Thứ_sử Thứ_sử chữ Hán_刺史 còn được phiên_âm là thích sử là một chức quan trong thời_kỳ cổ_đại của lịch_sử Trung_Quốc và lịch_sử Việt_Nam đứng đầu_đơn vị giám_sát sau là đơn_vị hành_chính châu Trung_Quốc Chức_vụ thứ_sử này có từ Tây_Hán_Nhà_Hán theo truyền_thống chia cả nước ra làm 9 khu_vực gọi là 9 châu không phải cấp hành_chính Cấp hành_chính thứ 1 lúc này là quận đứng đầu là thái_thú quản_lý mọi việc Năm 106 TCN Hán_Vũ_Đế đặt chức Thứ_sử Ban_đầu Thứ_sử chỉ có vai_trò đi tuần_hành các quận trong châu để xem_xét việc cai_trị của các Thái_thú thăng_thưởng người làm tốt truất người làm dở đoán xét oan ngục lấy 6 điều giới_hạn của chức_vụ Sách Hậu_Hán thư phần Chí quyển 28 có đề_cập đến 6 điều giới_hạn trong chức_trách của Thứ_sử như sau BULLET 1 Những cường_hào vọng_tộc trong vùng chiếm nhiều ruộng_đất vượt qua pháp_luật lấy mạnh lấn yếu lấy đông hiếp ít BULLET 2 Quan vào bậc 2000 thạch tức Thái_thú không vâng chiếu_chỉ của vua và không tuân điển_chế bỏ công theo tư vơ_vét của_cải làm điều gian_tham BULLET 3 Quan vào bậc 2000 thạch không xét các nghi_án hung_dữ giết người giận thì phạt vui thì thưởng phiền_nhiễu hà_ngược bóc_lột dân_đen làm khổ trăm_họ BULLET 4 Quan vào bậc 2000 thạch mà lựa_chọn cắt_đặt không xứng_đáng thiên_vị kẻ yếu ngăn lấp kẻ hiền che_chở kẻ ngoan BULLET 5 Con_em các quan vào bậc 2000 thạch mà cậy thần cậy thế thỉnh thác chức_vị BULLET 6 Quan vào bậc 2000 thạch làm trái lẽ công a_dua theo cường_hào thông_hành hối_lộ tổn phạm chính_lệnh Hàng năm Thứ_sử đi tuần các quận vào tháng 8 và đến đầu năm sau thì về triều_đình tâu báo Vai_trò của Thứ_sử thời Tây_Hán tương_tự như công_việc của thanh_tra các hoạt_động của Thái_thú Sang thời Đông_Hán triều_đình đặt ra chức kế lại Người Kế lại có nhiệm_vụ thay_mặt Thái_thú lên báo_cáo tình_hình với Thứ_sử Kế lại của Thứ_sử lại làm nhiệm_vụ thay_mặt thứ_sử lên triều_đình tâu báo còn Thứ_sử chuyên_tâm vào việc ở bản châu dù có tang cha_mẹ cũng không được bỏ chức Từ khi đặt chế_độ này vai_trò của các thứ_sử đối_với các quận gần_gũi và chặt_chẽ hơn Bên dưới Thứ_sử có những người giúp_việc là thị trung biệt giá tòng_sự Cuối thời Đông_Hán_chức Thứ_sử bị thay_thế bằng Châu_mục với đầy_đủ quyền_lực về quân_sự lẫn dân_chính Đến thời nhà Tuỳ xoá_bỏ quận thi_hành 2 cấp hành_chính châu huyện chức thái_thú bị bãi_bỏ Số huyện mỗi châu lúc này rất lớn có_thể đến trên 100 Thời nhà Đường tiếp_tục thi_hành 2 cấp hành_chính châu huyện song châu lúc này có quy_mô của quận trước_đây cả nước có đến hơn 300 châu Cai_trị châu là thứ_sử với đầy_đủ quyền hành chính báo_cáo trực_tiếp lên chinh quyền trung_ương Khi các tiết_độ_sứ trở_thành các thống_đốc quân_sự ở địa_phương thì thứ_sử dưới quyền tiết_độ_sứ Việt_Nam Việt_Nam trong thời_kỳ đầu_độc lập sau ngàn năm Bắc_thuộc vẫn kế_thừa tổ_chức hành_chính của thời thuộc Đường vẫn đặt chức thứ_sử đứng đầu các châu Đinh_Công_Trứ là vị quan thứ_sử đầu_tiên của Việt_Nam Năm 931 sau khi cùng Dương_Đình_Nghệ đem quân ra quét sạch quân Nam_Hán tái_lập nền độc_lập và tự_chủ Đinh_Công_Trứ được cử làm thứ_sử Hoan_Châu_Khi Ngô Quyền đánh tan quân Nam_Hán tự_xưng là Ngô_Vương_Đinh_Công Trứ tiếp_tục được phong trấn_thủ châu Hoan_Xem thêm BULLET Thái_thú Tham_khảo BULLET Đào_Duy_Anh 2011 Lịch_sử Việt_Nam từ nguồn_gốc đến thế_kỷ 19 Nhà_xuất_bản Khoa_học_xã_hội
Thứ_sử