Sử_Triều_Nghĩa_Sử Triều_Nghĩa 763 là vị hoàng_đế thứ tư và là vua cuối_cùng của Đại_Yên trong lịch_sử Trung_Quốc một nhà_nước được An_Lộc_Sơn lập nên vào năm 756 trong cuộc nổi_loạn chống lại nhà Đường Ông là con trai cả của Sử_Tư_Minh đã lật_đổ và sau đó giết chết_cha trong một cuộc chính_biến vào năm 761 và xưng_đế Tuy_nhiên ông đã không_thể có được lòng trung_thành từ những thuộc_hạ của vị hoàng_đế tiền_nhiệm và cuối_cùng bị liên_quân Đường và Hồi Cốt đánh_bại Ông đã tự_sát trong lúc tháo_chạy Thân_thế Không rõ Sử_Triều_Nghĩa được sinh ra vào thời_điểm nào chỉ biết ông là con trai cả của Sử_Tư_Minh và ông không phải là con_ruột của Tân_Hoàng_hậu Tướng Đại_Yên_Sử_Tư Minh là người là bạn từ thời thơ_ấu của An_Lộc_Sơn và là thuộc_cấp của An_Lộc_Sơn ngay từ khi họ An còn là tướng của nhà Đường cho đến khi lập nước Đại_Yên_Đến năm 757 Sử_Tư_Minh đã quay lưng lại với người con trai đã sát_hại và cướp ngôi An_Lộc_Sơn là An_Khánh_Tự quy_phục triều Đường đưa vùng Phạm_Dương_范陽_Bắc Kinh ngày_nay mà ông kiểm_soát về với nhà Đường Sử_Tư_Minh sau khi khuất_phục Đường đã cho Sử_Triều_Nghĩa trấn_giữ Ký_Châu_冀州 tương_ứng với Hành_Thuỷ_Hà_Bắc Tuy_nhiên năm 758 Sử_Tư_Minh do bất_bình với một vụ mưu_sát không thành của nhà Đường với mình một lần nữa lại nổi_dậy chống triều_đình nhà Đường và cứu_viện cho An_Khánh_Tự người đang bị quân Đường bao_vây ở Nghiệp thành Vào mùa xuân năm 759 Sử_Tư_Minh đã đánh_bại quân Đường đang bao_vây_Nghiệp thành và sau đó giết chết An_Khánh_Tự về tội giết cha Sử_Triều_Nghĩa được cử trấn_thủ_Nghiệp thành Cuối năm đó khi Sử_Tư_Minh xưng làm Hoàng_đế Đại_Yên ở Phạm_Dương_Sử_Triều Nghĩa được phong làm Hoài vương Sử_Triều_Nghĩa vốn là tướng dưới quyền cha trong những năm chinh_chiến Ông được mô_tả là người tính_tình nghiêm_cẩn rất thương_yêu tướng_sĩ nên được lòng người Ban_đầu Sử_Triều_Nghĩa được Sử_Tư_Minh lập làm thái_tử nhưng sau đó Sử_Tư_Minh lại yêu con_nhỏ Sử_Triều_Thanh là con của hoàng_hậu họ Tân_nên có ý phế_bỏ ông Vào mùa hè năm 759 khi Sử_Tư_Minh phát_động một chiến_dịch lớn chống Đường tại Lạc_Dương ông để Sử_Triều_Thanh trấn_giữ Phạm_Dương và hợp binh với Sử_Triều_Nghĩa và các tướng khác của Đại_Yên_Ông nhanh_chóng chiếm được Lạc_Dương song đã bị đẩy_lùi khi cố_gắng tấn_công kinh_đô của Đường là Trường An ông không_thể chiếm được Thiểm_Châu_陝州 tương_ứng với Tam_Môn_Hiệp_Hà Nam ngày_nay Giết cha đoạt ngôi Năm 761 sau khi đánh_bại danh_tướng nhà Đường là Lý_Quang_Bật ở Mang_Sơn_Sử_Tư Minh mang quân Yên tiến về phía tây nhằm đánh kinh_đô Trường An của nhà Đường_Đường Túc_Tông lo_sợ phải điều quân Thiểm châu về phòng_ngự cho Trường An_Sử_Triều_Nghĩa làm chỉ_huy tiền_quân đánh Thiểm_Châu song nhiều lần bị tướng Đường là Vệ_Bá_Ngọc_衛伯玉 đẩy lui Sử_Tư_Minh tấn_công Thiểm châu mấy lần không thắng bèn lui về Vĩnh_Ninh_Ngày 18 tháng 4 Sử_Tư_Minh lệnh cho Sử_Triều_Nghĩa phải xây_dựng một pháo đào hình_tam_giác lấy một ngọn đồi là 1 cạnh của thành để dự_trữ nguồn lương_thảo Vua cha hẹn rõ ngày ông phải hoàn_tất Sử_Triều_Nghĩa xây xong thành nhưng chưa trát bùn đúng lúc Sử_Tư_Minh đi kiểm_tra bèn quát khỏi Triều_Nghĩa sao chưa chát bùn vào thành Triều_Nghĩa đáp rằng Sử_Tư_Minh nóng_ruột bèn sai mấy chục thủ_hạ đi cùng xuống ngựa lấy bùn trát lên tường một chốc đã làm xong Tư_Minh giận mắng Triều_Nghĩa_Đêm đó các thuộc_cấp của Sử_Triều_Nghĩa là Lạc_Duyệt_駱悅 và Sái_Văn_Cảnh_蔡文景 đã cảnh_báo cho Triều_Nghĩa rằng ông đang lâm vào tình_cảnh nguy_cấp và nếu ông từ_chối hành_động để hạ_bệ Sử_Tư_Minh thì họ sẽ đào_thoát đến Đường Sử_Triều_Nghĩa vốn đã lo về việc cha yêu Sử_Triều_Thanh nay nhân việc đó sợ bị_trị tội bèn đồng_ý hành_động và họ Lạc đã thuyết_phục được tướng bảo_vệ của Sử_Tư_Minh chấp_thuận âm_mưu này Đêm hôm đó Sử_Tư_Minh bèn trở dậy đi ra nhà_tiêu Lạc_Duyệt dẫn 300 lính phục_kích Tư_Minh nghe động bèn trèo tường nhảy ra lấy được một con ngựa định phóng đi trốn nhưng quân Triều_Nghĩa bắn theo Tư_Minh bị trúng một phát tên ngã ngựa Sau đó quân Triều_Nghĩa lao tới chém chết Tư_Minh_Sử_Triều Nghĩa giết cha lại giết luôn mẹ_con Tân_hoàng_hậu và Sử_Triều_Thanh tự_xưng là Yên_Đế_Thất bại Phạm_Dương căn_cứ của chính_quyền Đại_Yên rơi vào tình_trạng tàn_sát nội_bộ Sử_Triều_Nghĩa không ngừng tàn_sát người cùng cánh với Sử_Triều_Thanh mấy ngàn người bị giết không yên_ổn trong một thời_gian Sử_Triều_Nghĩa vốn được coi là người tử_tế và khiêm_nhường sẵn_sàng lắng_nghe các quân_sư của ông Tuy_nhiên ông phải đối_mặt với tình_hình lúc này khu_vực Lạc_Dương nằm thẳng dưới quyền kiểm_soát của ông đã bị chiến_tranh tàn_phá và các tướng Đại_Yên khác phần_lớn là những người đi theo An_Lộc_Sơn trước_đây và tự coi mình ngang_hàng với Sử_Tư_Minh và do_vậy họ chỉ phục_tùng trên danh_nghĩa với Sử_Triều_Nghĩa_Mặc dù chính_quyền Yên quản_lý khắp Hà_Bắc và Hà_Nam cơ_nghiệp do Sử_Tư_Minh để lại nhưng thực_lực ngày_càng suy mòn Ông bắt_đầu chịu một_số thất_bại trước các tướng của Đường và đã thất_bại trong việc tiến đánh Lộ_Châu_潞州 tương_ứng Trường Trị_Sơn_Tây ngày_nay và Tống_Châu_宋州 tương_ứng Thương Khâu_Hà_Nam ngày_nay Sau khi củng_cố lại lực_lượng nhà Đường quyết_định ra_quân chủ_lực đánh Yên_Ung vương Lý_Thích cùng các tướng Bộc_Cố_Hoài_Ân Quách_Anh_Nhân ra trận có sự trợ_giúp của Đăng_Lý khả hãn của Hồi Cốt trợ_chiến Tháng 10 năm 762 liên_quân Đường Hồi Cốt tổ_chức tổng_tấn_công Sử_Triều_Nghĩa ở Lạc_Dương Triều_Nghĩa không chống_cự nổi nhanh_chóng bại_trận bỏ chạy lên Hà_Bắc_Sang tháng 1 năm 763 các Tiết_độ_sứ nước Yên như Trương_Hiến_Thành_張獻誠 Tiết_Tung_薛嵩_Trương_Trung_Chí tức Lý_Bảo_Thần_李寶臣 Điền_Thừa_Tự_田承嗣 Lý_Hoài_Tiên_李懷仙 và Lý_Bão_Trung_李抱忠 thấy Triều_Nghĩa thất_thế nên từ_chối yêu_cầu trợ_giúp của ông và lần_lượt phản Yên trở_lại hàng nhà Đường Sử_Triều_Nghĩa bị quân Đường truy_kích bỏ chạy hết nơi này tới nơi khác nhưng đều bị các thủ_hạ phản lại không dung_nạp Sử_Triều_Nghĩa không còn đường dung_thân định chạy lên phía bắc chỗ người Hề hay Khiết_Đan_Trong khi chạy Triều_Nghĩa bị thủ_hạ cũ là Lý_Hoài_Tiên mới_đầu hàng nhà Đường mang quân truy_kích và ngăn_chặn Triều_Nghĩa trốn vào khu rừng rậm ở sách Ôn_Tuyền cạnh thành Thạch_Đầu vẫn bị Hoài_Tiên truy riết Triều_Nghĩa biết không còn đường thoát bèn treo_cổ tự_vẫn trong rừng Ông ở ngôi vua Đại_Yên được 3 năm không rõ năm đó ông bao_nhiêu tuổi Lý_Hoài_Tiên tìm được xác Sử_Triều_Nghĩa chặt đầu mang về kinh_đô Trường An dâng Đường Đại_Tông_Cái chết của Sử_Triều_Nghĩa đồng_thời đánh_dấu thời_điểm triều Đại_Yên diệt_vong sau 8 năm tồn_tại 756 763 Niên_hiệu Sử_Triều_Nghĩa dùng 1 niên_hiệu duy_nhất trong thời_gian làm vua Đại_Yên_BULLET_Hiển Thánh 761 763 Xem thêm BULLET Sử_Tư_Minh_BULLET Loạn_An_Sử_BULLET Bộc_Cố_Hoài_Ân Tham_khảo BULLET Cựu_Đường thư quyển 200 thượng BULLET Tân_Đường thư quyển 225 thượng BULLET Tư trị thông giám các quyển BULLET Trịnh_Phúc_Điền_Khả Vĩnh_Quyết Dương_Hiệu_Xuân 2002 Tướng_soái cổ_đại Trung_Hoa tập 2 Nhà_xuất_bản Thanh_niên BULLET Triệu_Kiếm_Mẫn 2008 Kể chuyện Tuỳ_Đường_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Cát_Kiếm_Hùng chủ_biên 2006 Bước thịnh_suy của các triều_đại phong_kiến Trung_Quốc tập 2 Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin
Sử_Triều_Nghĩa