Không_quân Hoàng_gia Lào Không_quân Hoàng_gia Lào tiếng Pháp Aviation_Royale_Laotienne_AVRL tiếng Anh Royal_Lao_Air_Force là quân_chủng không_quân của Quân_lực Hoàng_gia Lào FAR quân_đội chính_thức của Chính_phủ Hoàng_gia Lào và Vương_quốc Lào trong cuộc nội_chiến Lào từ năm 1960 1975 Cơ_cấu Không_quân Hoàng_gia Lào cùng với Thuỷ_quân Hoàng_gia Lào và Lục_quân Hoàng_gia Lào được đặt dưới sự kiểm_soát của Bộ Quốc_phòng Hoàng_gia Lào tại thủ_đô Viêng_Chăn Không quân Hoàng_gia Lào đã tiếp_nhận viện_trợ suốt những năm qua chủ_yếu là từ Pháp Mỹ và Thái_Lan Ban_đầu tổ_chức vận_tải bắt_đầu hoạt_động với loại máy_bay Morane_Saulnier_MS 500 Criquet và sau đó là C 47 các loại sở_hữu khả_năng tấn_công hạng nhẹ gồm T 6 Texan_Bắc_Mỹ và về sau là T 28 Trojan_Danh sách Đại_sứ Mỹ tại Lào trong Nội_chiến Lào Ngày 29 tháng 5 năm 1961 Tổng_thống Mỹ John_F_Kennedy đã đưa một lá thư chỉ_thị cho Đại_sứ Hoa_Kỳ tại Lào Leonard_S_Unger được quyền kiểm_soát tất_cả các chức_năng của một Đoàn cố_vấn viện_trợ quân_sự Mỹ MAAG Như_vậy_viên Đại_sứ phục_vụ trên thực_tế đã trở_thành chỉ_huy của Không_lực Hoàng_gia Lào trong cuộc nội_chiến Lào và nó chỉ tồn_tại nhờ sự ủng_hộ của Mỹ từ năm 1962 đến năm 1975 BULLET Leonard_S_Unger 25 tháng 7 năm 1962 1 tháng 12 năm 1964 BULLET William_H_Sullivan 23 tháng 12 năm 1964 18 tháng 3 năm 1969 BULLET G McMurtrie_Godley 24 tháng 7 năm 1969 23 tháng 4 năm 1973 BULLET Charles_S_Whitehouse 20 tháng 9 năm 1973 12 tháng 4 năm 1975 mức_độ quyền_hạn không rõ_ràng Danh_sách Tư_lệnh Không_quân Hoàng_gia Lào BULLET Chuẩn_tướng Sourith_Don_Sasorith 1957 1959 BULLET Chuẩn_tướng Thảo_Ma 1959 1966 BULLET Chuẩn_tướng Sourith_Don_Sasorith 1966 1973 BULLET Chuẩn_tướng Bouathong_Phothivongsa 1973 1975 Lịch_sử Giai_đoạn hình_thành Ngành hàng_không_quân sự của Lào bắt_nguồn từ sự thành_lập hãng Hàng_không Lào tiếng Pháp Aviation_Laotiènne được người Pháp thành_lập vào ngày 28 tháng 1 năm 1955 vốn chỉ là một quân_chủng vận_tải và trinh_sát trên không quy_mô nhỏ của Quân_đội Quốc_gia Lào ANL Khi người Pháp rút khỏi Đông_Dương_Hàng không Lào tiếp_tục phát_triển dần từ nguồn viện_trợ của Mỹ Với việc bổ_sung các khả_năng tấn_công đã chuyển_đổi thành Không_quân Hoàng_gia Lào RLAF Việc thành_lập một đơn_vị không_quân cho quân_đội Lào lần đầu_tiên được lên kế_hoạch vào tháng 5 năm 1954 Các loại máy_bay được đề_xuất bao_gồm MS 500 Criquet của Pháp DHC L 20 Beaver và các loại trực_thăng cũng như vận_tải cơ C 47 Ngày 6 tháng 8 năm 1954 Lào chính_thức độc_lập quân_đội Pháp trước khi hồi hương đã cho quân_đội Lào mượn chiếc Criquet với mục_đích quan_sát pháo_binh Hiệp_ước độc_lập ban cho Pháp_quyền có một sứ_mệnh quân_sự tại Lào Bắt_đầu từ ngày 28 tháng 1 năm 1955 sứ_mệnh quân_sự này chỉ phái đội_ngũ cố_vấn đứng đầu là một đại_tá để huấn_luyện cho 200 người Lào trong hoạt_động không_quân Hàng không Lào được thành_lập tại sân_bay Wattay ở Viêng_Chăn vào thời_điểm này với đơn_vị ban_đầu là phi_đội trinh_sát và liên_lạc số 1 Hàng không Lào chủ_yếu phục_vụ hai mục_đích như Criquet dùng để đào_tạo phi_công Lào cũng như thực_hiện nghĩa_vụ_quân_sự đang diễn ra Đến tháng 2 năm 1955 Hàng không Lào được trang_bị mười máy_bay Criquet do người Pháp_viện_trợ Một_số sân_bay khác Wattay chỉ là những dải đất sẵn có trong nước bao_gồm đường_băng thô tại Xieng_Khouang_Luang_Prabang Pakse và Cánh đồng Chum Không quân Pháp đã để lại bốn vận_tải cơ C 47 với các phi_công Pháp cho Không_quân Hoàng_gia Lào ba cái được sơn lại quân_hiệu Không_lực Hoàng_gia Lào Đồ cho mượn có điều_kiện là các máy_bay còn lại trong nước Khoảng 6 500 quân trong số 30 000 quân của Quân_lực Hoàng_gia Lào đều bị quân Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà và Pathet_Lào bao_vây Bởi_vì Lào là một quốc_gia với mạng_lưới đường_bộ gần như không tồn_tại phi_vụ đầu_tiên của Không_lực Hoàng_gia Lào là hỗ_trợ không yểm cho toán quân_bị bao_vây Việc lái máy_bay vận_tải do các phi_công người Pháp đảm_trách trong khi người Lào vẫn đang trong quá_trình huấn_luyện Hành_động tấn_công đầu_tiên của lực_lượng không_quân mới này là không vận quân_đội Hoàng_gia tới Cánh đồng Chum vào đầu năm 1955 Những binh_sĩ quân_đội Hoàng_gia trên Cánh đồng Chum đã trở_thành một phần của nỗ_lực tái tiếp_tế cầu_hàng không Vào cuối năm 1955 22 sinh_viên Lào được gửi sang Pháp và Morocco học_khoá đào_tạo huấn_luyện nghiệp_vụ hàng không Một trong số những học_viên đó có Thảo_Ma một cựu_binh nhảy_dù mà về sau sẽ lên nắm quyền chỉ_huy Không_quân Hoàng_gia Lào Phi_hành_đoàn người Pháp lái C 47 được sử_dụng cho cuộc hành_quân này kết_hợp với Không đoàn cảm_tử C 46 thuê lại từ hãng vận_tải hàng_không dân_sự Vận_tải cơ C 47 Dân_sự theo hợp_đồng được dùng để thả Tiểu_đoàn Nhảy_dù Quân_đội Hoàng_gia Lào tại Xieng_Khouang để chống lại sự bành_trướng của Pathet_Lào vào địa_bàn tỉnh Là một phần của hành_động này các phi_công Lào được huấn_luyện bay các phi_vụ do_thám bằng phi_cơ Criquet_Bốn trực_thăng Sikorsky_H 19 của lực_lượng không_quân mới đã không đáp_ứng đầy_đủ cho các nhiệm_vụ như tải_thương vì_vậy thêm hai chiếc H 19 được mua lại từ Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan vào tháng 10 năm 1955 Các trực_thăng về sau đều được viện_trợ không giới_hạn và là máy_bay chính_thức của Hàng_không Thái_Lan Ngoài_ra cơ_quan tình_báo quân_đội Pháp SDECE đã thiết_lập các đơn_vị du_kích chống Cộng trên khắp miền Bắc nước Lào tới và qua biên_giới Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà Tuy_nhiên các vận_tải cơ mượn không được dùng để tiếp_tế hậu_cần cho các đơn_vị ở miền Bắc Việt_Nam vì họ không được phép bay quốc_tế Thay vào đó phi_vụ đặc_biệt đã được giao_phó cho hai hãng hàng_không điều_lệ tư_nhân bay theo hợp_đồng cho hai hãng hàng_không quân_đội Lào là Laos_Air_Lines và Lao Air_Transport_Vào cuối năm 1956 những vận_tải cơ C 47 do chính phi_hành_đoàn mới huấn_luyện của Lào đảm_trách Năm 1957 sẽ có 85 huấn_luyện_viên người Pháp cuối_cùng rời khỏi Lào Tại thời_điểm khởi_hành của họ hầu_hết các máy_bay của Lào không_thể cất_cánh được do thiếu bảo_dưỡng định_kỳ Viện_trợ của Mỹ Phía Mỹ tỏ ra chậm_trễ hơn khi người Pháp thất_bại ở Đông_Dương đã vội thiết_lập Cơ_quan Chương_trình Đánh_giá Programs_Evaluation_Office_PEO đóng vai_trò như một nhiệm_vụ quân_sự thứ_yếu vào tháng 1 năm 1954 Cơ_quan này đã cung_cấp 100 huấn_luyện_viên nhằm thay_thế các cố_vấn Pháp sắp rời khỏi xứ này Đồng_thời nó còn cung_cấp sáu máy_bay C 47 hai chiếc DHC L 20 và hai chiếc L 19 Bird_Dog cùng kế_hoạch xây_dựng sân_bay trên toàn_quốc Tháng_Giêng năm 1956 PEO đã chuyển sang Lào bốn chiếc máy_bay C 47 trong đợt viện_trợ trực_tiếp đầu_tiên cho lực_lượng không_quân non_trẻ của nước này Kế_hoạch phát_triển không_quân trong vòng ba năm của PEO cho Hàng không Lào đã yêu_cầu một phi_đội vận_tải gồm tám máy_bay C 47 một phi_đội trinh_sát gồm 12 máy_bay L 19 Bird_Dog và một phi_đội liên_lạc bao_gồm bốn chiếc Sikorsky_H 19 và bốn chiếc L 20 Beaver_Một lực_lượng xung_kích tầm trung gồm 12 chiếc AT 6 Texan cũng được mường_tượng ra Sáu chiếc Bird_Dog đầu_tiên cập cảng vào tháng 3 năm 1956 ngay cả khi các loại máy_bay Criquet cuối_cùng bị loại_bỏ Một_vài chiếc DHC L 20 được chuyển_giao vào năm 1957 khả_năng cất_cánh và hạ_cánh trong thời_gian ngắn cũng phù_hợp với các điều_kiện nguyên_thuỷ của những đường_băng tại Lào Trong đó có một_vài chiếc L 20 được trang_bị một khẩu súng_máy cỡ nòng 0 50 việc sử_dụng tự_nhiên đối_với máy_bay vũ_trang cũng như gunship chủ_yếu cho các mục_tiêu bắn phá trên bộ Cũng vào năm 1957 Sourith_Don_Sasorith_viên Tư_lệnh đầu_tiên của Lào được bổ_nhiệm làm người đứng đầu Hàng không Lào Tháng 7 năm 1958 một cuộc đảo_chính xảy ra đã đưa Phoumi_Nosavan lên cầm_quyền tại Lào và đã yêu_cầu phía Mỹ_viện_trợ thêm nữa Năm sau PEO có kế_hoạch tăng_cường không_quân Lào với sáu chiếc T 28 Trojan_Bắc_Mỹ_Hiển nhiên là việc viện_trợ hàng không có sẵn cho cuộc_chiến chống Cộng_sản của chính_phủ Hoàng_gia Lào vẫn chưa đủ ngay cả khi được tăng_cường thêm các chuyến bay hợp_đồng của Air_America_Sư đoàn Không_quân 315 Không_lực Mỹ đã gửi một biệt đội mặc đồ dân_sự trong nước làm nhiệm_vụ tạm_thời điều_khiển các loại máy_bay vận_tải trong vòng một tháng gồm C 119G Flying_Boxcar_C 123 Provider và C 130 Hercules nhằm hỗ_trợ cho phe Hoàng_gia Lào Sau khi thực_hiện khoảng 72 phi_vụ họ đã rút khỏi vào ngày 27 tháng 4 năm 1959 vì áp_lực chính_trị quốc_tế Hai máy_bay_trực_thăng Alouette của Pháp được không_quân Lào mua lại vào năm 1960 Đến tháng 8 toán quân nhảy_dù thuộc phe Trung_lập của Kông_Lê đã phát_động một cuộc đảo_chính lật_đổ Nosavan sau khi giành được quyền_lực ông đã yêu_cầu Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà và Liên_Xô viện_trợ Ba tháng sau Nosavan tiến_hành một cuộc phản_công được Mỹ hậu_thuẫn từ căn_cứ của ông ở Savannakhet thực_hiện cuộc tấn_công thành_công phe Trung_lập tại Viêng_Chăn_Nosavan nhận được sự hỗ_trợ hậu_cần trên không_chỉ từ Không_quân Hoàng_gia Lào bị thu_hẹp mà_còn từ máy_bay H 19 của Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan và bốn chiếc H 34 của Air_American cũng như một chiếc Bird_Son C46 Ngoài_ra để hỗ_trợ hậu_cần từ các máy_bay Bird_Son còn thả lính nhảy_dù vào Viêng_Chăn từ máy_bay vận_tải C 46 Cầu_hàng_không Liên_Xô_Mặc dù Liên_Xô không đóng_góp trực_tiếp vào sự phát_triển của Không_lực Hoàng_gia Lào nhưng những tác_động trong năm 1960 1961 đã có một ảnh_hưởng lớn đến sự phát_triển của Không_quân Hoàng_gia Lào Đáp lại lời kêu_gọi sự giúp_đỡ từ Kông_Lê_Liên_Xô dành riêng 44 máy_bay vận_tải nhằm hỗ_trợ lực_lượng trung_lập Khởi_đầu từ tháng 12 năm 1960 Liên_Xô cho tiến_hành những chuyến bay viện_trợ quân_sự bắt_đầu với một khẩu_đội bích kích pháo 105mm Người Nga đã thực_hiện khoảng 1 000 phi_vụ vào Tháng 3 năm 1961 nhằm hỗ_trợ phe trung_lập ngay cả khi họ rút_lui về phía bắc vào Cánh đồng Chum_Những nỗ_lực của Liên_Xô bao_gồm thả một_vài toán lính nhảy_dù của Kông_Lê cũng như cung_cấp ba chiếc Lisunov_Li 2 cho không_quân của ông Trong cùng khoảng thời_gian này Trung_đoàn vận_tải 919 Không_quân Nhân_dân Việt_Nam đã thực_hiện 184 phi_vụ tiếp_tế từ miền Bắc Việt_Nam vào Xam_Neua_Những nỗ_lực của phe cộng_sản đã làm khuấy_động những nỗ_lực của Mỹ giúp tăng_cường Không_quân Hoàng_gia Lào Khi Kông_Lê rút quân khỏi Viêng_Chăn ông đã mang theo hai chiếc C 47 và hai chiếc L 20 Beavers có_thể dùng được từ Hàng không Lào và thành_lập Không_quân Lào trung_lập Quân_đội của Nosavan còn truy_kích lực_lượng của Kông_Lê tới tận Cánh đồng Chum_Cầu hàng_không Liên_Xô chấm_dứt vào tháng 5 năm 1962 sau khi hiệp_ước đình_chiến lần thứ 10 được ký_kết Vào cuối năm 1962 một nhóm học_viên phe trung_lập đến Liên_Xô tham_dự khoá đào_tạo trong hơn một năm Trước khi Liên_Xô rời khỏi Lào trong tháng mười và tháng 12 năm 1962 phía Liên_Xô để lại ba chiếc Li 2 cho phe trung_lập và ba chiếc Li 2 cùng ba máy_bay hai tầng cánh Antonov_An 2 cho không_quân Pathet_Lào_Họ còn trao lại ba chiếc Li 2 và một máy_bay_trực_thăng Mil_Mi 4 cho Không_lực Hoàng_gia Lào Tuy_nhiên việc thiếu_phụ tùng thay_thế đã khiến máy_bay không_thể cất_cánh được Mỹ phản_ứng với Liên_Xô_Đáp lại cầu_hàng không của Liên_Xô_Tổng_thống Mỹ Dwight_D_Eisenhower đã có lời thúc_giục chính_thức tới Thái_Lan nhằm viện_trợ sáu chiếc AT 6 Texas với khả_năng tấn_công tầm trung cho Không_lực Hoàng_gia Lào vào ngày 9 tháng 1 năm 1961 Đổi lại người Thái được phía Mỹ bồi_thường năm máy_bay Cessna_T 37 Tweet_Ba phi_công Lào dành cho AT 6 đã có sẵn bao_gồm cả Thảo_Ma_Loại máy_bay tấn_công tầm trung mới này đã thực_hiện thành_công phi_vụ đầu_tiên vào ngày 15 tháng 1 Một trong số các T 6 bị bắn rơi ngày 17 tháng 1 năm 1961 Không_lực Hoàng_gia Lào đã vội tăng_cường hàng_ngũ phi_công với bốn phi_công tình_nguyện_viên người Thái lấy từ Phi_đoàn 63 Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan đã bắt_đầu phi_vụ bay vào giữa tháng 2 Phần_lớn số T 6 còn lại đều bị tổn_thất trong tháng 3 với hai cú va_chạm giữa không_trung một chiếc rơi vào lưới_lửa phòng_không và số khác bị mất_tích trong một đợt huấn_luyện bay Không_lực Hoàng_gia Lào tạm_thời gần như bị xoá_sổ Vào tháng 3 và tháng 4 năm 1961 trong một nỗ_lực yếu_thế nhằm tăng_cường hoả_lực cho đồng_minh thân_cận 18 viên sĩ_quan Không_quân Mỹ đã tình_nguyện tham_gia vào chiến_dịch Pond_Mill_Những phi_công này được uỷ_quyền vào Không_lực Hoàng_gia Lào để lái máy_bay ném bom Douglas_A 26 Invader tại Lào Bên cạnh đó Họ còn tăng_cường thêm bốn phi_công người Mỹ cho tổ bay này Tuy_nhiên những cân_nhắc chính_trị trước sự khuấy_động của vụ xâm_nhập Vịnh Con Lợn đã ngăn việc sử_dụng Invader_Mỹ bắt_đầu tiến_hành cầu_hàng không riêng của mình vào năm 1961 cũng như kết_hợp của những nỗ_lực trinh_sát không ảnh Khả_năng vận_tải của Không_lực Hoàng_gia Lào được tăng_cường lên đến 13 máy_bay Douglas C47 và được dùng trong chuyến không vận quan_trọng đầu_tiên của Không_lực Hoàng_gia Lào khi họ vận_chuyển ba tiểu_đoàn của quân_đội Hoàng_gia Lào tới Sam_Neua_Người_Mỹ còn cung_cấp thêm mười chiếc AT 6 chuyên tiến_hành các phi_vụ tấn_công mặt_đất cho Không_lực Hoàng_gia Lào thông_qua sự trung_gian của Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan Trong một phi_vụ xuất_kích bốn chiếc AT 6 đã bay từ sân_bay Luang_Prabang trong suốt tháng 4 năm 1961 Trung_uý Khampanh của Không_lực Hoàng_gia Lào đã bắn rơi một chiếc máy_bay Ilyushin_Il 4 thuộc hạm_đội cầu_hàng_không Liên_Xô bằng cách sử_dụng tên_lửa không điều_khiển Đây là chiến_thắng không đối không duy_nhất của Không_quân Hoàng_gia Lào Tuy_nhiên sự thiếu_sót của những chiếc AT 6 cũ_kỹ già_nua đã trở_nên rõ_ràng với các nhà viện_trợ người Mỹ T 28 Trojan được đồn rằng sẽ là tương_lai của Không_lực Hoàng_gia Lào Những chiếc T 28 mà Không_lực Việt_Nam Cộng_hoà hứa sẽ cung_cấp cho Không_lực Hoàng_gia Lào đã không được chuyển_giao vì ngưng chiến Ngày 2 tháng 5 năm 1961 quân Pathet_Lào tràn_ngập sân_bay tại Moung_Sing và ngày hôm sau chiếm được một máy_bay C 47 của Không_lực Hoàng_gia Lào vừa hạ_cánh vì phi_hành_đoàn C 47 không biết là sân_bay đã bị quân cộng_sản tiếp_quản Kết_quả cuối_cùng của những trận đánh trên Cánh đồng Chum là một chỉ_thị từ Tổng_thống Mỹ John_F_Kennedy vào tháng 5 năm 1961 cho biết Đại_sứ Mỹ tại Lào sẽ phục_vụ như là chỉ_huy quân_sự thực_tế tại Lào Lời phê_chuẩn của ông đã hợp_thức_hoá tất_cả các cuộc không_kích ở nước này Văn_phòng Tuỳ_viên Không_quân sẽ đóng vai_trò là nhân_viên của ông Đại_sứ phục_vụ cho việc thực_thi sức_mạnh không_quân tại Lào Ngày 10 tháng 5 năm 1962 hiệp_ước đình_chiến được ký_kết đã giới_hạn hoạt_động của Không_lực Hoàng_gia Lào với những chiếc T 6 không còn hoạt_động nữa mặc_dù học_viên Hàng không Lào được chuyển_tiếp đến Lopburi_Thái_Lan học_khoá huấn_luyện T 28 vào tháng 6 năm 1962 Tuy_nhiên trong thời_gian ngừng_bắn Vàng Pao đã sử_dụng sự hỗ_trợ của CIA cho quân_đội dân_tộc miền núi người H Mông của ông để bắt_đầu đào_xới dải đất đường_băng ngắn được dùng để yểm_trợ hậu_cần cho quân của mình bằng máy_bay_trực_thăng và máy_bay đường ngắn Những dải đường_băng nguyên_thuỷ nhỏ_bé này sẽ lan ra khắp Lào và trở_thành một thành_phần chính trong nỗ_lực chiến_tranh của phe Hoàng_gia Lào khoảng 200 cứ_điểm Lima dự_kiến thành_lập trong nay_mai Chúng rất cần_thiết cho việc tiếp_tế không vận quân_đội nhanh_chóng và các hoạt_động cứu_trợ người tị_nạn Thoả_thuận quốc_tế về tính trung_lập của Lào đã được ký_kết vào ngày 23 tháng 7 năm 1962 và có hiệu_lực vào tháng 10 Ngày 6 tháng 10 năm 1962 người cuối_cùng của Đoàn cố_vấn Viện_trợ Quân_sự Mỹ rời khỏi Lào tuân theo Hiệp_định Ngày hôm sau 40 cán_bộ_cộng_sản_Việt_Nam trên tổng_số 7000 người tại Lào được hồi_hương phía Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà tuyên_bố họ hoan_nghênh Hiệp_định này Lời_nói cửa_miệng về việc quan_sát Hiệp_định đã định_hình toàn_bộ nỗ_lực của Mỹ để tổ_chức và có hiệu_lực tới Không_lực Hoàng_gia Lào với tất_cả các kỹ_thuật_viên và cố_vấn Mỹ núp dưới vỏ bọc ngoại_giao được công_nhận như là tuỳ_viên quân_sự Mặc_dù Mỹ sẽ tiếp_tục viện_trợ cho đồng_minh thân_cận Lào và cũng sẽ duy_trì bề_ngoài của thoả_thuận quan_sát năm 1962 Giai_đoạn phát_triển Cuộc_chiến lại nổ ra một lần nữa tại Lào trong giai_đoạn này Không_lực Hoàng_gia Lào có năm phi_công T 28 được huấn_luyện tại căn_cứ Không_quân Moody_Georgia để bay những chiếc T 28 vừa được chuyển_giao vào tháng bảy và tháng 8 năm 1963 tới sân_bay Wattay bên ngoài Viêng_Chăn_Mỹ còn tiếp_tế thêm bom và tên_lửa cho Không_lực Hoàng_gia Lào mặc_dù tạm_thời giữ lại các kíp nổ để dễ_bề kiểm_soát Một trong những chiếc T 28 mới_toanh sớm bị rơi ở Viêng_Chăn_Một chiếc T 28 khác đã biến mất khỏi kho_bãi khi Trung_uý Chert_Saibory người đã đào_thoát từ Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan sang Không_lực Hoàng_gia Lào và nay lại đào_thoát một lần nữa vào tháng 9 năm 1963 Ông lái chiếc T 28 bay vào không_phận Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà và bị giam_giữ ngay_lập_tức riêng chiếc T 28 trở_thành máy_bay chiến_đấu đầu_tiên của Không_quân Nhân_dân Việt_Nam Mặc_dù vậy vào ngày 26 tháng 10 năm 1963 Bộ Ngoại_giao Mỹ đã đánh điện cho Đại_sứ Leonard_S_Unger với tin mật là sử_dụng T 28 để đánh chặn các chuyến bay tiếp_tế của Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà cho Pathet_Lào_Unger là người đầu_tiên trong ba đại_sứ nắm quyến kiểm_soát tài_sản của hàng không Mỹ nhằm viện_trợ cho Không_lực Hoàng_gia Lào số khác là những người kế_vị ông gồm William_H_Sullivan và G McMurtrie_Godley_Chiến dịch Waterpump được thành_lập ở Thái_Lan vào tháng 3 năm 1964 với mục_đích đào_tạo thêm nhiều phi_công Lào Chiến_dịch này bao_gồm 38 Không đoàn cảm_tử và bốn máy_bay huấn_luyện T 28D đóng tại căn_cứ Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan Udorn_Cũng trong tháng 3 năm 1964 Đại_sứ Unger đã vận_động Bộ Ngoại_giao Mỹ mở_rộng vai_trò cho Không_lực Hoàng_gia Lào Nhờ vậy_mà Không_lực Hoàng_gia Lào đã tiến_hành các vụ không_kích T 28 nhắm vào quân cộng_sản trên Cánh đồng Chum vào ngày 17 tháng 5 năm 1964 Unger đã chuyển_giao kho vũ_khí của Đại_sứ_quán cho Không_lực Hoàng_gia Lào ngay ngày hôm đó Chiến_dịch Waterpump còn gửi thêm bốn chiếc T 28 cho Không_lực Hoàng_gia Lào Hai ngày sau mười chiếc T 28 dư_thừa được chuyển từ Việt_Nam Cộng_hoà bốn chiếc được Waterpump giữ lại dùng để tiếp_tục hoạt_động đào_tạo huấn_luyện trong khi sáu chiếc còn lại được chuyển cho Không_lực Hoàng_gia Lào Nhằm khắc_phục tình_trạng thiếu phi_công cho đến khi Waterpump hoàn_tất tốt_nghiệp các phi_công Lào cơ_quan PEO của Mỹ đã bí_mật tuyển_dụng năm phi_công tình_nguyện_viên từ Air_America gán cho họ cái tên Đội A Họ đã tiến_hành vụ không_kích vào ngày 25 Tháng 5 năm 1964 hai chiếc T 28 bị thiệt_hại do hoả_lực phòng_không trong khi để lạc mất mục_tiêu đối_phương Bởi_vì có khả_năng để lại hậu_quả chính_trị nếu một phi_công Mỹ bị rơi vào tay kẻ_thù PEO mang theo những phi_công Thái_Lan từ Phi_đoàn 223 Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan trên chuyến công_vụ dài sáu tháng trong một chiến_dịch tuyệt_mật được gọi là Project_Firefly Kế_hoạch Đom_đóm Những lính_đánh_thuê được tuyển_mộ này được biết đến với tên gọi Đội B và bắt_đầu các vụ không_kích vào ngày 1 tháng 6 năm 1964 Để hoàn_thành các thứ_bậc của nhóm các phi_công Lào được chỉ_định là Đội C Các đội A và B đặt dưới sự kiểm_soát của Đại_sứ Unger_Tháng 6 năm 1964 khi ngã ba đường chiến_lược của các Xa_lộ 7 và 13 bị quân cộng_sản đe_doạ Không_lực Hoàng_gia Lào có 20 chiếc T 28 và 13 phi_công Lào sẵn_sàng tham_chiến Thêm mười học_viên phi_công Lào đã gần kết_thúc khoá đào_tạo và sẵn_sàng tham_gia các phi_vụ vào ngày 9 tháng 8 năm 1964 Mười phi_công Thái_Lan và sáu phi_công Mỹ cũng sẵn_sàng cho nhiệm_vụ ngay_lập_tức với đồng_minh Không_lực Hoàng_gia Lào Thêm bốn chiếc T 28 có sẵn tại Udorn_Thêm mười_lăm chiếc T 28 sẵn_sàng ứng_chiến chuyển từ Không_lực Việt_Nam Cộng_hoà vừa được tái trang_bị với máy_bay A 1 Skyraider_Cũng trong tháng 6 năm 1964 một phi_đội T 28 của Đội A đã oanh_tạc tổng_hành_dinh phe trung_lập của Kông_Lê ở Khang_Khay trong một nỗ_lực thành_công để buộc ông phải chuyển_đổi liên_minh từ Pathet_Lào sang hàng_ngũ phe Hoàng_gia Kế đến Đội A còn được phép dùng những chiếc T 28 của Không_lực Hoàng_gia Lào để ném bom Trung_tâm Văn_hoá Trung_Quốc nổi_tiếng là trại huấn_luyện đội_ngũ nhân_viên của Trung_Quốc cho cho quân cộng_sản Lào trên Cánh đồng Chum_Trong tháng 7 năm 1964 nỗ_lực điều không tiền_phương của Mỹ để hướng_dẫn các vụ không_kích của cả Không_lực Hoàng_gia Lào và Không_quân Mỹ được bắt_đầu với thiết_bị điều_khiển chiến_đấu Butterfly gắn trên máy_bay Air_America_Các mối đe_doạ gây ra bởi lưới_lửa phòng_không Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà gia_tăng đều_đặn ở phía bắc Lào Điều này dẫn đến sự phân_công các phi_công Thái_Lan của Đội B có nhiều kinh_nghiệm hơn cho các phi_vụ ở miền Bắc nước Lào riêng những phi_công Lào ít kinh_nghiệm hơn thì tiến_hành những đợt không_kích vào miền nam nước Lào Không_lực Hoàng_gia Lào giờ_đây hoạt_động trải dài từ Pakse và Savannakhet cũng như Luang_Prabang và Viêng_Chăn_Trong chiến_tranh Việt_Nam Mỹ chính_thức bước vào cuộc chiến_tranh Việt_Nam do sự_kiện Vịnh Bắc_Bộ vào ngày 4 tháng 8 năm 1964 Dẫn dến sự leo_thang nhanh_chóng các hoạt_động của đồng_minh Không_lực Hoàng_gia Lào với kết_quả thảm_hại Đại_sứ Unger gây áp_lực Không_lực Hoàng_gia Lào phải tấn_công quân cộng_sản trên Cánh đồng Chum và đường_mòn Hồ_Chí_Minh bằng cách trình một bản danh_sách các mục_tiêu mà ông muốn chính_phủ Hoàng_gia Lào tiến_hành không_kích Thế nhưng tổn_thất ngày_càng gia_tăng một chiếc T 28 Trojan đã bị súng phòng_không 37mm của Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà bắn hạ vào ngày 14 tháng 8 Ngày 18 tháng 8 Trung_tá Viripong_Tư lệnh Phi_đoàn 223 Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan bị bắn rơi trong khi đang lái chiếc T 28 tiến_hành một phi_vụ trái_phép trên Cánh đồng Chum một_số T 28 khác còn bị mất_tích ở miền Bắc Việt_Nam khi đang trinh_sát Những hoạt_động không_quân bí_mật trong khoảng thời_gian này được mở_rộng bao_gồm những phi_công điều không tiền_phương trong chương_trình Steve_Canyon phụ_trách chỉ_đạo các cuộc không_kích Ngày 30 tháng 9 Bộ tổng_tham_mưu Liên_quân Mỹ đã phê_chuẩn một bản danh_sách các mục_tiêu ở miền đông nước Lào theo đề_nghị của Không_quân Mỹ và sự đồng_tình của Thủ_tướng Lào Souvanna_Phouma_Ngày 14 tháng 10 năm 1964 Thảo_Ma dẫn_đầu ba phi_đội từ Savannakhet trong cuộc không_kích ban_đầu nhắm vào Đèo Mụ_Giạ_Quảng_Bình trạm phía bắc của đường_mòn Hồ_Chí_Minh Vào tháng 1 năm 1965 một vụ nổ kho quân_nhu tại căn_cứ Không_quân Wattay làm thiệt_hại 8 tám chiếc T 28 và một chiếc C 47 Những tổn_thất giảm đáng_kể hoạt_động của các phi_công đội B của Thái_Lan cho tới tháng 5 Trong tháng đó Không_lực Hoàng_gia Lào đã giành được chiến_thắng đầu_tiên với hai xe_tăng cùng với năm xe_tải bị phá_huỷ Vào lúc này Đại_sứ Sullivan thấy rằng những nỗ_lực đánh bom đang phát_triển cần phải được điều_chỉnh lại Thay_thế chính_sách trước_đây ông cho thành_lập một hệ_thống điều không tiền_tuyến của Không đoàn nhảy_dù điều không tiền_tuyến Mỹ hướng_dẫn không_lưu tiền_phương của Thái và các quan_sát_viên Lào đã phê_duyệt các cuộc không_kích Việc kiểm_soát tăng lên khiến cho công_tác không yểm tầm ngắn với bộ_binh của Đội B Không_lực Hoàng_gia Lào có_thể thực_hiện được các máy_bay chiến_đấu thả bom đều được dẫn đường bởi một chiếc T 28 Tuy_nhiên đối_với các chuyến xuất_kích ngăn_chặn đối_phương Sullivan là người có thẩm_quyền cuối_cùng phản_đối các phi_vụ trinh_sát đường dài đánh trúng các mục_tiêu thoáng qua ngay khi có cơ_hội Mùa_hè năm 1965 đánh_dấu sự khởi_đầu của sự chia_rẽ nội_bộ trong hàng_ngũ Không_lực Hoàng_gia Lào Vị tư_lệnh năng_nổ có uy_tín của Không_quân Hoàng_gia Lào là Tướng Thảo_Ma đã gợi lên sự ghen_tị từ các tướng khác Cuối_cùng đã xảy ra một vụ ám_sát cố_ý chống lại ông vào ngày 3 tháng 7 năm 1965 Vào giữa năm 1965 các chuyên_gia hàng_không dân_sự Mỹ bí_mật cung_cấp cho chính_phủ Hoàng_gia Lào được tổ_chức thành Trung_tâm hoạt_động hàng_không Air_Operation_Center_AOC Trung_tâm hoạt_động hàng không được thành_lập tại 5 quân_khu của Lào với nhân_viên được tuyển_mộ thông_qua chương_trình Palace_Dog của Không_quân Mỹ Ngày 1 2 tháng 8 năm 1965 toán T 28 Đội B Không_lực Hoàng_gia Lào đã tấn_công miền Bắc Việt_Nam vào ngày 18 một chiếc T 28 trong một vụ đột_kích ương tự đã bị bắn rơi và các cuộc không_kích qua biên_giới của Không_lực Hoàng_gia Lào đều bị đình_chỉ Đến tháng 8 năm 1965 tỷ_lệ xuất_kích của Không_quân Hoàng_gia Lào đã tăng lên đáng_kể khi danh_mục máy_bay tấn_công đã xây_dựng lên đến 24 chiếc T 28 tăng_cường thêm 3 chiếc RT 28 và một_số C 47 Về sau dùng làm máy_bay ném bom gunship ứng_biến được trang_bị 50 súng_máy cỡ nòng và một hệ_thống con_lăn giúp đẩy những quả bom 250 nặng 250 pound ra khỏi cửa khoang vận_tải trong suốt chuyến bay Thành_quả thiết_thực này cuối_cùng đã bị huỷ_bỏ vì nó xen vào các hoạt_động buôn_lậu thuốc_phiện của một_số tư_lệnh cấp cao Hoàng_gia Lào Tháng 10 năm 1965 các cuộc không_kích qua biên_giới nhằm phá_huỷ những binh_trạm của Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà lại tiếp_tục một thời_gian ngắn trước khi chấm_dứt vĩnh_viễn Tháng 11 năm 1965 đã chứng_kiến sự xuất_hiện của năm chiếc O1 E Bird_Dog_Quân_lực Mỹ do đội Raven_FAC dùng để dẫn đường cho Không_quân Hoàng_gia Lào trong các đợt không_kích cứ_điểm đối_phương Cuối năm 1965 cũng chứng_kiến việc Không_lực Hoàng_gia Lào mua lại ba chiếc C 47 Hai viên tướng trong quân_đội Hoàng_gia Lào cố thuyết_phục mua chúng nhưng đã bị Tướng Thao_Ma gạt đi vì ông tin rằng những chiếc máy_bay này sẽ dùng để buôn_lậu thay_vì vận_tải quân_sự Các tướng_lĩnh trả_đũa bằng cách hạn_chế sự thăng_tiến trong nội_bộ Không_lực Hoàng_gia Lào và từ đó làm suy_yếu dần_dần phe_cánh Thảo_Ma_Đến mùa xuân năm 1966 Không_lực Hoàng_gia Lào đã phát_triển lên đến 40 chiếc T 28 Các phi_công Đội B người Thái tiếp_tục tham_gia chủ_yếu là các hoạt_động của Không_lực Hoàng_gia Lào với 23 người đến Lào vào đầu năm 1966 Ngoài_ra nhằm gia_tăng số_lượng phi_công T 28 CIA đã bắt_đầu triển_khai chương_trình đào_tạo hàng chục ứng_cử_viên phi_công người dân_tộc_thiểu_số Hmong ở Thái_Lan Bảy người trong số họ sẽ tốt_nghiệp khoá phi_công T 28 số khác trở_thành phi_công vận_tải và liên_lạc một_số thì trở_thành phi_công trực_thăng Sự thất_bại hoàn_toàn của chương_trình này với ý_định trinh_sát trên không bằng loại máy_bay Raven_FAC_Viên tham_mưu_trưởng Không_lực Hoàng_gia Lào được một_số phe_cánh đối_lập hối_lộ để dẫn_đầu một cuộc nổi_loạn chống lại Thao_Ma_Để trả_đũa ngày 4 tháng 6 năm 1966 ông đã phát_động một cuộc nổi_dậy nhằm trấn_áp phe nổi_dậy nhưng thất_bại Sau đó Bộ_Tư_lệnh vận_tải quân_sự được thành_lập và đặt dưới quyền Chuẩn_tướng Sourith_Don_Sasorith mặc_dù Thao_Ma vẫn tiếp_tục nắm quyền chỉ_huy phi_đội T 28 Sau cuộc đảo_chính không thành_công Thao_Ma đã chuyển sở_chỉ_huy của ông từ Savannakhet đến Luang_Prabang và dự_kiến là ông sẽ hạ_cấp bậc chuyển sang công_việc văn_phòng mới thành_lập tại Viêng_Chăn_Nhưng ông vẫn tiếp_tục đảm_nhiệm thực_hiện các phi_vụ không_kích từ Luang_Prabang cho đến khi cố_gắng tiến_hành một cuộc đảo_chính vào ngày 22 tháng 10 năm 1966 Thao_Ma liên_tiếp phát_động các đợt không_kích chủ_yếu nhắm vào nhà của một_số tướng_lĩnh thuộc phe đối_lập tại Viêng_Chăn cũng như trụ_sở Bộ Tổng_tham_mưu và hai kho vũ_khí Mặc_dù 36 người đã thiệt_mạng trong các cuộc không_kích thế nhưng cuộc đảo_chính vẫn không thành_công Đại_sứ Mỹ đã quyết_định can_thiệp nhằm ngăn_chặn cuộc đảo_chính có_thể gây xôn_xao dư_luận Do quyền_lực bị suy_giảm cộng với việc Mỹ không ủng_hộ mình nữa Thao_Ma và 10 viên phi_công của ông đã lái T 28 sang Thái_Lan sống lưu_vong Một_số kỹ_thuật_viên Không_lực Hoàng_gia Lào cũng lái C 47 bỏ trốn theo cùng Với sự ra đi của Thao_Ma_Tướng_Sourith đã chính_thức lên nắm quyền chỉ_huy toàn_bộ Không_quân Hoàng_gia Lào Ngày 9 tháng 11 năm 1966 Chiến_dịch Waterpump đã làm lễ tốt_nghiệp cho 42 phi_công T 28 mới của Lào Tuy_nhiên do đào_ngũ và thương_vong chỉ có 24 người là còn lưu trong hồ_sơ của Không_lực Hoàng_gia Lào Trong một nỗ_lực để soạn_thảo kế_hoạch nhu_cầu trong tương_lai của Không_lực Hoàng_gia Lào Đại_sứ William_H_Sullivan dự_đoán rằng có_thể 7 phi_công Lào đã đào_ngũ sang Thái_Lan sẽ được hồi_hương và thêm sáu học_viên phi_công Lào đã trở về để tốt_nghiệp khoá đào_tạo Sullivan đã đoán trước nhu_cầu nhân_sự mà Không_lực Hoàng_gia Lào cần khoảng từ 55 tới 60 phi_công Lào và 44 tới 48 máy_bay T 28 Ông lưu_ý tầm quan_trọng của việc gia_tăng số_lượng phi_công T 28 với một tiếng_nói chung cùng lục_quân Lào mà Không_quân Hoàng_gia Lào tiến_hành việc không yểm tầm ngắn Cho đến khi đủ số_lượng phi_công Lào được đào_tạo phi_công Thái_Lan có tiếng_nói giống như Lào sẽ lấp đầy vai_trò không yểm tầm ngắn còn lại giao cho máy_bay của không_quân Mỹ tự_do không_kích các mục_tiêu đánh_phá Đến cuối năm 1966 hơn một_nửa phi_vụ xuất_kích trong năm đều do phi_công Đội B đảm_trách Các phi_công Đội B đã bắt_đầu sử_dụng căn_cứ khá hiện_đại Moung_Soui nằm gần Cánh đồng Chum để giảm thời_gian xuất_kích và nâng cao tỷ_lệ xuất_kích của họ Thời_kỳ Tướng Sourith chỉ_huy Vào đầu năm 1967 toán đặc_công Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà đã tấn_công sân_bay Luang_Prabang tới hai lần phá_huỷ 17 chiếc T 28 của Không_lực Hoàng_gia Lào Từ ngày 20 đến ngày 27 tháng 5 năm 1967 Không_quân Hoàng_gia Lào cùng với Không_quân Mỹ tham_gia vào một loạt các cuộc không_kích thứ hai trực_tiếp đánh_phá Đường 110 thuộc hệ_thống đường_mòn Sihanouk ở Nam_Lào Không_lực Hoàng_gia Lào đóng_góp 41 phi_vụ vào nỗ_lực này Không giống như Ma_Tướng_Sourith khuyến_khích việc buôn_lậu vàng và thuốc_phiện bằng cách sử_dụng các máy_bay vận_tải thuộc Không_lực Hoàng_gia Lào Tuy_nhiên bắt_đầu từ trưa ngày 30 Tháng 7 năm 1967 Sourith đã ra_lệnh cho phi_đội T 28 của Không_lực Hoàng_gia Lào tiến_hành không_kích trong hai ngày vào đoàn buôn_lậu gồm 300 con la chở 16 tấn thuốc_phiện từ Miến_Điện vào miền tây Lào tại Ban Khwan_Khoảng thời_gian cuối năm 1967 bảy chiếc T 28 của Không_lực Hoàng_gia Lào đã thực_hiện chuyến bay tiếp_tế cho quân_đội Hoàng_gia tham_gia trong trận Nam_Bắc không may thiếu sự phối_hợp giữa không_quân và lục_quân làm cho cuộc không_kích không đạt hiệu_quả Công_tác hỗ_trợ hậu_cần cho binh_lính bằng trực_thăng của Không_lực Hoàng_gia Lào cũng đã chứng_minh không đầy_đủ Trước sự thất_bại thảm_hại tại Nam_Bắc vào đầu năm 1968 quân_đội Hoàng_gia Lào đã trở_nên yếu_kém tăng gánh nặng chiến_đấu trên vai Không_quân Hoàng_gia Lào Không_quân được tăng_cường thêm từ 45 đến 50 T 28 với thêm 25 đến 30 chiếc đóng vai_trò dự_bị ở Thái_Lan Không_lực Hoàng_gia Lào còn bổ_sung thêm 9 máy_bay_trực_thăng UH 34 và 16 chiếc C 47 Tháng 2 năm 1968 Không_lực Hoàng_gia Lào phải gánh_chịu một tổn_thất nghiêm_trọng khi một chuyến bay gồm ba chiếc T 28 đang làm nhiệm_vụ không yểm trong thời_tiết xấu đã lao vào một sườn núi ở Quân_khu 2 Không một ai sống_sót sau vụ tai_nạn thảm_khốc Một sự_kiện gây chấn_động dư_luận khác xảy ra vào ngày 21 tháng 3 năm 1968 một phi_hành_đoàn C 47 đã bị bắt tại sân_bay Tân_Sơn_Nhứt Việt_Nam vì buôn_lậu vàng và thuốc_phiện Ngay sau đó Đại_sứ Sullivan đã từ_chối cung_cấp thêm năm máy_bay C 47 cho Không_lực Hoàng_gia Lào với lý_do họ sẽ dùng vào việc buôn_lậu Đến năm 1968 vì để mất quá nhiều máy_bay T 28 tổn_thất phi_công và hậu_quả khiến tinh_thần quân_chủng sa_sút Chiến_thuật không_quân của Không_lực Hoàng_gia Lào đã giảm bớt tỉ_lệ xuất_kích mức giá thấp nhất trong vòng bốn năm Các chuyên_gia hàng_không dân_sự được bổ_sung từ Không_quân Mỹ đã tăng lên đến mười người mỗi đợt cho Trung_tâm hành_quân không_quân đảm_đương tất_cả các chức_năng hỗ_trợ T 28 nhằm đạt được hiệu_quả ngắn_hạn Kết_quả là Số vụ xuất_kích của Không_lực Hoàng_gia Lào cho tháng 12 đã tăng gấp ba lần hơn tháng Giêng tổng_cộng khoảng 1522 phi_vụ Đến cuối năm những máy_bay T 28 đã thực_hiện khoảng 10 000 phi_vụ chiến_đấu Ngược_lại các máy_bay vận_tải C 47 của Không_quân Hoàng_gia Lào vẫn còn trơ_trẽn lạm_dụng việc buôn_lậu vàng và thuốc_phiện và có đủ tư_cách hoạt_động như các máy_bay dân_sự Sang năm 1969 các cố_vấn Không_lực Hoàng_gia Lào đã bắt_đầu một_vài chương_trình nhằm nâng cao tinh_thần của các phi_công T 28 mà trước_mắt là thực_hiện việc chi_trả tiền thưởng cao cho mỗi đợt xuất_kích Các khoá huấn_luyện kỹ_năng trốn thoát và lẩn_tránh còn được mở tại Hua_Hin_Thái_Lan bên cạnh việc gia_tăng gấp đôi thời_gian nghỉ_ngơi và hồi_phục bên bờ biển Tuy không còn đường rút nhưng chiến_dịch vẫn tiếp_tục Ngày 27 tháng 6 năm 1969 căn_cứ hiện_đại của Không_lực Hoàng_gia Lào tại Moung_Soui bị đặc_công và bộ_đội Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà tràn_ngập Ngày 11 tháng 7 năm 1969 một trong những phi_công Hmong nổi_tiếng nhất là Đại_uý Ly_Lu đã bị bắn hạ và thiệt_mạng sau khi tiến_hành hơn 1 000 phi_vụ chiến_đấu trong vòng ít_nhất 18 tháng Từ tháng 4 đến tháng 9 năm 1969 Lào lần đầu_tiên triển_khai việc huấn_luyện hai máy_bay điều không tiền_phương Vào cuối năm 1969 đội quân_lính đánh thuê người Hmong trên bộ được sự yểm_trợ bởi các cuộc không_kích của Không_lực Hoàng_gia Lào và Mỹ đã tái_chiếm phần_lớn Cánh đồng Chum_Ba chiếc gunship AC 47 Spooky đầu_tiên được Không_lực Hoàng_gia Lào tiếp_nhận từ Không_lực Việt_Nam Cộng_hoà và Mỹ đã thực_hiện phi_vụ bay đầu_tiên vào ngày 5 tháng 9 Những vấn_đề về phi_hành_đoàn có hiệu_quả dự_kiến sẽ lái C 47 theo ngày cũng như AC 47 vào ban_đêm pháo_thủ sẽ bắn đến đỏ cả nòng súng_đạn dược được bắn chỉ mang giá_trị bán lại bằng đồng Vàng Pao ban_đầu miễn_cưỡng sử_dụng chúng vì sợ gây tổn_thương đến đồng_minh thân_cận Nó còn phụ_thuộc vào kinh_nghiệm khá hữu_ích của các phi_công ví_dụ như Đại_uý Khamphan nhờ những chiến_thắng không đối không đã thực_hiện được trên 7 000 giờ bay Tuy_nhiên ba chiếc Spookies đã sớm chứng_tỏ giá_trị của chúng và bắt_đầu trung_bình khoảng 50 phi_vụ xuất_kích ban_đêm mỗi tháng Đến tháng 1 năm 1970 Cộng_hoà Nhân_dân Trung_Hoa đã lợi_dụng một hiệp_ước có trước_đây để xây_dựng một đường xa_lộ từ phía nam tỉnh Vân_Nam xuyên qua phía tây Lào hướng về biên_giới Thái_Lào_Người_Trung Quốc đã cử một đoàn xe_tải về phía nam trên con đường đó Khi đoàn xe tiếp_cận được Pak_Beng thì bị hai phi_cơ T 28 Đội B Không_lực Hoàng_gia Lào không_kích làm 15 chiếc bị phá_huỷ Nhiều vụ không_kích xảy ra trên con đường đó đều chấm_dứt bởi 400 khẩu súng phòng_không với cỡ nòng khác nhau dọc theo chiều dài súng được phía Trung_Quốc thiết_lập nhằm bảo_vệ tuyến đường vận_tải xuyên biên_giới này Vào tháng 3 năm 1970 bộ_đội Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà một lần nữa lại tấn_công Cánh đồng Chum_Vài ngày sau đó họ chiếm được một căn_cứ không_quân hiện_đại của Không_lực Hoàng_gia Lào tại Sam_Thong vào ngày 18 tháng 3 Trong trận giao_tranh ở Cánh đồng Chum Không_lực Hoàng_gia Lào đã để mất ba chiếc T 28D cộng với các loại máy_bay hạng nhẹ gồm hai chiếc O 1 và một chiếc U 17 Nhu_cầu về khí_tài của không_lực trở_nên tuyệt_vọng đến_nỗi phải sử_dụng C 7 Caribou của Air_America làm máy_bay ném bom tạm_thời thả hàng chục thùng chứa bom_napalm nhằm ngăn_chặn bước_tiến công của bộ_đội Việt_Nam Lực_lượng cộng_sản tiến_quân sát gần căn_cứ Không_quân Hoàng_gia Lào tại Moung_Soui và Long_Tieng khiến thời_gian xuất_kích suy_giảm đủ để một phi_công T 28 người Hmong tiến_hành 31 phi_vụ trong một ngày duy_nhất Những tác_động của chính_sách Việt_Nam_hoá chiến_tranh năm 1970 đã lan tận sang Lào Một chương_trình huấn_luyện mở_rộng dành cho phi_công T 28 của Lào được bắt_đầu Chương_trình Đội B kết_thúc vào ngày 4 tháng 9 năm 1970 khi nguồn cung_phi công Lào cuối_cùng cũng bắt kịp với nhu_cầu người Thái còn cung_cấp thêm mười phân_đội phi_công làm công_tác biệt_phái sang Không_lực Hoàng_gia Lào Trung_tâm hành_quân phối_hợp đặt dưới quyền Đại_tá Bouathong_Phontivongsa đã kết_hợp các hoạt_động hàng không với Bộ Tổng_tham_mưu Lục_quân Hoàng_gia Lào Tỷ_lệ phi_vụ xuất_kích của phi_đội T 28 Không_quân Hoàng_gia Lào được gia_tăng với quy_mô lớn hơn và đặt dưới quyền Cơ_quan Điều không tiền_phương Tuy_nhiên Không_lực Hoàng_gia Lào phải đối_mặt với một_số vấn_đề lớn Một trong số đó là tỷ_lệ tử_vong của phi_công ở mức nghiêm_trọng với những phi_công T 28 còn sống_sót chỉ tính trung_bình 20 tháng_một phi_vụ chiến_đấu Ngoài_ra vào tháng 8 năm 1970 cơ_quan_chức_năng đã phát_hiện ra một điểm buôn_lậu cất_giữ tới 70 tấn súng_trường M 16 và các loại vũ_khí khác được mua lại từ Trung_Hoa_Dân_Quốc trong một vụ trao_đổi thuốc_phiện dài hai tháng tại Houayxay_Ban_Một điểm yếu khác sẽ không bao_giờ thực_sự được giải_quyết là sự thiếu_hụt về nhân_viên có đủ điều_kiện năng_lực bảo_trì và hậu_cần của Lào Một nỗ_lực để giải_quyết sự thiếu_hụt đã được thực_hiện khi người Mỹ quyết_định trao lại quyền kiểm_soát tất_cả các phi_cơ T 28 cho Không_lực Hoàng_gia Lào bên cạnh việc triển_khai một chương_trình đào_tạo mở_rộng Tuy_nhiên giữa quản_lý cộng với kỹ_năng chỉ_huy và kiểm_soát bộc_lộ sự yếu_kém rõ_rệt trong bộ_máy của Không_lực Hoàng_gia Lào Ngoài_ra các phi_vụ chiến_đấu của T 28 đã đạt mức 30 000 chuyến xuất_kích vào cuối năm nay Một nghiên_cứu của Tập_đoàn Rand_Corporation đã mô_tả thành_tích nổi_bật của Không_lực Hoàng_gia Lào và lưu_ý rằng một_số phi_công Không_quân Hoàng_gia Lào đã thực_hiện hơn 1000 phi_vụ chiến_đấu cho đến giờ Tháng 5 năm 1971 căn_cứ Không_lực Hoàng_gia Lào tại Pakse bị quân cộng_sản đe_doạ đánh chiếm do_vậy phi_đội T 28 được di_chuyển trở_lại vào Thái_Lan tới căn_cứ Không_quân Hoàng_gia Thái_Lan Ubon_Tuy nhiên vào ngày 11 Tháng 6 tám chiếc T 28 sẵn có đã tiến_hành 88 phi_vụ phá_hoại chống lại bộ_đội Việt_Nam với mỗi phi_công phải phụ_trách 14 phi_vụ Đến tháng 7 năm 1971 phi_đội AC 47 Không_lực Hoàng_gia Lào được phép đưa vào tham_chiến với 10 máy_bay yểm_trợ Tuy_nhiên phi_đội sớm phải chịu một tổn_thất nghiêm_trọng khi máy_bay thị_sát của chỉ_huy trưởng là Đại_tá Thảo_Ly bị bắn rơi và bốc cháy dữ_dội làm ông thiệt_mạng ngay_tức_khắc Tháng 12 năm 1971 Không_lực Hoàng_gia Lào phải đối_mặt với một mối đe_doạ mới Quân_đội Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà đã tấn_công vào Cánh đồng Chum với sự yểm_trợ từ trên không của loại chiến_đấu_cơ Mikoyan_Gurevich_MiG 21 buộc Không_quân Hoàng_gia Lào phái tạm_thời triệt_thoái Tuy_nhiên các phi_đội T 28 và AC 47 của Không_lực Hoàng_gia Lào đã sớm bay từ Long_Tieng quay trở_lại tham_chiến Mặc_dù hoạt_động của đường_băng trong căn_cứ liên_tục bị đe_doạ bởi xe_tăng xâm_nhập và đạn pháo 130 ly nã vào Không_lực Hoàng_gia Lào vẫn tiếp_tục tiến_hành các cuộc không_kích vào quân đối_phương bất_chấp tổn_thất nặng_nề Nhiều phi_vụ ném bom của T 28 chỉ được thực_hiện trong khoảng thời_gian một phút bởi_vì quân đối_phương đã tiến gần phi_trường Các phi_vụ chiến_đấu trong năm lên tới khoảng 30 000 vụ Vào cuối năm 1972 Tướng Vàng Pao đã phát_động cuộc tấn_công cuối_cùng của ông cố_gắng một lần nữa tái_chiếm bằng được Cánh đồng Chum Không quân chiến_thuật Không_lực Hoàng_gia Lào giờ_đây đã vượt ra ngoài nhiệm_vụ không yểm tầm gần để đóng vai_trò là pháo_đài_bay ví_dụ như nó được giao nhiệm_vụ tiến_hành lên đến 80 phi_vụ hàng ngày trong sự điều_chỉnh chuyển sang Biệt đội Delta của Vàng Pao bắt_đầu từ ngày 24 tháng 8 Những thiếu_sót của phương_pháp này được thấy rõ vào ngày 9 tháng 9 khi một chiếc T 28 đã thả bom nhầm vào quân_đội đồng_minh làm 80 người lính bị_thương và phá vỡ bước_tiến công quân đối_phương của họ Đoàn trực_thăng UH 34 của Không_lực Hoàng_gia Lào và Air_America đã gia_nhập vào phi_đội CH 53 của Không_quân Mỹ và tám chiếc C 47 của Air_America trong một đợt tấn_công của quân_đội Vàng Pao bằng không vận Sau một tháng cuộc tấn_công bị trì_hoãn trong một mớ hỗn_độn từ việc phối_hợp không ăn_ý của một trong ba phi_đội Không_lực Hoàng_gia Lào Ngoài_ra vào cuối năm 1972 Việc người Mỹ rút quân và giảm bớt sự hiện_diện trong chiến_tranh Việt_Nam đã bắt_đầu tác_động đến Không_lực Hoàng_gia Lào Tuy_nhiên tổng_số phi_vụ xuất_kích hàng năm vẫn ở mức 30 000 Thời_kỳ Tướng Bouathong chỉ_huy Tướng Bouathong chuyển từ chỉ_huy Trung_tâm hành_quân phối_hợp sang chỉ_huy toàn_bộ Không_quân Hoàng_gia Lào vào năm 1973 Đến đầu năm 1973 tổng quân_số Không_lực Hoàng_gia Lào đạt đến đỉnh_điểm với 2150 nhân_viên và 180 máy_bay Danh_mục các loại máy_bay bao_gồm 75 chiếc AT 28 và tám chiếc AC 47 dùng trong chiến_đấu Máy_bay vận_tải hạng nhẹ bao_gồm 15 chiếc O 1 Birddog và 18 chiếc C 47 Người Mỹ đã quyết_định bàn_giao một_số máy_bay dư_thừa vào thời_điểm cuối_cùng để tăng_cường thực_lực Không_quân Hoàng_gia Lào Danh_mục các loại máy_bay_trực_thăng của Không_lực Hoàng_gia Lào được tăng_cường thêm 24 chiếc UH 34 từ nguồn bổ_sung của Không_lực Việt_Nam Cộng_hoà nâng tổng_số máy_bay_trực_thăng lên 43 chiếc trong một nỗ_lực nhằm thay_thế khả_năng chuyên_chở của Air_America khi nó khởi_hành đi Lào Air_America đã bàn_giao cho Không_lực Hoàng_gia Lào mười chiếc máy_bay huấn_luyện Cessna_T 41 Mescalero và mười máy_bay vận_tải C 123K Tướng Bouathong cố xin thêm nhiều loại máy_bay mới nhưng đã bị người Mỹ từ_chối Tính đến đầu năm 1973 Không_lực Hoàng_gia Lào đã thực_hiện 4482 phi_vụ trước khi ký_kết hiệp_định Paris kết_thúc chiến_tranh vào ngày 22 tháng 1 năm 1973 Tháng 4 năm 1973 hiệp_ước đình_chiến bị phá vỡ buộc Không_lực Hoàng_gia Lào tiếp_tục tham_chiến Tuy_nhiên đến thời_điểm này thì Không_lực đã phần_nào suy_yếu dần số_lượng máy_bay T 28 giảm xuống còn 40 chiếc và tỷ_lệ xuất_kích hàng tháng giảm xuống còn khoảng 2000 phi_vụ Hai trong số tám trực_thăng Spooky đã bị loại khỏi vòng chiến số còn lại về sau bị giải_giáp và chuyển_đổi trở_lại thành máy_bay vận_tải Ngày 20 tháng 8 năm 1973 Tướng Thao_Ma dẫn_đầu một đoàn quân hộ_tống gồm 60 xe_tải trở_lại Lào và tái_chiếm căn_cứ không_quân Wattay_Ông và sáu phi_công khác của Lào đã phát_động lại điệp_khúc đảo_chính trên không bằng cách sử_dụng máy_bay T 28 thực_hiện các cuộc đánh bom tổng_hành_dinh của chính_phủ Tuy_nhiên quân_đội Hoàng_gia Lào đã phản_công chiếm lại Wattay và Ma bị bắn rơi trong khi hạ_cánh Mặc_dù sống_sót sau cuộc hạ_cánh vội_vã nhưng ông vẫn bị xử_tử ngay_lập_tức Đến giữa năm 1974 Air_America chính_thức kết_thúc hoạt_động của họ tại Lào Tuyến tiếp_tế từ Mỹ gần như đóng_cửa Thiếu_thốn nhiên_liệu phụ_tùng và các loại đạn_dược Không_quân Hoàng_gia Lào nhanh_chóng xuống_dốc Trung_tâm hành_quân phối_hợp bị đóng_cửa Chương_trình huấn_luyện nhân_sự ngoài nước_chấm dứt Kể từ đây các phi_công Không_lực Hoàng_gia Lào chỉ bay được hai giờ mỗi tháng Ngày 14 tháng 4 năm 1975 Không_quân Hoàng_gia Lào xuất_kích thực_hiện phi_vụ chiến_đấu cuối_cùng Theo lệnh của Vàng Pao chín chiếc máy_bay T 28 đã oanh_tạc một đoàn xe_tải của Pathet_Lào đang trên đường di_chuyển về hướng nam tiến vào Viêng_Chăn gây tổn_thất nghiêm_trọng Sang tháng sau phe Cộng_sản kích_động dân_chúng tiến_hành hàng_loạt các cuộc biểu_tình chống Chính_phủ Hoàng_gia Lào nhiều viên phi_công Không_lực Hoàng_gia Lào đã đào_thoát sang Thái_Lan Mười sáu chiếc T 28 mà họ lái được bàn_giao lại cho Không_quân Philippines Sau năm 1975 Không_quân Quân Giải_phóng Nhân_dân Lào đã phải mở các khoá đào_tạo phi_công ngắn_hạn để vận_hành một loạt máy_bay còn sót lại trong các kho_bãi nhằm chống lại các cuộc nổi_dậy tiếp_theo của người Hmong_Ex_RLAF_T 28 được sử_dụng để oanh_tạc các bản_làng Hmong_Những phi_công Không_lực Hoàng_gia Lào bị giam_giữ đã được phóng_thích để bay cùng với những người chủ mới của họ Từ năm 1975 1977 đã xảy ra chín cuộc đào_tẩu của các viên phi_công chế_độ cũ trốn sang Thái_Lan Không_quân Quân Giải_phóng Nhân_dân Lào vì_vậy đã để mất 29 chiếc T 28 4 trực_thăng UH 34 một C 47 một T 41 và một chiếc Antonov_AN 2 còn thực_hiện chuyến bay về phía nam mà mãi sau_này mới được trả lại Sự_kiện trọng_yếu BULLET Ngày 28 tháng 1 năm 1955 Thành_lập Hàng không Lào BULLET Năm 1960 Pathet_Lào bắt_đầu vận_hành máy_bay BULLET Tháng 8 năm 1960 Hàng không Lào đổi tên thành Không_quân Hoàng_gia Lào RLAF BULLET Mùa xuân năm 1963 Lực_lượng không_quân của viên tướng bất_đồng chính_kiến Kông_Lê hợp_nhất vào Không_lực Hoàng_gia Lào BULLET Đầu năm 1976 Không_quân Hoàng_gia Lào đổi tên thành Không_quân Quân Giải_phóng Nhân_dân Lào LPLAAF Quân_phục và phù_hiệu Quân_hàm BULLET Sip_Airman basic Binh_nhì không phù_hiệu BULLET Sip_Trii_Corporal_Hạ_sĩ một lon trắng hướng lên BULLET Sip_Thó_Sergeant_Hạ_sĩ nhất hai lon trắng hướng lên BULLET Sip_Êek_Staff_Sergeant Trung_sĩ ba lon trắng hướng lên BULLET Cãã_Trii_Sergeant 1st class Trung_sĩ nhất một lon vàng viền màu xanh hoàng_gia hướng xuống BULLET Cãã_Thó_Master_Sergeant Thượng_sĩ hai lon vàng viền màu xanh hoàng_gia hướng xuống BULLET Cãã_Êek_Sergeant_Major Thượng_sĩ nhất ba lon vàng viền màu xanh hoàng_gia hướng xuống BULLET Wáa_Trii_Hua_Trii Warrant_Officer_Chuẩn uý một thanh vàng nằm ngang BULLET Roitrïäkäd 2nd Lieutenant_Thiếu uý một ngôi_sao vàng năm cánh BULLET Roithöäkäd 1st Lieutenant_Trung uý hai ngôi_sao vàng năm cánh BULLET Roiëkäkäd_Captain_Đại uý ba ngôi_sao vàng năm cánh BULLET Phantrïäkäd_Major_Thiếu_tá một ngôi_sao năm cánh chèn vào một đĩa vàng BULLET Phanthöäkäd_Lieutenant_Colonel_Trung_tá hai ngôi_sao năm cánh một chèn vào một đĩa vàng BULLET Phanëkäkäd_Colonel_Đại_tá ba ngôi_sao năm cánh một chèn vào một đĩa vàng BULLET Phonchatääkäd_Brigadier_General_Chuẩn tướng hai ngôi_sao bạc năm cánh Xem thêm BULLET Nội_chiến Lào BULLET Palace_Dog_BULLET Kế_hoạch 404 BULLET Air_America_BULLET_Điều không tiền_tuyến Raven_BULLET_Danh sách vũ_khí sử_dụng trong Nội_chiến Lào Tham_khảo BULLET Bernard_C_Nalty_Jacob Neufeld and George_M_Watson_An Illustrated_Guide to the Air_War over Vietnam_Salamander_Books_Ltd London 1982 ISBN 978 0 668 05346 4 BULLET Bernard_C_Nalty_War against Trucks_Aerial_Interdiction in Southern_Laos 1968 1972 Air_Force_Museums and History_Program_Washington_DC 2005 ISBN 0 16 072493 7 9780160724930 BULLET Brig_Gen_Soutchay_Vongsavanh RLG Military_Operations and Activities in the Laotian_Panhandle_Trung tâm Quân sử Quân_lực Hoa_Kỳ Washington_DC 1981 ISBN 0 923135 05 7 9780923135058 for 1989 reprint BULLET Jacob_Van_Staaveren_Interdiction in Southern_Laos 1960 1968 Center for Air_Force_History_Washington DC 1993 ISBN 0 912799 80 3 9780912799803 BULLET Kenneth_Conboy and Don_Greer_War in Laos 1954 1975 Squadron_Signal_Publications 1994 ISBN 0 89747 315 9 BULLET Kenneth_Conboy and Simon_McCouaig_South_East Asia_Special_Forces_Elite series 33 Osprey_Publishing_Ltd_London 1991 ISBN 1 85532 106 8 BULLET Kenneth_Conboy with James_Morrison_Shadow_War The_CIA s Secret_War in Laos_Boulder_CO_Paladin Press 1995 ISBN 1 58160 535 8 9781581605358 BULLET Kenneth_Conboy and Simon_McCouaig_The_War in Laos 1960 75 Men at arms series 217 Osprey_Publishing_Ltd_London 1989 ISBN 978 0 85045 938 8 BULLET Larry_Davis and Don_Greer_Gunships_A Pictorial_History of Spooky_Specials series 6032 Squadron_Signal_Publications 1982 ISBN 0 89747 123 7 BULLET Roger_Warner_Shooting at the Moon_The_Story of America s Clandestine_War in Laos_South_Royalton_VT Steerforth_Press 1996 ISBN 1 883642 36 1 9781883642365 BULLET Timothy_Castle_At_War in the Shadow of Vietnam_United_States_Military Aid to the Royal_Lao_Government 1955 1975 Columbia_University_Press 1993 ISBN 978 0 231 07977 8 BULLET Arnold_Issacs_Gordon_Hardy MacAlister_Brown et al Pawns of War_Cambodia and Laos_Boston_Publishing_Company Boston 1987 ISBN 0 201 11678 2 9780201116786 BULLET Bill_Gunston_An_Illustrated Guide to Military_Helicopters_Salamander_Books Ltd_London 1981 ISBN 978 0 86101 110 0 BULLET Christopher_Robbins_Air_America Avon_New_York 1979 ISBN 0 399 12207 9 9780399122071 BULLET Christopher_Robbins_The_Ravens Pilots of the Secret_War in Laos_Asia_Books_Bangkok 2000 ISBN 974 8303 41 1 9789748303413 BULLET David_Corn_Blond_Ghost Ted_Shackley and the CIA s Crusades_Simon_Schuster 1994 ISBN 978 0 671 69525 5 BULLET Kenneth_Conboy_Kenneth_Bowra and Simon_McCouaig_The_NVA and Viet_Cong_Elite 38 series Osprey_Publishing_Ltd_Oxford 1992 ISBN 978 1 85532 162 5 BULLET Military_History_Institute of Vietnam_Victory in Vietnam_The_Official_History of the People s Army of Vietnam 1954 1975 translated by Merle_Pribbenow_Lawrence_KS University of Kansas_Press 2002 ISBN 0 7006 1175 4 9780700611751 BULLET Spencer_C_Tucker_The Encyclopedia of the Vietnam_War_A_Political Social and Military_History_ABC_CLIO 2011 ISBN 1 85109 961 1 9781851099610 BULLET Theodore_Shackley_Richard_A Finney_Spymaster_My_Life in the CIA Potomac_Books_Inc_ISBN 1 61234 203 5 9781612342030 BULLET Alfred_William_McCoy_Cathleen B Read_Leonard_Palmer_Adams The_Politics of Heroin in Southeast_Asia_Harper_Row 1972 ISBN 9971 4 7022 5 9789971470227 Liên_kết ngoài BULLET Không_quân Lào BULLET Cuộc_chiến của Vàng Pao_BULLET_Huy hiệu Quân_lực Hoàng_gia Lào
Không_quân Hoàng_gia Lào