Loạn_Tam phiên Loạn_Tam phiên chữ Hán_三藩之亂 tam phiên chi loạn 1673 1681 là cuộc_chiến giữa 3 Phiên vương phía Nam lãnh_thổ Trung_Quốc do Ngô_Tam_Quế cầm_đầu chống lại vương_triều nhà Thanh cuối thế_kỷ 17 trong lịch_sử Trung_Quốc Hoàn_cảnh và nguyên_nhân Sau khi nhà Thanh tiến vào cai_trị Trung_Quốc đến thời Khang_Hi lãnh_thổ Trung_Quốc chưa hoàn_toàn được thống_nhất vẫn còn nguy_cơ để lại từ cuối thời Minh đó là Tam phiên tức 3 vị Vương từng là hàng tướng của nhà Minh gồm có Bình_Tây vương Ngô_Tam_Quế ở Vân_Nam_Bình_Nam vương Thượng_Khả_Hỷ ở Quảng_Đông và Tĩnh_Nam vương Cảnh_Tinh_Trung ở Phúc_Kiến_Trịnh_Thành Công vẫn chiếm_giữ Đài_Loan Nước_Nga Sa hoàng nhiều lần gây_chiến ở biên_giới Vì_vậy từ khi chính_thức trực_tiếp nắm quyền hành Khang_Hi đã tự mình viết tấm biển Tam phiên Hà vụ Tào vận để đặt ra nhiệm_vụ giải_quyết những mối lo của triều_đình trong đó Tam phiên được coi là mục_tiêu giải_quyết trước Tam phiên có địa_bàn cai_quản rộng_lớn thế_lực ngày_càng mạnh lại là tướng cũ của nhà Minh trở_thành mối lo với nhà Thanh do_đó Khang_Hi quyết_tâm trừ_bỏ Tháng 3 năm 1673 Bình_Nam vương Thượng_Khả_Hỷ tuổi_cao_sức_yếu dâng thư lên triều_đình xin được về hưu dưỡng_lão và xin cho con là Thượng_Chi_Tín kế chức Khang_Hi nắm được cơ_hội bắt_đầu trừ_bỏ Tam phiên bèn đồng_ý với thỉnh_cầu từ_chức của Khả_Hỷ nhưng không cho Chi_Tín kế_vị Lúc đó con trai Ngô_Tam_Quế là Ngô_Ứng_Hùng đang ở Bắc_Kinh đã nhanh_chóng đưa tin về Vân_Nam_Tháng 7 năm đó tin_tức đưa tới miền Nam_Ngô_Tam_Quế và Cảnh_Tinh_Trung thấy Khang_Hi đồng_ý với đề_nghị rút_lui của Thượng_Khả_Hỷ lấy_làm lo_lắng bèn đồng_loạt viết thư xin cáo_lão Các đại_thần cho rằng Ngô_Tam_Quế và Cảnh_Tinh_Trung không thực_lòng rút_lui khuyên ông không nên phê_chuẩn vì sẽ gây biến_loạn Trong khi đó chỉ có số_ít đại_thần đồng_tình với ý_định triệt phiên của Khang_Hi như Hộ bộ Thượng_thư Mễ_Tư_Hàn_Hình bộ Thượng_thư Mạc_Lạc_Binh bộ Thượng_thư Nạp_Lan_Minh_Châu Khang_Hi muốn nhân cơ_hội này trừ_bỏ Tam phiên nên đã chấp_thuận và sai Bác Nhĩ_Khẳng_Chiết_Mại Lễ tới Vân_Nam sai Lương_Thanh_Tiêu tới Quảng_Đông Trần_Nhất Bỉnh tới Phúc_Kiến để thi_hành mệnh_lệnh thúc_giục Tam vương rời bỏ ngôi_vị Thấy rõ ý_định của Khang_Hi muốn trừ_bỏ mình Ngô_Tam_Quế bèn cầm_đầu Tam vương khởi_sự chống lại nhà Thanh_Diễn biến Tam_Quế viết thư cho Phúc_Kiến và Quảng_Đông đề_nghị cùng khởi_binh với danh_nghĩa phục Minh diệt giặc tự_xưng là Thiên_hạ đô chiêu thảo binh_mã đại_nguyên_soái Thượng_Chi_Tín và Cảnh_Tinh_Trung đều hưởng_ứng Con Trịnh_Thành_Công là Trịnh_Kinh cũng nhân_dịp đó mang quân từ đảo Đài_Loan vào đất_liền đánh chiếm Ôn châu Tuyền châu Chương châu Quân nổi_dậy của Ngô_Tam_Quế nhanh_chóng chiếm_giữ Nguyên châu Thường_Đức rồi tiến vào Tứ_Xuyên_Tam_Quế đích_thân tới Thường_Đức_Lễ châu chỉ_huy chiến_trận Trước thế mạnh của Tam vương một_số đại_thần nhà Thanh khuyên Khang_Hi theo nếp cũ của Hán_Cảnh_Đế từng chém Triều_Thố để yên_lòng Ngô vương Lưu_Tỵ khi mới xảy ra loạn bảy nước vì_vậy nên chém những người đồng_tình triệt phiên như Mễ_Tư_Hàn_Mạc Lạc và Minh_Châu để làm vừa_lòng Tam phiên Nhưng Khang_Hi kiên_quyết phản_đối chủ_trương đó vì ông đã thấy trong quá_khứ sau khi Hán_Cảnh_Đế chém Triều_Thố_Lưu_Tỵ vẫn không giải_binh Vì_vậy ông tuyên_bố một_mình chịu trách_nhiệm việc triệt phiên và lệnh bắt giam con_cháu Ngô_Tam_Quế ở Bắc_Kinh là Ngô_Ưng_Hùng_Ngô_Thế_Lâm_Giữa lúc đó Ngô_Tam_Quế thông_qua_Đạt_Lại_Lạt_Ma gửi thư tới Khang_Hi yêu_cầu cho mình được cát_cứ phía Nam_Trường_Giang_Khang Hi bác_bỏ đề_nghị cát_cứ Nam_Trường_Giang của Tam_Quế ra_lệnh chém Ngô_Ưng_Hùng và Ngô_Thế_Lâm_Ngô Tam_Quế thúc quân tấn_công 30 thành_trì vùng Giang_Tây_Thủ hạ của Tam_Quế là Vương_Bỉnh_Phiên tấn_công vào Thiểm_Cam hậu_phương nhà Thanh_Tháng 1 năm 1675 con_nuôi Ngô_Tam_Quế là Vương_Phụ_Thần đang làm Đề_đốc Thiểm_Tây mang quân chiếm Bình_Lương_Được Vương Bỉnh_Phiên trợ_giúp Vương_Phụ_Thần chiếm được Thái châu Lan_Châu_Củng_Xương Định_Biên Ngô_Tam_Quế tuyên_bố sẽ chiếm Kinh châu để tiến vào Bắc_Kinh_Trong lúc đó Cảnh_Tinh_Trung và Thượng_Chi_Tín cũng ra_quân hưởng_ứng Ngô_Tam_Quế_Trước tình_hình biến_loạn Khang_Hi vẫn bình_tĩnh chỉ_huy cuộc_chiến Ông xác_định Ngô_Tam_Quế cầm_đầu cuộc nổi_dậy chỉ cần tập_trung lực_lượng diệt Ngô_Tam_Quế_Vì vậy ông tận_dụng mâu_thuẫn giữa Cảnh_Tinh_Trung và Trịnh_Kinh ra chiếu gửi Quảng_Đông và Phúc_Kiến chấp_thuận cho Thượng_Chi_Tín và Cảnh_Tinh_Trung tiếp_tục làm Vương_Đồng thời ông điều quân Thanh đánh_bật quân họ Trịnh bị cô_lập ra khỏi đại_lục Năm 1677 Thượng_Khả_Hy vì mâu_thuẫn với Ngô_Tam_Quế buồn_bực lâm_bệnh qua_đời Quân hai xứ Phúc_Kiến_Quảng_Đông sau khi gặp một_số bất_lợi bèn chấp_nhận yêu_cầu của Khang_Hi dâng sớ chấp_nhận bãi_binh Yên được hai phía Khang_Hi tập_trung lực_lượng đối_phó với Ngô_Tam_Quế_Tuy đồng_ý trên giấy_tờ hai xứ này vẫn chưa chịu hoàn_toàn thần_phục Thấy vai_trò quan_trọng của Vương_Phụ_Thần trong việc giúp lực_lượng Ngô_Tam_Quế phát_triển Khang_Hi dùng sách_lược vừa đánh vừa dụ Ông sai con Phụ_Thần tới hàng quân Vân_Nam rồi sai Đồ_Hải mang quân tới chống Phụ_Thần_Phụ_Thần trúng kế điệu_hổ_ly_sơn của Đồ_Hải bị hao_binh_tổn_tướng Bị quân Thanh vây_hãm lâu ngày Vương_Phụ_Thần hết lương phải ra hàng triều_đình Quân Thanh chiếm lại trọng_điểm Bình_Lương khiến Ngô_Tam_Quế ở Thiểm_Tây bị thất_thế Sang năm 1678 quân Thanh giành thắng_lợi đánh chiếm lại Thiểm_Tây Một số tướng_lĩnh của Tam_Quế là Lâm_Hưng_Chu_Hàn Đại_Nhiệm xin hàng nhà Thanh_Cùng lúc Khang_Thân vương Kiệt_Thư đánh_bại quân Ngô ở Giang_Tây và Chiết_Giang khiến Cảnh_Tinh_Trung không còn ngoại_viện thế cùng phải xin hàng Thế_cục đã thay_đổi Ngô_Tam_Quế phải rút về chỉ còn giữ được Vân_Nam_Nhưng đầu năm 1678 Ngô_Tam_Quế vẫn cố xưng Đế hiệu ở Hành_Dương đặt quốc_hiệu là Chu_Chỉ 5 tháng sau Tam_Quế già_yếu mắc bệnh qua_đời Cháu Tam_Quế là Ngô_Thế_Phan kế_vị Năm 1680 Khang_Hi điều 3 cánh quân tấn_công Vân_Nam_Ngô_Thế Phan thất_bại liên_tiếp quân Thanh chiếm được Côn_Minh_Thế_Phan bị dồn vào đường cùng phải uống thuốc_độc tự_sát Sang năm 1681 Khang_Hi hoàn_toàn dẹp được Vân_Nam chấm_dứt Loạn_Tam phiên Hậu_quả và ý_nghĩa Loạn_Tam phiên kéo_dài 8 năm trải rộng trên địa_bàn lớn từ Thiểm_Tây_Vân_Nam Giang_Tây_Chiết_Giang_Phúc_Kiến_Quảng_Đông cuối_cùng bị dẹp Mối chia_cắt lãnh_thổ Trung_Quốc trên đại_lục bị xoá_bỏ Khang_Hi thu về địa_bàn rộng_lớn phía Nam từ Vân_Nam_Quảng_Đông và Phúc_Kiến_Việc cai_trị của nhà Thanh trên toàn lãnh_thổ được xác_lập vững_chắc hơn sau khi loại_bỏ những tàn_dư còn lại của nhà Minh_Tham khảo BULLET Thương Thánh 2011 Chính_sử Trung_Quốc qua các triều_đại Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Nguyễn_Khắc_Thuần 2003 Các đời đế_vương Trung_Quốc Nhà_xuất_bản Giáo_dục BULLET Đặng_Huy_Phúc 2001 Các hoàng_đế Trung_Hoa_Nhà xuất_bản Hà_Nội BULLET Cát_Kiếm_Hùng chủ_biên 2006 Bước thịnh suycủa các triều_đại phong_kiến Trung_Quốc tập 3 Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Tiêu_Lê 2000 Những ông vua nổi_tiếng trong lịch_sử Trung_Quốc Nhà_xuất_bản Đà_Nẵng Xem thêm BULLET Khang_Hi_BULLET_Ngô Tam_Quế
Loạn_Tam phiên