Bắc_Chu_Tuyên_Đế Bắc_Chu_Tuyên_Đế chữ Hán_北周宣帝 559 580 tên_huý là Vũ_Văn_Uân_宇文贇 tên_tự Can_Bá_乾伯 là một hoàng_đế của triều_đại Bắc_Chu trong lịch_sử Trung_Quốc Trong sử_sách ông được mô_tả là một quân_chủ thất_thường và hoang_phí các hành_vi này đã khiến chế_độ Bắc_Chu suy_yếu rất nhiều Tiêu_biểu cho tính thất_thường của ông là việc truyền ngôi cho Tĩnh_Đế vào năm 579 trong khi lên_ngôi chưa đầy một năm và việc ông ông lập thêm bốn người thiếp làm hoàng_hậu Sau khi ông qua_đời vào năm 580 triều_đình Bắc_Chu đã rơi vào tay nhạc_phụ Dương_Kiên_Dương_Kiên sau đó đã phế_truất Tĩnh_Đế kết_thúc triều Bắc_Chu và mở_đầu triều Tuỳ_Bối cảnh Vũ_Văn_Uân sinh năm 559 là con trai trưởng của Vũ_Đế_Vũ_Văn Ung em_trai Minh_Đế_Ông sinh ra tại Đồng châu 同州 nay gần tương_ứng với Vị_Nam_Thiểm_Tây do khi đó cha_ông làm thứ_sử tại châu này Mẹ của Vũ_Văn_Uân là Lý_Nga_Tư một người thiếp của Vũ_Văn_Ung khi đó Vũ_Văn_Ung không có chính_thất Năm 560 Minh_Đế bị anh họ Vũ_Văn_Hộ hạ độc sát_hại Trước khi qua_đời Minh_Đế đã bày_tỏ mong_muốn Vũ_Văn_Ung sẽ lên_ngôi kế_vị Vũ_Văn_Ung vì_thế đã trở_thành hoàng_đế tức Vũ_Đế_Năm 561 Vũ_Đế phong cho Vũ_Văn_Uấn làm Lỗ quốc_công song không lập ông làm hoàng_thái_tử Chỉ sau khi Vũ_Đế phục_kích giết chết Vũ_Văn_Hộ vào năm 572 ông ta mới lập Vũ_Văn_Uân làm thái_tử Lý phu_nhân không được phong làm hoàng_hậu do Vũ_Đế đã kết_hôn với A Sử_Na hoàng_hậu nữ_nhi của Mộc_Hãn khả hãn A Sử_Na_Sĩ_Cân của Đột_Quyết_Làm thái_tử Vũ_Đế thường phái Vũ_Văn_Uân đi vi_hành các châu và đến khi hoàng_đế đích_thân đến các châu hay lãnh_đạo các chiến_dịch quân_sự ông ta để Vũ_Văn_Uân trấn_thủ kinh_thành Trường An_Năm 573 Vũ_Văn_Uân kết_hôn với Dương_Lệ_Hoa bà là con gái của tướng Tuỳ quốc_công Dương_Kiên_Dương_Lệ Hoa trở_thành thái_tử phi Vào_khoảng thời_gian này Vũ_Đế chú_ý thấy rằng hầu_hết những trợ_thủ của Vũ_Văn_Uân thuộc hàng tiểu_nhân Theo đề_xuất của Đông_cung tả cung chính là Vũ_Văn_Hiếu_Bá 宇文孝伯_Vũ_Đế lập Uất_Trì_Vận_尉遲運 cháu trai của tướng Uất_Trì_Huýnh làm hữu cung chính Vũ_Đế cũng chọn một_số người mà ông đánh_giá cao để phục vực trong các vị_trí khác nhau nhằm hỗ_trợ thái_tử song Vũ_Văn_Uân đã bực_bội trước các thay_đổi nhân_sự này Năm 574 khi mẹ của Vũ_Đế là Sất_Nô thái_hậu qua_đời Vũ_Đế đã tuân theo thời_gian để_tang cho bà và trong lúc đó Vũ_Văn_Uân đóng vai_trò là nhiếp_chính Vào mùa xuân năm 576 Vũ_Đế phái Vũ_Văn_Uân tham_gia một chiến_dịch chống lại Thổ_Dục_Hồn với vị_thế là chỉ_huy quân_sự trên danh_nghĩa quyền chỉ_huy thực_tế nằm trong tay Vũ_Văn_Hiếu_Bá và Vương_Quỹ_王軌_Vào mùa xuân năm 576 quân Bắc_Chu hoàn_thành chiến_dịch chống Thổ_Dục_Hồn sau khi vươn đến kinh_thành Phục_Sĩ_伏俟 nay thuộc Hải_Tây_Thanh_Hải của nước này Khi về đến Trường An_Vương_Quỹ đã thông_báo cho Vũ_Đế rằng Vũ_Văn_Uân cùng Trịnh_Dịch_鄭譯 và Vương_Đoan_王端 đã cùng nhau phạm phải nhiều hành_vi vô_đạo Trong cơn giận_dữ Vũ_Đế đã đánh Vũ_Văn_Uấn và Trịnh_Dịch bằng một cái gậy và bãi_chức của Trịnh_Dịch_Tuy nhiên ngay sau đó Vũ_Văn_Uân đã phục_chức cho Trịnh_Dịch_Các sử_gia cũng lưu_ý rằng Vũ_Đế rất nghiêm_khắc với thái_tử không đối_đãi dễ_dàng hơn so với các quan_lại khác Khi Vũ_Đế nghe được chuyện Vũ_Văn_Uân thích uống rượu ông ta đã ra chỉ cấm mang bất_cứ loại rượu nào vào Đông_cung và bất_kỳ khi nào Thái_tử phạm lỗi Vũ_Đế sẽ quất roi hoặc đánh gậy Thái_tử cảnh_báo rằng Ngươi không biết đã có bao_nhiêu thái_tử bị phế_truất trong lịch_sử sao Những hoàng nhi khác của Quả_nhân không xứng_đáng làm thái_tử sao Ông cũng lệnh cho các quan_lại ở Đông_cung phải giám_sát Thái_tử chặt_chẽ và báo lại về các hành_động của Thái_tử Phản_ứng lại Vũ_Văn_Uân đã nén các hành_vi của mình và giả_bộ đã học được một bài_học Tuy_nhiên Vương_Quỹ đã nhiều lần đề_xuất rằng Vũ_Đế hãy tìm một người kế_thừa tốt hơn song Vũ_Đế đã từ_chối lý_do là vì Vũ_Đế nghĩ thứ tử Hán vương Vũ_Văn_Tán_宇文贊 thậm_chí còn không tài_giỏi bằng Vũ_Văn_Uân và các hoàng nhi khác thì còn quá nhỏ_tuổi Năm 577 Vũ_Đế tiêu_diệt kình_địch Bắc_Tề thôn_tính lãnh_thổ của nước này Vào mùa hè năm 578 Vũ_Đế đột_ngột lâm_bệnh trong khi đang chuẩn_bị tiến_hành một chiến_dịch chống Đột_Quyết_Vũ_Đế đã qua_đời sau khi giao_phó các công_việc quan_trọng cho Vũ_Văn_Hiếu_Bá Vũ_Văn_Uân lên_ngôi tức Tuyên_Đế_Trị vì Tuyên_Đế đã tôn phong A Sử_Na hoàng_hậu là hoàng_thái_hậu và lập Thái_tử phi của mình Dương_Lệ_Hoa làm hoàng_hậu Tuy_nhiên ông đã bắt_đầu thực_hiện một_số hành_động không thích_hợp bao_gồm việc ngay_lập_tức thăng cấp cho Trịnh_Dịch và có quan_hệ tình_dục với các thị_nữ trong cung của cha Sử_sách mô_tả rằng ông không_những không thương_tiếc cha mà đến khi đến gần quan_tài Tuyên_Đế đã sờ vào các vết sẹo do những vết_thương mà phụ hoàng gây ra trước đó và trớ chú tử đắc thái vãn liễu chết quá muộn Ngay sau đó Tuyên_Đế đã tôn phong mẹ đẻ Lý_Nga_Tư làm đế thái_hậu trong khi vẫn để A Sử_Na thị làm hoàng_thái_hậu Khi biết tin về cái chết của Cao_Đế_Cao_Thiệu Nghĩa đã cố_gắng mở một cuộc tấn_công để phục_quốc Bắc_Tề song đã nhanh_chóng bị đẩy_lùi và buộc phải triệt_thoái về Đột_Quyết_Tuyên_Đế sau đó quay sang giết những người mà ông lo_sợ hoặc có hận_thù Mục_tiêu đầu_tiên là thúc_phụ Tề vương Vũ_Văn_Hiến do người này được kính_trọng vì có tài quân_sự cùng với đó là các bằng_hữu của Vũ_Văn_Hiến các tướng Vương_Hưng_王興_Độc Cô Hùng_獨孤熊 và Đậu_Lô_Thiệu_豆盧紹 Sau đó Tuyên_Đế quay sang chống lại Vương_Quỹ_Vũ_Văn Hiếu_Bá và Vũ_Văn_Thần_Cử 宇文神舉 tất_cả đều là thân_tín của Vũ_Đế lý_do là vì Tuyên_Đế nghĩ rằng tất_cả bọn họ đã nói_xấu ông trước Vũ_Đế_Uất_Trì Vận chết trong sợ_hãi Vào mùa xuân năm 579 Tuyên_Đế đã thay_đổi chế phục mà Vũ_Đế đã chuẩn_hoá thay vào đó ông cho sử_dụng chế phục theo phong_cách Đông_Hán và Tào_Nguỵ_Ông cũng bãi_bỏ hình_luật mà cha_ông đã ban_hành vào năm 577 và tuyên_bố một_vài ân_xá nói rằng ông tin các hình_phạt của Vũ_Đế là quá nghiêm_khắc song ngay sau đó ông đã cho áp_dụng một bộ hình_luật thậm_chí còn nghiêm_khắc hơn Trái với sự ngăn_cấm Phật_giáo và Đạo_giáo của cha Tuyên_Đế công_khai có các hành_động đề_cao Đạo_giáo Cũng vào mùa xuân năm 579 Tuyên_Đế đã phong người con trai cả mới sáu tuổi là Vũ_Văn_Xiển làm hoàng_thái_tử Ông cũng thăng Lạc_Dương thành bồi đô chuyển các cơ_cấu phân_chia phụ_thuộc của lục bộ từ cố_đô_Nghiệp thành của Bắc_Tề đến Lạc_Dương Trong khi đó Đà_Bát khả hãn thúc_phụ của A Sử_Na thái_hậu của Đột_Quyết cầu_hoà Tuyên_Đế đáp lại bằng việc phong nữ_nhi của hoàng thúc Triệu vương Vũ_Văn_Chiêu_宇文招 làm Thiên_Kim công_chúa ra điều_kiện sẽ gả cô cho Đà_Bát khả hãn nếu ông ta chịu giao Cao_Thiệu_Nghĩa song Đà_Bát khả hãn đã từ_chối Chưa đầy một tháng sau khi lập Vũ_Văn_Xiển làm Thái_tử Tuyên_Đế đã truyền ngôi cho Vũ_Văn_Xiển tức Kính_Đế_Tuyên_Đế xưng làm Thiên nguyên hoàng_đế thay_vì Thái_thượng_hoàng Ông đổi tên cung của mình thành Thiên_Đài_天台 và tăng gấp đôi số tua trên mũ_miện cũng như số xe kiệu phục_trang hiệu kỳ và trống của hoàng_đế Ông đã đổi tên cung của thiếu hoàng_đế thành Chính Dương cung 正陽宮 bố sung thêm nô_bộc cho ngang với cung của ông Tước_hiệu của Dương hoàng_hậu cũng được đổi thành Thiên nguyên hoàng_thái_hậu Làm Thiên nguyên hoàng_đế Các sử_gia mô_tả rằng sau khi Tuyên_Đế truyền ngôi cho Kính_Đế ông trở_nên đặc_biệt hoang_phí hoang_tưởng tự_đại và không_biết_chừng mực Ông xưng là thiên với hạ_thần và yêu_cầu các đại_thần đến triều_kiến trước đó phải ăn_chay trong ba ngày tịnh thân một ngày Ông không cho_phép các đại_thần dùng dây đai hay đồ trang_trí trên phục_trang của họ và ông cấm dùng các chữ như thiên 天 cao 高 thượng 上 và đại 大 ngoại_trừ bản_thân ông Ông cấm các phụ_nữ ở bên ngoài cung sử_dụng mỹ_phẩm Ông ra_lệnh rằng tất_cả các bánh_xe đều phải làm từ một khúc gỗ duy_nhất không cho_phép lắp_ghép Thêm vào đó bất_cứ khi nào Tuyên_Đế gặp các hạ_thần ông chỉ thảo_luận với họ về việc thay_đổi các phong_tục như_thế_nào hoặc xây cung_điện như_thế_nào không chú_tâm vào viện quốc_gia đại_sự Ông dành thời_gian cho du_hí xuất theo các tuỳ_tùng Các hạ_thần thường bị phạt đánh ban_đầu là 120 gậy mỗi lần và sau đó tăng lên 240 gậy Ông gây ra nỗi khiếp_đảm đối_với các hạ_thần và thậm_chí với các phụ_nữ trong hậu_cung đến_nỗi không ai dám nói gì cả Vào mùa hè năm 579 Tuyên_Đế tấn_phong nô_tì Chu_Mãn_Nguyệt làm Thiên nguyên hoàng_hậu Ông cũng phong_thái ấp cho các hoàng thúc Triệu vương Vũ_Văn_Chiêu_Trần vương Vũ_Văn_Thuần_宇文純 Việt vương Vũ_Văn_Thịnh_宇文盛 Đại_vương Vũ_Văn_Đạt_宇文達 và Đằng vương Vũ_Văn_Du_宇文逌 và phái họ đến thái_ấp của mình nằm cách xa Trường An Vào mùa thu năm 579 trong một hành_động rất không chính_thống Tuyên_Đế đã phong thêm hai_hoàng_hậu nữa Nguyên Lạc_Thượng trở_thành thiên hữu hoàng_hậu và Trần_Nguyệt_Nghi trở_thành thiên tả hoàng_hậu cải phong Chu_Mãn_Nguyệt là thiên hoàng_hậu Cũng trong khoảng thời_gian này khi Uất_Trì_Sí_Phồn phu_nhân của Tây_Dương quận công Vũ_Văn_Ôn vào cung thỉnh an hoàng_đế Tuyên đế đã cưỡng_hiếp bà Vào mùa đông năm 579 Tuyên_Đế chính_thức chấm_dứt các cấm_đoán chống Đạo_giáo và Phật_giáo mà Vũ_Đế từng ban ra và đích_thân ông đã ngồi cùng tượng các vị thánh của Phật_giáo và Đạo_giáo Ông cũng tiến_hành một cuộc tấn_công nhằm vào kình_địch là Nam triều Trần Vào mùa xuân năm 580 quân Bắc_Chu đoạt được lãnh_thổ nằm giữa Hoài_Hà và Trường_Giang từ tay Trần_Khi quân_đội triệt_thoái tướng Vũ_Văn_Lượng đã cố_gắng phục_kích thượng_cấp Vi_Hiếu_Khoan_韋孝寬 và đoạt lấy đội quân của Vi và tuyên_bố nổi_dậy Vi_Hiếu_Khoan đã phát_hiện ra âm_mưu của Vũ_Văn_Lượng và đã có_thể đẩy lui cuộc tấn_công và giết chết Vũ_Văn_Lượng_Tuyên Đế sau đó cũng giết chết con trai của Vũ_Văn_Lượng là Tây_Dương quận công Vũ_Văn_Ôn_宇文溫 và sau đó đưa Uất_Trì công_phu nhân về làm thiếp Sau đó chống lại lời phản_đối rằng ông đã có quá nhiều hoàng_hậu ông đã phong Uất_Trì_Sí_Phồn làm thiên tả đại_hoàng hậu Trong khi đó Tuyên_Đế nghi_ngại trước tài_năng của nhạc_phụ Dương_Kiên và ông đã tính đến việc giết chết Dương_Kiên song cuối_cùng đã không thực_hiện Do Dương_Kiên và Trịnh_Dịch là bằng_hữu Dương_Kiên đã bí_mật thỉnh_cầu Trịnh_Dịch trao cho ông ta một chức_vụ ở cách xa kinh_thành và ngay sau đó theo đề_xuất của Trịnh_Dịch_Tuyên_Đế đã phong Dương_Kiên đi chỉ_huy đội quân chống Trần_Tuy nhiên trước khi đội quân đánh Trần hành_quân Tuyên_Đế đột_nhiên lâm_bệnh vào mùa hè năm 580 Tuyên_Đế đã triệu các trợ_thủ là Lưu_Phưởng_劉昉 và Nhan_Chi_Nghi_顏之儀 đến để cố giao_phó các công_việc song khi hai người đến_nơi Tuyên_Đế đã không còn nói được Sau khi hỏi ý Trịnh_Dịch_Vi_Mô 韋謨 và Hoàng_Phủ_Tích_皇甫績 Lưu_Phưởng đã quyết_định triệu Dương_Kiên đến để phục_vụ Tuyên_Đế và trở_thành nhiếp_chính nếu Tuyên_Đế qua_đời bất_chấp việc Nhan_Chi_Nghi muốn Vũ_Văn_Chiêu làm nhiếp_chính Đầu_tiên Dương_Kiên đã từ_chối do lo_sợ rằng đây là một cái bẫy song cuối_cùng đã vào cung Tối hôm đó Tuyên_Đế qua_đời và Dương_Kiên đoạt lấy quyền kiểm_soát hoàng_cung và cấm_quân Trong vòng một năm Dương_Kiên đã đoạt lấy ngai_vàng chấm_dứt triều Bắc_Chu và thiết_lập triều Tuỳ_Tham khảo BULLET Chu thư BULLET Bắc_sử
Bắc_Chu_Tuyên_Đế