Sơn_dương núi Pakistan Sơn_dương núi Pakistan thường được gọi là Sơn_dương Markhor tiếng Anh Markhor_Capra falconeri marǧūmi Ba Tư_Urdu là một loài dê lớn hoang_dã sinh_sống tại đông bắc Afghanistan bắc và trung Pakistan Kashmir nam Tajikistan nam Uzbekistan và trên dãy núi Himalaya_Loài này được IUCN xếp vào nhóm loài nguy_cấp mãi cho đến năm 2015 Sơn_dương núi Pakistan được liệt_kê xuống nhóm loài sắp bị đe_doạ Số_lượng của loài đã tăng lên trong những năm gần đây với ước_tính tăng 20 trong một thập_kỷ qua Sơn_dương núi Pakistan là động_vật biểu_tượng quốc_gia của Pakistan Tên gọi Nguyên từ Tên thông_dụng của loài này được cho khởi_nguồn 2 từ trong tiếng Ba Tư là mar nghĩa_là con rắn và khor nghĩa_là ăn Đôi_khi tên gọi được hiểu theo 2 nghĩa hoặc là mô_tả khả_năng giết rắn của loài này hoặc là ám_chỉ đến cặp sừng sơn_dương có hình xoắn như dụng_cụ mở nút chai hình xoắn đó được liên_tưởng chút_ít đến hình_dạng con rắn cuộn xoắn Theo truyền_thuyết dân_gian giải_thích bởi Shah_Zaman_Gorgani_Sơn_dương núi Pakistan có khả_năng giết chết một con rắn và ăn nó Sau đó trong lúc nhai_lại con rắn sơn_dương nôn một chất bọt ra khỏi miệng nhỏ_giọt trên mặt_đất và hong khô Chất bọt này được người địa_phương tìm_kiếm họ tin rằng đó là thần_dược hữu_ích để hút nọc_độc rắn từ vết rắn cắn Tên địa_phương BULLET Persian_Urdu và Kashmiri_مارخور markhor BULLET Pashto_مرغومی marǧūmay BULLET Ladaki rache rapoche đực và rawache cái BULLET Burushaski halden haldin đực và giri giri Halden cái BULLET Shina_Boom_Mayaro đực và Boom_Mayari cái BULLET Brahui rezkuh matt đực và hit harat cái BULLET Baluch pachin sara đực và buzkuhi cái BULLET Wakhan youksh ghashh đực và moch cái BULLET Khowar_Chitrali_Shara đực và maxhegh cái Mô_tả vật_lý Kích_thước Sơn_dương núi Pakistan khi đứng bờ vai cao khoảng 65 115 cm 26 45 in chiều dài thân khoảng 132 186 cm 52 73 in và nặng khoảng 32 110 kg 71 243 lb đuôi dài khoảng 8 20 cm 3 2 8 in Đây là loài có chiều cao bờ vai tối_đa giữa các loài thuộc chi Capra vượt qua chiều cao và trọng_lượng của sơn_dương Siberia_Lông_Bộ lông sơn_dương có màu_sắc và chiều dài thay_đổi theo mùa Vào mùa hè bộ lông có màu nâu nhạt xám hoặc xám pha đỏ hung lông mịn và ngắn Đến mùa đông_lạnh giá bộ lông chuyển sắc xám hơn mọc rậm_rạp và dài hơn Lông dưới bụng có màu trắng Lông ở ống_chân có màu đen và trắng Sơn_dương núi Pakistan là loài lưỡng hình giới_tính con đực có bộ lông bờm trắng hoặc sẫm màu giống như bờm của loài ngựa hoặc sư_tử mọc dài_thòng xuống trên cằm cổ ngực và ống_chân Con_cái có bộ lông ngắn màu đỏ hung trông có_vẻ mảnh_mai râu đen ngắn và không có bờm Sừng_Sơn_dương đực sở_hữu cặp sừng xoắn tuyệt_mỹ và ngoạn_mục cùng kích_thước to_lớn đây là một trong những loài nổi_bật nhất ấn_tượng nhất thuộc cả họ loài dê Capra spp Sơn_dương cái cũng có sừng nhưng sừng nhỏ và ngắn Cặp sừng xoắn cân_xứng theo hình dụng_cụ mở nút chai chụm lại nhau trên đỉnh đầu nhưng căng ra theo phía hướng lên đỉnh sừng Sừng con đực có_thể phát_triển dài đến 160 cm 64 inch nhưng sừng con_cái nhỏ ngắn chỉ dài khoảng 25 cm 10 inch Cặp sừng có_thể thẳng hoặc xoè rộng ra phía ngoài tuỳ theo từng phân loài Con đực có khứu_giác tinh_nhạy hơn hẳn các loài dê nhà Tập_tính Môi_trường sống Giống như nhiều loài dê hoang_dã khác Sơn_dương núi Pakistan leo_trèo rất khéo_léo và nhanh_nhẹn chúng có_thể đứng được trên vách đá dốc đứng thậm_chí còn có_thể nhảy qua địa_hình núi đá dễ_dàng Sơn_dương núi Pakistan thích_nghi địa_hình đồi_núi tìm được khoảng từ giữa 600 đến 3 600 mét so với mực nước_biển tuỳ theo mùa mùa hè sống ở độ cao cao hơn mùa đông sống ở độ cao_thấp hơn Loài này thường sinh_sống nơi rừng cây_bụi mọc chủ_yếu cây sồi Quercus ilex thông Pinus gerardiana bách xù Juniperus macropoda Sơn_dương cũng thích_nghi bên vách đá khô_cằn hẻm núi dốc ở miền núi thưa_thớt cây_cối thuộc phía tây dãy Hymalaya ở Trung_Á_Vào mùa hè Sơn_dương núi Pakistan thường nằm ở những nơi thông_thoáng trong bóng_mát của ngọn núi hoặc dưới những bụi cây nhỏ chúng không bao_giờ nằm trên đá hay chỗ bằng_phẳng Sơn_dương thường nghỉ_ngơi vào ngày nóng_bức Vào mùa đông Sơn_dương núi Pakistan thường di_chuyển hằng ngày khoảng 2 5 km đến sườn núi phía nam hoặc những khu_vực ấm_áp của ngọn núi Nhằm tránh vùng tuyết sâu rơi dày_đặc tránh những sông băng_hà ở độ cao_lớn Sơn_dương sẽ trú_ẩn dưới các vòm đá gần chân vách núi nơi trú_ẩn thường có tầm nhìn tốt Đây là loài ban_ngày hoạt_động cả ngày cao_điểm vào sáng sớm và chiều_tối Khẩu_phần Khẩu_phần của Sơn_dương núi Pakistan thay_đổi theo mùa trong thời_kỳ mùa xuân và mùa hè chúng ăn cỏ lá xanh thảo_mộc trái_cây hoa rau củ nhưng chuyển sang ăn chồi non lá khô cành cây trong mùa đông đôi_khi sơn_dương còn đứng bằng hai chân sau để với tới ăn trên những cành cây cao Trung_bình con_cái trưởng_thành tiêu_thụ khoảng 7 11 kg thức_ăn trọng_lượng tươi con non tiêu_thụ khoảng 2 4 4 kg Sơn_dương dành khoảng 8 12 giờ hàng ngày để gặm thức_ăn Loài này thường hoạt_động cả ngày trừ trong vài giờ vào giữa ngày khi đó chúng nằm và nhai_lại thức_ăn Sơn_dương cần uống nhiều nước trong mùa hè thường đến những nơi nhiều nước hai lần một ngày Sinh_sản Mùa giao_phối diễn ra trong mùa đông thời_kỳ động_dục bắt_đầu khoảng tháng 9 trong thời_gian đó những con đực đánh nhau giành bạn tình bằng cách hất đá khoá sừng và xô_đẩy quật ngã đối_phương Thai kỳ của loài kéo_dài 135 170 ngày và kết_quả là sinh khoảng một hoặc hai con non mặc_dù hiếm khi sinh ba Thời_điểm sinh vào_khoảng tháng 4 đến giữa tháng 6 năm sau Con non sẽ được cai_sữa khi được 6 8 tháng tuổi Sơn_dương bắt_đầu động_dục vào_khoảng 18 30 tháng tuổi khi đó các cá_thể trưởng_thành sẽ bắt_đầu tách khỏi bầy Tuổi_thọ của Sơn_dương núi Pakistan khoảng 12 13 năm Bầy đàn Sơn_dương núi Pakistan sống theo bầy thường khoảng chín cá_thể bao_gồm những con_cái trưởng_thành và con non do con_cái đó sinh ra Con đực trưởng_thành là phần_lớn sống đơn_độc Con_cái trưởng_thành và con non chiếm bao_gồm phần_lớn số_lượng Sơn_dương núi Pakistan với con cái trưởng_thành chiếm 32 số_lượng và con non chiếm 31 Con đực trưởng_thành chiếm 19 trong khi cá_thể gần trưởng_thành con đực tuổi từ 2 3 năm chiếm 12 và cá_thể 1 tuổi con_cái từ 12 24 tháng chiếm 9 số_lượng Tiếng kêu báo_động của Sơn_dương núi Pakistan tương_tự với tiếng kêu be_be của dê nhà Đầu mùa con đực và con_cái có_thể tìm được nhau trên các đồng_cỏ xanh hoặc những sườn dốc giữa rừng Trong suốt mùa hè các con đực vẫn ở trong rừng trong khi con_cái thường leo lên các đỉnh núi đá cao nhất ở phía trên Phân loài và phạm_vi Hiện_nay chỉ 3 phân loài của Sơn_dương núi Pakistan được công_nhận bởi IUCN Astor markhor Phân loài Astor markhor Capra falconeri falconeri có sừng lớn phẳng phân nhánh ra rất rộng_rãi và đi lên gần như thẳng với chỉ một_nửa vòng xoắn Danh_pháp đồng_nghĩa là Capra falconeri cashmiriensis hoặc pir punjal markhor có sừng nặng phẳng xoắn lại như cái mở nút chai Trong phạm_vi Afghanistan phân loài Astor markhor được giới_hạn về phía đông vùng rừng cao và miền núi gió_mùa thuộc 2 tỉnh Laghman và Nuristan_Tại_Ấn_Độ phân loài này được giới_hạn tại một phần dãy núi Pir_Panjal ở tây_nam Jammu và Kashmir_Trong suốt phạm_vi này quần_thể Astor markhor phân_bố rải_rác bắt_đầu từ phía đông đèo Banihal 50 km từ sông Chenab trên đường_cao_tốc Jammu_Srinagar về hướng tây đến vùng biên_giới tranh_chấp với Pakistan Các cuộc điều_tra gần đây cho thấy phân loài vẫn còn sinh_sống ở lưu_vực sông Limber và sông Lachipora tại ranh_giới rừng thung_lũng Jhelum và xung_quanh Shupiyan đến phía nam Srinagar_Tại_Pakistan phân loài Astor markhor được giới_hạn tại vùng sông Ấn và các nhánh sông cũng như sông Kunar_Chitral và các nhánh sông Dọc theo sông Ấn chúng sinh_sống dọc 2 bên bờ từ Jalkot quận Kohistan ngược dòng lên gần làng Tungas_Baltistan được giới_hạn từ phía tây Gakuch lên đến sông Gilgit_Chalt lên sông Hunza và thung_lũng Parishing lên sông Astore_Chúng được cho là sống bên phải thung_lũng Yasin quận Gilgit mặc_dù điều này chưa được xác_nhận Sơn_dương sừng xoắn markhor cũng được tìm thấy xung_quanh thủ_phủ Chitral và vùng biên_giới giáp Afghanistan nơi chúng sống ở một_số thung_lũng dọc sông Kunar quận Chitral từ Arandu bên bờ tây và thị_trấn Drosh bên bờ phía đông lên đến Shoghor dọc theo sông Lutkho và xa hơn là Barenis dọc theo sông Mastuj Số_lượng lớn nhất hiện_nay được tìm thấy tại công_viên quốc_gia Chitral ở Pakistan Bukharan markhor Mặc_dù phân loài Bukharan markhor Capra falconeri heptneri trước_đây sống tại hầu_hết các ngọn núi trải dọc theo bờ bắc của vùng Thượng_Amu_Darya và sông Pyanj từ Turkmenistan đến Tajikistan hai đến ba phần số_lượng cá_thể phân_tán hiện_nay trong sự phân_bố giảm đáng_kể Phân loài được giới_hạn đến khu_vực giữa vùng hạ Pyanj và sông Vakhsh gần thành_phố Kulyab tại Tajikistan khoảng 70 đông và 37 40 đến 38 bắc và trong dãy Kugitangtau ở Uzbekistan và Turkmenistan khoảng 66 40 đông và 37 30 bắc Phân loài này có_thể tồn_tại ở bán_đảo Darwaz của miền Bắc_Afghanistan gần biên_giới với Tajikistan Trước năm 1979 hầu_như không có gì được biết đến về phân loài này hoặc phân_phối của chúng ở Afghanistan và không có thông_tin mới được tìm ra tại Afghanistan kể từ thời_điểm đó Kabul markhor Phân loài Kabul markhor Capra falconeri megaceros có sừng với 1 vòng xoắn mảnh_khảnh giống như 1 vòng cuộn Danh_pháp đồng_nghĩa là Capra falconeri jerdoni Đến năm 1978 sơn_dương Kabul markhor sống_sót ở Afghanistan duy chỉ tại vùng Kabul_Gorge và Kohe_Safi thuộc Kapissa trong một_số khu_vực bị cô_lập ở giữa Chúng hiện đang sống tại vùng không_thể tiếp_cận hầu_hết là những dãy núi rộng_lớn tại Kapissa và tỉnh Kabul sau khi bị loại ra khỏi môi_trường sống nguyên_thuỷ do săn_bắn Tại Pakistan phạm_vi hiện_tại của phân loài chỉ bao_gồm các khu_vực biệt_lập nhỏ ở Baluchistan bang Khyber_Pakhtunkhwa_KPK và tại quận Dera_Ghazi_Khan bang Punjab_Cục lâm_nghiệp KPK nhận_xét rằng vùng miền thuộc Mardan và Sheikh_Buddin vẫn còn là nơi sinh_sống của phân loài Ít_nhất 100 cá_thể được cho sống bên sườn dãy núi Safēd_Kōh thuộc Pakistan quận Kurram và Khyber_Mối quan_hệ với dê nhà Một_số nhà_khoa_học mặc_nhiên công_nhận Sơn_dương núi Pakistan là tổ_tiên vài giống dê nhà Dê_Angora được một_số đánh_giá là hậu_duệ trực_tiếp của Sơn_dương núi Pakistan tại Trung_Á_Charles_Darwin mặc_nhiên công_nhận dê hiện_đại phát_sinh do lai_giống Sơn_dương núi Pakistan với dê hoang_dã Bằng_chứng cho Sơn_dương núi Pakistan lai_tạo giống với dê nhà đã được tìm thấy Một nghiên_cứu cho thấy 35 7 số_lượng Sơn_dương núi Pakistan nuôi nhốt khi phân_tích từ ba vườn thú khác nhau tìm được DNA ty thể từ dê nhà Các nhà_khoa_học khác đưa ra khả_năng sơn_dương Markhor có_thể là tổ_tiên vài giống dê Ai_Cập do cặp sừng cùng hình_dáng của chúng mặc_dù thiếu một đường sống ở phía trước trên sừng sơn_dương Markhor ngược_lại với bất_kỳ mối quan_hệ gần_gũi nào Giống dê nhà Changthangi tại vùng Ladakh và Tây_Tạng có_thể có nguồn_gốc từ Sơn_dương núi Pakistan Giống dê Girgentana tại Sicily được xét rằng phát_sinh nguồn_gốc từ Sơn_dương núi Pakistan cũng như giống dê Bilberry tại Ireland Đàn hoang_dã Kashmir khoảng 200 cá_thể trên mũi_đất đá_vôi Great_Orme tại xứ Wales bắt_nguồn từ một đàn thuần_dưỡng ở công_viên Windsor lớn thuộc sở_hữu nữ_hoàng Victoria của Anh Những mẫu phân lấy từ Sơn_dương núi Pakistan và dê nhà chỉ ra mức_độ nghiêm_trọng trong sự cạnh_tranh thức_ăn giữa hai loài Sự tranh_giành thức_ăn giữa những loài ăn cỏ được cho đã làm giảm đáng_kể nhiều vụ mùa ứ_đọng của thức_ăn gia_súc tại dãy núi Himalaya_Karkoram_Hindukush_Vật nuôi nội_địa có lợi_thế hơn động_vật ăn cỏ hoang_dã vì mật_độ đàn gia_súc này thường đẩy đối_thủ cạnh_tranh ra khỏi khu_vực mọc cỏ tươi_tốt nhất Giảm nguồn thức_ăn sẵn có đã ảnh_hưởng tiêu_cực đến khả_năng sinh_sản của con_cái Kẻ_thù Con_người là kẻ_thù săn thịt chính của Sơn_dương núi Pakistan Bởi_vì Sơn_dương núi Pakistan sống tại môi_trường miền núi rất dốc và không_thể tiếp_cận một_số cụm sinh_sống của sơn_dương mà loài_người rất ít khi được tiếp_cận Đại_bàng vàng Aquila chrysaetos đã được báo_cáo từng săn thịt sơn_dương non Trong số các loài ăn thịt hoang_dã linh_miêu Himalaya_Felis lynx mèo báo Felis bengalensis báo tuyết Panthera uncia sói xám Canis lupus và gấu_ngựa Ursus thibetanus là những kẻ_thù chính săn thịt sơn_dương Bởi_vì nhiều mối đe_doạ Sơn_dương núi Pakistan có thị_lực tốt và một khứu_giác tinh_nhạy để phát_hiện những kẻ săn mồi gần đó Sơn_dương núi Pakistan rất ý_thức về môi_trường xung_quanh và đề_cao cảnh_giác đối_với những kẻ săn mồi Loài này thể_hiện phản_ứng nhanh và trốn thoát nhanh_chóng khi tiếp_xúc với động_vật ăn thịt Sự đe_doạ Sơn_dương núi Pakistan là con mồi của nhiều loài động_vật ăn thịt như báo tuyết gấu linh_miêu chó rừng sói xám và đại_bàng vàng Trong khi không trực_tiếp gây ra sự đe_doạ cho loài nhưng số_lượng nhỏ sơn_dương đang bị đe_doạ bởi động_vật săn mồi quen_thuộc Săn_bắt động_vật như một phương_tiện sinh_sống hoặc kinh_doanh động_vật hoang_dã đã bổ_sung thêm vào các vấn_đề phát_triển cho giới_chức quản_lý động_vật hoang_dã ở nhiều nước Săn_bắt với nhiều tác_động gián_tiếp như làm xáo_trộn tăng khoảng_cách trốn chạy và kết_quả làm giảm không_gian sống hiệu_quả là những yếu_tố quan_trọng nhất đe_doạ sự sống_còn của Sơn_dương núi Pakistan Những loại săn trộm phổ_biến nhất dường_như là cư_dân địa_phương bảo_vệ biên_giới tiểu_bang sau_này thường dựa vào hướng_dẫn săn_bắt địa_phương và người Afghan vượt_biên trái_phép Săn trộm gây ra sự phân mảnh số_lượng và phân_bố khu_vực sống thành những đảo nhỏ gồm nhiều quần_thể còn lại dễ bị tuyệt_chủng Sơn_dương núi Pakistanđược xem như là giải_thưởng chiến_tích săn_bắn trị_giá nhằm lấy cặp sừng xoắn_ốc cực_kỳ hiếm có của loài điều này đã trở_thành mối đe_doạ cho loài sơn_dương này Chiến_lợi_phẩm săn_bắn được cho là khi loài quý_hiếm hàng_đầu bị săn_lùng lúc mà vượt qua cả việc săn thịt làm thực_phẩm Thợ_săn nước_ngoài có nhu_cầu lớn về cặp sừng tuyệt_mỹ của sơn_dương Markhor giống như một danh_hiệu giải_thưởng Trong những năm 1960 và 1970 sơn_dương bị đe_doạ nghiêm_trọng bởi cả thợ_săn nước_ngoài và người Pakistan có thế_lực Mãi cho đến những năm 1970 Pakistan đã thông_qua một đạo_luật bảo_tồn và phát_triển ba loại khu_vực bảo_vệ Thật không may tất_cả các biện_pháp bảo_vệ sơn_dương Markhor đã thực_hiện không đúng Sự suy_giảm liên_tục của quần_thể sơn_dương cuối_cùng đã được cộng_đồng quốc_tế chú_ý và trở_thành một mối quan_tâm Ngoài săn_bắt Sơn_dương núi Pakistan cũng bị đe_doạ nghiêm_trọng do mất môi_trường sống xung_đột vũ_trang và cạnh_tranh thức_ăn với vật_nuôi bản_địa Săn_bắt Thời_kỳ Ấn_Độ thuộc Anh săn_bắt Sơn_dương núi Pakistan được xem là trò_chơi đầy thử_thách nhất do bởi sự nguy_hiểm luôn rình_rập khi rình_rập và đuổi theo con vật trên địa_hình núi cao hiểm_trở Theo Arthur_Brinckman trong cuốn The_Rifle in Cashmere của ông một người đàn_ông là người đi bộ tốt sẽ không bao_giờ muốn cho bất_kỳ môn thể_thao tuyệt hơn so với việc săn_bắn sơn_dương Siberia hoặc Sơn_dương núi Pakistan Elliot_Roosevelt đã viết rằng ông bắn hai con Sơn_dương núi Pakistan năm 1881 lần thứ nhất vào ngày 8 tháng bảy lần thứ nhì vào ngày 1 tháng tám Mặc_dù săn Sơn_dương núi Pakistan là bất_hợp_pháp ở Afghanistan chúng vẫn bị săn_bắt một_cách truyền_thống tại các tỉnh Nuristan và Laghman và hoạt_động đó có_thể đã được tăng_cường trong thời_gian chiến_tranh Afghanistan 2001 nay Tại Pakistan săn_bắt Sơn_dương núi Pakistan là phạm_pháp Tuy_nhiên gần đây như là một phần của một quá_trình bảo_tồn giấy_phép săn_bắn đắt tiền được cấp từ chính_phủ Pakistan cho_phép cho săn_bắn những con sơn_dương già không còn khả_năng sinh_sản tốt Tại Ấn_Độ bất_hợp_pháp khi săn_bắt sơn_dương nhưng loài này vẫn bị săn làm thực_phẩm và lấy sừng được cho là có đặc_tính chữa bệnh Sơn_dương núi Pakistan cũng đã được giới_thiệu thành_công cho các trại chăn_nuôi tư_nhân ở Texas Không giống như các loài cừu Barbary linh_dương đen Ấn_Độ linh_dương bò lam sơn_dương Siberia và hươu đốm tuy_nhiên Sơn_dương núi Pakistan đã không thoát khỏi số_lượng đủ để thành_lập bãi rộng các quần_thể hoang_dã ở Texas_Tình_trạng bảo_tồn Từ giữa những năm 1990 Sơn_dương núi Pakistan được liệt_kê trong Phụ_lục I của Công_ước CITES theo đó nghiêm_cấm tất_cả hoạt_động buôn_bán loài này mà không có giấy_phép Liên_minh Bảo_tồn Thiên_nhiên Quốc_tế đã phân_loại Sơn_dương núi Pakistan vào loài nguy_cấp có nghĩa loài đang phải đối_mặt với nguy_cơ tuyệt_chủng trong tương_lai gần nếu những nỗ_lực bảo_tồn không được duy_trì Đã có những ước_tính khác nhau cho là nhiều Sơn_dương núi Pakistan còn tồn_tại nhưng một ước_tính toàn_cầu thống_kê rằng số_lượng ít hơn 2 500 cá_thể trưởng_thành với mỗi tiểu quần_thể ít hơn 250 cá_thể Có nhiều khu bảo_tồn ở Tajikistan để bảo_vệ Sơn_dương núi Pakistan Năm 1973 hai khu bảo_tồn đã được thành_lập Khu bảo_tồn Dashtijum_Strict còn gọi là Zapovednik bằng tiếng Nga bảo_vệ Sơn_dương núi Pakistan trên diện_tích 20 000 ha Khu dự_trữ Dashtijum gọi là Zakasnik bằng tiếng Nga bao_phủ diện_tích 53 000 ha Mặc_dù những khu dự_trữ tồn_tại để bảo_vệ và bảo_tồn quần_thể sơn_dương nhưng quy_định được thực_thi kém làm nạn săn trộm nói_chung vẫn diễn ra cũng như huỷ_hoại môi_trường sống Mặc_dù loài này vẫn phải đối_mặt nhiều mối đe_doạ đang diễn ra nhưng những nghiên_cứu gần đây cho thấy một_vài thành_công đáng_kể từ các phương_pháp bảo_tồn Phương_pháp này bắt_đầu vào năm 1900 khi một thợ_săn địa_phương đã bị thuyết_phục bởi một khách du_lịch săn thú nhằm ngăn_chặn nạn săn trộm Sơn_dương núi Pakistan Người thợ_săn địa_phương thành_lập một uỷ_ban bảo_vệ phối_hợp với hai tổ_chức khác ở địa_phương gọi là Morkhur và Muhofiz_Hai tổ_chức này hy_vọng rằng những cuộc đàm_luận của họ sẽ không_chỉ giúp bảo_vệ mà_còn cho_phép họ cứu sống loài sơn_dương này Cộng_đồng địa_phương được khuyến_khích bảo_tồn Sơn_dương núi Pakistan thông_qua nhiều ưu_đãi kinh_tế Cách_thức này khá hiệu_quả so với các vùng_đất bảo_vệ thiếu thực_thi và bảo_mật Tại Ấn_Độ Sơn_dương núi Pakistanđược bảo_vệ Mục I theo luật bảo_vệ thiên_nhiên hoang_dã Jammu và Kashmir năm 1978 Trong văn_hoá Sơn_dương núi Pakistan là loài động_vật biểu_tượng quốc_gia của Pakistan Chúng là một trong số 72 loài động_vật được ghi trong danh_sách WWF Conservation_Coin_Collection năm 1976 Nghệ_thuật con_rối Markhor được trình_diễn trong các chương_trình múa_rối Afghan gọi buz baz Liên_kết ngoài BULLET http www arkive org markhor capra falconeri BULLET http a z animals com animals markhor BULLET https animalcorner co uk animals markhor
Sơn_dương núi Pakistan