Rosalind_Franklin_Rosalind_Elsie Franklin sinh ngày 25 tháng 7 năm 1920 mất ngày 16 tháng 4 năm 1958 là nhà lý sinh_học và tinh_thể_học tia X có những đóng_góp quan_trọng cho sự hiểu_biết về cấu_trúc phân_tử của DNA RNA virus than_đá và than_chì Nghiên_cứu về DNA của bà đã đạt được những thành_tựu to_lớn vì trước cả Crick và Watson bà đã thu_thập được các dữ_liệu cho biết rõ thành_phần cấu_trúc và dạng xoắn_ốc của phân_tử này đặt nền_móng cho chuỗi xoắn kép nổi_tiếng của Crick và Watson công_bố vào năm 1953 Rosalind_Franklin được biết đến nhiều nhất qua công_trình Photograph 51 là dạng wet B form của DNA dạng ướt bên cạnh dạng dry A form dạng khô cũng do bà khám_phá Theo Francis_Crick các dữ_liệu của bà chính là dữ_liệu mà chúng_tôi thực_sự sử_dụng để hệ_thống nên lý_thuyết về cấu_trúc DNA năm 1953 Những hình_ảnh nhiễu xạ tia X của bà xác_nhận cấu_tạo hình xoắn_ốc đã bị mang cho Watson xem mà không có sự đồng_ý hay báo cho bà biết Các khám_phá của bà cung_cấp hiểu_biết có giá_trị về cấu_tạo DNA tuy_nhiên những đóng_góp khoa_học của bà đối_với việc khám_phá ra cấu_trúc xoắn kép không được chú_ý tới đương_thời Khi Crick_Watson và Maurice_Wilkins cùng được trao giải Nobel vào năm 1962 đã có nhiều ý_kiến cho rằng Rosalind_Franklin hoàn_toàn xứng_đáng cùng được nhận giải_thưởng cao_quý này Tuy_nhiên lúc này bà đã mất mà giải Nobel không trao cho những người đã qua_đời Bà được vinh_danh là người phụ_nữ đã chiến_thắng chủ_nghĩa phân_biệt giới_tính trong khoa_học đương_thời Tên của bà được đặt cho nhiều trường trung_học và một Viện nghiên_cứu đó là Rosalind_Franklin_Institute trực_thuộc Chính_phủ Vương_quốc_Anh chính_thức ra_mắt vào ngày 6 tháng 6 năm 2018 Thiếu_thời và nền_tảng giáo_dục Franklin sinh ra ở Notting_Hill_Luân_Đôn trong một gia_đình người Anh gốc Do Thái giàu_có và có tầm ảnh_hưởng Cha bà là Ellis_Arthur_Franklin 1894 1964 còn mẹ bà là Muriel_Frances_Waley 1894 1976 Rosalind là con gái cả và là con thứ hai trong gia_đình năm anh_chị_em Từ thời thơ_ấu Franklin đã thể_hiện khả_năng học_tập đặc_biệt nổi_trội Bà theo học ở Trường nữ_sinh St_Paul nơi bà đặc_biệt xuất_sắc trong các môn gồm khoa_học tiếng Latin và thể_thao Cha bà giảng_dạy điện học từ_học và lịch_sử Cuộc chiến_tranh vĩ_đại vào buổi tối tại Working_Men s College về sau trở_thành phó hiệu_trưởng của trường Gia_đình bà còn giúp dân tị_nạn Do Thái định_cư sau khi trốn thoát Đức Quốc xã ở châu_Âu_Cambridge_Kingston và Paris_Franklin đến học tại Newnham_College_Cambridge vào năm 1938 và học ngành hoá Một trong những người dạy bà là nhà quang_phổ học W C Price người về sau trở_thành đồng_nghiệp của bà ở King s College_Năm 1941 bà được trao Second_Class_Honours trong kì thi tốt_nghiệp Chứng_chỉ này được chấp_nhận như bằng tốt_nghiệp đại_học để tìm_kiếm việc_làm Cambridge bắt_đầu cấp bằng cử_nhân và thạc_sĩ cho phụ_nữ từ năm 1947 và những người phụ_nữ từng học tại đây sẽ tự_động được cấp bằng tương_ứng Franklin làm trợ_lý nghiên_cứu trong phòng_thí_nghiệm của R G W Norrish trong vòng một năm nhưng không thu được thành_công lớn Về sau ông đạt giải Nobel nhờ các đóng_góp cho động_lực_học hoá_học Franklin tiếp_tục làm trợ_lý nghiên_cứu cho British_Coal_Utilisation_Research Association_Bà nghiên_cứu độ xốp của than so_sánh nó mật_độ với heli Thông_qua đó bà phát_hiện ra mối quan_hệ giữa độ khít của các lỗ trong than với tính thấm của các lỗ đó Bằng việc kết_luận rằng các chất bị loại ra căn_cứ vào kích_cỡ phân_tử khi nhiệt_độ tăng Franklin đã giúp phân_loại than và dự_đoán chính_xác hiệu_suất của than khi dùng làm nhiên_liệu cũng như trong hoạt_động sản_xuất khí_tài thời_chiến thí_dụ mặt_nạ phòng độc Công_trình này là nền_tảng cho luận_án tiến_sĩ về hoá_vật lý của bà tại đại_học Cambridge_Bà nhận bằng tiến_sĩ năm 1945 Nhà_khoa_học người Pháp Adrienne_Weill là một trong những người hướng_dẫn của Franklin tại Newnham_Cuối Chiến_tranh thế_giới thứ hai Franklin xin Weill giới_thiệu về một chỗ làm_việc dành cho một nhà hoá_vật lý biết rất ít về hoá_vật lý nhưng biết rất nhiều về những cái lỗ trong than Tại một hội_nghị vào mùa thu năm 1946 Weill giới_thiệu Franklin với Marcel_Mathieu giám_đốc Centre_National de la Recherche_Scientifique_CNRS một mạng_lưới các viện nghiên_cứu được sự hỗ_trợ của chính_phủ Pháp Điều này dẫn đến cuộc gặp của bà với Jacques_Mering diễn ra tại Laboratoire_Central des Services_Chimiques de l Etat ở Paris_Mering là một nhà tinh_thể_học tia X Ông ứng_dụng tinh_thể_học tia X vào việc nghiên_cứu tơ nhân_tạo và các chất vô_định hình khác Ông dạy Franklin các khía_cạnh của việc ứng_dụng tinh_thể_học tia X lên các chất vô_định hình Franklin dùng các kiến thứ này lên các vấn_đề rộng_lớn hơn liên_quan đến than cụ_thể là những thay_đổi trong sự sắp_xếp của các nguyên_tử cacbon khi chúng chuyển thành than_chì Franklin xuất_bản vài bài nghiên_cứu về vấn_đề này Các nghiên_cứu của bà trở_thành một phần của hệ_thống các nghiên_cứu vật_lý và hoá_học chính_thống về than Mering cũng tiếp_tục nghiên_cứu về các dạng thù hình của cacbon bằng phương_pháp tinh_thể_học tia X và các phương_pháp khác King s College_London_Tháng 1 năm 1951 Franklin bắt_đầu công_việc nghiên_cứu tại King s College_London trực_thuộc Bộ_phận Lý sinh của Hội_đồng Nghiên_cứu Y_khoa Vương_quốc_Anh dưới sự chỉ_đạo của John_Randall_Mặc dầu nguyên_thuỷ việc nghiên_cứu của bà là tinh_thể_học tia X đối_với protein và lipid nhưng Randall hướng bà sang nghiên_cứu về sợi DNA Ông ra quyết_định này trước cả khi bà bắt_đầu làm_việc tại King s do những khám_phá tiên_phong sắp được đề_cập sau đây của Maurice_Wilkins và Raymond_Gosling nghiên_cứu_sinh được giao dưới quyền hướng_dẫn của Franklin_Ngay cả trong điều_kiện trang_thiết_bị sơ_sài Maurice_Wilkins và Raymond_Gosling đã thu được tấm ảnh nhiễu xạ tia X của DNA Hai người này đã tiến_hành sử_dụng tia X để nghiên_cứu DNA từ tháng 5 năm 1950 tuy_nhiên Randall lại không cho hai người này biết về quyết_định chỉ_định Franklin tiếp_thu công_việc nghiên_cứu bằng phương_pháp tinh_thể_học tia X và công_việc hướng_dẫn khoa_học cho luận_án của Gosling_Việc này chính là nguyên_nhân đáng_kể gây nên xích_mích giữa Wilkins và Franklin_Thói quen nhìn thẳng vào mắt người khác một_cách dữ_dội trong khi lại đối_đầu một_cách không kiên_nhẫn và trực_diện của Franklin gây khó_chịu cho nhiều đồng_nghiệp Ngược_lại Wilkins lại rất nhẹ_nhàng và chậm_rãi trong lời_nói và tránh nhìn trực_tiếp vào mắt người khác Mặc_dù sống trong bầu_không_khí căng_thẳng nhưng Franklin và nghiên_cứu_sinh Gosling đã khám_phá ra hai kiểu hình DNA ở độ_ẩm cao thì sợi DNA trở_nên dài và mảnh khi khô đi thì sợi ngắn lại và dày ra Hai kiểu hình này được đặt tên là DNA B và DNA A Do mâu_thuẫn cá_nhân gay_gắt giữa Franklin và Wilkins_Randall tiến_hành phân_chia công_việc nghiên_cứu Franklin chọn nghiên_cứu về A còn Wilkins chọn nghiên_cứu về B do những bức ảnh sơ_khởi của ông cho thấy DNA có_thể có cấu_tạo xoắn Tấm ảnh nhiễu xạ qua tia X do bà chụp trong thời_gian này gọi là Photo 51 từng được J D Bernal gọi là một trong những tấm ảnh tia X đẹp nhất về vật_chất từng được chụp Cuối năm 1951 các học_giả ở King s chấp_nhận rộng_rãi rằng DNA B có dạng xoắn Tuy_nhiên sau khi thu được một hình_ảnh không đối_xứng vào tháng 5 năm 1952 Franklin bắt_đầu không tin rằng DNA A cũng có dạng xoắn Tháng 7 năm 1952 để giễu_cợt Wilkins người thường_xuyên bày_tỏ quan_điểm cho rằng DNA có dạng xoắn Franklin và Gosling ra một giấy báo_tử thể_hiện sự thương_tiếc đối_với cái chết của DNA A dạng xoắn Trong năm 1952 hai người Franklin và Gosling nghiên_cứu về việc ứng_dụng hàm Patterson lên các tấm ảnh tia X chụp DNA Việc này ngốn nhiều công_sức và thời_gian nhưng sẽ mang đến những hiểu_biết cực_kỳ đáng_kể về cấu_trúc DNA Tháng 1 năm 1962 Franklin rút lại ý_tưởng của mình và kết_luận rằng cả hai kiểu hình DNA đều có dạng xoắn Bà bắt_đầu viết ba bản_thảo trong đó hai bản_thảo về DNA A được gửi đến Acta_Crystallographica ở Copenhagen vào ngày 6 tháng 3 năm 1953 một ngày trước khi Crick và Watson hoàn_thành mô_hình về DNA Chắc_hẳn Franklin đã gửi thư cho họ khi hai người này đang xây_dựng mô_hình DNA và chắc_chắn đã viết thư gửi họ trước khi Franklin biết về công_việc nghiên_cứu của hai người này Bản_thảo thứ ba của bà là về DNA B đề ngày 17 tháng 3 năm 1953 được Aaron_Klug phát_hiện nhiều năm sau trong đống giấy_tờ nghiên_cứu của bà Klug viết bài báo trên tạp_chí Nature vào năm 1974 để bổ_khuyết cho bài báo đầu_tiên mà ông viết nhằm nhấn_mạnh các đóng_góp đáng_kể của Franklin đối_với việc tìm_hiểu cấu_trúc DNA Nhắc lại rằng bài báo đầu_tiên của Klug là nhằm đáp lại cuốn hồi_ký xuất_bản năm 1968 của Watson là The_Double_Helix trong đó thể_hiện một bức tranh thiếu_sót về những cống_hiến của Franklin_Theo cuốn sách The_Double_Helix thì vào 30 tháng 1 năm 1953 Watson tới King s mang theo bản_thảo chưa in của Linus_Pauling trong đó thể_hiện một_cách sai_lầm cấu_trúc của DNA Do Franklin không có_mặt trong văn_phòng nên Watson đến phòng_thí_nghiệm của bà cùng thông_điệp khẩn về việc họ nên hợp_tác chung trước khi Pauling phát_hiện ra sai_lầm của mình Franklin tỏ ra giận_dữ khi nghe Watson nói rằng bà không biết cách diễn_giải dữ_liệu của chính bà Watson nhanh_chóng rời khỏi đó và tìm đến Wilkins_Wilkins tỏ ra thương_hại bà đồng_nghiệp và ông này đã thay_đổi lịch_sử DNA khi mang cho Watson xem tấm ảnh Photo 51 do Franklin chụp mà không được sự đồng_ý của bà đổi lại Watson cho Wilkins xem bản_thảo của Pauling và Corey_Tấm ảnh Photo 51 của Franklin và Gosling đã cho cặp đôi Watson_Crick ở trường Cambridge những hiểu_biết quan_trọng về cấu_tạo DNA trong khi mô_hình mà Pauling và Corey đề_xuất lại giống một_cách đáng chú_ý với mô_hình ban_đầu của Watson_Crick_Xây dựng mô_hình cấu_tạo DNA Tháng 2 năm 1953 Francis_Crick và James_D_Watson bắt_đầu xây_dựng mô_hình phân_tử DNA sau_này xác_định là DNA dạng B dựa theo dữ_liệu tương_tự với những dự_liệu của các nhà_nghiên_cứu ở King_Phần lớn dữ_liệu của họ xuất_phát trực_tiếp từ nghiên_cứu của Wilkins và Franklin_Nghiên cứu của Franklin được hoàn_thành vào tháng 2 năm 1953 trước khi bà chuyển đến Birkbeck và dữ_liệu của bà mang ý_nghĩa rất quan_trọng Khi thấy bức Photograph 51 Watson đã thốt lên My jaw fell open and my pulse began to race Tôi há_hốc và tim_mạch đập thình_thịch như sau_này ông thú_nhận Franklin phản_đối các mô_hình lý_thuyết sơ_khởi về cấu_trúc DNA Quan_điểm của bà là chỉ khi nào biết đủ về cấu_trúc thì mới xây_dựng được mô_hình Giữa tháng 2 năm 1953 Max_Perutz cho Crick xem một bản_sao bài báo_cáo cho Hội_đồng Nghiên_cứu Y_khoa nhân chuyến thăm vào tháng 12 năm 1952 đến King s trong đó có rất nhiều tính_toán về tinh_thể_học của Franklin_Do_Franklin quyết_định chuyển đến Birkbeck_College trong khi Randall kiên_quyết rằng mọi nghiên_cứu về DNA phải bỏ lại King s nên Gosling đã chuyển cho Wilkins các bản_sao những tấm ảnh nhiễu xạ qua tia X của Franklin_Cho đến ngày 28 tháng 2 năm 1953 Watson và Crick cảm_thấy họ đã giải_quyết được vấn_đề và Crick tuyên_bố trong một quán rượu địa_phương rằng họ đã tìm thấy bí_mật của sự sống Tuy_nhiên họ biết rằng họ cần phải hoàn_thành mô_hình trước khi có_thể chắc_chắn được điều gì Watson và Crick hoàn_thành mô_hình DNA vào ngày 7 tháng 3 năm 1953 một ngày trước khi bộ đôi này nhận được lá thư_từ Wilkins cho biết rằng Franklin đã rời đi và rằng giờ họ có_thể đặt tất_cả các bàn_tay lên cái vòi bơm Ngày mà bộ đôi hoàn_thành mô_hình DNA cũng chậm hơn một ngày so với ngày mà hai bản_thảo của Franklin được gửi đến Acta_Crystallographica_Wilkins đến xem mô_hình này vào tuần sau đó theo tác_giả Maddox thì là ngày 12 tháng 3 và đã báo cho Gosling biết về việc trở về King s Không rõ mất bao_lâu thì Gosling báo cho Franklin ở Birkbeck tuy_nhiên bản_thảo 17 tháng 3 về DNA B của bà không phản_ánh bất_kỳ kiến_thức nào của mô_hình Watson_Crick_Franklin sửa_chữa lại bản_thảo này trước khi xuất_bản nó vào ngày 25 tháng 4 trên tạp_chí Nature_Ngày 18 tháng 3 khi nhận được một bản_sao bản_thảo của Franklin_Gosling_Wilkins viết vào câu sau Tôi nghĩ hai người các vị là một cặp lừa_đảo già những các vị cũng có một cái gì đó Crick và Watson xuất_bản mô_hình DNA trên Nature vào ngày 25 tháng 4 năm 1953 mô_tả cấu_trúc xoắn kép của DNA Bài viết của cặp đôi này chỉ có một cước_chú duy_nhất ghi_nhận về việc tham_khảo cống_hiến chưa xuất_bản của Franklin và Wilkin_Theo một thoả_thuận giữa giám_đốc hai viện nghiên_cứu các bài báo của Franklin và Wilkins được sửa_đổi và xuất_bản trong cùng số báo Nature nhưng dường_như chỉ để hỗ_trợ cho lý_thuyết của Crick và Watson về cấu_tạo DNA dạng B Tháng 3 năm 1953 Franklin rời King s và chuyển đến Birkbeck_College thuộc Đại_học Luân_Đôn_Nhiều tuần sau đó vào ngày 10 tháng 4 Franklin viết thư cho Crick xin phép xem mô_hình của họ Tuy_nhiên bà vẫn giữ nguyên quan_điểm phản_đối việc xây_dựng các mô_hình sơ_khởi và không ấn_tượng với mô_hình này Có nguồn ghi rằng bà đã bình_luận rằng Nó rất đẹp nhưng làm thế_nào họ chứng_minh được nó đây Là một nhà_khoa_học thực_nghiệm Franklin dường_như quan_tâm tìm ra nhiều bằng_chứng hơn trước khi xuất_bản một mô_hình Do_vậy lời hồi_đáp của bà đối_với mô_hình của Crick_Watson là hợp với phương_pháp nghiên_cứu thận_trọng của bà Tuy_vậy như trên đã nói bà không do_dự xuất_bản các ý_tưởng sơ_khởi về DNA ở Acta ngay cả trước khi chúng có_thể được chứng_minh một_cách chắc_chắn Đa_số cộng_đồng khoa_học đều do_dự vài năm rồi mới chấp_nhận lý_thuyết về chuỗi xoắn kép Lúc đầu đa_phần các nhà di_truyền_học thích mô_hình này bởi_vì những hàm_ý di_truyền_học rõ_ràng của nó Cho đến năm 1960 thì mô_hình chuỗi xoắn kép DNA mới bắt_đầu được chấp_nhận rộng_rãi hơn Wilkins và các đồng_sự mất khoảng 7 năm để thu_thập đủ dữ_liệu nhằm chứng_minh và chỉnh_lý cấu_trúc DNA Bằng_chứng thực_nghiệm và việc Wilkins là người khởi_xướng dùng tinh_thể_học tia X để nghiên_cứu DNA là những lý_do khiến Crick cảm_thấy rằng nên bổ_sung tên Wilkins vào giải Nobel về DNA Bệnh_tật và qua_đời Giữa năm 1956 trong một chuyến công_tác đến Mĩ_Franklin bắt_đầu nghi_ngờ về tình_trạng sức_khoẻ của bản_thân Bà nhận thấy mình không có_thể mặc váy ngắn do một chỗ sưng u ở quanh bụng Một cuộc phẫu_thuật diễn ra vào tháng 9 cùng năm đã cho thấy có hai khối_u ở bụng bà Thời_gian sau_này Franklin dành thời_gian hồi_phục sức_khoẻ bên gia_đình và bạn_bè Bà không sống cùng cha_mẹ bởi_vì mẹ bà than_khóc và đau_buồn về bà quá nhiều Ngay cả trong quá_trình điều_trị ung_thư thì Franklin vẫn tiếp_tục làm_việc Nhóm của bà tiếp_tục cống_hiến nhiều kết_quả 7 bài báo trong năm 1956 và 6 bài trong năm 1957 về virus gây bệnh khảm trên cây_thuốc lá và virus gây bệnh bại_liệt Cuối năm 1957 Franklin đổ_bệnh trở_lại và được chuyển đến Bệnh_viện Royal_Marsden_Bà quay lại làm_việc vào tháng 1 năm 1958 và được phong lên chức Research_Associate ngành Lý sinh Ngày 30 tháng 3 bà lại chuyển bệnh và qua_đời ngày 16 tháng 4 năm 1958 ở Chelsea_Luân_Đôn do bị viêm cuống phổi ung_thư biểu_bì thứ_phát và ung_thư buồng_trứng Việc tiếp_xúc với tia X được xem là nguyên_nhân gây bệnh ở bà Tham_khảo BULLET Bryson_B_A_Short History of Nearly_Everything 2004 Black_Swan_ISBN 0 552 99704 8 BULLET Crick_F_H_C What_Mad_Pursuit 1988 Basic_Books_ISBN 0 465 09137 7 BULLET Elkin_L_O_Rosalind Franklin and the Double_Helix_Physics_Today March 2003 pp 42 48 BULLET Ferry_Georgina 2007 Max_Perutz and the Secret of Life_Published in the UK by Chatto_Windus_ISBN 0 701 17695 4 and in the USA by the Cold_Spring_Harbor_Laboratory Press_BULLET_Franklin_R E and Gosling_R_G authors of papers received ngày 6 tháng 3 năm 1953 Acta_Cryst 1953 6 673 The_Structure of Sodium_Thymonucleate_Fibres_I The_Influence of Water_Content_II_The Cylindrically_Symmetrical_Patterson_Function BULLET Holt_J 2002 Photo_Finish_Rosalind_Franklin and the great DNA race The_New_Yorker_October BULLET Judson_Horace_Freeland_The Eighth_Day of Creation_Makers of the Revolution in Biology_London_Jonathan_Cape 1979 Penguin 1995 expanded edition New_York_Cold_Spring Harbor_Press 1996 BULLET Maddox_B_Rosalind_Franklin The_Dark_Lady of DNA 2002 Harper_Collins_ISBN 0 00 655211 0 BULLET Nobel_Prize 1962 The_Nobel_Prize in Physiology or Medicine 1962 for their discoveries concerning the molecular structure of nucleic acids and its significance for information transfer in living material Nobelprize org BULLET Olby_R_The_Path to the Double_Helix_London_Macmillan 1974 BULLET Sayre_A 1975 Rosalind_Franklin and DNA New_York_W_W Norton and Company_ISBN 0 393 32044 8 BULLET Segev_T_One_Palestine Complete 2000 ISBN 0 349 11286 X Abacus_History_BULLET_Stent Gunther editor Critical_Edition of The_Double_Helix 1980 W W Norton_Co_New_York and London_ISBN 0 393 95075 1 BULLET Watson_J_Letter to Science 164 p 1539 27 1969 BULLET Wilkins_M_The_Third Man of the Double_Helix an autobiography 2003 Oxford_University_Press_Oxford ISBN 0 19 280667 X BULLET Yockey_H_P_Information Theory_Evolution and the Origin of Life 2005
Rosalind_Franklin