Lê_Đại_Cương_Lê Đại_Cương chữ Hán_黎大綱 1771 1847 còn gọi là Lê_Đại_Cang tự Thống_Thiện hiệu Kỳ_Phong_Ông là một vị quan nổi_tiếng tài_năng trung_chính thời Nguyễn_trải qua ba đời vua Gia_Long_Minh_Mạng Thiệu_Trị từng làm đến chức Tổng_đốc Trong 40 năm làm quan từ năm 1802 tới năm 1842 từ_chức tri_huyện tới chức_quyền Tổng_trấn Tổng_đốc Thượng_thư Tham_tán đại_thần Lê_Đại_Cang đã thực_thi nhiệm_vụ ở khắp ba miền đất_nước trên nhiều lĩnh_vực chính_trị quân_sự kinh_tế văn_hoá giáo_dục ngoại_giao và có những đóng_góp rất đáng quý trong sự_nghiệp xây_dựng và bảo_vệ tổ_quốc Đương_thời ông còn nổi_tiếng là một bậc cự_phách về văn_chương với những tác_phẩm được nhiều người truyền_tụng Thân_Thế Lê_Đại_Cang sinh năm 1771 tại làng Luật Chánh xã Phước_Hiệp huyện Tuy_Phước tỉnh Bình_Định Năm ông lên 5 tuổi cha_mẹ đưa ông ra thăm bà_con tại kinh_đô Phú_Xuân thì gặp chiến_tranh Đàng_Trong_Đàng_Ngoài gia_đình phải ở lại Huế_Ông được cha dạy_học ở nhà tại Huế đến năm ông 16 tuổi 1787 mới theo gia_đình về lại quê_hương Về quê ở Luật Chánh_Phước_Hiệp_Tuy Phước_Bình_Định được học thầy Nguyễn_Tử_Nghiễm thời Tây_Sơn làm quan Thị giảng cha của Nguyễn_Tử_Diệu_Thượng thư bộ Hình của triều Nguyễn rồi thầy Đặng_Đức_Siêu sau làm Thượng_thư bộ Lễ của triều Nguyễn_Trong năm 1792 cha_mẹ bệnh nối nhau qua_đời ông phải dừng việc học thầy Đặng_Đức_Siêu bắt_đầu nghề dạy_học để kiếm sống tiếp_tục tự học cả văn và võ tại quê nhà nổi_tiếng là văn_võ song_toàn Sự_nghiệp Năm Gia_Long nguyên_niên 1802 được Hữu quân Bình_Tây tướng_quân Quận công Nguyễn_Huỳnh_Đức và Hình bộ Thượng_thư Tham_tri Nguyễn_Hoài_Quỳnh tiến_cử với triều Nguyễn_Gia_Long được bổ chức Tri_huyện Tuy Viễn có thời_gian bị vu là tham tang bị mất chức nhờ hậu_quân Lê_Chất minh_oan mới được phục_chức Năm 1811 năm Gia_Long thứ 9 theo giới_thiệu của Hậu_quân Lê_Chất_Tổng hiệp trấn Bắc thành Lê_Đại_Cang được điều ra Bắc_Thành thăng Binh bộ thiêm sự lo việc từ_chương Năm 1821 năm_Minh_Mạng thứ 2 sung chức Biện_lý bang_giao sứ sự ở công quản Gia_Quất lo việc đón_tiếp sứ nhà Thanh_Sang năm 1822 ông thăng chức Hiệp trấn Sơn_Tây Năm 1823 ông được điều đi làm Cai bạ Quảng_Nam Năm 1824 phụ_trách huy_động hơn 3000 người khơi đào sông Vĩnh_Điện dài 1630 trượng công_trình thuỷ_lợi quan_trọng ở Quảng_Nam Công_trình thành_công ông được vua ban thưởng Tháng 9 1824 Lê_Đại_Cang được điều vào làm Cai bạ Vĩnh_Thanh ở cực Tây_Nam đất_nước Tháng 5 năm 1825 sông_đào Vĩnh_Điện ở Quảng bị sụt_lở bị vua quở_trách và cách_chức nhưng cho cách lưu Đây là lần cách lưu đầu_tiên trong lịch_sử Đại_Nam thực lục ghi Cai bạ Vĩnh_Thanh là Lê_Đại_Cương vì trước_kia trông_coi đào sông Vĩnh_Điện ở Quảng_Nam bờ sông vỡ_lở bị xử tội_đồ Vua đặc_cách gia_ơn đổi làm án cách lưu Bộ Lại tâu rằng án cách lưu trước_đây chưa có làm qua xin nên truy_thu hết bằng_sắc từ lúc xuất_thân đến nay rồi làm bằng cấp của đình_thần phát cho giữ lấy đợi sau được khai phục sẽ xét phẩm_trật mà cấp trả lại Vua theo Sau lấy đó làm lệ Tháng 9 năm 1826 được vua triệu về Kinh_Tổng trấn Gia_Định thành Tả quân Lê_Văn_Duyệt dâng sớ tâu xin giữ lại làm Tuyên phủ sứ phủ Lạc_Hoá tức Trà_Vinh ngày_nay Vua không cho Năm 1826 năm_Minh_Mạng thứ 7 tháng 11 được đưa về triều bổ Thị_lang bộ Hình rồi đến tháng 5 1827 thăng Tham_tri bộ Hình_Năm_Minh_Mạng thứ 8 tháng 7 được vua cử làm khâm_sai ra Bắc thành xem_xét xử các vụ án hình tồn_đọng Vua dụ rằng Bắc_Thành gần đây bị vỡ đê bọn tào trưởng Vũ_Xuân_Cẩn phải đi phát_chẩn việc án để đọng không_thể chóng làm xong được Để đọng một ngày thì dân chịu khổ một ngày ngươi nên thanh_lý cho chóng Hết_thảy các án kiện giao cho cùng án_mạng án cướp trong hạt đến tháng 11 phải xét_xử xong Còn như tạp án tầm_thường thì do thành xét_xử đến cuối năm phải xong cả khiến tào không có án để đọng ngục không có tù_giam lâu để đáp ý trẫm cẩn_thận việc ngục thương_xót việc hình Tháng 11 đúng thời_hạn vua ra hoàn_thành nhiệm_vụ trở về kinh được vua ban_khen Tháng 9 năm 1828 Lê_Đại_Cang được điều sang phụ_trách quản_lý Nha đê chính Bắc thành Trước khi Lê_Đại_Cang lên_đường ra Bắc vua Minh_Mạng dụ rằng Việc chống lụt quan_hệ rất lớn Ngươi là người biết lẽ trước_kia việc hình ngục ở Bắc_Thành ngươi đến_nơi là làm xong ngay Nay trách_nhiệm về Đê chính càng nặng_nề Lần này đi nên hết_lòng xếp_đặt để cho nước chảy thuận dòng cho dân càng mừng êm sóng thì công ấy chẳng nhỏ đâu Tháng 11 1828 ông trực_tiếp chỉ_đạo khởi_công đắp hệ_thống đê công mới ở Bắc thành với công_trình lớn có 18 sở công_trình nhỏ hơn 1000 sở Tháng 12 1828 được vua ban thưởng vì công_trạng trong việc đắp đê Tháng 4 năm 1829 vì vỡ đê ở Đa_Hoà_Kim_Quan bị giáng chức xuống 3 cấp Tháng 8 1829 công_việc đắp đê ở Bắc_Thành hoàn_tất các đoạn đê vỡ được gia_cố vững_chắc Lê_Đại_Cang được phục_chức Trong thời_gian này đã biên_soạn cuốn sách thống_kê hết_sức công_phu cụ_thể về hệ_thống đê công tư ở Bắc thành Đại_Nam thực lục viết Đê chính thần Lê_Đại_Cương dâng sách tổng kê các đê công tư ở Bắc_Thành_Đê điều các trấn Sơn_Tây Sơn_Nam_Nam_Định Bắc_Ninh Hải_Dương và phủ Hoài_Đức thuộc hạt thành đoạn nào đắp tự năm nào đời_nào đoạn nào ở địa_phận xã thôn nào cùng dạng_thức cao rộng bao_nhiêu sổ_sách không rõ từ trước đến nay người lãnh chức Đê chính phàm có sửa đắp chỉ cứ theo sở_tại khai_báo mà giao làm đến khi làm xong cũng chỉ tới chỗ đê mới mà khám biện thôi Từ khi Lê_Đại_Cương chuyên coi việc đê mới đi khắp xem_xét Những chỗ đê gần sát bờ sông thân đê sụt nứt chiếu_lệ đại công_trình mà đắp đê mới tất_cả 18 sở ngoài_ra các đê mới cũ đắp từ đời trước và từ năm Gia_Long thứ 2 trở_lại nhiều lần sửa đắp phàm chỗ thế nước chảy xói nên quý làm đê công thì theo lệ tiểu công_trình mà sửa đắp chỗ nào thế nước tầm_thường nên làm đê tư thì cho dân coi giữ chỗ nào nên bỏ thì san đi Đến bấy_giờ cứ các đê_điều cho đến cống nước ở đê họp làm sách tổng kê để phòng xem đến Tháng 6 1830 do vỡ đê ở Sơn_Lê_Đại_Cang lại bị cách_chức Tháng 8 1830 khắc_phục tốt hậu_quả vỡ đê lại được phục_chức và ban thưởng Được cử kiêm Hình tào Bắc thành Tháng 9 năm 1831 được cử làm chủ khảo khoa thi_hương ở trường_thi Hà_Nội Trong số hơn 20 người đỗ cử_nhân ở trường_thi này có Cao_Bá_Quát_Tháng 10 được quyền giữ ấn triện Tổng_trấn Bắc thành và thăng làm thự Binh bộ Thượng_thư Đô_sát viện Hữu đô_ngự_sử Được vua giao lo phụ_trách việc chia lại các hạt Bắc thành sau khi hoàn_thành nhiệm_vụ lãnh chức Tổng_đốc Sơn_Hưng_Tuyên ba tỉnh Sơn_Tây Hưng_Hoá_Tuyên_Quang kiêm Tuần_phủ Sơn_Tây nổi_tiếng là chính sự giỏi Tháng 11 năm 1831 do ra_lệnh chém đầu một kẻ phóng_hoả đốt nhà người khác bị vua phạt 1 năm bổng Bị dân hạt Sơn_Tây về kinh kiện tội tham_nhũng vua cho tra_xét thấy ông không có tội nên triệu về kinh cho yết_kiến và dụ rằng Người làm_việc nhanh giỏi Trẫm đã chọn biết Việc tiểu dân kiện xét ra là kiện vu thì tâm_tính của ngươi đã rõ rồi Đại_thần vì nước nên hết_sức làm_việc nên làm Tháng 7 năm 1832 kiêm lĩnh Tổng_đốc Hà_Nội Ninh_Bình Tháng 10 1832 được triệu về kinh và tháng 11 được giao làm Tổng_đốc An_Giang Hà_Tiên kiêm lĩnh ấn Bảo_hộ Chân_Lạp quốc Trước khi đi nhậm_chức Minh_Mạng vời Lê_Đại_Cương vào ra_mắt và dụ rằng An_Giang là tỉnh mới đặt trong thì trấn_thủ vỗ_về nước Phiên ngoài thì khống_chế nước Xiêm sự_thể rất quan_trọng Ngươi nay cai_trị đất ấy phàm những việc quân_dân trọng_đại cùng thành_trì và kho_tàng đều nên hết_sức lo_liệu để phu phỉ ý ta mong ngươi làm được thành_công Năm 1833 năm_Minh_Mạng thứ 14 Lê_Đại_Cang chủ_trì việc xây thành mới An_Giang chấn_chỉnh quân_đội huấn_luyện binh_sĩ tại đây Chủ_trì khai mở_đường thuỷ từ sông Tiền_Giang ở Tân_Thành thẳng đến sông Hậu_Giang ở Châu_Đốc dài hơn 3000 trượng Chiêu_mộ được 10 đội quân Phiên_Chân_Lạp xin đặt tên được vua đặt tên là cơ An_Biên Tháng 6 1833 hoạ phản_loạn Lê_Văn_Khôi nổi lên vua ra_lệnh cho Lê_Đại_Cang hợp sức đánh dẹp Lê_Đại_Cang được vua cấp kính thiên_lý cùng Trương_Minh_Giảng_Lê_Phúc_Bảo_Phan_Văn Thuý hội quân đánh giặc Quan_quân triều_đình trúng kế hoả_công của Lê_Văn_Khôi nên thua để Lê_Văn_Khôi chiếm Định_Tường_An_Giang Hà_Tiên Lê_Đại_Cang làm sở xin chịu tội Vua cách_chức Tổng_Đốc cho làm đới lãnh_binh dũng quân tiền hiệu_lực Được cho tạm_quyền quản lĩnh binh dõng dưới quyền Lê_Đại_Cang đã tập_hợp tàn_quân tuyển thêm binh_lính người Việt và người Miên xây_dựng một đội quân mạnh trên 2000 người phối_hợp với viện_binh triều_đình phản_công giặc Khôi và quân xâm_lược Xiêm tái_chiếm lại An_Giang và các vùng_đất đã mất kể_cả Chân_Lạp_Chỉ trong 4 tháng được thăng liên_tục các chức Binh bộ Viên_ngoại lang kiêm Phó lãnh_binh rồi Án_sát sứ Bố_chính sứ kiêm Lãnh_binh và thự lý Tuần_phủ An_Giang Tháng 3 1834 quân Xiêm lại động_binh uy_hiếp Chân_Lạp_Lê_Đại Cang tâu vua xin đem quân đánh giữ Sau khi chỉ_huy cánh quân theo đường_bộ Quang_Hoá phối_hợp các cánh quân theo đường_thuỷ do Trương_Minh_Giảng chỉ_huy đánh_đuổi quân Xiêm ra khỏi Cao_Miên_Tháng 6 1834 được thăng Tham_tri bộ Binh_Tuần phủ An_Giang được Minh_Mạng giao đưa vua Cao_Miên từ Việt_Nam về nước lưu lại Nam_Vang lo việc bảo_hộ Cao_Miên_Tháng 12 1834 vua Cao_Miên qua_đời vâng mệnh vua ông lập_công chúa con gái vua Cao_Miên làm quận chúa Năm 1835 do Cao_Miên không có vua Minh_Mạng lập làm Trấn_Tây thành_thuộc nước ta ông được bổ làm Trấn_Tây tham_tán đại_thần cùng Trương_Minh_Giảng giữ chức tướng_quân sắp_đặt việc kinh_lý Cao_Miên_Được vua nhiều lần ban_khen đã làm tốt chức_trách điều_hành Trấn_Tây_Thành_Tháng 7 1835 được quyền lĩnh ấn Tổng_đốc quan phòng An_Giang Hà_Tiên Năm 1836 năm 65 tuổi xin vua về hưu nhưng vua Minh_Mạng không cho châu phê Lão đương ích tráng và dụ gắng_sức ở lại làm_việc Tiếp_tục làm Tuần_phủ An_Giang kiêm Trấn_Tây tham_tán đại_thần Tháng hai 1838 loạn người Cao_Miên nổi lên ở Hải_Đông_Khai_Miên thổ binh Cao_Miên ở đây theo loạn đảng Lê_Đại_Cang bị quy tội khinh_nhờn bị cách_chức Tuần_phủ An_Giang kiêm Trần_Tây tham_tán đại_thần phải theo quân thứ Hải_Đông hiệu_lực Trương_Minh_Giảng cũng bị quy tội bao_che cho Lê_Đại_Cang bị khiển_trách Tại đạo Trà Gi quân thứ Hải_Đông_Lê_Đại Cang đã đứng ra huấn_luyện binh_đội ở đây từ yếu thành mạnh có sức chiến_đấu cao rồi đem quân kéo tới hợp với binh triều của Trương_Minh_Giảng_Dương Văn_Phong đánh dẹp loạn đảng và giặc Xiêm_Giảng và Phong đem việc ấy tâu vua Minh_Mạng mong vua cho Lê_Đại_Cang đoái công chuộc tội nhưng vua không bằng_lòng còn truyền rằng Đại_Cang bị cách hiệu sao dám tự_tôn mình là đại_tướng chẳng sợ phép nước chẳng kiêng công_luận Vậy Đại_Cang phải_tội trảm giam hậu Trương_Minh_Giảng giáng xuống làm Binh bộ thượng_thư còn Dương_Văn_Phong giáng 3 cấp Bị đưa về triều giam ít_lâu rồi bị phát đi ở đồn_điền ở Nguyên Thượng_Năm_Thiệu_Trị thứ nhất 1841 tháng 7 được vua Thiệu_Trị phục_chức_Viên_ngoại lang khâm_sai Bắc kỳ biện_lý bang_giao sứ vụ lo việc bang_giao với Trung_Quốc Tháng 10 cùng năm được giao nhiệm_vụ làm khâm_sai mang cờ biển đi đến các nơi hành_cung sứ_quán ở Hà_Nội Bắc_Ninh Lạng_Sơn xem_xét công_việc chuẩn_bị cho việc thụ_phong của vua Thiệu_Trị_Hoàn thành tốt việc đó tháng 12 được thăng thự Bố_chánh sứ Hà_Nội Sau hơn 1 năm làm Thự_Bố chánh_sứ Hà_Nội tháng 10 1842 năm 72 tuổi xin về hưu được vua Thiệu_Trị chuẩn_y Năm 1842 ông về quê khôi_phục từ đường họ Lê_ở làng Luật Chánh lập ra chùa Giác_Am để tu tâm dưỡng tính và lấy hiệu là Giác_Am cư_sĩ và lập Văn_chỉ Tuy_Phước làm nơi tụ_họp văn_nhân Tuy_Phước Quy_Nhơn chăm_lo khuyến_tài khuyến_học ở quê_hương Ông mất tại quê nhà ngày 24 tháng 8 âm_lịch 1847 thọ 76 tuổi Thành_Tựu Không_những nổi_tiếng là một thượng_quan tài_năng liêm_chính văn_võ song_toàn Lê_Đại_Cang còn được đương_thời coi là một bậc cự_phách hiển_đạt về văn_chương với tập Lê thị gia_phả tập thơ Tỉnh ngu thi_tập và hai tập bút ký về thời_gian làm quan ở phương Nam mang tên Nam hành và Tục_Nam hành Đáng tiếc do chiến_tranh loạn_lạc hiện chỉ có tập Lê thị gia_phả còn được gia_tộc họ Lê ở quê_hương lưu_giữ các tác_phẩm khác đều đã thất_lạc chưa sưu_tầm lại được Sử_sách triều Nguyễn nhất_là bộ Đại_Nam thực lục đã ghi_chép khá tỉ_mỉ về hành_trạng làm quan của Lê_Đại_Cang với trên 200 đoạn hàng vạn chữ Từ năm 2013 cuộc_đời và sự_nghiệp của Lê_Đại_Cang mới được quan_tâm nghiên_cứu một_cách hệ_thống mở_đầu là hội_thảo Lê_Đại_Cang_Tấm gương kẻ_sĩ tổ_chức vào tháng 1 cùng năm tại TP Quy_Nhơn do Viện Sử_học VN Hội Khoa_học Lịch_sử Việt_Nam Trung_tâm Nghiên_cứu Bảo_tồn và Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc và UBND tỉnh Bình_Định phối_hợp tổ_chức với sự tham_gia của hàng trăm nhà_sử_học văn_hoá học và văn_nghệ_sĩ hàng_đầu của đất_nước và Bình_Định quê_hương Sau hội_thảo này một cuốn sách lớn mang tên Lê_Đại_Cang_Nhân cách bậc quốc_sĩ tập_hợp hơn 50 báo_cáo khoa_học và tham_luận tại hội_thảo đã được Nhà_xuất_bản Hội Nhà_văn xuất_bản Một bộ phim_truyền_hình cùng tên với cuốn sách Lê_Đại_Cang_Nhân cách bậc Quốc_sĩ cũng được hoàn_thành và công_chiếu trên truyền_hình Việt_Nam và trên Youtube Giữa năm 2016 một cuộc hội_thảo mang tên Tổng_đốc Lê_Đại_Cương và An_Giang cũng đã được Hội Khoa_học Lịch_sử An_Giang Thành_uỷ và UBND thành_phố Châu_Đốc Trung_tâm Nghiên_cứu Bảo_tồn và Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc Viện Sử_học Việt_Nam phối_hợp tổ_chức Kết_quả hội_thảo là tập sách mang tên Tổng_đốc Lê_Đại_Cương và An_Giang đã được Nhà_xuất_bản Sân_khấu xuất_bản năm 2017 Sau hội_thảo này nhà_thơ Thanh_Thảo nhà_thơ hàng_đầu của văn_học Việt_Nam hiện_nay đã hoàn_thành và cho công_bố trường_ca Người khiêng võng về Lê_Đại_Cang_Bản trường_ca được đánh_giá rất cao trên văn_đàn Việt_Nam Trong năm 2017 hai nhà viết kịch nổi_tiếng trong nước cũng đã hoàn_thành hai kịch_bản sân_khấu về Lê_Đại_Cang nhà viết kịch Nguyễn_Sĩ_Chức với kịch_bản tuồng mang tên Hoạn_lộ đã được Nhà_hát Tuồng Việt_Nam nhận dàn_dựng và nhà viết kịch Văn_Trọng_Hùng với kịch_bản tuồng mang tên Lê_Đại_Cang sẽ được Nhà_hát tuồng Đào_Tấn quê_hương Lê_Đại_Cảng đưa lên sân_khấu Tên Lê_Đại_Cang đã được đặt tên đường ở TP Quy_Nhơn một_số thị_trấn thị_xã ở Bình_Định và TP Châu_Đốc An_Giang Dự_kiến tháng 9 năm 2017 sẽ có một hội_thảo lớn về danh_nhân Lê_Đại_Cảng tại thủ_đô Hà_Nội mang tên Lê_Đại_Cang với Bắc thành và Hà_Nội do Hội Khoa_học Lịch_sử Việt_Nam Viện Sử_học Việt_Nam Trung_tâm Nghiên_cứu Bảo_tồn và Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc phối_hợp tổ_chức nhằm nghiên_cứu đánh_giá những đóng_góp to_lớn của Lê_Đại_Cang trong khoảng thời_gian gần 20 năm Lê_Đại_Cang thực_thi trách_nhiệm tại Hà_Nội và các tỉnh phía Bắc_Hành trình nghiên_cứu Lê_Đại_Cang_Sử sách triều Nguyễn các bộ Quốc triều_chính biên toát_yếu Đại_Nam liệt_truyện chính biên và nhất_là bộ Đại_Nam thực lục đã ghi_chép khá tỉ_mỉ về hành_trạng làm quan của Lê_Đại_Cang với trên 200 đoạn hàng vạn chữ Tuy_vậy cũng như nhiều nhân_vật cự_phách triều Nguyễn khác Lê_Đại_Cang hầu_như ít được nhắc đến hoặc nhắc đến rất sơ_sài trong sử_sách thời ta Trung_tâm Nghiên_cứu Bào tồn và Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc là cơ_quan xúc_tiến việc nghiên_cứu danh_nhân lịch_sử Lê_Đại_Cang một_cách hệ_thống mở_đầu là hội_thảo Lê_Đại_Cang_Tấm gương kẻ_sĩ tổ_chức vào tháng 1 2013 tại TP Quy_Nhơn do Trung_tâm Nghiên_cứu Bảo_tồn và Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc Viện Sử_học VN Hội Khoa_học Lịch_sử Việt_Nam và UBND tỉnh Bình_Định phối_hợp tổ_chức với sự tham_gia của hàng trăm nhà_sử_học văn_hoá học văn_nghệ_sĩ hàng_đầu của đất_nước và Bình_Định quê_hương Sau hội_thảo này một cuốn sách mang tên Lê_Đại_Cang_Nhân cách bậc quốc_sĩ tập_hợp hơn 50 báo_cáo khoa_học và tham_luận tại hội_thảo đã được Nhà_xuất_bản Hội Nhà_văn xuất_bản Một bộ phim_truyền_hình cùng tên với cuốn sách cũng được hoàn_thành và công_chiếu trên truyền_hình Việt_Nam và trên Youtube Tiếp đó đến giữa năm 2016 một cuộc hội_thảo mang tên Tổng_đốc Lê_Đại_Cương và An_Giang cũng đã được Hội Khoa_học Lịch_sử An_Giang Thành_uỷ và UBND thành_phố Châu_Đốc Trung_tâm Nghiên_cứu Bảo_tồn và Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc Viện Sử_học Việt_Nam phối_hợp tổ_chức tại TP Châu_Đốc Kết_quả hội_thảo là tập sách mang tên Tổng_đốc Lê_Đại_Cương và An_Giang đã được Nhà_xuất_bản Sân_khấu xuất_bản năm 2017 Sau hội_thảo này nhà_thơ Thanh_Thảo nhà_thơ hàng_đầu của văn_học Việt_Nam hiện_nay đã hoàn_thành và cho công_bố trường_ca Người khiêng võng về Lê_Đại_Cang_Bản trường_ca được đánh_giá cao trên văn_đàn Việt_Nam Trong năm 2017 hai nhà viết kịch nổi_tiếng trong nước cũng đã hoàn_thành hai kịch_bản sân_khấu về Lê_Đại_Cang nhà viết kịch Nguyễn_Sĩ_Chức với kịch_bản tuồng mang tên Hoạn_lộ dã được tặng giả nhì gia rkichj banrt xuất_sắc của Hội Nghệ_sĩ Sân_khấu VN năm 2016 đã được Nhà_hát Tuồng Nguyễn_Hiển_Dĩnh TP Đà_Nẵng nhận dàn_dựng và nhà viết kịch Văn_Trọng_Hùng với kịch_bản tuồng mang tên Quan khiêng võng sẽ được Nhà_hát tuồng Đào_Tấn quê_hương Lê_Đại_Cảng đưa lên sân_khấu trong năm 2018 Ngay 16 tháng 12 năm 2017 hội_thảo về danh_nhân Lê_Đại_Cang mang tên Lê_Đại_Cang với Bắc thành và Hà_Nội do Hội Khoa_học Lịch_sử Việt_Nam Trung_tâm Nghiên_cứu Bảo_tồn và Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc và tạp_chí Văn_hiến Việt_Nam phối_hợp tổ_chức sẽ diễn ra tại Khách_sạn Công_đoàn Việt_Nam Hà_Nội với sự có_mặt của hơn 100 nhà_nghiên_cứu lịch_sử văn_hoá và văn_nghệ_sĩ từ An_Giang TPHCM Khánh_Hoà Đà_Nẵng và thủ_đô Hà_Nội Hội_thảo sẽ tập_trung nghiên_cứu đánh_giá những đóng_góp to_lớn của Lê_Đại_Cang trong khoảng thời_gian gần 20 năm Lê_Đại_Cang thực_thi trách_nhiệm tại Hà_Nội và các tỉnh phía Bắc_Đây là khoảng thời_gian tươi_đẹp nhất trong cuộc_đời vị đại_quan quê Bình_Định nhưng là rể của Hà_Nội như anh_hùng dân_tộc Quang_Trung với những đóng_góp rất to_lớn phong_phú trên các lĩnh_vực chính_trị kinh_tế hành_pháp giáo_dục ngoại_giao cũng như kiến_nghị những hình_thức tôn_vinh xứng_đáng đối_với Lê_Đại_Cang tại thủ_đô đất_nước Hội_thảo cũng sẽ tổng_kết đánh_giá toàn_bộ sự_nghiệp và con_người Lê_Đại_Cang cùng những bài_học làm người làm quan sâu_sắc mà ông đã để lại cho hậu_thế Theo chúng_tôi Lê_Đại_Cang là một nhân_vật lịch_sử thật đặc_biệt trong một giai_đoạn lịch_sử cũng rất đặc_biệt ở nước ta Lê_Đại_Cang đặc_biệt trước_hết là vì giữa một giai_đoạn cực_kỳ phức_tạp của lịch_sử trắng_đen chưa thực_sự phân_minh chính tà còn có phần lẫn_lộn dấn_thân vào chốn quan_trường nhiều cám_dỗ và đầy bất_trắc ông đã chọn cho mình con đường ngày_đêm chăm_chỉ một_lòng báo_quốc vì nước quên nhà vì công quên tư lời dẫn Lê thị gia_phả đem trí_tuệ xuất_chúng và tài_năng đa_diện của mình cống_hiến cho công_cuộc xây_dựng và bảo_vệ đất_nước đầy gian_khó lập nên một sự_nghiệp lớn Sự_nghiệp ấy của Lê_Đại_Cang trải dài trong thời_gian 41 năm làm quan qua 3 triều vua trải rộng trong không_gian cả ba miền đất_nước từ biên_giới cực Bắc đến biên_giới cực Nam từ cố_đô Thăng_Long đến kinh_đô Huế qua rất nhiều lĩnh_vực chính_trị kinh_tế quân_sự giáo_dục ngoại_giao khi làm quan cai_trị những vùng_đất hiểm_yếu lúc cầm_quân đánh giặc ngoại_xâm khi tham_gia quản_lý trong lục bộ lúc chỉ_huy đào sông khi phụ_trách hộ_đê khi trực_tiếp xử án hình lúc làm chủ khảo trường_thi khi lo tiếp sứ nhà Thanh lúc chịu trách_nhiệm bảo_hộ nước láng_giềng Chân_Lạp_Nhưng_Lê Đại_Cang đặc_biệt không_chỉ vì sự_nghiệp lớn ấy mà_còn vì một nhân_cách lớn một bản_lĩnh kẻ_sĩ đáng kính nơi ông Đó là con_người trọn đời coi_thường lợi_danh phú_quý không_thể cám_dỗ nghèo_khó không làm thay_đổi uy_vũ không_thể khuất_phục khi gặp thời thành_công không đắc_chí lúc sa_cơ thất_bại không nản_lòng biết đứng dậy từ nơi vấp_ngã luôn ung_dung tự_tại để thấy vinh trong nhục thấu phúc trong hoạ Trong cuộc_đời làm quan liên_tục thăng_giáng quá nhiều bất_trắc hiểm_nguy quá nhiều thử_thách sống_còn chính nhân_cách ấy bản_lĩnh ấy đã giúp Lê_Đại_Cang vượt qua tất_cả bền_lòng vững chí làm được những việc ích_nước_lợi_dân trong bất_kỳ hoàn_cảnh nào vị_trí nào Lê_Đại_Cang còn đặc_biệt là vì những bài_học làm quan làm người từ cuộc_đời ông sự_nghiệp của ông đối_với chúng_ta hôm_nay vừa rất phong_phú sâu_sắc vừa rất gần_gũi Đối_với các quan_chức đó là bài_học về sự tận_tuỵ hết_mình kết_hợp với tác_phong khoa_học sáng_tạo luôn đi_sâu đi_sát thực_tế bài_học về ý_thức tổ_chức kỷ_luật cao kết_hợp với sự quả_cảm dám nghĩ dám làm dám chịu trách_nhiệm không sợ bị hiểu lầm không sợ bị vu_oan_giá_hoạ bài_học về tiêu_chí cái gì có lợi cho dân thì gắng_sức thực_hiện cái gì có hại cho dân thì tuyệt_đối tránh bài_học về tâm_nguyện phải vừa là một tôi trung của dân của nước phải vừa là một con hiếu của gia_đình dòng_họ Còn đối_với mỗi con_người đó là bài_học về sự trọng_nghĩa_khinh_tài vượt khó khổ_học khổ_luyện để thành_công bài_học về sự kính_trọng thờ_phụng học_hỏi tổ_tiên chăm_lo giáo_dục răn_dạy làm_gương cho con_cháu bài_học về sự gắn_bó khiêm hoà thuỷ_chung với bè_bạn với bà_con làng_xóm với những người chung_quanh Ngày 16 12 2017 Hội Khoa_học lịch_sử Việt_Nam Trung_Tâm nghiên_cứu bảo_tồn Phát_huy Văn_hoá Dân_tộc Tạp_chí Văn_hiến Việt_Nam tổ_chức Hội_thảo Lê_Đại_Cang với Bắc thành và Hà_Nội Hơn 100 nhà_nghiên_cứu lịch_sử văn_hoá văn_nghệ_sĩ đến từ nhiều tỉnh thành_phố trong nước tham_dự hội_thảo đã tập_trung nghiên_cứu đánh_giá những đóng_góp to_lớn của Lê_Đại_Cang trong gần 20 năm ông thực_thi trách_nhiệm tại Hà_Nội và các tỉnh phía Bắc tổng_kết đánh_giá toàn_bộ sự_nghiệp con_người Lê_Đại_Cang cũng như bài_học làm người làm quan sâu_sắc mà ông đã để lại cho hậu_thế Tại hội_thảo các đại_biểu đều thống_nhất cuộc_đời Lê_Đại_Cang từ năm 31 tuổi cho tới năm 72 tuổi là cuộc_đời một người làm quan bôn_ba lận_đận thăng_trầm ra Bắc vào Nam sang cả Cao_Miên nhưng là cuộc_đời một ông quan mà đời sau phải kính_nể học_tập Đó là một tấm gương của một quan_chức tận_tuỵ vì dân vì nước trên tuân mệnh vua dưới cốt an_dân làm điều tốt điều lợi cho dân Lê_Đại_Cang đã thể_hiện một nhân_cách phi_thường một bản_lĩnh kẻ_sĩ phi_thường
Lê_Đại_Cương