Tấn_Phế_Đế_Tấn Phế_Đế 342 23 tháng 11 năm 386 tên thật là Tư_Mã Dịch_司馬奕 tên_tự Diên_Linh_延齡 là vị Hoàng_đế thứ 7 của nhà Đông_Tấn và là Hoàng_đế thứ 12 của Nhà Tấn trong lịch_sử Trung_Quốc Ông là em_trai cùng bố_mẹ của Tấn_Ai_Đế và sau đó bị tướng Hoàn_Ôn phế_truất Tước_hiệu ông thường được gọi Phế_Đế không phải là thuỵ hiệu mà dùng để biểu_thị rằng ông là vị hoàng_đế bị phế_bỏ Ông cũng thường được biết đến với tước_hiệu sau khi bị phế là Hải_Tây công 海西公_Đầu đời Tư_Mã Dịch sinh năm 342 là con trai của Tấn_Thành_Đế và tì_thiếp Chu_Quý nhân bà cũng là mẹ ruột của Tư_Mã Phi người anh lớn hơn ông một tuổi Sau đó vào năm 342 Thành Đế lâm_bệnh nặng Thông_thường thì ngai_vàng sẽ được truyền cho một người con trai của hoàng_đế song thúc_phụ đằng ngoại của Thành Đế là Dữu_Băng_庾冰 muốn kiểm_soát triều_đình lâu_dài hơn nên đã nói với Thành Đế rằng Đông_Tấn đang phải đối_mặt với mối đe_doạ từ Hậu_Triệu nên người kế_vị cần_thiết phải là đã trưởng_thành và thuyết_phục Thành Đế truyền ngôi lại cho em_trai ruột Lang Da vương Tư_Mã Nhạc_Thành_Đế chấp_thuận và sau khi ông chết Tư_Mã Nhạc lên_ngôi và trở_thành Khang_Đế_Khang_Đế lập Tư_Mã Dịch làm Đông_Hải vương Trong thời niên_thiếu Tư_Mã Dịch đã trải qua các chức quan Trong khi vẫn là Đông_Hải vương ông là kết_hôn với con gái của Dữu_Băng là Dữu_Đạo_Liên_Năm 361 sau cái chết của người em họ Mục_Đế anh_trai của ông là Tư_Mã Phi lên kế_vị và trở_thành Ai_Đế còn bản_thân ông trở_thành Lang Da vương tước_hiệu mà Ai_Đế đã giữ trước đó Năm 365 sau khi Ai_Đế chết trong khi không có con trai Tư_Mã Dịch đã lên kế_vị theo chiếu_chỉ của Chử_Thái hậu vợ của Khang_Đế_Ông lập vợ mình làm hoàng_hậu Trị_vì Mặc_dù Tư_Mã Dịch đã trưởng_thành song ông không có quyền_lực thực_sự phần_lớn các quyết_định nằm trong tay Hội Kê vương Tư_Mã Dục song bản_thân Tư_Mã Dục không phải là có_thể hoàn_toàn tự_ý đưa ra các quyết_định do vị tướng Hoàn_Ôn nhiều khi cũng áp_đặt quyết_định của mình cho triều_đình Ngay_lập_tức sau khi Tư_Mã Dịch lên_ngôi thành Lạc_Dương trọng_yếu đã rơi vào tay Tiền_Yên do cái chết của Ai_Đế nên quân cứu_viện đã không_thể được gửi đi Cuối năm 365 tướng Tư_Mã Huân_司馬勳 thứ_sử Lương_Châu_梁州 nay là phía nam Thiểm_Tây đã nổi_loạn nhưng đã bị đánh_bại bị bắt_giữ rồi xử_tử vào năm 366 Vào mùa hè năm 366 Dữu_Hoàng hậu qua_đời Tư_Mã Dịch sau đó không lập một hoàng_hậu nào khác trong suốt thời_gian ông trị_vì Năm 369 Hoàn_Ôn đã phát_động một cuộc tấn_công lớn chống lại Tiền_Yên tiến mọi đường đến vùng lân_cận kinh_đô của Tiền_Yên là Nghiệp thành song ông đã do_dự trong việc tiến_hành một trận quyết_định vào Nghiệp thành và rồi sau đó bị đánh_bại trước Mộ_Dung_Thuỳ và quân Tiền_Tần cứu_viện Hoàn_Ôn có tham_vọng tiếm_quyền và có ý_định biểu_dương sức_mạnh của mình thông_qua việc thảo phạt Tiền_Yên song đến khi chiến_dịch thất_bại sau đó ông ta đã quyết_định thể_hiện quyền_lực theo một_cách khác Ông âm_mưu cùng thân_tín Si_Siêu_郗超 hăm_doạ mọi người bằng cách phế_truất Tư_Mã Dịch_Tuy nhiên vị hoàng_đế này luôn thận_trọng khi trị_vì và không có bất_kỳ lỗi_lầm lớn nào do_vậy Hoàn_Ôn đã cố tạo ra một thứ Ông ta đã lan_truyền tin đồng rằng Hoàng_đế bị liệt_dương và không_thể có con các con trai mà Hoàng_đế có với Điền mỹ_nhân và Mạnh mỹ_nhân trên thực_tế là con trai ruột của những người mà ông ban đặc_ân là Tương_Long_相龍_Kế Hảo_計好 và Chu_Linh_Bảo_朱靈寶 các tin_đồn thậm_chí còn ám_chỉ về việc có quan_hệ nam sắc giữa Hoàng_đế và ba người này Sau đó Hoàn_Ôn đến kinh_thành và đe_doạ Chử_Thái hậu để buộc bà phải ban_hành một chiếu_chỉ mà ông ta đã soạn sẵn để truất_phế Tư_Mã Dịch_Ông đưa Tư_Mã Dục lên_ngôi trở_thành Giản_Văn_Đế_Phế Đế bị giáng xuống làm Đông_Hải vương tước_hiệu mà ông đã giữ trong hầu_hết cuộc_đời Hoàn_Ôn cho xử_tử Điền mỹ_nhân và Mạnh mỹ_nhân cùng ba con trai của họ Ông cũng tàn_sát các gia_tộc có nhiều quyền_lực là Ân và Dữu Sau khi bị phế Hoàn_Ôn tuy_vậy vẫn muốn tiếp_tục giáng tước_hiệu của vị cựu hoàng_đế ông ta đề_xuất giáng Tư_Mã Dịch thành dân_thường Chử_Thái hậu chống lại điều này và chỉ giáng Tư_Mã Dịch thành Hải_Tây công Hoàn_Ôn lo_sợ rằng vị cựu hoàng_đế có_thể sẽ cố trở_lại ngai_vàng nên đã lưu_đày Tư_Mã Dịch đến Ngô huyện 吳縣 nay thuộc Tô_Châu_Giang_Tô và đặt vị cựu hoàng_đế dưới sự canh_giữ nghiêm_ngặt Vào mùa đông năm 372 quân nổi_loạn nông_dân Lô_Tùng_盧悚 tuyên_bố rằng có một chiếu_chỉ của Chử_Thái hậu để phục vị cho Phế_Đế và ông ta đã cử sứ_giả đến chỗ Hải_Tây công để thuyết_phục ông tham_gia nổi_loạn Ban_đầu Hải_Tây công tin Lô_Tùng nhưng sau đó ông nhận ra rằng nếu Chử_Thái hậu thật_sự muốn phục vị cho mình thì bà sẽ cử cận binh triều_đình đến hộ_tống và do_đó nhận ra rằng không hề có sắc_lệnh nào Không có sự ủng_hộ của vị cựu hoàng_đế cuộc nổi_loạn của Lô_Tùng đã thất_bại Trong khi lưu_đày cựu hoàng_đế luôn lo_sợ trước cái chết vì_vậy ông đã dành thời_gian của mình để thoả_mãn tửu_sắc và âm_nhạc nhằm thể_hiện cho Hoàn_Ôn rằng ông không còn mong_muốn hoạt_động chính_trị Khi các thê_thiếp của mình sinh con ông đều không dám nuôi_dưỡng chúng và phải chọn giải_pháp siết cổ vì nếu không sẽ chứng_minh cho thiên_hạ rằng Hoàn_Ôn đã cáo_buộc sai_trái Sau đó Hoàn_Ôn bắt_đầu nới lỏng các hạn_chế với ông Ông mất năm 386 sau Hoàn_Ôn 13 năm và được táng tại Ngô huyện Vợ ông Dữu_Hoàng hậu được cải_táng để chôn cùng ông Tham_khảo BULLET Tấn thư BULLET Tư trị thông giám các quyển
Tấn_Phế_Đế