một_số đặc_quyền Tuy_nhiên khi một thành_viên của đoàn sứ_thần của Thạch_Lặc đệ_trình một tấu thư nói rằng Thạch_Lặc trên thực_tế đã âm_mưu về một cuộc tấn_công Lưu_Diệu trở_nên giận_dữ và tàn_sát đoàn sứ_thần của Thạch_Lặc_Khi Thạch Lặc biết tin ông trở_nên căm_giận và quyết_định tuyên_bố độc_lập khỏi Hán_Triệu_Năm 319 Lưu_Diệu lập Dương_Hoàng hậu của nhà Tấn trước_đây làm Hoàng_hậu khiến cho bà là người duy_nhất trong sử_sách Trung_Hoa là Hoàng_hậu của hai_hoàng_đế và hai đế_quốc Ông lập con trai mình là Lưu_Hy làm thái_tử Ông cũng cho đổi quốc_hiệu từ Hán sang Triệu_Sở dĩ Lưu_Uyên đặt quốc_hiệu Hán là để tạo mối liên_kết với nhà Hán là triều_đại mà Lưu_Uyên tuyên_bố là một hậu_duệ song Lưu_Diệu cảm_thấy đây là thời_điểm để kết_thúc mối liên_kết với nhà Hán và khôi_phục một_cách rõ_ràng mối liên_kết với Thiền vu Hung_Nô đầu_tiên là Mặc_Đốn và do_đó quyết_định đổi quốc_hiệu Tuy_nhiên điều này không có nghĩa là ông tách triều_đại của mình khỏi Lưu_Uyên ông vẫn tiếp_tục tôn_vinh Lưu_Uyên và Lưu_Thông Vào mùa đông năm 319 Thạch_Lặc xưng làm Triệu vương lập nước Hậu_Triệu và chính_thức tách khỏi Hán_Triệu_Tính bốc_đồng của Lưu_Diệu đã dẫn đến một cuộc nổi_loạn lớn của người Đê và người Khương vào năm 320 Sau một âm_mưu liên_quan đến hai tộc_trưởng người Đê_Câu_Từ_句徐 và Khố_Bành_庫彭 bị phát_giác Lưu_Diệu đã không_chỉ giết Câu và Khố mà_còn giết 50 tộc_trưởng người Đê khác ném thi_thể họ xuống sông Vị_Khi_viên quan Du_Tử_Viễn_游子遠 cố thuyết_phục ông dừng các hành_động này ông đã cho giam_giữ Du_Trầm trọng hơn các bộ_lạc người Đê và Khương đã tuyên_bố độc_lập và lập nước Tần_秦 Sau đó ông đã thả Du và uỷ_thác cho Du một đội quân để đàn_áp cuộc nổi_loạn Du sau đó đã thuyết_phục được hầu_hết quân nổi_loạn đầu_hàng và đánh_bại lực_lượng còn lại Năm 322 trong một chiến_dịch chống lại tộc_trưởng người Đê_Cừu_Trì_Dương Nan_Địch_楊難敵_Lưu Diệu đã bị mắc một bệnh truyền_nhiễm và trong khi vẫn có_thể khuất_phục quân của Dương tướng của ông là Trần_An_陳安 một thuộc_hạ cũ của Tư_Mã Bảo đã nhầm_lẫn rằng Lưu_Diệu đã chết và tuyên_bố độc_lập xưng làm Lương vương kiểm_soát hầu_hết Tần_Châu_秦州 nay là đông bộ Cam_Túc_Năm 323 Lưu_Diệu khỏi bệnh đã đích_thân tiến đánh đại_bản_doanh của Trần_An tại Thượng_Khuê_上邽 nay thuộc Thiên_Thuỷ_Cam_Túc Trần_An chạy trốn song cuối_cùng đã bị bắt và giết Tần_Châu lại trở_thành đất của Hán_Triệu Sau chiến_thắng trước Trần_An_Lưu_Diệu tiếp_tục tây chinh và tiến đánh chư_hầu của Tấn là Tiền_Lương đè_bẹp toàn_bộ các căn_cứ của Hậu_Lương ở phía đông Hoàng_Hà_Ông tuyên_bố rằng sẽ băng qua Hoàng_Hà đến kinh_thành Tiền_Lương tại Cô Tang_姑臧 nay thuộc Vũ_Uy_Cam_Túc song thay vào đó ông chỉ muốn hăm_doạ vua Tiền_Lương là Trương_Mậu khi đó đang mang tước_hiệu Tây_Bình_Thành công của Tấn chịu khuất_phục Trương_Mậu sau đó đã khuất_phục quyền bá_chủ của Hán_Triệu_Lưu_Diệu lập Trương_Mậu làm Lương_Thành vương Cuối năm đó con trai của Lưu_Diệu là Lưu_Dận người từng là nô_lệ của bộ_lạc Hắc_Lặc_Úc_Cúc 黑匿郁鞠 sau khi chạy trốn cuộc thảm_sát ở Trường An do Trần_An đã bị đánh_bại đã tiết_lộ thân_phận với tộc_trưởng người này đã rất ngạc_nhiên và hộ_tống Lưu_Dận đến chỗ Lưu_Diệu Không rõ bộ_lạc này sinh_sống ở đâu hay tại_sao Lưu_Dận phải chờ đến khi Trần_An bị đánh_bại mới tiết_lộ thân_phận cho tộc_trưởng có_thể Hắc_Lặc_Úc_Cúc ban_đầu là đồng_minh của Trần_An và Trần_An trước khi nổi_loạn từng là một tướng Hán_Triệu có_thể sẽ nhận ra Lưu_Dận và dùng Lưu_Dận làm vật trao_đổi Lưu_Diệu đã nghĩ đến việc lập Lưu_Dận làm thái_tử do Lưu_Ân trước đó là thế_tử của ông song do không nỡ phế_truất Lưu_Hi con trai của Dương_Hoàng hậu và đặc_biệt là do bản_thân Lưu_Dận không muốn thay_thế em_trai Lưu_Diệu vẫn để Lưu_Hi làm thái_tử và lập Lưu_Dận làm Vĩnh_An vương với danh_dự đặc_biệt Thời_kỳ cuối trị_vì Năm 324 trận chiến thực_sự đầu_tiên giữa Hậu_Triệu và Hán_Triệu đã nổ ra tại Tân_An 新安 nay thuộc Lạc_Dương Hà_Nam mở ra một giai_đoạn mới trong đó Hậu_Triệu và Hán_Triệu tiếp_tục giao_tranh trong nhiều năm Năm 325 quân_đội hai bên đánh_bại trận lớn gần Lạc_Dương hai bên cùng với quân Tấn giao_tranh trong nhiều tháng và sau một_số thắng_lợi ban_đầu của Hán_Triệu tướng Hậu_Triệu là Thạch_Hổ đã đánh_bại quân Hán_Triệu và bắt tướng Lưu_Nhạc_劉岳 sau khi Lưu_Diệu đích_thân gặp khó_khăn trong quân_kỷ và không_thể đến viện_trợ cho Lưu_Nhạc_Hậu_Triệu sau đó đã nhân cơ_hội này để có_thể chiếm các vùng_đất nay là trung_bộ Hà_Nam bắc_bộ Giang_Tô và tây bộ Sơn_Đông_Đến năm 325 Lưu_Diệu lập Lưu_Dận làm Nam_Dương_vương và tiếp_tục ban cho ông tước_hiệu Đại_Thiền vu đặt quân các bộ_lạc Ngũ_Hồ dưới quyền chỉ_huy của ông Ông cũng lập hoàng_hậu thứ hai Lưu_Hoàng hậu Năm 326 Lưu_Hoàng hậu qua_đời và theo nguyện_vọng của bà Lưu_Diệu cưới chị_em họ của bà là Lưu_Phương làm hoàng_hậu Năm 327 tin rằng Hán_Triệu đã suy_yếu sau thất_bại trước Hậu_Triệu_Trương_Tuấn cháu trai và người kế_thừa Trương_Mậu làm người đứng đầu Tiền_Lương đã tuyên_bố mình là chư_hầu của Tấn và cướp_bóc Tịnh_Châu của Hán_Triệu_Lưu_Dận đã dẫn một đội quân đánh_bại Tiền_Lương thậm_chí đã vượt qua Hoàng_Hà song cuối_cùng chiếm lãnh_thổ còn lại của Tiền_Lương ở phía đông Hoàng_Hà_Vào mùa thu năm 328 Thạch_Hổ tấn_công Hà_Đông quận của Hán_Triệu tương_ứng với Vận_Thành_Sơn_Tây ngày_nay Lưu_Diệu đã đích_thân dẫn_đầu một đội quân đánh_bại Thạch_Hổ sau đó tiến về phía nam và bao_vây Lạc_Dương chiếm một_số quận xung_quanh Điều này đã khiến cho Thạch_Lặc kinh_ngạc ông lo_lắng rằng Lưu_Diệu tiếp_theo sẽ đánh kinh_thành của Hậu_Triệu là Tương_Quốc_襄國 nay thuộc Tân_Thái_Hà_Bắc_Vào mùa đông năm 328 Thạch_Lặc đích_thân dẫn viện_binh đến Lạc_Dương Trong khi đó khi đang bao_vây Lạc_Dương đã không đề_phòng trấn_giữ Thành Cao quan nay thuộc Trịnh_Châu_Hà_Nam do_vậy Thạch_Lặc đã có_thể đi qua đèo này và đến Lạc_Dương Khoảng tết năm 329 hai bên giao_chiến Trước trận Lưu_Diệu đã uống một lượng rượu lớn Con ngựa ông thường cưỡi đã bị co thắt chân và vì_thế ông phải cưỡi một con ngựa nhỏ hơn và trong trận chiến Thạch_Lặc đã tiến_hành một cuộc tấn_công bất_ngờ con ngựa nhỏ không_thể chịu được trọng_lượng cơ_thể của ông nên đã ngã Lưu_Diệu đã bỏ ngựa của mình Quân Hậu_Triệu đã gây nên nhiều vết_thương trên cơ_thể ông trước khi bắt ông và đưa đến chỗ tướng Thạch_Kham_石堪_Thạch Lặc lệnh cho lính của mình dừng giao_tranh và cho_phép quân Hán_Triệu rút_lui Thạch_Kham giao Lưu_Diệu cho Thạch_Lặc_Thạch_Lặc ra_lệnh các vết_thương của Lưu_Diệu cần được điều_trị và đưa Lưu_Diệu về Tương_Quốc_Thạch_Lặc đặt Lưu_Diệu dưới sự cảnh_vệ nghiêm_ngặt song lại cung_cấp đàn_bà cho Lưu_Diệu và cũng cho_phép các tướng Lưu_Nhạc và Lưu_Chấn_劉震 đến thăm Thạch_Lặc sau đó lệnh cho Lưu_Diệu viết một lá thư cho Lưu_Hy và Lưu_Dận bảo họ đầu_hàng Tuy_vậy Lưu_Diệu lại viết rằng Cùng các quan bảo_vệ đế_chế Không cần lo cho ta Thạch_Lặc thấy lá thư và trở_nên bực_tức cuối_cùng cho giết Lưu_Diệu_Năm 329 Thạch_Hổ bắt_giữ và hành_quyết Lưu_Hy và Lưu_Dận_Hán_Triệu diệt_vong Thông_tin gia_đình BULLET Vợ BULLET Bốc_Vương phi sinh Lưu_Dận truy_phong Nguyên Điệu_Hoàng hậu BULLET Hiến_Văn_Hoàng hậu Dương_Hiến_Dung mẹ của Hi_Tập_Xiển lập 319 mất 322 BULLET Lưu_Hoàng hậu lập 325 mất 326 BULLET Hoàng_hậu Lưu_Phương lập 326 BULLET Con BULLET Lưu_Kiệm_劉儉_Lâm Hải vương BULLET Lưu_Dận_劉胤 ban_đầu là Thế_tử của Tần vương sau là Vĩnh_An vương lập 323 Nam_Dương_vương lập 325 bị giết năm 329 BULLET Lưu_Hi_劉熙_Thái tử lập 319 bị giết năm 329 BULLET Lưu_Tập_劉襲_Trường Lạc vương lập 319 BULLET Lưu_Xiển_劉闡_Thái Nguyên vương lập 319 BULLET Lưu_Xung_劉沖_Hoài Nam vương lập 319 BULLET Lưu_Sưởng_劉敞_Tề vương lập 319 BULLET Lưu_Cao_劉高_Lỗ vương lập 319 BULLET Lưu_Huy_劉徽_Sở vương lập 319 BULLET Một con gái sau_này trở_thành hoàng_hậu của hoàng_đế Hậu_Triệu_Thạch_Hổ 318 349 Tham_khảo BULLET Tấn thư BULLET Thập_lục quốc Xuân_Thu BULLET Tư trị thông giám các quyển
Lưu_Diệu