Thượng_Quan hoàng_hậu Hán_Chiêu_Đế_Hiếu Chiêu_Thượng_Quan hoàng_hậu chữ Hán_孝昭上官皇后 89 TCN 37 TCN cũng gọi Thượng_Quan Thái_hậu 上官太后 là Hoàng_hậu duy_nhất của Hán_Chiêu_Đế_Lưu Phất_Lăng vị Hoàng_đế thứ 8 của nhà Tây_Hán trong lịch_sử Trung_Quốc Trong lịch_sử Thượng_Quan hoàng_hậu nổi_tiếng vì đạt được ngôi_vị Hoàng_hậu khi còn rất trẻ chỉ vừa lên 6 tuổi Lên_ngôi Hoàng_hậu còn trẻ tuổi đến khi nhận cương_vị Hoàng_thái_hậu thì Thượng_Quan hoàng_hậu chỉ mới đến 15 tuổi Trong suốt cuộc_đời của mình bà chứng_kiến việc cả dòng_họ bên nội và bên ngoại của mình bị tàn_sát bởi những việc mưu lập chính_trị Bà thường được nhắc đến như là Bà hoàng trẻ tuổi nhất trong lịch_sử Trung_Quốc Xuất_thân Hiếu_Chiêu hoàng_hậu Thượng_Quan thị người Lũng_Tây nay là Thiên_Thuỷ_Cam_Túc Tổ_phụ của bà là Tả_Tướng quân An_Dương hầu Thượng_Quan Kiệt_上官桀_Phụ thân Thượng_Quan An_上官安 mẹ là Kính phu_nhân Hoắc thị 霍氏 con gái của Đại tư_mã Đại_tướng quân Hoắc_Quang_Dưới thời Hán_Vũ_Đế_Thượng Quan_Kiệt từng cùng Lý_Quảng_Lợi lập quân_công sau thăng lên chức Thiếu phủ 少府 rồi là Tả_Tướng quân 左將軍 trở_thành một trong những danh_thần đáng_kể thời Hán_Vũ_Đế Sau khi Vũ_Đế qua_đời Thượng_Quang_Kiệt cùng Hoắc_Quang đều trở_thành nhiếp_chính cho Hán_Chiêu_Đế_Nhằm tạo thêm thế_lực liên_minh mạnh_mẽ Thượng_Quan Kiệt kết thông_gia với Hoắc_Quang do_đó Hoắc_Quang đem con gái trưởng là Hoắc thị gả cho con trai Thượng_Quan Kiệt là Thượng_Quan An_Do vậy Thượng_Quan thị được sinh ra là cầu_nối giữa hai gia_tộc này trở_thành cháu nội Thượng_Quan Kiệt đồng_thời là cháu ngoại của Hoắc_Quang_Nhập cung Hán_Lập làm Hoàng_hậu Khi Hán_Vũ đế hấp_hối 87 TCN ông đã giao cho Thượng_Quan Kiệt và Hoắc_Quang cùng làm phụ_chính cho Thái_tử nối_ngôi là Hán_Chiêu_Đế_Lưu Phất_Lăng khi ấy mới 8 tuổi Bấy_giờ Chiêu_Đế còn quá nhỏ các đại_thần đồng_ý tôn Ngạc_Ấp công_chúa chị_gái của Chiêu_Đế làm người phụ_giúp và chăm_sóc Chiêu_Đế trong cung giúp Chiêu_Đế quyết_định chính sự đồng_thời được tôn làm Trưởng công_chúa Năm Thuỷ_Nguyên thứ 4 83 TCN cha bà là Thượng_Quan An muốn dựa vào thế_lực của Hoắc_Quang để đưa bà vào cung làm vợ Hán_Chiêu_Đế_Thượng Quang_An cũng liên_kết Hoắc_Quang dâng tấu nhưng tấu này không được duyệt Cha bà sau đó lại nghe tin Trưởng công_chúa để con gái Chu_Dương thị nuôi trong cung đợi thành_hôn với Chiêu_Đế nên Thượng_Quang_An cố_gắng không từ_bỏ ý_định đưa con gái mình làm Hoàng_hậu Gặp có người họ Đinh là tâm_phúc của Trưởng công_chúa Thượng_Quan An nói rằng Nghe nói Trưởng công_chúa có tính_toán tuyển lập Hoàng_hậu Ta có một cô con gái dung_mạo đoan_chính thanh_nhã được Trưởng công_chúa yêu_mến Việc này thành hay không thành đều nhờ vào các hạ Người họ Đinh đó bẩm lên Trưởng công_chúa quả_nhiên sau đó Thượng_Quan thị có chỉ nhập cung trở_thành Tiệp dư Sang tháng sau được lập làm Hoàng_hậu Năm đó bà mới 6 tuổi và Hán_Chiêu_Đế cũng mới 12 tuổi đây là Hoàng_hậu nhỏ_tuổi nhất trong toàn_bộ lịch_sử Trung_Quốc Cha bà Thượng_Quan An do là quốc trượng được thụ_phong Tang_Nhạc hầu 桑樂侯 phong thực ấp lên 1 500 hộ thăng làm Xa_Kỵ tướng_quân 車騎將軍 càng_ngày_càng ngang_ngược kiêu_ngạo Năm Nguyên Phụng nguyên_niên 80 TCN Thượng_Quan An và Thượng_Quan Kiệt có tư_thù với Hoắc_Quang nên lập_mưu tạo phản nhưng bị thất_bại sử gọi đó là Chính_biến Nguyên Phụng_Nguyên là sau khi lập được Thượng_Quan thị làm Hoàng_hậu Thượng_Quan An muốn trả công cho họ Đinh xin Hoắc_Quang phong tước Hầu cho họ Đinh nhưng bị cự_tuyệt Việc này khiến họ Thượng_Quan mất_mặt hơn_nữa họ Đinh kia là tình_nhân của Trưởng công_chúa cũng khiến Trưởng công_chúa sinh oán_hận Hoắc_Quang vì_vậy họ mưu lật_đổ Hán_Chiêu_Đế lập người anh của Hán_Chiêu_Đế là Yên vương Lưu_Đán lên_ngôi Hán_Chiêu_Đế lúc này đã trưởng_thành cùng Hoắc_Quang âm_thầm đề_phòng nhà Thượng_Quan và chuẩn_bị lực_lượng phản_kháng Sự_việc bị phát_giác Trưởng công_chúa và Lưu_Đán bị Hán_Chiêu_Đế ép tự_sát cả nhà Thượng_Quan bị giết cả họ Về phần Thượng_Quan thị do vẫn còn nhỏ lại là cháu ngoại Hoắc_Quang nên vẫn vô_sự và tiếp_tục được làm Hoàng_hậu Lúc này tuy nhà nội đã bị tận_diệt nhưng tính_cách ổn trọng của Thượng_Quan hoàng_hậu khiến Hoắc_Quang yêu thích Hoắc_Quang cũng từ đó muốn cháu ngoại_sinh ra Hoàng_tử với quyền hành lớn của mình ông ngầm lệnh các Ngự_y tấu thỉnh xin Hán_Chiêu_Đế xa_rời nữ_sắc nên trừ Thượng_Quan hoàng_hậu thì không có cung_nhân nào khác gần_gũi Hoàng_đế Thượng_Quan hoàng_hậu cũng từ đó chuyên sủng Nhưng dẫu vậy Thượng_Quan hoàng_hậu vẫn không hề có con Phế_truất Lưu_Hạ_Năm_Nguyên Bình_nguyên niên 74 TCN ngày 17 tháng 4 Hán_Chiêu_Đế băng_hà ở Vị_Ương cung lúc đó chỉ mới 20 tuổi Bời vì Hán_Chiêu_Đế qua_đời mà không có con Hoắc_Quang đề_nghị chọn người trong tông thất vào cung làm hậu tự cho Chiêu_Đế kế_thừa Đế_vị Và Hoắc_Quang xin lập Xương_Ấp vương Lưu_Hạ con trai của Xương_Ấp_Ai vương Lưu_Bác_劉髆 và là cháu nội của Hán_Vũ_Đế cùng Lý phu_nhân lên làm Hoàng_thái_tử sau đó tiến_hành kế_vị ngôi Hoàng_đế của Hán_Chiêu_Đế_Tháng 6 Lưu_Hạ nhận Hoàng_đế tỉ thụ tấn tôn Hoàng_hậu Thượng_Quan thị làm Hoàng_thái_hậu khi mới 15 tuổi là Hoàng_thái_hậu trẻ tuổi nhất trong lịch_sử Thế nhưng Lưu_Hạ lại là người không đứng_đắn Khi dùng thân_phận Hoàng_thái_tử tuỳ hành các quan_viên đến Trường An tế bái Hán_Chiêu_Đế_Lưu Hạ lén mua gà mua vịt ăn và thăm_thú các trò_chơi bời khác đặc_biệt là ông cùng cung_nhân của Hán_Chiêu_Đế thông_dâm bãi hại đức_độ Sau 27 ngày giữ Hoàng_đế tỉ thụ mặc cho Hoắc_Quang cùng quần_thần khuyên_can Lưu_Hạ vẫn không hề bỏ đi thói xấu mà ngày_càng đổ_đốn hơn Không_thể để Đế_vị cho một người như_vậy Hoắc_Quan đến Vị_Ương cung xin Thượng_Quan Thái_hậu phế_truất Lưu_Hạ_Hoàng thái_hậu chấp_nhận Khi đó Hoàng_thái_hậu mặc y_phục hoa_lệ đoan nhã ngồi giữa mành trướng có bày_biện võ_sĩ mang binh_khí triệu Lưu_Hạ đến trước mặt quỳ xuống Thượng_thư lệnh tuyên_đọc sớ tấu của Hoắc_Quang hạch tội_trạng của Lưu_Hạ_Hoàng thái_hậu theo đó ban chỉ phế_truất Lưu_Hạ_Tháng 7 năm đó Hoắc_Quang dâng sớ tấu xin Thượng_Quan Thái_hậu lập Đích hoàng tằng tôn cháu_chắt trưởng của Hán_Vũ_Đế cháu nội Lệ_Thái tử Lưu_Cứ là Lưu_Bệnh_Dĩ lên kế_vị Hoàng_thái_hậu có_vẻ đồng_ý lời tấu của Hoắc_Quang bèn dùng Tông chính phái sứ_giả đón Tằng tôn nhập cung trai_giới để tiến_hành tiếp_nhận Đế_vị Ngày Canh_Thân_Tằng tôn Lưu_Bệnh_Dĩ vào Vị_Ương cung triều_kiến Hoàng_thái_hậu được phong làm Dương_Vũ hầu 阳武侯_Trong ngày đó triều_thần đến trước mặt Lưu_Bệnh_Dĩ dâng Hoàng_đế tỉ thụ Dương_Vũ hầu Lưu_Bệnh_Dĩ lên_ngôi tức Hán_Tuyên_Đế_Tấu xin lập Tuyên_Đế năm ấy có nội_dung như sau nhấn_mạnh rõ Tuyên_Đế là vào cung làm thừa_tự cho Chiêu_Đế_Rất nhiều trang thông_tin trên mạng đem Thượng_Quan Thái_hậu tự_động lên làm Thái hoàng_thái_hậu dưới thời Hán_Tuyên_Đế đây là một sự sai_lầm do không hiểu chế_độ Nhập tự của người_xưa Sự nhấn_mạnh vấn_đề Thừa_tự 承嗣 của Hán_Tuyên_Đế trong tấu chương của Hoắc_Quang rất quan_trọng vì nó ảnh_hưởng trực_tiếp đến tôn_xưng của Thượng_Quan thị trong hoàng_thất Theo đó vì Hán_Tuyên_Đế đã nhận Chiêu_Đế làm Người cha thừa_tự để lên_ngôi tức danh_xưng Tự_phụ 嗣父_Hoàng thái_hậu Thượng_Quan thị do là Hoàng_hậu của Chiêu_Đế vẫn trên danh_nghĩa là Mẫu_hậu của Hán_Tuyên_Đế nên được giữ vị_trí Hoàng_thái_hậu mà không tự_động lên làm Thái hoàng_thái_hậu mặc_dù bà đã qua tiếp một đời Hoàng_đế và còn nhỏ_tuổi hơn cả Tuyên_Đế đây là vì Hán_Tuyên_Đế vào cung nhận mệnh làm con của Hán_Chiêu_Đế cùng Thượng_Quan Thái_hậu để kế_vị Tháng 9 năm ấy lập Hứa_Bình_Quân làm Hoàng_hậu Hoàng_thái_hậu Thượng_Quan thị chuyển từ Vị_Ương cung sang Trường Lạc cung 長樂宮_Trường_Lạc an_dưỡng Năm Địa_Tiết thứ 2 68 TCN ông ngoại Thượng_Quan Thái_hậu là Hoắc_Quang qua_đời bà cùng với Hán_Tuyên_Đế đích_thân đến khóc tang dùng lễ tôn_kính nhất để cúng_bái Hoắc_Quang_Tuy nhiên chỉ hai năm sau toàn_bộ gia_tộc họ Hoắc bị Tuyên_Đế giết chết vì mưu giết Thái_tử Lưu_Thích và ám_hại mẹ của Thái_tử là Cung_Ai hoàng_hậu Hứa_Bình_Quân_Nhà nội và nhà ngoại đều bị liên_luỵ và xử_trảm thảm_khốc Thượng_Quan thị trong cung an_nhàn sống cho đến hết đời tại Trường Lạc cung Trong thời_gian này bà cứ an_nhiên hưởng tuổi già trong số các cung_nhân hầu_hạ bà có Tài nhân Phó thị về sau được bà tiến_cử cho Thái_tử Lưu_Thích chính là Phó Chiêu nghi Năm Sơ_Nguyên nguyên_niên 48 TCN ngày 10 tháng 1 Hiếu_Tuyên hoàng_đế băng_hà Sang ngày 29 tháng 1 Thái_tử Lưu_Thích lên_ngôi Hoàng_thái_hậu Thượng_Quan thị được tôn Thái hoàng_thái_hậu Năm Kiến_Chiêu thứ 2 37 TCN Thái hoàng_thái_hậu Thượng_Quan thị băng_hà tại Trường Lạc cung hưởng_thọ 52 tuổi hợp_táng cùng Hán_Chiêu_Đế ở Bình lăng 平陵_Tổng cộng Thượng_Quan thị từ khi vào cung đến lúc mất đã trải qua bốn đời Hoàng_đế Đại_Hán bà làm Hoàng_hậu 9 năm dưới thời Hán_Chiêu_Đế trở_thành Hoàng_thái_hậu 27 ngày dưới thời Xương_Ấp vương và 25 năm thời Hán_Tuyên_Đế cuối_cùng là Thái hoàng_thái_hậu suốt 12 năm dưới triều_đại của Hán_Nguyên_Đế_Xem thêm BULLET Hoắc_Quang_BULLET_Thượng Quan_Kiệt_BULLET_Thái hoàng_thái_hậu Tham_khảo BULLET Hán thư các mục BULLET Vũ đế kỉ BULLET Chiêu_Đế kỉ BULLET Tuyên_Đế kỉ BULLET Vũ_Ngũ tử truyện BULLET Hoắc_Quang_Kim_Nhật Đê truyện
Thượng_Quan hoàng_hậu ( Hán_Chiêu_Đế )