Tây_Bắc_Hawaii_Quần đảo Tây_Bắc_Hawaii tiếng Anh Northwestern_Hawaiian_Islands hay quần_đảo Dưới_Gió tiếng Anh Leeward_Islands là một nhóm các đảo và rạn san_hô vòng thuộc khu_vực phía tây bắc của quần_đảo Hawaii_Quần đảo này trừ rạn san_hô vòng Midway nằm dưới sự quản_lý của quận Honolulu tiểu_bang Hawaii_Hoa_Kỳ_Cục Thống_kê Dân_số Hoa_Kỳ định_nghĩa khu_vực này là Dãy điều_tra 114 98 thuộc quận Honolulu_Tổng diện_tích đất của quần_đảo là Địa_lý Địa_chất Quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii được hình_thành từ 7 đến 30 triệu năm về trước khởi_thuỷ là các núi_lửa hình khiên nằm trên điểm_nóng địa_chất vốn còn hình_thành nên chuỗi núi ngầm Hawaii_Emperor ở phía bắc và nhóm đảo_chính Hawaii ở phía nam Sự dịch_chuyển của mảng Thái_Bình_Dương về phương nam và sau đó về hướng tây bắc trên điểm_nóng địa_chất vừa nêu đã gây ra các vụ phun trào núi_lửa mà từ đó hình_thành nên chuỗi đảo nằm theo phương tuyến_tính Theo thời_gian các địa khối biệt_lập dần bị xói_mòn và sụt lún khiến địa_hình phân_hoá từ các đảo cao ở phía đông nam quần_đảo tương_tự các đảo_chính Hawaii thành các rạn san_hô vòng hay núi ngầm ở phía tây bắc quần_đảo Mỗi đảo trong quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii đều đang trong các giai_đoạn xói_mòn khác nhau Các đảo Nihoa_Necker và các đỉnh nhọn Pinnacles là những đảo đá bazan vẫn chưa trở_thành các rạn san_hô vòng do mức_độ xói_mòn chưa đạt đến độ cần_thiết hoặc do rạn san_hô phát_triển không đáng_kể Các đảo Laysan và Lisianski là những đảo cát thấp còn Frigate_Pháp_Pearl và Hermes Midway và Kure là các rạn san_hô vòng Ở phía bắc điểm Darwin tốc_độ phát_triển của rạn san_hô phát_triển thấp hơn tốc_độ sụt lún của đảo núi_lửa nên khi mảng Thái_Bình_Dương dịch_chuyển về tây bắc thì các đảo núi_lửa này sụt thành các núi ngầm Rạn san_hô vòng Kure nằm ngay trên điểm Darwin và tương_lai sẽ chìm hoàn_toàn xuống đại_dương nếu_như san_hô tạo rạn phát_triển không kịp với tốc_độ sụt lún Đây cũng chính là định_mệnh được báo trước của tất_cả các đảo Hawaii_Đa dạng sinh_học và sinh_vật đặc_hữu Quần_đảo Hawaii nằm cách Bắc_Mỹ và cách châu_Á Sự cách_biệt về mặt địa_lý này tạo nên số loài sinh_vật đặc_hữu nhiều khác_thường cho hệ_sinh_thái nơi đây Chỉ loài nào có khả_năng bay hoặc bơi với cự_li cực lớn mới có_thể đến được quần_đảo này Mặc_dầu người bản_địa Polynesia và sau_này là người châu_Âu đã đưa đến đây các sinh_vật ngoại_lai nhưng hệ_sinh_thái quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii vẫn hầu_như nguyên_vẹn Được ví_như những cánh rừng nhiệt_đới của biển_cả các rạn san_hô rộng_lớn ở Papahānaumokuākea là ngôi nhà của hơn 7 000 loài sinh_vật biển Trong số các loài sinh_vật sinh_sống tại đây có hơn 1 700 loài là đặc_hữu của quần_đảo Hawaii_Vì nguyên_do này mà nơi đây còn được phong là Galápagos của Mỹ Mặc_dù không lâm vào tình_trạng tồi_tệ như các đảo_chính Hawaii nhưng hệ_sinh_thái quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii cũng phải gánh_chịu sự tàn_phá từ phía con_người Cuối thế_kỉ 19 đầu thế_kỉ 20 ngư_dân thợ mỏ phân chim và thợ_săn chim lấy lông_vũ đã giết_hại phần_lớn chim_chóc và sinh_vật biển của quần_đảo này Thỏ được đưa đến đảo Laysan và Lisianksi nơi chúng gia_tăng số_lượng và ăn mất hầu_hết thảm_thực_vật nơi đây tuyệt_diệt hoàn_toàn một_số loài thực_vật Điều may_mắn là đa_phần các mất_mát trên đã được khôi_phục và quần_đảo gần như trở_lại trạng_thái ban_đầu khi chưa bị con_người khai_phá Một_số loài sinh_vật đặc_hữu của quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii là Telespiza ultima Telespiza cantans Anas laysanensis tức vịt Laysan loài chim nước quý_hiếm nhất của Hoa_Kỳ và Pritchardia remota Một_số loài nổi_bật khác là Phoebastria immutabilis hải_âu Laysan_Monachus schauinslandi hải_cẩu thầy_tu Hawaii và Chelonia mydas đồi_mồi dứa Hầu_hết các loài đặc_hữu của quần_đảo có nguy_cơ tuyệt_chủng rất cao trong trường_hợp xảy ra thảm_hoạ nào đó quét sạch thảm sinh_vật trên mỗi đảo Quần_đảo này cũng là nơi sở_hữu đến 70 số rạn san_hô của Hoa_Kỳ Khám_phá Người ta biết rằng người Hawaii cổ đã thám_hiểm tận đến đảo Necker nhưng có_thể họ còn đi xa hơn_nữa đến các bãi cạn Frigate_Pháp_Tuy vậy chắc_chắn họ đã rời nơi này trước thời_điểm cuối thế_kỉ 18 do các hòn đảo hoàn_toàn hoang_vắng khi người châu_Âu đặt_chân đến Việc nhiều thềm đất nông_nghiệp được tìm thấy ở đảo Nihoa đã chứng_tỏ rằng người bản_địa Hawaii từng sống trên đảo trong thời_gian dài tuy_nhiên thảm_thực_vật nghèo_nàn trên đảo Necker hầu_như chắc_chắn không_thể duy_trì cuộc_sống cho nhiều người trong lâu_dài được Về vấn_đề này người ta cho rằng mục_đích dân Hawaii đến đảo Necker là vì tôn_giáo Hòn đảo đầu_tiên trong quần_đảo Tây_Bắc_Hawii được khám_phá bởi người châu_Âu là Nihoa_James_Colnett khám_phá ra đảo này năm 1786 mặc_dù tài_liệu lịch_sử ghi_nhận công_lao này cho William_Douglas_Cũng trong năm này Jean_François de La_Pérouse tìm ra đảo Necker và đặt tên đảo này theo tên của Bộ_trưởng Bộ Tài_chính Pháp là Jacques_Necker Sau đó La_Pérouse còn khám_phá ra thêm các bãi cạn Frigate_Pháp_Năm 1859 N C Middlebrooks khám_phá nốt địa_điểm cuối_cùng trong quần_đảo là rạn san_hô vòng Midway_Năm 1925 thông_qua chuyến thám_hiểm Tanager_Hoa_Kỳ đã vẽ bản_đồ các đảo khám_phá và mô_tả nhiều loài sinh_vật mới đồng_thời tìm ra các địa_điểm khảo_cổ trên đảo Nihoa và Necker_Đặt tên Đa_số các đảo nơi đây có hai tên gọi gồm tên tiếng Anh và tên tiếng Hawaii_Phần lớn các tên tiếng Hawaii đều mới được đặt trong thời hiện_đại còn các tên gốc mà cư_dân Hawaii dành cho đảo có_thể được tìm thấy trong các oli bài cầu_nguyện và moolelo truyện kể của họ Tên tiếng Hawaii_Mokupāpapa của các bãi cạn Frigate_Pháp quả_thực là một câu_đố Mokupāpapa đúng thực là tên gọi do người Hawaii đặt nhưng có_thể là dành cho rạn san_hô vòng Johnston_Tuy nhiên điều này khó có khả_năng xảy ra bởi lẽ rạn san_hô vòng Johnston nằm cách xa các đảo_chính Hawaii hơn nhiều so với các bãi cạn Frigate_Pháp_Vì lẽ này mà các nhà nhân_loại_học quyết_định rằng Mokupāpapa hầu_như chắc_chắn là tên gọi dành cho các bãi cạn Frigate_Pháp_Năm 2003 một bảo_tàng nhỏ mang tên Trung_tâm Khám_phá Mokupāpapa_Mokupāpapa_Discovery_Center đã khai_trương trong Toà nhà S Hata ở Hilo_Hawaii_Tượng đài Quốc_gia Ngày 15 tháng 6 năm 2006 tổng_thống Hoa_Kỳ George_W_Bush công_bố thành_lập Khu bảo_vệ hải_dương quốc_gia Papahānaumokuākea_Papahānaumokuākea_Marine_National Monument căn_cứ theo Đạo_luật Các di_tích cổ Antiquities_Act năm 1906 Tượng_đài Quốc_gia này bao_gồm các đảo cũng như vùng_biển xung_quanh thuộc quần_đảo Tây_Bắc_Hawaii và là khu bảo_tồn thiên_nhiên hoang_dã biển lớn nhất thế_giới Mặc_dù tổng_thống Theodore_Roosevelt đã tuyên_bố chuỗi đảo Tây_Bắc_Hawaii là khu bảo_tồn chim từ năm 1909 và từ năm 2000 nơi này được tổng_thống Bill_Clinton lựa_chọn làm khu bảo_tồn hệ_sinh_thái nhưng việc nâng_cấp khu_vực này lên làm tượng_đài quốc_gia là việc chưa từng có tiền_lệ đại_dương được đặt trong trạng_thái bảo_vệ và phần diện_tích này tương_đương với diện_tích tiểu_bang California của Mỹ Một hệ_thống cấp phép nằm dưới sự quản_lý hỗn_hợp giữa tiểu_bang Hawaii_NOAA và Cục Hoang_dã và Cá_Hoa_Kỳ đảm_nhiệm việc cấp phép cho những_ai muốn vào trong khu bảo_tồn này Bất_kì người nào muốn đến các đảo nơi đây đều phải tuân_thủ các quy_trình nghiêm_ngặt được thiết_kế nhằm ngăn_ngừa các loài ngoại_lai xâm_nhập và phá vỡ hệ_sinh_thái trong khu bảo_tồn Tất_cả áo_quần phải mua mới và bọc lại trước khi đến_nơi Thực_tế thì mọi vật_dụng mềm dây đeo máy_ảnh chăn mền cũng phải mua mới và tất_cả các vật_dụng cứng máy_ảnh ốm nhòm phải được làm sạch hoàn_toàn Sau đó các đồ_vật này sẽ được làm lạnh trong 48 giờ đồng_hồ Ứng với từng đảo muốn đến người ta đều phải chuẩn_bị một bộ thiết_bị mới để đề_phòng các sinh_vật từ đảo này bám vào đó rồi di_chuyển đến đảo khác Tuy_nhiên các bãi cạn Frigate_Pháp và rạn san_hô vòng Midway là ngoại_lệ bởi từ lâu chúng đã bị xáo_trộn quá nhiều bởi con_người Xem thêm BULLET Khu bảo_vệ hải_dương quốc_gia Papahānaumokuākea_Liên kết ngoài BULLET Trang_web về Khu bảo_vệ hải_dương quốc_gia Papahānaumokuākea
Tây_Bắc_Hawaii