Chuỗi núi ngầm Hawaii_Emperor_Chuỗi núi ngầm Hawaii_Emperor tiếng Anh Hawaiian_Emperor seamount chain là một dãy các núi ngầm trong Thái_Bình_Dương và nhô khỏi mặt_biển ở quần_đảo Hawaii_Chuỗi được hợp_thành từ hai bộ_phận chính là sống núi Hawaii_Hawaiian_Ridge ở phía nam và chuỗi núi ngầm Emperor_Emperor_Seamounts ở phía bắc trải dài từ rãnh Aleut ở tây bắc Thái_Bình_Dương đến núi ngầm Lōʻihi ở đông nam đảo Hawaii_Chuỗi núi ngầm Hawaii_Emperor là một ví_dụ minh_hoạ cho sự biến_đổi dần_dần từ đảo núi_lửa thành các núi ngầm chóp phẳng Điều này thể_hiện rõ từ đông nam lên tây bắc từ các núi_lửa còn hoạt_động như Mauna_Loa ở đảo Hawaii đi qua các tàn_tích đảo núi_lửa như Nihoa_Necker qua các rạn san_hô vòng như Midway_Kure đến các núi ngầm chóp phẳng Ojin và Suiko thuộc chuỗi Emperor Phân vùng Chuỗi núi ngầm Hawaii_Emperor là một chuỗi gồm ít_nhất là 129 núi_lửa trải dài hơn 6 000 km ở Thái_Bình Dương_Chuỗi được hợp_thành từ hai bộ_phận chính là sống núi Hawaii_Hawaiian_Ridge hay Hawaii seamount chain ở phía nam và chuỗi núi ngầm Emperor_Emperor_Seamounts có nghĩa là các núi ngầm Thiên_Hoàng do chúng chủ_yếu được đặt tên dựa theo các Thiên hoàng Nhật_Bản ở phía bắc Sống núi Hawaii trải dài 2 500 km từ rạn san_hô vòng Kure ở cực tây bắc đến đảo Hawaii ở cực đông nam bao_gồm toàn_phần hai bộ_phận của quần_đảo Hawaii là quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii và quần_đảo Đông_Nam_Hawaii nhóm đảo_chính Quần_đảo Đông_Nam_Hawaii là bộ_phận trẻ nhất trong rặng núi với tuổi chỉ khoảng dao_động trong khoảng từ 400 000 năm đến 5 1 triệu năm Trong khi đó quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii già hơn rất nhiều so với quần_đảo Đông_Nam_Hawaii với độ tuổi dao_động trong khoảng 7 2 triệu đến 27 7 triệu năm Theo thời_gian các đảo núi_lửa xưa kia tại đây đã xói_mòn để rồi chỉ còn lại một_số rạn san_hô vòng và các đảo san_hô hình_thành tại đó Địa_hình chuỗi đảo có sự phân_hoá rõ_rệt Nếu_như cực tây bắc của sống núi là rạn san_hô vòng chỉ cao vài mét so với mực nước_biển thì cực đông nam lại toạ_lạc một đảo núi_lửa đảo Hawaii cao 3 100 m so với mặt_biển thậm_chí cao đến 10 000 m nếu tính từ đáy đại_dương Đảo Hawaii trong quần_đảo Đông_Nam_Hawaii được hợp_thành từ năm ngọn núi_lửa trong đó hai ngọn còn hoạt_động là Kilauea và Mauna_Loa_Về phía nam của đảo là núi ngầm Lōihi núi_lửa duy_nhất trong chuỗi đảo còn ở giai_đoạn tiền khiên ngầm Sống núi Hawaii bị đới đứt_gãy địa hào Molokai nằm tuyến_tính theo phương đông_tây cắt ngang đột_ngột tại một điểm gần đảo Hawaii và bị hai nhánh của đới đứt_gãy Murray cắt qua lần_lượt ở vùng gần đảo Lisianski và rạn san_hô vòng Frigate_Pháp_Về phía bắc của sống núi Hawaii là một dãy các núi dưới biển với tên gọi là chuỗi núi ngầm Emperor_Chuỗi có chiều dài 2 400 km chiều rộng 100 km vút cao 3 5 km từ đáy đại_dương và cách mặt_nước khoảng vài trăm mét Với tuổi từ 39 đến 85 triệu năm đây được xem là bộ_phận già nhất trong toàn chuỗi núi ngầm Hawaii_Emperor_Tất cả các núi_lửa xưa kia trong chuỗi đều đã xói_mòn và chìm xuống biển hoá thành các núi ngầm chóp phẳng guyot Chuỗi_Emperor kéo_dài đến tây Thái_Bình_Dương và chấm_dứt tại đới hút chìm Kuril_Kamchatka ở biên_giới Liên_bang Nga Phần chuyển_tiếp giữa chuỗi núi ngầm Emperor và sống núi Hawaii là một khúc uốn khoảng 60 Có dạng chữ L Từ lâu người ta cho rằng khúc uốn này được tạo nên do sự đổi hướng tương_đối đột_ngột trong sự chuyển_dịch của mảng kiến_tạo Tuy_vậy nghiên_cứu vào năm 2003 cho rằng chính sự dịch_chuyển của điểm_nóng là nguyên_nhân tạo thành khúc uốn kể trên Hình_thành Năm 1963 nhà địa_chất_học người Canada là John_Tuzo_Wilson đề_xuất ý_tưởng về điểm_nóng để giải_thích cho sự hình_thành chuỗi Hawaii_Emperor_Ông cho rằng nhiệt_lượng từ điểm_nóng cố_định nằm sâu bên dưới mảng Thái_Bình_Dương đã nung chảy một phần đá nằm ngay phía dưới mảng Thái_Bình_Dương thành những đám mácma mà sau đó sẽ phun trào khỏi đáy đại_dương và tạo nên núi_lửa Cứ như_thế các núi_lửa mới hình_thành khi mảng Thái_Bình_Dương dịch_chuyển liên_tục phía trên điểm_nóng và tạo thành một vệt dài mà người ta gọi là chuỗi núi ngầm Hawaii_Emperor_Các núi_lửa sẽ ngừng hoạt_động một_khi đã rời khỏi điểm_nóng để dịch_chuyển theo mảng kiến_tạo về phía bắc và dần xói_mòn dưới tác_động của các yếu_tố khác ví_dụ như khi thạch_quyển bên dưới nguội và co lại Theo thời_gian các rạn san_hô vòng sẽ hình_thành tại đó để rồi cuối_cùng các đảo này chìm hẳn và trở_thành các núi ngầm Cũng căn_cứ vào giả_thuyết về điểm_nóng cố_định thì sự hình_thành khúc uốn hình chữ L giữa sống núi Hawaii và chuỗi núi ngầm Emperor có_thể được giải_thích từ sự đổi hướng dịch_chuyển của mảng kiến_tạo khoảng 43 triệu năm về trước Tuy lý_thuyết về điểm_nóng cố_định được rất nhiều nhà địa_chất chấp_nhận rộng_rãi Best 2009 nhưng một_số nghiên_cứu đưa ra bằng_chứng về sự dịch_chuyển của điểm_nóng ở Hawaii_Các quan_sát cổ từ_tính chỉ ra rằng điểm_nóng đã dịch_chuyển nhanh về phía nam khi chuỗi Emperor hình_thành và có_thể đã gần như cố_định kể từ lúc đó Sharp_Clague 2006 Mức_độ dịch_chuyển có_thể vào_khoảng 5 độ_vĩ tuyến Vandamme_Courtillot 1990 Tarduno ctg 2003 cũng viện_dẫn các dữ_liệu để kết_luận rằng sự lệch phương của chuỗi Emperor so với sống núi Hawaii là do chùm manti của điểm_nóng Hawaii dịch_chuyển nhanh cỡ 40 mm năm trong giai_đoạn Creta muộn đến Đệ tam sớm 81 47 triệu năm về trước Như_vậy sự thay_đổi lớn về hướng dịch_chuyển của mảng Thái_Bình_Dương có_thể không phải là lời giải_thích cho sự hình_thành của khúc uốn hình chữ L giữa chuỗi núi ngầm Emperor và sống núi Hawaii như người ta từng nghĩ Tham_khảo Thư_mục BULLET Xem nội_dung BULLET Xem nội_dung
Chuỗi núi ngầm Hawaii–Emperor