Chiến_dịch Seydlitz_Chiến dịch Seydlitz 2 23 tháng 7 năm 1942 theo các tài_liệu lịch_sử Liên_Xô ghi là chiến_dịch phòng_ngự gần thành_phố Bely hay chiến_dịch phòng_ngự Kholm_Zhirkovsky là một chiến_dịch tấn_công do quân_đội Đức Quốc xã tổ_chức trong Chiến_tranh Xô_Đức thuộc Chiến_tranh thế_giới thứ hai Lực_lượng tham_chiến của quân_đội Đức Quốc xã là Tập_đoàn_quân số 9 thuộc Cụm Tập_đoàn_quân Trung_tâm nhiệm_vụ của họ là thanh_toán toàn_bộ các đơn_vị du_kích Liên_Xô nằm trong hậu_tuyến quân Đức cũng như tiêu_diệt Tập_đoàn_quân số 39 và Quân_đoàn kỵ_binh số 11 của quân_đội Liên_Xô đang chống_giữ ở khu_vực Kholm_Zhirkovsky_Bối cảnh Vào đầu tháng 1 năm 1942 các Phương_diện_quân Kalinin và Phương_diện_quân Tây đã mở một đợt phản_công lớn nhằm giải_quyết chỗ lồi nguy_hiểm Rzhev mà quân Đức đang chống_giữ Tuy_nhiên do nhiều nguyên_nhân chủ_quan và khách_quan đợt phản_công này đã thất_bại và Hồng_quân chịu thiệt_hại rất nặng Tuy_nhiên đến giữa năm 1942 quân_đội Liên_Xô cũng đánh chiếm được một chỗ lồi ăn sâu vào sau lưng Rzhev tại khu_vực Kholm_Zhirkovsky với diện_tích 5 000 cây_số vuông được nối với chủ_lực của Phương_diện_quân Kalinin bằng một hành dang hẹp có chiều rộng chỉ 27 28 cây_số Việc để một đạo quân theo ước_tính của phía Đức đông 60 nghìn người nằm ngay tại hậu_phương của Tập_đoàn_quân số 9 và đe_doạ tuyến đường_sắt đường_bộ chiến_lược Rzhev_Sychyovka là một điều cực_kỳ nguy_hiểm Rõ_ràng người Đức cần phải nhanh_chóng giải_quyết một lần và vĩnh_viễn cái dằm Kholm_Zhirkovsky sớm bao_nhiêu tốt bấy_nhiêu Vì_vậy ngay từ mùa hè năm 1942 quân Đức đã ráo_riết chuẩn_bị cho cái gọi là chiến_dịch Seydlitz nhằm xoá_bỏ mối nguy_hại nằm sau lưng của Tập_đoàn_quân số 9 Binh_lực và kế_hoạch Hình_thái chiến_trường và vị_trí đóng quan của hai bên tỏ ra có lợi rất lớn cho quân Đức Các chiến_dịch của quân_đội Liên_Xô tại Toporets_Kholm đã tạo nên một chỗ lồi rộng 5 000 cây_số vuông ăn sâu vào phía sau lưng Rzhev tuy_nhiên các binh_sĩ Liên_Xô tại_chỗ lồi này chỉ nối_liền với chủ_lực của Phương_diện_quân Kalinin bởi một hành_lang rộng tối_đa 28 cây_số tại gần Nelidovo_Địa hình khu_vực khá phức_tạp với nhiều rừng sông_ngòi và đầm lầy ít đường_bộ Dọc theo hành_lang Nelidovo quân Đức chiếm_giữ các thành_phố Olenino và Bely biến hai nơi này thành các cứ_điểm phòng_thủ cực mạnh Trong khi đó tổ_chức các lực_lượng Liên_Xô trong chỗ lồi mắc nhiều sai_sót nghiêm_trọng nó không được chỉ_huy bởi một bộ_chỉ_huy thống_nhất và khu_vực dễ tổn_thương nhất tại hành_lang Nelidovo không phải được chỉ_huy bởi các đơn_vị của Tập_đoàn_quân số 39 lực_lượng chủ_yếu nằm trong chỗ lồi bờ phía Bắc của hành_lang do Tập_đoàn_quân số 22 của tướng V A Yushkyevich chống_giữ còn bờ phía Nam trấn_thủ bởi Tập_đoàn_quân số 41 của Thiếu_tướng G F Tarasov_Theo hồi_ký của các nguyên_soái G K Zhukov và I S Koniev I_V_Stalin đặc_biệt lo_lắng về số_phận của số quân Liên_Xô đóng tại_chỗ lồi Kholm_Zhirkovsky và chính ông đã đề_nghị sớm rút quân khỏi nơi này Tuy_nhiên I S Koniev cho rằng cần chống_giữ khu_vực này nhằm ghim chặt quân Đức tại Rzhev không cho họ điều lực_lượng này đi các khu_vực khác Quan_điểm này được G K Zhukov ủng_hộ và cuối_cùng I V Stalin đã đồng_ý Tuy_nhiên thực_tế chiến_trường cho thấy đây là lần hiếm_hoi mà nhận_định của Stalin tỏ ra đúng hơn các tướng_lĩnh dưới quyền ông Về phía mình quân Đức cũng đang tính_toán giải_quyết một lần và vĩnh_viễn cái dằm nguy_hiểm đang nằm ở sau lưng Rzhev Kế_hoạch thanh_toán chỗ lồi Kholm_Zhirkovsky được vạch ra bởi chỉ_huy của Tập_đoàn_quân số 9 Đức thượng_tướng Walter_Model_Tuy nhiên đến ngày 23 tháng 5 ông ta bị du_kích Liên_Xô bắn bị_thương ở phổi buộc phải chuyển sang quân_y_viện điều_trị Người thay_thế Model là trung_tướng xe_tăng Heinrich von Vietinghoff_Quân_Đức đã huy_động một lượng đáng_kể binh_lực để đảm_bảo tạo ưu_thế áp_đảo về số_lượng và chất_lượng đối_với quân_đội Liên_Xô_Tổng cộng 10 sư_đoàn bộ_binh và 4 sư_đoàn thiết_giáp 321 xe_tăng không tính các xe_tăng và pháo_tự_hành thuộc bộ_binh cùng với 1 lữ_đoàn kỵ_binh độc_lập gồm 4 trung_đoàn bộ_binh vá 14 xe_tăng do Đại_tá Karl von der Meden chỉ_huy đã được huy_động Quân_đội Liên_Xô thông_qua các thông_tin tình_báo đã nắm_bắt được phần_nào kế_hoạch và binh_lực của phía Đức Địa_hình khó_khăn và ít đường_sá đã giúp Hồng_quân xác_định rõ những hướng tấn_công khả_dĩ mà quân Đức có_thể sử_dụng Vì_vậy trên tuyến Olenino_Bely quân_đội Liên_Xô đã tổ_chức một hệ_thống phòng_ngự cứng_rắn trong đó bố_trí nhiều vật cản chống tăng và các công_sự bằng bê_tông Cuối tháng 6 khi ý_đồ tấn_công của quân Đức đã quá rõ_ràng đối_với quân_đội Liên_Xô trong các cuộc nói_chuyện bằng điện_thoại I S Koniev đã liên_tục nhắc_nhở tư_lệnh Tập_đoàn_quân số 39 I I Maslennikov về một đợt tấn_công có_thể xảy ra trong ít ngày tới tại khu_vực Bely theo hướng Bắc và Đông_Bắc_Như vậy thật_ra phía Liên_Xô đã biết trước cuộc tấn_công của quân Đức và đã có những động_thái chuẩn_bị tuy_nhiên đáng tiếc các biện_pháp đối_phó của quân_đội Liên_Xô đã không thành_công lắm Diễn_biến Quân Đức tấn_công 3 giờ sáng ngày 2 tháng 7 năm 1942 sau một đợt oanh_kích ngắn bằng pháo_binh và không_quân quân Đức đã phát_động cuộc tấn_công theo hai gọng_kìm gọng phía Bắc xuất_phát tại Olenino với binh_lực tham_gia gồm quân_đoàn bộ_binh số 23 của tướng A Schubert 2 sư_đoàn thiết_giáp 2 sư_đoàn bộ_binh và 1 lữ_đoàn kỵ_binh gọng phía Nam đánh từ Bely thực_thi bởi cụm tác_chiến Esevek bao_gồm một_số sư_đoàn xe_tăng và bộ_binh Trong những ngày đầu_tiên quân_đội Liên_Xô đã chống_trả hết_sức cứng_rắn các đợt tấn_công của quân Đức đều gặp nhiều khó_khăn và ở nhiều nơi bị đánh_bật trở_lại Các sư_đoàn thiết_giáp số 1 3 5 chạm phải hệ_thống các bãi mìn và cọc chống tăng dày_đặc và phải nhờ sự giúp_đỡ của bộ_binh bộ_binh cơ_giới và không_quân mới có_thể tiến lên được một_cách khó_nhọc Duy chỉ có một mũi thọc_sâu của lực_lượng kỵ_binh của Von_Menden là thành_công hơn cả kỵ_binh đức men dọc theo đường rừng song_song với sư_đoàn thiết_giáp số 5 và đã tìm cách thọc được vào hậu_cứ quân_đội Liên_Xô_Nhìn chung diễn_tiến của các đợt tấn_công này trong ngày 3 tháng 7 được phía Đức thừa_nhận là chậm_chạp và mang tính cục_bộ Mãi đến ngày 5 tháng 7 mũi tiến_công phía Nam và phía Bắc của quân Đức mới có_thể gặp nhau tại làng Pushkarn cắt đứt tuyến đường_bộ Bely_Olenino và bao_vây quân_đội Liên_Xô trong cái chảo sau lưng Rzhev_Lực_lượng Liên_Xô bị vây bao_gồm Tập_đoàn_quân số 39 quân_đoàn kỵ_binh số 11 các sư_đoàn bộ_binh cận_vệ số 17 sư_đoàn bộ_binh số 135 và lữ_đoàn xe_tăng số 21 của Tập_đoàn_quân số 41 sư_đoàn bộ_binh số 355 và một_số đơn_vị của các sư_đoàn bộ_binh số 380 185 thuộc Tập_đoàn_quân số 22 Quân Đức hiểu rõ lực_lượng Liên_Xô chiến_đấu trong vòng_vây có_thể tiếp_tục tổ_chức kháng_cự và nhận được tiếp_tế thông_qua các cầu_hàng không như trong chiến_dịch phản_công Rzhev_Vyazma đầu năm 1942 vì_vậy người Đức quyết_định không kéo_dài cuộc bao_vây mà giải_quyết nhanh số quân_bị vây bằng các đòn tấn_công mạnh Ngày 4 tháng 7 ngay khi vòng_vây chưa khép lại quân Đức tiếp_tục thực_hiện giai_đoạn 2 của chiến_dịch Seydlitz thanh_toán số quân_bị vây Ở phía Đông của Kholm_Zhirkovsky một mũi tấn_công của quân Đức bao_gồm 1 sư_đoàn thiết_giáp và 2 sư_đoàn bộ_binh đã tổ_chức đánh mạnh và chọc sâu về phía Tây_Làng_Razboynya nơi đặt trụ_sở của tổng_hành_dinh Tập_đoàn_quân số 39 bị đánh chiếm Ngày 5 tháng 7 sư_đoàn thiết_giáp số 2 Đức đánh chiếm ngôi làng phía Nam_Pushkarn_Các nỗ_lực tấn_công tại phía Bắc_Bely và tại phía Tây_Starukh nhằm khôi_phục lại hành_lang Nelidovo đều không thành_công Quân_đội Liên_Xô phá_vây Lúc này hiểu rõ việc cố bám giữ lấy chỗ lồi Kholm_Zhirkovsky là vô_ích ngày 5 tháng 7 tư_lệnh của Phương_diện_quân Kalinin I_S_Koniev đã hạ_lệnh cho số quân_bị vây phải ngay_lập_tức tổ_chức phá_vây Chiều cùng ngày tập_đoàn_quân số 39 bắt_đầu di_chuyển và trước_hết hành_quân đến sông Bela và sau đó là sông Obsha_Sáng ngày 6 tháng 7 Tập_đoàn_quân số 39 và quân_đoàn kỵ_binh số 11 gặp nhau Do thiều hụt nhiên_liệu và đường_sá khó_khăn phần_lớn xe thiết_giáp và vũ_khí nặng đều bị bỏ lại hay bị phá_huỷ Ngày 7 tháng 7 chủ_lực của số quân_bị vây tiến về làng Yehor ye Trong khi đó quân Đức tiếp_tục đánh mạnh và đã cắt khối quân_bị vây thành hai cái chảo ở phía Bắc và phía Nam_Tuy nhiên trái_ngược hoàn_toàn với hình_ảnh mỏng_manh trong năm 1941 lần này các lực_lượng Liên_Xô bị vây đã thể_hiện sự vững_chãi và khả_năng kiểm_soát tình_hình đáng kinh_ngạc trong những tình_huống nguy_hiểm Đến ngày 9 tháng 7 phần_lớn quân_số bị vây của tập_đoàn_quân số 41 bao_gồm một_số sư_đoàn bị thiệt_hại nặng và 2 lữ_đoàn thiết_giáp lực_lượng gần nhất với chủ_lực chính của quân_đội Liên_Xô đã phá_vây thành_công mặc_dù phải bỏ lại hết xe_tăng và vũ_khí nặng Tại phía Bắc một_số đơn_vị của 5 sư_đoàn Liên_Xô cũng phá_vây thành_công Nhằm ngăn chận các hoạt_động phá_vây của quân_đội Liên_Xô quân Đức đã tung các lực_lượng dự_bị cuối_cùng vào mặt_trận để thít chặt vòng_vây Tuy_nhiên vào ngày 11 tháng 7 một nhóm hơn 1 000 binh_sĩ Liên_Xô dưới sự chỉ_huy của tư_lệnh sư_đoàn bộ_binh số 381 vẫn chạy thoát khỏi vòng_vây Ngày 13 tháng 7 một nhóm 300 binh_sĩ dưới sự chỉ_huy của một trung_đoàn trưởng kỵ_binh đã phá_vây chạy thoát Do không chia nhỏ lực_lượng để thoát vây quân_đội Liên_Xô cũng chịu thiệt_hại đáng_kể Cuộc phá_vây của khối quân phía Nam gặp nhiều khó_khăn hơn Trong các ngày 8 9 tháng 7 Tập_đoàn quânn số 39 và quân_đoàn kỵ_binh số 11 đã mở nhiều đợt tấn_công nhằm đánh chiếm bàn_đạp vượt sông Obsha để tìm đường thoát vây qua làng Nesterov Trước tình_hình đó quân Đức tung thêm các lực_lượng dự_bị xuống phía Nam nhằm thít chặt thêm vòng_vây Ngày 10 tháng 7 quân Đức đánh chiếm khu_vực giữa sông Bela và sông Obsha buộc quân_đội Liên_Xô rút_lui khỏi khu rừng Trong tình_trạng thiếu_thốn lương_thực thuốc_men đạn_dược mất hoàn_toàn liên_lạc bằng điện_đài với chủ_lực Phương_diện_quân Kalinin sức kháng_cự của số quân Liên_Xô bị vây yếu dần Ngày 11 tháng 7 quân_đội Liên_Xô mở một đợt tấn_công phá_vây cuối_cùng nhưng thất_bại Đến lúc này phía Đức bắt_đầu tảo_thanh số quân Liên_Xô trong vòng_vây Ngày 12 tháng 7 tư_lệnh Tập_đoàn_quân số 9 của Đức tuyên_bố đã chiến_dịch Seydlitz đã hoàn_thành Theo báo_cáo ngày 13 tháng 7 năm 19423 người Đức tự nhận là họ đã bắt sống được 30 000 tù_binh 218 xe_tăng 591 đại_bác 1 301 súng_máy và súng_cối Đối_với phía Đức ngày 13 tháng 7 là ngày kết_thúc của chiến_dịch Seydlitz tuy_nhiên ngay sau đó Cục Thông_tin Tình_báo Xô_Viết đã bác_bỏ tin này và cho rằng đó là sự tuyên_truyền lừa_bịp của Hítle_Thật vậy trên thực_tế lực_lượng Liên_Xô bị vây vẫn tiếp_tục chống_cự có tổ_chức và vẫn tiếp_tục thoát vây Ngày 17 tháng 7 ở phía Bắc của vòng_vây có 1 500 binh_sĩ vẫn tiếp_tục chống_cự có tổ_chức dưới sự chỉ_huy của tư_lệnh sư_đoàn kỵ_binh số 17 thiếu_tướng P S Ivanov_Ở phía Nam thì có 8 000 binh_sĩ và bộ_chỉ_huy của Tập_đoàn_quân số 39 trú đóng Đêm 19 tháng 7 trung_tướng tư_lệnh Tập_đoàn_quân I I Maslennikov lúc này đang bị_thương đã được sơ_tán bằng một chiếc máy_bay vận_tải U 2 Thay_thế Maslennikov chỉ_huy việc phá_vây là trung_tướng I A Bogdanov_Theo kế_hoạch cuộc phá_vây sẽ được thực_hiện dưới sự trợ_giúp của các đơn_vị bên ngoài của sư_đoàn bộ_binh số 185 của Tập_đoàn_quân số 22 Cuộc phá_vây được thực_hiện vào đêm 21 tháng 7 và đó là một trận đánh đẫm máu Trong số 7 362 binh_sĩ phá_vây có 460 người chết và 172 bị bắt Trong số những người tử_thương có P S Ivanov và A D Berezin phó tư_lệnh Tập_đoàn_quân số 22 Chỉ_huy I A Bogdanov cũng bị_thương nặng do đạn đại_bác được di_tản bằng máy_bay và qua_đời tại bệnh_viện vào ngày 24 tháng 7 năm 1942 Tuy_nhiên các đoàn quân phá_vây của các sư_đoàn bộ_binh số 27 158 178 252 256 373 381 đều giữ lại được quân_kỳ và các tài_liệu chiến_đấu quan_trọng Chiến_sự chấm_dứt hoàn_toàn vào ngày 23 tháng 7 Tổng_cộng có 20 000 binh_sĩ Liên_Xô thoát vây Trên cơ_sở các lực_lượng thoát vây ngày 8 tháng 8 năm 1942 Bộ_Tổng_tư_lệnh tối_cao Liên_Xô đã phục_hồi Tập_đoàn_quân số 39 Quân_đoàn kỵ_binh số 11 bị giải_thể Kết_quả Việc không chống_giữ được khu_vực Kholm_Zhirkovsky là một thất_bại của quân_đội Liên_Xô_Để mất khu_vực này quân_đội Liên_Xô đã vuột khỏi tay một bàn_đạp quan_trọng nằm ở hậu_cứ của Cụm Tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức Đồng_thời tổn_thất của quân_đội Liên_Xô cũng đáng_kể và họ phải sử_dụng lực_lượng dự_bị để khôi_phục lại một_số đơn_vị quân_bị tiêu_diệt Về phía Đức họ đã thu ngắn mặt_trận giải_phóng bớt một_số đơn_vị quân dùng cho khu_vực này và tái_kiểm soát lại tuyến đường Smolensk_Olenino một tuyến đường tiếp_vận quan_trọng đối vối Tập_đoàn_quân số 9 Tuy_nhiên chiến_dịch Seydlitz quân_đội Đức Quốc xã cũng chỉ thành_công có một_nửa khi đã để một phần không nhỏ binh_lực Liên_Xô phá_vây chạy thoát đồng_thời quân Đức cũng chịu thiệt_hại đáng_kể trong trận đánh này Thương_vong Quân_đội Đức Quốc xã Hiện_nay chưa có thống_kê rõ_ràng về thương_vong của quân_đội Đức ngay cả trong các tác_phẩm của các sử_gia Đức Tuy_nhiên theo G A Gerasimov căn_cứ trên các hồi_ký và nhật_ký của quân_đội Đức phía Đức cũng chịu thiệt_hại nặng_nề nhất là trong thời_gian đầu chiến_dịch Trên thực_tế sau các trận chiến vào nửa đầu năm 1942 Cụm Tập_đoàn_quân Trung_tâm đã bị tiêu_hao nặng đến mức nó không_thể tham_gia cuộc tấn_công mùa hè 1942 được nữa Các lực_lượng dự_bị của Tập_đoàn_quân số 9 tiếp_tục bị găm chặt ở chỗ lồi Rzhev cho đến tận đầu năm 1943 Liên_kết ngoài BULLET Bản_đồ chiến_dịch Chiến_dịch Seydlitz trong sách_giáo_khoa quân_sự phổ_thông Đức
Chiến_dịch Seydlitz