Tề_Uy vương Tề_Uy vương chữ Hán_齊威王 343 TCN trị_vì 356 TCN 320 TCN hay 379 TCN 343 TCN tên thật là Điền_Nhân_Tề_田因齊 còn gọi là Trần_Hầu_Nhân_Tề 陈侯因齐 là vị vua thứ ba hay thứ tư của nước Điền_Tề chư_hầu nhà Chu trong lịch_sử Trung_Quốc Điền_Nhân_Tề là con của Điền_Tề_Hoàn công vua thứ hai của Điền_Tề_Mâu thuẫn về niên_đại Theo Sử_ký Điền_Nhân lên_ngôi năm 379 TCN và mất năm 343 TCN đồng_thời phong Trâu_Kị làm tướng năm thứ 9 370 TCN Tuy_nhiên Sử_ký cũng ghi lại rằng cha của ông là Điền_Tề_Hoàn công ra_đời năm 400 TCN Một_số sử_gia cho rằng thực_chất 379 TCN là năm sinh của ông Cách lý_giải này là thích_hợp nhất vì lúc ông ra_đời vua cha Tề_Hoàn công được 22 tuổi Các sử_sách hiện_đại cũng cho rằng năm mất của ông không phải 341 TCN mà là 320 TCN Xét việc quan_lại địa_phương Sau khi Tề_Uy vương lên_ngôi ba nước Hàn_Nguỵ_Triệu nhân nước Tề có tang đem quân đánh Tề chiếm Linh_Khâu_Năm 373 TCN nước Lỗ đem quân đánh Tề tiến vào Dương_Quan_Đến năm 371 TCN quân Tề và quân Vệ lại xảy ra chiến_tranh nước Vệ chiếm Tiết_Lăng của Tề_Hai năm sau đến nước Triệu cũng đem quân đánh Tề chiếm đất Chân_Theo_Sử ký Tề_Uy vương từ khi lên_ngôi không chăm_lo quốc chính giao hết việc cho các đại_thần còn mình ngày_đêm vui_chơi đàn hát Tình_trạng này kéo_dài 9 năm Năm 370 TCN Tề_Uy vương triệu đại_phu đất Tức_Mặc và đất A vào cung luận công tội Các quan đại_phu nghe thường khen quan đại_phu đất A chê quan đại_phu Tức_Mặc_Khi Tề Uy vương ra triều nói với quan đại_phu đất Tức_Mặc_Rồi thưởng cho quan đại_phu Tức_Mặc vạn hộ Ông lại bảo đại_phu đất A Rồi ông sai mang đại_phu đất A và những người tả_hữu khen đại_phu đất A mà chê đại_phu Tức_Mặc đem nấu Sau đó Tề_Uy vương khởi_binh đánh nước Vệ và nước Triệu_Chư hầu thấy nước Tề cường_thịnh suốt 10 năm không nước nào dám đem quân đánh Có người thư_sinh là Trâu_Kị đem đàn đến gặp Tề_Uy vương mượn việc gảy đàn để khuyên Tề_Uy vương chăm_lo quốc chính Tề_Uy vương cảm_phục cho mời ở lại Ba tháng sau ông phong Trâu_Kị làm tướng_quốc Quan_hệ với chư_hầu Năm 370 TCN Tề_Uy vương vào triều_kiến Chu_Liệt vương nên được Liệt vương kính_trọng Năm 356 TCN Tề_Uy vương cùng Triệu_Thành hầu hội minh ở Bình_Lục Năm sau ông lại cùng Nguỵ_Huệ vương hội ở đất Giao Năm 353 TCN nước Nguỵ đem quân đánh nước Triệu bao_vây Hàm_Đan_Triệu sai sứ đến nước Tề cầu_cứu Tề_Uy vương hội triều_thần bàn kế có nên giúp Triệu không Theo kế Vây_Nguỵ cứu Triệu của Tôn_Tẫn nên đánh Đại_Lương để quân Nguỵ rút về chứ không nên cứu Triệu_Tề_Uy vương nghe theo sai Điền_Kỵ đánh Đại_Lương_Tướng nước Nguỵ là Bàng_Quyên nghe tin rút quân về cứu bị quân Tề đánh_bại ở trận Quế_Lăng_Theo_Sử ký năm 346 TCN Tề_Uy vương giết chết đại_phu Mưu_Tân_Năm 341 TCN nước Nguỵ xảy ra chiến_tranh với Hàn và Triệu nước Hàn sai sứ sang cầu_cứu Tề_Tề_Uy vương cử Điền_Kỵ_Điền_Anh và Tôn_Tẫn đem quân giúp Hàn_Nhờ kế rút bếp của Tôn_Tẫn quân Tề đánh_bại quân Nguỵ ở trận Mã_Lăng bắt sống thái_tử Thân nước Nguỵ giết tướng Nguỵ là Bàng_Quyên_Năm 335 TCN Tề_Uy vương hội với Nguỵ_Huệ vương ở A Nam_Năm sau Nguỵ_Huệ vương và Hàn_Chiêu hầu đến yết_kiến Tề_Uy vương_tôn ông làm vương Tề_Uy vương không muốn xưng_vương một_mình bèn mời vua Nguỵ cũng xưng_vương sử gọi là Hội Từ châu tương vương Từ đó nước Tề tự vương hiệu Năm 332 TCN Sở Uy vương nghe tin Nguỵ_Tề hội xưng_vương bèn Cánh_Thuý đánh nước Tề_Cảnh_Thuý đại_thắng quân Tề ở Từ Châu_Năm 322 TCN do mâu_thuẫn với Trâu_Kỵ tướng Điền_Kỵ tấn_công Lâm_Truy truy_tìm Trâu_Kỵ nhưng không thắng phải chạy sang nước Sở Năm 320 TCN hay 343 TCN Tề_Uy vương qua_đời Ông ở ngôi được 36 hay 38 năm Con ông là Điền_Tích_Cương lên nối_ngôi tức Điền_Tề_Tuyên vương Xem thêm BULLET Tề_Hoàn công Điền_Tề_BULLET_Điền Tề_Tuyên vương BULLET Trâu_Kỵ_BULLET_Nguỵ Huệ vương Tham_khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên thiên BULLET Điền_Kính_Trọng_Hoàn thế_gia BULLET Phương_Thi_Danh 2001 Niên_biểu lịch_sử Trung_Quốc Nhà_xuất_bản Thế_giới
Tề_Uy vương