Zingiber monophyllum Gừng một lá danh_pháp khoa_học Zingiber monophyllum là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Loài này được François_Gagnepain miêu_tả khoa_học đầu_tiên năm 1902 xuất_bản năm 1903 Mẫu định_danh Mẫu định_danh ZRC ghi_nhận 2 mẫu syntype là Balansa_B 4214 và Bon_H_F 3234 nhưng theo thông_tin trong mô_tả gốc của Gagnepain thì ông dựa theo 3 mẫu và chúng là tương_tự như các thông_tin tại MNHN Theo thông_tin tại MNHN thì mẫu Balansa_B 4214 MNHN P P00289159 là holotype và 2 mẫu thu_thập khác với địa_điểm và ngày thu_thập khác nhau đều là Bon_H_F 3024 và là mẫu syntype tương_ứng là MNHN P P00450953 và MNHN P P00450954 Tất_cả đều được lưu_giữ tại Bảo_tàng Lịch_sử Tự_nhiên Quốc_gia Pháp ở Paris_P_BULLET_Balansa B 4214 MNHN P P00289159 Thu_thập tại thung_lũng Lankok dãy núi Ba_Vì tháng 8 năm 1887 ở toạ_độ khoảng BULLET Bon_H_F 3024 MNHN P P00450953 Thu_thập ngày 30 tháng 8 năm 1885 ở núi Đồng Bầu Kiện_Khê nay là thị_trấn Kiện_Khê toạ_độ huyện Thanh_Liêm tỉnh Hà_Nam BULLET Bon_H_F 3234 Bon_H_F 3024 MNHN P P00450954 Thu_thập ngày 21 tháng 10 năm 1886 ở toạ_độ thung_lũng Thung_Ngang_Lạt_Sơn nay là thôn Lạt_Sơn toạ_độ xã Thanh_Sơn huyện Kim_Bảng tỉnh Hà_Nam Việt_Nam Mẫu này có ghi 3234 nhưng đã bị gạch đi và thay_thế bằng 3024 cùng các thông_tin khác như Amomaceae_Amomum galanga sylvestre riềng rừng Từ nguyên Tính từ định_danh monophyllum giống đực monophyllus giống cái monophylla là tiếng Latinh nghĩa_là một lá Ở đây để nói thực_tế là loài này hầu_như chỉ có một lá Phân_bố Loài này có tại miền bắc Việt_Nam IUCN ghi_nhận các điểm là Vườn_quốc_gia Cúc_Phương và các huyện Yên_Thuỷ Tam_Nông và đông bắc Lào tỉnh Xiengkhuang_Môi trường sống là rừng tại những nơi có bóng_râm trong hỗn_hợp lá rộng thường xanh ở cao_độ 150 600 m Môi_trường sống tại các địa_điểm lấy mẫu syntype Kiện_Khê_Lạt_Sơn đã bị phá_huỷ do hoạt_động nông_nghiệp và công_nghiệp_hoá Phân_loại Schumann 1904 xếp Z monophyllum trong tổ Lampugium tổ Zingiber nhưng theo Souvannakhoummane và Leong_Škorničková 2017 thì nó thuộc tổ Pleuranthesis_Mô tả Cây_thảo lâu năm gần như không có thân lá cộng lá cao 1 1 m Thân rễ dày_đặc đốt nằm ngang bẹ dưới 2 3 kích_thước 8 2 cm lỏng_lẻo rộng hầu_như không uốn nếp không phiến_lá có sọc nhẵn_nhụi bẹ trên rất lớn dài 35 cm đỉnh tổng_thể phủ đầy phấn hoặc có lông_tơ Lá 1 hoặc hiếm khi 2 với lá phía dưới rất nhỏ có cuống lá cuống lá dài 22 cm có rãnh có sọc nhẵn_nhụi phiến_lá to 35 52 17 18 cm hình mác hình trứng tới hình trứng thuôn dài đáy thon nhỏ dần men xuống hai bên cuống lá đỉnh tù hầu_như không có mấu nhọn mặt trên nhẵn_nhụi mặt dưới thưa lông hoặc nhẵn_nhụi rất nhiều đốm nhỏ màu đen có lông_măng ở mép Cán hoa có lông dài 2 5 cm xuất_hiện ở gốc thân giữa các bẹ lá khoảng 2 3 cm từ gốc Cụm hoa gần mọc từ thân rễ hình_chóp 9 12 2 4 cm lá_bắc hình xoan thuôn tròn hoặc cắt cụt có sọc xếp lợp chặt mép rậm lông nhung nhỏ lá_bắc dưới đường_kính 2 5 3 cm lá_bắc hoa ở phía trên dài tới 4 cm và hẹp Hoa_màu trắng hồng Đài_hoa Ống tràng thanh_mảnh dài tới 4 cm các thuỳ hình mác nhọn dài 1 7 cm các thuỳ tràng bên rộng 2 3 mm thuỳ tràng lưng rộng tới 6 7 mm Nhị dài 18 mm rộng 3 5 mm Bao_phấn không cuống các ngăn song_song dài 10 mm mô liên_kết là phần_phụ dài hơn bao_phấn hình mỏ phát_triển Cánh môi từ thuôn dài tới hình mác cắt cụt 1 6 0 5 0 6 cm đỉnh 3 thuỳ hay 3 răng thuỳ giữa răng giữa nhỏ và ngắn hơn nhị lép bên hình mác nhọn dài 10 mm rộng 3 4 mm nhọn rẽ ra đáy có vuốt nhỏ và hợp sinh với đáy cánh môi trong khoảng 2 3 mm từ đáy Vòi nhuỵ hình chỉ đầu nhuỵ hình ống miệng nở rộng có lông rung Đĩa Bầu nhuỵ hình trứng hầu_như không lông hạt ít 5 7 thuôn dài_hơi cong 8 3 4 mm áo_hạt mọng gần nguyên bám quanh hạt Ra hoa tháng 7 8 Z monophyllum và Z ellipticum từng bị nghi_ngờ là đồng loài dựa trên các hồ_sơ vật_liệu phòng mẫu cây nhưng quan_sát gần đây với vật_liệu đang ra hoa của Z monophyllum tại Vườn_quốc_gia Cúc_Phương xác_nhận rằng chúng là hai loài khác_biệt
Zingiber monophyllum