Gallienus_Gallienus 218 268 là Hoàng_đế La_Mã với cha mình Valerianus từ năm 253 đến 260 và một_mình từ năm 260 đến 268 Ông đã cai_trị trong cuộc khủng_hoảng của thế_kỷ thứ ba mà gần như gây ra sự sụp_đổ của Đế_quốc La_Mã_Trong khi Gallienus đã giành được một_số chiến_thắng quân_sự nhưng cũng không_thể ngăn_chặn sự ly_khai của các tỉnh quan_trọng Dưới thời Gallienus đế_chế dường_như đứng bên bờ vực thẳm Sau nhờ vào các ý_tưởng mới của ông mà đất_nước bắt_đầu dần hồi_phục dù ông trị_vì không bao_lâu thì bị giết Tiểu_sử Nắm quyền Ngày_sinh chính_xác của Gallienus cho đến giờ vẫn còn khá mơ_hồ Nhà viết sử biên_niên của Hy_Lạp John_Malalas và cuốn Epitome de Caesaribus ghi rằng hoàng_đế khoảng 50 tuổi vào lúc qua_đời có nghĩa là ông được sinh ra khoảng năm 218 Gallienus là con trai của Hoàng_đế Valerianus và Hoàng_hậu Mariniana thuộc tầng_lớp nguyên_lão có_thể là con gái của Egnatius_Victor_Marinianus và anh_trai của ông là Valerianus_Dòng chữ khắc trên đồng_tiền xu cho biết mối liên_hệ của ông với Falerii ở Etruria mà có_thể là nơi sinh của ông nó còn đưa ra nhiều chữ khắc liên_quan đến gia_đình mẹ mình ở Egnatii_Gallienus kết_hôn với Cornelia_Salonina khoảng mười năm trước khi ông thừa_kế ngôi_vị Salonina là mẹ của ba vị hoàng_tử gồm Valerianus II mất vào năm 258 Saloninus cũng được chọn làm_đồng hoàng_đế nhưng về sau bị quân của tướng Postumus giết chết vào năm 268 và sau_cùng là Marinianus cũng bị sát_hại vào năm 268 ngay sau khi cha mình bị ám_sát Khi Valerianus tự_xưng là Hoàng_đế vào ngày 22 tháng 10 năm 253 ông yêu_cầu Viện Nguyên_lão phê_chuẩn chọn Gallienus làm Caesar và Augustus_Ông còn được bổ_nhiệm làm Chấp_chính quan Ordinarius vào năm 254 mà Marcus_Aurelius và người em nuôi Lucius_Verus đã làm từ một thế_kỷ trước Gallienus và cha của ông đã tiến_hành phân_chia Đế_quốc Valerianus trao lại phía Đông để ngăn_chặn các mối đe_doạ của người Ba Tư còn Gallienus ở lại Ý để đẩy_lùi các bộ_tộc người German trên sông Rhine và sông Danube_Sự phân_chia Đế_quốc La_Mã đã trở_nên cần_thiết do cương_thổ quá lớn và vô_số hiểm_hoạ phải đối_mặt vì_vậy mà đế_chế phải tạo điều_kiện đàm_phán với những kẻ_thù đã đề ra yêu_cầu muốn giao_thiệp trực_tiếp với các hoàng_đế Triều_đại lúc ban_đầu Gallienus dành phần_lớn thời_gian của mình ở các tỉnh vùng sông_Rhine_Hạ_Germania_Thượng Germania_Raetia và Noricum mặc_dù ông gần như chắc_chắn đã đến thăm khu_vực sông Danube và Illyricum suốt năm 253 đến 258 Theo Eutropius và Aurelius_Victor ông đặc_biệt năng_động và thành_công trong việc ngăn_chặn những kẻ xâm_lược tấn_công các tỉnh vùng German và Gaul bất_chấp sự yếu_kém gây ra từ cuộc hành_quân của Valerianus vào đất Ý chống lại Aemilianus năm 253 Theo bằng_chứng nghiên_cứu về tiền ông dường_như có giành được nhiều chiến_thắng ở đó và một chiến_thắng ở Dacia thuộc La_Mã cũng được ấn_định vào thời_gian đó Ngay cả những kẻ_thù truyền_thống Latinh đều cho rằng thành_công thuộc về ông vào lúc này Năm 255 hoặc 257 Gallienus lại được phong làm Chấp_chính quan một lần nữa điều đó cho thấy ông từng đến thăm Roma trong một thời_gian ngắn vào những lúc rãnh rỗi dù không có tài_liệu ghi_chép nào còn tồn_tại Trong thời_gian ở lại ít_lâu tại Danube_Drinkwater cho là vào_khoảng năm 255 hoặc 256 ông đã phong con trai mình Valerianus II làm Caesar và như_vậy sẽ chính_thức kế_thừa ngôi_vị cùng Valerianus I người bạn thân có_thể tham_gia cùng với Gallienus vào chiến_dịch lúc đó và khi Gallienus di_chuyển về phía tây các tỉnh vùng sông Rhine năm 257 ông vẫn còn ở lại đằng sau sông Donau như là hiện_thân cho uy_quyền của đế_chế Vụ biến_loạn Ingenuus_Thỉng thoảng từ năm 258 đến 260 không rõ ngày_tháng khi Valerianus đang bị rối_bời với cuộc xâm_lược liên_tục của vua Ba Tư_Shapur_I ở phía Đông và Gallienus còn bận_tâm với những vấn_đề của mình ở phía Tây thì Ingenuus là thống_đốc của ít_nhất một trong những tỉnh Pannonia đã chớp thời_cơ dấy loạn giết chết Valerianus II ở sông Donau vào năm 258 và tự_xưng hoàng_đế vào năm 260 Ingenuus có_thể chịu trách_nhiệm về thảm_hoạ này Ngoài_ra sự thất_bại và bắt_giữ Valerianus trong trận Edessa có_thể là nguyên_nhân dẫn đến các cuộc nổi_dậy tiếp_theo của Ingenuus_Regalianus và Postumus_Bất luận thế_nào Gallienus vẫn quyết_định dẫn quân dẹp loạn Ông để con mình là Saloninus làm Caesar tại Cologne dưới sự giám_sát của Albanus còn gọi là Silvanus và các lãnh_đạo quân_sự của Postumus Sau đó ông vội_vàng hành_quân vượt qua vùng Balkan mang theo đoàn kị_binh cận_vệ Comitatus dưới sự chỉ_huy của Aureolus đã đánh_bại Ingenuus tại Mursa hoặc Sirmium_Chiến thắng này chủ_yếu là nhờ đoàn kị_binh thiện_chiến và tài chỉ_huy của tướng_lĩnh Ingenuus sau_cùng bị đám vệ_sĩ giết chết hoặc nhảy sông tự_vẫn sau khi đô_thành Sirmium của ông bị chiếm Ngoại_tộc xâm_nhập phía tây đế_quốc Người Alemanni và các bộ_tộc German khác đã thực_hiện một cuộc xâm_nhập ồ_ạt vào năm 258 và 260 rất khó để ấn_định ngày_tháng chính_xác của các sự_kiện này cũng có_thể là do khoảng trống để lại từ việc rút các binh_đoàn đang hỗ_trợ Gallienus trong các chiến_dịch chống lại Ingenuus_Người_Frank nhân_dịp này đã tràn qua vùng hạ_lưu sông Rhine xâm_chiếm xứ Gaul một_số còn kéo_dài tới tận phía nam Tây_Ban_Nha tiến_hành cướp phá Tarraco nay là Tarragona_Người_Alamanni xâm_nhập có_thể là đi qua vùng Agri_Decumates một khu_vực giữa thượng_lưu sông Rhine và thượng_lưu sông Donau có khả_năng đi theo họ là người Juthungi Sau khi tàn_phá vùng Thượng_Germania và Raetia một phần miền Nam nước Pháp và Thuỵ_Sĩ họ tiến vào Ý và được xem là cuộc xâm_lược đầu_tiên trên bán_đảo Ý ngoài khu_vực phía Bắc xa_xôi nhất kể từ khi Hannibal tiến vào đất Ý 500 năm trước Khi những kẻ xâm_lược đến vùng ngoại_ô Roma họ đã bị đẩy lui bởi một đội quân có khả_năng ứng_biến được Viện Nguyên_lão tập_hợp bao_gồm quân_đội địa_phương có_thể là đội Cấm_vệ quân Praetorian_Guard và đội dân_binh thiện_chiến Trên đường rút_lui qua miền bắc Ý họ bị chặn lại và bị đánh_bại trong trận Mediolanum gần khu_vực nay là Milan bởi quân của Gallienus lúc này đang được điều_động từ Gaul hoặc từ vùng Balkan sau khi đối_phó với người Frank_Trận đánh tại Mediolanum đã được quyết_định và kể từ đó nó khiến người Alamanni sẽ không quấy_rầy đế_quốc trong mười năm tới Người Juthungi định tìm cách vượt qua dãy núi Alps với chiến_lợi_phẩm và tù_binh của họ từ Ý Một nhà_sử_học trong thế_kỷ 19 cho rằng sáng_kiến của Viện Nguyên_lão đã dẫn đến sự đố_kị và nghi_ngờ của Gallienus góp_phần loại_trừ các nguyên_lão giữ chức tư_lệnh quân_đội Dẹp loạn Regalianus ở Illyricum_Khoảng thời_gian này Regalianus một chỉ_huy quân_sự của Illyricum đã tự_xưng là Hoàng_đế Không rõ nguyên_nhân ra sao và bộ sử Historia_Augusta gần như là nguồn tài_liệu duy_nhất về những sự_kiện này đã không cung_cấp một câu_chuyện đáng tin_cậy Cũng có_thể cuộc nổi_dậy này bắt_nguồn từ sự bất_mãn của các viên tỉnh_trưởng dân_sự và quân_sự do họ cảm_thấy sự bảo_vệ các tỉnh đã bị triều_đình bỏ_bê không mấy quan_tâm đến Regalianus nắm quyền được khoảng sáu tháng và cho phát_hành đồng_tiền mang hình_ảnh của mình Sau một_số thành_công chống lại người Sarmatia cuộc nổi_dậy của ông đã bị dập tắt bởi cuộc xâm_lược của người Roxolani vào Pannonia_Regalianus đã tử_trận khi quân xâm_lược chiếm thành_phố Sirmium_Có một ý_kiến cho rằng chính Gallienus đã mời người Roxolani vào tấn_công Regalianus nhưng nhà_sử_học khác đã bác_bỏ lời buộc_tội đó Cũng có ý khác cho rằng cuộc xâm_lược cuối_cùng đã được Gallienus ngăn_chặn gần Verona và đích_thân ông chỉ_đạo việc phục_hồi tỉnh_thành có_thể là cùng một người Valerianus đại_bại bị bắt và loạn Macrianus_Trong lúc đó ở phía Đông_Valerianus phải đối_mặt với những rắc_rối nghiêm_trọng Một toán quân Scythia đã tiến_hành một cuộc đột_kích trên biển chống lại Pontus ở phần phía bắc nay thuộc Thổ_Nhĩ_Kỳ Sau khi tàn_phá tỉnh này họ di_chuyển về phía nam tiến vào Cappadocia_Valerianus dẫn quân để ngăn_chặn họ nhưng không thành_công có_lẽ vì một bệnh_dịch nghiêm_trọng làm suy_yếu quân_đội của ông cũng như cuộc xâm_lược miền Bắc_Mesopotamia đương_thời của Shapur I vua Ba Tư nhà Sassanid_Năm 259 hoặc 260 quân_đội La_Mã đã bị đánh_bại trong trận Edessa và Valerianus bị bắt làm tù_binh Quân của Shapur liền tiến đánh Cilicia và Cappadocia nay thuộc Thổ_Nhĩ_Kỳ như những bản khắc tuyên_bố của Shapur đã cướp phá 36 thành_phố Số quân La_Mã còn lại được củng_cố bởi một viên sĩ_quan Callistus_Balista một quan_chức tài_chính tên Fulvius_Macrianus tàn_quân của quân_đoàn La_Mã phương Đông và Odaenathus cùng đạo kỵ_binh Palmyra của mình đồng_loạt chống lại Shapur_Người_Ba_Tư đã bị đẩy lui nhưng Macrianus lại tuyên_bố hai con trai của ông Quietus và Macrianus đôi_khi ghi nhầm thành Macrinus là hoàng_đế Những đồng_tiền xu được đúc dành cho họ ở các thành_phố lớn phía Đông cho thấy sự thừa_nhận của việc cướp ngôi Macrianus để Quietus_Ballista và có_thể gồm cả Odenathus để đối_phó với người Ba Tư trong khi họ xâm_chiếm châu_Âu với một đội quân 30 000 người theo bộ sử Historia_Augusta_Lúc đầu họ không gặp sự chống_cự nào Các quân_đoàn lê_dương Pannonia đều gia_nhập quân xâm_lược vì phẫn_uất trước sự vắng_mặt của Gallienus_Ông đã gửi viên tướng tài Aureolus dẹp trừ phản_tặc và trận chiến quyết_định xảy ra vào mùa xuân hoặc đầu mùa hè năm 261 nhiều khả_năng là ở Illyricum mặc_dù Zonaras đã đặt nó ở Pannonia_Biết rằng khó mà chống lại nổi quân_đội của Macrianus quyết_định ra hàng riêng hai nhà_lãnh_đạo của họ thì bị xử_tử Do hậu_quả của cuộc_chiến mà kéo_theo đó là cuộc nổi_loạn của Postumus vì_vậy Gallienus không có thời_gian để đối_phó với đám tàn_quân của kẻ tiếm_vị cụ_thể là Balista và Quietus_Ông đành đi đến một thoả_thuận với Odenathus người vừa trở về từ chuyến viễn_chinh Ba Tư đầy thắng_lợi Odenathus được nhận danh_hiệu Dux_Romanorum và nhận lệnh bao_vây quân nổi_dậy đóng tại Emesa_Cuối cùng người_dân Emesa đã giết chết Quietus_Odenathus thì bị bắt sống và Balista cũng bị xử_tử vào tháng 11 năm 261 Postumus dấy loạn xưng_đế Sau thất_bại tại Edessa_Gallienus đã đánh mất quyền kiểm_soát các tỉnh gồm Britannia_Hispania_Germania và một phần_lớn xứ Gaul khi một viên tướng khác là Postumus tuyên_bố nổi_dậy tự_xưng đế lập_quốc mà sử_sách thường gọi là Đế_quốc Gallia_Cuộc nổi_loạn mang tính cục_bộ trùng_hợp với loạn Macrianus ở phía Đông_Gallienus phải lập người con Saloninus và người giám_hộ là Silvanus ở Cologne để phòng_ngừa loạn_quân vào năm 258 Postumus một vị tướng chỉ_huy cánh quân đóng dọc sông Rhine đã đánh_bại một_vài toán cướp và sở_hữu chiến_lợi_phẩm của họ Thay_vì trả lại cho chủ_sở_hữu ban_đầu thì ông lại chia cho toàn quân của mình Khi tin này đến tay của Silvanus thì ông lại yêu_cầu số chiến_lợi_phẩm này phải được gửi trả về cho mình Postumus lúc đầu định thuận theo ý chủ_tướng nhưng binh_sĩ của ông hay tin đó đã lập_tức nổi_loạn và tôn_ông làm Hoàng_đế Quân_đội dưới sự chỉ_huy của ông đã tiến_hành bao_vây Cologne chỉ sau vài tuần vây thành thì quân phòng_thủ thành_phố đã sức cùng lực kiệt đành phải mở_cửa ra hàng đồng_thời bắt sống Saloninus và Silvanus trao cho Postumus toàn_quyền quyết_định cuối_cùng ông ra_lệnh xử_tử họ để trừ hậu_hoạ về sau Niên_đại của những sự_kiện này là không chính_xác nhưng dường_như chỉ xảy ra vào_khoảng năm 260 Postumus tự phong cho mình và một trong những cộng_sự của ông là Honoratianus làm chấp_chính quan nhưng theo D S Potter thì ông chưa bao_giờ có ý_định lật_đổ Gallienus hoặc xâm_chiếm toàn_bộ nước Ý Ngay khi nhận được tin_tức về cái chết của con trai mình Gallienus bắt_đầu tập_trung lực_lượng để đối_phó với Postumus_Cuộc xâm_lược của Macriani buộc ông phải phái Aureolus dẫn_đầu đại_quân để chống lại họ thế nhưng chỉ còn mình ông với số quân ít_ỏi không đủ để giao_chiến với Postumus Sau khi một_số thất_bại ban_đầu đại_quân của Aureolus đã đánh_bại được Macriani rồi quay trở_lại với quân của Gallienus và đánh_đuổi Postumus về nước Aureolus được giao_phó việc truy_kích Postumus thế nhưng ông ta đã cố_tình cho_phép Postumus trốn thoát và tập_hợp quân mới Gallienus trở_lại vào năm 263 hoặc 265 và bao_vây Postumus trong một thành_phố Gaul vô_danh Trong cuộc bao_vây Gallenus bị_thương nặng bởi một mũi_tên và phải rời khỏi chiến_trường Sự bế_tắc kéo_dài mãi cho đến khi Gallenus qua_đời và Đế_quốc Gallia vẫn còn độc_lập đến tận năm 274 mới bị Hoàng_đế Aurelianus thôn_tính Trấn_áp loạn Aemilianus ở Ai_Cập Năm 262 sở đúc tiền tại Alexandria bắt_đầu phát_hành lại tiền xu cho Gallienus chứng_minh rằng Ai_Cập đã trở_lại quyền kiểm_soát của ông sau khi đàn_áp cuộc nổi_loạn của Macriani Vào mùa xuân năm 262 thành_phố bị náo_động bởi tình_trạng bất_ổn dân_sự như là kết_quả của một cuộc bạo_loạn mới Kẻ dấy loạn lần này chính là viên thái_thú Ai_Cập Lucius_Mussius_Aemilianus và cũng là người đã từng hỗ_trợ cho cuộc nổi_loạn của Macriani_Thông qua thư_từ của giám_mục Dionysius thành Alexandria đã cung_cấp một bài bình_luận đầy màu_sắc dựa trên bối_cảnh ảm_đạm của cuộc xâm_lược nội_chiến bệnh_dịch và nạn đói là nét đặc_trưng của thời_kỳ này Biết rằng không can_tâm để mất quyền kiểm_soát những vựa lúc Ai_Cập cực_kỳ quan_trọng Gallienus đã phái tướng Theodotus dẫn quân thảo phạt phản_tặc Aemilianus bằng đường_biển Trận quyết_chiến có_thể diễn ra ở gần Thebes với kết_quả là một thất_bại rõ_ràng của Aemilianus_Nhờ chiến_công này mà Gallienus giữ chức chấp_chính quan thêm ba lần nữa vào các năm 262 264 và 266 Ngoại_tộc xâm_nhập phía đông đế_quốc Trong những năm 267 269 người Goth và các giống rợ khác đã xâm_nhập bờ_cõi của đế_quốc với số_lượng lớn Nguồn tài_liệu có phần cực_kỳ nhầm_lẫn về niên_đại của những cuộc xâm_lược này thành_phần tham_gia và các mục_tiêu của họ Các nhà_sử_học hiện_đại thậm_chí không_thể phân_biệt một_cách chắc_chắn cho_dù đã có hai hoặc nhiều hơn các cuộc xâm_lược hoặc trong một thời_gian dài duy_nhất Có_vẻ như lần đầu_tiên là một cuộc viễn_chinh lớn bằng đường_biển dưới sự chỉ_huy của người Heruli bắt_đầu từ phía bắc Biển Đen và đã tiến_hành tàn_phá nhiều thành_phố của Hy_Lạp trong đó có Athena và Sparta_Một lần khác nữa về sau thì thậm_chí số_lượng của quân xâm_lược còn nhiều hơn lần đầu đã bắt_đầu một cuộc xâm_nhập đế_quốc bằng hải_quân lần thứ hai Người La_Mã đã đánh_bại quân man tộc trên biển đợt đầu_tiên Quân_đội của Gallienus sau đó còn giành chiến_thắng ở Thrace và Hoàng_đế tiếp_tục truy_kích những kẻ xâm_lược Theo một_số nhà_sử_học cho biết thì ông chính là nhà_lãnh_đạo của quân_đội đã giành đại_thắng trong trận Naissus trong khi phần_lớn tin rằng chiến_thắng phải là của người kế_nhiệm ông tức Hoàng_đế Claudius_II_Loạn_Aureolus mưu phản và cái chết Năm 268 vào lúc trước hoặc ngay sau trận chiến Naissus uy_quyền của Gallienus không được Aureolus chỉ_huy đoàn kị_binh đóng quân tại Mediolanum_Milan thừa_nhận cũng chính ông là người đã ngầm qua_lại với Postumus để chờ thời_cơ khởi_sự Thay vào đó ông đóng vai_trò là người đại_diện của Postumus cho đến những ngày cuối_cùng của cuộc nổi_dậy của ông khi tự mình xưng_đế đối_chọi lại Gallienus_Trận quyết_chiến diễn ra ở một nơi ngày_nay gọi là Pontirolo_Nuovo nằm gần Milan do binh_lực đôi bên quá_sức chênh_lệch nên chẳng_mấy_chốc Aureolus đã bị đánh_bại mau_chóng và phải rút về Milan cố_thủ Gallienus chớp thời_cơ ra_lệnh tiến_quân công_hãm thành_phố thì đột_nhiên bị hạ_sát một_cách bí_ẩn trong cuộc bao_vây Có nhiều tài_liệu khác nhau nói về vụ mưu_sát này nhưng đa_phần đều đồng_ý rằng hầu_hết các quan_chức của Gallienus muốn ông phải chết có_thể là do mâu_thuẫn nội_bộ quá lớn trong triều Theo cuốn Historia_Augusta một nguồn sử_liệu không đáng tin_cậy được biên_soạn từ lâu sau khi các sự_kiện xảy ra thì vụ mưu_sát hoàng_đế là do viên chỉ_huy đội Cấm_vệ quân Aurelius_Heraclianus và Marcianus thực_hiện dù không rõ nguyên_nhân Cecropius chỉ_huy quân man tộc Dalmatia đã phái người tới bảo rằng quân của Aureolus nên rời khỏi thành_phố trong khi Gallienus chỉ để lại quân doanh của ông mà không có binh_sĩ canh_phòng rốt_cuộc sau đó cũng bị Cecropius tiêu_diệt gần hết Theo một_số nhà_sử_học kể lại thì những kẻ chủ_mưu đã quyết_định chọn Claudius làm Hoàng_đế một lựa_chọn khác của Gallienus khi ông sắp lâm_chung cuốn Historia_Augusta thì quan_tâm tới việc chứng_minh các hậu_duệ của nhà Constantinus bắt_đầu từ Claudius và điều này có_thể giải_thích các nguồn tài_liệu của nó rằng Claudius không có liên_quan đến trong vụ mưu_sát Gallienus_Các nguồn tài_liệu khác Zosimus i 40 và Zonaras xii 25 thì cho biết vụ mưu phản được tổ_chức bởi Heraclianus_Claudius và Aurelianus_Theo_Aurelius_Victor và Zonaras thì ngay khi hay tin Gallienus đã chết ngoài trận_tiền Viện Nguyên_lão ở Roma đã lập_tức ra_lệnh xử_tử cả nhà ông bao_gồm cả người em Valerianus và đứa con Marinianus và những người ủng_hộ họ trước khi nhận được một thông_báo từ Claudius để cứu_mạng sống của họ và phong thần cho người tiền_nhiệm của ông Di_sản Gallienus đã không được các sử_gia cổ_đại nhìn_nhận một_cách thiện_chí một phần là do sự ly_khai của Gaul và Palmyra và sự bất_lực của ông trong việc giành lại lãnh_thổ về như cũ Theo học_giả hiện_đại Pat_Southern thì một_số nhà sử bây_giờ đã nhìn_nhận ông một_cách khả_quan hơn Gallienus thậm_chí còn đề ra một_số cải_cách hữu_ích Ông còn đóng_góp cho lịch_sử quân_sự như là người đầu_tiên lập ra một đội quân vũ_trang dự_bị đầu_tiên của đế_chế một lực_lượng di_động gồm những chiến_binh xuất_sắc gọi là Comitatus đoàn cận_vệ có_thể được phái đi bất_cứ nơi nào trong đế_quốc trong thời_gian ngắn Cải_cách này được cho là đã tạo ra một tiền_lệ cho các vị hoàng_đế tương_lai Diocletianus và Constantinus I_Ngoài ra Gallienus còn huỷ_bỏ sắc_lệnh chống người Thiên_Chúa_giáo của cha mình và là người đỡ_đầu cho triết_gia Plotinus người chủ_trương học_thuyết Tân_Plato_Ông cũng khuyến_khích phong_cách điêu_khắc mới làm sống lại những dấu_ấn thời hoàng_kim của Augustus bên cạnh đó ông còn là một nhà_thơ tài_năng Đồng_thời ông hạ chiếu biến Milan do vị_trí gần với các biên_giới bị đe_doạ hơn trở_thành thủ_phủ trong mọi lãnh_vực trừ trên danh_nghĩa còn Roma thì ngày_càng biến thành một thành_phố chỉ để tổ_chức các nghi_lễ xa_hoa Người viết tiểu_sử Aurelius_Victor ghi rằng Gallienus còn cấm các Nguyên_lão nghị_viên nắm giữ chức tư_lệnh quân_đội Chính_sách này làm suy_yếu sức_mạnh của Viện Nguyên_lão và góp_phần làm tăng thế_lực các viên chỉ_huy thuộc tầng_lớp kỵ_sĩ ngày_càng đóng vai_trò quan_trọng hơn Theo quan_điểm của Southern thì những cải_cách này và sự suy_giảm ảnh_hưởng của tầng_lớp Nguyên_lão nghị_viên không_chỉ giúp Aurelianus vực dậy cả Đế_quốc tránh khỏi sụp_đổ mà nó còn giúp Gallienus trở_thành một trong những vị hoàng_đế phải chịu trách_nhiệm cho việc tạo ra thể_chế Dominatus cùng với Septimius_Severus_Diocletianus và Constantinus I_Ảnh hưởng văn_hoá Gallienus được diễn_viên Franco_Cobianchi đóng trong bộ phim năm 1964 The_Magnificent_Gladiator_Đấu_sĩ cừ_khôi Xem thêm BULLET Ba_mươi Bạo_chúa La_Mã_BULLET_Kẻ tiếm_vị thời Gallienus_Tham khảo Nguồn chính BULLET Aurelius_Victor_Epitome de Caesaribus_BULLET_Eutropius_Breviarium ab urbe condita BULLET Historia_Augusta_Augustan_History The_Two_Gallieni_BULLET Joannes_Zonaras_Epitome_Historiarum extract Zonaras_Alexander_Severus to Diocletian 222 284 BULLET Zosimus_Historia_Nova_Nguồn phụ BULLET Lukas de Blois_The policy of the emperor Gallienus_Brill_Leiden 1976 ISBN 90 04 04508 2 BULLET Bray_John_Gallienus_A Study in Reformist and Sexual_Politics_Wakefield_Press Kent_Town 1997 ISBN 1 86254 337 2 BULLET Drinkwater_John_F_The Gallic_Empire_Separatism and Continuity in the North_Western_Provinces of the Roman_Empire_A_D 260 274 Franz_Steiner_Verlag_Wiesbaden 1987 ISBN 3 515 04806 5 BULLET Lissner_Ivar_Power and Folly_The_Story of the Caesars_Jonathan_Cape_Ltd London 1958 BULLET Potter_David_S_The Roman_Empire at Bay_AD 180 395 Routledge_Oxon 2004 ISBN 0 415 10058 5 BULLET Southern_Pat_The_Roman Empire from Severus to Constantine_Routledge_London and New_York 2001 BULLET Syme_Ronald_Ammianus and the Historia_Augusta_The_Clarendon Press_Oxford 1968 BULLET Syme_Ronald_Historia_Augusta Papers_The_Clarendon_Press Oxford 1983 ISBN 0 19 814853 4 BULLET Watson_Alaric_Aurelian and the Third_Century_Routledge_Oxon 1999 ISBN 0 415 30187 4 Liên_kết ngoài BULLET Valerian and Gallienus at De_Imperatoribus_Romanis_BULLET Download an Excel list of all Gallienus bronze and billon coins incl hoard coins not in RIC etc
Gallienus