Hàn_Kiến_Hàn_Kiến 855 15 tháng 8 năm 912 tên_tự Tá_Thì 佐時 là một quân_phiệt vào cuối thời nhà Đường sau đó trở_thành hạ_thần của nhà Hậu_Lương_Ông được biết đến nhiều vì đã buộc Đường Chiêu_Tông nằm dưới quyền kiểm_soát của mình tại Hoa châu từ năm 896 đến 898 và đồ sát các thân_vương Khởi_đầu sự_nghiệp Hàn_Kiến sinh năm 855 tức dưới triều_đại của Đường Tuyên_Tông là người Hứa châu Các tổ_tiên của ông bao_gồm cả cha là Hàn_Thúc_Phong_韓叔豐 nhiều đời phục_vụ trong quân_đội Đường Khi Tần_Tông_Quyền đoạt lấy Thái châu vào năm 880 ông ta tiến_hành mộ_binh Hàn_Kiến nhập_ngũ Năm 881 khi giám quân Dương_Phục_Quang thuyết_phục được Trung_Vũ tiết_độ_sứ Chu_Ngập từ_bỏ trung_thành với Hoàng_Sào và quay sang quy_phục Đường Dương_Phục_Quang cũng thuyết_phục Tần_Tông_Quyền đóng_góp binh_lính cho nỗ_lực trấn_áp Hoàng_Sào_Dương_Phục Quang phân 8 000 quân thành tám đô khiển các nha tướng Lộc_Yến_Hoằng_鹿晏弘 Tấn_Huy_晉暉_Vương Kiến_Hàn_Kiến_Trương Tạo_張造_Lý_Sư Thái_李師泰 và Bàng_Tùng_龐從 chỉ_huy Dương_Phục_Quang qua_đời năm 883 khi đang đóng quân ở Hà_Trung và vẫn đang giao_chiến với Hoàng_Sào_Thay vì tiếp_tục giao_chiến Lộc_Yến_Hoằng quyết_định đem binh_lính đi cướp_bóc khu_vực Vương_Kiến_Hàn_Kiến Trương_Tạo_Tấn_Huy và Lý_Sư_Thái cũng theo Lộc_Yến_Hoằng_Cũng trong năm 883 Lộc_Yến_Hoằng chiếm được Hưng_Nguyên thủ_phủ của Sơn_Nam_Tây đạo trục_xuất tiết_độ_sứ Ngưu_Úc_牛勖 và xưng là lưu hậu Lộc_Yến_Hoằng bổ_nhiệm Hàn_Kiến và các tướng Trung_Vũ khác làm các thứ_sử tại Sơn_Nam_Tây đạo song không thực_sự cho_phép họ đến các châu nhậm_chức Lộc_Yến_Hoằng đặc_biệt nghi_ngờ Vương_Kiến và Hàn_Kiến do họ có quan_hệ thân_thiết song vì muốn dỗ dàng họ nên Lộc_Yến_Hoằng vẫn thường đối_đãi tốt Vương_Kiến và Hàn_Kiến nhận ra ý_định của Lộc_Yến_Hoằng và đến mùa thu năm 884 khi Tả_Thần_Sách trung_uý Điền_Lệnh_Tư bí_mật lôi_kéo Vương_Kiến_Hàn_Kiến cùng với Trương_Tạo_Tấn_Huy và Lý_Sư_Thái đã từ_bỏ Lộc_Yến_Hoằng để đến Thành_Đô phụng_sự Điền_Lệnh_Tư Sau khi Hoàng_Sào bị đánh_bại Đường Hi_Tông trở về Trường An vào năm 885 Hàn_Kiến được trao chức Đồng Quan phòng_ngự sứ và Hoa châu thứ_sử Hoa châu thứ_sử Đương_thời Đại_Đường bị phân_chia giữa các quân_phiệt hầu_hết trong số họ chỉ quan_tâm đến việc chiến_đấu và đoạt thêm nhiều lãnh_thổ Tuy_nhiên khi giữ chức Hoa châu thứ_sử Hàn_Kiến lại khuyến_khích những người_dân lưu_tán vì chiến_hoả đến định_cư tại Hoa châu và thúc_đẩy sản_xuất nông_nghiệp Theo ghi_chép trong khoảng vài năm cả chính_quyền và người_dân Hoa châu đều thịnh_vượng Khi đó người_đời rất khen_ngợi Hàn_Kiến cùng Kinh_Nam tiết_độ_sứ Thành Nhuế_成汭_Giao chiến với Lý_Khắc_Dụng_Năm 890 Hàn_Kiến được bổ_nhiệm giữ chức tiết_độ_sứ của một quân mới được thành_lập là Trấn_Quốc_鎮國 quân này chỉ bao_gồm Hoa châu và Đồng châu Năm đó khi Đường Chiêu_Tông tuyên_bố thảo phạt Hà_Đông tiết_độ_sứ Lý_Khắc_Dụng và bổ_nhiệm Đồng bình chương sự Trương_Tuấn_張濬 làm tổng_chỉ_huy chiến_dịch Hàn_Kiến đã đích_thân đến hợp binh với Trương_Tuấn và cũng chịu trách_nhiệm về tiếp_tế Sau đó khi quân triều_đình và đại_quân của Lý_Khắc_Dụng chạm_trán Hàn_Kiến tiến_hành tập_kích Lý_Tồn_Hiếu con_nuôi của Lý_Khắc_Dụng vào ban_đêm song bị đẩy lui Sau khi Hàn_Kiến chiến_bại binh_lính Phượng_Tường và Tĩnh_Nan tiến_hành đào_ngũ Sau khi quân của Lý_Khắc_Dụng tiếp_tục đánh_bại Trương_Tuấn và buộc quân triều_đình phải cố_thủ tại Tấn châu binh_lính Bảo_Đại và Định_Nan cũng từ_bỏ quân triều_đình Trương_Tuấn và Hàn_Kiến trấn_thủ Tấn châu với binh_lính do Tuyên_Vũ tiết_độ_sứ Chu_Toàn Trung phái đến Lý_Tồn_Hiếu bao_vây Tấn châu song sau đó thấy việc bao_vây một tể_tướng là điều không hay nên từ_bỏ bao_vây và cho_phép Trương_Tuấn và Hàn_Kiến chạy trốn Để qua Hoàng_Hà họ buộc phải phá_bỏ nhà_cửa của cư_dân địa_phương để làm bè Thất_bại này khiến cho quân triều_đình rối_loạn song không rõ về thiệt_hại của quân Hàn_Kiến Sau đó Lý_Khắc_Dụng lại quy_phục triều_đình song ra điều_kiện phải đưa Trương_Tuấn và đồng cấp là Khổng_Vĩ_孔緯 đi lưu_đày tuy_nhiên cả Trương_Tuấn và Khổng_Vĩ đều chạy đến Hoa châu để được Hàn_Kiến bảo_hộ Liên_kết đối_đầu với triều_đình Năm 891 do nghi_ngờ Dương_Phục_Cung âm_mưu làm_phản Đường Chiêu_Tông đã khiển binh_lính triều_đình tiến_công phủ_đệ của Dương_Phục_Cung_Dương Phục_Cung chạy đến chỗ con_nuôi là Sơn_Nam_Tây đạo tiết_độ_sứ Dương_Thủ_Lượng họ cùng một_số con_nuôi và cháu nuôi khác của Dương_Phục_Cung cùng nổi_dậy chống triều_đình Vào mùa xuân năm 892 Hàn_Kiến cùng Phượng_Tường tiết_độ_sứ Lý_Mậu_Trinh_Tĩnh Nan tiết_độ_sứ Vương_Hành_Du_Thiên Hùng tiết_độ_sứ Lý_Mậu_Trang_李茂莊 và Khuông_Quốc tiết_độ_sứ Vương_Hành_Ước_王行約 cùng thượng tấu cho Đường Chiêu_Tông để thỉnh_cầu Hoàng_đế tuyên_bố thảo phạt họ Dương_Đường_Chiêu_Tông cuối_cùng phải chấp_thuận Lý_Mậu_Trinh đánh_bại được họ Dương họ Dương định chạy đến Hà_Đông nương_nhờ Lý_Khắc_Dụng song trên đường bị các binh_sĩ của Hàn_Kiến chặn lại và bắt_giữ Hàn_Kiến giải họ Dương về Trường An nơi họ bị hành_quyết Năm 895 sau khi Hộ_Quốc tiết_độ_sứ Vương_Trọng_Doanh qua_đời chức_vụ tiết_độ_sứ của quân này trở_thành vấn_đề tranh_chấp giữa con_nuôi cháu trai ruột Vương_Kha và con trai Vương_Củng của ông ta Hàn_Kiến_Lý_Mậu Trinh và Vương_Hành_Du thượng tấu cho Đường Chiêu_Tông để ủng_hộ Vương_Củng song Đường Chiêu_Tông thấy Lý_Khắc_Dụng ủng_hộ con rể Vương_Kha nên từ_chối đề_xuất của ba người khiến họ cảm_thấy bị sỉ_nhục Vương_Hành_Du và Hàn_Kiến còn tiếp_tục thể_hiện sự bất_mãn bằng việc thỉnh_cầu được kiểm_soát lưỡng quân Thần_Sách quân song bị từ_chối Vào mùa hè năm 895 Hàn_Kiến_Lý_Mậu Trinh và Vương_Hành_Du quyết_định tiến_quân vào Trường An họ buộc tộc hai Đồng bình chương sự cũ là Vi_Chiêu_Độ và Lý_Hề tham_ô và khi Đường Chiêu_Tông từ_chối hành_quyết hai người này họ đã tự_ý hành_động Họ cũng buộc Đường Chiêu_Tông phải hạ chỉ chuyển Vương_Kha đến Khuông_Quốc chuyển Vương_Củng đến Hà_Trung và chuyển Vương_Hành_Ước đến Bảo_Nghĩa rồi mới trở về quân của mình Các hành_động của Hàn_Kiến và đồng_minh đã khiêu_khích Lý_Khắc_Dụng phải có hành_động Lý_Khắc_Dụng nhanh_chóng vượt qua Hoàng_Hà bao_vây Hoa châu Những lời thỉnh_cầu bỏ bao_vây của Hàn_Kiến ban_đầu bị Lý_Khắc_Dụng bác_bỏ song sau đó do hay tin Lý_Mậu_Trinh và Vương_Hành_Du đều muốn bắt Đường Chiêu_Tông_Lý_Khắc Dụng nhanh_chóng tiến về Tĩnh_Nan_Lý_Khắc Dụng bao_vây thủ_phủ Bân châu 邠州 của Tĩnh_Nan_Vương_Hành Du bị thuộc_hạ giết trên đường chạy trốn Lý_Mậu_Trinh và Hàn_Kiến do sợ_hãi nên quay sang tỏ thái_độ rất phục_tùng với triều_đình Tuy_nhiên sau khi Lý_Khắc_Dụng triệt_thoái Lý_Mậu_Trinh và Hàn_Kiến lại trở_nên ngạo_mạn Kiểm_soát Hoàng_đế ở Hoa châu Năm 896 Đường Chiêu_Tông mộ thêm tân_binh cho cấm_binh để giảm bớt áp_lực của Lý_Mậu_Trinh và Hàn_Kiến lên triều_đình giao các đội quân cho một_số thân_vương chỉ_huy Lý_Mậu_Trinh tuyên_bố các thân_vương có kế_hoạch tiến_công mình nên đã huy_động binh_sĩ tiến về Trường An_Đường_Chiêu_Tông cầu_viện Lý_Khắc_Dụng song lần này Lý_Khắc_Dụng không_thể đáp_ứng Khi Lý_Mậu_Trinh đánh_bại Đàm vương Lý_Tự_Chu_李嗣周 và tiến sát Trường An_Đường_Chiêu_Tông quyết_định đem triều sĩ và các thân_vương chạy khỏi kinh_sư Sau đó Hàn_Kiến đã vài lần dâng tấu mời Đường Chiêu_Tông đến Trấn_Quốc lập_luận rằng nếu Đường Chiêu_Tông đến một nơi xa như Hà_Đông thì sẽ không bao guờ còn có_thể trở về Quan_Trung nữa Đường Chiêu_Tông và thuộc_hạ cũng do_dự trước khoảng_cách xa_xôi khi đến Hà_Đông và quyết_định đến Trấn_Quốc_Các_Đồng bình chương sự triều_đình khi đó là Vương_Đoàn_王摶_Tôn Ác_孫偓 và Lục_Ỷ_陸扆 lo_sợ Hàn_Kiến và không dám quyết_định chính sự Trước tình_thế này Đường Chiêu_Tông hạ chỉ yêu_cầu Hàn_Kiến tham_gia vào việc đưa ra các quyết_định song do Hàn_Kiến từ_chối nên yêu_cầu này bị bãi_bỏ Trong khi đó Thôi_Dận_崔胤 uất_ức vì từng bị bãi_chức theo yêu_cầu của Hàn_Kiến vì_thế đã cầu_viện Chu_Toàn Trung_Chu_Toàn_Trung làm ra_vẻ sắp tiến_công Hàn_Kiến và viết thư cho Hàn_Kiến để yêu_cầu phục_chức cho Thôi_Dận_Hàn_Kiến lo_sợ nên đã chấp_thuận Đường Chiêu_Tông sau đó ban chức Trung thư lệnh cho Hàn_Kiến_Hoàng đế bổ_nhiệm Tôn_Ác là Phượng_Tường tứ_diện hành_doanh đô_thống Hàn_Kiến được bổ_nhiệm là Kinh_Triệu doãn kiêm bả tiệt sứ chuẩn_bị tiến_công Lý_Mậu_Trinh_Tuy nhiên Hàn_Kiến không muốn Hoàng_đế tiến_công đồng_minh của mình và do Lý_Mậu_Trịnh trình_tấu tạ_lỗi quân triều_đình chưa từng chuyển sang thế tiến_công Trong khi đó Hàn_Kiến lo_sợ các binh_sĩ cấm_binh do các vị thân_vương chỉ_huy ông vu_cáo họ âm_mưu làm_phản và còn cho quân_lính bao_vây hành_cung của Đường Chiêu_Tông la_hét yêu_cầu Hoàng_đế tước quyền chỉ_huy của các thân_vương Do_vậy Đường Chiêu_Tông buộc phải tước bỏ quyền chỉ_huy của các thân_vương và xử_tử Phùng_Nhật đô đầu Lý_Quân_李筠 Sau đó Hàn_Kiến tiến_hành quản_thúc các thân_vương tại_gia khiến Đường Chiêu_Tông trên thực_tế không còn binh_lính để chỉ_huy Biết rằng Đường Chiêu_Tông bất_mãn với mình Vương_Kiến đã cố khiến Hoàng_đế khuây_khoả bằng việc thúc_giục Đường Chiêu_Tông lập trưởng tử là Đức vương Lý_Hựu làm hoàng_thái_tử Đường Chiêu_Tông chấp_thuận và lập Lý_Hựu làm hoàng_thái_tử đổi tên thành Lý_Dụ_Cũng trong khoảng thời_gian này Hàn_Kiến vu_cáo hai cận_thần của Đường Chiêu_Tông là Thái_tử chiêm sự Mã_Đạo_Ân_馬道殷 và Tương_tác giám Hứa_Nham_Sĩ_許巖士 và hành_quyết họ sau đó lại cáo_buộc Tôn_Ác và Chu_Phác_朱朴 câu_kết với Mã_Đạo_Ân và Hứa_Nham_Sĩ khiến hai người này bị bãi_chức Đồng bình chương sự Vào mùa hè năm 897 Đường Hy_Tông bổ_nhiệm Lý_Tự_Chu là Phượng_Tường tiết_độ_sứ song khi Lý_Tự_Chu tiến đến Phượng_Tường_Lý_Mậu Trinh từ_chối giao lại quyền hành và bao_vây Lý_Tự_Chu cùng binh_lính Chỉ sau khi Hàn_Kiến viết thư cho Lý_Mậu_Trinh_Lý Mậu_Trinh từ_bỏ bao_vây và cho Lý_Tự_Chu trở về Trấn_Quốc sau đó việc bổ_nhiệm được rút lại Sau khi Lý_Tự_Chu trở về Trấn_Quốc_Lý_Giới Phi_李戒丕 cũng từ Hà_Đông trở về Biết rằng Lý_Khắc_Dụng sẽ không can_thiệp Hàn_Kiến đã yêu_cầu giết chết Lý_Tự_Chu_Lý Giới Phi và các thân_vương khác cáo_buộc họ âm_mưu làm_phản Đường Chiêu_Tông không làm theo đề_nghị của Hàn_Kiến song Hàn_Kiến và xu mật sứ Lưu_Quý_Thuật sau đó tự_hành_động và hành_quyết Lý_Tự_Chu_Lý Giới Phi và chín vị thân_vương Hàn_Kiến gửi lời đe_doạ cho Khuông_Quốc tiết_độ_sứ Lý_Kế_Đường_李繼瑭 con_nuôi của Lý_Mậu_Trinh_Lý_Kế_Đường lo_sợ và chạy về Phượng_Tường_Hàn_Kiến đoạt được Khuông_Quốc_Đường_Chiêu Tông do_đó ban thêm cho Hàn_Kiến_chức Khuông_Quốc tiết_độ_sứ Chu_Toàn Trung_liên tục xin Đường Chiêu_Tông hãy chuyển đến Lạc_Dương Lý_Mậu_Trinh và Hàn_Kiến lo_sợ rằng Chu_Toàn Trung sẽ tiến_công về phía tây nên đã quyết_định tu_sửa lại cung_điện ở Trường An để đưa Đường Chiêu_Tông về kinh_sư Họ cũng thiết_lập hoà_bình với Lý_Khắc_Dụng_Việc trùng_tu cung_điện hoàn_tất vào mùa xuân năm 898 Hàn_Kiến đích_thân đến Trường An để xem_xét Vào mùa thu năm 898 Đường Chiêu_Tông và triều_đình trở về Trường An_Hàn_Kiến ở lại Trấn_Quốc_Đường_Chiêu Tông ban cho Hàn_Kiến_chức Thái_phó đổi Hoa châu_thành Hưng_Dức phủ cho Hàn_Kiến làm phủ_doãn Hoàng_đế cũng tiến phong cho Hàn_Kiến tước Hứa quốc_công lại ban cho thiết khoán tức khế_ước miễn tử Quy_phục Chu_Toàn Trung_Năm 901 Đường Chiêu_Tông được phục vị sau khi bị các hoạn_quan phế_truất vào năm trước Thôi_Dận đã đề_xuất Đường Chiêu_Tông đồ sát các hoạn_quan Tin_tức này đến tai Hàn_Toàn_Hối_韓全誨 và Trương_Ngạn_Hoằng_張彥弘 họ lo_sợ sẽ bị giết nên đã liên_minh với Lý_Mậu_Trinh và cố_gắng loại_bỏ Thôi_Dận_Thôi_Dận lo_sợ rằng các hoạn_quan sẽ giết mình nên thỉnh_cầu Chu_Toàn Trung đem quân đến Trường An_Hay tin Chu_Toàn Trung tiến_quân Hàn_Toàn_Hối và Trương_Ngạn_Hoằng buộc phải đưa Đường Chiêu_Tông đến Phượng_Tường_Trong khi đó khi quân của Chu_Toàn Trung tiến gần thủ_hạ của Hàn_Kiến là Khuông_Quốc lưu hậu Tư_Mã Nghiệp_司馬鄴 đầu_hàng và dâng Khuông_Quốc cho Chu_Toàn Trung_Chu_Toàn_Trung khiển Tư_Mã_Nghiệp trở_lại Trấn_Quốc để truyền đi thông_điệp rằng nếu Hàn_Kiến không chịu đầu_hàng thì Chu_Toàn Trung sẽ tiến_công Hàn_Kiến lo_sợ và khiển tiết độ phó sứ Lý_Cự_Xuyên_李巨川 đi thỉnh hàng Cựu_Đồng bình chương sự Trương_Tuấn_張濬 gặp Chu_Toàn Trung và thuyết_phục ông ta rằng Hàn_Kiến từng có một hời gian dài liên_kết với Lý_Mậu_Trinh vì_thế cần phải loại_bỏ Khi Chu_Toàn Trung gặp Hàn_Kiến và quở_trách ông vì các hành_động trong quá_khứ ông đã đổ lỗi cho Lý_Cự_Xuyên_Chu Toàn Trung xử_tử Lý_Cự_Xuyên và tha cho Hàn_Kiến_Tuy nhiên vì muốn loại_bỏ Hàn_Kiến khỏi chính_trường Chu_Toàn Trung bổ_nhiệm Hàn_Kiến là Trung_Vũ tiết_độ_sứ và chuyển Trung_Vũ tiết_độ_sứ Triệu_Hứa_趙珝 đến Khuông_Quốc_Theo ghi_chép thì một lượng lớn số tô thuế mà Hàn_Kiến thu được và giữ lại khi Đường Chiêu_Tông ở tại Hoa châu Hưng_Đức phủ lúc này bị bãi_bỏ nay rơi vào tay Chu_Toàn Trung_Chu_Toàn_Trung sau đó bao_vây Phượng_Tường và vào năm 903 Lý_Mậu_Trinh đã phải giao Đường Chiêu_Tông cho Chu_Toàn Trung và đề_nghị hoà_bình Nắm_Hoàng đế trong tay Chu_Toàn Trinh bắt_đầu tính đến chuyện soán vị thoạt_đầu buộc Đường Chiêu_Tông giết Thôi_Dận và dời đô đến Lạc_Dương Trên hành_trình đến Lạc_Dương Đường Chiêu_Tông dừng chân tại Hoa châu và ở lại một thời_gian Vào một thời_điểm Chu_Toàn Trung đến gặp Đường Chiêu_Tông cùng với Hàn_Kiến và cùng dự một bữa tiệc Tuy_nhiên trong bữa tiệc Hàn_Kiến dẫm lên chân Chu_Toàn Trung và cảnh_báo rằng Đường Chiêu_Tông có_thể có kế_hoạch ám_sát ông ta do_đó Chu_Toàn Trung đã cắt ngắn buổi tiệc và rời đi Chu_Toàn Trung do_đó cảm_kích Hàn_Kiến Sau này Chu_Toàn Trung quy vùng Quan_Trung thành Hựu_Quốc quân trị_sở tại Trường An và bổ_nhiệm Hàn_Kiến làm Hựu_Quốc tiết_độ_sứ Tuy_nhiên vào năm 906 lo_ngại Hàn_Kiến sẽ lại cộng_tác với Lý_Mậu_Trinh_Chu Toàn Trung_chuyển Hàn_Kiến đến Bình_Lô và chuyển Bình_Lô tiết_độ_sứ Vương_Trọng_Sư_王重師 đến Hựu_Quốc_Thời_Hậu Lương_Năm 907 Chu_Toàn Trung buộc Đường Ai_Đế phải thiện nhượng cho mình chấm_dứt triều Đường và mở_đầu triều Hậu_Lương bản_thân trở_thành Hậu_Lương_Thái_Tổ Hậu_Lương_Thái_Tổ hạ chỉ bổ_nhiệm Hàn_Kiến giữ chức Tư_đồ Đồng bình chương sự và đến năm 908 thì ban cho Hàn_Kiến_chức Thị trung kiêm Kiến_Xương cung sứ Vào thời_điểm này Hậu_Lương_Thái_Tổ thường_xuyên trở_nên hung_bạo và vượt quá giới_hạn và chỉ có rất ít quan_lại dám đề_xuất với ông ta Tuy_nhiên Hàn_Kiến nằm trong thiểu_số này và Thái_Tổ đánh_giá cao lời khuyên của Hàn_Kiến_Tuy nhiên vào năm 909 Hàn_Kiến bị giáng làm Thái_bảo Năm 910 sau khi tên của Trung_Vũ và Khuông_Quốc được hoán_đổi từ năm 908 Hàn_Kiến được bổ_nhiệm giữ chức Khuông_Quốc tiết_độ_sứ tức ở Trung_Vũ quân khi trước Năm 912 Dĩnh vương Chu_Hữu_Khuê ám_sát phụ hoàng sau đó tức_vị Sau cái chết của Hậu_Lương_Thái_Tổ các đội quân khắp lãnh_thổ Hậu_Lương trở_nên bối_rối song Hàn_Kiến không có biện_pháp nào phòng_ngừa biến_loạn tại Khuông_Quốc Không lâu sau Mã bộ đô chỉ_huy sứ Trương_Hậu_張厚 tiến_hành binh_biến và giết chết Hàn_Kiến_Con của Hàn_Kiến là Hàn_Tùng_Huấn_韓從訓 người được Chu_Hữu_Khuê cử đến Khuông_Quốc để thông_báo tin_tức về việc Thái_Tổ băng_hà cũng bị giết chết trong binh_biến
Hàn_Kiến