Công_nghiệp năng_lượng Công_nghiệp năng_lượng bao_gồm hàng_loạt các ngành công_nghiệp khác nhau từ khai_thác các dạng năng_lượng như than dầu_mỏ khí_đốt cho đến sản_xuất điện_năng Nó có_thể được chia thành hai nhóm ngành khai_thác nhiên_liệu và sản_xuất điện_năng Vai_trò Công_nghiệp năng_lượng là một trong những ngành kinh_tế quan_trọng và cơ_bản của một quốc_gia Nền sản_xuất hiện_đại chỉ có_thể phát_triển nhờ sự tồn_tại của ngành năng_lượng Là động_lực cho các ngành kinh_tế công_nghiệp năng_lượng được coi như bộ_phận quan_trọng nhất trong hệ_thống cơ_sở_hạ_tầng sản_xuất Việc phát_triển ngành công_nghiệp này kéo_theo hàng_loạt các ngành công_nghiệp khác như công_nghiệp cơ_khí công_nghiệp sản_xuất vật_liệu xây_dựng Công_nghiệp năng_lượng cũng thu_hút những ngành công_nghiệp sử_dụng nhiều điện_năng như luyện_kim_màu chế_biến kim_loại chế_biến thực_phẩm hoá_chất dệt Vì_thế công_nghiệp năng_lượng có khả_năng tạo vùng rất lớn nếu_như nó nằm ở vị_trí địa_lý thuận_lợi Thông_qua chỉ_số tiêu_dùng năng_lượng bình_quân theo đầu người có_thể phán_đoán trình_độ phát_triển kinh_tế kỹ_thuật và văn_hoá của một quốc_gia Trong nhiều thế_kỉ qua mức tiêu_dùng than dầu_mỏ khí_đốt của nhân_loại tăng lên nhanh_chóng Từ năm 1990 đến nay cứ mỗi năm bình_quân một người tiêu_thụ khoảng 1 6 tấn dầu quy_đổi tức_là gấp khoảng 25 lần trọng_lượng của bản_thân Nhìn_chung mức tiêu_dùng năng_lượng bình_quân theo đầu người trong vòng 20 năm qua tăng lên rõ_rệt trên phạm_vi toàn thế_giới song có sự khác_biệt khá lớn giữa các quốc_gia Các nước kinh_tế phát_triển ở châu_Âu_Bắc_Mỹ và những nước có thu_nhập cao có mức tiêu_dùng năng_lượng bình_quân theo đầu người_lớn nhất trong khi đó những nước nghèo ở châu_Phi và Nam_Á có mức tiêu_dùng thấp nhất Sự chênh_lệch giữa nước có mức tiêu_dùng năng_lượng cao nhất và thấp nhất lên tới 45 lần Cơ_cấu sử_dụng năng_lượng Công_nghiệp năng_lượng hiện_đại là một hệ_thống phức_tạp bao_gồm nhiều ngành cần_thiết cho mọi hoạt_động sản_xuất và đời_sống Trong thời_đại cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật sự phát_triển của ngành công_nghiệp này có ảnh_hưởng rất lớn đến trình_độ cơ_cấu và sự phân_bố của nền kinh_tế Tài_nguyên năng_lượng của thế_giới rất phong_phú và đa_dạng Ngoài nguồn năng_lượng truyền_thống như củi gỗ than dầu_mỏ khí_đốt đá cháy con_người đã phát_hiện và đưa vào sử_dụng các nguồn năng_lượng mới có hiệu_quả cao như năng_lượng thuỷ_triều năng_lượng hạt_nhân năng_lượng mặt_trời địa_nhiệt năng_lượng gió và năng_lượng sinh khối Những tác_động về mặt môi_trường_sinh_thái cùng những tiến_bộ về khoa_học công_nghệ đã làm tăng việc sử_dụng các nguồn năng_lượng mới Trên cơ_sở đó cơ_cấu sử_dụng năng_lượng của thế_giới đã có nhiều thay_đổi theo thời_gian BULLET Năng_lượng truyền_thống củi gỗ là nguồn năng_lượng đã được con_người sử_dụng từ thời xa_xưa với xu_hướng tỷ_trọng ngày_càng giảm nhanh_chóng từ 80 năm 1860 xuống 25 năm 1920 và sau 1 thế_kỉ nữa thì vai_trò của nó hầu_như không đáng_kể 2 Đây là xu_hướng tiến_bộ vì củi gỗ thuộc loại tài_nguyên có_thể phục_hồi được nhưng rất chậm Nếu con_người tiếp_tục đốt củi thì chẳng bao_lâu Trái_đất sẽ hết màu xanh và như_vậy đất_đai sẽ bị xói_mòn mạnh khí_hậu sẽ nóng lên ảnh_hưởng xấu đến môi_trường sống của nhân_loại BULLET Than_đá là nguồn năng_lượng hoá_thạch có_thể phục_hồi nhưng rất chậm Than được biết từ rất sớm và cho đến nay vẫn tiếp_tục được sử_dụng rộng_rãi trong sản_xuất và đời_sống Tỷ_trọng của than trong cơ_cấu sử_dụng năng_lượng tăng nhanh vào những năm cuối thế_kỉ XIX 44 năm 1880 lên 58 năm 1900 đạt cực_đại vào đầu thế_kỉ XX 68 năm 1920 gắn liền với những thay_đổi về quy_trình của công_nghiệp luyện_kim thay_thế than củi bằng than_cốc sự ra_đời của máy_hơi_nước và việc sử_dụng làm nguyên_liệu trong công_nghiệp_hoá học Từ nửa sau thế_kỉ XX tỷ_trọng của than trong cơ_cấu năng_lượng bắt_đầu giảm nhanh một phần do việc khai_thác và sử_dụng than gây suy_thoái và ô_nhiễm môi_trường đất_nước không_khí song quan_trọng hơn vì đã có nguồn năng_lượng khác hiệu_quả hơn thay_thế BULLET Dầu_mỏ khí_đốt là nguồn năng_lượng mới chỉ_thực sự được sử_dụng nhiều vào nửa sau thế_kỉ XX từ 2 năm 1860 lên 4 năm 1900 26 năm 1940 và 44 năm 1960 rồi đạt cực_đại vào thập_kỉ 80 gắn liền với sự phát_triển của ngành giao_thông công_nghiệp_hoá chất đặc_biệt là hoá_dầu Bước sang đầu thế_kỉ XXI vai_trò của dầu_mỏ bắt_đầu giảm do có nhiều nguyên_nhân xung_đột và khủng_hoảng về dầu_lửa giữa các nước sản_xuất và các nước tiêu_thụ dầu ô_nhiễm môi_trường do khai_thác sử_dụng và vận_chuyển dầu gây ra nước không_khí biển mức khai_thác quá lớn dẫn tới sự cạn_kiệt nguồn năng_lượng này dự_báo với nhịp_độ khai_thác như hiện_nay chỉ đến năm 2030 là cạn_kiệt và quan_trọng hơn là do đã tìm được các nguồn năng_lượng mới thay_thế BULLET Năng_lượng nguyên_tử thuỷ_điện được sử_dụng từ những năm 40 của thế_kỉ XX tăng chậm và giữ ở mức 10 14 tổng năng_lượng sử_dụng của toàn thế_giới Dự_báo tỷ_trọng của nó sẽ đạt 22 ở thập_niên 20 của thế_kỉ XXI và có xu_hướng giảm dần từ nửa sau thế_kỉ XXI vì nhiều lý_do Năng_lượng hạt_nhân có nhiều lợi_thế cho hiệu_suất cao tạo ra nguồn điện độc_lập với các nguồn nhiên_liệu than dầu_khí đốt ít phụ_thuộc vào vị_trí địa_lý Song độ không an_toàn và rủi_ro là khá lớn Đó là việc vận_hành đòi_hỏi điều_kiện chuyên_môn ngặt_nghèo yêu_cầu đội_ngũ chuyên_gia có trình_độ chuyên_môn cao cũng như sự nan_giải trong việc xử_lý sự_cố và chất_thải BULLET Thuỷ_điện là nguồn năng_lượng tái_tạo với khả_năng rất lớn Song việc xây_dựng nhà_máy đòi_hỏi vốn đầu_tư nhiều thời_gian xây_dựng và khả_năng thu_hồi vốn lâu Đó là chưa kể việc phải di_dân rất tốn_kém và những thay_đổi về môi_trường_sinh_thái có_thể xảy ra do hình_thành các hồ_chứa_nước lớn BULLET Các nguồn năng_lượng sạch có_thể tái_tạo như khí_sinh học gió địa_nhiệt mặt_trời thuỷ_triều Tuy mới được sử_dụng từ những năm cuối của thế_kỉ XX nhưng đây sẽ là nguồn năng_lượng tiềm_tàng của nhân_loại Do sự cạn_kiệt của các nguồn tài_nguyên năng_lượng không tái_tạo các nguồn năng_lượng mới sẽ trở_thành nguồn năng_lượng cơ_bản ở cả các nước phát_triển và đang phát_triển từ nửa sau của thế_kỉ XXI BULLET Năng_lượng sinh khối là khí_sinh vật được tạo ra từ việc lên_men các phế_thải hữu_cơ nông_nghiệp và sinh_hoạt nhằm một_mặt đảm_bảo nhu_cầu đun_nấu thắp sáng cho cư_dân nông_nghiệp và mặt_khác góp_phần bảo_vệ môi_trường nông_thôn BULLET Năng_lượng Mặt_Trời được sử_dụng dưới hai dạng điện và nhiệt Đây là nguồn năng_lượng vô_tận để đun nước sưởi ấm sấy nông_sản pin quang_điện phục_vụ cho các ngành kinh_tế và đời_sống ở nước ta nguồn năng_lượng này mới bước_đầu được khai_thác với quy_mô nhỏ thí_dụ như pin mặt_trời phục_vụ các chiến_sĩ ở quần_đảo Hoàng_Sa BULLET Nguồn năng_lượng gió trong thiên_nhiên là rất lớn Việc khai_thác và đưa vào sản_xuất điện_năng đã và đang được tiến_hành ở nhiều nước như Tây_Âu_Bắc_Âu Hoa_Kỳ Ấn_Độ BULLET Năng_lượng địa_nhiệt ở sâu trong lòng đất cũng được khai_thác và sử_dụng dưới dạng nhiệt và điện Tiềm_năng địa_nhiệt ở một_số nước rất lớn như Ireland Hy_Lạp Pháp Italia_Hoa_Kỳ_Nhật Bản đã tạo điều_kiện cho việc khai_thác rộng_rãi nguồn năng_lượng này Cơ_cấu tiêu_thụ năng_lượng Cơ_cấu tiêu_thụ năng_lượng trên thế_giới rất khác nhau giữa các nhóm nước Mức tiêu_thụ năng_lượng có_thể được coi là một trong những chỉ_tiêu đánh_giá trình_độ phát_triển kinh_tế của một nước Các nước kinh_tế phát_triển đã tiêu_thụ tới quá nửa tổng_số năng_lượng được sản_xuất ra trên thế_giới Trong khi đó các nước đang phát_triển với diện_tích lớn dân_số đông nhưng chỉ tiêu_thụ khoảng 1 3 Mặc_dù trong những năm tới cơ_cấu tiêu_thụ năng_lượng giữa các nhóm nước có sự thay_đổi nhưng không đáng_kể
Công_nghiệp năng_lượng