Vệ_Thanh_Vệ_Thanh Trung văn giản thể 卫青 phồn thể 衛青 106 TCN tên gốc là Trịnh_Thanh biểu tự Trọng_Khanh_仲卿 là tướng_lĩnh nhà Hán trong lịch_sử Trung_Quốc Ông nổi_tiếng với thân_phận em_trai của Vệ_Tử_Phu_Hoàng hậu thứ hai của Hán_Vũ_Đế ngoài_ra còn là phu_quân của Bình_Dương công_chúa chị ruột cùng mẹ với Vũ_Đế_Dưới thời Hán_Vũ_Đế ông vào cung làm thị_vệ được phong các chức_vụ Kiến_Chương giám Thị trung Thái trung_đại phu Xa kị tướng_quân rồi Quan nội hầu Đại_tướng quân và Đại tư_mã đồng_thời được Vũ_Đế phong tước Trường Bình hầu thực ấp lên tới 16 700 hộ Không_những thế Vũ_Đế còn gả người chị mình vô_cùng thân_thiết là Bình_Dương công_chúa cho Vệ_Thanh_Trong những năm từ 129 TCN đến 119 TCN Vệ_Thanh từng bảy lần đại_thắng quân Hung_Nô ở phía bắc khiến Hung_Nô suy_yếu trầm_trọng lập nhiều đại công cho triều_đình Ông qua_đời vào năm 106 TCN được truy tôn là Trường Bình_Liệt hầu con_cháu tiếp_tục được kế_tập tước hầu Vệ_Thanh được xem là một trong các đại danh_tướng trong lịch_sử phong_kiến Trung_Quốc cùng với Bạch_Khởi_Hàn_Tín Lý_Tĩnh_Nhạc_Phi và Từ Đạt do có công đánh quân rợ phía bắc mở_rộng bờ_cõi cho nhà Hán và là tấm gương sáng cho các tướng_lĩnh đời sau Thân_thế Ông là người huyện Bình_Dương Hà_Đông Mẹ là Vệ_Ẩu có ghi_chép là thiếp của Bình_Dương hầu Tào_Thọ_Vệ_Ẩu đa_tình trước khi lấy Bình_Dương hầu đã có 1 con trai và 3 con gái với người khác trong số đó có Vệ_Tử_Phu sau là Hoàng_hậu của Hán_Vũ_Đế Sau khi lấy Bình_Dương hầu bà tư_thông với gia_nô trong phủ là Cấp sự Trịnh_Quý sinh ra con trai đặt tên Trịnh_Thanh_鄭青 Sau khi chào_đời Trịnh_Thanh bị đuổi ra khỏi Bình_Dương phủ nên sống với cha và bị bắt đi chăn cừu Tuy_nhiên chỉ vài năm sau vợ_cả của Trịnh_Quý sinh được con nên ghét_bỏ Trịnh_Thanh_Ông về ở với mẹ tại Bình_Dương phủ đổi họ Vệ nên từ đó gọi là Vệ_Thanh_卫青_Vì không phải con của Bình_Dương hầu nên từ bé Vệ_Thanh cùng với anh_chị làm gia_nô trong phủ Đến tuổi trưởng_thành Vệ_Thanh làm mã phu theo hầu chị ruột Hán_Vũ_Đế là Bình_Dương công_chúa cũng là vợ_cả của Tào_Thọ_Khi Công chúa ra ngoài đều có Vệ_Thanh cưỡi ngựa theo bảo_vệ Được trọng_dụng Mùa xuân năm 139 TCN chị khác cha của Vệ_Thanh là Vệ_Tử_Phu được Hán_Vũ_Đế ân hạnh nạp làm cung_phi Vệ_Thanh nhờ đó được tuyển vào cung làm chức Cấp sự kiến chương doanh làm_việc ở cung Kiến_Chương_Sự tích kể có lần Vệ_Thanh vào cung gặp một người tội_phạm Người này thấy cốt_cách của Vệ_Thanh đoán rằng về sau Vệ_Thanh sẽ được phong hầu Vũ_Đế ngày_càng sủng_ái Vệ_Tử_Phu khiến Hoàng_hậu khi đó là Trần_A_Kiều vô_cùng đố_kị Để trả_thù Quán_Đào công_chúa mẹ của Trần hoàng_hậu đã bắt nhốt Vệ_Thanh vào ngục chuẩn_bị xử_tử May thay một người bạn của Vệ_Thanh là Công_Tôn_Ngao đã giúp ông trốn thoát Vũ_Đế nghe tin vô_cùng tức_giận bèn theo ý của Vệ_Tử_Phu cho gọi Vệ_Thanh thấy người cao_lớn giỏi võ_nghệ liền cho làm Kiến_Chương giám thống_lĩnh đội cận_vệ hàm Thị trung Đồng_thời tấn_phong Vệ_Tử_Phu làm Phu_nhân và phong cả người anh trưởng của Vệ_Thanh và Vệ_Tử_Phu là Vệ_Trường_Quân làm Thị trung Do muốn hạn_chế quyền_lực của thân_tộc họ Lưu_Vũ_Đế trở_nên trọng_dụng thân_tín ngoại thích Vệ phu_nhân liên_tục sinh 3 Công_chúa gần như độc sủng do_đó Vệ_Thanh càng được Vũ_Đế tin_tưởng thăng dần tới chức Thái_Trung đại_phu Hai người chị khác của Vệ_Thanh là Vệ_Quân_Nhụ và Vệ_Thiếu_Nhi cũng được ban hôn sự tốt Vũ_Đế sau đó phế_truất Trần hậu lập Vệ phu_nhân làm Kế hậu khiến cả nhà họ Vệ trở_nên vô_cùng hiển quý Năm 129 TCN chồng của Bình_Dương công_chúa là Tào_Thọ qua_đời Vợ của Vệ_Thanh là Thẩm thị cũng mất sớm nên có người khuyên công_chúa lấy Vệ_Thanh nhưng công_chúa ngần_ngại vì Vệ_Thanh vốn chỉ là thị_vệ trong nhà mình bèn đi gặp Vệ hoàng_hậu hỏi ý_kiến_Vệ hậu muốn gia_đình mình càng thân_thiết với hoàng_tộc nên vô_cùng ủng_hộ rồi xin lên Vũ_Đế_Vũ_Đế rất vui_mừng hạ chiếu cho Vệ_Thanh kết_duyên cùng Bình_Dương công_chúa Trước đó Vệ_Thanh có ba con trai là Vệ_Kháng_Vệ_Bất Nghi và Vệ_Đăng sau_cùng Bình_Dương có thêm một con gái Bảy lần thắng Hung_Nô_Lần thứ nhất Năm 129 TCN quân Hung_Nô ở miền bắc đem quân nam tiến đánh nhà Hán tiến đến vùng Thượng_Cốc_Hán_Vũ Đế nghe tin bèn cử 4 vạn quân chia làm bốn đường phong Vệ_Thanh làm Xa kị tướng_quân cùng Lý_Quảng và Công_Tôn_Hạ dẫn quân chống_cự với giặc Đạo quân Vệ_Thanh nhanh_chóng dẹp tan quân Hung_Nô tiến đến tận Long_Thành nơi phát_tích của Hung_Nô tuy_nhiên hai đạo của Lý_Quảng và Công_Tôn_Ngao lại thất_bại Mặc_dù vậy Vũ_Đế vẫn trọng_thưởng cho công_lao này của Vệ_Thanh phong ông làm Quan nội hầu Lần thứ hai Mùa thu năm 128 TCN một lần nữa Vệ_Thanh dẫn ba vạn kị_binh chiến_đấu với Hung_Nô xuất_kích vào Nhạn_Môn_Quan giết hơn 1000 quân Hung_Nô_Lần thứ ba Bước sang mùa xuân năm 127 TCN ông lại tiếp_tục dẫn 40000 quân tiến vào Vân_Trung chống Hung_Nô đánh_bại và tiêu_diệt hai đạo quân Hung_Nô do Bạch_Dương_Vương và Lâu_Phiền_Vương chỉ_huy chém và bắt sống hơn 1000 người thu_phục và sáp_nhập vùng_đất Hà_Sáo của Hung_Nô mà gần như không mất một binh_sĩ nào toàn quân khải_hoàn trở về Chiến_thắng này có ý_nghĩa quan_trọng giải_quyết được mối đe_doạ của Hung_Nô đối_với kinh_đô Trường An_Do lập được công to Vệ_Thanh tiếp_tục được phong tước Trường Bình hầu với thực ấp ban_đầu là 3800 hộ Lần thứ tư Tuy_nhiên quân Hung_Nô không chịu thất_bại Ngay sau khi lên_ngôi thiền vu Y Trĩ_Tà lập_tức chuẩn_bị phát_động chiến_tranh với Đại_Hán lần nữa Năm 126 TCN hơn vạn quân Hung_Nô được lệnh nam tiến_công đánh Đại_Quận giết thái_thú Cung_Hữu và bắt hơn 1000 người Năm sau 124 TCN hơn 3 vạn quân Hung_Nô lại tràn sang tiến_công vào Đại quận Định_Tương_Thượng_Quận Tướng Hung là Hữu_Hiền_Vương do oán_hận nhà Hán nên cũng nhiều lần tiến vào Hà_Sáo giết chết rất nhiều người_dân vô_tội Trước sức_mạnh của Hung_Nô_Vệ_Thanh lại lần thứ tư xuất_chinh dẫn 3 vạn kị_binh ra Cao_Khuyết cộng thêm các cánh quân Hán khác là gần 10 vạn người phối_hợp cùng đánh Hung_Nô_Vệ_Thanh dẫn quân tiến đánh thần_tốc một ngày đi được hơn 6 7 trăm dặm tiến đánh Hữu_Hiền_Vương_Hữu Hiền_Vương đang say_khướt và không địch nổi quân Hán bèn bỏ trốn Lần xuất_chinh thứ tư của Vệ_Thanh tiếp_tục giành được thắng_lợi bắt sống 15 000 quân và mười mấy quý_tộc Hung_Nô_Hán_Vũ Đế vô_cùng vui_mừng bèn phong Vệ_Thanh làm Đại_tướng quân và ban thêm cho ông 8700 hộ nữa Vũ_Đế còn định phong cho ba người con của ông lên tước hầu tất_cả nhưng ông không đồng_ý và khuyên Vũ_Đế hãy thưởng cho các thuộc tướng của mình Theo lời thỉnh_cầu của Vệ_Thanh 7 tướng_lĩnh đánh Hung_Nô đã được phong tước hầu Lần thứ năm và lần thứ_sáu Mùa xuân và mùa hạ năm 123 TCN Vệ_Thanh hai lần liên_tiếp đưa quân lên phía bắc đánh Hung_Nô_Lần thứ nhất ông cùng người cháu là Hoắc_Khứ_Bệnh chia quân làm hai đường tiến_công Cánh của Vệ_Thanh tiến vào nơi đóng quân của Thiền vu Hung_Nô_Y_Trĩ Tà và giành được đại_thắng tiêu_diệt hơn vạn quân Hung_Tuy nhiên về sau hai tướng Hung_Nô là Tô_Kiến và Triệu_Tín kịp_thời cứu được thiền vu Về cánh quân của Hoắc_Khứ_Bệnh cũng giành chiến_thắng trước Hung_Nô tiêu_diệt 2028 tên địch Lần thứ_bảy Mùa xuân năm 119 TCN Hán_Vũ_Đế lại cử Vệ_Thanh cùng Hoắc_Khứ_Bệnh mỗi người dẫn 5 vạn kị quân thành hai đường đánh Hung_Nô lại cho hơn 14 vạn ngựa_chiến và 50 vạn bộ tốt và hậu_cần Đây là lần thứ_bảy Vệ_Thanh tấn_công Hung_Nô_Quân_Hán tiến vào Đại_Quận đánh_bại quân của Tả_Hiền_Vương buộc ông này phải đem 4 vạn quân đầu_hàng nhà Hán Sau đó Vệ_Hoắc mỗi người chia quân theo hai phía đông_tây cánh của Hoắc_Khứ_Bệnh tiến đánh Đại quận còn cánh của Vệ_Thanh đi về phía đông thu_phục Định_Tương_Vệ_Thanh đưa quân đi được về phía bắc gần 1000 dặm thì gặp quân chủ_lực của Thiền vu Hung_Nô_Ban đầu_quân Hán có gặp một_số khó_khăn nhưng sau đó Vệ_Thanh lại ra_lệnh dùng thế_trận chiến_xa và dùng 5000 kị_binh phối_hợp tạo thành thế_trận liên_hoàn để đối_đầu với quân_số đông của Hung_Nô làm quân Hung_Nô mất nhuệ_khí Giữa lúc hai bên đang giao_tranh thì bỗng có giông_tố nổi lên Vệ_Thanh khéo_léo lợi_dụng sức gió yểm_hộ đã cho quân xuất_kích tiến đánh thẳng vào cánh quân của thiền vu Thiền vu Y Trĩ_Tà hoảng_sợ bỏ trốn về phía bắc không dám quay lại còn quân Hung_Nô bị đánh cho đại_bại Quân Hán chém hơn 1 vạn thủ_cấp và tiếp_tục hành_quân về phía bắc đuổi theo thiền vu Hung_Nô tiến đến thành Triệu_Tín_Chiến dịch đánh Hung_Nô lần thứ_bảy của Vệ_Thanh kết_thúc với thắng_lợi hoàn_toàn dành cho quân Hán đẩy Hung_Nô về tận sa_mạc phía bắc và giải_quyết được nạn Hung_Nô uy_hiếp triều_đình Sau khi ca khải_hoàn trở về Vệ_Thanh cùng Hoắc_Khứ_Bệnh đều được Vũ_Đế phong làm Đại_Tư mã Tuy_nhiên cũng trong trận đánh này lão_tướng Lý_Quảng do hành_quân chậm và đến trễ nên bị Vệ_Thanh ra_lệnh truy_cứu Lý_Quảng cảm_thấy tự_ái bèn rút gươm tự_sát Con Quảng là Lý_Cảm đang làm tướng dưới quyền Hoắc_Khứ_Bệnh cho rằng Vệ_Thanh hãm_hại cha mình nên cầm kích vào nơi ở của Vệ_Thanh_Ban đầu ông muốn trị_tội Lý_Cảm_Hoắc_Khứ Bệnh nghe tin đó sợ mạo phạm cậu bèn nhân lúc đi săn cùng thuộc_hạ đã bắn chết Lý_Cảm_Vũ_Đế biết được nhưng cũng bỏ_qua việc này nói rằng Lý_Cảm bị hươu xô mà chết Qua_đời Do lập được chiến_công hiển_hách trong chiến_tranh với Hung_Nô nên Vệ_Thanh liên_tiếp được hậu thưởng Đến cuối đời phong ấp của ông đã lên tới 20 200 hộ Những năm cuối đời Vệ_Thanh cũng tiếp_tục được thăng chức và mở_rộng quyền hành Năm 117 TCN Hán_Vũ_Đế bỏ chức thái_uý giao luôn cho Vệ_Thanh đang làm Đại tư_mã quyền Thái_uý quyền_lực ngang_bằng với tể_tướng Vũ_Đế còn muốn các đại_thần bái lạy Vệ_Thanh nhưng đại_thần Cấp_Ảm không chịu Vệ_Thanh thấy vậy chẳng_những không giận mà_còn kính_trọng Cấp_Ảm_Năm 106 TCN Vệ_Thanh lâm_bệnh qua_đời được truy_tặng thuỵ hiệu là Trường Bình_Liệt hầu Tính từ khi được sung vào cung năm 139 TCN đến khi mất ông hoạt_động được hơn 30 năm không rõ bao_nhiêu tuổi Thi_hài ông được an_táng cùng Bình_Dương Công_chúa ở núi Tượng_Lô_Từ sau cái chết của Vệ_Thanh_Vệ hậu và thái_tử Lưu_Cứ mất đi chỗ dựa bị các quần_thần tìm cớ hãm_hại Kết_quả là năm 91 TCN vụ án Vu_Cổ xảy ra Hoàng_hậu và thái_tử đều bị hại sau án Vu_Cổ_Con trai ông là Vệ_Kháng được kế_tập tước hầu cũng bị vu_khống là có dính_dáng vào việc này nên cũng bị giết Hai người con còn lại cũng bị liên_luỵ và bị tước bỏ tước_vị Mãi đến đời Hán_Tuyên_Đế gia_tộc họ Vệ mới được phục_hồi lại thân_phận Sang đời Hán_Bình_Đế người chắt của Vệ_Thanh là Vệ_Huyền được phong chức Thị trung và Quan nội hầu Đánh_giá Dường_như Tư_Mã Thiên không có thiện_cảm với Vệ_Thanh và Hoắc_Khứ_Bệnh_Trong Sử_ký Vệ_Tướng quân Phiêu kị tướng_quân liệt_truyện Tư_Mã Thiên cho rằng Vệ_Thanh vốn_dĩ là ngoại thích xuất_thân thấp_hèn là đứa con không chính_thống chỉ dựa vào sự sủng_ái của Vũ_Đế đối_với_Vệ hậu mà được trọng_dụng thậm_chí còn miêu_tả ông như một con_người có tác_phong mềm_yếu và không đánh_giá cao chiến_công của ông Các sử_gia đời sau cũng đánh_giá Tư_Mã Thiên có thái_độ bất_công đối_với Vệ_Thanh có_thể là do sự uất_ức của ông này trong vụ_việc của Lý_Quảng_Lợi mà có sự căm_ghét đối_với những người thuộc ngoại thích Thậm_chí Tư_Mã Thiên còn ám_chỉ việc ông được trọng_dụng không phải do tài_năng mà do thế_lực của Hoàng_hậu trong mục Nịnh hạnh truyện Tuy_nhiên trong phần Hoài_Nam_Hành_Sơn liệt_truyện Tư_Mã Thiên lại đánh_giá cao phẩm_chất của Vệ_Thanh qua việc viết thủ_hạ của Hoài_Nam vương khen_ngợi tính_cách của ông Nhiều tướng_lĩnh nổi_danh đời sau như Tào_Chương đời Tam_Quốc con trai Tào_Tháo_Lý_Tĩnh đời nhà Đường hay Nhạc_Phi_Tông_Trạch Tô_Tuấn cha Tô_Đông_Pha đời nhà Tống_Thích_Kế_Quang đời nhà Minh đều đánh_giá cao về công_lao tài_năng cầm_quân và phẩm_chất của Vệ_Thanh_Gia_đình BULLET Cha Trịnh_Quý_BULLET_Mẹ Vệ_Ẩu_BULLET_Anh chị_em BULLET Vệ_Trường_Quân anh BULLET Vệ_Nhụ chị BULLET Vệ_Thiếu_Nhi chị BULLET Vệ_Tử_Phu_Hoàng hậu nhà Hán chị BULLET Vệ_Bộ em_trai BULLET Vệ_Quảng em_trai BULLET Vợ BULLET Thẩm thị mẹ Vệ_Kháng tên thật là Thẩm_Hà sinh được 3 đứa con trai cho Vệ_Thanh con trai trưởng thừa_hưởng phong tước của cha là Trưởng Bình hầu Vệ_Kháng_BULLET_Bình_Dương công_chúa Hai chồng cũ đã mất với vị_thế là chủ cũ đồng_thời là chị chồng của Vệ_Tử_Phu bà đến chia buồn với Vệ_Thanh sau khi Thẩm_Hà qua_đời Không bao_lâu sau thì 2 người nảy_sinh tình_cảm nhưng với vị_thế là chị chồng của Vệ_Tử_Phu nên bà khá e_ngại Về sau khi nghe Vệ_Tử_Phu bẩm_báo chuyện này lên với em_trai bà là Hoàng_Thượng nên lòng bà có chút nhẹ_nhõm Vốn đã thích Vệ_Thanh từ sau khi Tào_Thọ qua_đời nhưng Hạ_Hầu_Pha lăng_nhăng thông_dâm với thị_tỳ khiến bà chán_ghét Sau đó thì hoàng_thượng đã ân chuẩn cho bà tiến tới với nhau kiểu bạ vá nhau mà sống do Vệ_Thanh goá vợ nuôi 3 con trai còn bà thì goá chồng nuôi đứa con trai duy_nhất của mình và Tào_Thọ_Nhận lệnh chăm_sóc công_chúa sau khi Tào_Thọ qua_đời càng khiến Vệ_Thanh không_thể từ_chối hôn sự này sau đó công_chúa cũng chấp_nhận tái hôn lần 3 với ông Về sau ông cùng với Bình_Dương công_chúa sinh_hạ 1 con gái con chung của 2 người khiến gia_đình càng thêm hạnh_phúc hơn BULLET Con_cái BULLET 1 Vệ_Kháng_衛伉 con trai Vệ_Thanh tước Trường Bình hầu 長平侯 bị xử_tử năm 91 TCN BULLET 2 Vệ_Bất_Nghi_衛不疑 con trai Vệ_Thanh tước Âm_An hầu 陰安侯_BULLET 3 Vệ_Đăng_衛登 con trai Vệ_Thanh tước Phát_Can hầu 發乾侯_BULLET 4 Một người con gái với Bình_Dương công_chúa Xem thêm BULLET Vệ_Tử_Phu_BULLET Hán_Vũ_Đế_BULLET Lý_Quảng_BULLET_Hoắc Khứ_Bệnh_BULLET Chiến_tranh Hán_Hung_Nô_BULLET Tư_Mã Thiên_Tham khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên các thiên BULLET Vệ tướng_quân Phiêu kị tướng_quân liệt_truyện BULLET Cấp_Trịnh liệt_truyện BULLET Nịnh hạnh liệt_truyện BULLET Ngoại thích liệt_truyện BULLET Hoài_Nam_Hành_Sơn liệt_truyện BULLET Hán thư thiên BULLET Vệ_Thanh_Hoắc_Khứ Bệnh truyện BULLET Tư trị thông giám quyển 22
Vệ_Thanh