Hành_chính Việt_Nam thời Hồng_Bàng Hành_chính Việt_Nam thời Hồng_Bàng phản_ánh bộ_máy chính_quyền từ trung_ương tới địa_phương của Việt_Nam thời Hồng_Bàng trong lịch_sử Việt_Nam Chính_quyền trung_ương Thời_kỳ Hồng_Bàng là thời_kỳ đấu_tranh hình_thành bộ_tộc và hình_thành nhà_nước đầu_tiên ở Việt_Nam Hùng_Vương_雄王 là tù_trưởng bộ_lạc Văn_Lang bộ_lạc mạnh nhất trong cộng_đồng người Lạc_Việt_Hùng_Vương lấy quốc_hiệu là Văn_Lang_文郎_Lĩnh Nam chích quái 嶺南摭怪 quyển 1 Hồng_Bàng thị truyện 鴻龐氏傳 ghi giới_hạn lãnh_thổ của nước Văn_Lang như sau BULLET đông giáp biển Nam_Hải_南海 tức Biển Đông_BULLET tây đến đất Ba Thục_巴蜀 nay thuộc tỉnh Tứ_Xuyên của Trung_Quốc BULLET bắc đến hồ Động Đình_洞庭_BULLET nam giáp nước Hồ_Tôn_Tinh_狐猻精_Theo lời chú_thích trong sách thì nước Hồ_Tôn_Tinh sau_này là nước Chiêm_Thành_占城_Đại Việt sử_ký toàn thư 大越史記外紀全書 và Khâm định Việt sử thông giám cương mục 欽定越史通鑑綱目 chép tương_tự chỉ khác là gọi nước Hồ_Tôn_Tinh là nước Hồ_Tôn_胡孫_Đại_Việt sử_ký toàn thư cho rằng Văn_Lang thuộc địa_phận Dương châu 楊州 một trong số chín châu của Trung_Quốc thời Hạ_Chu_Thương_Kinh đô của nước Văn_Lang theo Đại_Việt sử_ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục là Phong châu 峰州 thuộc bộ Văn_Lang_Việt sử lược chỉ nói kinh_đô nằm ở đất bộ_lạc Văn_Lang_Sử sách ghi_chép rất vắn_tắt và không hệ_thống về bộ_máy chính_quyền thời Hùng_Vương_Các sử_gia cùng chung nhận_định là nhà_nước Hùng_Vương rất đơn_sơ mang đậm dấu_ấn bộ_lạc công_xã Theo Lĩnh_Nam chích quái thì Hùng vương sai các em phân trị đặt em thứ làm tướng võ_tướng văn tướng văn gọi là Lạc_hầu tướng võ gọi là Lạc_tướng con trai vua gọi là Quan_lang con gái gọi là Mị nương quan Hữu ty gọi là Bố_chính thần bộc nô_lệ gọi là nô_tì xưng thần là khôi đời_đời cha truyề n con nối gọi là phụ_đạo thay đời truyề n cho nhau đề u hiệu là Hùng_Vương không đổi Đại_Việt sử_ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục chép tương_tự chỉ thay hai chữ phụ_đạo 輔導 bằng 父道_Các sử_gia hiện_đại cho rằng các sử_gia thời Hậu_Lê mô_phỏng triều_đình phong_kiến Trung_Quốc để mô_tả nhà_nước thời Hùng_Vương theo đó người đứng đầu phải là vương hoặc đế danh_hiệu Hùng_Vương xuất_phát từ Khun hay Cun trong tiếng Môn_Khmer để chỉ người thủ_lĩnh bộ_tộc Lúc đó thực_chất thời_kỳ này chưa có chữ_viết và chưa phân_biệt văn_võ chưa định ra vương_hầu Chữ Mỵ_Nương là phiên_âm Hán_Việt của chữ mế nàng trong tiếng Mường ngày_nay vẫn dùng để chỉ con gái nhà quyền_quý Quan_lang là chữ lang_đạo trong tiếng Mường phụ_đạo là chế_độ phìa cha_truyền_con_nối của người Mường_Do chưa có chữ_viết công_việc thực_hiện và sự_kiện chỉ có_thể truyền_miệng nhưng vẫn có luật_lệ quy_định chung mà sau_này Mã_Viện_馬援 thời Đông_Hán mô_tả là Luật Việt khác luật Hán hơn 10 việc 越律與漢律駁者十餘事_Việt luật dữ Hán luật bác giả thập dư sự Việt sử lược mô_tả chính sự dùng lối kết nút nguyên_văn 結繩為政 kết thằng vi chính được các nhà_nghiên_cứu hiện_nay xác_nhận là việc dùng dây thắt_nút để ghi_nhớ sự_việc tương_tự như những chuỗi dây ghi_nhớ sự_việc của đồng_bào thiểu_số Việt_Nam hiện_nay làm_chứng thực cho ghi_chép trên Cư_dân trong phạm_vi nước Văn_Lang gồm có người Việt người Mường người Tày_Thái_Sự nảy_sinh hình_thái nhà_nước dù sơ_khai đã đánh_dấu một bước_tiến quan_trọng của lịch_sử xác_nhận quá_trình dựng nước thời Hùng_Vương và đặt cơ_sở cho sự ra_đời của một loại_hình cộng_đồng_tộc_người mới cộng_đồng quốc_gia cộng_đồng bộ_tộc có ít_nhiều tính dân_tộc Các sử_gia tổng_kết sơ_đồ chuyển_hoá từ xã_hội nguyên_thuỷ tan_rã sang xã_hội phân_hoá giai_cấp sơ_kỳ như sau Hình_thái Danh_hiệu Theo các sử_gia mối quan_hệ chung trong cả nước vẫn mang nặng tính liên_minh bộ_lạc Hùng_Vương tương_đương với ngôi_vị cun tộc_trưởng của bộ_tộc mạnh nhất các bộ_tộc khác vẫn có cun riêng và phục_tùng Hùng_Vương bằng chế_độ tiến_cống và chỉ chịu sự chỉ_huy khi có việc lớn Lạc_tướng và Lạc_hầu là tộc_trưởng của bộ_lạc mình giúp_việc cho Hùng_Vương khi có việc chứ không phải là quan_chức theo biên_chế thường_trực ở bên cạnh vua Chính_quyền địa_phương Theo Lĩnh_Nam chích quái quyển 1 Hồng_Bàng thị truyện nước Văn_Lang được chia thành 15 bộ 部 còn gọi là quận 郡 là BULLET 1 Việt_Thường_越裳_BULLET 2 Giao Chỉ_交趾_BULLET 3 Chu_Diên_朱鳶_BULLET 4 Vũ_Ninh_武寧_BULLET 5 Phúc_Lộc 福祿_BULLET 6 Ninh_Hải 寧海_BULLET 7 Dương_Tuyền_陽泉_BULLET 8 Lục_Hải_陸海_BULLET 9 Hoài_Hoan_懷驩_BULLET 10 Cửu_Chân_九真_BULLET 11 Nhật_Nam_日南_BULLET 12 Chân_Định_真定_BULLET 13 Văn_Lang_文郎_BULLET 14 Quế_Lâm_桂林_BULLET 15 Tượng_Quận 象郡_Theo Việt sử lược quyển thượng Quốc sơ duyên_cách 國初沿革 thì nước Văn_Lang gồm 15 bộ_lạc 部落_BULLET 1 Giao Chỉ_交趾_BULLET 2 Việt_Thường_Thị_越裳氏 BULLET 3 Vũ_Ninh_武寧_BULLET 4 Quân Ninh_軍寧_BULLET 5 Gia_Ninh_嘉寧_BULLET 6 Ninh_Hải 寧海_BULLET 7 Lục_Hải_陸海_BULLET 8 Thang_Tuyền_湯泉_BULLET 9 Tân_Xương_新昌_BULLET 10 Bình_Văn_平文_BULLET 11 Văn_Lang_文郎_BULLET 12 Cửu_Chân_九真_BULLET 13 Nhật_Nam_日南_BULLET 14 Hoài_Hoan_懷驩_BULLET 15 Cửu_Đức_九德_Theo Dư_địa_chí 輿地誌 của Nguyễn_Trãi_Đại_Việt sử_ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục thì nước Văn_Lang được phân thành 15 bộ là BULLET 1 Giao Chỉ_交趾_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc ba tỉnh Hà_Nội 河內_Nam_Định_南定 và Hưng_Yên 興安_BULLET 2 Chu_Diên_朱鳶_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Sơn_Tây 山西_BULLET 3 Vũ_Ninh_武寧_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Bắc_Ninh 北寧_BULLET 4 Phúc_Lộc 福祿_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Sơn_Tây BULLET 5 Việt_Thường_越裳_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú rằng nay là vùng_đất từ phủ Hải_Lăng 海陵 tỉnh Quảng_Trị 廣治 đến phủ Điện_Bàn 奠盤 tỉnh Quảng_Nam 廣南_Đào_Duy_Anh căn_cứ theo tên huyện Việt_Thường quận Cửu_Đức_九德 thời thuộc Ngô cho rằng đây là khu_vực huyện Đức_Thọ tỉnh Hà_Tĩnh BULLET 6 Ninh_Hải 寧海_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là thuộc tỉnh Quảng_Yên_BULLET 7 Dương_Tuyền_陽泉_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Hải_Dương 海陽_Đào_Duy_Anh căn_cứ vào tên huyện Thang_Tuyền_湯泉 của Thang châu 湯州 thì cho rằng là đất Thang châu thời thuộc Đường tức vùng tây_nam Quảng_Tây_Trung_Quốc hiện_nay BULLET 8 Lục_Hải_陸海_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Lạng_Sơn 諒山_Đào_Duy_Anh xác_định là ven biển Hải_Phòng hiện_nay BULLET 9 Vũ_Định_武定_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc hai tỉnh Thái_Nguyên 太原 và Cao_Bằng 高平_BULLET 10 Hoài_Hoan_懷驩_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Nghệ_An 乂安_BULLET 11 Cửu_Chân_九真_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Thanh_Hoá 清化_BULLET 12 Bình_Văn_平文_Khâm định Việt sử thông giám cương mục nghi_ngờ không khẳng_định ở đâu BULLET 13 Tân_Hưng 新興_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc hai tỉnh Hưng_Hoá_興化 và Tuyên_Quang 宣光_BULLET 14 Cửu_Đức_九德_Khâm định Việt sử thông giám cương mục chú là nay thuộc tỉnh Hà_Tĩnh 河靜_BULLET 15 Văn_Lang_文郎_Các nhà_nghiên_cứu từ Lê_Quý_Đôn thế_kỷ XVIII tới thời hiện_đại đều xác_định rằng hầu_hết tên các bộ của nước Văn_Lang là vay_mượn các tên đời sau chép vào Đại_đa_số các tên bộ_lạc đều được sử_sách lấy theo địa_danh quận hoặc huyện từ thời Bắc_thuộc lần 1 đến thời Bắc_thuộc lần 3 như Đào_Duy_Anh chỉ ra từng tên khi liệt_kê các bộ mà cổ_sử đã ghi này Giao Chỉ là tên quận Nhà Hán đặt Việt_Thường_Thị là tên huyện thuộc quận Cửu_Đức thời thuộc Ngô và huyện thuộc quận Nhật_Nam thời thuộc Tuỳ_Vũ_Ninh là huyện thuộc quận Giao Chỉ thời thuộc Đông_Ngô_Quân_Ninh là tên huyện thuộc Ái châu do Nhà Đường đặt Gia_Ninh là tên huyện thuộc Phong châu thời thuộc Đường Ninh_Hải là tên quận đặt thời thuộc Lương_Tân_Xương là quận thời thuộc Tấn_Thang_Tuyền là tên quận và huyện thời Đường thuộc Thang châu Lục_Hải tức Lục châu thời thuộc Đường Cửu_Chân là tên quận thời thuộc Hán_Nhật_Nam cũng là tên quận thời thuộc Hán_Hoài_Hoan là tên huyện thời Đường thuộc Hoan châu Cửu_Đức là tên quận thời thuộc Ngô vân_vân Các nhà_nghiên_cứu cho rằng sở_dĩ như_vậy vì các sử_gia thời cổ_đại muốn cho nước Văn_Lang trong truyền_thuyết có nội_dung cụ_thể chọn lấy một_số tên với 2 mục_đích vừa đủ số 15 bộ trong truyền_thuyết và vừa trùm đủ địa_bàn sinh_sống của người Lạc_Việt thời Hùng_Vương_Dân_cư đương_thời còn thưa_thớt Tổ_chức chính_quyền có 2 cấp_bộ lạc mà đến thời thuộc Hán sau_này trở_thành huyện và dưới bộ_lạc là cộng_đồng công_xã_nông_thôn kẻ chạ chiềng mường kết_hợp quan_hệ hàng_xóm với quan_hệ họ_hàng Một chiềng có_thể cai_quản nhiều bản Đứng đầu công_xã là Bồ_Chính được xác_định là phiên_âm Hán của từ Việt cổ giống âm Pó_Chiêng tiếng Tày_Thái chiềng là bản lớn có thế_lực cai_quản những bản nhỏ có nghĩa là già_làng Bên cạnh đó còn có Hội_đồng công_xã do các thành_viên cử ra để giải_quyết mọi việc ở địa_phương Các sử_gia hiện_đại dẫn_chứng một_số địa_danh còn thành_tố chiềng phân_bố trong không_gian rộng_lớn từ Bắc Việt_Nam qua Bắc_Lào tới Bắc_Thái_Lan_Những nơi có địa_danh Chiềng mật_độ lớn nhất là vùng Sơn_La ngay cả khu_vực Hà_Nội cũng có Chiềng_Lôi_Chiềng_Tăng Chiềng_Vậy_Đỗ_Văn Ninh đã thống_kê được 80 địa_danh ở Việt_Nam 35 địa_danh Lào và 23 địa_danh Thái_Lan có thành_tố Chiềng_Xem thêm BULLET Hồng_Bàng BULLET Hùng_Vương_BULLET_Hành chính Việt_Nam thời Bắc_thuộc lần 1 Tham_khảo BULLET Đại_Việt sử lược BULLET Đại_Việt sử_ký toàn thư BULLET Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục BULLET Phan_Huy_Lê Trần_Quốc_Vượng_Hà_Văn_Tấn_Lương_Ninh 1991 Lịch_sử Việt_Nam tập 1 Nhà_xuất_bản Đại_học và giáo_dục chuyên_nghiệp BULLET Trần_Trọng_Kim 2010 Việt_Nam sử lược Nhà_xuất_bản Thời_đại BULLET Nguyễn_Khắc_Thuần 2003 Đại_cương lịch_sử cổ trung_đại Việt_Nam Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Đào_Duy_Anh 2005 Đất_nước Việt_Nam qua các đời Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Viện Sử_học 2001 Lịch_sử Việt_Nam tập 1 Nhà_xuất_bản Khoa_học_xã_hội BULLET Lê_Văn_Siêu 2006 Việt_Nam văn_minh sử Nhà_xuất_bản Văn_học
Hành_chính Việt_Nam thời Hồng_Bàng