Tây_Chu_Hoàn công Tây_Chu_Hoàn công chữ Hán_西周桓公 trị_vì 440 TCN 415 TCN hay Hà_Nam Hoàn_công tên_huý là Cơ_Yết_姬揭 là vị quân_chủ đầu_tiên của nước Tây_Chu thời Chiến_Quốc trong lịch_sử Trung_Quốc Thụ_phong Theo Sử_Ký Tư_Mã Thiên_Chu bản kỷ và một_số thư_tịch cổ khác thì Cơ_Yết là con út của Chu_Trinh_Định vương Cơ_Giới Sau khi vua cha băng_hà trong tông thất nhà Chu xảy ra cuộc nội_loạn dòng_tộc quyết_liệt kéo_dài suốt 7 tháng khiến thời_gian này triều_đình đã phải thay_đổi tới ba đời vua Chu_Trinh_Định_Vương sinh được cả_thảy 4 người con trai thứ_tự lần_lượt là Cơ_Khứ_Tật_Cơ Thúc_Tập_Cơ_Nguy và Cơ_Yết_BULLET_Tháng Giêng năm 441 TCN Chu_Ai_Vương_Cơ Khứ_Tật kế_nhiệm cha nối_ngôi thiên_tử BULLET Tháng_Ba năm 441 TCN em_trai thứ của Chu_Ai_Vương là Cơ_Thúc_Tập tạo phản đem quân đánh tới kinh_thành giết chết anh_cả Cơ_Khứ_Tật rồi tự_lập tức_là Chu_Tư_Vương_BULLET Tháng_Bảy năm 441 TCN em_trai kế Chu_Tư_Vương là Cơ_Nguy dấy loạn kéo binh về vây_hãm cung_điện giết chết anh hai Cơ_Thúc_Tập mà thay_thế tức_là Chu_Khảo_Vương_Trong cuộc tranh_đoạt vương_quyền trên thì Cơ_Yết tuy không tham_gia nhưng đứng về phía Cơ_Nguy ông tích_cực giúp_đỡ và cố_vấn cho vua anh nên cuối_cùng Cơ_Nguy sở_dĩ thành_công là bởi sự đóng_góp không nhỏ của Cơ_Yết_Đầu năm 440 TCN Chu_Khảo_Vương chính_thức đăng cơ theo cách làm của Chu_Vũ vương phong cho Cơ_Yết_chức Chu_Công để phụ_giúp triều_đình như truyền_thống nhiều đời trong tông thất nhà Chu vẫn dùng người_thân thích làm phụ_chính như Chu_Công_Đán ngày_trước Vùng_đất phong của Cơ_Yết ở đất Vương_Thành nằm ở phía Tây của kinh_đô Lạc_Dương nhà Chu_Thời kỳ Cơ_Yết chấp_chính tuy có thực_hiện một_số cải_cách đáng_kể nhưng lúc ấy khí vận nhà Chu đã quá suy_nhược nên thực_lực cũng vẫn không tăng lên nhà Chu cố_gắng cải_cách đến mấy cũng không_thể_nào ngăn nổi sự trỗi dậy của các nước chư_hầu Hậu_duệ phân_liệt Cơ_Yết tại_vị được 26 năm thì qua_đời con là công_tử Cơ_Táo nối_ngôi truy tôn là Tây_Chu_Hoàn công Năm 367 TCN sau khi Cơ_Táo chết thì thế_tử Cơ_Triêu và công_tử Cơ_Căn tranh_giành ngôi_vị Cơ_Căn được 2 nước chư_hầu là Hàn và Triệu lập nên ở đất Củng nay thuộc huyện Củng tỉnh Hà_Nam cũng xưng là Chu_Công_Thế là nước Chu nhỏ_bé bị chia_cắt làm hai phần song_song tồn_tại để không nhầm_lẫn giữa 2 nước Chu này các sử_gia hậu_thế gọi nước Chu của con_cháu trực_hệ Cơ_Yết là Tây_Chu quân còn nước Chu của nhánh thứ Cơ_Căn thì xưng là Đông_Chu quân Chu thiên_tử dòng_dõi của Chu_Khảo vương Cơ_Nguy vẫn ở nhờ đất của Tây_Chu công Cơ_Triêu_Xem thêm BULLET Nước Tây_Chu_BULLET_Nước Đông_Chu_BULLET_Chu Trinh_Định vương BULLET Chu_Ai vương BULLET Chu_Tư vương BULLET Chu_Khảo vương BULLET Tây_Chu_Uy công Tham_khảo BULLET Sử_Ký Tư_Mã Thiên_Chu bản kỷ BULLET Chiến_Quốc sách BULLET Vương_Triều và Hoàng_Đế Trung_Quốc kỷ nhà Chu_BULLET_Tư trị thông giám của Tư_Mã Quang đời nhà Tống
Tây_Chu_Hoàn công