Vườn_Ba_Tư_Vườn Ba Tư tiếng Ba Tư_باغ_ایرانی hay còn gọi là Vườn_Iran là truyền_thống và phong_cách thiết_kế sân vườn đã ảnh_hưởng đến thiết_kế của khu vườn từ Andalusia đến Ấn_Độ và xa hơn_nữa Các khu vườn của Alhambra cho thấy ảnh_hưởng của triết_học và phong_cách Vườn_Ba_Tư trong việc xây_dựng cung_điện của người Moor dưới thời_đại Al_Andalus ở Tây_Ban_Nha Lăng_mộ Taj_Mahal và Humayun là hai trong số những Vườn_Ba_Tư lớn nhất thế_giới được xây_dựng dưới thời_đại của Đế_quốc Mogul ở Ấn_Độ Tên Từ thời của Đế_quốc Achaemenes ý_tưởng về thiên_đường trên Trái_Đất được mô_tả rộng_rãi qua Văn_học Ba Tư và ví_dụ của nhiều nền văn_hoá khác từ những khu vườn của Hy_Lạp Seleukos cho đến Ptolemies ở Alexandria_Trong_Tiếng_Avesta pairidaēza Ba Tư cổ paridaida và Media paridaida đều có nghĩa là Vườn có tường xung_quanh được mượn từ Tiếng Akkad thuộc Ngữ_tộc Semit pardesu có nghĩa là nơi râm mát hay nơi có thời_tiết mát_mẻ Biến_thể của nó trong Tiếng Hy_Lạp cổ_đại là παράδεισος có nghĩa là parádeisos sau đó là Tiếng Latinh paradīsus và sau đó có trong ngôn_ngữ châu_Âu ví_dụ như trong tiếng Pháp paradis tiếng Đức là Paradies và tiếng Anh là paradise có nghĩa là thiên_đường Nó cũng được thêm vào Tiếng Hebrew pardes và tiếng Ả_Rập firdaws Khi từ này được thể_hiện thì sẽ đi kèm với những khu vườn Và mục_đích của những khu vườn là cung_cấp nơi thư_giãn được bảo_vệ theo nhiều cách từ yếu_tố tâm_linh cho đến_nơi đem đến sự tao_nhã về cơ_bản là một Thiên_đường trên Trái_Đất Trong tiếng Proto_Irania mô_tả không_gian kín là pari daiza Avesta là pairi daēza một thuật_ngữ được Kitô giáo chấp_nhận khi mô_tả về Vườn_Eden hay Thiên_đường dưới Trái_Đất Lịch_sử Vườn_Ba_Tư có_thể bắt_nguồn ngay từ 4000 năm TCN Niên_đại của gốm trang_trí tại các khu vườn Ba Tư đã thể_hiện điều đó Các phác_thảo của khu vườn Ba Tư_Pasargadae cho thấy công_trình được xây_dựng khoảng năm 500 TCN Trong suốt Triều_đại của Sassanid và dưới ảnh_hưởng của Zoroastrianism nước trong nghệ_thuật ngày_càng trở_nên quan_trọng Xu_hướng này thể_hiện trong chính các thiết_kế sân vườn với sự nhấn_mạnh nhiều hơn vào đài phun nước và ao trong vườn Đối_với những người Ả_Rập khía_cạnh thẩm_mỹ của khu vườn càng quan_trọng Trong thời_gian này các quy_tắc thẩm_mỹ chi_phối vẻ đẹp của các khu vườn Một ví_dụ của việc này là phong_cách bố_trí vườn Ba Tư_چهارباغ để tạo ra_vẻ đẹp như Vườn_Eden với bốn con sông và trục toạ đại_diện cho thế_giới Thiết_kế này có_thể kéo trục dài hơn và có_thể có các kênh nước chảy qua mỗi khu vườn và kết_nối với một hồ bơi trung_tâm Cuộc xâm_lược Ba Tư của Mông_Cổ trong thế_kỷ 13 dẫn đến một sự nhấn_mạnh mới về trang_trí tỉ_mỉ các cấu_trúc trong vườn Ví_dụ này bao_gồm trồng hoa mẫu_đơn và hoa_cúc Người Mông_Cổ sau đó đưa truyền_thống vườn Ba Tư đến các khu_vực khác thuộc đế_chế của họ đặc_biệt là Ấn_Độ Hoàng_đế của Đế_quốc Mogul là Babur đã đưa vườn Ba Tư đến Ấn_Độ Khu vườn Ram_Bagh ở Agra là khu vườn đầu_tiên trong số các khu vườn Ba Tư ông đã tạo ra Sau đó Taj_Mahal là hiện_thân của khái_niệm và ý_tưởng tao ra các khu vườn thiên_đường Các Triều_đại Safavid_XVII đến thế_kỷ XVIII xây_dựng và phát_triển bố_trí lớn và sử_thi coi là vượt ra khỏi một kiến_trúc xây_dựng đơn_giản thành một lâu_đài trở_thành một phần thẩm_mỹ và chức_năng không_thể thiếu của nó Trong những thế_kỷ sau đó phong_cách châu_Âu với các thiết_kế sân vườn đã bắt_đầu ảnh_hưởng đến Ba Tư đặc_biệt là thiết_kế ở Pháp Nga và Anh Phương_Tây ảnh_hưởng dẫn đến những thay_đổi trong việc sử_dụng nước và các loài thực_vật được trồng Hình_thức và phong_cách truyền_thống vẫn được áp_dụng trong khu vườn Iran hiện_đại Ngay cả các di_tích lịch_sử bảo_tàng và những ngôi nhà của những người giàu đều thấy được điều này Di_sản thế_giới Di_sản thế_giới Vườn_Ba_Tư bao_gồm 9 khu vườn tại Iran đó là BULLET Bagh e Abas_Abad_Behshahr_Mazandaran BULLET Bagh e Akbariyeh_Birjand_Nam_Khorasan BULLET Bagh e Shazdeh_Mahan_Kerman_BULLET Bagh e Pahlavanpur_Mehriz_Yazd_BULLET Bagh e Dolat_Abad_Yazd_Yazd BULLET Bagh e Pasargadae ở Pasargadae_Shiraz_Fars_BULLET Bagh e Eram ở Shiraz_Fars_BULLET_Bagh e Chehel_Sotun ở Isfahan_Isfahan_BULLET_Bagh e Fin ở Kashan_Isfahan Một số vườn Ba Tư khác trên thế_giới là các địa_danh vô_cùng nổi_tiếng nhiều trong số chúng cũng là Di_sản thế_giới được UNESCO công_nhận có_thể kể đến BULLET Taj_Mahal_Agra_Ấn Độ_BULLET_Lăng mộ Humayun_New_Delhi_Ấn Độ_BULLET Vườn_Shalimar Lahore_Pakistan_BULLET_Generalife Granada_Tây_Ban_Nha BULLET Vườn_Babur_Kabul_Afghanistan Các khu vườn trên là tiêu_biểu cho lối kiến_trúc và sự đa_dạng của vườn Ba Tư phù_hợp với khí_hậu khác nhau ở các vùng nhưng vẫn giữ được nguyên_tắc của nó Chúng được xây_dựng trong các thời_gian khác nhau trong khoảng thời_gian thế_kỷ thứ 6 TCN Các khu vườn Ba Tư đảm_bảo đầy_đủ 4 yếu_tố là không_khí đất_nước và thực_vật cây_cối Các công_trình của vườn Ba Tư bao_gồm toà nhà các bức tường các khu vườn đài phun nước hệ_thống tưới_tiêu phức_tạp và hệ thực_vật cây_trồng phong_phú Đọc thêm BULLET Rostami_Raheleh_Hasanuddin_Lamit Khoshnava_S_Meysam 2011 Contribution of Historical_Persian_Gardens for Sustainable_Urban and Environment_Lessons from Hot_Arid_Region of IRAN American_Transaction on Engineering and Applied_Sciences 1 3 281 294 BULLET Khonsari_Mehdi_Moghtader_M Reza_Yavari_Minouch 1998 The_Persian_Garden_Echoes of Paradise_Mage_Publishers_ISBN 0 934211 46 9 BULLET Newton_Wilber_D 1979 Persian_Gardens and Garden_Pavilions_Washington_BULLET Michel_Conan_Dumbarton_Oaks 2007 Middle_East_Garden_Traditions Unity and Diversity_Liên kết ngoài BULLET Isfahan_Persian_Garden_Design website Truy_cập ngày 3 tháng 1 năm 2012 BULLET Babur s Garden video from the Asia_Society_US_BULLET Animated film inspired by the Persian_Architecture_BULLET_Farnoush Tehrāni_The_Meaning of the Persian_Garden in Persian_Jadid_Online 12 Novembre 2009 BULLET Farnoush_Tehrāni_The_Face of the Persian_Garden in Persian ngày 13 tháng 11 năm 2009
Vườn_Ba_Tư