Trận phòng_ngự Liepāja_Trận phòng_ngự Liepaja là một trong những xung_đột quân_sự đầu_tiên giữa quân_đội Đức Quốc xã và quân_đội Liên_Xô mở_màn cuộc Chiến_tranh Xô_Đức_Cuộc chiến diễn ra từ ngày 22 đến ngày 29 tháng 6 năm 1941 tại thành_phố cảng Liepāja thuộc Cộng_hoà_xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Latvia Quân_đội Đức Quốc xã tham_chiến gồm Sư_đoàn bộ_binh 291 được tăng_cường một_số trung_đoàn hoả_lực và 2 tiểu_đoàn thuỷ_quân_lục_chiến đã tấn_công và bao_vây Liepaja Sau một tuần giao_chiến Sư_đoàn bộ_binh 67 Liên_Xô trung_đoàn hải_quân_đánh_bộ các khẩu_đội pháo đều bị thiệt_hại nặng và buộc phải rút_lui khỏi thành_phố Sau khi chiếm Liepaja_Quân đoàn bộ_binh 26 Đức lập_tức triển_khai lực_lượng vào sau trong nội_địa Latvia đánh chiếm quân_cảng Ventspils làm chủ hoàn_toàn bán_đảo Kurlandia và tấn_công sâu đến tuyến sông Tây_Dvina uy_hiếp thành_phố cảng và căn_cứ hải_quân Riga_Bối cảnh và binh_lực Bối_cảnh Liepāja là thành_phố lớn thứ ba của Latvia được xây_dựng từ năm 1253 nằm ở bờ biển Baltic phía Tây_Nam bán_đảo Kurladia_Do tác_động của các dòng biển ấm Liepāja là một trong số_ít các cảng biển vùng Baltic thuộc Liên_Xô không bị đóng_băng vào mùa đông Trước chiến_tranh thành_phố rộng 60 37 km² này có khoảng 50 000 dân chủ_yếu là người Latvia và người Krievi_Tháng 6 năm 1940 Latvia sáp_nhập vào Liên_Xô_Một phần Hạm_đội Batic của Hải_quân Liên_Xô đã đến đóng tại cảng Liepaja_Libava và đặt tại đây một căn_cứ hải_quân tiền tiêu trên vùng bờ biển Baltic_Binh_lực Đơn_vị chủ_lực_quân_đội Đức Quốc xã tấn_công trên hướng Klaipeda_Liepaja là Sư_đoàn bộ_binh 291 thuộc Quân_đoàn bộ_binh 26 do thiếu_tướng Kurt_Herzog chỉ_huy được tăng_cường 2 tiểu_đoàn thuỷ_quân_lục_chiến 1 tiểu_đoàn đổ_bộ đường không các đơn_vị pháo_binh và 1 đoàn tàu_hoả bọc thép Hỗ_trợ cho sư_đoàn này trong quá_trình diễn ra chiến_dịch còn có một Trung_đoàn cơ_giới 36 độc_lập được điều_động từ Quân_đoàn cơ_giới 41 Hải_quân Đức Quốc xã tham_gia chiến_dịch gồm 2 khu_trục_hạm 6 tàu tuần_duyên và 2 tàu_ngầm Một phần Sư_đoàn quân không_quân 8 của Tập_đoàn_quân không_quân 1 Đức được Quân_đoàn 26 sử_dụng trong đó có ba biên_đội máy_bay ném bom Ju 88 gồm 9 chiếc Quân_đội Liên_Xô bảo_vệ Liapaja gồm Sư_đoàn bộ_binh 67 do thiếu_tướng N A Dedayev chỉ_huy gồm các trung_đoàn bộ_binh 56 114 và 281 các trung_đoàn pháo_binh 242 của Sư_đoàn pháo_binh 94 quân_số hơn 7 000 người Cụm quân của hạm_đội Baltic đóng tại cảng Libava do Hạm trưởng bậc 1 M S Klevensky chỉ_huy gồm khoảng 4 000 quân Tại sân_bay Liepaja có Trung_đoàn không_quân 148 thuộc Quân_khu đặc_biệt Pribaltic_Đại đội 43 thuộc lực_lượng không_quân của Hạm_đội Baltic gồm 13 thuỷ_phi_cơ MBR 2 Hạm_đội Baltic_Liên_Xô bố_trí tại căn_cứ Liapaja được trang_bị Khu_trục_hạm Lenin 5 tàu phóng ngư_lôi 4 tàu pháo 4 tàu và 9 xuồng máy tuần_duyên các khẩu_đội pháo bờ biển 23 và 27 có 8 pháo 130 mm khẩu_đội pháo đặc_biệt 18 gồm 4 khẩu pháo 180 mm chạy trên đường_ray các tiểu_đoàn phòng_không 43 và 84 Trong thời_điểm xảy ra chiến_sự tại Liapeja còn có Tiểu_đoàn 32 thuộc Trường Hải_quân Riga đang thực_tập tại quân_cảng Libava_Diễn biến Sáng 22 tháng 6 năm 1941 các cuộc không_kích mạnh_mẽ của quân_đội Đức Quốc xã đã dọn đường cho các trận tấn_công trên bộ và trên biển Ngay trong loạt bom đầu_tiên được ném xuống sân_bay Liepaja lúc 3 giờ 55 phút không_quân Đức đã loại khỏi vòng chiến_đấu các thuỷ_phi_cơ của Phi_đội 43 và phá_huỷ 8 máy_bay chiến_đấu của Trung_đoàn không_quân 148 Liên_Xô Không quân Liên_Xô chỉ hạ được 3 máy_bay Đức và phải đổi bằng 7 chiếc bị bắn rơi trong không_chiến 4 giờ sáng sau khi dập tắt các hoả_điểm của Chi_đội biên_phòng Palanga_Liên_Xô các sư_đoàn bộ_binh 61 và 270 Đức có xe_bọc_thép yểm_hộ đã đánh_bật Sư_đoàn bộ_binh 10 Liên_Xô khỏi khu_vực vành_đai biên_giới phía Đông_Klaipeda và hình_thành vòng_vây xung_quanh sư_đoàn này tại khu_vực giữa Kretin và Palanga_Thiếu tướng Ivan_Ivanovich_Fadeev chỉ_huy sư_đoàn này buộc phải đưa sư_đoàn rút_lui về Jelgava_Tuyến phòng_thủ của Liên_Xô ở phía Nam_Liepaja bị vỡ một mảnh lớn Tướng N A Dedayev định điều Trung_đoàn bộ_binh 114 đang phòng_thủ cảng Ventspils và Trung_đoàn bộ_binh 281 đang đóng tại Liepaja tiến xuống phía Nam để chặn đánh quân Đức nhưng lúc 6 giờ cùng ngày quân Đức đã chiếm thị_trấn biên_giới Palanga và bắt_đầu tấn_công lên phía Bắc_Tướng_Kurt_Herzog đưa cả hai trung_đoàn bộ_binh 504 và 505 lên tàu bọc thép di_chuyển đến phía Nam_Liepaja_Số quân còn lại và hai tiểu_đoàn lính_thuỷ_đánh_bộ Đức được chở đến Liepaja bằng tàu_biển Từ ngoài khơi Liepaya các chiến_hạm Đức bắt_đầu nã pháo vào thành_phố 9 giờ sáng 22 tháng 6 toàn_bộ Hạm_đội Baltic_Liên_Xô nhận được lệnh thiết_lập các hàng_rào mìn để bảo_vệ các căn_cứ hải_quân từ phía biển Các tàu_ngầm bắt_đầu xuất_phát săn_tìm chiến_hạm Đức và tham_gia vào việc rải thuỷ_lôi Tướng N A Dedayev huỷ_bỏ ý_định chặn đánh quân Đức từ xa Ông ra_lệnh đặt thành_phố vào tình_trạng quân_quản thiết_lập ba khu phòng_thủ trên bộ tại phía Bắc phía Đông phía Nam_Liepaja và thành_lập lực_lượng dân_quân bảo_vệ thành_phố gồm 3 tiểu_đoàn với hơn 1 500 người được huy_động từ Nhà_máy đóng_tàu Tosmare_Nhà máy luyện_kim Sarkanais_Metalurgs nhà_máy than_cốc Liepaja_Nhà máy đường Xưởng gỗ và các cơ_quan chính_quyền thành_phố Thường_dân và những người không có nhiệm_vụ được di_tản về Riga bằng đường_sắt đường_bộ và tàu phà ven biển Ngày 23 tháng 6 tướng Kurt_Herzog mở cuộc tấn_công đầu_tiên dọc theo bờ biển vào thành_phố từ phía Nam trên tuyến sông Barta nhưng không thành_công Hoả_lực pháo_binh của Tiểu_đoàn pháo bờ biển 27 đã chặn_đứng Trung_đoàn 506 Đức trên tuyến sông này Chiều 23 tháng 6 các trung_đoàn bộ_binh 504 505 Đức đánh_vòng sang các thị_trấn Priekule và Grobiņa để chiếm các bàn_đạp tấn_công thành_phố từ phía Đông_Chiều 23 tháng 6 Đô_đốc Vladimir_Filipovich_Tributz tư_lệnh Hạm_đội Baltic ra_lệnh di_chuyển tất_cả các tàu pháo tàu phóng lôi tàu_ngầm ra khỏi cảng Liepaja hình_thành một tuyến bảo_vệ ngoài khơi cách bờ biển khoảng 10 km Trong hành_lang đó các tàu vận_tải di_chuyển về cảng Ventspils và về Riga_Trong quá_trình di_chuyển 8 tàu vận_tải và 1 tàu chở dầu đã bị không_quân Đức đánh đắm Các tàu_ngầm M 78 của Hạm_đội Baltic đã làm nổ tung 2 pháo_hạm của quân Đức Sáng 24 tháng 6 quân Đức mở một cuộc oanh_tạc lớn vào quân_cảng và cảng hàng_hải Liepaja_Cả thành_phố rung_chuyển vì các vụ nổ lớn Tàu_khu_trục Lenin đang được các tàu kéo di_chuyển ra khỏi đã bị trúng bom và hỏng nặng Hạm trưởng bậc 1 M S Klevensky chỉ_huy căn_cứ hải_quân Libava buộc phải cho nổ tung con tàu này Cuối ngày các trung_đoàn bộ_binh 56 và 281 Liên_Xô với sự yểm_hộ của Trung_đoàn pháo_binh 242 Liên_Xô đã mở cuộc phản_kích tại phía Đông thành_phố quân Đức bị đẩy_lùi về khu rừng Ilgskom_Một cuộc phản_kích khác cũng được Trung_đoàn bộ_binh 114 Liên_Xô và Tiểu_đoàn hải_quân_đánh_bộ 32 thuộc Hạm_đội Baltic tiến_hành tại khu_vực Grobiņa phía Bắc thành_phố nhưng không thành_công Quân Đức có đoàn tàu bọc thép và máy_bay yểm_hộ đã đẩy_lùi Trung_đoàn 114 về vị_trí xuất_phát Tình_hình phòng_thủ Liepaja của quân_đội Liên_Xô xấu đi do các tiểu_đoàn thuỷ_quân_lục_chiến Đức đã đánh_vòng lên bờ biển phía Bắc thành_phố đe_doạ bao_vây Liepaja từ ba phía Trong các ngày 25 và 26 tháng 6 Liepaja tiếp_tục hứng_chịu các đợt không_kích nặng_nề của không_quân Đức một_số đường_phố như Aldar_Graud_Vitol_Brivzemnieka Helnaz đã trỏ thành những đống đổ_nát Sư_đoàn bộ_binh 291 Đức vừa gia_tăng sức_ép lên các tuyến phòng_thủ trên cả ba hướng Bắc_Đông và Nam vừa uy_hiếp cảng Ventspils lúc này chỉ có những đội trắc vệ mỏng yếu của hải_quân_đánh_bộ bảo_vệ Mặc_dù Hạm dội Baltic đã sử_dụng tối_đa lực_lượng tàu_ngầm và tàu vận_tải tiếp_tế cho Sư_đoàn bộ_binh 67 Liên_Xô và các đơn_vị bảo_vệ thành_phố nhưng tình_hình ngày_một xấu đi nghiêm_trọng Ngày 26 tháng 6 Sư_đoàn cơ_giới 36 được điều_động từ thê_đội 2 của Tập_đoàn_quân 18 bắt_đầu tấn_công từ Mazeikiai vào tuyến phòng_thủ phía Đông thành_phố đánh chiếm thị_trấn Priekule một vị_trí then_chốt trong tuyến phòng_thủ phía Đông_Liepaja của quân_đội Liên_Xô_Phía sau Priekule_Sư đoàn 67 chỉ còn tiểu_đoàn học_viên Trường Bộ_binh Riga đang thực_tập tại Liepaja hầu_như chỉ có vũ_khí bộ_binh cá_nhân là lực_lượng dự_bị cuối_cùng Việc quân Đức đột_nhập vào thành_phố chỉ còn là vấn_đề thời_gian Hồi 6 giờ ngày 27 tháng 6 đại_tá V M Bobovich tham_mưu_trưởng Sư_đoàn 67 nắm quyền chỉ_huy sư_đoàn thay thiếu_tướng N V Dedayev tử_trận ngày 25 tháng 6 đã ra_lệnh triệt_thoái khỏi Liepaja_Cánh quân trên bộ gồm Trung_đoàn bộ_binh 114 4 tiểu_đoàn bộ_binh còn lại của các trung_đoàn 56 281 và các đơn_vị khác đột_kích lên phía Bắc dọc theo bờ biển hường về căn_cứ hải_quân Ventspils_Hơn 2 000 người bị_thương trong bệnh_viện Liepaja được đưa lên tàu cứu_thương Vieniba có treo cờ chữ_thập_đỏ sơ_tán về Riga bằng đường_biển Các khẩu_đội pháo bờ biển đã bắn đi 10 viên đạn cuối_cùng mở_màn cho cuộc rút quân trước khi đặt chất_nổ phá_huỷ các khẩu pháo Một_số nhóm dân_quân Komsomol ở lại thành_phố để cản hậu_quân Đức Cuộc rút quân diễn ra không thành_công Phần_lớn đội_hình trên bộ liên_tục bị quân Đức tập_kích vào bên sườn và trên không và bị tổn_thất lớn Các đại_tá M Buka_Ya_Zars_V M Bobovich chỉ_huy Sư_đoàn 67 đại_tá A A Tomilov trưởng phòng đào_tạo Trường bộ_binh Riga đều tử_trận Trung_đoàn 114 và tàn_quân của các trung_đoàn còn lại của Sư_đoàn 67 không đủ sức để giữ Ventspils mà_còn phải rút_lui sâu hơn_nữa về hướng Riga và liên_lạc được với chủ_lực Tập_đoàn_quân 8 tại Tukums_Tàu bệnh_viện Vieniba cũng không đi thoát Nó bị không_quân Đức đánh chìm vào sáng 27 tháng 6 khi vừa rời khỏi cảng Liepaja_Chỉ có 15 người trên tàu thoát chết Trong các ngày 28 và 29 tháng 6 các nhóm Komsomol ở lại Liepaja vẫn tiếp_tục chiến_đấu trên các con phố Tuy_nhiên với binh_lực áp_đảo Sư_đoàn 291 Đức đã hoàn_thành thành_phố việc đánh chiếm thành_phố vào cuối buổi chiều ngày 29 tháng 6 Chỉ_huy các nhóm Komsomol gồm chính_trị_viên A Dundurs và đại_uý B A Solovyov bị quân Đức xử bắn ngay sau khi bắt được cùng nhiều binh_sĩ Liên_Xô khác Thành_phố Liepaja bị tàn_phá nặng_nề 170 ngôi nhà bị phá_huỷ hoàn_toàn 450 ngôi nhà khác bị hư_hại Quân Đức chiếm được quân_cảng Libava nhưng nó gần như rỗng không Các tàu_ngầm và tàu nổi đã được sơ_tán về Riga và Tallin không kể những chiếc bị đánh chìm Kết_quả Theo phía Liên_Xô họ đã gây thương_vong cho khoảng 10 000 quân Đức và bắn rơi 5 máy_bay Đức Trong các trận đánh trên biển các tàu_ngầm và tàu nổi Liên_Xô đã đánh đắm hai tàu nổi Đức gồm tàu quét mìn M 3134 và tàu_săn_ngầm UJ 113 Thiệt_hại của quân_đội và Hải_quân Liên_Xô khá lớn sau một tuần giao_chiến có khoảng 7 000 quân_bị tiêu_diệt hoặc bị bắt Tàu bệnh_viện Vieniba bị không_quân Đức đánh chìm gây tử_vong cho hơn 2 000 người Tàu_khu_trục Lenin bị đánh đắm Các khẩu pháo bờ biển 130 mm và 180 mm đều bị đặt mìn phá hỏng Nhiều kho_tàng tại Liepaja đã rơi vào tay quân Đức Thành_phố bị phá_huỷ nặng_nề 117 ngôi nhà bị phá_huỷ hoàn_toàn 450 ngôi nhà khác bị hư_hỏng Tuy_nhiên điều quan_trọng nhất là quân_đội Đức Quốc xã đã chiếm được một quân_cảng lớn của Liên_Xô để từ đó triển_khai nhiều tàu_chiến tấn_công vào Vịnh Riga_Vịnh_Phần_Lan yểm_hộ cho các cuộc tấn_công trên bộ dọc theo bờ biển Baltic và làm_bàn đạp tấn_công qua cao_nguyên Kurzeme sang Riga_Đối với quân_đội Liên_Xô cuộc phòng_thủ kéo_dài 1 tuần tại Liepaja đã làm chậm tốc_độ tấn_công của Quân_đoàn bộ_binh 26 Đức tạo điều_kiện cho Bộ_Tư_lệnh Phương_diện_quân Tây bắc có thời_gian để củng_cố các vị_trí phòng_thủ trên hữu_ngạn sông Tây_Dvina trên tuyến Riga_Daugavpils_Tuy nhiên do sự yếu_kém trong chỉ_huy dẫn đến cuộc vỡ trận của Quân_đoàn cơ_giới 12 tại Jekabpils và Livani làm cho cuộc phòng_thủ trên tuyến sông Tây_Dvina của các quân_đoàn bộ_binh 10 và 11 Liên_Xô không_thể thực_hiện được Liên_kết ngoài BULLET Bản_đồ bố_trí binh_lực hai bên ngày 21 tháng 6 năm 1941 tại khu_vực mặt_trận vùng Baltic_BULLET_Bản đồ chi_tiết các đợt tấn_công của Quân_đội Đức Quốc xã trên địa_bàn Quân_khu đặc_biệt Pribaltic
Trận phòng_ngự Liepāja