Triệu_Vũ_Linh vương Triệu_Vũ_Linh vương chữ Hán_趙武靈王 340 TCN 295 TCN tên thật là Triệu_Ung_趙雍 là vị vua thứ_sáu của nước Triệu chư_hầu nhà Chu trong lịch_sử Trung_Quốc Ông trị_vì từ năm 325 TCN đến năm 299 TCN tổng 26 năm Đến năm 299 TCN ông nhường ngôi cho Triệu_Huệ_Văn vương tự mình xưng làm Triệu_Chủ phụ 趙主父 tương_đương danh_vị Thái thượng vương Ông ở ngôi_vị Chủ phụ đến khi qua_đời tổng_cộng 5 năm Dưới thời_đại của ông nước Triệu áp_dụng Hồ phục kị xạ 胡服騎射 làm chính_sách đẩy nước triệu trở_nên cường_thịnh tranh_chấp được với các nước Tần nước Tề nước Sở diệt được Trung_Sơn đánh_bại Lâu_Phiền_Lâm_Hồ Ông cũng là vị vua Triệu đầu_tiên xưng Vương_Triệu chủ Hợp tung chống Tần_Triệu_Ung là con của Triệu_Túc hầu vị vua thứ năm của nước Triệu_Năm 326 TCN Triệu_Túc hầu qua_đời Triệu_Ung lên_ngôi vua đương_thời gọi là Triệu hầu Ung_趙侯雍_Triệu_Ung lên_ngôi khi còn ít tuổi chính sự do Triệu_Báo làm chủ ngoài_ra có Phì_Nghĩa_肥义 cùng các lão thần ngoài 80 tuổi của đời vua trước Vũ_Linh vương phong cho Triệu_Báo làm tướng_quốc tước Dương_Văn quân 阳文君_Cùng năm 325 TCN Nguỵ_Huệ vương sai Thái_tử Tự Hàn_Tuyên_Huệ vương sai Thái_tử Thương sau là Hàn_Tương_Ai vương_triều_kiến Triệu hầu Ung_Lúc đó chiến_tranh giữa các chư_hầu ngày_càng ác_liệt và các nước có chủ_trương hình_thành liên_minh đánh lẫn nhau Năm 323 TCN theo kế_sách liên hoành của Trương_Nghi_Tần_Huệ Văn vương gặp và liên_minh với Tề_Tuyên vương Sở Hoài vương Cùng lúc đó để đối_phó tướng_quốc nước Nguỵ là Công_Tôn_Diễn kiến_nghị Nguỵ_Huệ vương hội_kiến để liên_minh với vua các nước Hàn_Triệu_Yên và Trung_Sơn_Triệu_Ung đến hội với vua 4 nước Khi đó Hàn và Nguỵ đã xưng_vương 3 nước Yên_Triệu và Trung_Sơn chưa xưng_vương Tại cuộc hội_kiến này theo đề_nghị của nước Nguỵ 3 nước Yên_Triệu và Trung_Sơn chính_thức xưng_vương và được Hàn_Nguỵ công_nhận Đó là sự_kiện 5 nước cùng xưng_vương Ngũ quốc tương vương tiến_hành hợp tung thực_hiện một_mặt trận liên_hợp để chống khối liên_minh của Tần_Tề_Sở_Từ đó Triệu_Ung có vương hiệu khác với các đời trước chỉ có tước hầu Sau khi hợp tung Triệu_Vũ_Linh vương càng thân với nước Hàn hơn Năm 322 TCN ông hội với Hàn_Tuyên_Huệ vương và năm sau lấy con gái vua Hàn làm phu_nhân Năm 318 TCN Triệu_Vũ_Linh vương theo lời kêu_gọi của Công_Tôn_Diễn cùng các nước Hàn_Yên_Sở theo quyết_định hợp binh với nước Nguỵ cùng đánh nước Tần cử Sở Hoài vương làm Tung trưởng Tuy_nhiên cuối_cùng chỉ có 3 nước Hàn_Triệu_Nguỵ_Tam Tấn thực_sự xuất_quân hợp_lực tấn_công nước Tần_Ba nước ra_quân bị tướng Tần là Sư_Lý_Tật đánh_bại tám vạn quân chư_hầu bị giết Tề_Mẫn vương nhân lúc quân Triệu thua Tần bèn trở_mặt đánh Triệu quân Triệu lại bị thua ở Quan_Trạch_Quan hệ với chư_hầu Năm 317 TCN nước Yên láng_giềng xảy ra loạn_lạc Yên vương Khoái nhường ngôi cho tướng_quốc Tử_Chi_Người nước Yên phản_đối Tử_Chi nên trong nước xảy ra chiến_sự Công_tử_Chức nước Yên chạy sang nước Triệu_Năm 315 TCN Tử_Chi bị giết Triệu_Vũ_Linh vương sai Nhạc_Trì mang quân đưa công_tử_Chức về nước lập làm vua tức_là Yên_Chiêu vương Năm 313 TCN Tần_Huệ_Văn vương sai quân đánh Triệu_Triệu_Vũ_Linh vương sai tướng Triệu_Trang ra chống nhưng thất_bại Triệu_Trang bị quân Tần bắt Năm 307 TCN Tần_Vũ vương cố cử đỉnh nặng của nhà Chu nên bị gãy chân và chết Triệu_Vũ_Linh vương sai tướng_quốc nước Triệu là Triệu_Cố đón công_tử Doanh_Tắc ở nước Yên về Tần nối_ngôi tức_là Tần_Chiêu_Tương vương Cải_cách và mở_rộng bờ_cõi Trong những năm đầu ông cai_trị nước Triệu liên_tục bị các bộ_lạc phương Bắc quấy_rối thất_bại liên_miên và bị đặt trong tình_huống nguy_cấp Năm 307 TCN Vũ_Linh vương cùng với Phì_Nghĩa bàn chính sự rồi đem quân đánh nước Trung_Sơn nhưng không thắng phải lui binh Cùng năm Vũ_Linh vương triệu kiến quần_thần bảo rằng Lâu_Hoãn tán_thành ý_kiến của ông Trong khi đó những thành_viên bảo_thủ trong triều trong đó có Phì_Nghĩa cho đó thực_chất là bắt_chước Bắc_Địch_Vũ_Linh vương sai chú là công_tử Thành dẫn_đầu mặc hồ phục Thành không theo cáo_bệnh không vào triều Vũ_Linh vương đích_thân đến thăm và thuyết_phục Triệu_Thành nghe theo ủng_hộ cải_cách Năm 306 TCN nước Triệu tiến_hành đổi trang_phục như người Hồ cho gọn_nhẹ dễ chiến_đấu Triệu_Vũ_Linh vương chiêu_mộ những người giỏi cưỡi ngựa bắn tên để lập ra_quân_đội thiện_chiến Năm 306 TCN ông tiếp_tục đánh nước Trung_Sơn tiến đến đất Ninh_Hà phía tây đánh người Hồ tới Du_Trung_Khi trở về ông sai một loạt sứ_thần đi thăm các nước Lâu_Hoãn đi sứ Tần_Cừu_Dịch đi sứ Hàn_Vương_Bồn đi nước Sở Phú_Đinh đi nước Nguỵ_Triệu_Tước sang nước Tề_Triệu_Vũ_Linh vương còn sai tướng_quốc nước Đại là Triệu_Cố thu_thập chiêu_mộ người Hồ đưa vào quân_đội nước Triệu_Năm 305 TCN Triệu_Vũ_Linh vương lại đánh Trung_Sơn sai Triệu_Thiệu chỉ_huy hữu quân Hứa_Quân chỉ_huy tả quân con lớn là công_tử Chương chỉ_huy trung_quân Ngưu_Tiễn chỉ_huy quân Kỵ_Triệu_Hy chỉ_huy quân Hồ và quân Đại_tự mình làm tổng_chỉ_huy Quân Triệu hợp_nhất ở Khúc_Dương đánh lấy huyện Đan_Khâu và Hoa_Dương sau đó lấy Cảo_Thạch và Đông_Viên_Vua_Trung Sơn sợ_hãi phải dâng 4 ấp để cầu_hoà Triệu_Vũ_Linh vương bèn rút quân Tuy_vậy Triệu_Vũ_Linh vương vẫn không ngừng đánh Trung_Sơn_Từ năm 302 TCN đến 300 TCN ông lại đánh Trung_Sơn lấy đất_đai phía bắc khiến bờ_cõi nước Triệu thông kề với nước Yên_Ngoài_Trung_Sơn Vũ_Linh vương còn mở_mang đất_đai những hướng khác Năm 306 TCN quân Triệu tiến_hành các cuộc kinh_lược những vùng_đất ở phía tây bắc khi vua Tần_Vũ vương mới chết và đã rất thành_công thu_phục nhiều tiểu quốc Năm 304 TCN Vũ_Linh vương phát_động chiến_tranh với các bộ_lạc ở thượng_nguồn sông Hoàng_Hà_Với những thắng_lợi ấy lãnh_thổ của Triệu đã trở_nên rộng_lớn đông giáp nước Yên bắc tới tận Hoàng_Hà phía tây mở_rộng đến Vân_Trung_Cửu_Nguyên Triệu chủ phụ Truyền ngôi Triệu_Vũ_Linh vương vốn đã có người con lớn là Triệu_Chương và lập làm Thái_tử Năm 310 TCN một hôm ông nằm_mơ thấy một người con gái rất đẹp gảy đàn hát Khi tỉnh dậy ông kể lại chuyện cho các quan_lại nghe trong khi uống rượu Đại_thần Ngô_Quảng nói lại với vợ rồi mang người con gái là Ngô_Mạnh_Giao rất có nhan_sắc vào tiến cho Triệu vương Triệu_Vũ_Linh vương lập_tức yêu Mạnh_Giao và lấy_làm vợ rồi lập làm vương hậu Ngô_Mạnh_Giao sinh được người con thứ là Triệu_Hà rất được Vũ_Linh vương yêu_mến Ông bèn bỏ Triệu_Chương và lập Hà làm thái_tử Năm 301 TCN Ngô_Mạnh_Giao mất Triệu_Vũ_Linh vương sai Chu_Thiệu giúp_đỡ công_tử Triệu_Hà_Năm 299 TCN Triệu_Vũ_Linh vương quyết_định nhường ngôi cho Triệu_Hà_Ông tập_hợp trăm quan làm lễ ở thái_miếu lập Triệu_Hà làm Triệu vương tự mình xưng là Chủ Phụ_主父 tiền_thân của danh_hiệu thái_thượng_hoàng sau_này sai Phì_Nghĩa làm tướng_quốc Sang sứ Tần_Tuy đã nhường ngôi nhưng Vũ_Linh vương vẫn tham_gia chính sự Triệu_Hà mới 12 tuổi làm vua tức_là Triệu_Huệ_Văn vương Triệu_Chủ_Phụ tiếp_tục hướng Triệu_Hà theo đường_lối ăn_mặc kiểu người Hồ phát_triển quân_đội và mở_mang đất_đai Ông hướng về phía tây muốn đánh nước Tần nên tự mình giả làm sứ_giả nước Triệu sang sứ nước Tần để xem_xét địa_thế và con_người vua nước Tần_Tần_Chiêu_Tương vương lúc đầu không nhận ra Triệu_Chủ_Phụ nhưng sau đó thấy tướng_mạo đường_bệ ăn_nói chững_chạc không giống người làm bề_tôi nên nghi_ngờ Khi đoàn sứ nước Triệu lên_đường trở về vua Tần sai người đuổi theo định giữ lại nhưng không kịp vì Chủ Phụ đã ra khỏi cửa_ải Năm 297 TCN Chủ Phụ mang quân tới phía tây đất Đại_hội với vua Lâu_Phiền_Sang năm 296 TCN ông diệt hẳn nước Trung_Sơn dời vua Trung_Sơn đến Lư_Thi_Cái chết Sau khi con thứ Triệu_Huệ_Văn vương lên_ngôi Chủ Phụ phong người con trưởng là Triệu_Chương làm An_Dương quân cai_trị đất Đại_Triệu_Chương bất_bình vì không được làm vua Triệu có ý không phục người em Năm 295 TCN Chủ Phụ triệu_tập quần_thần Thấy Triệu_Chương phải làm lễ lạy phục người em và buồn_bã Chủ Phụ có ý thương định chia nước Triệu làm hai và cho Chương làm Đại_vương Nhưng việc chưa quyết_định thì ông lại cùng con thứ Huệ_Văn vương đi chơi Dị_Cung tại Sa_Khâu_Công tử Chương cùng thủ_hạ Điền_Bất_Lễ nhân đó định làm đảo_chính giết vua em bèn mang quân tấn_công Dị_Cung_Cùng lúc thủ_hạ của Triệu vương là công_tử Thành và Lý_Đoái mang quân 4 ấp tới cứu đánh tan quân Triệu_Chương_Điền_Bất Lễ bị giết Triệu_Chương chạy vào cung_cầu cứu Chủ Phụ_Chủ_Phụ sai mở_cửa cho Chương vào Huệ_Văn vương phong cho Công_tử Thành làm tướng_quốc tước Bình_An quân phong Lý_Đoái làm Tư khấu Lý_Đoái và Công_tử Thành đón Triệu_Huệ_Văn vương ra ngoài rồi dẫn quân vào cung bắt giết Triệu_Chương_Chủ_Phụ không ngăn_cản được Tuy không động tới Chủ Phụ nhưng quân Lý_Đoái không để ông thoát ra ngoài vì sợ bị_trị tội đã vây cung và ra_lệnh tất_cả những người hầu phải dời cung nếu muốn tránh tội chết Chủ Phụ bị bỏ lại một_mình trong cung sau khi tất_cả những người hầu dời Dị_Cung ở Sa_Khâu_Ông bị bỏ đói phải tự bắt chim non ăn Cuối_cùng sau 3 tháng ông bị chết đói trong cung Triệu_Ung ở ngôi_vị tổng_cộng 27 năm xưng Vương 24 năm làm Chủ Phụ 4 năm khi mất ông 46 tuổi thuỵ là Vũ_Linh vương 武靈王_Nhận định Sử_ký ghi lại nhận_định về Triêu_Vũ_Linh vương như sau Triệu chủ phụ trước lập con là Chương làm thái_tử sau lấy Ngô_Hài rồi sủng_ái sinh ra Hà đến lúc tuổi cao thì phế Chương mà lập Hà làm vua Đến lúc Ngô_Hài chết thì mới nhớ đến con lớn muốn lập hai vương nhưng lại do_dự chưa quyết rồi sinh loạn cha_con cùng chết làm cái_trò cười cho thiên_hạ Gia_quyến BULLET Cha Triệu_Túc hầu Triệu_Ngữ_BULLET_Hậu phi BULLET 1 Hàn thị 韓氏 người nước Hàn sinh ra Triệu_Chương_BULLET 2 Triệu_Huệ hậu 趙惠后 tên gọi Mạnh_Oa_孟姚 sinh ra Triệu_Huệ_Văn vương và Triệu_Báo_BULLET_Con cái BULLET 1 Triệu_Chương_趙章 tước An_Dương quân 安陽君_BULLET 2 Triệu_Huệ_Văn vương BULLET 3 Triệu_Thắng tước Bình_Nguyên quân 平原君_BULLET 4 Triệu_Báo_趙豹 tước Bình_Dương quân 平阳君_Xem thêm BULLET Triệu_Túc hầu BULLET Triệu_Huệ_Văn vương BULLET Bình_Nguyên quân Tham_khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên thiên BULLET Triệu thế_gia BULLET Phương_Thi_Danh 2001 Niên_biểu lịch_sử Trung_Quốc Nhà_xuất_bản Thế_giới BULLET Lê_Đông_Phương_Vương_Tử_Kim 2007 Kể chuyện Tần_Hán_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Cát_Kiếm_Hùng chủ_biên 2006 Bước thịnh_suy của các triều_đại phong_kiến Trung_Quốc tập 1 Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin
Triệu_Vũ_Linh vương