Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi chữ Hán_慧賢皇貴妃 khoảng 1711 25 tháng 2 năm 1745 Cao_Giai thị 高佳氏 xuất_thân Mãn_Châu_Tương_Hoàng kỳ là một phi_tần của Thanh_Cao Tông_Càn_Long_Hoàng đế Tiểu_sử Cao_Giai thị nguyên là Cao thị sinh khoảng cuối năm Khang_Hi xuất_thân tầng_lớp Bao y thuộc Tương_Hoàng kỳ thế cư Liêu_Dương_Thuỷ tổ Cao_Danh_Tuyển_高名選 cũng là Cao tổ_phụ của bà sau khi nhập kì thì ông không làm quan con trai Cao_Đăng_Long_高登庸 nhậm đến ngôn quan Con của Đăng_Long là Cao_Diễn_Trung_高衍中 làm đến Lang trung kiêm Tham lĩnh Lúc này Cao gia tuy không_thể xưng là có gia_thế gì lớn nhưng so với gia_đình bình_thường cũng là có_mặt mũi Cao_Diễn_Trung sinh con trưởng Cao_Thuật_Minh_高述明 con thứ ba Cao_Ngọc_高鈺 đều làm Tổng_binh Cha của Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi là Đại_học_sĩ Cao_Bân_高斌 con trai thứ hai của Diễn_Trung ở triều Ung_Chính làm đến Tổng_đốc Hà_Đạo_Sang triều Càn_Long thăng làm Đại_học_sĩ Cao_Bân có 3 vị chính thê thứ nhất là Trần thị thứ hai là Kỳ_thị và thứ ba là Mã thị đều xuất_thân con nhà quan_viên Nội_vụ phủ Mã thị sinh ba con gái một con trai Cao thị là con gái trưởng hoặc là con thứ do trưởng tỷ mất sớm em_gái bà được gả cho Ngạc_Thật_鄂實 con trai Ngạc_Nhĩ_Thái_Em trai bà Cao_Hằng_高恆 cũng là xuất sĩ cao quan Xuất_thân từ Thượng tam_kỳ Bao y nên gia_đình của bà chịu sự quản_lý của Nội_vụ phủ gọi là Nội_vụ phủ Bao y Do gia_đình của họ Cao nhiều thế_hệ làm quan cao nên hôn_nhân trong gia_tộc cũng được chăm_chút hai cô mẫu của Cao thị đều được gả cho quan_viên cao_cấp trong Nội_vụ phủ Đến thời con gái của Cao_Bân là Cao thị_phạm vi hôn_nhân không còn trong khu_vực Nội_vụ phủ nữa ví_dụ chính là việc em_gái bà kết_hôn với Ngạc_Thật_Vào thời Ung_Chính_Ung_Chính Đế cho tuyển Cao thị nhập cung hầu_hạ Bảo_Thân vương Hoằng_Lịch danh_phận Sử nữ 使女 nghĩa_là hầu gái đồng_dạng với Cách cách Năm Ung_Chính thứ 12 1734 Cao thị được đích_thân Ung_Chính_Đế ra chỉ tấn thăng làm Trắc_Phúc tấn địa_vị chỉ dưới duy_nhất Đích_Phúc tấn Phú_Sát thị và đồng_vị với Trắc_Phúc tấn Na_Lạp thị Tham_khảo cung_đình quy_chế triều Thanh được vị_trí Trắc_Phúc tấn một là chỉ_định trực_tiếp từ Bát_Kỳ tuyển tú hoặc là hầu thiếp sinh_dục con_cái mà được phong Tuy_nhiên Cao thị dù không sinh_dục con_cái vẫn có_thể trở_thành Trắc_Phúc tấn Xét vào thời_gian bà được sách phong tức_là năm Ung_Chính thứ 12 lúc ấy là khi cha bà Cao_Bân được triều_đình trọng_dụng nên vị_trí Trắc_Phúc tấn này của bà có khả_năng như một phần_thưởng vậy Cao thị từ khi được định vào hầu Hoằng_Lịch hẳn là do Ung_Chính_Đế đã có ý ban cho danh_vị Trắc_Phúc tấn nhưng do xuất_thân Bao y mà không_thể trực_tiếp chỉ_định trong Bát_Kỳ tuyển tú mà thôi Đại_Thanh tần phi Sơ phong Quý_phi Năm Ung_Chính thứ 13 1735 ngày 3 tháng 9 âm_lịch Bảo_Thân vương Hoằng_Lịch kế_vị sử gọi Càn_Long_Đế_Ngày hôm ấy Hoàng_đế tấn tôn sinh mẫu Hi phi Nữu_Hỗ_Lộc thị làm Hoàng_thái_hậu Đích phi Phú_Sát thị dụ lập làm Hoàng_hậu Sang ngày 24 tháng 9 âm_lịch cùng năm Càn_Long_Đế dụ phong tước_vị cho các phi_tần ở tiềm để Trắc phi Cao thị làm Quý_phi rồi đem gia_tộc Bao y Cao thị nâng kỳ nhập thành Mãn_Châu_Tương_Hoàng kỳ thân_phận Bao y hoàn_toàn được gột_rửa điều này cũng làm tăng thân_phận xuất_thân và địa_vị của Cao thị trong hậu_cung hơn_bao_giờ_hết Trong hậu_cung Cao thị là Quý_phi duy_nhất ngay sát dưới là Nhàn phi Na_Lạp thị Thuần tần Tô thị cùng Nghi tần Hoàng thị Do Càn_Long_Đế còn đang để_tang nên Cao thị vẫn chưa chính_thức hành_lễ sắc_phong Quý_phi mà phải đợi sang năm thứ hai Năm Càn_Long thứ 2 1737 vào ngày 4 tháng 12 âm_lịch lấy Bảo_Hoà điện Đại_học_sĩ Trương_Đình_Ngọc làm Chính sứ Nội_các Đại_học_sĩ Tác_Trụ_索柱 làm Phó sứ tuyên sắc lễ tấn Trắc_Phúc tấn Cao thị làm Quý_phi Sách văn rằng Niên_hiệu Sùng_Đức thời Hoàng_Thái_Cực sách lập Hiếu_Đoan_Văn hoàng_hậu cùng sách phong Tứ phi là Thần phi Hải_Lan_Châu_Quý phi Na_Mộc_Chung_Thục phi Ba Đặc_Mã_Tảo và Trang phi Bố Mộc_Bố_Thái_Hoàng Thái_Cực đã cho làm lễ Khánh_hạ 慶賀 cho cả triều_đình chúc_mừng Trong dịp ấy Công_chúa Vương_phi và Mệnh_phụ nhập triều bái lạy Hoàng_hậu đồng_thời cũng bái lạy Tứ phi bằng Tứ túc nhị quỵ nhị khấu lễ 四肃二跪二叩礼_Sang thời Ung_Chính ông lập Hiếu_Kính_Hiến hoàng_hậu và cử_hành Khánh_hạ do_đó Đôn_Túc_Hoàng quý_phi Niên thị cũng được vinh_dự nhận lễ từ các mệnh_phụ vào triều bái Đến triều Càn_Long lễ sắc_phong của Cao thị được làm ngay lễ sách lập của Hoàng_hậu Phú_Sát thị do_đó Càn_Long_Đế căn_cứ theo tiền_lệ của Đôn_Túc_Hoàng quý_phi cho_phép Quý_phi Cao thị được hưởng quy lễ nhận bái_kiến của Công_chúa Thân_vương Phúc tấn và Cáo mệnh phu_nhân với lễ_bái Tứ túc nhị quỵ nhị khấu lễ Về sau sách phong Gia_Quý phi Kim thị ngay dịp Kế_Hoàng hậu Na_Lạp thị được sách lập Hoàng quý_phi do lễ lập Hoàng quý_phi cử_hành Khánh_hạ y_như lễ lập Hậu nên có quan_viên tấu lên chiếu theo lệ của Cao thị mà cho Gia_Quý phi được nhận lễ_bái thế nhưng Càn_Long_Đế không bằng_lòng Lý_do cho sự khác_biệt này Càn_Long_Đế phê định rằng từ_vị Trắc_Phúc tấn_phong ngay Quý_phi trong dịp đại điển lập Hậu khác với phi_tần cấp dưới được tấn_phong lên cho_nên đều không_thể như nhau Từ đó Càn_Long_Đế cho sách Hội_điển ghi tiền_lệ của Quý_phi Cao thị quy_định cho các Quý_phi sơ phong từ tiềm để lại được cùng phong với Hoàng_hậu trong các dịp đại điển khánh_hạ đều có_thể nhận triều bái của mệnh_phụ khác với Quý_phi tấn_phong Căn_cứ theo Điền thương nhật 填仓日 của Càn_Long_Đế ngự thi thì Cao thị được ban Thiều_Cảnh hiên 韶景轩 trong Viên Minh_Viên cũng xét trong Tiết thứ chiếu thường thiện để đương 节次照常膳底档 thì Cao thị có khả_năng ngự ở Chung_Tuý cung khi ở Tử_Cấm_Thành_Tấn phong Hoàng quý_phi Năm Càn_Long thứ 10 1745 ngày 23 tháng 1 tức ngày 23 tháng 2 dương_lịch Quý_phi Cao thị hấp_hối Càn_Long_Đế ra chỉ_dụ nâng lên thành Hoàng quý_phi Ngày hôm ra chỉ_dụ Càn_Long_Đế còn nâng địa_vị một loạt các phi_tần khác như Nhàn phi Na_Lạp thị và Thuần phi Tô thị đều thăng Quý_phi Du tần lên Phi_Nguỵ_Quý nhân lên Lệnh tần Ngày hôm sau 24 tháng 1 Càn_Long_Đế cũng ra chỉ_dụ truy_phong Triết phi làm Hoàng quý_phi ban hiệu là Triết_Mẫn_Sang ngày 25 tháng 1 tức ngày 25 tháng 2 dương_lịch Hoàng quý_phi Cao thị qua_đời không rõ bao_nhiêu tuổi chưa kịp có lễ sách phong Ngày 26 tháng ấy ban_tặng thuỵ hiệu là Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi 慧賢皇貴妃_Sinh thời Cao thị không có phong hiệu chỉ khi mất mới có thuỵ hiệu Theo Hồng xưng thông_dụng 鴻稱通用 của Nội_vụ Phủ chữ Tuệ_Mãn văn đọc là ulhisu có nghĩa nhanh_nhạy còn Hiền là erdemungge ý là Có đức đây cũng là chữ Hiền trong thuỵ hiệu của Hiếu_Hiền_Thuần hoàng_hậu Tháng 4 làm lễ sách thuỵ cho Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi và Triết_Mẫn_Hoàng quý_phi sai quan tế Thái_Miếu hậu điện và Phụng_Tiên điện Sách thuỵ văn rằng Hậu_sự Hoàng_đế tôn_trọng Năm Càn_Long thứ 15 1752 bà được tạm an trong Tĩnh_An trang 静安庄 thuộc Thanh_Đông lăng Sau khi bà mất Càn_Long_Đế rất thương_tiếc thường làm thơ điếu tặng bà gọi là Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi vãn thi điệp cựu tác xuân hoài thi vận 慧賢皇貴妃挽诗叠旧作春怀诗韵_Theo ngự chế thơ của Càn_Long_Đế cùng với tế văn Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi của Cao thị đương_thời Cao thị khi còn là Quý_phi rất được lòng Càn_Long_Đế và Hiếu_Hiền_Thuần_Hoàng hậu được đương_thời gọi là_Tá trợ Trung cung 佐助中宫 sau khi Hiếu_Hiền_Thuần_Hoàng hậu qua_đời thì Càn_Long_Đế còn treo bức hoạ của Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi bên cạnh_tranh của Hoàng_hậu trong Trường Xuân cung Bà cũng là người có hiểu_biết thi thơ rất được Càn_Long_Đế tán_thưởng gọi là Vưu đam văn_chương 尤耽文翰 Sau khi Cao thị qua_đời hậu_cung lâm vào trạng_thái điếu ai trong một thời_gian dài Càn_Long_Đế cứ đến mỗi ngày giỗ của bà đều làm thơ tiếc_thương Ngoài Hiếu_Hiền_Thuần_Hoàng hậu thì Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi là phi_tần duy_nhất khiến Càn_Long_Đế qua nhiều năm vẫn giữ việc viết thơ tưởng_nhớ như_vậy Năm Càn_Long thứ 17 1754 ngày 17 tháng 10 âm_lịch bà được an_táng vào địa cung Dụ lăng bên cạnh Hiếu_Hiền_Thuần hoàng_hậu và Triết_Mẫn_Hoàng quý_phi Bà là một trong số 5 vị hậu phi hiếm_hoi được an_táng cùng Càn_Long_Đế trong địa cung của Dụ lăng bên cạnh Hiếu_Hiền_Thuần hoàng_hậu Hiếu_Nghi_Thuần hoàng_hậu Triết_Mẫn_Hoàng quý_phi và Thục_Gia_Hoàng quý_phi Thần vị của bà được đặt ở trung_tâm Tây_Noãn các trong Long_Ân điện 隆恩殿 phía Tây là bài_vị của Thục_Gia_Hoàng quý_phi và phía Đông là bài_vị của Triết_Mẫn_Hoàng quý_phi Gia_tộc hậu_đãi Vào năm Gia_Khánh thứ 23 1819 Thanh_Nhân_Tông_Gia Khánh_Đế đem dòng_họ Tương_Hoàng kỳ Cao thị đổi ngọc_phả chính_thức sửa tên họ thành Cao_Giai thị 高佳氏 cho phù_hợp với vị_thế Mãn_Châu thế_gia Em_trai bà Cao_Hằng cùng con trai Cao_Phát_高朴 sau khi Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi qua_đời bị tội ở triều Càn_Long và bị xử_tử song gia_đình Cao thị vẫn giữ nguyên địa_vị vốn có Con trai thứ Cao_Phương_高枋_Cao Thức_高栻 và Cao_Kỷ_高杞 đều vẫn duy_trì hôn_nhân với gia_tộc quyền_quý cụ_thể là Cao_Kỷ nhậm đến Tổng_đốc Thiểm_Cam lại lấy con gái thứ 9 của Tổng_đốc Ái_Tất_Đạt_愛必達 của Nữu_Hỗ_Lộc thế_gia Con trai Cao_Trác_高焯 cũng lấy con gái nhà Hoằng_Nghị công phủ Nữu_Hỗ_Lộc_Thẳng đến hai triều Đạo_Quang và Hàm_Phong gia_tộc Cao_Giai thị vẫn giữ vững vị_trí thế_gia liệt tộc Ngoài_ra nhánh của Cao_Thật_Minh bá_phụ của Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi vẫn tiếp_tục được thiện đãi thậm_chí có phần cao hơn nhánh của Cao_Bân_So ra như_vậy dòng_dõi Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi vẫn tiếp_tục hưng_thịnh suốt đời Thanh_Truy điệu và tế văn Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi đại tế văn Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi vãn thi gọi là Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi vãn thi điệp cựu tác xuân hoài thi vận 慧贤皇贵妃挽诗叠旧作春怀诗韵 chính là do Càn_Long_Đế đích_thân sáng_tác Do Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi qua_đời vào ngày Điền_Thương nhật 填仓日 sung lương vào kho nên hằng năm cứ đến ngày này Càn_Long_Đế đều viết thơ thương_nhớ bà Bài đầu_tiên năm Càn_Long thứ 11 Xem thêm BULLET Hậu_cung nhà Thanh_BULLET_Hoàng quý_phi BULLET Triết_Mẫn_Hoàng quý_phi BULLET Thục_Gia_Hoàng quý_phi BULLET Hiếu_Hiền_Thuần_Hoàng hậu Tham_khảo BULLET Thanh thực lục Cao_Tông triều thực lục BULLET Thanh sử cảo Hậu phi truyện
Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi