Khởi_nghĩa tháng 8 năm 1944 tại Romania Khởi_nghĩa tháng 8 năm 1944 tại Romania hay còn gọi là cuộc Đảo_chính tháng Tám là một sự_kiện chính_trị quân_sự xảy ra ở Rumani vào cuối tháng 8 năm 1944 Trong sự_kiện này vua Mihai I của Romania cùng với các đảng_phái thuộc khối dân_tộc dân_chủ chống phát_xít bao_gồm cả Đảng Cộng_sản Romania đã tiến_hành một cuộc đảo_chính lật_đổ chính_phủ thân Đức của Ion_Antonescu thành_lập một chính_phủ mới thân_thiện với phe Đồng_Minh nói_chung và Liên_Xô nói_riêng do tướng Constantin_Sănătescu đứng đầu Cùng lúc đó các lực_lượng yêu nước Rumani đã đồng_loạt đứng lên khởi_nghĩa chống lại quân Đức Quốc xã và các thế_lực thân phát_xít Được sự giúp_đỡ của quân_đội Liên_Xô lúc này đang tiến vào lãnh_thổ Rumani sau Chiến_dịch tấn_công chiến_lược Iaşi_Chişinău cùng với các đơn_vị quân_đội Rumani quay súng chống lại Đức Quốc xã quân khởi_nghĩa đã đánh_bại những đội quân Đức đến dẹp loạn và cùng với quân_đội Liên_Xô tham_gia vào_cuộc chiến nhằm quét sạch phát_xít Đức khỏi Rumani Sau thành_công của cuộc đảo_chính và khởi_nghĩa tháng Tám_Rumani tuyên_chiến với Đức Quốc xã và chính_thức gia_nhập phe Đồng_Minh phối_hợp với quân_đội Liên_Xô cùng tấn_công quân Đức Quốc xã và các đồng_minh của nó tại khu_vực Hungary và Tiệp_Khắc_Bối cảnh Từ cuối thập_niên 1930 chính_phủ Rumani đã nằm dưới sự ảnh_hưởng của các thế_lực cực_hữu thân phát_xít do Ion_Antonescu đứng đầu và sau đó trở_thành một đồng_minh thân_cận của nước Đức Quốc xã Ngày 22 tháng 6 năm 1944 quân_đội Rumani cùng với quân Đức Quốc xã tiến_hành xâm_lược Liên_Xô và tham_chiến tích_cực tại các chiến_trường Nam_Ukraina_Krym_Kuban và Bắc_Kavkaz_Vùng_Bessarabia Transnistria_Bắc_Bukovina được trả lại cho Rumani để bù lại vùng Transilvania bị cắt cho Hungary và người Rumani cho rằng như_thế chiến_tranh đối_với họ đã kết_thúc Tuy_nhiên tại_trận Stalingrad quân_đội Rumani đã bị đánh tan_tác cùng với Tập_đoàn_quân số 6 Đức Tiếp_theo đó trong các năm 1943 44 quân Rumani cùng với quân Đức liên_tục bị đánh_bại và đẩy lui trong các chiến_dịch tấn_công của Hồng_quân và đến mùa xuân 1944 quân_đội Liên_Xô đã tiếp_cận vùng Transnistria và sông Bug_Nam_Tình hình trong nước cũng không sáng_sủa hơn ngoài chiến_trường Chi_phí khổng_lồ cho cuộc chiến_tranh cũng như sự phụ_thuộc vào nước Đức đã vắt kiệt_sức nền kinh_tế Rumani_Bản thân trong năm 1943 Ion_Antonescu đã ước_tính cuộc_chiến với Liên_Xô sẽ ngốn chừng 300 tỉ leu của Rumani đồng_thời phía Đức đã lấy đi của Rumani hơn 8 triệu tấn dầu_hoả đe_doạ nghiêm_trọng đến trữ_lượng dầu_khí của nước này Bị rút cạn nguồn dầu_khí hao_tổn quá nhiều tiền của cho việc sản_xuất vũ_khí và vật_liệu chiến_tranh danh_sách thương_vong trên chiến_trường thì càng_ngày_càng dài ra nước Rumani bước vào năm 1944 với một nền kinh_tế đang trong cuộc khủng_hoảng toàn_diện Lạm_phát ngày_một tăng cao ở mức_độ khủng_khiếp giá_trị đồng leu Rumani trong năm 1944 chỉ bằng 1 20 000 so với giá_trị đồng leu Rumani sau chiến_tranh Những thắng_lợi của quân_đội Liên_Xô trong nửa đầu năm 1944 giáng thêm những đòn nặng vào tình_hình nội_bộ của Rumani_Thắng lợi của Chiến_dịch tấn_công hữu_ngạn Dniepr đã giúp Liên_Xô lấy lại vùng Tranistria_Bukovina_Odessa và miền Bắc_Bessarabia_Moldova tước đi một nguồn cung_cấp nguyên_liệu và nhiên_liệu đáng_kể của Rumani_Trong lĩnh_vực nông_nghiệp chính_quyền Rumani cũng gặp nhiều khó_khăn và thiệt_hại lớn do người nông_dân quá chán_ngán sưu cao thuế nặng đã đình_công và lãn_công Thất_bại về quân_sự kiệt_quệ về kinh_tế mất hết những lãnh_thổ đoạt được hồi đầu chiến_tranh người Rumani dần_dần cảm_thấy mình đang lao đầu vào một cuộc chiến_tranh vô_vọng và vô_nghĩa Vì_thế các phong_trào chống phát_xít và yêu_cầu rút khỏi chiến_tranh càng_ngày_càng phát_triển mạnh_mẽ Ngay trong nội_bộ chính_phủ và hoàng_cung một_số giới_chức Romania đã tìm cách liên_lạc với các đồng_minh Anh Mỹ để mời họ tiến vào Romania trước quân_đội Liên_Xô đây là một trong những phương_án mở Mặt_trận thứ hai ở Tây_Âu được thủ_tướng Anh Winston_Churchill đưa ra tại Hội_nghị Tehran tháng 12 năm 1943 nhưng không được Liên_Xô và Hoa_Kỳ hưởng_ứng Trong khi đó gần 285 000 đảng_viên cộng_sản Romania đang chuẩn_bị cho một cuộc khởi_nghĩa vũ_trang để lật_đổ chế_độ thân phát_xít ở Romania Từ đầu năm 1944 Berlin đã nhận được nhiều cảnh_báo của tướng Johannes_Frießner về sự không_trung thành trong chính_phủ của Ion_Antonescu về việc thủ_tướng Romania đã để cho quá nhiều phần_tử chống Đức Quốc xã lọt vào chính_phủ và quân_đội Romania rằng trên mặt_trận các binh_sĩ Romania và cả lính Đức đang bí_mật truyền tay nhau những tờ truyền_đơn của các quân phiến_loạn bí_mật ở Romania ám_chỉ Đảng Cộng_sản Romania Những lời bàn_tán trong dư_luận âm ỷ về việc Romania sẽ theo Anh Mỹ hay theo Đức cũng được các sĩ_quan Romania nửa kín nửa hở trao_đổi với nhau Trên trường quốc_tế không_chỉ Liên_Xô mà các nước Đồng_Minh phương Tây cũng liên_tục gây sức_ép yêu_cầu Rumani rời bỏ phe Trục Ngày 12 tháng 4 năm 1944 chính_phủ Liên_Xô đã chủ_động đàm_phán với Rumani đề_nghị nước này rút khỏi chiến_tranh nhưng bị Ion_Antonescu từ_chối Ngày 13 tháng 5 năm 1944 các nước đồng_minh Anh_Hoa Kỳ và Liên_Xô đã cùng ra một tuyên_bố mạnh_mẽ gửi chính_phủ thân phát_xít ở các nước Hungary Romania Bulgaria và Phần_Lan Nhằm kéo sự chú_ý của dân_chúng khỏi tình_hình khó_khăn trong nước chính_quyền Antonescu tìm cách chuyển mâu_thuẫn ra nước_ngoài bằng cách khiêu_khích gây_hấn với nước Hungary láng_giềng qua đó hy_vọng người_dân vì lo chú_ý đến vấn_đề Hungary có_thể tạm quên đi sự khó_khăn trong nước Trong mùa xuân 1944 giữa biên_giới Rumani_Hungary đã xảy ra nhiều cuộc chạm_súng nhỏ giữa hai bên Tuy_nhiên các biện_pháp này chỉ làm căng_thẳng thêm tình_hình và tạo điều_kiện cho nước Đức Quốc xã thừa nước đục thả câu Đến mùa hè năm 1944 vị_thế chính_trị của chính_phủ Antonescu đã rất gần bờ vực sụp_đổ Quá_trình chuẩn_bị đảo_chính và khởi_nghĩa Trong khi chính_phủ Antonescu ngày_càng lún sâu vào khủng_hoảng vua Mihai I đã bí_mật bắt liên_lạc với các tổ_chức thuộc khối dân_tộc dân_chủ bao_gồm Đảng Cộng_sản Đảng Dân_tộc Nông_dân Đảng Dân_tộc Tự_do và Đảng Dân_chủ Xã_hội để bàn kế_hoạch lật_đổ Ion_Antonescu_Buổi gặp_mặt đầu_tiên diễn ra vào đêm 13 rạng ngày 14 tháng 6 tại trụ_sở bí_mật của Đảng Cộng_sản ở toà nhà số 103 Calea_Moşilor_Một buổi gặp_mặt khác diễn ra vào đêm 21 rạng ngày 22 tháng 8 năm 1944 ngay trước khi cuộc đảo_chính diễn ra Trong các buổi họp vua Mihai và các đại_diện của ông đề_nghị các đại_biểu thảo_luận về việc thay_thế Ion_Antonescu bằng một thủ_tướng khác có khả_năng đàm_phán với Liên_Xô để đưa Romania ra khỏi chiến_tranh Nhà_vua cũng cho biết sĩ_quan tuỳ_tùng của mình là đại_tá Eminiu_Ionescu đã vạch kế_hoạch bắt_giữ Ion_Antonescu từ tháng 4 năm 1944 nhưng vì lúc đó tình_hình chưa thuận_lợi nên chưa_thể thực_hiện được Kế_hoạch ban_đầu của phía nhà_vua bao_hàm việc triệu kiến Đại_sứ Đức tại Bucharest là Manfred von Killinger để bàn_thảo về việc huyền_chức Ion_Antonescu và thay ông ta bằng Ion_Gigurtu_Các đại_biểu Đảng Cộng_sản phản_đối kế_hoạch này vì rõ_ràng nó là bứt dây động rừng sẽ đánh_động với tình_báo Đức Quốc xã về một dự_định đảo_chính sắp tới Họ cho rằng thay vào đó vua Mihai nên tận_dụng tối_đa quyền Tổng_chỉ_huy quân_đội của mình triệu_tập Ion_Antonescu về hoàng_cung và ép ông này ký hoà_ước Nếu Antonescu không chịu lực_lượng cảnh_vệ chuẩn_bị sẵn sẽ ập tới bắt giũ ông ta Ngoài việc phế_truất Antonescu các đại_biểu của Đảng Cộng_sản cũng yêu_cầu lật_đổ toàn_bộ chính_phủ thân Đức của ông này thay_thế họ bằng một chính_phủ dân_tộc dân_chủ để tuyên_bố rút khỏi chiến_tranh và thương_lượng với Liên_Xô_Ý_kiến này được vua Mihai và tất_cả các đại_biểu cùng tán_đồng Ngay trong đêm 21 rạng ngày 22 tháng 8 những đại_biểu dự họp đã bầu ra Uỷ_ban khởi_nghĩa do bốn thành_viên của 4 đảng làm_đồng chủ_tịch Mỗi đảng đều góp quân cho cuộc khởi_nghĩa Trong đó Đảng Cộng_sản đóng_góp khoảng 50 trung_đội với 2 000 quân Tổng_số quân khởi_nghĩa ước_tính khoảng 8 000 người Hai đội quân được chuẩn_bị để bắt_giữ Ion_Antonescu_Đội thứ nhất gồm các tay súng trong lực_lượng kháng_chiến Romania hoạt_động bí_mật Đội thứ hai gồm các binh_sĩ Romania trong tiểu_đoàn bảo_vệ hoàng_cung Như_vậy các thành_viên nòng_cốt trong cuộc đảo_chính có_thể kể đến như sau BULLET Vua_Mihai_I của Romania BULLET Thái_hậu Elena mẹ vua Mihai I_BULLET_Emil Bodnăraș đại_biểu Đảng Cộng_sản BULLET Lucreţiu_Pătrăşcanu đại_biểu Đảng Cộng_sản BULLET Iuliu_Maniu đại_biểu Đảng Dân_tộc Nông_dân BULLET Constantin I_C_Brătianu đại_biểu Đảng Dân_tộc Tự_do BULLET Petrescu đại_biểu Đảng Dân_chủ Xã_hội BULLET Constantin_Sănătescu chỉ_huy ban sĩ_quan tuỳ_tùng của vua Mihai I sau_này trở_thành thủ_tướng của chính_phủ dân_tộc dân_chủ BULLET Dumitru_Dămăceanu_Tổng_Tham mưu trưởng Bộ_chỉ_huy Quân_sự Thủ_đô BULLET Grigore_Niculescu_Buzeşti cố_vấn ngoại_giao của vua Mihai I_BULLET_Ion Mocsony_Stîrcea thư_ký hoàng_gia Rumani_BULLET_Mircea_Ioaniţiu thư_ký_riêng và là bạn thân của vua Mihai I_BULLET_Aurel Aldea sau_này trở_thành Bộ_trưởng Nội_vụ của chính_quyền dân_tộc dân_chủ BULLET Eminiu_Ionescu sĩ_quan tuỳ_tùng của vua Mihai I_BULLET_Anton Dumitrescu sĩ_quan tuỳ_tùng của vua Mihai I_BULLET_Ngoài ra còn có một_số lãnh_đạo chính_trị khác Diễn_biến Đảo_chính lật_đổ Ion_Antonescu_Trong khi các lực_lượng dân_tộc dân_chủ đang tích_cực chuẩn_bị cho cuộc đảo_chính một sự_kiện mang tính bước_ngoặt diễn ra ở chiến_trường Tây_Nam thuộc Mặt_trận Xô_Đức_Ngày 20 tháng 8 năm 1944 Phương_diện_quân Ukraina 2 và Phương_diện_quân Ukraina 3 mở chiến_dịch tấn_công chiến_lược Iaşi_Chişinău đánh vào Cụm Tập_đoàn_quân Nam_Ukraina lúc này đang đóng ở biên_giới Liên_Xô_Rumani_Chỉ trong vòng vài ngày Cụm Tập_đoàn_quân Nam_Ukraia đã bị đánh cho tan_tác với hàng chục vạn quân_bị tiêu_diệt và bị bắt sống trong đó có rất nhiều binh_lính Rumani tự_động gia_nhập quân_đội Liên_Xô và quay súng bắn lại quân Đức Quốc xã Với con đường tiến vào Balkan đã được khai_thông quân_đội Liên_Xô ồ_ạt tiến vào lãnh_thổ Rumani nhanh_chóng giải_phóng nhiều thành_phố thị_xã và hải_cảng quan_trọng ở miền Đông nước này Rõ_ràng không có thời_điểm nào thuận_lợi hơn cho cuộc khởi_nghĩa được tiến_hành Thật_ra thắng_lợi chóng_vánh ở biên_giới Romania là một bất_ngờ ngay cả đối_với những người khởi_nghĩa Ban_đầu ngày khởi_sự được hoạch_định là 26 tháng 8 nhưng trước tình_hình khẩn_cấp không_thể để lỡ_thời cơ thời_gian khởi_nghĩa được lùi lại vào ngày 23 Vào hôm đó chỉ_huy các sĩ_quan tuỳ_tùng Constantin_Sănătescu đã thay_mặt vua Mihai triệu_tập Ion_Antonescu tới hoàng_cung nhằm báo_cáo và thảo_luận tình_hình chiến_sự ở mặt_trận Xô_Đức Một số ý_kiến khác thì khẳng_định chính Antonescu xin yết_kiến nhà_vua và dĩ_nhiên Mihai I không từ_chối cơ_hội ngàn vàng như_vậy Do đội quân du_kích Rumani chưa chuẩn_bị xong phương_án đột_nhập vào hoàng_cung nhiệm_vụ bắt_giữ Antonescu được giao cho đội vệ_binh của nhà_vua Vào lúc 16 giờ 30 phút Antonescu đến phòng chờ của cung vua gặp Mihai I và Sănătescu_Ông không hề biết rằng ở căn phòng bên cạnh các sĩ_quan thân_cận của vua là Aurel_Aldea_Ion_Mocsony Stîrcea_Grigore_Niculescu_Buzeşti Mircea_Ioanitsiu_Eminiu_Ionescu và Anton_Dumitrescu cùng đội cận_vệ của nhà_vua đã bí_mật chờ sẵn chỉ cần có động_tĩnh gì là hành_động ngay Không vòng_vo vua Mihai I yêu_cầu Antonescu ký hiệp_định đình_chiến và thương_lượng với Liên_Xô_Antonescu từ_chối viện lý_do cần thêm vài ngày để xem_xét diễn_biến chiến_cục rồi với có_thể quyết_định được Nhà_vua hiểu rõ Antonescu không đời_nào chấp_nhận ngưng chiến cũng như từ_bỏ quyền_lực của mình Vì_vậy vào lúc 17 giờ 15 phút Mihai I đi sang căn phòng bên cạnh và bàn_bạc với những người đồng_mưu về hành_động bắt_giữ Ion_Antonescu Sau đó nhà_vua trở_lại phòng chờ và yêu_cầu Antonescu từ_chức Trước diễn_biến này Antonescu phản_đối kịch_liệt nhưng nhà_vua chỉ trả_lời Nguyên_soái đáng kính cả hai chúng_ta sẽ phải trả_lời trước Thượng_đế và lịch_sử Ngay_lập_tức đội cận_vệ chuẩn_bị sẵn do Eminiu_Ionescu chỉ_huy đã xông vào phòng chờ bắt_giữ Ion_Antonescu cùng với Mihai_Antonescu_Bộ_trưởng ngoại_giao và nhốt họ vào phòng an_ninh trong cung_điện Đội cảnh_vệ của Antonescu cũng bị tước vũ_khí Ngay buổi tối hôm đó các bộ_trưởng thân Đức trong chính_phủ của Antonescu đều bị bắt Manfred von Killinger đại_sứ Đức tại Bucharest chỉ biết về cuộc đảo_chính đã diễn ra vào sáng hôm sau Sau khi xử_lý xong chính_phủ của Antonescu vua Mihai I bổ_nhiệm Constantin_Sănătescu làm thủ_tướng mới Nhiệm_vụ bảo_vệ hoàng_gia và các nhân_vật cấp cao trong chính_phủ mới được giao cho đội đặc_nhiệm của Đảng Cộng_sản Rumani do Emil_Bodnăraș chỉ_huy Cùng lúc đó theo đề_nghị của những người cộng_sản vua Mihai I tuyên_bố toàn dân tổng_khởi_nghĩa vũ_trang chống lại quân phát_xít Đức Trong một thời_gian ngắn nhà_vua chính_phủ mới và quân khởi_nghĩa tập_trung vào việc kiểm_soát các cơ_quan nhà_nước các hệ_thống điện_đài điện_tín điện_thoại ở thủ_đô Bucharest_Vì vậy hệ_thống thông_tin liên_lạc của quân Đức tại Bucharest nhanh_chóng bị gián_đoạn Lúc 23 giờ 30 phút đêm 23 tháng 8 vua Mihai I thông_báo trên đài_phát_thanh trước toàn dân Rumani về việc chấm_dứt chiến_tranh với Liên_Xô về việc ký hoà_ước với Anh_Hoa Kỳ và về việc thành_lập chính_phủ mới do Constantin_Sănătescu đứng đầu Ngày 25 tháng 8 phía Liên_Xô nhận được thư chấp_thuận về hiệp_ước ngưng chiến từ phía Rumani Sau khi đọc xong bài tuyên_bố trên đài_phát_thanh vua Mihai I rời Bucharest_Ông và thái_hậu Elena được những người cộng_sản đưa tới một nơi trú_ẩn bí_mật trên vùng núi gần Oltenia_Craiova và làm_việc bình_thường ở đó từ tối 24 tháng 8 Sự_vụ ở thủ_đô Bucharest được giao lại cho thủ_tướng Constantin_Sănătescu và chính_phủ mới của ông Ngày 31 tháng 8 Ion_Antonescu và các nhân_vật cấp cao của chính_quyền cũ được giao_nộp cho Hồng_quân Liên_Xô_Phía_Liên Xô áp_giải họ bằng xe_tải tới trại tù_binh chiến_tranh ở Bălţi và từ đây lại đưa về Moskva bằng tàu_hoả Nhận được tin về chính_quyền mới ở Rumani tuyên_bố đình_chiến với Liên_Xô ngày 25 tháng 8 chính_phủ Xô_Viết ra một tuyên_bố trên đài_phát_thanh khẳng_định sẽ tôn_trọng độc_lập chủ_quyền toàn_vẹn lãnh_thổ của hai nước Rumani và Liên_Xô_Phía_Liên Xô yêu_cầu quân_đội Rumani ngưng ngay các cuộc_chiến chống lại quân_đội Liên_Xô trên sông Prut_Ngay từ đầu chiến_dịch Iaşi_Chişinău rất nhiều binh_sĩ Rumani đã rã_ngũ đầu_hàng không chiến_đấu hoặc gia_nhập quân_đội Liên_Xô chống lại Đức Tuy_nhiên một_số đơn_vị Rumani không chấp_nhận hoà_ước với Liên_Xô hoặc không công_nhận chính_quyền mới và vẫn tiếp_tục chống_cự Mãi đến ngày 29 tháng 8 lực_lượng quân_đội Rumani trong Cụm Tập_đoàn_quân Nam_Ukraina mới hoàn_toàn bị đánh_bại Tổng_số quân_nhân Rumani bị bắt hoặc quy_hàng lên tới 150 000 200 000 người Khởi_nghĩa vũ_trang chống lại quân Đức Không lâu trước đó ngày 24 tháng 8 đại_sứ Đức tại Bucharest_Manfred von Killinger xin yết_kiến Vua_Mihai_I_Tại hoàng_cung Vua_Mihai_I cho biết chính_phủ của Ion_Antonescu đã chấm_dứt hoạt_động và đang bị giam_giữ Nhà_vua yêu_cầu phía Đức Quốc xã rút hết quân_đội khỏi đất_nước Romania và tuyên_bố phía Romania sẽ không gây trở_ngại cho cuộc rút quân này Câu trả_lời của Killinger là cả nước Romania sẽ bị lính Đức dìm trong biển máu Đến chiều các tướng_lĩnh Đức Quốc xã cũng xin yết_kiến Vua_Mihai_I và hứa sẽ rút các lực_lượng Đức khỏi Bucharest_Tuy nhiên đêm 24 tháng 8 Adolf_Hitler ra_lệnh cho tướng Alfred_Gerstenberg chỉ_huy các lực_lượng Đức Quốc xã ở Bucharest phải dùng vũ_lực để triệt_hạ vua Mihai cùng những người khởi_nghĩa Cựu_Phó thủ_tướng của chính_quyền Ion_Antonescu và là thủ_lĩnh phong_trào Binh_đoàn Cận_vệ Sắt_Mișcarea legionară Horia_Sima được dựng lên làm thủ_tướng chính_phủ bù_nhìn thân Đức tại Berlin_Những hành_động đó của Hitler không khác gì việc nước Đức Quốc xã tuyên_chiến với Romania Ngày 25 tháng 8 không_quân Đức huy_động hàng chục phi_đội cất_cánh từ căn_cứ không_quân Baneaşa đến ném bom bắn phá Bucharest_Nhiều công_trình kiến_trúc bao_gồm Nhà_hát kịch Quốc_gia Bucharest và hoàng_cung bị phá_hoại nặng_nề Tuy_nhiên trước đó vua Mihai I thái_hậu Elena đã được những người cộng_sản Romania đưa tới một nơi trú_ẩn an_toàn và tiếp_tục làm_việc bình_thường tại đó vào đêm 24 tháng 8 Không lâu sau đó đội máy_bay ném bom Đức nhanh_chóng bị không_quân Đồng_Minh bắn hạ Trước tình_hình nghiêm_trọng ngày 25 tháng 8 nhà_vua Mihai I đã đồng_ý với đề_nghị của những người cộng_sản Romania phát_động cuộc đấu_tranh_vũ_trang chống lại quân_đội Đức Quốc xã kêu_gọi quân_đội Romania hãy rút về bảo_vệ thủ_đô và đấu_tranh chống nước Đức Quốc xã Lúc này đại_bộ_phận quân_đội Đức Quốc xã đang tập_trung tại mặt_trận Moldovia chỉ để 11 nghìn quân tại vùng phụ_cận của thủ_đô Bucharest và 25 nghìn quân khác ở khu công_nghiệp dầu_lửa Ploieşti_Tướng_Alfred_Gerstenberg tuyên_bố rằng ông ta chỉ cần vài khẩu_đội pháo_phòng_không và chục khẩu súng_máy là có_thể dẹp tan được cuộc khởi_nghĩa Tuy_nhiên quân khởi_nghĩa đã chống_cự với sức_mạnh của hơn 10 000 người cùng với hai sư_đoàn cảnh_vệ Romania tại Bucharest đã buộc tướng Alfred_Gerstenberg phải cầu_xin viện_binh từ Tập_đoàn_quân 8 Đức Ba sư_đoàn_Đức do tướng SS Horst_Hoffmeyer chỉ_huy được điều về Bucharest nhằm dập tắt cuộc đảo_chính nhưng đã bị quân khởi_nghĩa Romania đánh lui tại Công_viên Ái_quốc Các lực_lượng Đức tăng_viện cho cuộc tấn_công Bucharest đều bị Hồng_quân cắt đứt bao_vây và tiêu_diệt nhanh_chóng Đêm 25 tháng 8 quân_đội Liên_Xô và quân_đội Romania chiếm sân_bay Otopeni_Tại vựa dầu Ploieşti từ ngày 24 tháng 8 các lực_lượng du_kích của Đảng Cộng_sản Romania và công_nhân dầu_mỏ cũng đã đứng lên khởi_nghĩa chiến_đấu kịch_liệt với cụm quân Đức Romania đông đến 25 000 người để giành_giật một trong hai nguồn cung dầu_mỏ quan_trọng của Đế_chế thứ ba Ngày 27 tháng 8 Quân_đoàn bộ_binh 5 Romania do tướng Vasiliu_Reşcanu chỉ_huy đã quay súng bắn lại quân Đức và đến trợ_giúp cho nghĩa_quân Rumani_Tuy nhiên các sư_đoàn bộ_binh 79 376 và một bộ_phận Sư_đoàn xe_tăng 20 Đức đã vây kín Ploieşti_Tình hình khẩn_cấp buộc Phương_diện_quân Ukraina 2 Liên_Xô phải sử_dụng Quân_đoàn xe_tăng 23 Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 5 và ba sư_đoàn bộ_binh của Tập_đoàn_quân 27 để mở hướng tấn_công vào Ploieşti trước khi đánh chiếm Bucharest_Ngày 28 tháng 8 cánh quân xung_kích Liên_Xô bắt_đầu tấn_công các sư_đoàn_Đức xung_quanh Ploieşti_Ngày 29 tháng 8 đến lượt Sư_đoàn bộ_binh 18 Romania quay súng chống lại quân Đức và hỗ_trợ cho cuộc tấn_công Không_thể chống lại cuộc đột_kích của xe_tăng Liên_Xô cũng như các đòn phản_kích của quân khởi_nghĩa và Quân_đoàn bộ_binh 5 Romania từ trong thành_phố đánh ra ngày 30 tháng 8 tướng Johannes_Frießner buộc phải rút quân khỏi vùng phụ_cận Ploieşti và theo đường_sắt chạy về Brashov_Khi Quân đoàn xe_tăng 23 cơ_động từ cao_nguyên Bracha xuống Ploieşti thì khu công_nghiệp dầu_mỏ đã được giải_phóng gần như nguyên_vẹn Trong ba ngày tiếp_theo các sư_đoàn bộ_binh 79 và 376 Đức đã bị Quân_đoàn xe_tăng 23 bám đuổi và đánh thiệt_hại nặng suốt dọc đường từ Ploieşti đến Ofytul_Georgye_Trước tình_hình mặt_trận tan_vỡ còn sau lưng là quân_dân Rumani đồng_loạt khởi_nghĩa ngày 29 tháng 8 các lực_lượng Đức Quốc xã buộc phải rút_lui khỏi Bucharest_Ngày 31 tháng 8 quân_đội Liên_Xô tiến vào Bucharest trong sự tiếp_đón nồng_nhiệt của dân_chúng thủ_đô Rumani_Như vậy từ ngày 31 tháng 8 Rumani chính_thức trở_thành một thành_viên của phe Đồng_Minh chống phát_xít cũng như là một đồng_minh của quân_đội Liên_Xô_Trong khi đó tàn_quân Cụm Tập_đoàn_quân Nam_Ukraina đang phải tháo_chạy trong tình_trạng hỗn_loạn về biên_giới Hungary trên đường đi liên_tục bị nghĩa_quân cũng như các binh_đoàn Rumani lúc này đã chuyển sang gia_nhập phe Đồng_Minh liên_tục chặn đánh Quân Rumani bắt được đến 5 vạn tù_binh Đức và sau đó giao_nộp số tù_binh này cho Quân_đội Liên_Xô trong đó có trung_tướng Rainer_Stahel người đã chỉ_huy quân_đội Đức phòng_thủ tại Vilnius hồi tháng 7 năm 1944 Trong quá_trình tháo_chạy quân Đức đã cướp_bóc tàn_phá và gây nhiều tội_ác trên các làng_mạc thành_phố nơi họ chạy qua Diễn_biến sau khởi_nghĩa đuổi quân Đức khỏi Rumani_Theo điều_khoản của bản hoà_ước được Liên_Xô đề ra trước đó vào ngày 12 tháng 4 năm 1944 mà chính_phủ mới của Rumani vừa chấp_thuận Rumani sẽ cho_phép Liên_Xô đóng quân và sử_dụng các cơ sỏ vật_chất tại lãnh_thổ của mình để tiến_hành chống Đức Quốc xã và trả lại vùng Bắc_Bukovina_Bessarabia và Odessa cho Liên_Xô bù lại Liên_Xô sẽ giúp Rumani đòi lại vùng Transilvania và các lãnh_thổ khác mà Rumani bị đoạt mất do quyết_định_Viên năm 1940 Như_vậy cuộc tấn_công tiếp đó của quân_đội Liên_Xô vào Transilvania và Hungary cũng là cuộc_chiến của Rumani nhằm giành lại vùng Transilvania bị mất của mình Sau khi giải_phóng Bucharest và Ploieşti_Phương diện quân Ukraina 2 quay hướng tấn_công sang khu_vực biên_giới Rumani_Hungary và hành_tiến tới Transilvania phối_hợp với Phương_diện_quân Ukraina 4 đang tiến_hành Chiến_dịch Đông_Carpath_Trong đội_hình của họ giờ_đây có thêm các Tập_đoàn_quân Rumani số 4 số 1 được thành_lập từ các đơn_vị quân_đội Rumani vừa gia_nhập quân_đội Liên_Xô_Cuộc tấn_công ở vùng Transilvania diễn ra rất khó_khăn vì nhờ được tăng_viện quân_đội Đức Hungary đã có trong tay 27 sư_đoàn tại khu_vực này trong đó có 6 sư_đoàn thiết_giáp và cơ_giới và đã hình_thành một phòng_tuyến cứng_rắn tại vùng biên_giới Hungary Vì_vậy chiến_sự trong khu_vực đã diễn ra rất ác_liệt Tuy_nhiên ở phía Nam_Transilvania cánh trái của Phương_diện_quân Ukraina 2 vào giữa tháng 9 đã đột_phá vào hậu_cứ của một nhóm quân Đức Hungary đang trấn_giữ các đường đèo băng qua dãy Carpath buộc quân Đức phải tháo_lui Ngày 24 tháng 9 quân_đội Liên_Xô và Rumani đã tiến sát đến biên_giới Rumani hồi trước năm 1940 tại gần Mako_Như vậy đến lúc này chính_phủ Rumani đã nắm quyền kiểm_soát phần_lớn lãnh_thổ của họ kể_cả vùng Transilvania bị cắt cho Hungary hồi quyết_định_Viên lần thứ bai Phần cuối_cùng của lãnh_thổ Rumani được giải_phóng sau Chiến_dịch Debrecen vào ngày 7 15 tháng 10 năm 1944 Kết_quả đánh_giá và ảnh_hưởng Kết_quả Cùng với thảm_bại tại Iaşi_Chişinău cuộc khởi_nghĩa tháng 8 và sự sụp_đổ của chính_phủ Ion_Antonescu là một đòn nặng giáng vào nước Đức Quốc xã và các quốc_gia thuộc phe Trục Nó đã tước đi một đồng_minh chính_trị quan_trọng của chế_độ Hitler cũng như nguồn dầu_khí lúa_mì cực_kì cần_thiết để nuôi sống bộ_máy chiến_tranh Đức Ngoài_ra việc quân_đội Romania gia_nhập hàng_ngũ các lực_lượng chống phát_xít đã trở_thành một tấm gương đối_với quân_đội Bulgari quân_đội Serbija thân phát_xít quân_đội Hungary và quân_đội Slovakia Không lâu sau đó trong Chiến_dịch giải_phóng Bulgaria quân_đội nước này đã không đợi đến khi quân_đội Liên_Xô tấn_công mà_còn mở_cửa biên_giới để quân_đội Liên_Xô tiến vào Bulgari Sau cuộc khởi_nghĩa tháng Tám bộ_máy gián_điệp Đức tại Rumani cũng tan_vỡ Sau khi mất hết mọi hi_vọng ổn_định được tình_hình và bị quân_đội Liên_Xô truy_lùng ráo_riết ngày 2 tháng 9 năm 1944 đại_sứ Đức tại Buchrest_Manfred von Killinger người đã thực_thi chính_sách chống người Do Thái tại Romania và nhúng_tay vào vụ thảm_sát người Do Thái ở Iaşi năm 1941 đã tự bắn vào đầu mình trong phòng làm_việc Các nhân viện ngoại_giao Đức cũng bị NKVD lùng bắt và truy_nã như tội_phạm_chiến_tranh Sau khi quân_đội Liên_Xô chiếm_giữ toà đại_sứ Đức ở Bucharest bộ_máy gián_điệp của nước Đức Quốc xã ở Romania hoàn_toàn bị tê_liệt vì không còn ai chỉ_huy Có_thể nói thành_công của cuộc khởi_nghĩa tháng Tám đã mở_đường cho Hồng_quân Liên_Xô tiến vào Rumani và đánh sập các thế_lực phát_xít trong khu_vực Theo Florin_Constantiniu cuộc khởi_nghĩa đã làm cuộc_chiến chống Đức thu ngắn đi đến 6 tháng Đối_với Ion_Antonescu và chính_phủ của ông ta sau cuộc khởi_nghĩa họ bị dẫn_độ về Liên_Xô nhưng không lâu sau đó lại được đưa về Rumani_Ngày 1 tháng 6 năm 1946 Ion_Antonescu bị xử bắn tại nhà_tù Jilava_Cho đến trước khi bị bắn Ion_Antonescu vẫn bướng_bỉnh nói Lịch_sử sẽ phán_xử tôi Về số_phận của đất_nước Rumani nó được quyết_định từ cuộc họp hồi tháng 10 năm 1944 khi thủ_tướng Anh Winston_Churchill thẳng_thừng đưa một mảnh giấy ghi_chép về sự phân_chia quyền_lực của các cường_quốc Đồng_Minh tại châu_Âu trong đó riêng ở Rumani thì Liên_Xô sẽ được chia phần ảnh_hưởng đến 90 Các cường_quốc Đồng_Minh cũng đồng_ý rằng lực_lượng Đồng_Minh đóng tại Rumani chủ_yếu sẽ là quân_đội Liên_Xô_Thực vậy sau chiến_tranh ảnh_hưởng của Đảng Cộng_sản Romania càng lúc càng mạnh và chính_phủ Romania đã thực_thi các chính_sách kinh_tế xã_hội theo mô_hình Liên_Xô cũng như các chính_sách ngoại_giao ngả về Liên_Xô_Vì vậy vua Mihai I được gọi là Quốc_vương Kosomol và triều_đại của ông được gọi là Nền quân_chủ Xã_hội_chủ_nghĩa Cuối_cùng vào ngày 30 tháng 12 năm 1947 vua Mihai thoái_vị và Rumani trở_thành một nước cộng_hoà_xã_hội_chủ_nghĩa Sau đó vua Mihai cùng Hoàng_gia bị trục_xuất và đến sống lưu_vong tại Anh Đánh_giá Các tài_liệu Romania cho rằng chính những yếu_tố nội_tại của Rumani đã đóng vai_trò quyết_định trong việc giải_phóng họ khỏi ách thống_trị của phát_xít Đức điều này trái_ngược với những kiến_giải của Liên_Xô khi họ cho rằng thành_công của chiến_dịch Iaşi_Chişinău đã thúc_đẩy cuộc đảo_chính ở Romania và Hồng_quân đã giải_phóng đất_nước này dưới sự giúp_đỡ của nhân_dân địa_phương Còn trong tác_phẩm của mình S M Stemenko cho rằng cuộc khởi_nghĩa Bucharest năm 1944 thành_công do nhiều nguyên_nhân khách_quan và chủ_quan Nguyên_nhân khách_quan là đòn tấn_công của quân_đội Liên_Xô đã làm sụp_đổ Cụm tập_đoàn_quân Nam_Đức làm cho các lực_lượng Romania thân Đức mất chỗ dựa về chính_trị quân_sự và ngoại_giao và sự khinh_suất của Ion_Antonescu cũng như bộ_máy chính_phủ thân Đức của ông ta Về chủ_quan đó là tinh_thần yêu nước của người_dân Romania trong đó phải kể đến vai_trò chủ_động của Vua_Mihai_I sự đoàn_kết của các lực_lượng chống phát_xít ở Romania bao_gồm những người cộng_sản những đảng_phái chính_trị cánh tả và cánh hữu_sự tổ_chức chu_đáo chặt_chẽ của những người khởi_nghĩa Trong khi quân_đội Liên_Xô chưa đến được Bucharest chính những người khởi_nghĩa chứ không phải quân_đội Romania đã tổ_chức chiến_đấu chống lại quân_đội Đức để bảo_vệ thành_quả của cuộc khởi_nghĩa Do vai_trò chủ_động của mình trong cuộc đảo_chính và khởi_nghĩa vua Mihai I đã được lãnh_tụ Liên_Xô_I_V Stalin trao_tặng Huân_chương Chiến_thắng và được tổng_thống Hoa_Kỳ Hary_S_Truman trao_tặng huy_chương Legion of Merit hạng nhất Trong khi Bộ Tổng_tham_mưu quân_đội Liên_Xô cho rằng cần phải có một quyết_định về biện_pháp ứng_xử dứt_khoát đối_với nhà_vua trẻ Mihai I với lý_do hoàng_cung sẽ có_thể trở_thành nơi tụ_tập của các phần_tử chống cộng thì I V Stalin đã dạy cho các tướng_lĩnh cao_cấp của Bộ Tổng_tham_mưu Liên_Xô một bài_học đắt_giá về mối quan_hệ giữa quân_sự và ngoại_giao Ông cho rằng Vua của nước khác không phải là việc của Liên_Xô cho_dù ông ta là người gốc Đức Thái_độ đối_xử tốt với vua Mihai I sẽ có ảnh_hưởng tốt đến các mối quan_hệ của Liên_Xô đối_với các đồng_minh dù lớn hay nhỏ Nhân_dân Romania vẫn còn đặt nhiều niềm tin vào nhà_vua của mình vì ông là người đối_lập với chính_thể độc_tài phát_xít Còn nhận_thức về chế_độ_quân_chủ Romania thì đó là việc của nhân_dân Romania Và thực_chất thì nhà_vua Mihai I cũng tỏ ra chỉ muốn yên_ổn muốn đất_nước và dân_chúng của ông sống trong hoà_bình Đó là điều tốt Biết Mihai I thích chơi máy_bay I V Stalin đã tặng nhà_vua một chiếc PO 2 để ông bay đi săn_bắn và giải_trí trong vương_quốc vừa được giải_phóng của mình Tên gọi của cuộc Khởi_nghĩa tháng 8 năm 1944 tại Romania hay cuộc Đảo_chính ngày 23 tháng 8 năm 1944 ở Romania cũng gây nhiều tranh_cãi Những người không công_nhận vai_trò lãnh_đạo của Đảng Cộng_sản Romania cũng như không công_nhận sự tham_gia tích_cực của các đảng_phái cánh tả cùng các tầng_lớp lao_động Romania chống độc_tài phát_xít thì coi đó chỉ là một cuộc đảo_chính Trong mục_tiêu của mình một_số lãnh_tụ của cuộc khởi_nghĩa thuộc cánh hữu cũng chỉ muốn nó dừng lại ở một cuộc đảo_chính để hoán chuyển đồng_minh một_cách êm_thấm và giữ được địa_vị xã_hội Những người cộng_sản Romania và những người cánh tả thì khẳng_định đó là một cuộc khởi_nghĩa Cơ_sở cho lập_luận ấy của họ là sự nổi_dậy của quần_chúng nhân_dân đã làm cho cuộc đảo_chính phát_triển thành một cuộc khởi_nghĩa của nhân_dân mặc_dù họ không phủ_nhận vai_trò của các hoạt_động quân_sự chống quân_đội Đức Quốc xã do Liên_Xô tiến_hành và việc quân_đội Romania quay súng đứng sang phe đồng_minh Nhưng dù_sao thì từ đó cho đến năm 1989 ngày 23 tháng 8 được chọn là ngày quốc_khánh của nước Cộng_hoà_xã_hội_chủ_nghĩa Romania Tham_khảo Tiếng Nga BULLET Залесский_К_А_Кто был кто во Второй мировой войне Союзники_Германии_М_АСТ 2004 Т 2 492 с ISBN 5 271 07619 9 K A Zaleskiy_Ai là ai trong Thế_chiến II Các đồng_minh của Đức Moskva_AST 2004 Tập 2 tr 492 ISBN 5 271 07619 9 BULLET История_Второй мировой войны 1939 1945 М 1977 Т 8 Lịch_sử Chiến_tranh thế_giới thứ hai 1939 1945 Moskva 1977 Tập 8 Tiếng Rumani_BULLET_Florin_Constantiniu O istorie sinceră a poporului român Ed_Univers_Enciclopedic_Bucureşti 1997 ISBN 973 9243 07 X Florin_Constantiniu_Lịch sử chân_thật của nhân_dân Rumani_Nhà xuất_bản Bách_khoa Vũ_trụ Bucharest 1997 ISBN 973 9243 07 X BULLET Romulus_Dima_Contribuţia_României la înfrângerea Germaniei fasciste Bucureşti 1982 Dima_Romulus_Đóng góp của Rumani trong sự thất_bại của phát_xít Đức Bucharest 1982 Tiếng Anh BULLET David_M_Glantz_Red Storm over the Balkans_The_Failed_Soviet Invasion of Romania Spring 1944 Modern_War_Studies_University Press of Kansas_ISBN 0 7006 1465 6 BULLET Sergiu_Verona_Military_Occupation and Diplomacy_Soviet_Troops in Romania 1944 1958 Duke_University_Press_Durham NC 1992 ISBN 0 8223 1171 2 BULLET Silviu_Brucan_The_Wasted Generation_Memoirs of the Romanian_Journey from Capitalism to Socialism and Back_Westview_Press 1993 Acessed through Questia
Khởi_nghĩa tháng 8 năm 1944 tại Romania