Năm tứ đế Năm bốn Hoàng_đế hay Năm tứ đế tiếng Latin_Annus quattuor imperatorum là một năm trong lịch_sử của đế_quốc La_Mã khi vào năm 69 Bốn vị hoàng_đế thay nhau cai_trị đế_quốc La_Mã_Những vị hoàng_đế này là Galba_Otho_Vitellius và Vespasianus_Vụ tự_sát của hoàng_đế Nero vào năm 68 đã châm ngòi cho một cuộc nội_chiến trong giai_đoạn ngắn cuộc nội_chiến La_Mã đầu_tiên kể từ cái chết của Marcus_Antonius năm 30 TCN Từ tháng 6 năm 68 cho đến tháng 12 năm 69 ngai_vàng La_Mã đã thay chủ 4 lần Sự nỗi dậy và sụp_đổ lần_lượt của Galba_Otho và Vitellius cho đến lúc Vespasianus người sáng_lập ra triều_đại Flavia lên_ngôi vào tháng 7 năm 69 Giai_đoạn này của cuộc nội_chiến đã trở_thành biểu_tượng của sự rối_loạn chính_trị theo chu_kỳ trong lịch_sử đế_chế La_Mã_Tình_trạng hỗn_loạn quân_sự và chính_trị được tạo ra bởi cuộc nội_chiến này đã ảnh_hưởng nghiêm_trọng chẳng_hạn như sự bùng_nổ của cuộc nổi_loạn Batavi trong khi Cuộc nổi_dậy của người Do Thái đang được tiến_hành Kế_vị Nero tới Galba_Năm 68 Vindex thống_đốc vùng Gallia_Lugdunensis nước Pháp ngày_nay nổi_loạn chống lại Nero_Nhưng_Vindex không có ý_định giành lấy vương_miện cho bản_thân vì ông ta biết rằng mình không có được sự ủng_hộ rộng_rãi của quân_đội Vindex đề_nghị Glaba nắm chiếc vương_miện quyền_lực Galba do_dự và Alas thống_đốc Aquitania liên_tục đề_nghị ông ta giúp_đỡ Vindex_Ngày 2 tháng 4 năm 68 Galba tiến 1 bước quan_trọng tại Carthago_Nova và tuyên_bố ông ta là người đại_diện của nhân_dân La_Mã_Tuyên bố này không bộc_lộ ý_định tiến chiếm vương_quyền của Nero nhưng đã đặt Galba vào hàng_ngũ đồng_minh của Vindex_Otho người chồng bị cắm_sừng của Poppaea_Sabina và là thống_đốc Lusitania_Bồ_Đào_Nha ngày_nay liên_kết với Galba sau đó Nhưng Otho không có quân_đoàn nào và Galba thì chỉ có 1 quân_đoàn trong tay Galba nhanh_chóng xây_dựng một quân_đoàn mới tại Hispania_Tháng 5 năm 68 khi Vindex bị quân_đoàn Rhine đánh_bại Galba tuyệt_vọng lùi sâu hơn vào đất Hispania_Không nghi_ngờ gì nữa ông ta đã nhìn thấy dấu_chấm hết sự_nghiệp của mình vào lúc đó Bất_ngờ thay tin_tức đến với Galba khoảng 2 tuần sau đó là Nero đã chết và Galba được viện nguyên_lão trao quyền_lực hoàng_đế vào ngày 8 tháng 6 năm 68 Động_thái này có được là do sự ủng_hộ của các pháp quan Việc Galba giành được quyền_lực được lưu_ý ở hai điểm Thứ nhất nó đánh_dấu sự chấm_dứt vương_triều Julio_Claudius_Thứ hai nó chứng_minh 1 điều rằng để giành được danh_hiệu hoàng_đế không nhất_thiết cứ phải ở Roma_Galba tiến vào Gaul cùng với một phần quân_đội của mình và nhận sự uỷ_nhiệm đầu_tiên từ viện nguyên_lão Trong mùa thu Galba đánh_bại Clodius_Macer người đã chống lại Nero tại Bắc_Phi và dường_như muốn chiếc ngai_vàng cho bản_thân ông ta Galba được công_nhận là hoàng_đế và chào_đón vào thành_phố ở chỉ bởi một quân_đoàn duy_nhất VII Galbiana sau_này được biết đến với tên VII Gemina_Galba tới Otho_Do_Hoàng đế Galba không có con nối_dõi và Otho khích_lệ bởi những tiên_đoán của nhà chiêm_tinh mong_muốn trở_thành người kế_thừa ngai_vàng Ông đã đến một thoả_thuận bí_mật với một sủng thần củ vua Galba_Titus_Vinius theo đó ông đồng_ý kết_hôn với con gái của Vinius để đổi lấy sự hỗ_trợ của Vinius_Tất nhiên khi ấy Otho được coi là người sẽ kế_vị Galba_Otho hoàn_toàn tin_tưởng bởi thực_tế ông là người góp công lớn nhất đưa Galba lên_ngôi Hoàng_đế Tuy_nhiên trong tháng 1 năm 69 hy_vọng của ông bị tiêu_tan bởi Hoàng_đế chính_thức nhận Lucius_Calpurnius_Piso_Licinianus làm con_nuôi vốn từ lâu vua Galba đã nghĩ đến việc truyền ngôi vua cho Piso_Vì thế Otho vô_cùng tức_giận khi người được Galba chọn thừa_kế lại là Piso_Licinianus_Otho ngay_lập_tức thực_hiện kế_hoạch giành lấy vương_miện Và thật chẳng khó_khăn gì cho Otho không_chỉ vì ông có uy_tín lớn trong quân_đội mà bởi thực_tế quân_đội đã vô_cùng căm_ghét Galba_Với một lực_lượng hùng_mạnh ông trở về quảng_trường La_Mã và ở chân đồi Capitoline gặp Galba người đã được báo_động bởi những tin_đồn khá mơ_hồ về sự phản_bội đã tìm đường thông_qua một đám đông dày_đặc vây quanh để tới doanh_trại của đội cận_vệ Quân_đoàn đang làm nhiệm_vụ ở Palatine mà đã đi cùng với hoàng_đế lập_tức bỏ_rơi ông ta Galba và người con_con trai nuôi của ông Piso cùng những người khác đã bị sát_hại dã_man bởi những người lính vệ_binh hoàng_gia Sau một cuộc giao_tranh ngắn_ngủi Otho trở về doanh_trại trong chiến_thắng và cùng ngày đã được trao quyền hợp_pháp bởi nguyên_lão với danh_hiệu Augustus một quan bảo dân_quyền lực và quan_chức cấp cao Otho có được thành_công cho bản_thân mình nhờ cảm_nhận được sự bất_mãn của lực_lượng cận_vệ hoàng_gia và phần còn lại của quân_đội vì Galba từ_chối trả số vàng hứa_hẹn để họ hỗ_trợ ông ta lên_ngôi Dân_số của thành_phố cũng không hài_lòng với Galba_Hành_động đầu_tiên của Otho khi là hoàng_đế đã cho thấy rằng ông không hoàn_toàn biết về những sự_kiện này Trước tình_thế đó Viện Nguyên_lão không còn cách nào khác là công_nhận tước_vị Hoàng_đế cho Otho_Mặc dù_vậy các thành_viên của Viện Nguyên_lão vẫn nhìn Otho với con mắt nghi_ngờ bởi cách mà ông nắm lấy quyền_lực và đặc_biệt bởi Otho là bạn cũ của Nero_Tuy thế họ vẫn trao cho Otho đủ quyền_lực như các vị Hoàng_đế trước_đây Otho tới Vitellius_Otho hầu_như không_thể kiểm_soát được mức_độ trung_thành của quân_đội vì ông có quá ít mối liên_hệ với quân_đội Otho chỉ nhận thấy sai_lầm này khi Vitellius thống_đốc Germania nổi lên chống lại mình Các xứ Gaul và Tây_Ban_Nha ngay_lập_tức tuyên_bố ủng_hộ Vitellius_Otho muốn tránh một cuộc nội_chiến bằng cách đề_nghị chia_sẻ quyền_lực với Vitellius và kết làm_đồng minh Otho thậm_chí còn cầu_hôn con gái của Vitellius_Vitellius không chấp_thuận cả hai đề_nghị của Otho và vào tháng 3 các quân_đoàn của Vitellius lên_đường tiến về Rome Trước hành_động của Vitellius_Otho đã chọn một chiến_thuật đơn_giản lui về phía Bắc_Ý để làm chậm bước_tiến của Vitellius_Các quân_đoàn Danube tuyên_bố ủng_hộ Otho và ưu_thế về mặt quân_sự nghiêng về phe Hoàng_đế Tuy_vậy các quân_đoàn Danube ở quá xa và Otho muốn họ tiến về Roma_Otho hiểu rằng với một đội quân đến từ xa như của Vitellius làm chậm bước_tiến của họ đồng_nghĩa với chiến_thắng Hai tướng của Vitellius là Valens và Caecina hiểu ngay rằng thời_gian đang ủng_hộ Otho_Họ quyết_định phải mở cuộc tấn_công trực_diện vào quân_đội của Otho trước khi các quân_đoàn Danube kịp can_thiệp Quân_đội của Vitellius dựng một cây cầu_vượt qua sông Po vào đất Italy_Otho đứng trước hai lựa_chọn hoặc lùi sâu về đất Ý tuy tránh được cuộc tấn_công trước_mắt của Vitellius nhưng lại càng cách xa các quân_đoàn Danube hoặc chiến_đấu với Vitellius và chờ tiếp_viện Otho lựa_chọn chiến_đấu Và đội quân của ông thất_bại hoàn_toàn tại Cremona ngày 14 tháng 4 năm 69 Khi tin thất_trận đến với Otho một ngày sau đó Otho hiểu rằng mình đã thất_bại Ông khuyên gia_đình và bạn_bè tìm đường thoát_thân còn mình thì tự_vẫn một ngày sau đó 16 tháng 4 năm 69 Cái chết của Otho khiến cho La_Mã tránh được một cuộc nội_chiến Mặc_dù có nhiều tranh_cãi về cách Otho nắm quyền_lực nhưng rất nhiều người La_Mã cảm_phục cái chết của ông Họ tin rằng Otho đã chọn cho mình một kết_thúc nhẹ_nhàng không gây đổ_máu cho Đế_chế La_Mã_Nhiều binh_lính của Otho nhảy vào giàn_hoả thiêu để chết cùng vị Hoàng_đế của họ Vitellius tới Vespasianus Sau khi Otho chết những người ủng_hộ ông đã tìm_kiếm ứng_cử_viên khác để hỗ_trợ và hướng đến Vespasianus_Theo_Suetonius một lời tiên_tri phổ_biến ở các tỉnh miền Đông tuyên_bố rằng từ Judaea những người cai_trị trong tương_lai của thế_giới sẽ đến Vespasianus cuối_cùng đã tin rằng lời tiên_tri này áp_dụng đối_với ông ta và tìm thấy một_số sấm truyền tiên_tri và những điềm báo mà tăng_cường niềm tin Ông cũng tìm thấy sự khích_lệ ở Mucianus thống_đốc của Syria và mặc_dù Vespasianus là một người kỷ_luật nghiêm_ngặt và cải_cách mạnh_tay binh_sĩ của Vespasianus đã dành ủng_hộ tuyệt_đối dành cho ông Mọi con mắt ở phía Đông bây_giờ hướng vào ông Mucianus và các quân_đoàn Syria đã sẵn_sàng để hỗ_trợ ông Trong khi ông đang ở Caesarea ông được tuyên_bố là hoàng_đế vào ngày 1 tháng 7 năm 69 lần đầu_tiên là quân_đội tại Ai_Cập dưới quyền Tiberius_Julius_Alexandrus và sau đó là quân_đội của ông ở Judaea ngày 11 tháng 7 theo Suetonius ngày 03 tháng bảy theo Tacitus_Tuy nhiên Vitellius người đang chiếm ngai_vàng có những đội quân tốt nhất của Roma bên phe ông ta cựu_chiến_binh của quân_đoàn Gallia và vùng sông Rhine_Nhưng uy_tín của Vespasianus khiến ông nhanh_chóng tập_hợp được một quân_đội mạnh và quân_đội của Moesia_Pannonia và Illyricum sớm tuyên_bố ủng_hộ cho ông và tôn_ông làm làm chủ của một_nửa của thế_giới La_Mã_Trong khi Vespasianus ở Ai_Cập để đảm_bảo nguồn cung_cấp lương_thực của đế_quốc quân_đội của ông đã tiến về phía đông bắc Ý dưới sự lãnh_đạo của M Antonius_Primus_Họ đánh_bại quân_đội của Vitellius đã chờ_đợi ông ở Mevania tại Bedriacum hoặc Betriacum cướp phá Cremona và tiến về Roma_Họ tiến vào La_Mã sau một cuộc chiến_đấu dữ_dội Trong một sự nhầm_lẫn do cuộc hỗn_loạn các công_trình trên đồi Capitol đã bị đốt cháy và Sabinus anh_trai của Vespasianus đã bị giết bởi đám đông Ngay khi nhận tin loan_báo về thất_bại và cái chết của đối_thủ tại Alexandria vị hoàng_đế mới một lần nữa gửi nguồn cung lương_thực hết_sức cần_thiết đến Roma cùng với một sắc_lệnh hoặc lời tuyên_bố về chính_sách trong đó ông đã bảo_đảm một sự thay_đổi toàn_bộ luật_pháp của Nero đặc_biệt là những người liên_quan đến tội phản_quốc Trong khi ở Ai_Cập ông đã đến thăm đền Serapis tại nơi này theo ghi_chép ông đã trải qua một giấc mộng Kết_quả Vespasianus được tuyên_bố là hoàng_đế bởi Viện nguyên_lão trong khi ông ở Ai_Cập vào tháng 12 năm 69 người Ai_Cập đã tuyên_bố ông làm hoàng_đế vào tháng 7 năm 69 Trong một giai_đoạn ngắn việc quản_lý của đế_chế đã được giao cho Mucianus với sự trợ_giúp của con trai Vespasianus_Domitianus_Mucianus bắt_đầu thời_kì cai_trị của Vespasianus với cải_cách về thuế là để khôi_phục lại nền tài_chính của đế_chế Sau khi Vespasianus đến Roma vào giữa năm 70 Mucianus tiếp_tục nhấn_mạnh với Vespasianus về vấn_đề thu thuế càng nhiều càng tốt Vespasianus đã không phải nhận bất_kỳ mối đe_doạ trực_tiếp ảnh hướng đến quyền_lực của mình sau cái chết của Vitellius_Ông trở_thành người sáng_lập ra triều_đại Flavianus ổn_định kết_thúc triều_đại Julio_Claudius_Ông băng_hà vào năm 79 trước lúc nhắm_mắt ông đã nói câu nói nổi_tiếng Vae puto deus fio Argh tôi phải trở_thành một vị thần Biên_niên 68 BULLET Tháng 4 Galba thống_đốc Hispania_Tarraconensis và Vindex thống_đốc Gallia_Lugdunensis khởi_nghĩa chống lại Nero_BULLET_Tháng 5 Quân_đoàn Rhine đánh_bại và giết chết Vindex tại Gaul_BULLET_Tháng 6 Nero bị tuyên_bố là kẻ_thù của công_chúng hostis bởi Viện nguyên_lão tháng 8 và tự_tử tháng 9 ngai vị hoàng_đế của Galba được công_nhận BULLET Tháng 11 Vitellius được phong làm thống_đốc tỉnh Germania_Inferior 69 BULLET 1 tháng 1 Các quân_đoàn Rhine từ_chối thề trung_thành với Galba_BULLET 2 tháng 1 Vitellius được tôn làm Hoàng_đế bởi quân_đoàn Rhine_BULLET 15 tháng 1 Galba bị đội Cận_vệ của Hoàng_đế giết trong cùng một ngày Viện nguyên_lão đưa Otho lên ngai_vàng BULLET 14 tháng 4 Vitellius đánh_bại Otho_BULLET 16 tháng 4 Otho tự_sát Vitellius được công_nhận là hoàng_đế BULLET 1 tháng 7 Vespasianus lãnh_đạo quân_đội La_Mã tại tỉnh Judaea được tôn làm hoàng_đế bởi quân_đoàn Ai_Cập thuộc La_Mã dưới quyền Tiberius_Julius_Alexander_BULLET Tháng 8 Các quân_đoàn Danube lên_tiếng ủng_hộ Vespasianus đang ở Syria và dùng danh_nghĩa phò Vespasianus để xâm_chiếm Ý vào cùng tháng BULLET Tháng 10 Quân_đội Danube đánh_bại Vitellius và Vespasianus chiếm được Ai_Cập BULLET 20 tháng 12 Vitellius bị giết bởi lính của mình ngày trong Cung_điện BULLET 21 tháng 12 Vespasianus được công_nhận là hoàng_đế Tham_khảo BULLET The_Roman_Empire_Fontana history of the ancient world Colin_Michael_Wells_Nhà in Đại_học Harvard 1995 ISBN 0674777700 BULLET Roman_Warfare_Adrian_Goldsworthy BULLET The_Twelve_Caesars_Suetonius available from Project_Gutenberg_The_Lives of the Twelve_Caesars_Complete_BULLET The year of the four emperors Peter_Greenhalgh 1975 BULLET Histories_Tacitus_BULLET 69 AD The_Year of Four_Emperors_Gwyn_Morgan 2006
Năm tứ đế