Công_tử Bạc_Liêu Công_tử Bạc_Liêu là cụm_từ dân_gian ở miền Nam Việt_Nam đặt ra vào cuối thế_kỷ 19 đến đầu thế_kỷ 20 để chỉ các công_tử con của những gia_đình giàu_có sống ở tỉnh Bạc_Liêu trong thời_kỳ xã_hội Việt_Nam thời Pháp thuộc Thời đó thực_dân Pháp đã ổn_định về tổ_chức của vùng_đất thuộc địa Nam_Kỳ_Do việc phân_chia lại ruộng_đất đã làm nảy_sinh rất nhiều đại_điền_chủ ở vùng_đất này Theo phong_trào khi ấy các đại_điền_chủ hào_phú quyền_quý khắp Nam_Kỳ thường cho con lên Sài_Gòn học ở các trường Pháp thậm_chí du_học bên Pháp Tuy_nhiên hầu_hết các vị công_tử giàu_có này ảnh_hưởng bởi sự phồn_hoa đô_hội sẵn tiền nên thường đi vào con đường ăn_chơi để thể_hiện mình Ngày_nay Công_tử Bạc_Liêu trở_thành một thành_ngữ để chỉ những kẻ ăn_chơi tiêu tiền như nước Các công_tử Bạc_Liêu Trần_Trinh_Huy_Nổi bật nhất trong số các công_tử Bạc_Liêu này là Trần_Trinh_Huy 1900 1974 còn có tên khác là Ba Huy hay Hắc công_tử là một tay_chơi nổi_tiếng số 1 ở Sài_Gòn và miền Nam những năm 1930 1940 Trần_Trinh_Huy là con trai thứ hai của quan Hội_đồng Trần_Trinh_Trạch tức Hội_đồng Trạch và bà Phan_Thị_Muồi con gái bá_hộ Phan_Văn_Bì còn gọi là Phan_Hộ_Biết người có đất ruộng nhiều nhất trong tỉnh Bạc_Liêu được mệnh_danh là Vua lúa_gạo Nam_Kỳ_Do biết luật_lệ và thủ_tục hành_chánh lại được cha vợ cho đất giúp vốn nên ông Trạch mau_chóng phất lên mua thêm nhiều đất điền Các con và rể khác của ông Phan_Hộ_Biết mê cờ_bạc nên lần_lượt phải đem ruộng cầm_cố cho ông Trạch nên đất của ông Trạch càng nhiều thêm Có lời truyền rằng ông Trạch mau giàu lớn nhờ tài đánh_bạc thường tổ_chức bài_bạc trong nhà cho con_bạc vay tiền rồi về sau làm chủ luôn tài_sản của các con_bạc thiếu nợ Tại Nam_Kỳ thập_niên 1930 giới điền_chủ lớn chiếm 1 035 000 ha ruộng_đất thì riêng hội_đồng Trạch đã chiếm 145 000 ha trong khi toàn_bộ 4 triệu nông_dân tại Nam_Kỳ chỉ có 500 000 ha ruộng_đất Ông Trạch là chủ_sở_hữu của 74 sở điền với 110 000 ha đất trồng lúa gần 100 000 ha ruộng_muối Theo lời cháu_chắt ông Trạch kể lại toàn tỉnh Bạc_Liêu lúc đó có 13 lô ruộng_muối thì 11 lô là của ông Trạch một lô còn lại của cha sở và một lô của dân_thường Ông Trần_Trinh_Trạch có bảy người con ba trai bốn gái Hai Đinh_Ba Huy tức Trần_Trinh_Huy_Tư Huệ_Năm_Thu_Sáu Đông_Bảy_Dầy_Tám Bò tức Trần_Trinh_Khương cũng là một công_tử Bạc_Liêu Ông Trạch sống cần_kiệm chí_thú làm_giàu nhưng ba người con trai ông Trạch có sẵn gia_sản kếch_sù của cha nên đều mặc_sức phung_phí tiền_bạc Nhờ khả_năng tài_chính rất mạnh của cha_mẹ mình độ phóng_túng đối của công_tử Trần_Trinh_Huy đứng hàng số_một không một ai trong nhóm Công_tử Bạc_Liêu có_thể tranh_chấp đến_nỗi danh_xưng Công_tử Bạc_Liêu gần như gán cho riêng ông Khi ông Trạch mất tại Sài_Gòn năm 1942 tài_sản được chia cho các con trai của ông nhưng những ông này không có tài làm_ăn như cha mà chỉ quen tiêu_pha nên gia_sản cứ hao_hụt dần Trong thập_niên 1960 hai cuộc cải_cách_điền_địa của Việt_Nam Cộng_Hoà với chủ_trương thu đất của đại_địa_chủ cũng khiến hầu_hết ruộng_đất của gia_đình này bị mất đi Không còn hoa_lợi từ ruộng_đất không biết chuyển_hướng kinh_doanh sang các lĩnh_vực khác như công_nghiệp dịch_vụ lại quen tiêu_xài phung_phí nên gia_sản của Ba Huy hao_hụt nhanh_chóng Ông Ba Huy mất vào tháng 1 năm 1974 ở Sài_Gòn và được đưa về an_táng trong phần_mộ gia_đình tại ấp Cái_Dầy xã Châu_Hưng huyện Vĩnh_Lợi Bạc_Liêu Ba Huy mất sau khi hoang_phí gần hết gia_sản chỉ để lại cho các con mấy căn_phố lầu Ông Ba Huy có tám người con các con ông cũng tiêu_xài phung_phí giống cha mình nên nhà_cửa cứ bán dần Con trai ông Ba Huy là Trần_Trinh_Đức nhớ lại đến cuối thập_niên 1970 các con của ông Ba Huy quyết_định bán căn nhà cuối_cùng ở đường Nhất_Linh với giá 28 lượng vàng mỗi người chia nhau một phần rồi ly_tán tự tìm đường làm_ăn riêng Các con ông Huy cũng không làm_ăn thuận_lợi ông Trần_Trinh_Đức ban_đầu cũng khá_giả nhưng rồi con_cái ham_mê cờ_bạc nên mắc nợ tất_cả tài_sản trong nhà đều lần_lượt ra đi ông Đức về sau phải chạy xe_ôm kiếm sống Đến đây thì chính_thức kết_thúc sự giàu_có kéo_dài chưa tới ba đời của dòng_tộc hội_đồng Trần_Trinh_Trạch_Số mệnh giàu_sang và suy_tàn của dòng_tộc hội_đồng Trần_Trinh_Trạch để lại nhiều bài_học về triết_lý Có vay có trả của Thiên trả Địa của Luật Nhân_Quả ông Trạch phất lên nhờ gia_sản của cha vợ và việc cho dân cờ_bạc vay nặng_lãi nhưng đời con_cháu ông thì lại làm tán gia bại sản cơ_nghiệp của cha_ông mình cũng chính vì tiêu_xài phung_phí và ham_mê cờ_bạc Phan_Kim_Cân_Phan_Kim_Cân hay Công_tử Cân sinh tại Bạc_Liêu Ông Phan_Kim_Cân là chồng bà Sáu_Đông em_gái của Hắc công_tử Trần_Trinh_Huy đã nói ở trên Ông nội của Phan_Kim_Cân là Phan_Hộ_Biết cha vợ Trần_Trinh_Trạch_Như vậy ông vừa là anh_em con cô con cậu vừa là em rể của Hắc công_tử Trần_Trinh_Huy_Ông Phan_Hộ_Biết là cha vợ của Trần_Trinh_Trạch nhưng bằng thủ_đoạn cho vay dần_dần Trần_Trinh_Trạch đã chiếm gần hết toàn_bộ tài_sản của Phan_Hộ_Biết như ruộng_muối ghe_chài các sở điền khiến cho cha ruột của Phan_Kim_Cân không còn thừa_hưởng tài_sản ấy được bao_nhiêu Chính vì lẽ đó nên giữa họ Trần và Phan không được thân_thiện Ngay từ năm 1936 ông Cân đã có cảm_tình với cách_mạng và hoạt_động trong một đoàn_thể do Việt_Minh vận_động thành_lập rồi sau đó chính_thức tham_gia Việt_Minh_Về sau năm 1945 khi Bạc_Liêu bị quân Pháp chiếm_đóng ông này đã từ_bỏ cuộc_sống giàu_có để tham_gia hoạt_động cách_mạng và trở_thành Uỷ_viên Tài_chánh Ngân_khố tỉnh Bạc_Liêu cho chính_quyền Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà Năm 1954 khi lực_lượng cách_mạng xuống tàu tập_kết ra Bắc_Phan_Kim_Cân đã đưa con trai mình là Phan_Kim_Sơn đi theo đoàn quân đó Đến những năm 1960 ông tiếp_tục là đại_biểu Mặt_trận Dân_tộc Giải_phóng miền Nam Việt_Nam khu Tây_Nam_bộ Phan_Kim_Cân là người duy_nhất trong nhóm công_tử Bạc_Liêu tự_nguyện rời bỏ cuộc_sống giàu_sang để tham_gia hoạt_động cách_mạng và ông này đã có cuộc_sống cuối đời khác với những người khác trong nhóm quen tiêu_xài hoang_phí và cuối đời bị tán gia bại sản Phương_Đình_Trung_Phương Đình_Trung hay Công_tử Phương là anh_cả trong số 7 anh_em của gia_đình Hắc_Công tử Ba Huy và cũng là một tay ăn_chơi có_hạng Khi miền Nam manh_nha nền công_nghiệp xay sát lúa_gạo ông Phương_Đình_Hậu cha của ông Phương đã bỏ ra một_số vốn khổng_lồ để cất nhà_máy lửa mang tên Hậu_Giang giao cho Công_tử Phương cai_quản Đây có_thể là một nhà_máy lớn nhất Nam_Bộ dạo đó với công_suất xay lúa 15 tấn một ngày Là chủ một nhà_máy lớn nên ông Đinh giàu_sang nhanh_chóng và là tay ăn_chơi có_hạng Trong một lần khi đưa gạo sang Nam_Vang_Campuchia bán giao_du với tầng_lớp giàu_có ở đó công_tử Đinh quen với một tài_xế xe trong cung vua có người vợ đẹp mê_hồn Do quen với cách ăn_nói của một công_tử Đinh ngỏ ý với gã tài_xế Mày bán vợ cho tao bao_nhiêu tao cũng mua Tài_xế nổi_nóng thách_thức 20 000 đồng đó ông có tiền mua không Hồi đó giá 20 cân thóc chỉ một hào Tưởng nói cho bõ giận ai dè Hai Đinh mua thật Vợ người tài_xế đó đã ở với Trần_Trinh_Đinh cho đến cuối đời Trần_Trinh_Khương_Trần Trinh_Khương hay còn gọi là Cậu Tám bò người con út của Trần_Trinh_Trạch và chính là em_trai của Hắc công_tử Trần_Trinh_Huy_Ông được du_học tại Pháp nhưng lại nổi_tiếng về việc ăn_chơi tiêu_xài tiền phung_phí và chơi nổi Năm 1942 ông Trạch mất tại Sài_Gòn vì bệnh suyễn cậu Tám_Bò nghĩ ra một chiêu độc xác ông Hội_đồng được đeo kiếng đen đặt ngồi ngay_ngắn trong chiếc xe hiệu Chevollet đưa về Bạc_Liêu Khi đến địa_phận tỉnh này tá_điền hai bên đường cứ cúi đầu cung_kính vì ngỡ ông Hội_đồng đi thăm ruộng Đến khi gia_tộc phát_tang mới bật ngửa Huỳnh_Văn_Phước_Huỳnh_Văn_Phước tên tiếng Hoa là Dù Hột ông là con của ông chủ Chá một đại_địa_chủ xứ Bạc_Liêu là một người Việt gốc Hoa_Theo nhà_văn Phan_Trung_Nghĩa đối_tượng khai_sinh ra thành_ngữ Công_tử Bạc_Liêu chính là Huỳnh_Văn_Phước_Tương truyền Dù Hột chịu_chơi đến mức khi thấy có 5 chiếc xe tranh nhau chở khách bèn bao tất_tần_tật vì ngưỡng_mộ cái thú trả tiền không cần cân_đo_đong_đếm Công_tử Dù Hột cho một chiếc chở ông chiếc chở nón chiếc chở gậy chiếc chở cặp da và chiếc chở mắt kiếng Các công_tử tay_chơi khác Theo nhà_báo nhà_văn Phan_Trung_Nghĩa tác_giả quyển sách Công_tử Bạc_Liêu sự_thật và giai_thoại thì thành_ngữ Công_tử Bạc_Liêu được xã_hội_hoá và gọi chung cho tất_cả những địa_chủ con gồm những công_tử có máu ăn_chơi danh_bất_hư_truyền Một_số công_tử cũng nổi_tiếng ở những vùng khác nhau của miền nam Công_tử Mỹ_Tho Lê_Công_Phước_Lê_Công_Phước 1901 1950 là một tay_chơi nổi_tiếng ở miền Nam những năm của thập_niên 1920 1930 Ông còn có biệt_danh Bạch công_tử Lê_Công_Phước để lại nhiều giai_thoại về ăn_chơi hoang_phí Ông còn là người có rất nhiều đóng_góp cho nghệ_thuật cải_lương ở miền Nam khi đó và là một trong số những người chồng của Nghệ_sĩ_nhân_dân Phùng_Há Sau khi ly_dị với Phùng_Há_Lê_Công Phước ngày_càng lún sâu vào nghiện_ngập Tài_sản lần_lượt bán hết người ta thấy ông lang_thang ở vườn Ông Thượng nay là Tao_Đàn Thành_phố Hồ_Chí_Minh Sau đó ông được con trai một người bạn thân của cha mình là ông Nguyễn_Hoàng_Phi một điền_chủ đất ở Chợ_Gạo đón về chăm_sóc Cuối năm 1949 Nguyễn_Hoàng_Phi đưa Bạch công_tử về chăm_sóc tại gia_đình ông ở thị_trấn Chợ_Gạo Nhưng vì hậu_quả của nghiện_ngập Lê_Công_Phước mất vào đầu năm 1950 Công_tử Vĩnh_Long Châu_Văn_Sanh_Châu Văn_Sanh hay còn gọi là công_tử Lời là một Liệt_sĩ Ông không_chỉ nổi_danh tính_cách trọng_nghĩa_khinh_tài tiêu_biểu của người Nam_Bộ mà_còn là một nhà cách_mạng chống chủ_nghĩa_thực_dân Pháp đòi quyền độc_lập dân_tộc cho Việt_Nam Năm 1939 khi ông thuê xe chở sách về quê nhà chợ Cái_Nhum đến Ngã tư Long_Hồ thì bị chính_quyền thực_dân chặn bắt quả_tang trên xe có chở nhiều sách cấm và tài_liệu tuyên_truyền Chủ_nghĩa_cộng_sản Ngày 20 tháng 7 năm 1940 ông bị toà_án Pháp ở Sài_Gòn kết_tội vận_động lực_lượng bất_hợp_pháp để lật_đổ chính_quyền với bản_án 5 năm tù_và 10 năm biệt_xứ Ông đã qua_đời vào ngày 27 tháng 6 năm 1943 khi bị giam trong tù Thủ_tướng Võ_Văn_Kiệt ca_ngợi tinh_thần không màng phú_quý để tham_gia cách_mạng của ông Công_tử Cần_Thơ Dương_Văn_Quảng_Công tử Cần_Thơ Dương_Văn_Quảng là con của ông Dương_Lập_Cang_Ông Cang được cho là người khởi_công xây_dựng ngôi đình Bình_Thuỷ và nhà cổ Bình_Thuỷ nổi_tiếng Xem thêm BULLET Tứ đại Phú_hộ BULLET Phú nhị đại_hình ảnh tương_tự ở Trung_Quốc BULLET Dân_chơi
Công_tử Bạc_Liêu