Bioko_Bioko cũng viết là Bioco tại châu_Âu theo truyền_thống gọi là Fernando_Pó là một hòn đảo nằm cách 32 km của ngoài khơi bờ biển Tây_Phi đặc_biệt là Cameroon tại vịnh Guinea Đây là phần cực bắc của Guinea_Xích_đạo với dân_số 260 000 người và diện_tích là Đây là một đảo núi_lửa với đỉnh_cao nhất là Pico_Basile đạt Địa_lý Bioko có tổng diện_tích là Đảo dài 70 km từ bắc đông bắc đến nam tây_nam và khoảng 32 km theo chiều ngang Bioko là một đảo núi_lửa với địa_hình đồi_núi và đỉnh_cao nhất là Pico_Basile_Giống như các đảo láng_giềng São_Tomé_và_Príncipe Bioko nằm trên tuyến Cameroon Bioko vốn là điểm cuối của một bán_đảo trên đất_liền thuộc Cameroon nhưng nó đã trở_thành một hòn đảo khi mực nước_biển dâng cách đây 10 000 năm vào thời_điểm kỉ băng_hà cuối_cùng Nhân_khẩu Hòn đảo có 260 000 cư_dân 2001 hầu_hết là người Bubi_Phần cón lại là Fernandinos người Tây_Ban_Nha và những người nhập_cư từ Río_Muni_Nigeria và Cameroon Lịch_sử Hòn đảo có người định_cư vào giữa thiên_niên_kỷ thứ nhất TCN với cư_dân là những người Bantu đến từ đại_lục và tạo thành người Bubi_Như vậy không giống như các hòn đảo khác trong khu_vực Bioko đã có cư_dân châu_Phi bản_địa Vẫn cón một sự khác_biệt về dân_tộc trên đảo cho đến nay những người bản điại Bubi nói một ngôn_ngữ Bantu_Năm 1472 nhà thám_hiểm người Bồ_Đào_Nha Fernão do Pó đã trở_thành người châu_Âu đầu_tiên đến hòn đảo Ông đặt tên cho đảo là Formosa_Flora_Bông hoa Xinh_đẹp nhưng đến năm 1494 đảo đã được đổi tên theo người đã thám_hiểm ra nó Fernando_Pó sau khi bị người Bồ_Đào_Nha tuyên_bố chủ_quyền Người Bồ_Đào_Nha đã phát_triển hòn đảo để trồng mía và trong khi được coi là có chất_lượng kém đường Fernando_Po trong một thời_gian ngắn đã thống_trị tại các trung_tâm thương_mại ở châu_Âu_Năm 1642 Công_ty Đông_Ấn_Hà_Lan lập căn_cứ thương_mại trên hòn đảo mà không có sự đồng_ý của người Bồ_Đào_Nha tập_trung vào hoạt_động buôn_bán nô_lệ trong vịnh Guinea Người Bồ_Đào_Nha xuất_hiện trở_lại trên đảo vào năm 1648 thay_thế công_ty Hà_Lan bằng một công_ty của mình cũng dành cho việc buôn_bán nô_lệ và thiết_lập trên hòn đảo Corisco lân_cận Song_song với sự thành_lập này các thị_tộc Bubi bắt_đầu quá_trình chậm_chạp để thiết_lập nên nòng_cốt cho một vương_quốc mới trên đảo đặc_biệt là sau hoạt_động của một_số tù_trưởng địa_phương như Molambo khoảng 1700 1760 Trong một khoảng thời_gian khi số_lượng nô_lệ trong khu_vực ngày_càng tăng lên các thị_tộc địa_phương đã từ_bỏ các khu định_cư ven biển của mình để định_cư trong vùng nội_địa an_toàn hơn Theo Hiệp_ước El_Pardo vào năm 1778 Bồ_Đào_Nha nhượng cho Tây_Ban_Nha các đảo Fernando_Po_Annobón và vùng bờ biển Guinée Rio_Muni tạo thành Guinea_Xích_Đạo hiện_nay Hiệp_ước được ký_kết giữa Nữ_hoàng Maria I của Bồ_Đào_Nha và Vua_Carlos_III của Tây_Ban_Nha trao_đổi với lãnh_thổ trên lục_địa châu_Mỹ Tây_Ban_Nha sau đó đã tiến_hành một chuyến thám_hiểm đến Fernando_Po do Conde de Argelejos lãnh_đạo ông ở trên đảo trong bốn tháng Vào tháng 10 năm 1778 Tây_Ban_Nha bổ_nhiệm một thống_đốc trên đảo và người này vẫn ở trên đảo cho đến năm 1780 khi phái_đoàn Tây_Ban_Nha rời khỏi hòn đảo Tù_trưởng Molambo được một lãnh_đạo địa_phương khác kế_nhiệm Lorite 1760 1810 sau đó là Lopoa 1810 1842 Sau khi xoá_bỏ buôn_bán nô_lệ từ năm 1827 đến 1843 người Anh đã thuê căn_cứ tại cảng Clarence nay là Malabo và San_Carlos cho hoạt_động tuần_tra chống_chế độ nô_lệ của họ Khu dân_cư tại cảng Clarence đặt tên theo Công_tước Clarence được xây_dựng dưới sự giám_sát của William_Fitzwilliam_Owen người từng lập bản_đồ hầu_hết bờ biển châu_Phi và là một người nhiệt_thành chống_chế độ nô_lệ Trong ba năm chỉ_huy của mình lực_lượng của ông đã bắt_giữ 20 tàu và giải_phóng cho 2 500 nô_lệ Toà_án Uỷ_ban Hỗn_hợp đã được chuyển từ Freetown đến Clarence để đẩy nhanh quá_trình luật_pháp Vào tháng 3 năm 1843 Juan_José_Lerena đã cắm lá cờ Tây_Ban_Nha tại Malabo bắt_đầu đánh_dấu sự suy_giảm ảnh của Anh Quốc đối_với hòn đảo Việc cho người Anh thuê cuối_cùng cũng bị thu_hồi vào năm 1855 Madabita 1842 1860 và Sepoko 1860 1875 là các tù_trưởng địa_phương chính trong quá_trình tái_lập quyền kiểm_soát của Tây_Ban_Nha đối_với hòn đảo Thời_kỳ này cũng ghi dấu_ấn với sự nhập_cư của hàng trăm người Cuba gốc Phi cũng như hàng chục học_giả và chính_trị_gia Tây_Ban_Nha Vào các năm 1923 30 Hội Quốc_Liên đã điều tran việc vận_chuyển lao_động di_cư giữa Liberia và thuộc địa Fernando_Po của Tây_Ban_Nha Mặc_dù cơ_quan này tập_trung chú_ý vào Liberia một cuộc kiểm_tra kỹ_càng hơn đã cho thấy tình_trạng lạm_dụng lao_động tại Fernando_Po_Vào một phần tư cuối của thế_kỷ 19 những quản_lý đồn_điền da đen trên đảo đã chuyển từ trồng dầu cọ sang cacao Họ phụ_thuộc vào lao_động nhập_cư và chịu sự canh tranh gia_tăng với người châu_Âu và kết_quả là đã dẫn tới một cuộc khủng_hoảng_kinh_tế trong những năm đầu_tiên của thế_kỷ 20 Những người chủ đồn_điền cầm_chân lao_động song lại không trả tiền hợp_đồng khiến cho họ gặp phải tình_cảnh giống như nô_lệ Trong nội_chiến Nigeria vào thế_kỷ 20 các cơ_quan cứu_trợ đã sử_dụng hòn đảo làm căn_cứ cho các chuyến bay đến Biafra_Tham khảo BULLET Room_Adrian 1994 African placenames Jefferson_North_Carolina_USA McFarland_ISBN 0 89950 943 6 BULLET Sundiata_Ibrahim_K 1990 Equatorial_Guinea_Colonialism_State Terror and the Search for Stability_Boulder_Colorado_USA Westview_Press_ISBN 0 8133 0429 6 Liên_kết ngoài BULLET Bioko_Biodiversity_Protection_Program BULLET Gulf of Guinea Conservation_Group_BULLET_Virginia Morell_Island ark National_Geographic_Magazine_August 2008 link
Bioko