Tấn_Giản_Văn_Đế Tấn_Giản_Văn_Đế 320 12 tháng 12 năm 372 tên thật là Tư_Mã Dục_司馬昱 tên_tự Đạo_Vạn_道萬 là vị Hoàng_đế thứ 8 của nhà Đông_Tấn và là Hoàng_đế thứ 13 của Nhà Tấn trong lịch_sử Trung_Quốc Ông là con trai thứ của Nguyên Đế và là em_trai của Minh_Đế ông được tướng Hoàn_Ôn đưa lên_ngôi Trước khi lên_ngôi ông từng giữ các chức_vụ quan_trọng trong triều_đình của các cháu trai là Mục_Đế_Ai_Đế và Phế_Đế Ông từng là người nhiếp_chính và do_vậy cai_trị triều_đình giống như một hoàng_đế ông thường được xem là một người yếu về ý khí và thể_hiện vừa đủ sự khôn_ngoan để tiếp_tục tồn_tại và mở_rộng quyền kiểm_soát của Tấn_Đầu đời Tư_Mã Dục sinh năm 320 là người con trai út của Nguyên Đế với người thiếp là Trịnh_A_Xuân_鄭阿春 Do vợ của Nguyên Đế là Ngu_Mạnh_Mẫu_虞孟母 mất từ trước đó năm 312 và mẹ của đại_hoàng tử Tư_Mã Thiệu_Tuân phu_nhân thì bị buộc phải dời cung do lòng ghen_tị của Ngu_Hoàng hậu khi bà vẫn còn sống Trịnh phu_nhân do_vậy đã trở_thành người cai_quản hậu_cung trên thực_tế song bà chưa từng mang tước_hiệu hoàng_hậu Năm 322 Nguyên Đế lập ông làm Lang Da vương tước_hiệu mà Nguyên Đế từng mang trước khi lên_ngôi và có vinh rất lớn Năm 323 Nguyên Đế băng_hà Năm 326 Trịnh_A_Xuân cũng mất bởi với tước_hiệu Lang Da vương Tư_Mã Dục theo quy_định không được phép để_tang mẹ lúc đó ông mới sáu tuổi và đã yêu_cầu một tước_hiệu khác Cháu trai của ông là Thành Đế và còn nhỏ_tuổi đã chấp_thuận và lập ông làm Hội Kê vương Sau khi đã lớn_tuổi hơn ông được phong các chức_vụ cao hơn mặc_dù vậy ông không có quyền hành trên thực_tế Dưới thời Mục_Đế_Năm 344 một cháu trai khác của Tư_Mã Dục là Khang_Đế băng_hà và người kế_vị là Mục_Đế khi đó Mục_Đế vẫn còn là trẻ sơ_sinh Mẫu_thân của Mục_Đế là Chử_Thái hậu trở_thành người nhiếp_chính song bà phần_lớn nghe theo lời khuyên_bảo của thừa_tướng Hà_Sung_何充_Vào thời_điểm đó theo truyền_thống thì Đông_Tấn phải có hai thừa_tướng Hà_Sung vì_thế tiến_cử phụ_thân của Chử_Thái hậu là Chử_Bầu_褚裒 song ông đã từ_chối đề_nghị và tiến_cử Tư_Mã Dục_Hà_Sung và Tư_Mã Dục sau đó cùng chia_sẻ trách_nhiệm của thừa_tướng cho đến khi Hà_Sung mất vào 346 Thay_thế Hà_Sung là Sái_Mô_蔡謨_Năm 347 tướng Hoàn_Ôn không có sự chấp_thuận của triều_đình đã thực_hiện một chiến_dịch nhằm diệt Thành Hán sáp_nhập lãnh_thổ Thành Hán vào Đông_Tấn triều_đình đã bắt_đầu lo_sợ việc Hoàn_Ôn sẽ sử_dụng cơ_hội này để tiếp_quản chính_quyền Tư_Mã Dục do_vậy đã mời vị quan Ân_Hạo đến để cùng ông và Sái_Mô đưa ra các quyết_định quan_trọng chống lại ảnh_hưởng của Hoàn_Ôn_Năm 350 sau khi Sái_Mô nhiều lần từ_chối các vinh_dự lớn do hoàng_đế ban cho Ân_Hạo đã cáo_buộc Sái_Mô không tôn_trọng triều_đình và loại_bỏ họ Sái_An_Hạo sau đó thu được nhiều quyền_lực hơn trước_đây In 348 con trai kế_tự của Tư_Mã Dục là Tư_Mã Đạo_Sinh_司馬道生 được mô_tả là bất_cẩn và nhẹ_dạ bị_cáo buộc phạm một tội_danh chưa rõ Đạo_Sinh bị hạ_bệ và cầm_tù rồi chết trong ngục Vợ của Tư_Mã Dục và mẹ đẻ của Tư_Mã Đạo_Sinh_Vương_Giản Cơ_王簡姬 cũng chết trong đau_khổ bà có_thể cũng đã bị cầm_tù trước khi chết Các con trai khác của ông một người với Vương_Giản_Cơ và ba người với các thê_thiếp khác cũng đã chết sớm điều này khiến ông không có người kế_tự các thê_thiếp của ông cũng không_thể thu thai được nữa Ông giữ lại một pháp_sư vị pháp_sư xem tất_cả các thê_thiếp của ông và nói rằng ông ai có mệnh sinh cho ông một người kế_tự song sau đó ông ta đã trông thấy một người hầu gái có nước_da đen làm công_việc dệt vải tên là Lý_Lăng_Dung_李陵容 và ông ta ngạc_nhiên hét lên rằng cô ấy chính là người mang mệnh Tư_Mã Dục do_đó lấy cô làm thiếp cô đã sinh cho ông hai người con trai là Tư_Mã Diệu vào năm 352 và Tư_Mã Đạo_Tử vào năm 353 Tư_Mã Diệu sau đó trở_thành người kế_tự Khoảng tết 352 Hoàn_Ôn đã trở_nên thiếu kiên_nhẫn khi yêu_cầu của ông ta về việc tiến lên phía bắc bị Tư_Mã Dục và Ân_Hạo từ_chối Hoàn_Ôn sau đó đã huy_động binh_lính của mình và ra_hiệu như_thể ông về để tấn_công kinh_thành Ân_Hạo vô_cùng bất_ngờ và ban_đầu đã xem_xét đến việc từ_chức hoặc gửi cờ hoà_bình của triều_đình Sô_Ngu_Phiên_騶虞幡 đến lệnh cho Hoàn_Ôn dừng lại Tuy_nhiên sau khi nghe lời khuyên của Vương_Bưu_Chi_王彪之 Ân_Hạo đã bảo Tư_Mã Dục viết một là thư gửi cho Hoàn_Ôn thuyết_phục Hoàn_Ôn dừng lại Sau khi bản_thân Ân_Hạo thất_bại trong các chiến_dịch tấn_công lên phía bắc vào năm 352 và 353 trong đó cuộc tấn_công năm 353 đã làm chết nhiều sinh_mạng Hoàn_Ôn đã trình một tấu thư buộc_tội Ân_Hạo_Triều đình do Tư_Mã Dục lãnh_đạo đã bắt_buộc phải hạ_bệ Ân_Hạo vào năm 354 Từ thời_điểm này Tư_Mã Dục trở_thành thừa_tướng duy_nhất mặc_dù ông thường bị buộc phải theo ý của Hoàn_Ôn trong các vấn_đề quan_trọng Sau đó vào năm 354 đích_thân Hoàn_Ôn đã mở một chiến_dịch tiến về phía bắc để đánh Tiền_Tần một nước kế_thừa của Hậu_Triệu song sau thành_công ban_đầu ông đã buộc phải lui binh do thiếu nguồn cung lương_thảo trong khi đang do_dự trong việc tấn_công kinh_thành Trường An của Tiền_Tần_Năm 358 Tư_Mã Dục đề_nghị được từ_chức và trả lại tất_cả các quyền_lực cho Mục_Đế song Mục_Đế đã từ_chối Năm 361 Mục_Đế chết mà không có con trai theo lệnh của Chử_Thái hậu người anh_em họ của Mục_Đế là Lang Da vương Tư_Mã Phi lên_ngôi và trở_thành Ai_Đế_Tư_Mã Dục tiếp_tục vai_trò thừa_tướng Dười thời Ai_Đế_Năm 363 khi mẫu_thân của Ai_Đế là Chu_Thái phi qua_đời Tư_Mã Dục trở_thành người nhiếp_chính trong giai_đoạn ba tháng tang_lễ Năm 364 Ai_Đế người bị việc trường_sinh_bất_lão ám_ảnh đã bị các pháp_sư đầu_độc bằng thuốc sau đó Hoàng_đế đã không_thể xử_lý các vẫn đề quan_trọng của đất_nước Chử_Thái hậu một lần nữa trở_thành người nhiếp_chính song các quyết_định quan_trọng do Tư_Mã Dục và Hoàn_Ôn đưa ra Năm 365 người nhiếp_chính của Tiền_Yên là Mộ_Dung_Khác_慕容恪 bao_vây thành Lạc_Dương Tư_Mã Dục và Hoàn_Ôn đã thảo_luận về một cuộc phản_công để giải_vây cho Lạc_Dương song khi Ai_Đế băng_hà vào mùa xuân năm 365 kế_hoạch đã bị huỷ_bỏ Kế_vị Ai_Đế là em_trai Lang Da vương Tư_Mã Dịch_Tư_Mã_Dục tiếp_tục giữ vai_trò thừa_tướng Dưới thời Phế_Đế Cuối năm 365 Tư_Mã Dịch tức Tấn_Phế_Đế ban tước_hiệu Lang Da vương cho Tư_Mã Dục và phòng người kế_tự của ông là Tư_Mã Diệu làm Hội Kê vương Tư_Mã Dục thay_mặt con trai và bản_thân đã từ_chối tước_hiệu này và tiếp_tục là Hội Kê vương Năm 369 sau khi Hoàn_Ôn mở một cuộc tấn_công lớn chống Tiền_Yên nhưng lại chịu thất_bại nặng_nề dưới tay của Mộ_Dung_Thuỳ ông ta đã chọn cách khác để thể_hiện quyền_lực của mình Ông quyết_định phải phế_truất Tư_Mã Dịch do Tư_Mã Dịch không mắc phải một sai_lầm lớn nào nên Hoàn_Ôn buộc phải cho lan_truyền tin_đồn sai_trái rằng hoàng_đế có hành_vi nam sắc và rằng các con trai của hoàng_đế thực_ra là con trai của những người đàn_ông mà hoàng_đế ủng_hộ Vào mùa đông năm 371 Hoàn_Ôn đã buộc Chử_Thái hậu ban_hành một sắc_lệnh phế_truất Tư_Mã Dịch và thay_thế ông ta bằng Tư_Mã Dục_Tư_Mã_Dục đã lên_ngôi trong lo_lắng song ông cảm_thấy mình không có lựa_chọn nào khác Trị_vì Sau khi lên_ngôi Giản_Văn_Đế ngay_lập_tức phải đối_phó với việc Hoàn_Ôn nghi_ngờ anh_trai của mình là Ngũ_Lĩnh vương Tư_Mã Hi_司馬晞 người này có quan_tâm đến các vấn_đề quân_sự và nó khiến cho Hoàn_Ôn nghĩ rằng ông ta đang chống_đối mình Hoàn_Ôn do_đó cáo_buộc Tư_Mã Hi âm_mưu phản_nghịch Giản_Văn_Đế đã đồng_ý loại_bỏ Tư_Mã Hi khỏi vị_trí của ông ta Tuy_nhiên sau đó Hoàn_Ôn đã làm ra bằng_chứng chống lại Tư_Mã Hi và thỉnh rằng cần phải xử_tử Giản_Văn_Đế viết thư cho Hoàn_Ôn nói rằng ông không muốn giết anh_trai mình và nếu ông bị buộc phải làm điều đó ông sẽ nhường lại ngôi_báu Hoàn_Ôn không sẵn_sàng mạo_hiểm cho một cuộc đối_đầu nên đã giáng Tư_Mã Hi và các con trai thành thường_dân và đưa đi lưu_đày Vào mùa hè năm 372 Giản_Văn_Đế lâm_bệnh ông nhiều lần cố triệu_tập Hoàn_Ôn về kinh có_lẽ để chỉ_định Hoàn_Ôn kế_thừa ngôi_vị song Hoàn_Ôn lo_ngại rằng đó là một cái bẫy nên liên_tục từ_chối Giản_Văn_Đế đã qua_đời không lâu sau đó kế_vị ông là người con trai Tư_Mã Diệu mới 10 tuổi người được lập làm thái_tử ngay trước khi ông qua_đời Hoàn_Ôn cũng mất vào đầu năm 373 mối lo_ngại về việc Hoàn_Ôn tiếm_quyền tiêu_tan Đông_Tấn tiếp_tục tồn_tại trong vài thập_kỷ sau đó
Tấn_Giản_Văn_Đế