Zingiber montanum Zingiber montanum là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Một trong các tên gọi trong tiếng Trung là 光果姜 quang quả khương nghĩa_đen là gừng quả nhẵn bóng Lịch_sử phân_loại Loài này được Johann_Gerhard_König mô_tả năm 1783 dưới danh_pháp Amomum montanum Năm 1792 Paul_Dietrich_Giseke mô_tả chi Jaegera với loài duy_nhất là Jaegera montana với dẫn chiếu tới A montanum của König_Dựa theo mô_tả trước đó cho Zingiber montanum của Johann_Heinrich_Friedrich_Link năm 1831 Albert_Gottfried_Dietrich chuyển A montanum sang chi Zingiber_Baker 1892 và Schumann 1904 cho rằng Z cassumunar Z purpureum có các danh_pháp đồng_nghĩa là Z montanum A montanum Tuy_nhiên một_số tác_giả khác lại coi Z purpureum Z cassumunar là khác_biệt với Z montanum Năm 1998 Theilade định_nghĩa lại Z montanum như là danh_pháp chính_thức của loài có các danh_pháp đồng_nghĩa bao_gồm A montanum Z purpureum Z cassumunar do mẫu Koenig_J_G s n thu_thập tại Phuket_Thái_Lan mà trước_đây tưởng đã mất trên biển nhưng khi đó được phát_hiện là lưu_giữ tại Đại_học Copenhagen_C và nó từng được coi là holotype của Amomum montanum mặc_dù trong mô_tả của König ghi rất rõ là lá_bắc màu đỏ thắm và cánh môi màu máu lốm_đốm trắng Amomum montanum strobilo coccineo Bracteae integerrimae leviter striatae subcoriaceae coccineae Lacinia quarta maculis lineolisque sanguineis et albis marmoris instar picta khác với mẫu_vật này trong khi mẫu_vật thì giống với Z pupureum Tuy_nhiên điều này đã được công_nhận cho tới gần đây mặc_dù trong mô_tả của Z montanum với Z purpureum Z cassumunar có nhiều điểm khác_biệt Như_thế trong khoảng thời_gian 20 năm gần đây người ta cho rằng Z purpureum là đồng_nghĩa của Z montanum Năm 2019 sau khi xem_xét lịch_sử các tên gọi các mẫu_vật có liên_quan Lin_Bai et al cho rằng mẫu Koenig_J_G s n không phải là mẫu gốc và nó là của Z purpureum Các tác_giả đã tách hai loài này ra khỏi nhau đồng_thời xác_định lại mẫu neotype cho A montanum Mẫu định_danh BULLET A montanum Bai_L_Harwood_B Maslin_B_R_BLK 075 thu_thập ngày 25 tháng 4 năm 2018 cao_độ 146 m toạ_độ Vườn_quốc_gia Khao_Phra_Thaeo tỉnh Phukhet_Thái_Lan_Mẫu neotype lưu_giữ tại Cục Vườn_quốc_gia Bảo_tồn Động_vật Hoang_dã và Thực_vật tại Chatuchak_Băng_Cốc_BKF các isoneotype lưu_giữ tại Đại_học Copenhagen_C và Viện Thực_vật_học Côn_Minh_KUN_BULLET Z newmanii Newman_M_F 52 thu_thập ngày 17 tháng 3 năm 1985 ở cao_độ 150 m toạ_độ thác Karoom_Karome Vườn quốc_gia Khao_Luang tỉnh Nakhon_Si_Thammarat_Thái Lan_Mẫu holotype lưu_giữ tại Đại_học Aarhus_Đan_Mạch_AAU Cũng được trồng tại Vườn_Thực vật Hoàng_gia tại Edinburgh số 1986 0748 và Vườn_ươm cây Lyon ở Hawaii số L93 0451 BULLET Z nudicarpum D H Qin_R_Z_Huang 36982 thu_thập ở cao_độ 340 m hương Na_Bỉ_那比 huyện Bách_Sắc nay thuộc huyện Điền_Lâm địa cấp thị Bách_Sắc_Quảng_Tây Mẫu holotype lưu_giữ tại Viện Nghiên_cứu Trung y_dược Quảng_Tây ở Nam_Ninh_GXMI_BULLET Z peninsulare Geesink_R_Santisuk_T 4964 thu_thập ngày 24 tháng 4 năm 1973 ở toạ_độ Khlong_Kam_Puang tỉnh Ranong_Thái_Lan_Mẫu holotype lectotype lưu_giữ tại Naturalis ở Leiden_Hà_Lan_L các mẫ isolectotype lưu_giữ tại BKF và L Từ nguyên Tính từ định_danh montanum giống đực montanus giống cái montana có nghĩa là miền núi thuộc về miền núi Phân_bố Loài này là bản_địa khu_vực từ miền nam Trung_Quốc trung nam_đông nam Hải_Nam_Lào_Thái Lan Việt_Nam_Môi trường sống là nền rừng ở cao_độ 150 400 m Phân_loại Z montanum thuộc về tổ Zingiber_Nó là một thành_viên của nhóm Z montanum bao_gồm Z corallinum Z griffithii Z idae Z montanum Z neesanum Z purpureum Z tenuiscapus Mô_tả Thân rễ ruột màu trắng đường_kính 1 5 2 5 cm Thân giả 1 2 2 5 3 m đường_kính 1 8 cm Lá 29 37 bẹ có sọc gần như nhẵn_nhụi hoặc có lông lưỡi bẹ dài 2 10 mm đỉnh khía răng_cưa hoặc 2 thuỳ gần như nhẵn_nhụi hoặc có lông cuống lá 3 5 mm cùng gân lá_mặt dưới gần như nhẵn_nhụi hoặc có lông_tơ phiến_lá hình mác tới hình elip thuôn dài 18 46 4 11 cm đáy hẹp tới thon nhỏ dần đỉnh nhọn tới nhọn thon mặt trên nhẵn_nhụi mặt dưới gần như nhẵn_nhụi hoặc đôi_khi có lông_tơ ở gân giữa Cán hoa 1 2 mọc từ thân rễ gần gốc thân lá dài 33 38 cm màu đỏ thắm cành hoa bông thóc hình_thoi tới hình trứng 7 16 2 5 3 6 cm đỉnh thuôn tròn cuống cụm hoa thẳng_đứng hoặc đôi_khi hơi uốn cong tới phủ_phục dài 5 10 25 cm đường_kính 3 5 8 mm gần như nhẵn_nhụi ở trên mặt_đất các bẹ dạng vảy dài 1 4 5 cm gần như nhẵn_nhụi màu ánh đỏ tới đỏ thắm lá_bắc hình trứng ngược 3 7 5 1 5 6 cm xếp lợp đỉnh tù tới thuôn tròn gần như nhẵn_nhụi màu từ đỏ tươi đến đỏ thắm chuyển thành màu ánh đỏ khi khô đỡ 1 hoa_lá bắc con hình trứng thuôn dài 2 5 3 3 0 5 1 7 cm dạng màng đỉnh tù gần như nhẵn_nhụi Hoa_màu trắng hoặc ánh vàng dài 7 8 cm nhẵn_nhụi Đài_hoa dài 2 5 3 3 cm hơi dài hơn lá_bắc con dạng màng trong suốt đỉnh 3 răng khó thấy Ống tràng hoa dài 4 5 cm màu trắng tới trắng kem các thuỳ bên hình mác dài 1 8 2 cm rộng 5 7 mm dạng nắp thuỳ giữa lớn hơn dài 2 2 5 cm rộng 0 7 1 3 cm Cánh môi màu tía tới tía sẫm hay màu máu lốm_đốm màu trắng tới trắng kem dài 2 5 cm thuỳ giữa hình trứng dài 1 3 cm rộng 1 1 5 cm đỉnh 2 4 thuỳ các thuỳ bên hình trứng dài 6 8 mm rộng 5 7 mm đỉnh khía răng_cưa Chỉ nhị dài 2 mm màu đỏ thắm bao_phấn dài 1 3 1 5 cm màu kem phấn hoa hình_cầu hình trứng phần_phụ liên_kết mào hình chỉ nhẵn_nhụi đỉnh 2 rãnh dài 1 2 1 4 cm màu từ tía tới tía sẫm Các tuyến trên bầu dạng vỏ trấu dài 7 mm Bầu nhuỵ nhẵn_nhụi 3 ngăn Đầu nhuỵ hình chuông có lông rung màu trắng Quả nang trần_trụi 2 ngăn nhiều hạt hạt nhiều góc_cạnh Ra hoa tháng 3 6 2n 22 Z montanum khác với Z purpureum ở chỗ các lá_bắc của cụm hoa có màu đỏ thắm và hoa với cánh môi và nhị lép bên màu đỏ ánh tía sẫm như màu máu_khô và lốm_đốm màu trắng kem trong khi ở Z purpureum thì các lá_bắc của cụm hoa có màu từ đỏ sẫm tới nâu hạt_dẻ ánh tía hoặc hầu_như màu nâu thường với mép màu ánh xanh lục cũng như hoa với cánh môi và nhị lép bên màu kem trắng không đốm Sử_dụng Khác với Z purpureum được trồng rộng khắp trong vùng nhiệt_đới và cận_nhiệt_đới châu_Á để dùng làm_thuốc thì Z montanum không được trồng và chưa có ghi_nhận nào về việc dùng làm_thuốc
Zingiber montanum