Trần_Đình_Phong Trần_Đình_Phong chữ Hán_陳廷楓 1843 1909 thuở nhỏ gọi là Nho_Bằng là một danh_sĩ dưới thời Nguyễn_Ông quê xóm Luỹ xã Thanh_Khê nay là xã Mã_Thành huyện Yên_Thành tỉnh Nghệ_An tiến_sĩ Trần_Đình_Phong_Tự Đức Kỷ_Mão_Ân_Khoa Đệ tam_giáp đồng Tiến_Sĩ xuất_thân lệnh Quốc_Tử_Giám_Tế Tửu truy thi Lệnh bộ thị_lang Hiệu_Mã_Sơn 33 tuổi đỗ Cử_nhân 36 tuổi đỗ Tiến_sĩ Thân_thế Lúc nhỏ Nho_Bằng học với thầy_giáo Bùi_Huy_Trân 1819 1887 làng Yên_Mã xã Thanh_Khê Nhà_giáo Bùi_Huy_Trân là người nổi_tiếng hay_chữ trong vùng Thi_cử và Sự_nghiệp Trong hai lần thi Hương năm Mậu_Thìn triều vua Tự Đức thứ 21 1868 và năm Tự Đức thứ 23 1870 nho Bằng_Trần_Đình_Phong đều thi đỗ Tú_tài Sau đó ông tiếp_tục tự học để chờ khoa thi sau Năm Bính_Tý triều vua Tự Đức thứ 29 1876 ông đỗ Cử_nhân Năm Tự Đức thứ 32 1879 triều_đình mở ân khoa Trần_Đình_Phong đã thi đỗ đệ tam_giáp tiến_sĩ đồng xuất_thân gọi tắt là tiến_sĩ Sau khi đỗ Tiến_sĩ xuất_thân Trần_Đình_Phong được phong Tước_Hàn_Lâm_Sơ Phụ phụ_trách biên tu lịch lý và sau đó được bổ làm tri_phủ Kiến_An kiêm Lý cả huyện Bình_Giang người_đời lúc đó gọi ông là lưõng phủ tri_phủ Năm 1885 mẹ mất Trần_Đình_Phong xin về chịu_tang cho mẹ và nghỉ lại quê mở lớp dạy_học định thôi không làm quan nữa Hưởng_ứng phong_trào Cần_Vương Trần_Đình_Phong đã động_viên con_cháu trong họ trong vùng tham_gia cuộc khởi_nghĩa của cụ nghè Nguyễn_Xuân_Ôn_Năm Mậu_Tuất 1893 vua Thành_Thái xuống chỉ thăng ông làm đốc_học tỉnh Quảng_Nam điều đó đối_với ông là điều ông tâm_đắc nhất và cũng từ đó một thời_kỳ đầy ý_nghĩa trong cuộc_đời của ông Năm Canh_Tý 1900 Trần_Đình phong được cử là phó chủ_khảo kỳ thi_hương tại Thanh_Hoá với cương_vị đó Trần_Đình_Phong đã đề_nghị triều_đình cử cụ Nguyễn_Sinh_Sắc cha của Nguyễn_Sinh_Cung Sau này là Chủ_tịch Hồ_Chí_Minh sung vào bộ_phận sơ_khảo lúc này Nguyễn_Sinh_Sắc đang học Quốc_Tử_Giám_Năm Tân_Sửu 1901 Nguyễn_sinh Sắc dự kì thi_hội kết_quả không đạt để vào thi Đình nhưng Trần_Đình_Phong lúc này giữ chức duyệt quyển kì thi đã can_thiệp và cho đặc_cách vào thi Đình và đậu Phó bảng Năm Ất_Tỵ 1905 Trần_Đình_Phong được thăng Tế_tửu Quốc_Tử_Giám và được phong Quang lộc tự khanh và ông giữ chức_vụ này cho đến năm Mậu_Thân 1908 Năm Mậu_Thân triều Duy_Tân 1908 ông được bổ làm Biên_Tu_Quốc sử Tháng_giêng năm Kỷ_Dậu 1909 Trần_Đình_Phong lâm_bệnh và mất tại Huế_Cụ là thầy dạy của các danh_sĩ sau_này như Phan_Chu_Trinh_Huỳnh Thúc_Kháng Trần_Quý Cáp_Phạm_Liệu Nguyễn_Đình_Hiến_Phan_Quang và nhiều nhân_vật nổi_tiếng khác Dân_gian vẫn gọi ông là Cụ Nghè_Yên_Mã_Tác phẩm Trong cuộc_đời mình cụ Nghè_Yên mã chú_tâm biên_soạn những cuốn sách cần_thiết để phát_huy truyền_thống văn_hoá của địa_phương góp_phần vào việc nâng cao dân_trí mong để canh_tân đất_nước Ông đã để lại những cuốn sách có giá_trị đó là Trần tộc thế phả Quỳ_Trạch_Đăng khoa lục Cuốn sách đã ghi_chép những người thi đỗ từ bậc hiếu_sinh trở lên phần viết kỹ nhất_là những người đỗ thi_hương thi_hội và thi_đình tức hương khoa và đại_khoa Đó là một công_trình khảo_cứu biên_soạn công_phu Cuốn Thanh_Khê xã chí là cuốn sách viết về duyên_cách địa_lý đặc_điểm núi_sông đồng_điền con_người phong_tục tập_quán dân_cày cấy và cho kiểm_tra thường_xuyên việc thu các thứ thuế_đinh điền không cho bọn chức_trách làm_loạn nên dân_chúng nơi_nơi đều biết tiếng_tăm biết_ơn ông phủ Trần_Gia_đình Cụ Nghè_Yên_Mã có mười bốn con gồm chín trai năm gái đều là những người thông_minh được ăn_học tử_tế Con đầu là Trần_Đình_Doãn_Trần Nguyên Đỉnh đỗ cử_nhân khoa Canh_Tý 1900 Thứ hai và thứ ba là hai tú_tài Trần_Đình_Duyên và Trần_Đình_Quản_Người con thứ tư là Trần_Đình_Diệm từng được những người Duy_Tân đề_cử và đã trúng_cử Đại_biểu Trung_Kỳ năm 1926 Con thứ năm là Trần_Đình_Phiên một trong những nhân_vật tiêu_biểu của phong_trào Duy_Tân làm phụ_tá cụ Huỳnh_Thúc_Kháng quản_lý báo Tiếng Dân trong suốt 16 năm Trước đó ông Phiên cũng là một trong hai giáo_viên chính ở Trường Dục_Thanh_Thứ sáu là Trần_Đình_Quán được xem như là nghệ_sĩ nhiếp_ảnh đầu_tiên của tỉnh Nghệ_An Hiện còn nhiều bức ảnh do Trần_Đình_Quán chụp về thị_xã Vinh nay là thành_phố Vinh_Cửa_Lò từ đầu thế_kỉ XX còn lưu lại như là những tư_liệu quý_báu Trần_Đình_Quán mở hiệu ảnh ở Vinh cho đến khi thành_phố tiêu_thổ kháng_chiến khoảng 1947 Người con thứ tám là bác_sĩ Trần_Đình_Nam là bạn của Nguyễn_Tất_Thành thời học_trò ở Huế sau_này giữ chức Bộ_trưởng Y_tế trong Chính_phủ Trần_Trọng_Kim_Ngoài ra người con thứ chín là Trần_Đình_Chín là giáo_sư
Trần_Đình_Phong