Phiến đá Rosetta_Phiến đá Rosetta tiếng Anh Rosetta_Stone là một tấm bia Ai_Cập cổ_đại làm bằng đá granodiorite có khắc một sắc_lệnh ban_hành ở Memphis năm 196 TCN nhân_danh nhà_vua Ptolemaios_V_Sắc lệnh này được viết bằng ba loại chữ trên cùng là chữ tượng_hình Ai_Cập Cổ_đại ở giữa là ký_tự Demotic và dưới cùng là tiếng Hy_Lạp cổ_đại Bởi_vì phiến đá trình_bày cùng một văn_bản với cả ba hệ chữ_viết với một_vài khác_biệt nhỏ giữa chúng_nó đã cung_cấp chiếc chìa_khoá vô_giá giúp cho khoa_học hiện_đại hiểu được chữ tượng_hình Ai_Cập_Viên đá được chạm_khắc trong thời_kỳ Hy_Lạp_hoá và ban_đầu được cho là trưng_bày trong một ngôi đền có_thể ở Sais gần đó Nó có_thể đã được chuyển đến vào cuối thời cổ_đại hoặc trong thời_kỳ Mameluk và cuối_cùng được sử_dụng làm vật_liệu xây_dựng trong việc xây_dựng Pháo_đài Julien gần thị_trấn Rashid_Rosetta trong Đồng_bằng sông Nile_Tháng 7 năm 1799 sĩ_quan người Pháp Pierre_François_Bouchard đã phát_hiện ra phiến đá trong chiến_dịch ở Ai_Cập thời_kỳ Napoléon_Đây là văn_bản song_ngữ Ai_Cập cổ_đại đầu_tiên được khôi_phục trong thời hiện_đại và nđã thu_hút sự quan_tâm rộng_rãi của công_chúng với tiềm_năng giải_mã chữ tượng_hình chưa từng được ra dịch trước_đây Các bản_sao thạch_cao và phôi thạch_cao sớm bắt_đầu lưu_hành trong các viện_bảo_tàng và học_giả châu_Âu_Khi người Anh đánh_bại người Pháp họ đã mang viên đá tới London dưới thời Capitulation of Alexandria năm 1801 Nó đã được trưng_bày công_khai tại Bảo_tàng Anh gần như liên_tục kể từ năm 1802 và là đối_tượng được quan_tâm nhiều nhất ở đó Nghiên_cứu về sắc_lệnh đã được tiến_hành khi bản dịch_hoàn chỉnh đầu_tiên của văn_bản tiếng Hy_Lạp xuất_bản năm 1803 Jean_François_Champollion công_bố việc chuyển_ngữ các chữ_viết Ai_Cập ở Paris vào năm 1822 phải mất nhiều thời_gian hơn_nữa trước khi các học_giả có_thể đọc các bản khắc và văn_học Ai_Cập Cổ_đại một_cách tự_tin Những tiến_bộ lớn trong việc giải_mã là sự công_nhận phiến đá cung_cấp ba phiên_bản của cùng một văn_bản 1799 rằng văn_bản chữ_viết Ai_Cập đã sử_dụng các ký_tự phiên_âm để đánh_vần tên nước_ngoài 1802 văn_bản chữ tượng_hình cũng làm như_vậy và có những điểm tương_đồng phổ_biến với chữ_viết Ai_Cập 1814 và các ký_tự phiên_âm đó cũng được sử_dụng để đánh_vần các từ bản_địa của người Ai_Cập 1822 1824 Ba bản_sao rời_rạc khác của cùng một sắc_lệnh đã được phát_hiện sau đó và một_số bản khắc song_ngữ hoặc ba thứ tiếng Ai_Cập tương_tự hiện đã được biết đến bao_gồm ba bản sớm hơn một_chút là Sắc_lệnh Ptolemaic_Sắc lệnh Alexandria năm 243 trước Công_nguyên Sắc_lệnh Canopus năm 238 trước Công_nguyên và Sắc_lệnh Memphis của Ptolemy_IV c năm 218 trước Công_nguyên Hòn đá Rosetta không còn là duy_nhất nhưng nó là chìa_khoá thiết_yếu cho sự hiểu_biết hiện_đại về văn_học và nền văn_minh Ai_Cập cổ_đại Thuật_ngữ Rosetta_Stone hiện được sử_dụng để chỉ manh_mối thiết_yếu cho một lĩnh_vực kiến_thức mới Liên_kết ngoài BULLET Interlinear glosses TEI XML encoding image map ed by D A Werning_EXC 264 Topoi_E_S_Lincke HU Berlin_Th_Georgakopoulos
Phiến đá Rosetta