Lực_lượng Không_quân Cường_kích Quân_đội nhân_dân Việt_Nam Lực_lượng Không_quân Cường_kích là một binh_chủng thuộc Quân_chủng Phòng_không Không_quân Quân_đội nhân_dân Việt_Nam có chức_năng sử_dụng các máy_bay_cường_kích nhằm thực_hiện các nhiệm_vụ ném bom không_kích tấn_công các mục_tiêu trên đất_liền hoặc trên biển của đối_phương cũng như sử_dụng hoả_lực hỗ_trợ giải_vây cho các đơn_vị bộ_binh và hải_quân đang tác_chiến Lịch_sử Từ khi Không_quân Nhân_dân Việt_Nam thành_lập đến năm 1975 Từ tháng 3 năm 1956 đoàn 110 cán_bộ chiến_sĩ của Ban nghiên_cứu sân_bay được cử đi nước_ngoài học_tập Đoàn học lái máy_bay_tiêm_kích MiG 17 có 50 người do Phạm_Dưng làm trưởng_đoàn được cử sang học_tập tại Trung_Quốc Sau_này Phạm_Dưng được giao nhiệm_vụ phụ_trách nhóm huấn_luyện máy_bay Lisunov_Li 2 và trực_thăng Mi 4 Li 2 là loại máy_bay ném bom chiến_thuật hạng nhẹ đoàn của Phạm_Dưng ban_đầu được huấn_luyện nhằm ném bom mặt_đất nhưng sau_này lại chuyển sang nhiệm_vụ vận_tải Vì_vậy tất_cả 24 chiếc máy_bay Lisunov_Li 2 mà Liên_Xô viện_trợ cho Không_quân Nhân_dân Việt_Nam đã chuyển sang làm máy_bay vận_tải Cuối năm 1961 đoàn học_viên đầu_tiên của Việt_Nam sang Liên_Xô học lái Tất_cả hơn 100 học_viên được học về loại máy_bay_tiêm_kích MiG 17 Nhưng sau khi đoàn đã hoàn_thành tốt giai_đoạn sơ_cấp thì cấp trên yêu_cầu cho 1 đội 10 người đi học lái máy_bay ném bom chiến_thuật tầm trung Ilyushin_Il 28 Lúc này Liên_Xô đã đồng_ý viện_trợ cho Việt_Nam một_số máy_bay Il 28 để thành_lập đơn_vị không_quân ném bom Theo lời kể của Đại_tá Nguyễn_Đức_Bàn phi_công lái máy_bay Il 28 thì sau khi tốt_nghiệp tháng 10 1964 đoàn 10 phi_công của ông trở về sân_bay Gia_Lâm Tuy_nhiên do một_số vấn_đề từ phía nước bạn Liên_Xô nên các máy_bay vẫn chưa được chuyển_giao Vì_vậy toàn_bộ phi_công học lái Il 28 được đưa đi học tiếng Trung dự_định sang Trung_Quốc học tiếp Những ngày cuối tháng 6 1965 8 máy_bay ném bom tầm trung Il 28 do phi_công Liên_Xô điều_khiển lần_lượt hạ_cánh xuống Nội_Bài gồm 4 chiếc chiến_đấu Il 28 số_hiệu 2082 2084 2086 2088 3 trinh_sát Il 28R số_hiệu 2182 2184 2186 1 huấn_luyện Il 28U số_hiệu 2180 Đi cùng Il 28 còn có một chiếc máy_bay vận_tải cỡ lớn chở theo động_cơ dự_trữ phụ_tùng và chuyên_gia kỹ_thuật Tất_cả số máy_bay này được biên_chế cho tiểu_đoàn không_quân ném bom 929 mật_danh là đoàn T 16 Đây là đơn_vị độc_lập tác_chiến không thuộc bất_cứ trung_đoàn không_quân nào Nhiều lần đơn_vị gần như đã được lệnh xuất_kích nhưng lại bị huỷ_bỏ điển_hình như trong Chiến_dịch Tết Mậu_Thân vào năm 1968 đơn_vị đã ra Thọ_Xuân Thanh_Hoá máy_bay đã treo đủ bom chỉ còn chờ lệnh lắp kíp là đi đánh Nhưng 1 2 tiếng sau lại có lệnh hạ bom xuống Những năm sau đoàn T 16 tiếp_tục tập_luyện sẵn_sàng xuất_kích nhưng do Không_quân Mỹ đã biết được thông_tin đối_phương có máy_bay ném bom nên tổ_chức đánh_phá ngày_đêm Một thời_gian sau phần_lớn Il 28 hết niên_hạn sử_dụng chỉ còn 2 chiếc còn sử_dụng được bao_gồm 1 chiếc chiến_đấu số_hiệu 2088 và một chiếc là máy_bay trinh_sát ảnh số_hiệu 2184 Đến cuối năm 1971 chiến_trường Miền nam và khu_vực Hạ_Lào đang rất cần chi_viện hoả_lực giải_vây nên đơn_vị đã sửa_đổi chiếc máy_bay trinh_sát số 2184 thành máy_bay ném bom Tổ kỹ_thuật trực_tiếp thực_hiện công_tác cải_tiến cán_bộ kỹ_thuật Phạm_Chu_Hải thợ kỹ_thuật Hà_Văn_Như Nguyễn_Văn_Ngọ đã tìm ra phương_án và thực_hiện thành_công Tuy_vậy đơn_vị vẫn không được bay Tháng 9 1972 tiểu_đoàn độc_lập 929 chính_thức giải_thể cho đến lúc đó Il 28 vẫn chưa một lần xuất_kích chiến_đấu Các phi_công được điều sang lái máy_bay vận_tải còn phần_lớn cán_bộ kỹ_thuật học chuyển_loại MiG 21 chỉ còn một số_ít ở lại làm công_tác bảo_quản máy_bay 2 chiếc được điều về đoàn 919 ở Gia_Lam_Nhưng đến tháng 10 1972 cấp trên lại có lệnh chuẩn_bị gấp để máy_bay làm nhiệm_vụ chiến_đấu Sáng 9 10 1972 hai chiếc Il 28 được cơ_động lên Nội_Bài 2 máy_bay đưa vào sân đỗ kiểm_tra thông điện lần cuối kiểm_tra đồng_bộ bom_đạn Phương_án treo bom như sau Chiếc 2184 lắp 8 bom phá mảnh OFAB 250 nặng 270 kg còn chiếc 2088 treo 8 bom mẹ mỗi quả chứa 150 bom con 17h ngày 9 10 biên_đội Il 28 lần đầu xuất_kích chiến_đấu bay thẳng đến mục_tiêu căn_cứ phỉ Vàng Pao ở Loong_Chẹng trên đất Lào Trận tập_kích bất_ngờ của máy_bay ném bom Il 28 đã đánh trúng mục_tiêu địch sát_thương phần_lớn sinh_lực và khí_tài chiến_đấu của địch lập chiến_công đầu cho Không_quân ném bom của Quân_đội nhân_dân Việt_Nam Từ đây máy_bay Il 28 chính_thức ngừng hoạt_động Không_quân cường_kích Việt_Nam cũng từng ghi_nhận 1 chiến_công tấn_công hải_quân Mỹ bằng máy_bay MiG 17 Ngày 19 tháng 4 năm 1972 tàu_chiến Mỹ pháo_kích Đồng_Hới Phía Việt_Nam cử hai máy_bay MiG 17 do Nguyễn_Văn_Bảy_B và Lê_Xuân_Dị xuất_phát từ sân_bay dã_chiến tại Gát đường_băng bàng đất tấn_công Khi cách mục_tiêu 500m 2 phi_công thả hai quả bom 250 kg trúng mục_tiêu Trong trận này phía Hoa_Kỳ tàu USS Higbee_DD 806 hư_hại nặng 1 tháp pháo bị phá_huỷ phải kéo về Philippin để sửa_chữa tàu_khu_trục USS Oklahoma_City_CL 91 bị hư_hại radar Để gỡ_gạc thể_diện Hoa_Kỳ tuyên_bố trong trận này hải_quân Hoa_Kỳ đã đánh đắm hai tàu phóng lôi USS Sterett_CG 31 bắn hạ một chiếc MiG 17 Nhưng phía Việt_Nam khẳng_định năm 1972 hải_quân Việt_Nam chỉ xuất_trận tại vùng_biển Cát_Bà ngày 27 tháng 8 sau trận này 4 tháng và cả hai chiếc MiG 17 sau khi ném bom đều trở về an_toàn Ngoài_ra Không_quân Nhân_dân Việt_Nam còn có 2 chiến_công khác liên_quan đến máy_bay Antonov_An 2 trong một phi_vụ cường_kích BULLET Ngày 7 3 1966 biên_đội 2 chiếc An 2 của Trung_đoàn 919 tổ số 1 mang số_hiệu 670 gồm Phan_Như_Cẩn_Lái chính Phạm_Thanh_Tâm_Lái phụ Trần_Sỹ_Tiêu_Thông tin trên không và Loan_Thế_Minh thợ_máy Tổ thứ 2 trên chiếc máy_bay số_hiệu 666 gồm các phi_công Ngoan_Thoan_Kiều_Oa Bừng 23h47 2 máy_bay vào khu_vực chiến_đấu Ở độ cao 300 mét lái chính Phan_Như_Cẩn phát_hiện 3 tàu tuần_tra của Mỹ họ quyết đánh chiếc thứ 3 chạy sau Cách tàu địch 300 mét chiếc An 2 nổ_súng khiến chiếc tàu Mỹ bốc cháy Sau khi đánh chìm tàu biệt_kích Mỹ do bị_thương vì trúng đạn súng_máy từ tàu Mỹ chiếc An 2 mang số_hiệu 670 của Không_quân Nhân_dân Việt_Nam phải hạ_cánh khẩn_cấp xuống bờ biển Sầm_Sơn và được đưa về xưởng sửa_chữa BULLET Tháng 8 1966 Mỹ bắt_đầu lắp_đặt hệ_thống dẫn đường vô_tuyến hàng_không chiến_thuật TACAN Trạm đài nằm tại đỉnh núi Pa_Thí_Mỹ gọi là căn_cứ điểm_cao 85 Lima_Site 85 ở độ cao khoảng 1 700m phía đông bắc có những vách đá nhiều bậc trơn trượt gần như thẳng_đứng sâu khoảng 600m Năm 1967 Pa_Thí được nâng_cấp với hệ_thống radar AN TSQ 81 Xung_quanh căn_cứ bố_phòng bảo_vệ chặt_chẽ với 1 000 lính người Hmong do sĩ_quan CIA chỉ_huy 11h43 ngày 12 1 1968 biên_đội AN 2 xuất_kích từ sân_bay Gia_Lâm hướng về phía Hoà_Bình Sau nửa tiếng sở_chỉ_huy trung_đoàn và đài bổ_trợ ngừng liên_lạc với biên_đội để giữ bí_mật Theo phương_án đã định_biên đội_trưởng Phan_Như_Cẩn dẫn đội bay theo hướng được vạch sẵn trên bản_đồ Gia_Lâm Hoà_Bình Mai_Châu Sốp_Hào_Mường_Hàm Mường_Út_Pa_Thí Khi tới Sốp_Hào biên_đội bắt liên_lạc với đài trinh_sát Cẩm_Thuỷ đặt gần Pa_Thí và được thông_báo tình_hình mục_tiêu thời_tiết khu_vực Cả biên_đội tiếp_tục tiến vào mục_tiêu ở độ cao_thấp qua Mường_Hàm_Mường_Út rồi lên độ cao 2 200m Lúc này cả biên_đội đã nhìn thấy rõ mục_tiêu Ngay sau đó chiếc An 2 số_hiệu 664 do Phan_Như_Cẩn đưa mục_tiêu vào vòng ngắm phóng một loạt 32 quả đạn rocket Nối_đuôi 664 là 3 An 2 còn lại đồng_loạt công_kích Toàn_bộ trạm radar dẫn đường địch rung_chuyển khói_lửa trùm lên toàn căn_cứ Sau khi hoàn_tất nhiệm_vụ toàn biên_đội thoát_ly trở về Tuy_nhiên do không thông_thuộc địa_hình thời_tiết nhiều mây trên đường về hai máy_bay An 2 số_hiệu 664 và 665 sau khi ra khỏi một khe núi đã đâm vào nhau Cả hai tổ bay đã tử_trận trong đó có người chỉ_huy biên_đội dạn_dày kinh_nghiệm Phan_Như_Cẩn sau_này được Nhà_nước truy_tặng danh_hiệu Anh_hùng lực_lượng_vũ_trang nhân_dân Trận đánh được đánh_giá là khá thành_công khi 12 lính Mỹ cùng 42 lính Hmong và lính của Vàng Pao bị tiêu_diệt trạm ra đa bị phá_huỷ hoàn_toàn Trong chiến_dịch Hồ_Chí_Minh sau khi tiêu_diệt vùng chiến_thuật 1 và 2 Quân_đội nhân_dân Việt_Nam có chiếm được 5 máy_bay ném bom hạng nhẹ A 37 Dragonfly ngay sau đó Không_quân Nhân_dân Việt_Nam đã cử phi_công Nguyễn_Thành_Trung một điệp_viên của Quân giải_phóng trong hàng_ngũ không_lực Việt_Nam Cộng_hoà ra Đà_Nẵng huấn_luyện 4 phi_công lái MiG 17 chuyển sang máy_bay A 37 cùng một phi_công Việt_Nam Cộng_hoà chấp_nhận hợp_tác mang tên Trần_Văn_On nhằm thành_lập Phi_đội Quyết_Thắng ném bom Sân_bay Tân_Sân Nhất trở_thành Cánh quân thứ 6 trong chiến_dịch Hồ_Chí_Minh 10h30 ngày 27 4 1975 vận_tải Antonov_An 24 đưa toàn_bộ phi_công từ Đà_Nẵng vào hạ_cánh tại Phù_Cát Chiếc A 37 tại Đà_Nẵng được đồng_chí Vượng_On điều_khiển bay hạ_cánh lúc 12h Chiều cùng ngày hai phi_công Sanh_On lần_lượt bay thử cả năm chiếc A 37 Kết_quả 1 chiếc bị hỏng động_cơ Như_vậy tại Phù_Cát ta tập_hợp đủ phi_đội 5 A 37 15h ngày 27 thang 4 năm 1975 toàn_bộ phi_công sĩ_quan tập_trung để Tư_lệnh Lê_Văn_Tri giao nhiệm_vụ đội_hình phi_đội thành_lập gồm Nguyễn_Văn_Lục chỉ_huy phi_đội Quyết_Thắng số 1 Nguyễn_Thành_Trung dẫn đường số 2 số 3 Từ Để số 4 Hoàng_Mai Vượng_Trần_Văn_On và số 5 trung_uý Hán_Văn_Quảng 16h ngày 28 tháng 4 phi_đội Quyết_Thắng cất_cánh hướng thẳng đến Tân_Sân Nhất và ném bom phá_huỷ nhiều máy_bay đang đỗ cùng đài quan_sát của sân_bay Toàn phi_đội hạ_cánh lúc 18h05 phút cùng ngày và đã thực_hiện chiến_dịch thành_công mỹ_mãn Từ năm 1975 đến nay cùng quá_trình hiện_đại_hoá Sau chiến_tranh Không_quân Nhân_dân Việt_Nam thu được một lượng lớn máy_bay ném bom hạng nhẹ A 37 máy_bay_tiêm_kích bom F 5E A 1 cùng trực_thăng tấn_công UH 1C D Trong Chiến_dịch Phản_công Biên_giới Tây_Nam các phi_vụ cường_kích ngày_càng được thực_hiện nhiều nhằm tấn_công các cánh quân của Khmer đỏ và tàn_quân của chúng sau năm 1979 Từ đây năm 1975 do nhiệm_vụ ném bom ngày_càng cần_thiết đặc_biệt ở biên_giới tây_nam các đơn_vị không_quân tiêm_kích bom chuyên nhiệm được thành_lập chủ_yếu tại Sư_đoàn Không_quân 370 như Trung_đoàn Tiêm_kích 937 Trung_đoàn Tiêm_kích 935 và Trung_đoàn Trực_thăng 917 mà vốn nhận được là các máy_bay của Không_lực Việt_Nam Cộng_hoà Đầu thập_niên 70 Liên_Xô có viện_trợ cho Việt_Nam một_số máy_bay_tiêm_kích bom Sukhoi_Su 7 nhưng số_lượng khá ít và chỉ một thời_gian sau chúng đã ngừng hoạt_động Năm 1979 Liên_Xô tiếp_tục viện_trợ thêm một lượng lớn máy_bay_cường_kích Sukhoi_Su 22M Ngày 25 tháng 2 năm 1979 Trung_đoàn Không_quân tiêm_kích 929 được thành_lập với nòng_cốt các bộ phi_công từ các trung_đoàn 935 937 chuyển sang Ngoài_ra vào tháng 1 1980 phi_đội Mil_Mi 24 đầu_tiên được thành_lập Được điều_động sang Campuchia từ năm 1984 Mi 24A hiệp_đồng với các đơn_vị UH 1 Mil_Mi 8 yểm_trợ hoả_lực cho bộ_binh truy_quét tàn_quân Khmer_Đỏ_Mi 24A hiện đang ở trạng_thái niêm_cất nhưng vẫn trực_chiến trong thành_phần Không_quân Nhân_dân Việt_Nam Sau khi các máy_bay_cường_kích của chế_độ cũ bị ngừng hoạt_động do không có linh_kiện thay_thế Việt_Nam bắt_đầu nhận thêm máy_bay_cường_kích Su 22 từ khối Đông_Âu_Su 22 là chiến_đấu_cơ phản_lực đầu_tiên của không_quân Việt_Nam bay ra được tới quần_đảo Trường_Sa Sáng ngày 10 2 1988 phi_công Vũ_Xuân_Cương đã thành_công chuyến bay nhiệm_vụ đầu_tiên trên cường_kích Su 22M số_hiệu 5815 từ Phan_Rang ra tuần_tiễu Trường_Sa Sau hải_chiến Trường_Sa ngày 30 3 1988 Việt_Nam quyết_định tăng_cường bay huấn_luyện trên biển xa cho phi_đội Su 22M nhằm nâng cao khả_năng tác_chiến trên biển Ngày 14 4 1988 con tàu không số của Lữ_đoàn 125 chở theo 35 lính công_binh và 7 lính hải_quân của đơn_vị C7 D3 Lữ_đoàn công_binh E83 do Tư_lệnh Vùng 4 Hải_quân chỉ_huy quay lại quần_đảo Trường_Sa Từ 2h sáng Hải_quân Việt_Nam bí_mật cho xuồng nhỏ vào cắm cờ lên đảo Len_Đao_Buổi sáng phát_hiện Việt_Nam cắm cờ ở Len_Đao_Trung_Quốc cho 7 tàu_chiến và nhiều xuồng nhỏ bao_vây đảo Lúc này 7 máy_bay chiến_đấu Su 22M của Việt_Nam bay từ đất_liền ra quần_đảo Thấy máy_bay chiến_đấu của Việt_Nam ngay_lập_tức phía tàu Trung_Quốc tản ra Bộ_đội Việt_Nam tiếp_tục xây_dựng công_sự và bảo_vệ đảo Len_Đao cho đến ngày hôm_nay Giữa thập_niên 1980 khối Đông_Âu cùng Liên_Xô bị sụp_đổ Tương_tự như Lực_lượng Không_quân Tiêm_kích các đơn_vị Không_quân Tiêm_kích bom cũng phải mua các máy_bay Su 22 cũ đã qua sử_dụng từ Ba_Lan và các nước Đông_Âu nhằm trang_bị cho mình và đương_nhiên một_số vụ tai_nạn đã xảy ra điển_hình là vào ngày 9 tháng 8 năm 2006 một chiếc Su 22 khi đang bay diễn_tập đã đâm thẳng vào chân núi Hòn_Khô thuộc địa_bàn xã Hoà_Sơn huyện Ninh_Sơn tỉnh Ninh_Thuận Phi_công đã nhanh_chóng bung dù thoát nạn Đây là máy_bay quân_sự thuộc sân_bay Thành_Sơn tỉnh Ninh_Thuận đang bay diễn_tập tại khu_vực Láng_Za_Ó thuộc địa_bàn huyện Ninh_Sơn thì gặp sự_cố Một trường_hợp tương_tự đã diễn ra nhưng người phi_công không may_mắn đã hy_sinh vào ngày 9 tháng 6 năm 2009 một chiếc máy_bay quân_sự Su 22 khi đang bay luyện_tập thì bất_ngờ lao xuống đồi Bãi_Chiêng thôn Lạc_Long_II xã Cẩm_Phú huyện miền núi Cẩm_Thuỷ tỉnh Thanh_Hoá Tại hiện_trường máy_bay khi rơi xuống đã nát vụn và bốc cháy dữ_dội_viên phi_công đã thiệt_mạng sau khi cố điều_khiển cho chiếc máy_bay đâm cách xa khu_vực dân_cư Sau những tình_trạng trên Không_quân Nhân_dân Việt_Nam quyết_định bắt_đầu hiện_đại_hoá số Su 22 hiện có Trong các năm từ 1996 đến 1998 Nga đã nâng_cấp 32 chiếc máy_bay_tiêm_kích bom Su 22M4 một người lái và 2 chiếc máy_bay huấn_luyện 2 người lái Su 22UM3 Tiếp_tục những năm sau Việt_Nam mua lại nhiều máy_bay Su 22 của Ba_Lan và Cộng_hoà_Séc đã nâng_cấp lên phiên_bản Su 22M4 UM3 Trong những năm 2004 2012 Không_quân Việt_Nam lại nhận được nhiều tiêm_kích đa_năng Sukhoi_Su 30MK2V có khả_năng vừa đảm_nhiệm không_chiến trên không vừa có_thể thực_hiện các cuộc không_kích trên biển hoặc trên mặt_đất Tuy các máy_bay Su 30 đang nằm chủ_yếu tại Trung_đoàn Tiêm_kích 935 tại Biên_Hoà nhưng hiện_nay một_số máy_bay Su 30 cũng được biên_chế cho Trung_đoàn Tiêm_kích bom 923 tại Thọ_Xuân Hiện_nay Việt_Nam đang có kế_hoạch mua thêm nhiều máy_bay Sukhoi_Su 30 nhằm thay_thế cho các máy_bay Su 22 đã lỗi_thời trong nhiệm_vụ cường_kích Các đơn_vị hiện_nay BULLET Thuộc_Sư đoàn Không_quân 371 Đoàn Thăng_Long_BULLET_Trung đoàn Tiêm_kích 921 Đoàn Sao Đỏ_Đóng tại Sân_bay Nội_Bài Hà_Nội trang_bị máy_bay Sukhoi_Su 22M4 UM3 Thuộc_Sư đoàn 371 Đoàn Thăng_Long_BULLET_Trung đoàn Tiêm_kích Bom 923 Đoàn Yên_Thế Đóng tại Sân_bay Sao_Vàng Thanh_Hoá trang_bị máy_bay Sukhoi_Su 30MK2V BULLET Trung_đoàn Tiêm_kích 927 Đóng tại Sân_Bay Kép_Bắc_Giang trang_bị máy_bay Su 30MK2V BULLET Thuộc_Sư đoàn Không_quân 370 Đoàn_Lê_Lợi_BULLET_Trung đoàn Tiêm_kích 935 Đoàn Biên_Hoà Đóng tại Sân_bay Biên_Hoà Đồng_Nai_trạng bị máy_bay Sukhoi_Su 30MK2V BULLET Trung_đoàn Tiêm_kích 937 Đoàn Hậu_Giang Đóng tại Sân_bay Thành_Sơn_Ninh_Thuận trang_bị máy_bay Sukhoi_SU 22M4 UM4 BULLET Ngoài_ra còn có 2 trung_đoàn không_quân huấn_luyện nhằm huấn_luyện cho cả các phi_công tiêm_kích và tiêm_kích bom là Trung_đoàn Huấn_luyện 910 và Trung_đoàn Huấn_luyện 920 thuộc Trường Sĩ_quan Không_quân Trang_bị BULLET Sukhoi_Su 22M4 UM4 Máy_bay_tiêm_kích bom BULLET Sukhoi_Su 30MK2V Máy_bay_tiêm_kích kiêm_cường_kích
Lực_lượng Không_quân Cường_kích , Quân_đội nhân_dân Việt_Nam