Trận_Gazala_Trận_Gazala là một trận chiến quan_trọng thuộc Chiến_dịch Sa_mạc Tây trên Mặt_trận Bắc_Phi trong Chiến_tranh thế_giới thứ hai diễn ra xung_quanh thành_phố cảng Tobruk tại Libya từ ngày 26 tháng 5 đến 21 tháng 6 năm 1942 Lực_lượng tham_chiến bên phía phe Trục có Tập_đoàn Thiết_giáp châu_Phi bao_gồm các đơn_vị Đức và Ý nằm dưới quyền chỉ_huy của đại_tướng Erwin_Rommel còn bên phe Đồng_Minh là Tập_đoàn_quân số 8 Anh do trung_tướng Neil Ritchie chỉ_huy dưới sự giám_sát chặt_chẽ của đại_tướng tổng_tư_lệnh Trung_Đông_Claude_Auchinleck Tập_đoàn_quân số 8 được hợp_thành từ các đơn_vị quân Anh Nam_Phi Ấn_Độ và Pháp Tự_do Chiều ngày 26 tháng 5 năm 1942 Tập_đoàn Thiết_giáp châu_Phi mở một mũi nghi_binh nhằm thu_hút quân Anh về hướng bắc Đêm hôm đó Rommel đem đội_hình thiết_giáp chủ_lực sang hướng đông đi vòng qua sườn phía nam Gazala để tấn_công quân thiết_giáp Anh nằm phía sau hệ_thống phòng_thủ của Đồng_Minh Quân thiết_giáp Trục liên_tục đánh_bại các đơn_vị thiết_giáp Anh nhưng đến ngày 27 tháng 5 họ đã rơi vào tình_trạng bấp_bênh Các sư_đoàn thiết_giáp Đức Ý đã hao_tổn 1 3 binh_lực và bị trải mỏng trên một diện rất rộng lại bị kẹt phải các bãi mìn của Anh ở sau lưng Các đoàn tiếp_vận của Đức Ý không_thể tới được Không bỏ_cuộc Rommel chuyển sang phòng_ngự ông cho đóng quân trong một khu_vực mà người ta gọi là cái vạc bị kìm_kẹp bởi tuyến phòng_ngự của Anh trên hướng bắc và đông và bãi mìn của Anh ở hướng nam Quân Trục triển_khai pháo chống tăng hạng nặng để ngăn quân thiết_giáp Anh và đồng_thời mở_đường thông_qua bãi mìn sang hướng đông để khai_thông đường tiếp_tế Đến ngày 30 tháng 5 Rommel phát_hiện đường đi về hướng tây của ông bị Lữ_đoàn 150 Anh Rommel dồn quân từ hướng tây và bắc liên_tục đánh lữ_đoàn này đến chiều ngày 1 tháng 6 thì hạ được Trong lúc đó các lữ_đoàn thiết_giáp Anh cũng nhiều lần xung_phong nhưng bị pháo chống tăng Đức cản_phá và không giải nguy được cho Lữ_đoàn 150 Củng_cố được đường tiếp_tế Rommel điều 2 sư_đoàn đánh phòng_tuyến quân Pháp ở Bir_Hakeim nhằm mở_đường tiến ra Tobruk và hợp vây quân Anh_Quân Pháp chống_trả rất anh_dũng nhưng tướng Anh Ritchie đánh_giá tình_hình rất chậm không chớp thời_cơ đem hết quân Anh tiêu_diệt quân Trục trong cái vạc Phải đến ngày 5 tháng 6 Tập_đoàn_quân số 8 mới mở chiến_dịch phản_công mật_danh Aberdeen_Chiến dịch bị đánh_bại thê_thảm Ngày 10 tháng 6 quân Pháp rút khỏi Bir_Hakeim_Rommel giữ được sườn phía nam rồi mới tiếp_tục khoét mũi_dùi tấn_công lên phía bắc Trong các ngày 12 và 13 tháng 6 quân thiếp giáp Đức từ 3 hướng hợp vậy hộp phòng_ngự Knightsbridge của Anh Các lữ_đoàn thiết_giáp Anh thiệt_hại hết_sức nặng_nề Tập_đoàn_quân số 8 tháo_chạy về biên_giới Ai_Cập để lại Sư_đoàn 2 Nam_Phi giữ Tobruk_Ngày 20 tháng 6 quân Đức Ý chia đường đánh Tobruk chỉ sau 2 ngày Sư_đoàn 2 Nam_Phi đầu_hàng Trận đánh kết_thúc với thắng_lợi vang_dội của phe Trục mặc_dù cái giá số xe_tăng phải trả là khá cao Mất đi những lực_lượng thiết_giáp hiệu_quả trong các trận đánh sau đó Rommel đã không_thể đánh_bại triệt_để Tập_đoàn_quân số 8 khi họ rút về Ai_Cập và cuộc truy_kích của ông đã bị chặn_đứng lại trong Trận_El_Alamein lần thứ nhất Bối_cảnh Rommel lại tiến_quân từ El_Agheila_Vào cuối năm 1941 Chiến_dịch Crusader kết_thúc với thắng_lợi của quân Đồng_Minh phe Trục buộc phải lui quân trở_lại điểm xuất_phát ở El_Agheila_Tuy nhiên do cho rằng các lực_lượng của Rommel đã kiệt_sức Auchinleck vội_vàng ra_lệnh tiến_công thần_tốc từ Cyrenaica đến El_Agheila với ý_định tiêu_diệt các toán quân Đức và Ý đang phân_tán trên nhiều tuyến phòng_thủ dọc bờ biển Libya việc ra_lệnh tiến_quân này làm cho tuyến tiếp_tế của Tập_đoàn_quân số 8 Anh bị căng quá mức Trong khi đó giữa tháng 12 năm 1941 Thống_chế Albert_Kesselring_Tổng_Tư lệnh Mặt_trận phía Nam kiêm Tư_lệnh Tập_đoàn Không_quân số 2 Đức đem Quân_đoàn Không_quân II tới Sicilia đặng_chế_áp Malta một bàn_đạp quan_trọng cho không_quân và tàu_ngầm Anh đánh_phá các tàu tiếp_vận Đức Ý Từ tháng 12 năm 1941 đến tháng 4 năm sau Kesselring tổ_chức hàng_loạt cuộc không_kích quy_mô lớn vào Malta giảm_thiểu bất_an cho những chuyến tàu vận_tải tiếp_vận từ châu_Âu tới Bắc_Phi_Nhờ đó đó mà sau 1 2 tháng trì_hoãn quân khối Trục ở Libya bắt_đầu được tăng_viện thêm binh_lính xe_tăng súng_đạn máy_bay và lương_thảo và cứ tiếp_tục đến cuối tháng 5 năm 1942 khi Quân_đoàn Không_quân II được rút về mặt_trận Xô_Đức_Trong khi ngày_càng nhận_thức được tầm quan_trọng của việc tiếp_tế cho Tập_đoàn_quân số 8 đang đóng tại El_Agheila_Bộ chỉ_huy Tối_cao Anh ở Cairo đã đánh_giá thấp sức chiến_đấu của phe Trục có rất nhiều phóng_đại về thương_vong của các bên trong chiến_dịch Crusader tướng Auchinleck cho rằng quân_số Đức và Ý hiện_tại chỉ có 35 000 người tuy_nhiên con_số thực có_thể lên 80 000 vượt xa ước_tính ban_đầu của Anh Tập_đoàn_quân số 8 dự_kiến sẽ sẵn_sàng tấn_công vào tháng 2 và Bộ_Tư_lệnh Anh tin rằng quân_đội phe Trục quá yếu_ớt và thiếu chuẩn_bị cho một cuộc phản_công Ngày 21 tháng 1 Rommel sử_dụng ba đơn_vị cơ_động mạnh từ hai Sư_đoàn Thiết_giáp số 15 và 21 làm nhiệm_vụ trinh_sát chiến_thuật Lực_lượng này tìm ra được khu_vực mỏng nhất của tuyến phòng_ngự Rommel lập_tức ra_lệnh tấn_công chiếm lại Benghazi vào ngày 28 1 và Timimi vào ngày 3 2 Đến ngày 6 2 quân Anh bị đánh_bại và bị đẩy_lùi về tuyến Gazala_Bir_Hakeim vài dặm về phía Tây_Tobruk cũng từ đó quân Đức và Ý bắt_đầu kiệt_sức quân Anh có 1 309 thương_vong từ ngày 21 41 xe_tăng bị phá_huỷ 30 chiếc khác bị mất do tai_nạn và hư_hỏng cùng 40 khẩu pháo Tập_đoàn_quân số 8 đóng trên tuyến Gazala_Ở giữa Gazala và Timimi_Tập đoàn quân_số 8 có_thể tập_trung lực_lượng để củng_cố và chiến_đấu Đến ngày 4 tháng 2 tình_hình trước_mắt là phe Trục đã dừng bước và mặt_trận đi vào ổn_định từ phòng_tuyến Gazala trên 1 bãi biển rộng 30 dặm về phía Tây_Tobruk đến 1 pháo_đài cổ thời nhà Ottoman tại Bir_Hakeim 50 dặm về phía Nam_Tuyến_Gazala được hình_thành từ một loạt các nowiki nowiki hộp nowiki nowiki phòng_ngự bên trong mỗi hộp quân Anh bố_trí 1 lữ_đoàn bộ_binh bao_bọc dây_kẽm_gai và mìn xung_quanh Các lữ_đoàn này được cung_cấp lương_thực thực_phẩm và đạn_dược đủ để cầm_cự trong 1 tuần_lễ Quân_Pháp Tự_do án_ngữ trong hộp Bir_Hakeim ở phía nam lần_lượt cách các hộp chứa Lữ_đoàn Bộ_binh 150 và 69 Anh 21 km và 30 7 km về hướng nam Lực_lượng phòng_thủ tuyến Gazala được phân_bố không đồng_đều dày_đặc trên con đường ven biển nhưng khá thưa_thớt ở phía nam Cách bố_trí này đã tạo thuận_lợi cho phía Trục đập ngang hông quân Đồng_Minh từ mạn nam Đằng sau phòng_tuyến Gazala phía Đồng_Minh xây các cụm chốt phòng_thủ tại Commonwealth_Keep_Acroma_Knightsbridge El_Adem_Retma_Cứ điểm 171 và Bir el Gubi đặng_khống_chế các tuyến đường và giao_lộ quan_trọng Mặc_dù quân Anh đã lập kịp cụm chốt Retma không lâu trước thời_điểm quân Trục nổ_súng tấn_công cụm chốt Bir el Gubi và Cao_điểm 171 chỉ bắt_đầu được thi_công vào ngày 25 tháng 5 Chiến_lược phòng_thủ cứng_nhắc của Tập_đoàn_quân số 8 đã trở_nên tai_hại do khoảng_cách đáng_kể giữa các hộp phòng_ngự cản_trở chúng tương_hỗ lẫn nhau và tập_trung tối_đa hoả_lực của mình Thêm vào đó do không được trang_bị đầy_đủ phương_tiện vận_tải cần_thiết quân phòng_thủ tuyến Gazala khó thể rút_lui khi lâm vào những tình_huống khốn_cùng Chuẩn_bị của hai bên Quân Đồng_Minh Ngày 8 tháng 5 năm 1942 Thủ_tướng Winston_Churchill gửi thư giục Auchinleck phản_kích đánh_bật quân Trục khỏi Cyrenaica và giải_vây Malta bởi sự thất_thủ của nó Malta sẽ là một một tai_hoạ hết_sức trầm_trọng cho Đế_quốc Anh và có_thể gây hậu_hoạ lâu_dài cho việc trấn_giữ đồng_bằng châu_thổ sông Nile_Trong thời_điểm này các đơn_vị Đồng_Minh trấn_thủ tuyến Gazala bao_gồm Sư_đoàn Nam_Phi số 1 gần sát bờ biển Sư_đoàn Bộ_binh số 50 Northumbria trên hướng nam và Lữ_đoàn Pháp tự_do số 1 ở Bir_Hakeim trên hướng cực nam các Sư_đoàn Thiết_giáp số 1 và 7 được bố_trí đằng sau chiến_tuyến làm lực_lượng phản_công cơ_động trong khi Sư_đoàn Nam_Phi số 2 trấn đóng Tobruk còn Sư_đoàn Bộ_binh Ấn_Độ số 5 đến Bắc_Phi vào tháng 4 để thế chỗ Sư_đoàn Bộ_binh Ấn_Độ số 4 làm dự_bị Tổng_cộng quân Anh và đồng_minh có 110 000 lính 843 xe_tăng trong đó có 149 xe_tăng hạng nhẹ M3 Stuart 167 xe_tăng hạng trung M3 Grant do Mỹ_viện_trợ 270 xe_tăng bộ_binh và 257 xe_tăng hành_trình Anh cùng 604 phi_cơ Với sự xuất_hiện của xe_tăng hiện_đại M3 Grant trong biên_chế Tập_đoàn_quân số 8 quân Đồng_Minh đã xác_lập ưu_thế rõ_rệt về kỹ_thuật trên chiến_trường Bắc_Phi_Loại xe_tăng này nặng 30 tấn hơn tất_cả mọi mẫu xe_tăng Đức được trang_bị 1 đại_bác 75 ly ở ổ quay bên phải thân và 1 đại_bác 37 ly trên tháp pháo Pháo 50 ly là mẫu pháo tăng duy_nhất của Đức có_thể bì kịp khẩu 75 ly song chỉ được lắp trên 19 xe_tăng Panzer_III đặc_biệt của Tập_đoàn Thiết_giáp Phi châu M3 Grant cũng vượt xa hầu_hết các loại tăng thiết_giáp của Ý vốn chỉ sánh được với xe_tăng hạng nhẹ M3 Stuart của Mỹ và xe_tăng Anh Ngoài_ra quân Đồng_Minh còn được chi_viện một khối_lượng lớn pháo chống tăng 6 pao mới sản_xuất Để nâng cao hiệu_suất chiến_đấu của Tập_đoàn_quân số 8 bộ_tư_lệnh Đồng_Minh cũng tiến_hành chỉnh_đốn lực_lượng và cải_thiện sự hiệp động_tác chiến giữa bộ_binh với pháo_binh Đồng_thời Thiếu_tướng Arthur_Tedder_Tổng tư_lệnh Bộ_Tư_lệnh Không_quân Anh tại Trung_Đông đã tăng_cường phát_triển khả_năng yểm_trợ lực_lượng mặt_đất của Không_lực Sa_mạc và yêu_cầu tướng_tá lục_quân phải nhượng cho các đồng cấp không_quân của mình quyền chỉ_huy chỉ_đạo các hoạt_động đường_không Không_quân Anh cũng xây_dựng một học_thuyết mới về máy_bay ném bom chiến_đấu và Thiếu_tướng Tư_lệnh Không_lực Sa_mạc Arthur_Coningham dời sở_chỉ_huy tới Tổng_hành_dinh Tập_đoàn_quân số 8 để dễ_dàng theo sát phối_hợp với lục_quân Bên cạnh đó các khó_khăn về tiếp_vận đã thu_hẹp triển_vọng tấn_công của quân Anh và đồng_minh Hồi tháng 5 năm 1941 Churchill cho Đoàn tàu vận_tải Tiger mang khí_giới đạn_dược từ Anh tới quân_cảng trọng_yếu Alexandria_Ai_Cập theo đường Địa_Trung_Hải thay_vì con đường vòng Mũi_Hảo_Vọng vốn an_toàn hơn Dù 1 chiếc tàu bị chìm do trúng mìn giữa Địa_Trung_Hải quyết_định của Churchill đã giúp Đoàn tàu Tiger tiết_kiệm 40 ngày_đường và tiếp_tế kịp_thời cho Tập_đoàn_quân số 8 mở Chiến_dịch Battleaxe theo kế_hoạch định trước Sau lần đó do không_quân và tàu_ngầm Đức Ý tăng_cường khống_chế Địa_Trung_Hải các đoàn tàu tiếp_vận kế_tiếp của Anh phải đi vòng qua Mũi_Hảo_Vọng trên một lộ_trình dài 23 000 km Quân Trục Như thường_lệ Rommel lên kế_hoạch mở cuộc tấn_công Gazala mang mật_danh là Chiến_dịch Venezia trước khi đối_phương sẵn_sàng tác_chiến Lực_lượng thực_thi chiến_dịch này bao_gồm 90 000 lính 560 xe_tăng gồm 50 Panzer II 242 Panzer_III 40 Panzer_IV và 228 xe_tăng hạng trung Ý cùng 542 phi_cơ Cáo_Sa mạc chia quân làm 2 cánh BULLET Cánh phía Bắc và Trung_tâm tức Đoàn Crüwell do Thượng_tướng Thiết_giáp Ludwig_Crüwell chỉ_huy bao_gồm các Quân_đoàn X XXI Ý _ cùng Lữ_đoàn Súng_trường số 15 Đức BULLET Cánh chủ_công trên hướng Nam do Rommel trực_tiếp chỉ_huy bao_gồm Quân_đoàn Phi châu Đức và Quân_đoàn Mô_tô XX Ý Nhận thấy sườn nam quân Đồng_Minh được phân_bố trên địa_hình trống_trải Rommel dự_định tung Đoàn Crüwell đánh nghi_binh vào chính_diện tuyến Gazala tạo điều_kiện cho cánh quân_chủ công vòng qua sườn địch Sau đó bên phải lực_lượng chủ_công Sư_đoàn Thiết_giáp số 132 Ariete_Ý tấn_công và đánh chiếm hộp Bir_Hakeim_Ở bên trái các Sư_đoàn Thiết_giáp số 15 và 21 Đức quay lên mạn bắc đặng_bọc_hậu phòng_tuyến Gazala xoá_sổ lực_lượng thiết_giáp Anh và cô_lập bộ_binh địch Bên cực phải mũi chủ_công Sư_đoàn Khinh_chiến số 90 Đức được lệnh hành_quân đánh El_Adem phía nam Tobruk chặt đứt đường tiếp_vận từ hải_cảng tới tuyến Gazala Kế_hoạch cũng yêu_cầu Sư_Khinh chiến số 90 triển_khai một lực_lượng thiết_giáp giả gồm hàng chục xe vận_tải gắn động_cơ phun khói và cánh_quạt máy_bay đặng_làm tinh_thần địch hoang_mang Trong lúc đó Sư_đoàn Mô_tô số 101 Trieste_Ý được phân_công mở hành_lang tiếp_tế qua bãi mìn phía bắc Bir_Hakeim gần hộp Sidi_Muftah_Rommel tiên_liệu rằng sau khi đánh_bại quân thiết_giáp Anh cánh quân của ông sẽ chiếm được El_Adem_Ed_Duda Sidi_Rezegh và hộp Knightsbridge cách Bir_Hakeim tầm 40 km theo hướng đông bắc trong đêm đầu của chiến_dịch Từ các bàn_đạp này xe_tăng Đức Ý sẽ thọc_sâu sang hướng tây thanh_toán các chốt phòng_thủ của Đồng_Minh giữa Gazala và Alem_Hamza và hội quân với Đoàn Cruwell vào hôm sau Kế_hoạch của Rommel ẩn_chứa nhiều rủi_ro do quân_đội Đức Ý bị áp_đảo về hoả_lực và quân_số hơn thế nữa Cáo_Sa mạc tưởng trận_địa mìn của địch chỉ kéo_dài đến hướng bắc Bir_Hakeim và không hay_biết về đầm lầy mìn bao quanh hộp Bir_Hakeim_Trận chiến Đòn bọc sườn của Rommel_Ngày 26 tháng 5 Chiến_dịch Venezia mở_màn khi pháo của Đoàn Crüwell đồng_loạt trút đạn xuống các cứ_điểm Đồng_Minh Đến 14h bộ_binh Ý thuộc các Quân_đoàn X và XXI xông lên đánh trực_diện vào trung_tâm phòng_tuyến Gazala Một số đơn_vị thuộc Quân_đoàn Phi châu và Quân_đoàn Cơ_động XX đã được phối_thuộc vào đội_hình xung_kích này đặng_làm cho quân Đồng_Minh tưởng toàn_bộ lực_lượng khối Trục đang tấn_công vỗ mặt họ Không_chỉ vậy khi màn đêm xuống chủ_lực_Quân đoàn Phi châu hành_tiến về hướng tấn_công của 2 quân_đoàn Ý và trở_lại điểm xuất_phát sau khi thu_hút được sự chú_ý của không_quân trinh_sát Anh Sau đó lúc 22h30 Rommel kéo 2 sư_đoàn thiết_giáp của Quân_đoàn Phi châu Sư_đoàn Khinh_chiến Phi châu số 90 Đức cùng Quân_đoàn Mô_tô XX Ý tiến vòng qua sườn phía nam của phòng_tuyến Gazala_Họ tận_dụng các bãi mìn của quân Đồng_Minh để bảo_vệ mạn sườn và hậu_quân của mình Đến rạng sáng ngày 27 tháng 5 đại_quân của Rommel đã hiện_diện sau lưng tuyến Gazala_Khi đoàn quân Đức Ý quành lên mạn bắc Sư_đoàn Ariete_Quân đoàn Mô_tô XX Ý bắt_gặp Lữ_đoàn Mô_tô Ấn_Độ số 3 Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 Anh trên một địa_bàn cách Bir_Hakeim 6 km về hướng đông nam Sau 1 tiếng đồng_hồ chiến_đấu quân Ý nghiền nát các đơn_vị Anh Ấn và loại 1540 quân đối_phương ra khỏi vòng chiến gồm 440 bị sát_thương 1100 bị bắt sống trong đó có Đô_đốc Walter_Cowan đồng_thời thu_giữ và phá_huỷ hầu_hết trang_thiết_bị của họ Đổi lại tổn_thất của quân Ý chỉ lên đến 23 xe_tăng trong đó nhiều chiếc được sửa_chữa lại ngay trên chiến_địa 30 lính tử_trận cùng 50 bị_thương Báo_cáo của Lữ trưởng Lữ_Mô tô Ấn_Độ số 3 đề_cập đến một sư_đoàn_thiết xa Đức vấy máu nhưng trên thực_tế Sư_đoàn Thiết_giáp số 21 Đức khi đó đang hành_tiến ở hướng nam chiến_địa và không tham_gia tiêu_diệt Lữ_Mô tô Ấn_Độ số 3 Cùng lúc ấy giao_chiến cũng bùng_phát ở phía đông mặt_trận nơi Sư_đoàn Thiết_giáp số 15 Đức bất_ngờ tấn_công Lữ_đoàn Thiết_giáp số 4 Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 Anh sau khi lữ này được điều đến hỗ_trợ các Lữ_Mô tô Ấn_Độ số 3 và 7 Trong một cuộc chiến_đấu nảy_lửa tầm bắn và sức công_phá của pháo 75 ly trên các xe_tăng mới M3 Grant đã gây cho quân Đức choáng_ngợp Bất_chấp khó_khăn Rommel cùng Trung_tướng Tư_lệnh Quân_đoàn Phi châu Walther_Nehring và Thiếu_tướng Sư_đoàn trưởng Sư_đoàn Thiết_giáp số 21 Gustav von Vaerst xông vào những điểm_nóng hổi trên trận_tuyến đặng_động_viên tinh_thần của cán binh Mặc_dù lực_lượng thiết_giáp Đức chịu nhiều thương_vong họ gần như diệt gọn 2 trung_đoàn và đánh thiệt nặng các đơn_vị khác của Anh Lữ_đoàn Thiết_giáp số 4 đành tháo_chạy về El_Adem và nghỉ đêm gần căn_cứ tiếp_tế Belhamed hướng đông El_Adem_Đến cuối buổi sáng các đơn_vị thiết_giáp khối Trục đã thọc được hơn 40 km lên mạn bắc nhưng sau đó bị Sư_đoàn Thiết_giáp số 1 Anh buộc phải dừng bước trong những trận đụng_độ khốc_liệt vào giữa ngày Bên cánh phải của quân_đội Đức Ý Sư_đoàn Khinh_chiến Phi châu số 90 hành_tiến về El_Adem và buộc Lữ_đoàn Mô_tô số 7 hải rút sang Bir el Gubi sau một trận đọ sức ở Retma phía tây Bir el Gubi_Tiếp theo đó các thiết vận xa của Sư_Khinh chiến số 90 đã đánh chiếm sở_chỉ_huy tiền_phương của Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 gần Bir_Beuid và bắt sống một_số sĩ_quan Anh trong đó có tư_lệnh sư_đoàn Frank_Messervy người đã giả_vờ làm một hạ_sĩ_quan phục_dịch và trốn thoát về Tổng_hành_dinh Sư_đoàn Dù_vậy sự thất_thủ của cơ_quan chỉ_huy tiền_phương đã khiến Sư_Thiết giáp số 7 chìm vào hỗn_loạn trong hai ngày tới Vào giữa buổi trưa Sư_đoàn Khinh_chiến số 90 đã đến khu_vực El_Adem theo kế_hoạch và chiếm_giữ nhiều căn_cứ tiếp_tế Nhưng sang hôm sau Lữ_Thiết giáp số 4 Anh kéo về El_Adem và đánh_bật Sư_đoàn Khinh_chiến số 90 xuống mạn tây_nam Cuộc chạm_trán giữa xe_tăng Đức Ý với Liên_hiệp Anh kéo_dài suốt 3 ngày liến làm quân Đức thiệt_hại đến 1 3 lực_lượng thiết_giáp của mình Lực_lượng thiết_giáp Đức bị phân_tán trên một địa_bàn lớn và bị kẹt phải các bãi mìn Anh ở sau lưng Trong khi ấy quân Pháp ở Bir_Hacheim vẫn kháng_cự bền_bỉ Các đoàn tiếp_viện quân Trục từ hướng tây không_thể sang đông giúp Rommel_Ông đành rút Quân_đoàn Phi châu vào một hệ_thống phòng_thủ được gọi là Chiếc vạc Ông cho triển_khai trận_địa pháo chống tăng dày_đặc và lợi_dụng các vành_đai mìn của Đồng_Minh trên tiền_tuyến ban_đầu hòng ngăn_chặn địch phản_kích từ hướng tây Quân thiết_giáp Đồng_Minh liên_tục tấn_công Chiếc vạc từ mạn bắc và đông nhưng bị đẩy_lùi trước hoả_lực mạnh_mẽ và chính_xác của địch Sư_đoàn Kỵ_binh_Thiết_giáp Ariete_Ý làm nhiệm_vụ hậu_vệ cho quân Đức đã bẻ gãy hàng_loạt đợt tấn kích của các lữ_đoàn thiết_giáp Anh trong ngày 29 tháng 5 và thượng_tuần tháng 6 Bên cạnh đó tình_hình tiếp_tế của Rommel càng lúc càng trở_nên tồi_tệ Cuộc chiến_đấu ở Bir_Hakeim_Hộp_Bir Hakeim được trấn_giữ bởi 3 600 quân thuộc Lữ_đoàn Pháp Tự_do số 1 do tướng Marie_Pierre_Koenig chỉ_huy Ngày 27 tháng 5 trận Bir_Hakeim mở_màn khi Sư_đoàn Ariete tấn_công hộp này nhưng bị đại_bác 75 ly và mìn của Pháp đẩy lui với thương_vong ghê_gớm Đêm_ngày 1 2 tháng 5 các sư_đoàn Khinh_chiến số 90 và Trieste kéo xuống phía nam đặng_tiếp_tục đánh_phá Bir_Hakeim và trận chiến tiếp_diễn trong 10 ngày tới Được tăng_viện thêm một chiến đoàn quân Trục lại tấn kích Bir_Hakeim ngày 9 tháng 9 và tràn_ngập tuyến phòng_thủ của Pháp trong ngày hôm sau Ritchie hạ_lệnh cho tàn_binh Pháp tháo_lui trong sự che_chắn của màn đêm Dưới hoả_lực dồn_dập trong suốt đêm nhiều lính Pháp đã mở được cửa thoát khỏi phòng_tuyến rồi rút 8 km sang hướng tây và được các xe vận_tải của Lữ_đoàn Mô_tô số 7 đưa_đón Mặc_dù Sư_đoàn Khinh_chiến số 9 bắt được khoảng 500 quân Pháp bao_gồm cả nhiều thương_binh khi tiếp_quản Bir_Hakeim vào ngày 11 tháng 6 chừng 2 700 binh_sĩ Pháp trong đó có 200 thương_binh đã rút chạy an_toàn khỏi đây Cái vạc chứa Tập_đoàn Thiết_giáp Phi châu Cuối tháng 5 năm 1942 Tập_đoàn Thiết_giáp Phi châu lâm vào nguy_khốn do bị kẹt giữa các bãi mìn với quân Anh và bị cô_lập về mặt tiếp_tế Đầu ngày 29 tháng 5 xe tiếp_vận của hai sư_đoàn Trieste và Ariete_Ý luồn qua những cánh rừng mìn phía bắc Bir_Hakeim và đem lương_thực cùng quân_nhu đến cho lực_lượng tiền_phương của Binh_đoàn Phi châu Cùng thời_gian đó binh_đoàn bắt_tay vào mở_đường qua các bãi mìn ở hướng đông đặng_nối lại liên_lạc với các đơn_vị bạn trong Tập_đoàn Thiết_giáp Phi châu Bên ngoài vạc Binh_đoàn X Ý cũng được lệnh mở hai con đường tiếp_tế từ phía tây Đến ngày 30 tháng 5 Rommel nhận ra rằng hộp Sidi_Mufta của Lữ_đoàn số 150 Anh được yểm_trợ bởi 30 xe_tăng thuộc Lữ_đoàn Tăng_Lục quân_số 1 đang khoá chặt con đường tây tiến của ông Ngay_lập_tức Cáo_Sa mạc dốc quân từ 2 hướng bắc hướng đông sang quây đánh Lữ 150 và chiếm gọn hộp Sidi_Mufta vào hôm sau Cả_tin theo các báo_cáo phóng_đại về tổn_thất xe_tăng của Đức Auchinleck hối_thúc Ritchie chớp lấy thời_cơ tổ_chức phản_kích dọc theo ven biển đặng_mở đột_phá_khẩu vào Timimi và Mechili_Thay vì đó do bận_tâm hơn với sự an_nguy của Tobruk_Ritchie tập_trung tăng_cường lực_lượng phòng_bị hộp El_Adem và thiết_lập các cụm chốt mới đối_diện với các lỗ_hổng trong hệ_thống mìn bẫy Phải đến tờ_mờ sáng hôm 5 tháng 6 Ritchie mới mở Cuộc hành_quân Aberdeen đánh vào Quân_đoàn Phi châu nhưng bị thảm_bại trước hoả_lực chính_xác từ xe_tăng và pháo phòng tăng của Đức Sau khi xuất_hành lúc 2h50 các Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 và Ấn_Độ số 5 đã tiến sâu vào phía đông chiếc vạc mà không thấy một bóng_dáng nào của địch Trong lúc đó các mũi tấn_công của Quân_đoàn XIII bị bẻ gãy hoàn_toàn trên mạn bắc Mặc_dù kế_hoạch của Ritchie đòi_hỏi phải thủ_tiêu trận_địa pháo chống tăng Đức bằng một cuộc pháo_kích lớn phía Đồng_Minh đã xác_định sai vị_trí trận_địa này và đại_bác Đồng_Minh bắn trúng một khu_vực cách đó rất xa về hướng đông Khi Lữ_đoàn Thiết_giáp số 22 xông lên xung_trận họ bị hoả_lực tập_trung của pháo_phòng_không địch chặn_đứng với thương_vong lớn Từ hướng bắc Lữ_đoàn Tăng_Lục quân_số 32 vào nhập trận lúc rạng sáng nhưng cũng chùn lại trước hoả_lực chống tăng dày đặng_của Đức và bị tổn_hại mất 50 trong 70 xe_tăng Đầu giờ chiều ngày 5 tháng 6 Rommel quyết_định chia quân làm 2 đạo 1 đạo gồm các Sư_đoàn Thiết_giáp số 21 và Ariete đông tiến đánh Bir el Hatmat đạo kia gồm một bộ_phận của Sư_Thiết giáp số 15 đánh lên mạn bắc đặng_uy_hiếp cụm_cứ_điểm Knightsbridge_Mũi tấn_công của các Sư_đoàn Thiết_giáp số 21 và Ariete đã đánh chiếm sở_chỉ_huy tiền_phương của 2 sư_đoàn Anh cũng như sở_chỉ_huy của các Lữ_đoàn Bộ_binh Ấn_Độ số 9 10 cùng nhiều đơn_vị nhỏ hơn khác làm gián_đoạn hệ_thống chỉ_huy và kiểm_soát của Anh Đồng_thời Sư_đoàn Thiết_giáp số 15 tiêu_diệt 60 trong tổng_số 156 xe_tăng của Lữ_đoàn Thiết_giáp số 22 và buộc lữ_đoàn này phải lùi về hậu_cứ Không có sự yểm_trợ của xe_tăng các đơn_vị Đồng_Minh lọt sâu vào chiếc vạc trong buổi sáng gồm tiểu_đoàn bộ_binh Ấn_Độ 1 tiểu_đoàn trinh_sát và 3 tiểu_đoàn pháo_binh đã bị đánh cho nhừ_tử Sau khi Chiến_dịch Aberdeen bị phá_sản Rommel tiếp_tục kết_hợp tấn_công với phòng_ngự vừa củng_cố binh_lực trong vạc mà vừa đánh_tiêu_hao quân thiết_giáp Anh Ông mở_hàng loạt trận thăm_dò và thử sức địch ở các chốt điểm đối_diện với mình đồng_thời tổ_chức nhiều đợt tấn_công vào Bir_Hakeim trong các ngày 6 8 tháng 9 Các cuộc công_kích này đều bị quân trú_phòng Pháp đẩy lui Giữa lúc đó Lữ_đoàn Mô_tô số 7 và Lữ_đoàn Bộ_binh Ấn_Độ số 29 tiếp_tục quấy_phá đường tiếp_vận của Đức Ý Ngày thứ_bảy đen_tối của quân thiết_giáp Anh Ngày 11 tháng 6 Rommel tung Sư_đoàn Thiết_giáp số 15 và Sư_đoàn Khinh_chiến số 90 mở cuộc hành_quân về hướng El_Adem_Mặc dù Lữ_Bộ_binh Ấn_Độ số 29 bẻ gãy một cuộc tấn_công vào El_Adem trong ngày 12 tháng 6 các Lữ_Thiết giáp số 2 và 4 bên trái họ đã bị Sư_đoàn Thiết_giáp số 15 đánh_bật trên một diện rộng 5 km và phải bỏ_rơi các xe_tăng bị hư của mình ngoài trận_địa Để hợp_lực để cùng 2 sư_đoàn bạn tiêu_diệt xe_tăng địch Sư_Thiết giáp số 21 Đức tiến sang hướng tây đánh tạt hông Lữ_Thiết giáp số 4 và nghênh_chiến với Lữ_Thiết giáp số 22 Anh gần hộp Knightsbridge trấn_thủ bởi Lữ_đoàn Cận_vệ số 201 vào hôm 13 tháng 6 Việc hợp_đồng chặt_chẽ giữa pháo tăng với pháo_phòng_không đã giúp cho Quân_đoàn Phi châu giành được ưu_thế chiến_thuật lớn trong những trận đánh ngày 13 Không_những vậy trái với sự xử_trí lúng_túng của các chỉ_huy Đồng_Minh Rommel luôn đưa ra quyết_định nhanh_chóng dựa trên thông_tin tình_báo thu được do đánh chặn radio địch Lực_lượng thiết_giáp Anh thảm_bại bị mất 70 trong tổng_số 300 xe_tăng của mình và Binh_đoàn Phi châu đe_doạ chia_cắt các đơn_vị thuộc Quân_đoàn XIII Anh trên tuyến Gazala_Cuối ngày hôm ấy quân khối Trục vây khốn hộp Knightsbridge buộc Lữ_Cận_vệ số 201 phải trốn chạy về vòng ngoài Tobruck trong màn đêm Những thất_bại này là lý_do khiến ngày 13 tháng 6 được coi là Thứ_bảy đen_tối của Tập_đoàn_quân số 8 Tập_đoàn_quân số 8 rút khỏi tuyến Gazala_Ngày 14 tháng 6 Auchinleck phát lệnh cho Ritchie triệt binh khỏi phòng_tuyến Gazala_Hộp_El_Adem cùng với hai hộp lân_cận đã đứng vững trước các đợt tấn_công của địch và quân chủ_lực Sư_đoàn Nam_Phi số 1 đã rút_lui an_toàn dọc theo con đường ven biển Quy_mô của tuyến đường này không cho_phép nó chứa 2 sư_đoàn nhưng 2 lữ_đoàn của Sư_đoàn số 50 Northumbria lại không_thể chạy về phía đông do hướng đó có xe_tăng Đức Ý Bởi_vậy họ bèn tấn_công theo hướng tây_nam chọc thủng chiến_tuyến của các sư_đoàn Brescia và Pavia thuộc Quân_đoàn X Ý và chạy thẳng xuống sa_mạc rồi quẹo sang hướng đông để rút_lui Trong khi đó chính_phủ Luân_Đôn không cho Auchinleck thu_quân về các vị_trí dễ phòng_thủ hơn quanh biên_giới Ai_Cập Libya Ngày 14 tháng 6 Auchinleck xuống lệnh cho Ritchie cầm_cự trên một chiến_tuyến trải dài theo hướng nam_đông từ Acroma phía tây Tobruk qua El_Adem tới Bir_El_Gubi_Đến đêm_ngày 15 tháng 6 quân khối Trục đã tràn_ngập được Cứ_điểm 650 Sang hôm sau quân Anh phải rút khỏi Cứ_điểm 187 do cạn_kiệt lương_thảo và đạn_dược Trong suốt cả ngày hôm ấy Quân_đoàn Phi châu cũng đánh mạnh vào các chốt phòng_thủ của địch tại El_Adem và Sidi_Rezegh_Ngày 17 tháng 6 cả hai cứ_điểm này đều thất_thủ và quân Đồng_Minh mất sạch cơ_hội ngăn_chặn địch hợp vây Tobruk_Ritchie lệnh cho Tập_đoàn_quân số 8 chạy vào tây bắc Ai_Cập đến tận Mersa_Matruh cách biên_cương 160 km về phía đông để lại Tobruck tự_lực cầm_cự và uy_hiếp đường tiếp_tế của địch gần giống như hồi năm 1941 Tobruk thất_thủ Thủ_trưởng Quân_đoàn XIII Gott bổ_nhiệm Thiếu_tướng Tư_lệnh Sư_đoàn Bắc_Phi số 2 Klopper làm chỉ_huy quân đồn_trú Tobruk_Bên cạnh 2 lữ_đoàn lính Nam_Phi trong tay Klopper nắm giữ Lữ_đoàn Cận_vệ Mô_tô số 201 Lữ_đoàn Bộ_binh Ấn_Độ số 1 Lữ_đoàn Tăng_Lục quân_số 32 và Lữ_đoàn Phòng_không số 4 Từng bị quân Trục bao_vây năm 1941 Tobruk đã trụ vững suốt 9 tháng và được giải_vây trong Chiến_dịch Crusader vào tháng 11 năm ấy Giờ_đây khi thế_trận đang nghiêng hẳn về binh_đoàn của Rommel các chỉ_huy Đồng_Minh tiên_liệu rằng đồn binh Tobruck có_thể cầm_cự 2 tháng mà chỉ cần dựa vào tiếp_tế trong pháo_đài Tuy_nhiên Auchinleck coi việc cố_thủ Tobruk là không quá cần_thiết và ông từng nói với Neil Ritchie rằng ông không có dự_định giữ pháo_đài bằng mọi giá Lúc 5h20 ngày 20 tháng 6 trận Tobruk lần thứ hai mở_màn bằng cuộc pháo_kích cấp_tập của Quân_đoàn Phi châu vào đội_hình quân Anh Sau khi pháo dứt không_quân Đức Ý ào_ạt đánh_phá trận_địa chặt nát các hàng dây kẽm ngai và tiêu_huỷ các bãi mìn của quân_đội Đồng_Minh Đến 7h00 bộ_binh phe Trục xông lên xung_phong vào trận_địa Được sự trợ_giúp của các đơn_vị lính Ý Rommel sử_dụng 90 xe_tăng thuộc 2 sư_đoàn Thiết_giáp số 15 và 21 khoét một lỗ thủng vào phòng_tuyến đối_phương Trong khi Sư_Thiết giáp số 15 tiến ra cảng biển Địa_Trung_Hải_Sư Thiết_giáp số 21 tràn lên hướng tây bắc và tấn công_Sở_chỉ_huy quân Đồng_Minh chẻ thành_phố Tobruck ra làm đôi Lực_lượng khối Trục đã kiểm_soát được 2 3 thành_phố trong đó có hải_cảng vào thời_điểm kết_thúc ngày đầu_tiên của trận đánh 9h40 sáng hôm sau Klopper trình_diện Rommel và giao_nộp Tobruck cho ông Với thắng_lợi này phía Trục đã thu_gom được 33 000 tù_binh cùng 30 xe_tăng 2000 xe quân_sự 5000 tấn lương_thực và 2000 tấn lương_thảo cần_thiết Hậu_quả Được xem là thắng_lợi lớn nhất trong sự_nghiệp cầm_quân của Rommel trận đánh cuối tháng 5 cuối tháng 6 năm 1942 mà đỉnh_điểm là cuộc thất_thủ của Tobruk đã mang lại cho khối Trục một hải_cảng gần con đường Aegean_Crete cùng một lượng lớn tiếp_tế của quân Anh Từ đây cơ_hội mở ra cho các binh_đoàn_Đức Ý tràn vào Ai_Cập đánh chiếm kênh đào Suez buộc Anh phải sử_dụng những tuyến đường tiếp_tế dài gấp đối và thường hay bị U boat quấy_rối và thậm_chí có_thể làm chủ các mỏ dầu của Trung_Đông_Ngày 22 tháng 6 năm 1942 Rommel được Hitler thăng cấp Thống_chế và trở_thành cán_bộ trẻ nhất của Lục_quân Đức được thụ_phong quân_hàm này Trong một bức thư gửi cho vợ mình Rommel bày_tỏ rằng ông cần Hitler trao cho ông thêm một sư_đoàn thiết_giáp nữa hơn là danh_hiệu Thống_chế Trong hồi_ký của mình Churchill hồi_tưởng Thương_vong Cuộc thất_trận ở Gazala đã đem lại thiệt_hại rất lớn cho Tập_đoàn_quân số 8 với 50 000 quân_nhân tử_trận bị_thương và bị bắt tính cả 35 000 quân đầu_hàng tại Tobruk Không những vậy khối Đồng_Minh chịu tổn_hao hàng nghìn tấn tiếp_tế gần 800 000 quả đạn pháo gần 13 triệu viên đạn súng tay 6 000 xe vận_tải và hàng nghìn xe_tăng Theo sử_gia Niel_Barr người ta ước_tính có 1 188 xe_tăng Anh bị loại khỏi vòng chiến trong 17 ngày thất_bại liên_tiếp của các lữ_đoàn thiết_giáp Anh Ngoài_ra do Binh_đoàn Quân_khí Hoàng_gia Anh đã dời 2 xưởng sửa_chữa xe_tăng vào Tobruk lúc Rommel đánh bọc_hậu tuyến Gazala quân Đức Ý đã chiếm được 2 xưởng này và bắt gọn nhiều đơn_vị Binh_đoàn Quân_khí khi Tobruk thất_thủ Bên kia chiến_tuyến thiệt_hại về nhân_lực của phe Trục bao_gồm 3 360 quân Đức và dưới 3 360 quân Ý Theo báo_cáo của Binh_đoàn Phi châu vào ngày 30 tháng 6 400 xe_tăng quân Trục đã bị hư_hại hoặc phá_huỷ và các Sư_đoàn Thiết_giáp số 15 21 Đức chỉ có chừng 44 55 chiếc hoạt_động được Trong khi đó tổng_số xe_tăng của Quân_đoàn XX Ý giảm xuống còn 15 chiếc và Sư_đoàn Khinh_chiến Phi châu số 90 chỉ còn 1 679 quân_nhân Tuy khối_lượng lương_thảo khí_tài và trang_thiết_bị khổng_lồ mà Rommel thu được ở trận Gazala đã giúp ông duy_trì thế chủ_động sau khi chiếm Tobruk tổn_thất nặng_nề về xe_tăng tại Gazala đã tác_động tiêu_cực đến năng_lực tác_chiến của Tập_đoàn Thiết_giáp Phi châu trong giai_đoạn tiếp_theo của cuộc_chiến Trái_lại 137 xe_tăng Anh đã hiện_diện trong đội_hình Tập_đoàn_quân số 8 ở El_Alamein vào ngày 1 tháng 7 chưa kể 42 chiếc đang trên đường từ các xưởng sửa_chữa ra tiền_tuyến Đây một phần là nhờ các phương_pháp kỹ_thuật hiệu_quả của Binh_đoàn Quân_khí trong việc phục_hồi xe_tăng Các diễn_biến kế_tiếp Thấy Ritchie kém năng_lực chỉ_huy Auchinleck huyền_chức Ritchie và xuống kiêm_nhiệm Tư_lệnh Tập_đoàn_quân số 8 vào ngày 25 tháng 6 Auchinleck vạch kế_hoạch rút quân thêm 160 km về gần El_Alamein cách Alexandria 100 km theo hướng tây Đây được xem là khu_vực phòng_thủ mạnh nhất trên sa_mạc Tây vì có những dốc đứng trong vùng Đất trũng Qattara chỉ cách El_Alamein 64 km theo hướng nam giúp ngăn_ngừa nguy_cơ xe_tăng Đức Ý tiến vòng qua sườn phía nam hệ_thống phòng_thủ và giới_hạn chiều rộng trận_tuyến phải bảo_vệ Song_song với việc củng_cố phòng_tuyến Alamein_Auchinleck đã cho tiến_hành chặn đánh cầm_chân địch tại Mersa_Matruh_Rommel thần_tốc tiến_quân vào Ai_Cập hòng chiếm nhanh El_Alamein trước khi quân Đồng_Minh hoàn_chỉnh tuyến phòng_ngự ở đó Ngày 25 tháng 6 ông huy_động Binh_đoàn Phi châu tấn_công Mersa_Matruh_Trong khi Sư_đoàn Khinh_chiến số 90 đánh chiếm tuyến đường ven biển phía đông Matruh và chặt đứt đường rút của Quân_đoàn X gồm Sư_đoàn Ấn_Độ số 5 và Sư_đoàn số 10 giữa đêm hôm 27 tháng 6 Sư_đoàn Thiết_giáp số 21 thực_hiện hợp vây Sư_đoàn New_Zealand số 2 Quân_đoàn XIII trên hướng nam Đến hôm 29 tháng 6 các đơn_vị Liên_hiệp Anh đã chạy thoát khỏi vòng_vây ở Mersa_Matruh nhưng bị_thương vong khá nhiều và phải bỏ lại 6 000 tù_binh trong tay quân Đức Trên đà chiến_thắng quân Trục truy_kích mạnh về hướng đông và áp sát El_Alamein ngày 30 tháng 6 Mặc_dù thiếu thông_tin chính_xác về trận hình quân Đồng_Minh Tập_đoàn Thiết_giáp Phi châu mở_màn trận El_Alamein lần thứ nhất vào hôm sau Hai bên đánh nhau suốt một tháng trời và đều chịu thiệt_hại nặng_nề Kết_thúc trận chiến quân Đồng_Minh không trục được quân Đức Ý khỏi khu_vực El_Alamein nhưng đã cản được đà tiến_quân của Rommel_Tranh thủ lúc Rommel đang chuẩn_bị binh_lực cho đợt đánh kế_tiếp vào kênh Suez_Churchill thúc_giục Auchinleck chuyển sang chủ_động tiến_công nhưng vị tướng vẫn duy_trì thế phòng_ngự bị_động Bất_đồng này dẫn đến việc Churchill bãi_chức Auchinleck rồi phân_công Trung_tướng Tư_lệnh Quân_đoàn XIII William_Gott làm Tư_lệnh Tập_đoàn_quân số 8 và Đại_tướng Sir_Harold_Alexander làm Tổng_tư_lệnh Bộ_Tư_lệnh Trung_Đông vào tháng 8 Nhưng trên đường đi nhận nhiệm_vụ phi_cơ chở Gott bị Không_quân Đức bắn rơi và Gott trúng đạn_xuyên tim chết Trung_tướng Bernard_Montgomery được bổ_nhiệm thay ông dẫn_dắt Tập_đoàn_quân số 8 Dưới sự chỉ_huy của Montgomery quân Anh và Đồng_minh đã đánh_bại các cuộc tấn_công kế_tiếp của Rommel vào tháng 8 9 và quét sạch quân Trục khỏi Ai_Cập Lybia trong hai tháng cuối năm 1942 Xem thêm BULLET Trận_Bir_Hakeim_BULLET Trận_Alam el Halfa_BULLET_Trận_El Alamein lần thứ hai Liên_kết ngoài BULLET German_Experiences during The_Battle of Gazala_BULLET_BBC WW2 People s War_Battle of Gazala_BULLET_Battle of Gazala_BULLET_Parliamentary_Debates House of Commons_Official_Report ngày 2 tháng 7 năm 1942 BULLET Animated_Map of Battle of Gazala
Trận_Gazala