Trận_Lalakaon_Trận_Lalakaon Tiếng Hy_Lạp Μάχη τοῦ Λαλακάοντος hoặc còn gọi là Trận_Poson hoặc Porson_Tiếng_Hy_Lạp Μάχη τοῦ Πό ρ σωνος diễn ra vào năm 863 giữa Đế_quốc Đông_La_Mã và một đội quân xâm_lược người Ả_Rập vào vùng Paphlagonia hiện_nay là phía bắc Thổ_Nhĩ_Kỳ Quân_đội Đông_La_Mã được đặt dưới sự chỉ_huy của Vương công Petronas chú của hoàng_đế Mikhael_III r 842 867 mặc_dù một_số tư_liệu của Ả_Rập đã đề_cập đến sự hiện_diện của hoàng_đế ở chiến_trường Bên phía quân_đội Ả_Rập họ được chỉ_huy bởi Tiểu vương Melitene_Malatya_Umar al Aqta r 830s 863 Umar al Aqta và quân_đội của ông ta đã vượt qua được những sự kháng_cự đầu_tiên của quân Đông_La_Mã dọc biên_giới rồi hành_quân tới bên bờ Biển Đen_Constantinopolis liền tổng_động_viên tất_cả các lực_lượng của họ và dồn người Ả_Rập tới sát sông Lalakaon_Trận chiến tiếp_theo kết_thúc với một chiến_thắng quyết_định về phía quân Đông_La_Mã và cái chết của vị tiểu vương trên chiến_trường sau đó người Đông_La_Mã tiến_hành một cuộc tổng_phản_công qua biên_giới và thu được những thành_công vang_dội Chiến_thắng này đã loại_bỏ hoàn_toàn các mối đe_doạ lớn đối_với biên_cương phía đông của Đế_quốc đồng_thời nâng cao uy_thế của Đông_La_Mã ở phía đông Anatolia mà đỉnh_cao là các cuộc tái chinh_phục những lãnh_thổ nằm dưới tay người Ả_Rập sẽ được tiến_hành vào thế_kỷ thứ 10 Thành_công còn giúp giải_toả áp_lực chống lại quân Ả_Rập ở biên_giới phía đông cho_phép triều_đình Đông_La_Mã có_thể tập_trung vào các mối đe_doạ ở châu_Âu đặc_biệt là với láng_giềng Bulgaria Người Bulgaria buộc phải chấp_nhận cải đạo sang Chính_thống_giáo qua đó bắt_đầu sự tiếp_thu các lĩnh_vực văn_hoá Đông_La_Mã vào quốc_gia này Bối_cảnh Xung_đột biên_giới Ả_Rập_Đông_La_Mã Sau những cuộc xâm_lược của người Hồi_Giáo vào thế_kỷ thứ 7 Đế_quốc Đông_La_Mã chỉ còn kiểm_soát được Tiểu_Á các dải bờ biển phía nam của bán_đảo Balkan và một phần bán_đảo Ý Với Đế_quốc Đông_La_Mã các Caliphate là mối đe_doạ ngoại_bang lớn nhất_thời bấy_giờ và các cuộc tấn_công của người Ả_Rập và Tiểu_Á liên_tục diễn ra trong suốt thế_kỷ thứ 8 và thứ 9 Theo thời_gian các cuộc tấn_công này trở_nên định_kỳ hơn được xuất_phát từ các căn_cứ dọc biên_giới Ả_Rập_Đông_La_Mã hoặc các cảng biển từ Syria Trong suốt giai_đoạn này quân Đông_La_Mã_Thiên về phòng_thủ nhưng đã phải chịu một_số thất_bại khá nặng_nề Đặc_biệt là vào năm 838 khi người Ả_Rập cướp_bóc thành Amorium quê_hương của các Hoàng_đế Đông_La_Mã thời bấy_giờ Nhưng từ năm 842 quyền_lực của các Caliphate nhà Abbasid bắt_đầu suy_yếu và các tiểu vương_quốc tự_trị nổi lên dọc theo biên_giới phía đông Anatolia tạo điều_kiện cho Đông_La_Mã có_thể khẳng_định lại vị_thế của mình trong khu_vực Vào những năm 850 các mối đe_doạ kéo_dài dai_dẳng nhất của Đông_La_Mã bao_gồm Tiểu vương_quốc Melitene_Malatya do Umar al Aqta cai_trị Tiểu vương_quốc Tarsus của Ali ibn Yahya_Ali người Armenia Tiểu vương_quốc Qaliqala ngày_nay là Theodosiopolis_Erzurum và các bộ_tộc người Tephrike đuọc lãnh_đạo bởi Karbeas_Trong đó Melitene là mối đe_doạ nghiêm_trọng nhất đối_với Đông_La_Mã bởi tiểu vương_quốc này nằm ở phía tây dãy Anti_Taurus cho_phép người Ả_Rập có_thể tiến thẳng vào cao_nguyên Anatolia_Mối đe_doạ lên tới đỉnh_điểm vào năm 860 mà lịch_sử Đông_La_Mã gọi đây là năm đen_tối nhất trong lịch_sử đế_quốc khi mà các tiểu vương_quốc đồng_loạt tấn_công đế_quốc chỉ trong cùng một năm quân của Umar và Karbeas đột_kích vào sâu bên trong lãnh_thổ Tiểu_Á rồi cướp đi rất nhiều của_cải chỉ một thời_gian ngắn sau đó xảy ra cuộc đột_kích của các lực_lượng Tarsus dưới quyền Ali cùng lúc đó một cuộc tấn_công hải_quân từ Syria đã phá_huỷ căn_cứ hải_quân lớn của Đông_La_Mã ở Attaleia_Cuộc xâm_lược của người Ả_Rập năm 863 Vào mùa hè năm 863 Umar lại tiến_hành xâm luợc Đông_La_Mã khi ông gia nhập với lực_lượng của một viên tướng nhà Abbas_Ja far ibn Dinar al Khayyat tổng_đốc của Tarsus tiến_hành đột_kích thành_công vào Cappadocia_Người_Ả_Rập vượt qua đèo Cilician_Gates để tiến vào lãnh_thổ Đông_La_Mã cướp_bóc và đốt_phá dọc đường hành_quân rồi tiến_quân tới gần Tyana_Quân_đội của Tarsus sau đó rút_lui nhưng Umar được sự ủng_hộ của Ja far tiếp_tục tiến vào Tiểu_Á_Umar đã mang theo hầu_hết binh_lực trong tiểu vương_quốc của mình để tiến_hành cuộc xâm_lược mặc_dù không rõ về số_lượng của Umar sử_gia Hồi_Giáo Ya qubi cho rằng Umar có 8 000 quân trong khi đó các sử_gia Đông_La_Mã_Genesius và Theophanes_Continuatus lại thổi_phồng con_số lên tới 40 000 người Một nhà_nghiên_cứu về Đông_La_Mã là John_Haldon sau khi kết_hợp các tư_liệu đã đưa ra một con_số phù_hợp với thực_tiễn hơn khi ông ước_lượng quân_số của các lực_lượng Ả_Rập liên_hợp lại vào_khoảng 15 000 20 000 người Có khả_năng là Karbeas và quân_lính của ông ta cũng tham_gia vào_cuộc xâm_lăng này Hoàng_đế Đông_La_Mã_Mikhael III đã tập_hợp một đội quân để chống lại cuộc tấn_công của người Ả_Rập_Theo một tư_liệu của Ả_Rập quân_đội hai bên gặp nhau tại một địa_điểm đuọc gọi là Marj al Usquf_Bishop s Meadow một cao_nguyên gần Malakopeia phía bắc Nazianzus_Một trận chiến đẫm máu nổ ra và cả hai bên đều bị_thương vong nặng_nề Chỉ còn khoảng 1 000 quân của Umar còn sống_sót theo sử_gia Ba Tư al Tabari_Tuy nhiên những binh_lính Ả_Rập còn lại đã thoát khỏi vòng_vây của quân Đông_La_Mã tiếp_tục tiến lên phía bắc và tàn_phá Armeniac_Theme cuối_cùng là cướp_bóc thành_phố cảng Amisos nằm ở bên bờ Biển Đen_Các sử_gia Đông_La_Mã đã nói rằng Umar vô_cùng tức_giận vì bị biển chặn lại bước_tiến của mình đã ra_lệnh cho binh_lính tàn_phá thành_phố giống như những gì Xerses đã làm trong cuộc chiến_tranh Ba Tư_Trận chiến Nhận được tin Amisos thất_thủ Mikhael_III ra_lệnh trưng_tập một lực_lượng khổng_lồ theo al Tabari là khoảng 50 000 người do chú_mình là Vương công Petronas tổng_đốc các quân_đoàn ở Contantinopolis và Nasar strategos của Bucellarian_Theme chỉ_huy Tư_liệu của al Tabari nói rằng chính Michael_III là người chỉ_huy các lực_lượng ở chiến_trường nhưng các tư_liệu của Đông_La_Mã lại phủ_nhận điều đó Việc này hẳn có một chủ_đích rõ_ràng bởi các sử_gia triều Macedonia luôn có sự thiên_vị với Michael_III_Quân_đội Đông_La_Mã được trưng_tập ở khắp_nơi trong Đế_quốc Ba cánh quân riêng_biệt được tập_hợp và dồn người Ả_Rập lại vào một nơi cánh quân phía bắc được tập_hợp từ các Theme_Biển_Đen gồm Armeniacs_Bucellarians_Koloneia và Paphlagonia cánh quân phía nam có_thể là đội quân đã chiến_đấu ở Bishop s Meadow và chặn đường lui của người Ả_Rập bao_gồm binh_lính từ các Theme vùng Anatolic_Opsician và Cappadocia cũng như các kleisourai tiền_đồn biên_phòng Seleukeia và Charsianon tướng_quân Petronas chỉ_huy cánh quân phía tây bao_gồm các binh_lính vùng Tharce và Macedonia cùng với các tagmata quân_đoàn từ kinh_thành Constantinopolis_Sự phối_hợp của ba cánh quân này thật không dễ_dàng nhưng ba cánh quân từ ba hướng đã tập_hợp lại và bao_vây đội quân của Umar tại một địa_điểm có tên là Poson hoặc Porson gần sông Lalakaon vào ngày 2 tháng 9 Vị_trí chính_xác của trận chiến chưa được xác_định rõ_ràng nhưng đa_số các sử_gia cho rằng trận đánh diễn ra gần sông Halys nằm cách phía đông Amisos khoảng 130 km 81 dặm Với ba hướng tiến_công đồng_loạt của quân Đông_La_Mã lối_thoát duy_nhất cho Tiểu vương và binh_lính của ông ta là chiếm_giữ lấy một ngọn đồi chiến_lược gần đấy Người Ả_Rập và Đông_La_Mã đã giao_tranh kịch_liệt để chiếm ngọn đồi vào ban_đêm và Đông_La_Mã cuối_cùng đã chiến_thắng Ngày hôm sau Umar quyết_định huy_động toàn_bộ lực_lượng tổng_tiến_công nhằm đột_phá vòng_vây về phía tây nơi Petronas đang dàn trận Người Đông_La_Mã đã giữ vững trận_tuyến đủ lâu cho hai cánh quân còn lại tấn_công vào hai bên mạn sườn và phía sau người Ả_Rập_Quân_đội Ả_Rập tháo_chạy Umar cùng phần_lớn lực_lượng của ông ta chết trên chiến_trường Thương_vong bao_gồm cả thủ_lĩnh Karbeas của người Paulician mặc_dù sự tham_gia của ông này cũng chưa được xác_minh chắc_chắn nhưng các tư_liệu nói rằng ông mất cùng vào năm ấy Con trai duy_nhất của Umar đã dẫn được một_số binh_lính thoát khỏi chiến_trường chạy trốn về phía nam tới được vùng biên_giới của Charsianon_Tuy nhiên anh ta nhanh_chóng bị tướng trấn_thủ tiền_đồn Charsianon là Machairas dẫn quân đuổi theo đánh_bại và bị bắt sống cùng với nhiều binh_lính của mình Kết_cục Đế_quốc Đông_La_Mã nhanh_chóng tận_dụng thành_công của mình một đội quân Đông_La_Mã nhanh_chóng tiến vào Tiểu_Vương_Quốc_Armenia và tới tháng 10 11 năm ấy đã đánh_bại và giết chết Tiểu vương Ali ibn Yahya trên chiến_trường Cuối_cùng chỉ trong vòng mùa đông năm 863 Đông_La_Mã đã loại_bỏ được hoàn_toàn ba mối đe_doạ nghiêm_trọng dai_dẳng ở biên_giới phía đông nhất là hiểm_hoạ Melitene_Trận đánh ở Lalakaon đã làm thay_đổi hoàn_toàn cán_cân quyền_lực trong khu_vực báo_hiệu sự trỗi dậy mạnh_mẽ và các cuộc tái chinh_phục của Đông_La_Mã đối_với các vùng_đất bị mất kéo_dài trong suốt thế_kỷ tiếp_theo dưới thời các hoàng_đế nhà Macedonia Chiến_thắng đã mang tới một tầm quan_trọng vào bối_cảnh lúc bấy_giờ người Đông_La_Mã sung_sướng vì đã trả được mối thù ở Amorium 25 năm về trước các tướng_lĩnh chiến_thắng ca_khúc khải_hoàn được chào_mừng tiến vào thành_phố Constantinopolis lễ kỉ_niệm và yến_tiệc ăn_mừng đã được tổ_chức Petronas được vinh_danh bằng tước_hiệu magistros và kleisoura Charsianon được nâng lên thành một Theme độc_lập Việc loại_bỏ được các mối đe_doạ ở phía đông đã củng_cố lòng tin của dân_chúng vào triều_đình cho_phép Đế_quốc Đông_La_Mã có_thể rảnh tay đối_phó với các vấn_đề ở phía tây nơi vua Boris r 852 889 của Bulgaria đang đàm_phán với Giáo_hoàng và Ludwig_Người_Đức cho việc cải đạo của dân_tộc mình sang Kitô_Giáo_Triều đinh ở Constantinopolis không bao_giờ chấp_thuận cho việc thành Rome có_thể mở_rộng quyền ảnh_hưởng tới cửa_ngõ đô_thành nên đã hành_động Năm 864 Đông_La_Mã triển_khai đội quân chiến_thắng tới châu_Âu và tién hành xâm_lược Bulgaria và cuộc biểu_dương lực_lượng ấy đã thuyết_phục Boris chấp_thuận sự cải đạo sang Chính_thống_giáo Boris được rửa_tội và được hoàng_đế Đông_La_Mã ban cho cái tên Mikhael_III khởi_đầu cho việc Thiên_Chúa_Giáo_hoá Bulgaria đưa Bulgaria vào sự ảnh_hưởng của Đông_La_Mã và thế_giới Chính_thống_giáo Phương_Đông_Di sản tới các anh_hùng_ca Nhà_nghiên_cứu Đông_La_Mã người Pháp Henri_Grégoire cho rằng sự thành_công của Đông_La_Mã trong cuộc_chiến với người Ả_Rập mà đỉnh_cao là chiến_thắng ở Lalakaon đã trở_thành cảm_hứng cho một trong những bài anh_hùng_ca lâu_đời nhất trong lịch_sử Trường_ca Armouris_Ông cho rằng nhân_vật chính cùng tên người chiến_binh Đông la Mã trẻ tuổi Armouris đã thực_sự được lấy cảm_hứng từ hình_tượng Hoàng_đế Mikhael_III_Và trận chiến cũng được tái_hiện rất rõ trong bài hát về các anh_hùng của người Hy_Lạp Digenis_Akritas cũng như tên người anh_hùng đã bao_vây quân Ả_Rập ở gần Malakopeia_Trận chiến cũng được nhắc đến trong các tư_liệu của người Ả_Rập và Thổ_Nhĩ_Kỳ sau đó cũng như trong một phần của Nghìn lẻ một đêm và sử_thi Battal_Ghazi
Trận_Lalakaon