Sát_Hãn_Thiếp_Mộc Nhi_Sát_Hãn_Thiếp Mộc_Nhi hay Sát_Hãn_Đặc_Mục Nhĩ_察罕特穆爾 chữ Mông_Cổ ᠼᠠᠭᠠᠨ_ᠲᠡᠮᠦᠷ chuyển_tự La_Tinh_Čaγan_Temür hay Chaqan temür 6 7 1362 tên_tự Đình_Thuỵ sinh_quán Trầm_Khâu_Dĩnh_Châu nguyên_quán Bắc_Đình dân_tộc Uyghur tướng_lĩnh cuối đời nhà Nguyên trong lịch_sử Trung_Quốc Thân_thế Ông cụ là Khoát_Khoát_Đài ông nội là Nãi_Man_Đài cha là Lương vương A Lỗ_Ôn_Tổ_tiên của Sát_Hãn theo đại_quân Mông_Cổ tiến vào Trung_Nguyên đời sau định_cư Trầm_Khâu_Ông từ nhỏ đã ra_sức học_tập từng thi đỗ Cử_nhân nức_tiếng ở quê nhà tự đặt tên Hán là Lý_Sát_Hãn_Sự_nghiệp Tổ_chức nghĩa_binh Tháng 5 năm Chí_Chánh thứ 11 1351 khởi_nghĩa Khăn_Đỏ nổ ra quan_quân nhà Nguyên liên_tiếp thất_bại Năm sau 1352 Sát_Hãn là người đầu_tiên đứng ra tổ_chức địa_chủ vũ_trang tập_hợp mấy trăm người địa_phương gọi là nghĩa_binh Ông kết_hợp với nghĩa_binh của La_Sơn điển lại Lý_Tư_Tề vạch mưu giành lại được huyện La_Sơn đã rơi vào tay quân Khăn_Đỏ_Triều đình thụ Sát_Hãn làm Trung_Thuận đại_phu Nhữ_Ninh phủ Đạt_Lỗ_Hoa_Xích Tư_Tề làm Nhữ_Ninh tri_phủ Lực_lượng của Sát_Hãn phát_triển lên đến vạn người đóng ở Trầm_Khâu liên_tiếp đánh_bại nghĩa_quân Khăn_Đỏ của Lưu_Phúc_Thông_Tháng 2 năm thứ 15 1355 bọn Lưu_Phúc_Thông đưa Hàn_Lâm Nhi lên_ngôi khí_thế nhất_thời lên cao Sát_Hãn đóng giữ Hổ_Lao nhằm khống_chế nghĩa_quân Tháng 11 Lưu_Phúc_Thông đưa quân vượt bến đò Mạnh_Tân lên phía bắc phá Hoài_Khánh_Sát_Hãn soái quân tiến đánh nghĩa_quân thua chạy Nhờ công thăng chức Trung thư Hình bộ thị_lang ban giai Trung nghị đại_phu Khi ấy quân Miêu đóng tại Huỳnh_Dương làm_phản Sát_Hãn nhân đêm_tối tập_kích bắt hết bọn họ rồi kết trại ở Trung_Mưu 30 vạn quân Khăn_Đỏ đến đánh Trung_Mưu_Sát_Hãn soái quân ra_sức chống_trả nghĩa_quân bỏ cờ trống mà chạy ông đuổi theo hơn 10 dặm giết chết nghĩa_quân vô_số Đưa quân tây tiến Năm thứ 16 1356 thăng chức Trung thư Binh bộ thượng_thư ban giai Gia nghị đại_phu Tháng 9 Lưu_Phúc_Thông sai bọn Lý_Vũ_Thôi_Đức phá Đồng Quan tiến chiếm Thiểm_Châu_Quắc_Châu chẹn ngang Hào_Hàm_Hà_Nam hành tỉnh Bình chương chánh sự Đáp_Thất_Bát_Đô Lỗ mệnh cho bọn Sát_Hãn_Tư_Tề đi dẹp Sát_Hãn tiến_quân về phía tây nhân đêm_tối chiếm Hào_Lăng_Ông tiếp_tục tấn_công Thiểm_Châu thành kiên_cố không hạ được chuyển sang đánh thành Linh_Bảo thuộc Quắc_Châu hạ được Lý_Vũ_Thôi_Đức vượt Hoàng_Hà chạy vào Sơn_Tây chiếm Bình_Lục cướp_bóc An_Ấp_Sát_Hãn đuổi nà không tha Lý_Vũ_Thôi_Đức lui quân xuống Dương_Tân cùng quân Nguyên chống_chọi vài tháng cuối_cùng không địch nổi phải bỏ chạy Ông nhờ công được gia Trung phụng đại_phu thêm Hà_Bắc hành xu mật viện sự Năm thứ 17 1357 Lý_Vũ_Thôi_Đức công_phá nhiều nơi thuộc Thiểm_Tây triều_đình nhà Nguyên phái bọn Sát_Hãn_Tư_Tề Lưu_Cáp_Lạt_Bất Hoa từ Thiểm_Châu_Đồng_Quan cứu_viện Bọn họ đánh cho nghĩa_quân Khăn_Đỏ tan_tác Sát_Hãn được gia chức Tư thiện đại_phu Thiểm_Tây hành tỉnh tả thừa Lưu_Phúc_Thông phái thêm nghĩa_quân lên phía bắc Tứ_Xuyên nhắm đến Phượng_Tường_Ông tiến vào Phượng_Tường dụ nghĩa_quân đến vây thành Nghĩa_quân phát trọng binh đến đánh Sát_Hãn tự soái thiết kỵ mai_phục cách thành 200 dặm Quân Nguyên trong_ngoài hợp kích nghĩa_quân tan_rã người chết đến vài vạn thây phơi hàng trăm dặm Cứu_viện Kinh_sư Tháng 2 năm thứ 18 1358 thủ_lĩnh quân Khăn_Đỏ ở Sơn_Đông là Mao_Quý tiến_hành bắc phạt bức đến kinh_sư Triều_đình nhà Nguyên vội triệu binh_mã 4 phương cứu_viện mệnh cho Sát_Hãn đóng quân ở Trác_Châu_Sát_Hãn chia quân đồn_thú ở Thanh_Tưu_Nghĩa_Cốc đóng quân Đồng Quan chắn Nam_Sơn khẩu đề_phòng nghĩa_quân Thiểm_Tây lại nổi_dậy Ông tự mình soái tinh kỵ gấp đến Hà_Bắc_Khi ấy một cánh nghĩa_quân vượt núi Thái_Hành đánh_phá nhiều nơi thuộc Sơn_Tây tiến xuống phía nam Sát_Hãn phái bọn Quan_Bảo_Hổ_Lâm Xích giữ Thượng_Đảng_Hổ_Lâm Xích đẩy lui tất_cả các cuộc tấn_công của nghĩa_quân nhắm vào Liêu_Châu_Nhằm ngăn_trở nghĩa_quân tiến xuống phía nam ông phái quân mai_phục ở cửa_ải Nam_Sơn thuộc núi Thái_Hành tự nắm đại_quân đóng tại Văn_Hỷ_Giáng_Dương Nghĩa_quân quả_nhiên đi qua Nam_Sơn gặp phục_kích tổn_thất nặng_nề Sát_Hãn chia quân đóng ở Trạch_Châu chặn thành Lưu_Tử đóng ở Thượng_Đảng chặn hang Ngô_Nhân đóng ở Ký_Ninh chặn cửa Tỉnh Hình nhằm lấp kín con đường đi qua núi Thái_Hành_Việc nay khiến cho nghĩa_quân Khăn_Đỏ ở Sơn_Tây hết cách hoạt_động chuyển sang tấn_công Hà_Bắc_Ông tiến chức làm Thiểm_Tây hành tỉnh hữu thừa kiêm Thiểm_Tây hành đài thị ngự_sử Đồng tri Hà_Nam hành xu mật viện sự Huệ tông hạ chiếu lệnh cho ông được thay quyền nhà_vua ở Quan_Thiểm_Tấn_Ký coi_sóc Hán_Miện_Kinh_Tương tuỳ_nghi làm_việc bên ngoài Đánh chiếm Biện_Lương_Tháng 5 năm thứ 19 1359 Sát_Hãn nhắm vào kinh_đô Biện_Lương của chính_quyền Tống do nghĩa_quân Khăn_Đỏ lập nên tự soái đại_quân đến Hổ_Lao sai quân theo đường phía nam ra Biện_Nam lấy các châu Quy_Bạc Trần_Thái theo đường phía bắc ra Biện_Đông lên chiến_thuyền men Hoàng_Hà thuỷ lục cùng tiến dẹp Tào_Châu về phía nam giữ bến Hoàng_Lăng_Lại còn điều quân Thiểm_Tây ra cửa Hàm vượt Hổ_Lao quân Sơn_Tây ra Thái_Hành xuôi Hoàng_Hà hội_sư dưới thành Biện_Lương chiếm lấy thành ngoài của nghĩa_quân Ông tự đóng quân ở doanh Hạnh_Hoa phía tây thành Thủ_lĩnh nghĩa_quân Lưu_Phúc_Thông nhiều lần ra đánh đều thất_bại Tháng 8 thành vỡ Phúc_Thông đưa Tống đế Hàn_Lâm Nhi và mấy trăm kỵ_binh bỏ trốn Quân Nguyên bắt được Hoàng_hậu hơn 5000 quan_viên và mấy vạn gia_thuộc của nghĩa_quân Sát_Hãn nhờ công được bái làm Hà_Nam hành tỉnh bình chương chánh sự kiêm Tri_Hà_Nam hành xu mật viện sự Thiểm_Tây hành đài ngự_sử trung thừa Vì_thế ông chia quân trấn_giữ Quan_Thiểm_Kinh_Tương Hà_Lạc_Giang_Hoài rồi đặt đại_quân ở Thái_Hành cờ_quạt kéo_dài mấy ngàn dặm Sát_Hãn hằng ngày sửa_chữa xe thuyền đúc khí_giới làm_ruộng chứa lúa huấn_luyện sĩ_tốt muốn giành lại Sơn_Đông_Tranh giành quyền_lực Vì Sát_Hãn tỏ ra bất_mãn Bột_La_Thiếp_Mộc Nhi thuộc gia_tộc San_Trúc_Đái trẻ tuổi hơn ít chiến_công hơn mà địa_vị lại ở trên nên triều_đình mệnh cho Bột_La giữ vùng_đất từ cửa_ải Thạch_Lĩnh về phía bắc ông giữ từ cửa_ải Thạch_Lĩnh về phía nam tránh cho 2 người xảy ra xung_đột Tháng 9 năm thứ 20 1360 Bột_La phái quân tấn_công Ký_Ninh dưới quyền Sát_Hãn rồi lui về Giao Thành Tháng 10 triều_đình mệnh cho Bột_La giữ Ký_Ninh tướng giữ Ký_Ninh của Sát_Hãn không chịu nộp thành Sát_Hãn phái thêm quân đến giữ bị bộ_tướng của Bột_La là Thoát_Liệt_Bá đánh_bại Tháng_giêng năm thứ 21 1361 triều_đình phái Bình chương Đáp_Thất_Thiếp_Mộc Nhi_Tham chánh Thất_Thập đến khuyên dụ Bột_La mới lui quân về đất cũ Đưa quân đông tiến Tháng 6 năm thứ 21 1361 Sát_Hãn ở Lạc_Dương triệu_tập các lộ tướng_lĩnh bàn_bạc việc ra_quân tấn_công Sơn_Đông như sau quân Tịnh_Châu ra Tỉnh Hình quân Liêu_Thấm ra Hàm_Đan quân Trạch_Lộ ra Từ Châu quân Hoài_Vệ ra Bạch_Mã cùng quân Biện_Lạc chia đường_thuỷ lục cùng tiến Rồi tự soái thiết kị tinh_nhuệ dựng cờ trống_đại tướng vượt Mạnh_Tân qua Hoài_Khánh nổi trống đông tiến Tháng 7 chiếm Đông_Xương_Quan_Châu Tháng 8 Sát_Hãn đến Diêm_Hà sai con là Khoách_Khuếch_Thiếp_Mộc Nhi cùng bọn Diêm_Tử_Hiếu hội_họp với bọn Quan_Bảo_Hổ_Lâm Xích soái 5 vạn tinh_binh tấn_công Đông_Bình_Quân_Nguyên từ bờ đông làm cầu nổi sang sông Hoa mã vương Điền_Phong phái 2 vạn quân cướp cầu Quan_Bảo_Hổ_Lâm Xích vừa đánh vừa sang sông chiếm Trường Thanh đóng quân dưới thành Đông_Bình_Điền_Phong sai bộ_hạ là bọn Thôi_Thế_Anh ra đánh không thắng Sát_Hãn cho rằng Điền_Phong ở Sơn_Đông đã lâu quân_dân phục_tùng ông ta bèn gởi thư đem lẽ nghịch thuận ra dụ Phong nhận_lời đầu_hàng nhưng khéo_léo từ_chối gặp_gỡ Sát_Hãn cả mừng mệnh cho hắn ta làm Tiền_phong theo quân đông tiến Sau đó Tảo địa vương Vương_Sĩ_Thành ở Đông_Bình_Du_Định ở Lệ_Châu_Dương_Thành ở Đông_Xương đều hàng Ông bèn thụ chức cho Phong làm Sơn_Đông hành tỉnh bình chương Đánh hạ Tế_Nam_Bấy giờ nghĩa_quân Khăn_Đỏ hội_sư ở Tế_Nam_Sát_Hãn chia quân 3 đường Bắc lộ đánh Tế_Dương_Chương_Khâu Trung_lộ do Sát_Hãn tự soái chủ_lực đánh Tế_Nam_Nam lộ đánh Thái_An_Ích_Dương Quân Trung_lộ vượt Thanh_Hà đánh_bại nghĩa_quân ở Phân_Tề áp sát thành Tế_Nam_Khi ấy quân Bắc lộ giành được Tế_Hà_Vũ_Thành quân Nam lộ cũng báo_tiệp Nghĩa_quân ở Ích_Đô đến cứu Tế_Nam bị Sát_Hãn đánh_bại ở Thạch_Kiều_Ông thừa_thắng vây đánh Tế_Nam chia quân chiếm lấy các châu quận đang nằm trong tay quân Khăn_Đỏ 3 tháng sau chiếm được Tế_Nam triều_đình bái Sát_Hãn làm Trung thư bình chương chánh sự Tri_Hà_Nam_Sơn Đông hành xu mật viện sự Thiểm_Tây hành đài trung thừa như cũ Vây chặt Ích Đô_Sát_Hãn từ Tế_Nam tiến_quân vây đánh Ích_Đô hòng quét sạch sào_huyệt cuối_cùng của nghĩa_quân Khăn_Đỏ ở Sơn_Đông gặp Điền_Phong ở phía tây thành Ông lệnh cho quân Nguyên đặt doanh_trại ở vài mươi chỗ sửa_chữa công_cụ trăm đường cùng tiến Nghĩa_quân ra_sức cố_thủ quân Nguyên đào hào sâu xây luỹ dài dẫn nước sông Nam_Dương rót vào thành Thành bị vây được vài tháng Sát_Hãn rất hay đến trại của Điền_Phong ở cửa nam để bàn_bạc Ngày 15 tháng 6 năm thứ 22 tức ngày 6 tháng 7 năm 1362 dương_lịch ông chỉ đưa 2 tuỳ_tùng đến trại của Điền_Phong bị bọn Điền_Phong_Vương_Sĩ Thành bắt_giữ chạy vào trong thành rồi bị hại Tin_tức truyền về trong triều ngoài cõi chấn_động Triều_đình ban chiếu tặng Thôi_Thành_Định_Viễn Tuyên_Trung_Lượng_Tiết công_thần Khai phủ nghi đồng tam tư Thượng trụ quốc Hà_Nam hành tỉnh tả thừa_tướng truy_phong Trung_Tương vương thuỵ là Hiến_Vũ Sau đó đổi tặng Tuyên_Trung_Hưng_Vận Hoằng_Nhân_Hiệu_Tiết công_thần truy_phong Toánh_Xuyên vương đổi thuỵ Trung_Tương thực ấp là huyện Trầm_Khâu_Mệnh cho con trai Khoách_Khuếch_Thiếp_Mộc Nhi tổng lĩnh quân_đội của cha Đánh_giá Quốc triều điển_cố chép Chu_Nguyên_Chương nghe tin Sát_Hãn bị hại chỉ nói Thiên_hạ hết người rồi Tham_khảo BULLET Nguyên sử BULLET Tân_Nguyên_sử
Sát_Hãn_Thiếp_Mộc Nhi