Trận phản_công Staraya_Russa_Trận phản_công Staraya_Russa là trận phản_công lớn thứ hai của quân_đội Liên_Xô trên hướng Leningrad trong tháng 8 năm 1941 Diễn ra từ ngày 12 đến ngày 25 tháng 8 năm 1941 trong một cố_gắng để đẩy_lùi cánh phải của Cụm Tập_đoàn_quân Bắc_Đức đang tấn_công theo hướng Novgorod_Volkhov để vây_bọc Leningrad từ phía Nam và Đông_Nam_Quân_đội Liên_Xô trên hướng Tây_Bắc đã sử_dụng các tập_đoàn_quân 11 27 và 34 của Phương_diện_quân Tây_Bắc tái_lập và Tập_đoàn_quân 48 của Phương_diện_quân Bắc cùng với Tập_đoàn_quân 34 do thiếu_tướng K M Kachanov chỉ_huy được điều_động từ lực_lượng dự_bị chiến_lược của STAVKA tổ_chức một trận phản_công lớn ở khu_vực Staraya_Russa và Đông_Nam hồ Ilmen_Để đối_phó với trận phản_công này quân_đội Đức Quốc xã đã huy_động các quân_đoàn bộ_binh 1 2 10 và 28 Sau gần 2 tuần giao_chiến quân_đội Liên_Xô bị tổn_thất nặng và buộc phải rút_lui Quân_đội Đức Quốc xã tiến ra các khu_vực tiếp_cận ngoại_ô phía Nam_Leningrad_Ở phía Đông_Quân đoàn bộ_binh 23 thuộc Tập_đoàn_quân 16 Đức đánh chiếm khu_vực Kholm_Ở phía Bắc_Quân đoàn cơ_giới 39 Đức đánh chiếm khu_vực Shlisselburg chia_cắt Leningrad với lãnh_thổ Liên_Xô_Ngày 8 tháng 9 năm 1941 Tập_đoàn_quân 18 Đức và Cụm quân Đông_Nam_Phần_Lan bắt_đầu phong_toả Leningrad quân_đội và người_dân Liên_Xô bắt_đầu cuộc_chiến chống phong_toả Leningrad_Tình_huống mặt_trận Sau khi đánh lui cuộc phản_công của Tập_đoàn_quân 11 Liên_Xô tại khu_vực phía Bắc sông Shelon cụm tập_đoàn_quân Bắc_Đức tiếp_tục tập_trung lực_lượng tấn_công trên hướng Bắc hồ Ilmen để mở_đường tiến đến Leningrad_Trong các ngày 9 và 10 tháng 8 Quân_đoàn xe_tăng 41 và Quân_đoàn xe_tăng 56 Đức chuyển_hướng lên phía Bắc hồ Ilmen và mở các đòn tấn_công mới trên toàn tuyến phòng_thủ Luga mà trọng_tâm là các cụm_cứ_điểm Kingisepp_Luga và Shimsk_Chiến tuyến của quân Đức ở phía Nam hồ Ilmen được giao cho Quân_đoàn bộ_binh 10 thuộc Tập_đoàn_quân 16 trấn_giữ Do các cụm quân Liên_Xô ở phía Bắc hồ Ilmen đang trong trạng_thái phòng_ngự quân_đội Liên_Xô vẫn không từ_bỏ ý_định kéo Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 Đức phải lùi lại bằng cách đánh vào phía sau các quân_đoàn_Đức đang tấn_công trên hướng Luga giảm bớt sức_ép cho tuyến phòng_thủ này Binh_lực và kế_hoạch Quân_đội Liên_Xô_Quân_đội Liên_Xô tham_gia trận phản_công trên hướng Staraya_Russa được huy_động lớn hơn trận phản_công Soltsy trước đó Nó bao_gồm 3 tập_đoàn_quân của Phương_diện_quân Tây_Bắc cũ và 1 tập_đoàn_quân của Khu phòng_thủ Leningrad thuộc Phương_diện_quân Bắc_BULLET_Tập đoàn quân 11 do tướng V I Morozov chỉ_huy Thành_phần còn lại sau trận phản_công Soltsy gồm có BULLET Quân_đoàn bộ_binh 22 gồm các sư_đoàn 180 182 và 254 BULLET Quân_đoàn bộ_binh 24 gồm các sư_đoàn 181 183 BULLET Trực_thuộc tập_đoàn_quân Trung_đoàn bộ_binh 398 của Sư_đoàn 118 các trung_đoàn công_nhân vũ_trang 21 và 28 BULLET Pháo_binh các trung_đoàn hỗn_hợp 264 613 614 các tiểu_đoàn súng_cối 111 và 698 BULLET Thiết_giáp phần còn lại của các sư_đoàn cơ_giới 163 và 202 Trung_đoàn mô_tô 5 và Tiểu_đoàn xe_tăng độc_lập 41 BULLET Tập_đoàn_quân 27 do tướng N E Berzarin chỉ_huy Thành_phần còn lại gồm có BULLET Quân_đoàn bộ_binh 65 gồm các sư_đoàn 5 23 33 và 188 BULLET Trực_thuộc tập_đoàn_quân Sư_đoàn bộ_binh 84 BULLET Thiết_giáp Quân_đoàn cơ_giới 21 gồm các sư_đoàn xe_tăng 42 46 và Sư_đoàn cơ_giới 185 Cả hai tập_đoàn_quân đều bị hao_hụt quân_số và vũ_khí sau các chiến_dịch phòng_thủ liên_tục từ cuối tháng 6 đến cuối tháng 7 năm 1941 Để tăng_cường cho trận phản_công này STAVKA đã điều_động cho Phương_diện_quân Tây_Bắc các đơn_vị lấy từ lực_lượng dự_bị mới thành_lập và huy_động cánh trái của Phương_diện_quân Bắc tham_gia chiến_dịch BULLET Tập_đoàn_quân 34 do tướng K M Kachanov chỉ_huy mới được thành_lập ngày 16 tháng 7 tại Quân_khu Moskva_Thành phần gồm có BULLET Bộ_binh Các sư_đoàn 245 259 262 và 257 BULLET Kỵ_binh Các sư_đoàn 25 và 54 BULLET Pháo_binh Các trung_đoàn 171 và 759 BULLET Thiết_giáp Các trung_đoàn xe_tăng độc_lập 16 và 59 BULLET Tập_đoàn_quân 48 thuộc Phương_diện_quân Bắc do trung_tướng S D Akimov được thành_lập ngày 4 tháng 8 trên cơ_sở Quân_đoàn bộ_binh 16 và khu phòng_thủ Novgorod_Thành phần gồm có BULLET Quân_đoàn bộ_binh 16 gồm các sư_đoàn 70 128 237 BULLET Cụm phòng_thủ Novgorod gồm Sư_đoàn bộ_binh 311 Sư_đoàn công_nhân vũ_trang và Lữ_đoàn súng_máy 1 BULLET Pháo_binh Trung_đoàn hỗn_hợp 541 BULLET Thiết_giáp Sư_đoàn xe_tăng 21 Ngày 8 tháng 8 STAVKA ra mệnh_lệnh số 00824 về mục_tiêu nhiệm_vụ trên hướng Leningrad_Phần nhiệm_vụ của Phương_diện_quân Tây_Bắc gồm có Các tướng N F Vatutin và M V Zakharov cho rằng họ có_thể tấn_công với tốc_độ 15 km ngày Nguyên_soái B M Shaposnikov_Tổng tham_mưu_trưởng Liên_Xô coi tốc_độ này là quá cao so với thực_lực của quân_đội Ông chỉ_thị yêu_cầu chỉ duy_trì tốc_độ tấn_công 4 đến 5 km ngày và phải luôn chú_ý bảo_vệ chặt_chẽ hai bên sườn Một cụm xung_kích được thành_lập gồm các sư_đoàn bộ_binh 245 257 259 262 Sư_đoàn kỵ_binh 254 và trung_đoàn xe_tăng 16 ở thê_đội 1 Thê_đội 2 gồm Sư_đoàn kỵ_binh 25 và trung_đoàn xe_tăng 59 Trong số các sư_đoàn bộ_binh có các sư_đoàn 254 257 và 262 được chuyển từ quân của NKVD với quân_số chỉ từ 1 000 đến 1 500 người mỗi sư_đoàn hầu_như không có vũ_khí nặng Quân_đội Đức Quốc xã Từ ngày 9 tháng 8 khi Quân_đoàn xe_tăng 41 Đức chuyển vị_trí tấn_công lên hướng Kingisepp_Quân đoàn cơ_giới 56 Đức cũng dịch_chuyển lên hướng Luga_Tập đoàn quân 16 Đức do thượng_tướng Ernst_Busch chỉ_huy mở_rộng chính_diện cánh trái đến phía Tây_hồ Ilmen_Binh_lực quân Đức đối_diện với các tập_đoàn_quân Liên_Xô trên hướng Staraya_Russa gồm có BULLET Quân_đoàn bộ_binh 10 do tướng pháo_binh Christian_Hansen chỉ_huy đóng đối_diện với Tập_đoàn_quân 11 Liên_Xô thành_phần bao_gồm BULLET Bộ_binh Các sư_đoàn 30 và 290 BULLET Pháo_binh Các trung_đoàn 610 785 Tiểu_đoàn 1 của Trung_đoàn 818 và Tiểu_đoàn súng_cối độc_lập 19 BULLET Thiết_giáp Trung_đoàn pháo_tự_hành 667 BULLET Quân_đoàn bộ_binh 2 do tướng Walter_Graf von Brockdorff_Ahlefeldt chỉ_huy đóng đói diện với Tập_đoàn_quân 34 Liên_Xô thành_phần bao_gồm BULLET Bộ_binh Các sư_đoàn 12 23 và 123 BULLET Pháo_binh Các trung_đoàn 526 603 và Tiểu_đoàn súng_cối độc_lập 5 BULLET Thiết_giáp Trung_đoàn pháo_tự_hành 666 BULLET Quân_đoàn bộ_binh 1 do tướng Kuno_Hans von Both chỉ_huy đóng đối_diện với Tập_đoàn_quân 48 Liên_Xô thành_phần gồm có BULLET Bộ_binh Các sư_đoàn 11 21 và 126 BULLET Pháo_binh Các trung_đoàn 110 782 Tiểu_đoàn 2 của Trung_đoàn 37 Tiểu_đoàn 2 của Trung_đoàn 47 BULLET Thiết_giáp Các trung_đoàn pháo_tự_hành 600 và 659 BULLET Cánh phải của Quân_đoàn bộ_binh 28 của tướng Mauritz von Wiktorin đóng tại Utorgosh_BULLET_Bộ_binh Sư_đoàn 121 BULLET Pháo_binh Tiểu_đoàn 2 của trung_đoàn 72 Sau khi đánh lui cuộc phản_công của Tập_đoàn_quân 11 Liên_Xô tại khu_vực sông Shelon thống_chế Đức Wilhelm von Leeb nhận_định trong Báo_cáo số 1770 41 ngày 27 tháng 7 năm 1941 Tuy_nhiên Bộ Tổng_tham_mưu lục_quân Đức lại có đánh_giá khác Ngày 1 tháng 8 tướng Franz_Halder_Tổng tham_mưu_trưởng lục_quân Đức ghi_nhận Tướng Erich von Manstein cũng nhận_định rằng cuộc tấn_công sắp diễn ra của quân_đội Liên_Xô vào Quân_đoàn bộ_binh 10 Đức sẽ buộc cánh phải của Quân_đoàn cơ_giới 56 Đức phải tạm dừng tấn_công trên hướng Leningrad để quay sang cứu_trợ cho Quân_đoàn bộ_binh 10 và cũng nhằm che đỡ cho sườn phía Tây của chính họ Diễn_biến Sáng 12 tháng 8 Phương_diện_quân Tây_Bắc tái_lập đồng_loạt mở cuộc tấn_công vượt qua sông Lovat_Ngày 13 tháng 8 tướng Ernst_Busch điều_động Sư_đoàn cơ_giới 18 của tướng Friedrich_Herrlein từ Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 mới được phối_thuộc cho Tập_đoàn_quân 16 mở cuộc đột_kích vào Kholm chặn_đứng cuộc tấn_công của Tập_đoàn_quân 27 Trên cánh phải Tập_đoàn_quân 11 từ tuyến Staraya_Russa_Okufokovo tấn_công theo hướng đến Soltsy đánh_bật Quân_đoàn bộ_binh 10 Đức sang bờ Tây sông Polist và phát_triển đến nhà_ga Baglyady_Tập đoàn quân 34 trên tuyến Okufokovo_Skuratovo thu được nhiều thành_công hơn cả Sau hai ngày tấn_công Tập_đoàn_quân này đã thọc_sâu đến hơn 40 km vào tuyến phòng_thủ của quân Đức ở điểm tiếp_giáp giữa Quân_đoàn bộ_binh 2 và Quân_đoàn bộ_binh 10 Đến ngày 14 tháng 8 Tập_đoàn_quân 34 Liên_Xô đã đánh chiếm thị_trấn Morino cắt đứt đường_sắt từ Dno đi Staraya_Russa và uy_hiếp con đường_sắt từ Dno đi Shimsk_Cuộc phản_công lớn của quân_đội Liên_Xô một lần nữa gây ra mối lo_ngại thực_sự cho Bộ Tổng_tham_mưu lục_quân Đức và Bộ_tư_lệnh Cụm tập_đoàn_quân Bắc_Đức 18 giờ ngày 18 tháng 8 Tổng_tham_mưu_trưởng lục_quân Đức tướng Franz_Halder điện cho thống_chế Wilhelm von Leeb_Ngày 19 tháng 8 thống_chế Wilhelm von Leeb ra_lệnh cho Quân_đoàn cơ_giới 56 dừng cuộc công_kích vào Novgorod yêu_cầu tướng Erich von Manstein điều Sư_đoàn cơ_giới 3 và Sư_đoàn cơ_giới SS Totenkopf quay sang hướng Staraya_Russa để cứu nguy cho Quân_đoàn bộ_binh 10 Quân_đoàn bộ_binh 2 Đức trên hướng Ratcha cũng được lệnh tập_trung 2 sư_đoàn bộ_binh 2 trung_đoàn pháo_tự_hành và toàn_bộ pháo_binh của quân_đoàn tấn_công vào sườn trái của Tập_đoàn_quân 34 Liên_Xô_Hai sư_đoàn cánh trái của Quân_đoàn bộ_binh 1 và Sư_đoàn xe_tăng 8 thuộc Quân_đoàn cơ_giới 56 được lệnh kiềm_chế Tập_đoàn_quân 48 Liên_Xô tại khu_vực Novgorod ngăn_cản tập_đoàn_quân này mở cuộc phản_công xuống phía Tây_hồ Ilmen_Khoảng 80 đến 100 máy_bay_cường_kích và máy_bay ném bom của Quân_đoàn không_quân 8 Đức cũng được huy_động để yểm_hộ từ trên không Cuộc chuyển quân của quân Đức giữ được bí_mật và đòn phản_kích bất_ngờ do 2 sư_đoàn cơ_giới và 3 sư_đoàn bộ_binh Đức thực_hiện đã chặn_đứng các tập_đoàn_quân Liên_Xô trên tuyến đường_sắt Dno_Staraya_Russa_Ngày 21 tháng 8 quân Đức đánh lui các tập_đoàn_quân 11 và 34 Liên_Xô về tuyến sông Polist_Ngày 23 tháng 8 xe_tăng Đức vượt sông Polist và bắt_đầu đánh chiếm các bến vượt của quân_đội Liên_Xô trên tuyến sông Lovat Không quân Đức liên_tục dội bom xuống đội_hình quân_đội Liên_Xô suốt từ 6 giờ sáng đến 18 giờ chiều Ngày 25 tháng 8 số quân còn lại của hai tập_đoàn_quân Liên_Xô rút qua sông Lovat với những thiệt_hại rất nặng_nề Tập_đoàn_quân 48 của Phương_diện_quân Bắc_Liên_Xô đã không_thể vượt qua tuyến phòng_thủ của quân Đức tại tuyến Utorgosh_Shimsk để ứng_cứu cho cánh phải của Phương_diện_quân Tây_Bắc_Tướng_P P Shobenikov buộc phải tổ_chức lại tuyến phòng_thủ trên sông Lovat_Kết quả và ảnh_hưởng Kết_quả Đây là lần thứ hai cuộc phản_công của Phương_diện_quân Tây_Bắc_Liên_Xô thất_bại trong thời_gian hè_thu năm 1941 Nếu_như ở trận phản_công Soltsy phần_lớn Tập_đoàn_quân 11 đã rút được về tuyến xuất_phát thì lần này hai tập_đoàn_quân 11 và 34 đã không_thể làm được như_vậy Quân Đức tuyên_bố bắt_giữ 18 000 tù_binh Liên_Xô phá_huỷ 20 xe_tăng 300 pháo và súng_cối 36 súng phòng_không và hơn 700 xe_cơ_giới khác Các thống_kê từ phía Nga cho biết đến ngày 1 tháng 9 cả ba tập_đoàn_quân 11 27 và 34 chỉ còn lại 198 549 người so với quân_số 327 099 người ngày 10 tháng 8 Riêng Tập_đoàn_quân 34 thiệt_hại nặng_nề nhất chỉ còn lại 22 043 người so với 54 912 người lúc ban_đầu Cũng tại tập_đoàn_quân này 73 84 xe_tăng bị phá_huỷ hoặc hư_hỏng 628 khẩu pháo trong số 748 khẩu bị phá_huỷ hoặc rơi vào tay quân Đức Ảnh_hưởng Trận phản_công Staraya_Russa thất_bại đã tạo ra nhiều hệ_luỵ cho tuyến phòng_thủ của quân_đội Liên_Xô trên hướng Tây_Bắc mặt_trận Xô_Đức Không còn bị tập_kích từ phía sau Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 Đức đã tự_do di_chuyển Quân_đoàn xe_tăng 41 lên phía Bắc chọc thủng tuyến phòng_thủ của quân_đội Liên_Xô tại phía Nam_Kingisepp và bắt_đầu dồn quân_đội Liên_Xô ra bờ biển Baltic_Quân đoàn cơ_giới 56 và Quân_đoàn bộ_binh 1 Đức cũng chọc thủng tuyến phòng_thủ Luga ở phía Nam thành_phố này và dồn Cụm phòng_thủ Luga của quân_đội Liên_Xô vào vòng_vây Từ đó Tập_đoàn_quân 18 Đức tiến sang hướng Đông_Nam_Leningrad chiếm vị_trí yết_hầu của Leningrad tại khu_vực Mga_Sinyavino và bao_vây thành phồ Ở phía Nam hồ Ilmen cánh phải của Tập_đoàn_quân 16 Đức không dừng lại đã mở tiếp đòn tấn_công sang phía Đông sông Lovat đánh chiếm Demyansk và uy_hiếp phía sau Cụm phòng_thủ Novgorod của quân_đội Liên_Xô_Hậu quả của trận phản_công Staraya_Russa càng bi_thảm hơn khi Chính_uỷ Tập_đoàn_quân bậc I Thứ_trưởng Bộ Quốc_phòng kiêm Chủ_nhiệm Tổng_cục chính_trị Hồng_quân L D Mekhlis đã lập một toà_án quân_sự để xét_xử các tướng_lĩnh Hồng_quân không phải vì thua trận mà vì cái mà ông ta gọi trong bản_án số 057 là vô_tổ_chức và hèn_nhát Theo bản_án được tuyên ngày 11 tháng 9 năm 1941 tại làng Zaborovye tướng K A Mereskov bị cách_chức Tham_mưu_trưởng Phương_diện_quân Tây_Bắc và bị điều đi chỉ_huy Tập_đoàn_quân độc_lập 7 trên hướng Karelia_Tướng_P_P Shobenikov bị cách_chức Tư_lệnh Phương_diện_quân Tây_Bắc và bị kết_án 5 năm tù nhưng sau đó ông được tha và chỉ bị giáng cấp hàm xuống đại_tá bị điều đi là Cục trưởng Cục tham_mưu của Bộ_tư_lệnh quân dự_bị Thay_thế ông là trung_tướng P A Kurochkin_Các tướng K M Kachanov tư_lệnh và V S Goncharov tham_mưu_trưởng Tập_đoàn_quân 34 bị tuyên_án tử_hình tại bản_án số 270 ngày 27 tháng 9 năm 1941 Ngày 29 tháng 9 họ bị xử bắn Mãi đến năm 1956 một uỷ_ban xét khiếu_nại của Toà_án tối_cao Liên_Xô mới kết_luận về sự thiếu cơ_sở pháp_lý khi quy_kết tội_danh cho hai vị tướng này và danh_dự của họ được phục_hồi Liên_kết ngoài BULLET Bản_đồ chiến_sự trên hướng Tây_Bắc mặt_trận Xô_Đức trong hè_thu 1941 BULLET Bản_đồ chiến_sự tại khu_vực Leningrad từ ngày 10 7 đến ngày 10 11 1941 BULLET Sơ_đồ kế_hoạch tấn_công của quân_đội Đức Quốc xã và cuộc phản_công của quân_đội Liên_Xô tại khu_vực Staraya_Russa 12 đến 25 8 1941
Trận phản_công Staraya_Russa