Hương phi Hương phi tiếng Trung_Quốc 香妃 bính âm Xiāngfēi tiếng Uyghur_ئىپارخان_Iparxan_Ипархан là một nhân_vật trong truyền_thuyết Trung_Quốc là phi_tần của Thanh_Cao Tông_Càn_Long_Đế vào thế_kỉ XVIII Mặc_dù câu_chuyện về Hương phi được tin là thần_thoại nhưng nó có_thể được xây_dựng dựa trên Dung phi Hoà_Trác thị một phi_tần có thật của Càn_Long_Đế đến từ miền viễn Tây_Trung_Quốc_Tuy nhiên một_số thuyết khẳng_định Dung phi và Hương phi là hai người phụ_nữ khác nhau Có rất nhiều phiên_bản khác nhau giữa truyền_thuyết của người Hán và người Duy_Ngô_Nhĩ_Truyền thuyết Dị_bản của người Hán_Theo truyền_thuyết của người Hán_Hương phi là một Vương_phi theo Hồi_giáo Hầu_như đại_đa_số truyền_thuyết đều không đề_cập chồng nàng nhưng nếu có đề_cập thì đều là Hoắc_Tập_Chiêm_霍集占 thủ_lĩnh của Tiểu_Hoà_Trác cứ địa tại thành_phố ốc_đảo Kashgar_Đáng chú_ý hơn vẻ đẹp tuyệt_thế của nàng là một thứ hương thơm tự_nhiên toả ra từ khắp cơ_thể quyến_rũ người khác Khi đánh_bại Hoắc_Tập_Chiêm_Đại tướng_quân Triệu_Huệ đã bắt Hương phi dâng lên cho Càn_Long_Đế và Hoàng_đế đã sắc_phong nàng trở_thành phi_tần trong hậu_cung Nàng tiến cung như một lễ_vật dành Càn_Long_Đế và được hộ_tống cẩn_thận trên suốt quãng đường đến Bắc_Kinh tắm_rửa hằng ngày trên đường đi bằng sữa lạc_đà để không làm mất đi thứ hương thơm bí_ẩn của nàng Nàng như_vậy được tôn_kính với biệt_danh Hương phi Khi đến Tử_Cấm_Thành ở Bắc_Kinh_Hương phi được xem như phi_tần đẹp nhất trong số các phi_tần vốn đã như hoa như ngọc nên được Hoàng_đế sủng_ái ban cho một cung_điện sang_trọng và một ngự hoa_viên ở khu Tây_Nam trong cung Theo một_ít dị_bản khác Càn_Long_Đế còn vì nàng mà kiến_tạo nên một toà nhà tên gọi là Bảo_Nguyệt lâu 宝月楼 nay là ở Tân_Hoa môn lâu Trung_Nam_Hải_Tây Trường An phố Dẫu cho bao ân sủng mà Hoàng_đế dành cho mình Hương phi nhất_quyết kháng_cự lại Hoàng_đế thậm_chí còn doạ tự_tử hoặc trực_tiếp giết Hoàng_đế nếu chạm vào mình Để chiêu_dụ người đẹp Càn_Long_Đế sai người xây một khu chợ và khu_phố theo kiểu Hồi_giáo nhằm xoa_dịu Hương phi cũng mong nàng có_thể hồi_tâm chuyển ý Mẹ của Càn_Long_Đế_Sùng Khánh_Hoàng thái_hậu qua nhiều dị_bản câu_chuyện đều nghe đến và khuyên Hoàng_đế nếu không thu_phục được thì thả về hoặc là giết đi Nhưng Càn_Long_Đế đều không đồng_ý Và cũng qua nhiều phiên_bản phải sau khi nhân_dịp Càn_Long_Đế vì lễ tế mà tiến_hành Trai_giới tức_là đến_nơi riêng khoá cửa tịnh tâm Sùng_Khánh_Hoàng thái_hậu nhân đó mới đem Hương phi ra tra_vấn Ở những phiên_bản này cụ_thể là Thanh bại loại sao Hoàng_thái_hậu đều đã hỏi nàng đại_loại Ngươi không chịu khuất chí rốt_cục muốn tính_toán điều gì nàng trả_lời Chỉ chết mà thôi Thái_hậu bèn ban cho Hương phi chết sai thái_giám treo_cổ trong cung Với nhiều truyền_thuyết nói sở_dĩ Hoàng_thái_hậu can_thiệp không_chỉ làm toại_nguyện ý_chí kiên_định của Hương phi mà_còn bảo_toàn Càn_Long_Đế không bị Hương phi mê_hoặc Sau khi Hương phi chết Càn_Long_Đế dùng lễ Phi an_táng Dị_bản người Duy_Ngô_Nhĩ_Câu chuyện phiên_bản của người Duy_Ngô_Nhĩ có ảnh_hưởng khá lớn đến truyền_thuyết Hương phi của người Hán_Hương phi vốn là hậu_duệ của người cầm_quyền Diệp_Nhĩ_Khương_Hãn quốc có tên thật là Y Mạt_Nhĩ_Hãn_伊帕尔罕 Theo một đại_bộ_phận truyền_thuyết Iparhan là vào lúc Càn_Long_Đế can_thiệp vào nội_bộ của tộc Duy_Ngô_Nhĩ đã giúp Duy_Ngô_Nhĩ có được hoà_bình nên Thủ_lĩnh của họ đã dâng Iparhan lên Hoàng_đế khi đó nàng 22 tuổi Sở_dĩ người Duy_Ngô_Nhĩ gọi nàng là Iparhan bởi_vì trên người nàng toả ra hương thơm kì_lạ nguyên_do vì từ nhỏ đã rất thích ăn cây táo do_vậy thân_thể ám đậm mùi hương Khi trên đường đến Bắc_Kinh_Iparhan ra 3 điều_kiện Thứ nhất phải xây kiến_trúc phong_cách Hồi_giáo cho nàng cư_trú Thứ hai nàng muốn đem anh_trai Đồ_Địch_Công_图迪公 Turdi gong cùng nhau trú ở Bắc_Kinh_Thứ ba sau khi chết thì yêu_cầu đưa về quê_hương mai_táng Càn_Long_Đế chấp_nhận hết_thảy đưa về Bắc_Kinh_Nhưng nàng ở Bắc_Kinh ngày_đêm tưởng_niệm quê nhà rầu_rĩ không vui Khoảng 7 năm sau Turdi gong chết Iparhan cũng vì_thế mất theo Thi_thể của bà được chị dâu người Hán là Tô_Đại_Hương_苏黛香 Dilšad hộ_tống về quê nhà Có một câu_chuyện trong Tarikh i Hämidiy_伊米德史 được cho là liên_quan đến truyền_thuyết Iparhan nhưng_mà tương_đối khác Trong Tarikh i Hämidiy có một cô gái 16 tuổi bị quan_viên nịnh_nọt Hoàng_đế Trung_Quốc mà bắt_cóc đem dâng lên Khi đêm đến cô bật khóc vì nhớ quê_hương và cây táo xứ_sở của mình Hoàng_đế hỏi chuyện thì tò_mò thứ cây ấy nên mới cho người đem về trồng Một_số câu_chuyện còn miêu_tả Iparhan như một nhân_vật chống lại triều_đình Mãn_Thanh trong thời_kì người_dân vùng Uqturpan nổi_loạn Có ý_kiến cho rằng ngoài việc bảo_vệ sự trong_trắng của mình Iparhan còn lên kế_hoạch giết Càn_Long_Đế để trả_thù việc nhà Thanh đã chiếm_giữ quê_hương Tân_Cương của mình Lăng_mộ Apak_Khojar nằm ở ngoại_ô Kashgar được xây_dựng vào năm 1640 và bao_gồm một khu phức_hợp lớn với thánh_đường và trường_học Hồi_giáo khu nhà mộ của năm thế_hệ gia_đình Apak_Khoja_Trong đó theo truyền_thuyết về Hương nương_nương miếu 香娘娘庙 là bao_gồm có cả thi_thể của Iparhan_Các ghi_chép cụ_thể Từ sách Travels of the Russian_Mission_Through_Mongolia to China and Residence in Peking in the Years 1820 1821 xuất_bản tại London năm 1827 Đây được xem là tài_liệu văn_bản xưa nhất từng đề_cập về Hương phi Năm Quang_Tự nguyên_niên 1875 phát_hành Tây_Cương tạp thuật thi 西疆杂述诗 là văn_bản đầu_tiên xuất_hiện cái danh_xưng Hương nhưng lại không trực_tiếp ám_chỉ vị công_chúa người Hồi là Hương phi Năm Quang_Tự thứ 16 1890 Tương_Khỉ lâu văn_tập 湘绮楼文集 có ghi lại Năm Dân_Quốc thứ 2 1913 ấn_hành Mãn_Thanh ngoại sử 满清外史_Năm_Dân_Quốc thứ 5 1916 sách Thanh bại loại sao 清稗类钞 xuất_bản và câu_chuyện được ghi_chép trong đây trở_thành một trong những phiên_bản hay được nhắc đến nhất Xem thêm BULLET Thanh sử cảo BULLET Càn_Long_BULLET_Quý tộc Nhà Thanh_BULLET_Thứ bậc hậu phi Nhà Thanh_Tham khảo BULLET Fuller_Graham_E and Jonathan_N_Lipman_Islam in Xinjiang in Xinjiang_China s Muslim_Borderland_Armonk_N Y M E Sharpe_Inc c2004 ISBN 0 7656 1318 2 BULLET Millward_James_A_A Uyghur_Muslim in Qianlong s Court_The_Meaning of the Fragant_Concubine_The_Journal of Asian_Studies 53 no 2 1994 427 58 BULLET Tyler_Christian_Wild_West China_The_Taming of Xinjiang_Luân_Đôn_John Murray c2003 ISBN 0 8135 3533 6 Liên_kết ngoài BULLET The_Queen_Xiang_Fei of Kashgar
Hương phi