Anaxagoras_Anaxagoras tiếng Hy_Lạp cổ Ἀναξαγόρας 500 428 TCN là một nhà triết_học Hy_Lạp cổ_đại thời_kỳ tiền Socrates_Ông sinh tại thành_phố Clazomenae thuộc tiểu Á Anaxagoras là nhà triết_học đầu_tiên mang triết_học từ Ionia tới Athens_Ông đã cố_gắng đưa ra những mô_tả khoa_học về thiên thực sao_băng cầu_vồng và mặt_trời trong đó ông mô_tả mặt_trời là khối lửa có kích_thước lớn hơn Peloponnese_Theo_Diogenes_Laertius và Plutarch ông đã bỏ trốn tới Lampsacus sau khi có bất_đồng dữ_dội với người học_trò Pericles_Anaxagoras nổi_tiếng vì đã giới_thiệu một khái_niệm vũ_trụ học Nous lý_trí xem đó như một thế_lực ra_lệnh Ông coi vật_chất là một tập_hợp vô_tận các nguyên_tố sơ_khai bất_tử ám_chỉ tới tất_cả sự sinh ra và biến mất cho tới sự pha_trộn và tách ly Tiểu_sử Anaxagoras được sinh ra ở thành_phố Clazomenes thuộc Tiểu_Á_Ông say_mê triết_học đến_nỗi bỏ trang_trại của mình thành bãi chăn gia_súc Thậm_chí niềm say_mê triết_học của ông lớn đến_nỗi ông không tham_gia vào các công_việc của xã_hội nên có người chất_vấn nhà triết_học này rằng có quan_tâm đến đất_nước hay không Do tư_tưởng vô_thần và bài tôn_giáo ông đã bị chính_quyền Athens kết_án tử_hình nhưng nhờ có người học_trò nổi_tiếng Pericles người nắm quyền bình ở thành_phố này giải_thoát nên Anaxagoras được đưa về Lamsaque_Ở đó nhà triết_học người Hy_Lạp mở trường dạy_học Sau khi ông mất người_dân của Lamsaque dưng tượng ông và hàng năm những học_sinh nơi đây được nghỉ học khi đến ngày mất của ông Những nghiên_cứu đáng chú_ý Khoa_học_tự_nhiên Anaxagoras là người phát_hiện ra bán_cầu_não Ông cũng cho rằng dải ngân_hà là bóng của trái_đất che_khuất một bộ_phận của bầu_trời khi mặt_trời lặn Triết_học Suy_nghĩ về vũ_trụ Anaxagoras có để lại một dấu_ấn quan_trọng trong tư_tưởng triết_học của mình quan_điểm về vũ_trụ Ông cho rằng mình được sinh ra chỉ là để quan_sát và tìm_kiếm những bí_ẩn của mặt_trời mặt_trăng các vì sao Ông coi đó là tổ_quốc của mình Có một câu chuyên với nội_dung rằng có người từng hỏi Anaxagoras là vì sao sinh ra lại tốt hơn không được sinh ra Anaxagoras đã đáp lại là vì để chiêm_ngưỡng bầu_trời và cấu_tạo của toàn vũ_trụ Như đã nói ở trên Anaxagoras là một người theo chủ_nghĩa vô_thần Thế nên theo ông không có cái thứ huyền_bí nào làm_nên vũ_trụ này cả Mặt_trời là một khối lửa chứ không phải thần_linh hay Toàn_bộ bầu_trời cấu_thành từ đá Do có sự quay tròn nhanh nên nó giữa im vững_chắc nếu vận_động đó dừng lại thì nó sẽ rơi xuống đất hoặc các vì sao chỉ là các khối đá đang bốc cháy đều thể_hiện tư_tưởng duy_vật đó Đối_với Anaxagoras không có chỗ cho thần_linh trong vũ_trụ Ngoài_ra ông còn tin vào một điều rằng vẫn còn thế_giới khác tượng tự thế_giới của chúng_ta Những thuật_ngữ mới Chịu ảnh_hưởng từ Parmenides_Anaxagoras quả_quyết rằng nền_tảng của thế_giới là vật_chất Vật_chất cũng không mất đi và không xuất_hiện từ_hư vô như tồn_tại Vì_vậy những thứ được gọi là xuất_hiện hay tiêu_diệt chỉ là kết_hợp hay phân_tích những hạt bất_biến của dạng vật_chất khởi_nguyên Anaxagoras đã đề_nghị nên thay xuất_hiện bằng kết_hợp còn tiêu_diệt là phân_tích Ông đã viết như thế_này Sự đơn_điệu của các vị tiền_bối Anaxagoras giống như Parmenides không đồng_ý việc các vị tiền_bối của mình gồm Thales_Anaximenes_Heraclitus và Empedoclos chọn ra bất_kỳ một vật cụ_thể nào để làm khởi_nguyên của thế_giới vì đó là bản_chất đơn_điệu nhất không_thể giải_thích sự phong_phú của thế_giới này Đề_xuất của ông là homeomerie tên này do Aristotle đặt ra sau_này Nói một_cách đơn_giản đó là thuật_ngữ để chỉ những hạt_giống của sự_vật những thứ tạo sự đa_dạng và bất_biến của sự_vật Đây là nguyên_tắc về sự_vật sinh ra từ sự_vật tương_tự chúng Nếu dựa vào nguyên_tắc này ta có_thể thấy các homeomerie đặc_trưng là nguồn_gốc của mỗi sự_vật Và những thứ được gọi là hạt_giống của sự_vật này nhiều vô_kể và phong_phú đa_dạng Mỗi loại homeomerie bảo_tồn tính_chất của sự_vật được cấu_tạo từ chúng mỗi vật được đặc_trưng bởi ưu_thế trong nó Chẳng_hạn vàng là cái trong đó có nhiều vàng mặc_dù trong nó cũng có tất_cả Tuy_nhiên mỗi sư vật lại không phải sự chứa_đựng thuần_tuý một loại homeomerie nào đó mà_còn có các homeomerie loại khác nhưng chính homeomerie của riêng sự_vật đó mới làm_nên các đặc_trưng của sự_vật đó Có_thể thấy homeomerie của Anaxagoras đã tạo ra một dấu_ấn rất lớn khi đã vượt qua cái nhìn còn mang trực_giác của những người đi trước để khái_quát vấn_đề ở mức_độ cao hơn Tuy_nhiên chính lý_thuyết này đã đưa đến một suy_nghĩ siêu_hình của Anaxagoras khi ông cho rằng khi vật bị chia nhỏ đến vô_cùng thì chất không đổi đơn_giản là ông không thấy mối quan_hệ biện_chứng giữa lượng và chất Nous_Nếu homeomerie là thứ tạo ra vật_chất theo Anaxagoras thì nous là thứ làm cho các hạt_giống của sự_vật kết_hợp hay tách rời nhau ra Nous đối_với nhà triết_học trên là trí_tuệ thuần_tuý Quan_điểm về nhận_thức Anaxagoras cho rằng nhận_thức là cái đối_lập liên_hệ với cái đối_lập Theo ông nhận_thức cảm_tính là không đáng tin_cậy Ngược_lại với hành_động Anaxagoras đề_cao nhận_thức lý_tính Tuy_nhiên ông thừa_nhận rằng không_thể nắm hết được bản_chất của sự_vật Trong lý_luận nhận_thức của ông ta thấy chủ_nghĩa_tương_đối xuất_hiện Ta hãy xem ý_kiến của nhà triết_học Hy_Lạp này Vạn_vật và con_người Về vạn_vật Anaxagoras cho rằng thực_vật cũng như động_vật chúng có cảm_giác buồn chán vui_mừng Sự chuyển_động của lá cây chỉ ra dấu_hiệu của điều đó Về con_người chúng_ta hãy suy nghi về hai ý_kiến sau của ông Nếu ai hiểu rõ hai câu này thì sẽ thấy vấn_đề Nếu cho rằng con_người thông_minh thì con_người cũng có_thể sáng_tạo Nhưng Anaxagoras thì không nghĩ như_vậy Ông phủ_nhận vế thứ hai chỉ cộng nhận vế thứ nhất Tác_phẩm Anaxagoras chỉ có một tác_phẩm triết_học duy_nhất là Về tự_nhiên Đọc thêm BULLET Bakalis_Nikolaos 2005 Handbook of Greek_Philosophy_From_Thales to the Stoics_Analysis and Fragments_Trafford_Publishing_Victoria BC ISBN 1 4120 4843 5 BULLET Barnes_J 1979 The_Presocratic_Philosophers_Routledge London_ISBN 0 7100 8860 4 and editions of 1982 1996 and 2006 BULLET Burnet_J 1892 Early_Greek_Philosophy_A C Black_London_OCLC 4365382 and subsequent editions 2003 edition published by Kessinger_Whitefish_Montana_ISBN 0 7661 2826 1 BULLET Cleve_Felix_M 1949 The_Philosophy of Anaxagoras_An attempt at reconstruction King s Crown_Press_New_York OCLC 2692674 republished in 1973 by Nijhoff_The_Hague as The_Philosophy of Anaxagoras_As reconstructed ISBN 90 247 1573 3 BULLET Curd_Patricia 2007 Anaxagoras of Clazomenae_Fragments and Testimonia a text and translation with notes and essays University of Toronto_Press_Toronto_Ontario ISBN 978 0 8020 9325 7 BULLET Gershenson_Daniel_E and Greenberg_Daniel_A 1964 Anaxagoras and the birth of physics Blaisdell_Publishing_Co_New York_OCLC 899834 BULLET Graham_Daniel_W 1999 Empedocles and Anaxagoras_Responses to Parmenides_Chapter 8 of Long_A_A 1999 The_Cambridge_Companion to Early_Greek_Philosophy_Cambridge University_Press_Cambridge pp 159 180 ISBN 0 521 44667 8 BULLET Guthrie_W_K_C 1965 The_Presocratic tradition from Parmenides to Democritus volume 2 of A History of Greek_Philosophy_Cambridge_University Press_Cambridge_OCLC 4679552 1978 edition ISBN 0 521 29421 5 BULLET Kirk_G_S_Raven J E and Schofield_M 1983 The_Presocratic_Philosophers a critical history with a selection of texts 2nd ed Cambridge_University_Press_Cambridge ISBN 0 521 25444 2 originally authored by Kirk and Raven and published in 1957 OCLC 870519 BULLET Taylor_C_C_W ed 1997 Routledge_History of Philosophy_From the Beginning to Plato_Vol_I pp 192 225 ISBN 0 203 02721 3 Master e book ISBN ISBN 0 203 05752 X Adobe eReader Format and ISBN 0 415 06272 1 Print_Edition_BULLET_Teodorsson Sven_Tage 1982 Anaxagoras theory of matter Acta_Universitatis_Gothoburgensis_Göteborg Sweden_ISBN 91 7346 111 3 in English_BULLET_Zeller_A 1881 A History of Greek_Philosophy_From the Earliest_Period to the Time of Socrates_Vol_II translated by S F Alleyne pp 321 394 Liên_kết ngoài BULLET Translation and Commentary from John_Burnet s Early_Greek_Philosophy
Anaxagoras