Cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật Cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật còn được gọi là Cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật hiện_đại Cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật thế_kỷ XX Cách_mạng_kỹ_thuật lần thứ hai Cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật sau Thế_chiến thứ hai Cách_mạng thông_tin là một khái_niệm nói về những phát_triển mang tính vượt_bậc và bước_ngoặt của khoa_học và kỹ_thuật diễn ra từ giữa thế_kỷ 20 hoặc sau khi Thế_chiến thứ hai 1939 45 kết_thúc Trên thực_tế Cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật là một khái_niệm mới ra_đời trong thế_kỷ 20 và nội_dung của khái_niệm này có nhiều điều chưa được thống_nhất trong giới học_giả nói_chung Lược sử khái_niệm Học_giả người Anh J D Bernal vào năm 1939 đã giới_thiệu khái_niệm Cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật trong tác_phẩm The_Social_Function of Science_Chức năng xã_hội của khoa_học để mô_tả vai_trò mới của khoa_học_kỹ_thuật trong tiến_trình phát_triển của xã_hội Bernal đã vận_dụng thuyết về lực_lượng_sản_xuất của Các Mác để minh_chứng rằng khoa_học đang trở_thành một lực_lượng_sản_xuất trong xã_hội Lý_luận của Bernal đã được áp_dụng trong giới khoa_học ở các nước thuộc khối xã_hội_chủ_nghĩa Tác_phẩm Văn_minh ở ngã tư đường của học_giả người Séc Radovan_Richta 1969 trở_thành chuẩn_mực cho các nghiên_cứu về chủ_đề này Tuy_nhiên trong nội_bộ giới trí_thức Xô_Viết cũng có nhiều quan_điểm không hoàn_toàn giống nhau về khái_niệm này Daniel_Bell vào năm 1980 phản_bác lại thuyết này ông cho rằng xã_hội sẽ tiến vào giai_đoạn hậu công_nghiệp với các ngành dịch_vụ sẽ thay_thế vai_trò chủ_đạo của các ngành sản_xuất vật_chất trong nền kinh_tế và điều đó sẽ dẫn đến một xã_hội dịch_vụ thay cho xã_hội theo khuôn_mẫu của chủ_nghĩa_xã_hội Lập_luận của Bell được một_số nhà_khoa_học ủng_hộ tỉ_như Zbigniew_Brzezinski 1976 với tác_phẩm Technetronic_Society Một số định_nghĩa về tên gọi Cách_mạng thông_tin cũng nghĩ rằng cuộc cách_mạng bắt_đầu từ giữa thế_kỷ 20 với sự ra_đời của vi_mạch và chip từ đó dẫn tới các thay_đổi mang tính_cách mạng trong đời_sống với sự phát_triển vượt_bậc của máy_vi_tính máy_tính các công_nghệ điện_tử viễn_thông khác và dẫn tới ngành dịch_vụ ngày_càng trở_nên quan_trọng hơn so với ngành sản_xuất công_nông_nghiệp và sản_phẩm của những nhân_công tay_nghề cao chủ_yếu là kiến_thức và thông_tin mà họ mang lại cho xã_hội Nội_dung của cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật hiện_đại Cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật thế_kỷ XX bắt_nguồn từ những nhu_cầu càng lúc càng tăng cao của con_người trong suốt tiến_trình lịch_sử trong khi sức_lực và khả_năng sinh_học của con_người có_hạn không_thể đáp_ứng tất_cả các nhu_cầu ngày_càng tăng đồng_thời tài_nguyên thiên_nhiên vật_liệu tự_nhiên về số_lượng và tính_chất cũng có giới_hạn không_thể đáp_ứng những yêu_cầu mới nảy_sinh trong cuộc_sống Hơn thế nữa trong cuộc_sống hiện_đại các vấn_đề về cạn_kiệt tài_nguyên thiên_nhiên bùng_nổ_dân_số chiến_tranh càng_ngày_càng cấp_bách đòi_hỏi những bước phát_triển kịp_thời của kỹ_thuật công_nghệ để khắc_phục những khó_khăn và đáp_ứng các đòi_hỏi ngày_càng đắt_đỏ của nhân_loại Đồng_thời do sống gắn_bó chặt_chẽ với các hiện_tượng tự_nhiên gió_bão mưa sấm chớp lũ_lụt động_đất và chịu nhiều ảnh_hưởng tích_cực lẫn tiêu_cực từ chúng con_người buộc phải đẩy_mạnh việc nghiên_cứu khoa_học để hiểu rõ về tự_nhiên nhằm khắc_phục các tác_hại và tận_dụng các thuận_lợi của tự_nhiên cho mình Ngoài_ra cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật từ giữa thế_kỷ XX cũng đã có nền_tảng vững_chắc từ những phát_triển mang tính bước_ngoặt về khoa_học từ cuối thế_kỷ XIX và đầu thế_kỷ XX như lý_thuyết nguyên_tử hiện_đại cấu_trúc về nguyên_tử thuyết_tương_đối và các thành_tựu nổi_bật khác trong vật_lý sinh_học hoá_học Rất nhiều các phát_minh lớn của thế_kỷ XX như bán_dẫn tia laser năng_lượng hạt_nhân máy_tính_điện_tử đều có liên_quan đến những thành_tựu khoa_học này Cũng cần phải kể đến hai sự_kiện mang tính bước_ngoặt có tác_dụng thúc_đẩy việc đi_sâu vào nghiên_cứu khoa_học Thứ nhất đó là cuộc Chiến_tranh thế_giới lần thứ hai 1939 45 nó đặt ra yêu_cầu phát_triển các phương_tiện chiến_tranh tối_tân hơn nhằm nâng cao tính cơ_động xây_dựng mạng_lưới chỉ_huy và thông_tin liên_lạc hiệu_quả ra đa cùng những vũ_khí có sức sát_thương lớn bom_nguyên_tử tên_lửa Và thứ hai đó là cuộc khủng_hoảng dầu_mỏ 1973 đã gây ra sự khủng_hoảng toàn_diện về cả kinh_tế lẫn chính_trị đặt ra nhiều vấn_đề cần phải giải_quyết trong đó có việc đẩy_mạnh nghiên_cứu khoa_học_kỹ_thuật theo chiều sâu nhằm giải_quyết khủng_hoảng và tiếp_tục phát_triển Cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật hiện_đại có_thể được chia ra làm hai giai_đoạn Giai_đoạn thứ nhất bắt_đầu từ thập_niên 1940 tới giữa thập_niên 1970 Giai_đoạn thứ hai bắt_đầu từ cuộc khủng hoàng dầu_mỏ năm 1973 đến nay với đặc_điểm khoa_học_kỹ_thuật phát_triển theo chiều sâu thay_vì chiều rộng trọng_tâm đặt nhiều về việc phát_triển về nghiên_cứu các loại công_nghệ và cách_mạng về công_nghiệp được nâng lên hàng_đầu Đặc_tính So với cuộc cách_mạng_công_nghiệp cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật hiện_đại có nội_dung phong_phú đa_dạng và rộng_lớn hơn rất nhiều Sự phát_triển vượt_bậc không_những diễn ra trong các ngành khoa_học_cơ_bản toán_học vật_lý sinh_học hoá_học mà_còn thể_hiện ở việc phát_sinh của nhiều ngành khoa_học_kỹ_thuật mới như khoa_học vũ_trụ điều_khiển_học ngoài_ra cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật còn đi_sâu vào những lĩnh_vực mới thế_giới_vi_mô các vùng địa_lý bí_hiểm bí_mật của sự sống và hình_thành nên ra các kỹ_thuật mới nguyên_vật_liệu mới năng_lượng mới mà các giai_đoạn trước đó chưa từng tiếp_cận hay hình_dung được Một đặc_tính khác của cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật hiện_đại là vai_trò chủ_đạo và định_hướng của khoa_học trong sự phát_triển của công_nghệ và sức sản_xuất Nhìn lại giai_đoạn cách_mạng_công_nghiệp khoa_học không bắt kịp với kỹ_thuật không dẫn tới các tiến_bộ kỹ_thuật và các phát_minh cải_tiến kỹ_thuật cũng không bắt_nguồn từ các phát_kiến khoa_học và các nhà_phát_minh thường là những người lao_động thay_vì các nhà_khoa_học Tuy_nhiên trong cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật hiện_đại khoa_học đã đi trước kỹ_thuật rất xa mở_đường cho sự phát_triển của kỹ_thuật công_nghệ là nguyên_nhân nguồn_gốc của các tiến_bộ kỹ_thuật thâm_nhập sâu_sắc vào sự phát_triển của sức sản_xuất và đã trở_thành lực_lượng_sản_xuất trực_tiếp Điều này cũng có nghĩa là thời_gian ứng_dụng khoa_học vào phát_triển công_nghệ và sản_xuất càng_ngày_càng ngắn trong khi từ nguyên lý máy_ảnh đến chế_tạo ra chiếc máy_ảnh đầu_tiên mất 100 năm thì quá_trình tương_tự xảy ra đối_với mạch vi điển tử chỉ mất 3 năm và tia la de chỉ mất 2 năm Đồng_thời hiệu_quả kinh_tế của việc đầu_tư vào khoa_học càng lúc càng lớn và lợi_nhuận cao hơn so với nhiều lĩnh_vực khác Sự phát_triển nhanh_chóng và mạnh_mẽ của khoa_học và kỹ_thuật như trên đã dẫn tới hiện_tượng bùng_nổ thông_tin tức_là số_lượng thông_tin kiến_thức khoa_học tài_liệu khoa_học và đội_ngũ các nhà_khoa_học đã tăng nhanh một_cách đột_biến với tốc_độ phát_triển gấp nhiều lần so với quá_khứ Vốn kiến_thức khoa_học của nhân_loại theo ước_tính cứ 7 năm tăng gấp đôi và số nhà_khoa_học cứ 10 năm thì lại tăng 2 lần Một_nửa số tài_liệu khoa_học xuất_bản của nhân_loại tính đến cuối thế_kỷ XX được xuất_bản trong 15 20 năm cuối_cùng của thế_kỷ này Thành_tựu Trải qua nửa thế_kỉ cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật đã đạt được những tiến_bộ phi_thường tạo nên một bước Đại nhảy_vọt Có_thể khái_quát bằng những lĩnh_vực sau đây Một là trong lĩnh_vực khoa_học_cơ_bản đã đạt được những phát_minh to_lớn trong Toán_học Vật_lý Hoá_học và Sinh_học Dựa vào những phát_minh to_lớn của các ngành khoa_học_cơ_bản con_người đã ứng_dụng vào kĩ_thuật và sản_xuất để phục_vụ cuộc_sống của mình Hai là những phát_minh to_lớn về những công_cụ sản_xuất mới trong đó có ý_nghĩa quan_trọng bậc nhất_là sự ra_đời của máy_tính_điện_tử máy tự_động và hệ_thống máy tự_động Ba là trong tình_trạng các nguồn năng_lượng thiên_nhiên đang ngày_càng cạn_kiệt con_người đã tìm ra được những nguồn năng_lượng mới như năng_lượng nguyên_tử năng_lượng gió năng_lượng mặt_trời trong đó năng_lượng nguyên_tử ngày_càng được phổ_biến và được sử_dụng rộng_rãi Bốn là sáng_chế ra những vật_liệu mới trong tình_hình các vật_liệu tự_nhiên đang cạn dần trong thiên_nhiên Chất polymer đang giữ vị_trí quan_trọng hàng_đầu trong đời_sống hàng ngày của con_người cũng như trong các ngành công_nghiệp Năm là cuộc cách_mạng_xanh trong nông_nghiệp đã giải_quyết được rất nhiều vấn_nạn về lương_thực đói ăn kéo_dài từ bao đời nay Sáu là những tiến_bộ thần_kì trong lĩnh_vực giao_thông vận_tải và thông_tin liên_lạc với những loại máy_bay siêu_âm khổng_lồ những tảu hoả_tốc_độ cao và những phương_tiện thông_tin liên_lạc phát_sóng vô_tuyến hết_sức hiện_đại qua hệ_thống vệ_tinh_nhân_tạo Hệ_thống Định_vị_toàn_cầu GPS Ảnh_hưởng Là một bộ_phận không_thể tách rời khỏi sự phát_triển của xã_hội và con_người cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật hiện_đại đã đem lại sự thay_đổi to_lớn mang tính bước_ngoặt trong sự phát_triển của xã_hội Sự phát_triển mạnh_mẽ về khoa_học_kỹ_thuật đã tạo ra những bước_nhảy_vọt chưa từng thấy trong quá_trình phát_triển của lực_lượng_sản_xuất và năng_suất lao_động làm xuất_hiện nhiều ngành sản_xuất mới có liên_quan đến sự tiến_triển của khoa_học và công_nghệ công_nghiệp tên_lửa điện_tử vi_sinh và thay_đổi hoàn_toàn cơ_cấu các ngành kinh_tế ở nhiều khu_vực Trong khi cách_mạng_công_nghiệp chứng_kiến nền sản_xuất từ thủ_công chuyển sang cơ_khí_hoá cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật cho thấy sự tự_động_hoá cao_độ của nền sản_xuất dựa trên việc điện_tử_hoá và ứng_dụng các thành_tựu mới nhất của công_nghệ vào sản_xuất Ngoài_ra tất_cả những thay_đổi to_lớn trong công_nghệ và sản_xuất đã tạo ra những thiết_bị sinh_hoạt hàng_tiêu_dùng mới làm thay_đổi hoàn_toàn lối sống của con_người trong xã_hội Bên cạnh những tác_động tích_cực mà cuộc cách_mạng_khoa_học đem lại thì nó cũng đặt ra những thách_thức không nhỏ đối_với loài_người như tình_trạng ô_nhiễm môi_trường hiện_tượng trái_đất nóng dần lên những tai_nạn giao_thông tai_nạn lao_động các loại bệnh_dịch mới nhất_là chế_tạo nhiều vũ_khí hiện_đại có_thể huỷ_diệt nhiều lần sự sống trên hành_tinh Xem thêm BULLET Cách_mạng đồ đá mới BULLET Cách_mạng nông_nghiệp BULLET Cách_mạng_khoa_học BULLET Cách_mạng_công_nghiệp Chú_thích BULLET Ghi_chú BULLET Nguồn dẫn Tham_khảo BULLET Lê_Phụng_Hoàng chủ_biên Lịch_sử văn_minh thế_giới Nhà_xuất_bản Giáo_dục Thành_phố Hồ_Chí_Minh 1999 Chương_XI_Văn minh thế_kỷ XX Mục II_Cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật các trang 211 221 BULLET Nguyễn_Anh_Thái chủ_biên Lịch_sử thế_giới hiện_đại 1917 1995 tái_bản lần thứ 6 Nhà_xuất_bản Giáo_dục Thành_phố Hồ_Chí_Minh 2006 Chương_XXVII_Cuộc cách_mạng_khoa_học kỹ_thuật sau chiến_tranh thế_giới thứ hai BULLET Phan_Ngọc_Liên_Vũ Dương_Ninh Trần_Bá Đệ chủ_biên Sách_giáo_khoa Lịch_sử lớp 12 tái_bản lần thứ 5 Nhà_xuất_bản Giáo_dục Việt_Nam Thành_phố Hồ_Chí_Minh 2013 Chương_VI_Bài 10 các trang 66 68
Cách_mạng_khoa_học - kỹ_thuật