Thái_Ung_Thái_Ung chữ Hán_蔡邕 133 192 cũng gọi Sái_Ung biểu tự Bá_Giai_伯喈 là một danh_sĩ trứ_danh vào cuối thời Đông_Hán trong lịch_sử Trung_Quốc Ông được biết đến không_chỉ là một danh_sĩ đương_thời mà_còn là phụ_thân của nữ_sĩ Thái_Diễm_Thái_Văn Cơ_Thời_Hán_Hoàn Đế_Thái_Ung người quận Trần_Lưu nay là huyện Kỷ_Hà_Nam Trung_Quốc tổ Thái_Huề_蔡攜 tự Thúc_Nghiệp_叔業 cha là Thái_Lăng_蔡棱 tự Bá_Trực_伯直 mẹ Viên thị là em_gái của Tư_đồ_Viên Bàng_袁滂_Thời trẻ Thái_Ung thờ mẹ có_hiếu Sau khi mẹ qua_đời sống với chú và em họ Lòng hiếu_thảo của ông được mọi người khen_ngợi Thái_Ung có tài học rộng theo thụ_giáo thầy Thái_phó Hồ Quảng học kinh thuật và từ_chương thiên_văn âm_luật trở_nên nổi_tiếng về học_thuật của mình Thời_Hán_Hoàn_Đế các hoạn_quan Từ_Hoàng_Tả_Tá chuyên_quyền Nghe nói Thái_Ung giỏi đánh đàn họ bèn tâu lên Hán_Hoàn_Đế_Hoàn Đế bèn lệnh cho Thái_thú quận Trần_Lưu đốc_thúc ông về Lạc_Dương_Thái_Ung không muốn làm quan nhưng không_thể từ_chối đành phải lên_đường Do dọc đường trèo_đèo_lội_suối vất_vả đi tới Yển_Sư ông cáo ốm và quay về Thời_Hán_Linh_Đế Sửa_Lục kinh Năm 170 thời Hán_Linh_Đế_Thái Ung lại được triệu vào cung làm_việc cùng Từ đồ Kiều_Huyền được Kiều_Huyền trọng_dụng Ít_lâu sau ông được phong làm Hà_Nam bình trưởng Triệu bái lang trung Hiệu thư Đông_Quán rồi thăng làm Nghị lang Tại Đông_Quán có nhiều sách_vở của triều_đình Thái_Ung có điều_kiện tiếp_cận Ung nhận thấy sách trong Đông_Quán có nhiều sai_sót do người_đời trước có sự kiến_giải khiên_cưỡng gây hiểu lầm cho người sau vì_vậy ông muốn đính_chính lại Năm 175 cùng các đại_thần Đường Khê_Mã_Nhật_Đê Trương_Thuần_Hàn_Thuyết Đan_Lậu tâu lên Hán_Linh_Đế đề_nghị đính_chính lại văn_tự Lục kinh Linh_Đế ưng_thuận Thái_Ung cùng các cộng_sự kiên_trì rà_soát và điều_chỉnh lại kinh sách cuối_cùng ra được văn_bản chính_thức để Ung tự tay viết lên bia đá mời thợ giỏi về khắc chữ Công_trình hoàn_thành các tấm bia đá được dựng ngoài cổng nhà Thái học Nhiều kẻ_sĩ các nơi tới xem và sao_chép có tới hàng ngàn cỗ xe đến làm đường_phố kinh_thành tắc_nghẽn Các bản kiến_nghị Thời_Đông_Hán thực_hiện chế_độ Tam hỗ nghĩa_là hai nhà thông_gia của hai châu không được làm quan tại nơi cư_trú của nhau Do các nhà thế tộc có nhiều quan_hệ họ_hàng nên quy_định này gây khó_khăn cho việc bổ_nhiệm quan_chức khiến một_số nơi như U châu và Ký châu không đủ quan_lại Thấy tình_trạng đó Thái_Ung bèn làm sớ kiến_nghị Hán_Linh_Đế bỏ chế_độ Tam hỗ Nhưng Hán_Linh_Đế không chấp_thuận Ít_lâu sau ông lại dâng lên Hán_Linh_Đế một kiến_nghị khác để cải_thiện tình_hình chính_trị đang xuống_dốc khi đó Kiến_nghị của ông có 7 điểm BULLET 1 Cẩn_trọng giữ_mình trong_sạch BULLET 2 Bổ_nhiệm rộng_rãi người có tài_đức BULLET 3 Mở_rộng ngôn_luận cho bề_tôi trung_kiên được can_gián khen_thưởng người dám nói_thẳng BULLET 4 Tăng_cường sát_hạch quan_lại BULLET 5 Xoá_bỏ những kẻ tiểu_nhân trong hàng_ngũ bộ_máy thống_trị BULLET 6 Bổ_nhiệm bãi_miễn quan_lại phải dựa trên công_trạng mà có thưởng_phạt rõ_ràng BULLET 7 Xem_xét nhân_sự những người trong cung thái_tử không dùng những người mạo_nhận là Tuyên lăng hiếu tử không có thực_tài cho về quê làm_ruộng Kiến_nghị của Thái_Ung thống_thiết dài vài ngàn chữ được Linh_Đế coi_trọng Linh_Đế chuyển những người giúp_việc cho Thái_tử không có thực_tài sang làm thái_tử xá nhân vu uý chức nhỏ ở địa_phương Vì việc này nhiều người bị_động chạm quyền_lợi nên thù_hằn Ung_Năm 176 có nhiều điềm tai dị xảy ra khiến vua Linh_Đế lo_lắng Thời đó những điềm tai dị được xem là có liên_hệ tới việc chính_trị Vì_vậy Linh_Đế triệu Ung cùng các đại_thần Mã_Nhật_Đê_Dương Tứ_Trường_Hoa_Đan Cấu cùng hoạn_quan Tào_Tiết_Vương_Phủ vào hỏi nguyên_nhân Linh_Đế ban đặc chiếu cho ông đề_nghị kiến_giải những chuyện tai dị vì ông là người có học_thức sâu_rộng Thái_Ung cảm_động tự mình soạn một bản tấu thẳng_thắn vạch ra những điểm chưa tốt của nền chính_trị lúc đó ông cho rằng do xây_cất cung_thất quá nhiều gây tốn_kém có nhiều tiểu_nhân đắc_chí làm quan lớn tham_nhũng nhiều nên ông đề_nghị bãi_miễn những người này bổ_nhiệm người tài_đức Bị trả_thù Thái_Ung biết bản kiến_nghị của mình đụng_chạm tới nhiều người nên ông đề_nghị Linh_Đế giữ kín Linh_Đế xem xong thở_dài khiến hoạn_quan Tào_Tiết hầu_cận để_ý Nhân lúc Linh_Đế đi thay áo Tào_Tiết xem trộm rồi nói lại với những người cùng phe_cánh Do_đó trong triều càng thêm nhiều người thù_ghét Thái_Ung_Dương_Cầu thù_oán ông bèn chủ_mưu cùng các hoạn_quan làm hại ông Ít_lâu sau hoạn_quan Trình_Hoàng sai người trình bản tấu kể tội Thái_Ung đang có ý_định cùng chú là Thái_Chất muốn trả_thù tư_đồ Lưu_Lân vì nhờ một việc riêng_tư không được Thái_Ung dâng biểu phân_trần nhưng không được chấp_nhận ông bị tống_giam vì kết oán với người làm_việc công_hãm hại đại_thần chuẩn_bị mang xử_tử Việc khép tội Thái_Ung khiến nhiều người không phục Trung thường thị Lã_Cường tâu Hán_Linh_Đế rằng Thái_Ung vô_tội và xin tha cho ông Linh_Đế xem_lại án nhưng chỉ tha cho ông tội chết nhưng vẫn đày ông đi Sóc_Phương ở biên_cương phía bắc vĩnh_viễn không cho trở về Dương_Cầu chủ_mưu giết ông bèn thuê thích_khách đuổi theo để giết ông Nhưng thích_khách biết ông là người thẳng_thắn chính_trực nên không cam_tâm hạ_thủ Dương_Cầu thấy ý_định không thành bèn hối_lộ cho quan địa_phương nhờ hãm_hại ông nhưng viên quan này cũng không làm theo báo cho ông biết để đề_phòng Do được những người ngay_thẳng giúp_đỡ Thái_Ung giữ được tính_mạng đến sống tại An_Dương Sóc_Phương_Một thời_gian sau Thái_Ung dâng thư lên Hán_Linh_Đế xin được trở về quê để viết nốt sách Hậu_Hán ký mà trước_đây khi ở Đông_Quán ông đang cùng Lư_Thực_Hàn_Thuyết soạn chưa xong Linh_Đế thấy ông có tài bèn nhân kỳ đại_xá năm 177 cho ông được trở về quê Thái_thú Vương_Trí thấy ông được tha bèn bày tiệc đãi ông Vương_Trí vốn là em_trai hoạn_quan Vương_Phủ trong triều ngày thường kiêu_ngạo vì_vậy Thái_Ung coi_thường Vương_Trí tức_giận quát_mắng Thái_Ung ông liền phẩy_tay áo bỏ về Vương_Trí bèn viết thư về triều nói rằng Thái_Ung bất_mãn trong lúc bị lưu_đày thường phỉ_báng triều_đình Thái_Ung biết mình đã gây thù_oán với nhiều đại_thần trong triều không_thể dâng thư biện_bạch mà vẫn có_thể bị bức_hại nên ông không trở về quê nữa mà đi sang vùng Ngô_Việt_Triết_Giang Cuộc_sống lưu_lạc của Thái_Ung kéo_dài 12 năm Thời_Hán_Hiến_Đế Năm 189 Hán_Linh_Đế mất con là Hán_Thiếu_Đế lên thay Đổng_Trác vào triều cầm_quyền phế Thiếu_Đế lập Hiến_Đế_Để thu_phục nhân_tâm Đổng_Trác cho gọi Thái_Ung về kinh_phong_chức Thái_Ung bị hại nhiều lần trên quan_trường nên dâng sớ cáo ốm Đổng_Trác nổi_giận hạ_lệnh sẽ tru_di cả họ Thái_Ung ép ông phải trở về Thái_Ung bèn trở về Lạc_Dương Đổng_Trác rất quý_trọng Thái_Ung chỉ trong 3 ngày đã phong ông làm các chức Tế_tửu Thị ngự_sử Thượng_thư rồi Thị trung Sang năm 190 chư_hầu do Viên Thiệu cầm_đầu nổi lên thảo phạt Đổng_Trác vì tội giết vua Thiếu_Đế_Cùng lúc thủ_hạ của Đổng_Trác muốn tôn Trác làm Thượng phụ Đổng_Trác bèn hỏi Thái_Ung_Ông khuyên Đổng_Trác chưa nên xưng hiệu vì thiên_hạ đang rối_ren không phục Đổng_Trác nghe theo ông Thái_Ung biết Đổng_Trác trọng_dụng ông nhưng họ Đổng tàn_bạo chuyên_quyền mất_lòng người ông sẽ bị liên_luỵ khi Đổng_Trác diệt_vong Vì_vậy ông định bỏ trốn đến Ký châu Nhưng em ông là Thái_Cốc khuyên rằng ông có tướng_mạo khác_thường rất dễ bị nhận_diện Vì_vậy Thái_Ung bèn thôi ý_định bỏ trốn Đổng_Trác bị chư_hầu đánh_bại phải mang triều_đình bỏ chạy về Tràng_An_Năm 192 Đổng_Trác bị tư_đồ Vương_Doãn và tướng Lã_Bố giết chết Mọi người đều hả_hê vì cái chết của Đổng_Trác riêng Thái_Ung lại tỏ ra buồn_bã Tư_đồ Vương_Doãn bèn sai bắt Thái_Ung trị_tội Thái_uý Mã_Nhật_Đê thấy vậy vội nói với Vương_Doãn rằng Thái_Ung là người có tư_cách và tài_năng nên để ông sống để viết nốt sử nhà Hán_Nhưng_Vương_Doãn không đồng_tình dẫn gương Tư_Mã Thiên viết Sử_ký phỉ_báng triều_đình vì_vậy quyết không tha cho Thái_Ung_Ít lâu sau Thái_Ung qua_đời trong ngục Ông là người sinh cùng năm và mất cùng năm với Đổng_Trác lúc đó 61 tuổi Một người học_trò của ông là Cố_Ung về sau trở_thành thừa_tướng nước Đông_Ngô thời Tam_Quốc_Trong_Tam Quốc diễn_nghĩa Thái_Ung được nhắc tới trong tiểu_thuyết Tam_Quốc diễn_nghĩa của La_Quán_Trung rất ngắn trong hồi 9 Cái chết của Thái_Ung được đề_cập khi ông chạy tới khóc bên xác Đổng_Trác do_đó bị Vương_Doãn bắt mang chém Thái_Ung xin được nhận hình_phạt chặt chân để viết nốt sử nhà Hán nhưng không được Vương_Doãn chấp_nhận Xem thêm BULLET Hán_Linh_Đế_BULLET Cố_Ung_BULLET_Đổng Trác_BULLET_Vương_Doãn Tham_khảo BULLET Ngô_Tuyển_Chu_Quý Trịnh_Hiểu_Thái_Hoàng 2006 Chuyện quan_trường Nhà_xuất_bản Thanh_niên BULLET Lê_Đông_Phương 2007 Kể chuyện Tam_Quốc_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Trịnh_Phúc_Điền_Khả Vĩnh_Quyết Dương_Hiệu_Xuân 2006 Tướng_soái cổ_đại Trung_Hoa tập 1 Nhà_xuất_bản Thanh_niên
Thái_Ung