Người Việt tại Lào Cộng_đồng người Việt_Nam tại Lào tương_đối đông_đảo với khoảng 30 40 000 người và còn đang tăng lên Do vị_trí địa_lý gần_gũi cũng như từng là thuộc địa của Pháp nên Việt_Nam và Lào đã có lịch_sử di_dân lâu_đời qua_lại hai quốc_gia Vì lịch_sử lâu_dài nên cộng_đồng này cũng còn gọi là người Lào gốc Việt_Lịch sử hình_thành Thời_Pháp thuộc Tuy từ Việt_Nam sang Lào không xa vì hai nước tiếp_giáp nhau nhưng về địa_lý với dãy Trường_Sơn cách ngăn nước Lào phía lưu_vực sông Mê_Kông gần như vắng bóng người Việt sinh_sống cho mãi đến thời Pháp thuộc khi Lào bị gom vào làm một trong sáu xứ của Liên_bang Đông_Dương_Theo tường_trình của RFA thì ngôi làng cổ nhất của người Việt trên đất Lào là Bản Xieng_Wang thành_lập năm 1892 ngay bên bờ sông Mê_Kông phía nam Thakhek_Làng này do Đặng_Văn_Phèng từ Quảng_Bình trốn sang Lào sinh_sống vì bị truy_nã sau khi tham_gia phong_trào chống Pháp của Phan_Bội_Châu_Năm 1912 chính_phủ Liên_bang Đông_Dương ghi_nhận có 3 400 người Việt trên lãnh_thổ Lào Sang thập_niên 1920 khi hoàn_tất ba con đường xa_lộ vượt Trường_Sơn nối Lào và Việt_Nam thì việc di_cư sang Lào dễ_dàng hơn Đến năm 1925 thì số_lượng người Việt là 14 000 và tăng lên thành 22 600 vào năm 1932 Chính_giới thực_dân Pháp lúc bấy_giờ chủ_trương đưa người Việt sang Lào để phục_vụ trong guồng_máy cai_trị làm công_chức chiếm lấy những chức_vụ thấp vào đầu thế_kỷ 20 Ngoài_ra người Việt còn làm thợ_máy thợ_mộc Các ngạch công_chức thấp tại Lào có đến 54 là người Việt_Người_Lào vốn thích cuộc_sống yên_bình tránh cảnh bon_chen đã rút về miền quê khiến tỷ_lệ người Việt chiếm phần đa_số ở những thị_trấn chính trên đất Lào Tính đến năm 1937 ngay tại thủ_phủ Viêng_Chăn có 12 400 người Việt trong khi người Lào đếm được 9 570 người Đến đầu thập_niên 1940 tình_trạng này cũng bắt_gặp ở Savannakhet 72 cư_dân là người Việt và Thakhek 85 Hiện_tượng này cũng gây ít_nhiều bất_mãn trong giới_chức Lào Hoàng_thân Phetsarath_Rattanavongsa chủ_trương vận_động để đưa người Lào lên thay_thế người Việt trong hệ_thống chính_quyền nhưng phía người Pháp không tán_thành và cho rằng xứ Lào thưa dân cần đưa dân từ Bắc_Kỳ sang lập_nghiệp để cung_cấp nhân_lực và giảm_thiểu nạn_nhân mãn ở Đồng_bằng sông Hồng_Họ cũng cho là dân Việt hay dân Lào đều là thuộc dân của Pháp nên không cần phân_biệt Việc di_dân từ miền duyên_hải sang Lào chỉ là việc tự_nhiên nên chính_quyền cần xúc_tiến mở_mang đường_sá xuyên núi Trường_Sơn để khai_khẩn đất hoang Về mặt cai_trị người Pháp cũng cho là cần người Việt để vô_hiệu_hoá ảnh_hưởng của Xiêm_La trên đất Lào Tuy_nhiên khi phong_trào kháng Pháp của người Việt ngày_càng mạnh từ thập_niên 1930 trở đi thì người Pháp lại thay_đổi lập_trường tìm cách hạn_chế ảnh_hưởng của người Việt nhân_danh bảo_vệ dân Lào bản_quốc Người Lào trở_thành thành_phần thân Pháp và người Việt bị cho là nhóm bài Pháp Cộng_đồng người Việt tại Lào cũng là đường_dây trọng_yếu đưa người hoạt_động chống Pháp từ Việt_Nam thoát sang Thái_Lan Các ngả đường từ Thakhek sang Nakhon_Phanom_Savannakhet sang Mukhadan_Viêng_Chăn sang Nong_Khai đều có người Việt móc_nối để đưa người Tháng_Ba năm 1945 khi vua Bảo_Đại tuyên_bố Việt_Nam độc_lập ở Huế huỷ_bỏ các hiệp_ước bảo_hộ của Pháp thì người Việt trên khắp nước Lào đã tổ_chức tuần_hành đón mừng cụ_thể các thành_viên của hiệp_hội thanh_niên Việt_Nam Savannakhet đã diễu_hành qua thị_trấn vẫy cờ Húc_Nhật_Kỳ của Nhật và cờ Đế_quốc Việt_Nam Tuy cũng mong_muốn độc_lập thoát khỏi tay người Pháp chính_giới Lào như Phetsarath nghi_ngờ rằng phong_trào quốc_gia của người Việt sẽ tìm cách sáp_nhập vùng Hạ_Lào vào Việt_Nam Khi Pháp mở cuộc tái_chiếm Đông_Dương thì hàng nghìn người Việt ở Lào vượt sông Mê_Kông thoát sang Thái_Lan để tránh cuộc càn_quét trả_đũa của Pháp Số_lượng ước đoán là khoảng 50 000 người bỏ Lào sang tỵ nạn trên đất Thái sau khi tướng Marcel_Alessandri điều quân_đội lên tái_lập nền bảo_hộ của Pháp Khoảng 10 000 người sau đó hồi_hương nhưng 40 000 vẫn lưu lại đất Thái vì sau đó tân_chính_phủ của Vương_quốc Lào độc_lập thay_đổi quyền_công_dân liệt nhóm người này là ngoại_kiều không phải quốc_tịch Lào nên không cho_phép họ về đất Lào Số_lượng người Việt tại Lào vì_vậy giảm nhiều Thời_kỳ 1945 2000 Sau Đệ nhị Thế_chiến với lực_lượng cộng_sản hoạt_động ngày_càng mạnh ở Việt_Nam ảnh_hưởng chính_trị của Hà_Nội cũng sinh ra phong_trào cộng_sản ở Lào với tên Pathet_Lào nhóm này chủ_trương dùng chiến_tranh_du_kích chống_phá Vương_quốc Lào Dưới sự bảo_trợ của Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà nhóm Pathet_Lào ủng_hộ việc Hà_Nội dùng lãnh_thổ Lào để tiến_hành đấu_tranh giải_phóng miền nam Vào cuối thập_niên 1960 tình_báo Hoa_Kỳ ước_định có khoảng 40 000 quân miền bắc tại Lào Trong số đó 25 000 điều_hành việc xâm_nhập vào Nam qua ngả đường_mòn Hồ_Chí_Minh Với chiến_cuộc ngày_càng lan rộng và tình_hình an_ninh suy_sụp chính_quyền Vương_quốc Lào nhìn cộng_đồng người Việt với con mắt nghi_kỵ vì cho rằng họ là thành_phần thân cộng Khi Pathet_Lào tiến chiếm được Viêng_Chăn năm 1975 trớ_trêu thay người Việt tại Lào cũng lại bị ngược_đãi phần vì họ sinh_sống bằng các nghề tiểu_thương Số người Việt ở Lào sụt hẳn dưới chính_sách bài_ngoại Từ con_số 40 000 dân_số người Việt giảm xuống còn 15 000 Phần_lớn vượt_biên thoát ra nước_ngoài Tuy_nhiên liên_minh chính_trị giữa Pathet_Lào và Hà_Nội không xoay_chuyển Trong cuộc đối_đầu giữa Hà_Nội và Bắc_Kinh_Lào ngả về phía Việt_Nam Vào thập_niên 1980 khi vùng biên_giới Việt_Hoa luôn có tiếng súng nổ thì có khoảng 50 000 đến 80 000 bộ_đội Việt_Nam chiếm_đóng và hỗ_trợ quân Lào ngăn_ngừa Trung_Cộng tiếng quân vào Lào Cũng vào thời_gian này với khoảng 7 000 sinh_viên Lào đào_tạo ở Việt_Nam do Hà_Nội bảo_trợ bắt_đầu trở về nước họ cũng đem theo vợ_con người Việt sang Lào mở_đầu cho các đợt di_dân tiếp_theo từ Việt_Nam sang Lào định_cư Thế_kỷ 21 Những ước_tính gần đây về số_lượng người Việt tại Lào không đồng_nhất Số_liệu năm 2005 do Việt_Báo cung_cấp là 20 000 người Một báo_cáo năm 2012 của đài Tiếng_nói Việt_Nam cho rằng có 30 000 người Trong khi đó theo Ethnologue có 79 000 người nói tiếng Việt tại Lào Người Việt sang Lào vào thế_kỷ 21 phần_lớn là vì kinh_tế chủ_yếu là buôn_bán Một_số không nhỏ sang lao_động ở Lào Theo bản báo_cáo của Hiệp_hội các nhà_đầu_tư Việt_Nam sang Lào AVIL năm 2016 thì có khoảng 13 000 lao_công người Việt tại Lào phục_vụ trong nhiều ngành từ thuỷ_điện xây_cất lâm_sản đến đồn_điền cao_su Phân_bố Theo ước_định năm 2005 thì trong số 20 000 người Việt sinh_sống trên đất Lào thì 5 000 tập_trung ở Viêng_Chăn kế đến là Champasak 5 000 Savannakhet 3 000 và Khammuane 2 000 Tổ_chức cộng_đồng Ở thủ_đô Viêng_Chăn của Lào trường mẫu_giáo và tiểu_học Nguyễn_Du có khoảng 2 000 học_sinh cả gốc Việt và gốc Lào tại đây tiếng Việt được sử_dụng làm phương_tiện giảng_dạy Ở đây cũng có Tổng_hội người Việt_Nam tại Lào thường_xuyên tổ_chức nhiều hoạt_động ví_dụ như đá bóng giữa người Việt và Lào cũng như quyên_góp làm từ_thiện Tham_khảo BULLET Goscha_Christopher_Thailand and the Southeast_Asian_Networks of The_Vietnamese_Revolution 1885 1954 Richmond_UK_Curzon_Press 1999 BULLET Ivarsson_Soren_Creating_Laos The_Making of a Lao Space_Between_Indochina and Siam 1860 1945 Copenhagen_NIAS_Press 2008 BULLET Trurton_Andrew ed Civility and Savagery_Social_Identity in Tai_States_Richmond_UK Curzon_Press 2000
Người Việt tại Lào