Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển Classical_Test_Theory là một lý_thuyết liên_quan với nhánh khoa_học đo_lường trong giáo_dục educational measurement và tâm trắc học psychometrics phục_vụ cho việc thiết_kế các công_cụ đo_lường để xác_định giá_trị năng_lực hoặc trình_độ của đối_tượng thí_sinh được đo Lý_thuyết này bắt_đầu phát_triển khoảng đầu thế_kỷ 20 và được hệ_thống_hoá vào thập_niên 1970 chẳng_hạn bởi Đối_sánh với Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển là Lý_thuyết Ứng_đáp Câu hỏi Item_Response_Theory_IRT được bắt_đầu xây_dựng từ khoảng đầu nửa sau của thế_kỷ 20 dựa trên các mô_hình toán_học Các tham_số đặc_trưng cho một câu hỏi trắc_nghiệm Độ khó Trong Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển Độ khó p của câu hỏi CH trắc_nghiệm được định_nghĩa bằng tỷ_số phần_trăm số thí_sinh TS làm đúng CH trên tổng_số TS tham_gia làm CH đó Thông_thường độ khó của một CH có_thể chấp_nhận được nằm trong khoảng 0 25 0 75 CH có độ khó lớn hơn 0 75 là quá dễ có độ khó nhỏ hơn 0 25 là quá khó Độ phân_biệt Khi ra một CH cho một nhóm TS nào đó người ta thường muốn phân_biệt trong nhóm TS ấy những người có năng_lực khác nhau giỏi trung_bình kém Khả_năng của câu trắc_nghiệm thực_hiện được sự phân_biệt ấy được gọi là độ phân_biệt Muốn cho CH có độ phân_biệt phản_ứng của TS giỏi và TS kém lên CH đó hiển_nhiên phải khác nhau Người ta thường thống_kê các phản_ứng khác nhau đó để tính độ phân_biệt Có_thể tính độ phân_biệt của một CH theo hệ_số tương_quan giữa các điểm của CH đó với tổng điểm của cả đề kiểm_tra xét trên mọi TS làm đề kiểm_tra Thông_thường trị_số độ phân_biệt của CH có_thể chấp_nhận được phải lớn hơn 0 2 Các tham_số đặc_trưng cho một đề kiểm_tra Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển quan_niệm rằng năng_lực của mỗi TS được xác_định bởi một điểm thực T thu được trong điều_kiện phép đo không có sai_số Điểm thực được xác_định như là điểm trả_lời đúng kỳ_vọng khi triển_khai đề kiểm_tra độc_lập vô_số lần Tuy_nhiên điểm thực của một TS không bao_giờ có_thể thu trực_tiếp cái có được chỉ là một điểm quan_sát X nào đó Do_đó có_thể giả_định là điểm quan_sát bằng điểm thực cộng với một sai_số E nào đó Quan_hệ giữa 3 đại_lượng trong biểu_thức trên được sử_dụng để đánh_giá chất_lượng của các điểm trắc_nghiệm Độ tin_cậy reliability của các điểm trắc_nghiệm X được xác_định bởi tỷ_số của phương_sai của điểm thực formula _ 3 và phương_sai của điểm quan_sát formula _ 4 từ đó Biểu_thức trên biểu_diễn tỷ_số tín_hiệu nhiễu độ tin_cậy càng cao khi phương_sai của sai_số càng bé so với phương_sai của điểm thực Theo Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển không_thể biết T nên không_thể trực_tiếp xác_định được độ tin_cậy do_đó người ta tìm cách ước_lượng theo các phương_pháp khác Một trong các phương_pháp ước_lượng độ tin_cậy là sử_dụng các đề kiểm_tra tương_đương tức_là các đề tạo nên điểm thực và phương_sai điểm quan_sát của mọi TS giống như đề gốc Nếu có hai đề kiểm_tra X và X tương_đương thì giá_trị kỳ_vọng điểm thực và phương_sai của các sai_số phải bằng nhau tức_là và Từ đó độ tin_cậy bằng tương_quan giữa các điểm_số của hai đề kiểm_tra tương_đương Ước_lượng độ tin_cậy bằng phương_pháp nêu trên rất phức_tạp vì rất khó tạo ra các đề kiểm_tra tương_đương Một phương_pháp để ước_lượng độ tin_cậy hay được sử_dụng là dựa vào độ ổn_định nội_tại theo hệ_số Alpha_Cronbach_Hệ số này xác_định giới_hạn dưới của độ tin_cậy của một đề kiểm_tra tổng_hợp bao_gồm k đề kiểm_tra con được biểu_diễn như sau trong đó formula _ 12 tương_ứng là phương_sai của đề kiểm_tra con thứ i và phương_sai của đề kiểm_tra tổng_hợp Trong trường_hợp riêng đối_với một đề kiểm_tra bao_gồm nhiều CH dạng nhị phân thì formula _ 13 là phương_sai của một CH trắc_nghiệm nhị_phân có giá_trị bằng formula _ 14 khi ấy công_thức của hệ_số Alpha_Cronbach trở về công_thức Kuder_Richarson 20 quen_biết Độ giá_trị validity là một khái_niệm quan_trọng khác của đề kiểm_tra Yêu_cầu quan_trọng nhất của một_phép đo_lường trong giáo_dục là phép đo ấy phải đo được cái cần đo Nói cách khác phép đo ấy cần phải đạt được mục_tiêu đề ra cho nó Phép đo bởi đề kiểm_tra đạt được mục_tiêu đó là phép đo có độ giá_trị Nói cách khác độ giá_trị của một đề kiểm_tra là đại_lượng biểu_thị mức_độ đạt được mục_tiêu đề ra cho_phép đo nhờ đề kiểm_tra Để đề kiểm_tra có độ giá_trị cao cần phải xác_định tỉ_mỉ mục_tiêu cần đo qua đề kiểm_tra và bám sát mục_tiêu đó trong quá_trình xây_dựng các CH của đề kiểm_tra cũng như khi tổ_chức triển_khai kỳ thi Nếu thực_hiện các quá_trình nói trên không đúng thì có khả_năng kết_quả của phép đo sẽ phản_ánh một cái gì khác chứ không phải cái mà ta muốn đo bằng đề kiểm_tra Qua định_nghĩa về độ tin_cậy và độ giá_trị có_thể thấy rõ mối tương_quan giữa chúng Khi đề kiểm_tra không có độ tin_cậy tức_là phép đo nhờ đề kiểm_tra rất kém chính_xác thì không_thể nói đến độ giá_trị của nó Nói cách khác khi đề kiểm_tra có độ tin_cậy thấp thì nó cũng không_thể có độ giá_trị cao Ngược_lại một đề kiểm_tra có độ tin_cậy cao thì không nhất_thiết sẽ có độ giá_trị cao vì đề kiểm_tra đó có_thể đo chính_xác nhưng đo một cái gì khác chứ không phải cái nó cần đo trong trường_hợp đó thì đề kiểm_tra có độ tin_cậy cao nhưng độ giá_trị thấp Các loại điểm kiểm_tra Điểm thô Một đề kiểm_tra thường bao_gồm nhiều CH mỗi CH được gán một điểm_số chẳng_hạn đối_với CH nhị phân thường gán điểm 1 nếu làm đúng điểm 0 nếu làm sai Sau khi chấm bài trắc_nghiệm và cộng các điểm của từng TS ta thu được điểm được gọi là điểm thô raw score Để có_thể so_sánh các điểm_số thu được của đề kiểm_tra trên một phạm_vi rộng người ta phải biến_đổi các điểm đó theo hai cách 1 so_sánh với một tiêu_chuẩn standard tuyệt_đối đã định trước 2 so_sánh với một nhóm TS nào đó dùng làm chuẩn_mực norm Ví_dụ về điểm tiêu_chuẩn tuyệt_đối chẳng_hạn điểm phần_trăm đúng tính theo tỷ_lệ_phần_trăm số CH làm đúng trên tổng CH của đề kiểm_tra Các loại điểm tương_đối dựa vào phân_bố chuẩn Một_cách biến_đổi điểm thường dùng là dựa vào một nhóm chuẩn_mực norm group để xác_định các thang bậc và biến_đổi điểm thô thu được theo thang bậc đó Giả_sử điểm thô thu được từ kết_quả trắc_nghiệm trên một mẫu TS nào đó có phân_bố tần_suất gần dạng phân_bố chuẩn với giá_trị trung_bình là formula _ 15 và độ lệch tiêu_chuẩn là formula _ 16 có_thể biến_đổi các điểm thô này sang một thang điểm với giá_trị trung_bình đặt ở formula _ 17 và độ lệch tiêu_chuẩn là formula _ 18 theo biểu_thức từ đó Một trong các loại điểm tiêu_chuẩn quan_trọng là điểm ứng với một phân_bố chuẩn đặc_biệt có giá_trị trung_bình được đặt tại 0 và độ lệch tiêu_chuẩn được chọn bằng 1 được gọi là điểm Z Để biến_đổi một thang điểm tiêu_chuẩn bất_kì nào đó thành thang điểm Z có_thể sử_dụng hệ_thức Điểm_Z rất thích_hợp trong nghiên_cứu để so_sánh các bộ điểm thô thu được từ các đề kiểm_tra khác nhau thực_hiện trên cùng một nhóm TS được chọn làm chuẩn Tuy_nhiên việc sử_dụng điểm Z trong thực_tế không thuận_lợi vì nó có giá_trị âm và các khoảng nguyên quá rộng nên để biểu_diễn các điểm cụ_thể phải dùng nhiều số_thập_phân Do_đó người ta thường sử_dụng các thang điểm_chuẩn khác bằng cách gán cho giá_trị trung_bình và độ lệch tiêu_chuẩn của điểm thô các giá_trị lựa_chọn tuỳ_ý nào đó Hình_vẽ sau đây nêu ví_dụ về một_số thang điểm_chuẩn thường gặp Một_số loại điểm tiêu_chuẩn_hoá theo phân_bố chuẩn Trên hình_vẽ có các điểm trắc_nghiệm tiêu_chuẩn_hoá SAT GRE GMAT TOEFL PISA của ETS Dịch_vụ Trắc_nghiệm Giáo_dục Educational_Testing_Services với giá_trị trung_bình đặt ở 500 và độ lệch chuẩn chọn bằng 100 Với cách quy_định như_vậy khoảng 3 formula _ 22 3 formula _ 22 ứng với khoảng điểm 200 800 Điểm_ACT của tập_đoàn Trắc_nghiệm Đại_học Hoa_Kỳ American_College_Testing_ACT sử_dụng thang điểm với giá_trị trung_bình đặt ở điểm 20 độ lệch tiêu_chuẩn được chọn bằng 5 đơn_vị nguyên cho_nên khoảng 3 formula _ 22 3 formula _ 22 ứng với khoảng điểm 5 35 Điểm_Trắc nghiệm Trí thông_minh IQ Intelligence_Quotient đặt giá_trị trung_bình vào điểm 100 độ lệch tiêu_chuẩn được chọn bằng 15 đơn_vị nguyên cho_nên khoảng 3 formula _ 22 3 formula _ 22 ứng với khoảng điểm 55 145 Tương_tự như_vậy có_thể thiết_lập thang điểm tiêu_chuẩn với điểm trung_bình đặt tại giá_trị 5 và độ lệch tiêu_chuẩn bằng 2 khi ấy khoảng 2 5 formula _ 22 2 5 formula _ 22 sẽ ứng với khoảng điểm 0 10 gần với thang điểm trên 10 đang sử_dụng phổ_biến ở Việt_Nam hiện_nay Các hạn_chế của Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển Có_thể nêu các hạn_chế chính của Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển như sau Một là không_thể tách_biệt năng_lực của TS và các tham_số của CH chẳng_hạn định_nghĩa độ khó của CH theo tỷ_lệ TS trả_lời đúng mà tỷ_lệ đó phụ_thuộc năng_lực TS cũng vậy năng_lực TS được xác_định theo mức_độ trả_lời đúng các CH mà mức này phụ_thuộc độ khó của CH Hai là việc xác_định độ tin_cậy của đề kiểm_tra phải dựa và các đề kiểm_tra tương_đương một yêu_cầu rất khó thực_hiện Ba là sai_số tiêu_chuẩn của phép đo được quan_niệm là như nhau đối_với mọi TS ở các mức năng_lực khác nhau điều đó thể_hiện ở biểu_thức 2 Bốn là Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển là lý_thuyết dựa vào cấp_độ đề kiểm_tra chứ không phải cấp_độ CH do_đó không cho_phép tiên_đoán một cá_thể TS có_thể đáp_ứng thế_nào đối_với một CH Các thiếu_sót nêu trên được khắc_phục phần_lớn ở Lý_thuyết Ứng_đáp Câu hỏi Bạn_đọc có_thể tìm_hiểu sâu hơn về Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển trong các sách_giáo_khoa và sách tổng_hợp
Lý_thuyết Trắc_nghiệm cổ_điển