Bắc_Nguỵ_Đạo_Vũ Đế_Bắc_Nguỵ_Đạo Vũ_Đế chữ Hán_北魏道武帝 371 409 tên_huý là Thác_Bạt_Khuê_拓拔珪 tên lúc sinh là Thác_Bạt_Thiệp_Khuê 拓拔渉珪 là hoàng_đế khai_quốc của triều_đại Bắc_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Ông là cháu nội vị vương cuối_cùng của nước Đại là Thác_Bạt_Thập_Dực Kiền Sau thất_bại trước quân Đông_Tấn trong trận Phì_Thuỷ_Tiền_Tần rơi vào cảnh nội_loạn và Thác_Bạt_Khuê liền tận_dụng thời hội này để tái_lập nước Đại vào năm 386 song ngay sau đó cải quốc_hiệu sang Nguỵ và xưng_vương Ông ban_đầu là một chư_hầu của Hậu_Yên_Tuy nhiên sau khi ông đánh_bại hoàng_đế Mộ_Dung_Bảo của Hậu_Yên và chiếm được hầu_hết lãnh_thổ Hậu_Yên ông đã xưng_đế vào năm 398 Đạo_Vũ_Đế thường được coi là một vị tướng tài_giỏi song lại tàn_ác và độc_đoán trong việc trị quốc đặc_biệt là vào cuối triều_đại của ông Năm 409 do ông xem_xét đến việc giết chết Hạ_Lan phu_nhân con trai ruột của bà là Thanh_Hà vương Thác_Bạt_Thiệu_拓拔紹 giết chết ông song ngay sau đó Thái_tử Thác_Bạt_Tự đã đánh_bại Thác_Bạt_Thiệu_Thác Bạt_Tự sau đó lên_ngôi và trở_thành Minh_Nguyên_Đế_Trước khi thành_lập Bắc_Nguỵ_Thời thơ_ấu Theo các sử tịch Thác_Bạt_Khuê sinh ngày 4 tháng 8 năm 371 cha_ông là Thác_Bạt_Thật_拓拔寔 con trai và là thái_tử của Đại_vương Thác_Bạt_Thập_Dực Kiền song cha_ông qua_đời trước đó trong cùng năm vì bị một chấn_thương khi bảo_vệ Thác_Bạt_Thập_Dực Kiền trong một vụ mưu_sát của tướng Bạt_Bạt_Cân_拔拔斤 Mẹ của Thác_Bạt_Khuê là thê của Thác_Bạt_Thật bà là con gái của thủ_lĩnh một bộ_lạc chư_hầu hùng_mạnh của nước Đại là Hạ_Lan_Dã_Can 賀蘭野干_Thác_Bạt_Thập Dực_Kiền mặc_dù thương_tiếc về cái chết của con trai song rất vui trước sự chào_đời của cháu nội ông tuyên_bố đại_xá tại nước Đại và đặt tên cho cháu trai là Thác_Bạt_Thiệp_Khuê Tuy_vậy các sử tịch nói về cuộc_đời sau_này của ông với tên gọi rút ngắn là Khuê_Khoảng tết năm 377 Tiền_Tần mở một chiến_dịch lớn đánh nước Đại_Thác_Bạt_Thập Dực_Kiền đã phải tạm_thời chạy trốn khỏi đô_thành Vân_Trung_雲中 nay thuộc Hohhot_Nội_Mông song đã trở về Vân_Trung sau khi Tiền_Tần rút_lui Tuy_nhiên sau khi Thác_Bạt_Thập_Dực Kiền trở về Vân_Trung cháu trai Thác_Bạt_Cân_拓拔斤 thuyết_phục người con trai lớn_tuổi nhất còn sống của ông là Thác_Bạt_Thật_Quân 拓拔寔君 rằng Thác_Bạt_Thập_Dực Kiền đang xem_xét đến việc chỉ_định một trong số các con trai của Mộ_Dung vương hậu một công_chúa của Tiền_Yên làm thế_tử và thậm_chí còn tính đến việc giết chết Thác_Bạt_Thật_Quân Thác_Bạt_Thật_Quân do_đó đã phục_kích cha và các em_trai rồi giết chết họ Điều này đã khiến quân Đại sụp_đổ và quân Tiền_Tần chiếm được Vân_Trung mà không cần phải tiến_hành một cuộc_chiến nào Trong rối_loạn Hạ_Lan phu_nhân ban_đầu đã chạy trốn đến chỗ Hạ_Lan_Nột_賀蘭訥 là người kế_thừa_chức thủ_lĩnh bộ_lạc sau khi Hạ_Lan_Dã_Can chết Sau đó Hoàng_đế Phù_Kiên của Tiền_Tần tính đến việc đưa Thác_Bạt_Khuê đến kinh_thành Trường An của Tiền_Tần song một viên quan của Thác_Bạt_Thập_Dực Kiền trước_đây tên là Yên_Phượng_燕鳳 thuyết_phục được Phù_Kiên cho_phép Thác_Bạt_Khuê được ở lại đất Đại với lý_lẽ rằng đó sẽ là cách tốt nhất để duy_trì lòng trung_thành của các bộ_lạc với Tiền_Tần_Trong khi đó Phù_Kiên đã phân_chia các bộ_lạc nước Đại trước_đây thành hai nhóm do các thủ_lĩnh người Hung_Nô là Lưu_Khố_Nhân_劉庫仁 và Lưu_Vệ_Thần_劉衛辰 lãnh_đạo Thác_Bạt_Khuê cùng với mẹ mình đã đến sống ở chỗ Lưu_Khố_Nhân người này khoản_đãi Thác_Bạt_Khuê như một vương_tử Thời thanh_niên Không biết nhiều về cuộc_sống của Thác_Bạt_Khuê cho đến năm 385 lúc này Tiền_Tần rơi vào cảnh đại loạn sau thất_bại trong trận Phì_Thuỷ do các cuộc nổi_dậy diễn ra trên khắp đế_chế Năm 384 con trai của Phù_Kiên là Phù_Phi lúc này đang bị Hoàng_đế Mộ_Dung_Thuỳ của Hậu_Yên bao_vây Lưu_Khố_Nhân cố_gắng để cứu_viện cho Phù_Phi song bị Mộ_Dư_Thường_慕輿常 con trai một quý_tộc Hậu_Yên ám_sát kế_vị Lưu_Khố_Nhân là Lưu_Đầu_Quyến_劉頭眷 Tuy_nhiên năm 385 Lưu_Đầu_Quyến lại bị con trai của Lưu_Khố_Nhân là Lưu_Hiển_劉顯 ám_sát Lưu_Hiển trở_thành tộc_trưởng của bộ_lạc và coi Thác_Bạt_Khuê lúc đó đang 14 tuổi là một mối đe_doạ Tuy_nhiên Bạt_Liệt_Lục_Quyến 拔列六眷 và Khâu_Mục_Lăng_Sùng 丘穆陵崇 phát_hiện ra điều này và theo lời hướng_dẫn của Bạc_Liệt_Khâu_Mục Lăng hộ_tống Thác_Bạt_Khuê đễn chỗ cữu phụ Hạ_Lan_Nột và người này bảo_vệ cho Thác_Bạt_Khuê_Năm 386 do sự thúc_giục của các quan_lại nước Đại trước_đây Hạ_Lan_Nột đã ủng_hộ Thác_Bạt_Khuê trở_thành Đại_vương Thác_Bạt_Khuê tiến_hành lễ tức_vị Đại_vương vào ngày 6 tháng 1 tức 20 tháng 2 năm 386 đặt niên_hiệu là Đăng_Quốc_Phiên bản khác Tuy_nhiên một phiên_bản khác về những năm đầu đời của Thác_Bạt_Khuê lại được ghi trong các sử tịch như Tấn thư và Tống thư là hai bộ chính_sử viết về hai triều_đại kình_địch của Bắc_Nguỵ là nhà Tấn và Lưu_Tống và trong đó có chứa nhiều vấn_đề gây chú_ý Theo đó Thác_Bạt_Khuê không phải là cháu nội của Thác_Bạt_Thập_Dực Kiền mà là con trai và được sinh ra sớm hơn đáng_kể so với năm 371 và ông là con của Mộ_Dung vương hậu Khi nước Đại bị Tiền_Tần tấn_công vào năm 377 Thác_Bạt_Khuê khi đó tự_chủ với cha và đầu_hàng Tiền_Tần_Phù_Kiên lệnh rằng đây là một hành_động phản_bội và đưa Thác_Bạt_Khuê đi lưu_đày Khi Mộ_Dung_Thuỳ tức sẽ là cữu phụ của Thác_Bạt_Khuê lập nước Hậu_Yên vào năm 384 Thác_Bạt_Khuê đã đễn chỗ cữu phụ và sau đó đoạt lấy quyền quản_lý các bộ_lạc của cha bằng một chiến_dịch do Hậu_Yên tiến_hành Sau đó để tránh việc người_đời biết Thác_Bạt_Khuê là một kẻ phản_bội cha bản_chính thức về tiểu_sử của ông được bịa ra Nguỵ vương Thiết_lập quyền cai_trị Những năm đầu_tiên trị_vì Thác_Bạt_Khuê phải quyết_định theo ý_kiến của các thủ_lĩnh bộ_lạc và vị_trí của ông không được chắc_chắn Tuy_nhiên sau đó ông đã từng bước khẳng_định được vị_thế lãnh_đạo và các thủ_lĩnh bộ_lạc bắt_đầu kết_hợp lại quanh ông Vào tháng 2 ÂL năm 386 Thác_Bạt_Khuê định_đô tại Thịnh_Lạc_盛樂 nay thuộc Hohhot_Nội_Mông và khuyến_khích người_dân phát_triển nông_nghiệp Tháng 4 ÂL năm 386 ông đổi tước_hiệu của mình thành Nguỵ vương và do_vậy nhà_nước ông cai_trị cũng được lịch_sử biết đến với cái tên Bắc_Nguỵ_Vào mùa thu năm 386 với sự trợ_giúp của Tây_Yên và Lưu_Hiển thúc_phụ trẻ tuổi nhất của Thác_Bạt_Khuê là Thác_Bạt_Quất_Đốt 拓拔窟咄 xưng_vương khi đó nhiều tù_trưởng dưới quyền Thác_Bạt_Khuê bí_mật liên_kết với Thác_Bạt_Quất_Đốt Thác_Bạt_Khuê hoảng_sợ đến_nỗi phải chạy đến chỗ Hạ_Lan bộ và tìm_kiếm trợ_giúp của Hậu_Yên_Hoàng đế Mộ_Dung_Thuỳ của Hậu_Yên cử con trai Mộ_Dung_Lân đến hỗ_trợ cho Thác_Bạt_Khuê và họ cùng nhau đánh_bại được Thác_Bạt_Quất_Đốt Quất_Đốt phải chạy trốn và bị Lưu_Vệ_Thần giết chết Tháng 12 ÂL năm đó Mộ_Dung_Thuỳ ban cho Thác_Bạt_Khuê các tước_hiệu Tây_Thiền vu và Thượng_Khuê vương song do tước Thượng_Khuê vương không danh_giá bằng Nguỵ vương nên Thác_Bạt_Khuê từ_chối chúng Mặc_dù đã được Hậu_Yên giúp_đỡ và là một chư_hầu của Hậu_Yên song Thác_Bạt_Khuê bắt_đầu tính đến việc cuối_cùng sẽ chinh_phạt Hậu_Yên_Năm 388 ông cử em họ Thác_Bạt_Nghi đi triều_cống Mộ_Dung_Thuỳ song cũng là để nhằm quan_sát triều_đình Hậu_Yên_Thác_Bạt Nghi kết_luận rằng Mộ_Dung_Thuỳ nay đã lớn_tuổi còn thái_tử Mộ_Dung_Bảo thì lại kém_cỏi và có khả_năng Hậu_Yên sẽ bị suy_yếu Điều này đã khích_lệ Thác_Bạt_Khuê rất nhiều trong việc lập kế_hoạch diệt Hậu_Yên_Năm 391 em_trai của Hạ_Lan_Nột là Hạ_Lan_Nhiễm_Can 賀蘭染干 âm_mưu giết chết Hạ_Lan_Nột và dẫn đễn việc huynh_đệ giao_chiến chống lại nhau Thác_Bạt_Khuê nắm lấy cơ_hội này để yêu_cầu Hậu_Yên cùng tiến đánh Hạ_Lan bộ mặc_dù cả Hạ_Lan_Nột và Hạ_Lan_Nhiễm_Can đều là huynh_đệ của mẹ ông theo như Nguỵ thư Vào mùa hè năm 391 Mộ_Dung_Lân bắt được Hạ_Lan_Nột và Hạ_Lan_Nhiễm_Can song lại cho_phép Hạ_Lan_Nột được tự_do và chỉ_huy bộ_lạc còn Hạ_Lan_Nhiễm_Can thì trở_thành tù_binh Sau chiến_dịch này Mộ_Dung_Lân đã nhận thấy được khả_năng của Thác_Bạt_Khuê nên đã đề_xuất với phụ hoàng rằng hãy bắt giam Thác_Bạt_Khuê_Tuy nhiên Mộ_Dung_Thuỳ từ_chối Vào tháng 7 ÂL năm 391 một sự_kiện đã khiến cho Hậu_Yên và Bắc_Nguỵ tuyệt_giao với nhau Khi đó Thác_Bạt_Khuê cử Thác_Bạt_Cô_拓跋觚 đi triều_cống Hậu_Yên và các con trai của Mộ_Dung_Thuỳ đã giữ Thác_Bạt_Cô lại và lệnh cho Thác_Bạt_Khuê phải mang ngựa đến để đổi lấy tự_do cho Thác_Bạt_Cô_Thác Bạt_Khuê đã từ_chối và đoạn_tuyệt quan_hệ với Hậu_Yên thay vào đó ông quay sang liên_minh với Tây_Yên_Thù địch với Hậu_Yên_Năm 391 Thác_Bạt_Khuê tấn_công Nhu_Nhiên_Nhu_Nhiên bị thiệt_hại nặng_nề song không bị tiêu_diệt Nhu_Nhiên sau đó vẫn tiếp_tục quấy_nhiễu và là một mối đe_doạ thường_xuyên trong suốt thời_gian còn lại của triều_đại Bắc_Nguỵ_Tháng 10 ÂL năm 391 Lưu_Vệ_Thần đã cử con trai Lưu_Trực_Lực_Đê 劉直力鞮 đem quân đi đánh Bắc_Nguỵ ngày Ất_Mão tháng 11 22 tháng 12 năm 391 Thác_Bạt_Khuê dân_binh cự chiến với một đội quân nhỏ hơn nhiều đến ngày Nhâm_Ngọ tháng 11 25 tháng 12 ông đánh_bại dược Lưu_Trực_Lực_Đê và thậm_chí còn băng qua Hoàng_Hà để tiến đánh kinh_thành Duyệt_Bạt_悅拔 nay thuộc Ordos_Nội_Mông của Lưu_Vệ_Thần và cuối_cùng chiếm được thành buộc Lưu_Vệ_Thần và Lưu_Trực_Lực_Đê phải chạy trốn vào ngày Tân_Mão cùng tháng tức 3 tháng 1 năm 392 Ngày hôm sau Lưu_Vệ_Thần bị các thuộc_cấp giết chết còn Lưu_Trực_Lực_Đê thì bị bắt Thác_Bạt_Khuê sáp_nhập lãnh_thổ và thần_dân của Lưu_Vệ_Thần vào Bắc_Nguỵ song thảm_sát gia_tộc họ Lưu và những người có liên_hệ với tổng_số trên 5 000 người Tuy_nhiên một người con trai trẻ tuổi của Lưu_Vệ_Thần là Lưu_Bột_Bột chạy trốn được đến chỗ bộ_lạc Tiết_Can_薛干 tộc_trưởng Thái_Tất_Phục_太悉伏 của bộ_lạc này từ_chối giao_nộp Lưu_Bột_Bột bất_chấp lời yêu_cầu của Bắc_Nguỵ_Lưu_Bột Bột cuối_cùng kết_hôn với một con gái của Cao_Bình công Một Dịch_Can_沒奕干 một chư_hầu của Hậu_Tần và trở_nên phụ_thuộc vào nhạc_phụ Để trừng_phạt Thái_Tất_Phục_Thác Bạt_Khuê tấn_công Tiết_Can bộ vào năm 393 và thảm_sát bộ_lạc này song bản_thân Thái_Tất_Phục chạy thoát Năm 394 Hoàng_đế Mộ_Dung_Vĩnh của Tây_Yên lúc này đang bị Mộ_Dung_Thuỳ tấn_công ông ta tìm_kiếm trợ_giúp từ Thác_Bạt_Khuê_Thác Bạt_Khuê cử Trần_Lưu công Thác_Bạt_Kiền_拓拔虔 và tướng Dữu_Nhạc_庾岳 cố làm quân Hậu_Yên rối trí song quân Bắc_Nguỵ chưa từng thực_sự giao_chiến với Hậu_Yên cuối_cùng thì Mộ_Dung_Vĩnh bị Mộ_Dung_Thuỳ bắt được và giết chết khi kinh_thành Trường Tử_長子 nay thuộc Trường Trị_Sơn_Tây thất_thủ Tây_Yên bị Hậu_Yên thôn_tính Năm 395 Thác_Bạt_Khuê dẫn quân đột_kích các vùng biên_giới với Hậu_Yên_Cũng trong năm đó Mộ_Dung_Thuỳ cho Mộ_Dung_Bảo dẫn 8 vạn quân với sự hỗ_trợ của Mộ_Dung_Nông và Mộ_Dung_Lân nhằm trừng_phạt Bắc_Nguỵ_Thác_Bạt Khuê hay tin về đội quân của Mộ_Dung_Bảo thì quyết_định bỏ Thịnh_Lạc và rút_lui về phía tây qua Hoàng_Hà_Quân của Mộ_Dung_Bảo nhanh_chóng tiến đến sông vào mùa thu năm 395 và chuẩn_bị để vượt sông Tuy_nhiên lúc này Bắc_Nguỵ cắt đường_đường thông_tin giữa quân của Mộ_Dung_Bảo và kinh_thành Trung_Sơn_中山 nay thuộc Bảo_Định_Hà_Bắc của Hậu_Yên và Bắc_Nguỵ phao tin rằng Mộ_Dung_Thuỳ qua_đời khiến cho quân Hậu_Yên gặp phải xáo_trộn rất lớn Quân Hậu_Yên và Bắc_Nguỵ lâm vào thế bí trong việc vượt qua Hoàng_Hà trong suốt 20 ngày Những người đi theo Mộ_Dung_Lân cố tiến_hành chính_biến và ủng_hộ Mộ_Dung_Lân trở_thành lãnh_đạo mới song_hành_động này đã thất_bại Khi mùa đông đến quân Hậu_Yên rút_lui và không nhận ra rằng Hoàng_Hà lúc này đã đóng_băng và quân Bắc_Nguỵ có_thể qua sông một_cách dễ_dàng Mộ_Dung_Bảo cũng không để lại hậu_quân khi rút_lui Thác_Bạt_Khuê đích_thân dẫn quân đuổi theo bắt kịp được quân Hậu_Yên và hai bên nổ ra một trận chiến được sử_sách gọi là trận Tham_Hợp_Pha vào ngày 8 tháng 12 DL quân Bắc_Nguỵ giết hoặc bắt_giữ gần như toàn_bộ quân Hậu_Yên chỉ có Mộ_Dung_Bảo cùng một_số quan tướng là có_thể chạy thoát Thác_Bạt_Khuê lo_sợ trước những tù_binh Hậu_Yên nên đã đồ sát tất_cả họ theo đề_xuất của Khả_Tần_Kiến_可頻建 Năm 396 lo_ngại rằng Bắc_Nguỵ sẽ xem_thường Mộ_Dung_Bảo_Mộ Dung_Thuỳ đích_thân dẫn quân đi đánh Bắc_Nguỵ giành được chiến_thắng ban_đầu và giết được Thác_Bạt_Kiền_Thác Bạt_Khuê trở_nên lo_lắng và lại tính đễn việc bỏ Thịnh_Lạc_Tuy nhiên khi quân Hậu_Yên đi qua Tham_Hợp pha họ than_khóc cho những thân_nhân và đồng_bào của mình Mộ_Dung_Thuỳ vì_thế đã trở_nên tức_giận và lâm_bệnh quân Hậu_Yên buộc phải rút_lui về Trung_Sơn Sau khi Mộ_Dung_Thuỳ chết Mộ_Dung_Bảo trở_thành hoàng_đế Hậu_Yên_Vào mùa thu năm 396 Thác_Bạt_Khuê đã dẫn quân Bắc_Nguỵ tấn_công bất_ngờ Tĩnh_Châu_并州 nay là trung_bộ và bắc_bộ Sơn_Tây đánh_bại Mộ_Dung_Nông và buộc Nông phải chạy trốn về Trung_Sơn_Thác_Bạt Khuê sau đó tiến_quân về phía đông sẵn_sàng đánh thành Trung_Sơn_Nghe theo đề_xuất của Mộ_Dung_Lân_Mộ Dung_Bảo đã chuẩn_bị phòng_thủ Trung_Sơn và để cho quân Bắc_Nguỵ tự_do di_chuyển trên khắp lãnh_thổ Hậu_Yên_Mộ_Dung Bảo cho rằng Bắc_Nguỵ sẽ phải rút quân khi quân lính kiệt_sức Tuy_nhiên điều này đã dẫn đến việc tất_cả các thành tại Hà_Bắc ngày_nay rơi vào tay Bắc_Nguỵ ngoại_trừ Trung_Sơn và hai thành quan_trọng khác là Nghiệp_Thành thuộc Hàm_Đan_Hà_Bắc và Tín Đô_信都 nay thuộc Hành_Thuỷ_Hà_Bắc Sau một nỗ_lực ban_đầu nhằm tiến đánh Trung_Sơn gặp phải thất_bại Thác_Bạt_Khuê thay_đổi kế_sách của mình bằng việc thiết_lập quyền cai_trị tại các thành khác trong lúc cô_lập Trung_Sơn_Vào ngày Quý_Hợi tháng 1 năm Đinh_Dậu 9 tháng 3 năm 397 Tín_Đô thất_thủ Tuy_nhiên Thác_Bạt_Khuê lúc này lại hay tin về một cuộc nổi_loạn gần kinh_đô Thịnh_Lạc của mình nên đã cầu_hoà với Hậu_Yên tuy_vậy Mộ_Dung_Bảo bác_bỏ Mộ_Dung_Bảo sau đó đã tấn_công quân Bắc_Nguỵ khi Thác_Bạt_Khuê chuẩn_bị rút_lui song chính Mộ_Dung_Bảo lại là người bại_trận Lúc này lo_lắng về một nỗ_lực chính_biến của Mộ_Dung_Lân_Mộ Dung_Bảo đã quyết_định bỏ Trung_Sơn và chạy trốn về cố_đô Long_Thành 龍城 nay thuộc Cẩm_Châu Hà_Bắc của Tiền_Yên trước_đây Đội quân Hậu_Yên còn ở lại Trung_Sơn ủng_hộ một cháu trai của Mộ_Dung_Bảo là Khai_Phong công Mộ_Dung_Tường_慕容詳 làm lãnh_đạo do_đó Thác_Bạt_Khuê không_thể ngay_lập_tức chiếm được Trung_Sơn_Nhận thấy rằng mình bị người_dân Hậu_Yên xa_lánh do từng ra_lệnh đồ sát tù_binh Hậu_Yên sau trận Tam_Hợp pha trước_đây Thác_Bạt_Khuê thay_đổi chính_sách và cố_gắng đối_xử nhẹ_nhàng tại các lãnh_thổ mới chính phục được của Hậu_Yên và theo thời_gian thì các lãnh_thổ này cũng dần trung_thành với quyền cai_trị của ông Trong lúc này Mộ_Dung_Tường đã tự_xưng đế và cho xử_tử Thác_Bạt_Cô để thể_hiện kiên_quyết Tuy_nhiên vào mùa thu Mộ_Dung_Lân đã tấn_công bất_ngờ Mộ_Dung_Tường giết chết Tường và chiếm lấy Trung_Sơn_Mộ_Dung Lân cũng xưng_đế song đã không_thể đứng vững trước sức_ép từ quân Bắc_Nguỵ cuối_cùng thì Thác_Bạt_Khuê đã chiếm được Trung_Sơn_Thác_Bạt Khuê sau đó đã đối_xử tốt với dân_cư Trung_Sơn bất_chấp sự kháng_cự của họ song ông đã cho thảm_sát các gia_tộc ủng_hộ việc giết chết Thác_Bạt_Cô_Tuy nhiên trong khoảng thời_gian này quân của Thác_Bạt_Khuê đã mắc phải một bệnh_dịch nghiêm_trọng và có đến một_nửa binh_sĩ và vật_nuôi bị chết Khi các tướng của ông thuyết_phục ông đình_chỉ các chiến_dịch Thác_Bạt_Khuê từ_chối Khoảng tết năm 398 khi Thác_Bạt_Khuê đã sẵn_sàng tiến đánh Nghiệp_Thành người trấn_thủ Nghiệp_Thành là Mộ_Dung_Đức đã bỏ thành và chạy về phía nam Hoàng_Hà để đến Hoạt_Đài_滑台 nay thuộc An_Dương Hà_Nam và lập ra nước Nam_Yên_Thác_Bạt Khuê sau đó đã để Thác_Bạt_Nghi và Tố_Hoà_Bạt_素和跋 cai_quản lãnh_thổ cũ của Hậu_Yên còn mình trở về Thịnh_Lạc_Để tăng_cường thông_tin và sự kiểm_soát Thác_Bạt_Khuê cho mở_đường giữa Vọng Đô_望都 nay thuộc Bảo_Định_Hà_Bắc và Đại_代 nay thuộc Trương_Gia_Khẩu_Hà Bắc qua Thái_Hành_Sơn_Tuy nhiên ngay sau đó ông đã triệu_hồi Thác_Bạt_Nghi về làm thừa_tướng và thay_thế vị_trí của Nghi bằng một người họ_hàng là Lược_Dương công Thác_Bạt_Tuân_拓拔遵 Vào mùa hè năm 398 Thác_Bạt_Khuê đã tính đến việc phục_hồi lại quốc_hiệu Đại song vì nghe theo lời của Thôi_Hoành_崔宏 ông vẫn giữ quốc_hiệu Nguỵ_Thác_Bạt_Khuê dời đô từ Thịnh_Lạc về phía nam đến Bình_Thành 平城 nay thuộc Đại_Đồng Sơn_Tây để gần hơn về mặt địa_lý với các lãnh_thổ chinh_phục được Ông cũng ban_hành các chiếu_chỉ chuẩn_hoá đo_lường trong cả nước và lập ra các lễ kỉ_niệm chính_thức dựa trên các truyền_thống của người Hán và người Tiên_Ti_Ngày_Kỷ Sửu tháng 12 năm Mậu_Tuất 24 tháng 1 năm 399 Thác_Bạt_Khuê xưng_đế Ông cũng tự coi mình là hậu_duệ của Hoàng_Đế và do_đó có quyền cai_trị hợp_pháp đối_với người Hán_Thời kỳ đầu làm hoàng_đế Năm 399 Đạo_Vũ_Đế tiến_hành một cuộc tấn_công bất_ngờ nhắm vào các bộ_lạc Cao_Xa 高車 ở khu_vực sa_mạc Gobi_Cao_Xa phải chịu thương_vong lớn và nhiều thành_viên đã bị bắt Đạo_Vũ_Đế đã bắt những người đàn_ông Cao_Xa phải sử_dụng thân_thể của họ như một bức tường trong một chuyến đi săn của ông để khiến cho các con vật không_thể chạy thoát Ông cũng bắt các nô_lệ Cao_Xa xây một trại nuôi hươu cho mình Cũng trong năm đó ông tiến_hành tái tổ_chức chính_quyền mở_rộng từ 36 cục lên 360 cục và ông cũng thiết_lập một học_đường tại Bình_Thành và lệnh thu_thập sách trên khắp đế_chế và đưa đến Bình_Thành Vào mùa hè năm 399 tướng Lý_Biện_李辯 của Nam_Yên đã dâng kinh_thành Hoạt_Đài của Nam_Yên cho Bắc_Nguỵ buộc hoàng_đế Mộ_Dung_Đức của Nam_Yên phải chuyển sang tấn_công Đông_Tấn và chiếm lấy Thanh_Châu_青州 nay là trung_bộ và đông bộ Sơn_Đông làm lãnh_thổ Cuối năm 399 Đạo_Vũ_Đế đã trở_nên giận_dữ vì trong một lá thư gửi cho tướng Si_Khôi_郗恢 của Đông_Tấn_viên quan Thôi_Sính_崔逞 đã phản_đối không đủ địa_vị của Tấn_An_Đế và cũng bởi Thôi_Sính trước đó đã so_sánh Đạo_Vũ_Đế như một người có_vẻ cáu_gắt ông đã buộc Thôi_Sính phải tự_sát Sự_kiện này đã khiến cho danh_tiếng của Đạo_Vũ_Đế bị ảnh_hưởng và trong những năm sau đó một_vài quan_lại quan_trọng của Đông_Tấn khi thua trong các cuộc nội_chiến đã từ_chối chạy đến Bắc_Nguỵ tị_nạn Năm 400 Đạo_Vũ_Đế tính đến chuyện lập Hoàng_hậu Trong số các phi_tần ông sủng_ái Lưu thị nhất bà là con gái của Lưu_Đầu_Quyến và đã sinh ra người con_cả là Thác_Bạt_Tự_Tuy nhiên theo phong_tục của bộ_lạc Thác_Bạt ông đã được thỉnh_cầu phải để cho các ứng_cử_viên tiềm_năng thử rèn tượng vàng Lưu thị đã không_thể hoàn_thành bức tượng của bà Tuy_nhiên Mộ_Dung phu_nhân con gái út của Mộ_Dung_Bảo là người mà ông đã bắt khi chiếm được Trung_Sơn vào năm 397 lại có_thể hoàn_thành bức tượng của mình và do_vậy Đạo_Vũ_Đế lập bà làm hoàng_hậu Khoảng thời_gian này Đạo_Vũ_Đế ngày_càng trở_nên mê_tín và trở_nên tin_tưởng các nhà chiêm_tinh và giả kim thuật để tìm_kiếm sự trường_sinh_bất_tử Ông cũng bắt_đầu sử_dụng các đạo_luật nghiên khắc với các thuộc_cấp thẳng_tay trừng_phạt nếu họ thực_hiện những điều mà ông cho là hành_động bất_kính Năm 401 402 Đạo_Vũ_Đế nỗ_lực tấn_công Hậu_Yên lúc này Hậu_Yên chỉ còn giới_hạn tại Liêu_Ninh ngày_nay song không thu được gì trước Hoàng_đế Mộ_Dung_Thịnh của Hậu_Yên_Khoảng thời_gian này Đạo_Vũ_Đế cũng tìm_kiếm một mối quan_hệ hôn_nhân và hoà_bình với Hậu_Tần_Tuy nhiên hoàng_đế Diêu_Hưng của Hậu_Tần khi biết ông đã lập Mộ_Dung hoàng_hậu thì từ_chối và do trong khoảng thời_gian này Đạo_Vũ_Đế liên_tục tấn_công một_vài chư_hầu của Hậu_Tần nên quan_hệ giữa hai nước tan_vỡ Đạo_Vũ_Đế do_đó đã bắt_đầu chuẩn_bị cho một cuộc đối_đầu với Hậu_Tần_Cũng trong năm Diêu_Hưng mở một cuộc tấn_công lớn chống lại Bắc_Nguỵ_Tháng 8 ÂL năm 402 tướng chỉ_huy tiền_quân của Diêu_Hưng là Nghĩa Dương công Diêu_Bình_姚平 đã bị Đạo_Vũ_Đế bao_vây tại Sài_Bích_柴壁 nay thuộc Lâm_Phần Sơn_Tây và bất_chấp các phản_kích của cả Diêu_Bình và Diêu_Hưng vòng_vây của Bắc_Nguỵ càng trở_nên chặt hơn và vào mùa đông năm 402 Diêu_Bình cùng đội quân của mình đã bị bắt sau thất_bại trong một nỗ_lực phá_vây chiến_dịch chống Bắc_Nguỵ của Diêu_Hưng cũng kết_thúc Thời_kỳ cuối trị_vì Vào một_vài năm cuối trong thời_gian trị_vì của mình Đạo_Vũ_Đế đã trở_nên khắc_nghiệt hơn trong việc đối_xử với các triều_thần Giả_dụ năm 406 khi ông lên kế_hoạch mở_rộng Bình_Thành với ý_định biến nó trở_thành một kinh_đô oai_vệ ông ban_đầu đã lệnh cho Mạc_Đề_莫題 lập kế_hoạch bố_trí song do Mạc_Đề đã không quá cẩn_thận nên đã có một lỗi tương_đối nhỏ Đạo_Vũ_Đế vì_thế lệnh cho Mạc_Đề phải tự_sát Ông ngày_càng hay lui_tới Sài_Sơn cung 豺山宮 nay thuộc Sóc_Châu_Sơn_Tây và thường dành tới vài tháng ở đó Các triều_thần chủ_chốt khác mà ông giết chết trong thời_kỳ này còn bao_gồm người họ_hàng Thường_Sơn vương Thác_Bạt_Tuân_Dữu Nhạc_Mạc_Na_Lâu Đề_莫那婁題 và Nguỵ vương Thác_Bạt_Nghi_Năm 407 Bắc_Nguỵ và Hậu_Tần có một thoả_ước hoà_bình các tướng bị bắt_giữ của hai bên được trao_trả Tuy_vậy điều này đã gây ra một hậu_quả tai_hại đối_với Hậu_Tần một tướng của Hậu_Tần là Lưu_Bột_Bột trở_nên giận_dữ vì cha Lưu_Vệ_Thần của ông ta bị Bắc_Nguỵ giết chết trước đó Lưu_Bột_Bột vì_thế nổi_dậy lập ra nước Hạ_Tuy nhiên Lưu_Bột_Bột lại tập_trung vào chiến_tranh_du_kích chống lại Hậu_Tần dần_dần làm suy_yếu sức_mạnh của Hậu_Tần trong khi đó nước Hạ lại không thực_sự tiến_hành chiến_tranh chống Bắc_Nguỵ_Năm 409 Đạo_Vũ_Đế có_lẽ là đã bị ảnh_hưởng bởi các chất_độc mà các nhà_giả_kim thuật đưa cho và ông được mô_tả là rất thô_bạo và hoang_tưởng đễn nỗi liên_tục lo_ngại rằng sẽ có nổi_dậy đặc_biệt là khi các thầy_bói nói với ông rằng một cuộc nổi_loạn sẽ diễn ra gần ông Ông đôi khi không ăn_uống gì trong nhiều ngày hoặc không ngủ vào ban_đêm Ông thường thì_thầm về các thành_tựu hoặc thất_bại của mình trong quá_khứ và ông nghi_ngờ tất_cả các triều_thần của mình Đôi_khi khi các triều_thần bẩm_báo với ông ông đột_nhiên nghĩ về lỗi_lầm trong quá_khứ của họ và ra_lệnh trừng_phạt và thậm_chí là xử_tử Thỉnh_thoảng khi những người khác hành_xử chỉ một_chút không thích_hợp ông cũng trở_nên tức_giận và đến mức sẽ giết chết họ và trưng thi_thể của họ ở bên ngoài hoàng_cung Toàn_bộ triều_đình đều phải hứng_chịu một đợt khủng_bố Những cá_nhân duy_nhất thoát khỏi sự đối_đãi này là Thôi_Hoành và con trai Thôi_Hạo_崔浩 họ đã không bao_giờ phạm_thượng hoặc xu_nịnh hoàng_đế vì cả hai đều có_thể mang đến tai_hoạ Vào mùa thu năm 409 Đạo_Vũ_Đế đã quyết_định lập Thác_Bạt_Tự làm thái_tử Do phong_tục truyền_thống của bộ_lạc Thác_Bạt là mẹ của người kế_thừa phải chết Đạo_Vũ_Đế lệnh cho mẹ của Thác_Bạt_Tự là Lưu thị tự_sát Ông đã giải_thích lý_do cho Thái_tử Tự song điều này vẫn không ngăn được Thái_tử thương_nhớ mẹ Đạo_Vũ_Đế vì_thế tức_giận và cho triệu kiến Thái_tử Thái_tử Tự lo_sợ và chạy ra khỏi Bình_Thành Tuy_nhiên Đạo_Vũ_Đế lại bị giết dưới tay một người con trai khác Lúc ông đến thăm Hạ_Lan bộ khi còn trẻ tuổi ông trông thấy di mẫu em_gái của Hạ_Lan thái_hậu xinh_đẹp của mình và muốn cưới bà làm thiếp Tuy_nhiên Hạ_Lan_Thái hậu đã phản_đối song lý so không phải là vì loạn_luân mà là do Hạ_Lan phu_nhân lúc đó đã có phu_quân và do bà quá xinh_đẹp Thái_hậu nói rằng những thứ đẹp thường có độc Tuy_vậy Đạo_Vũ_Đế lại ám_sát phu_quân của Hạ_Lan phu_nhân và lấy bà làm thiếp và đến năm 394 thì bà đã hạ sinh Thác_Bạt_Thiệu_拓拔紹 người con trai này sau đó được phong là Thanh_Hà vương Thác_Bạt_Thiệu được sử_sách thuật lại là một thiếu_niên khinh_suất ông thường cải_trang thành thường_dân đi thăm_thú các đường_phố và thường bắt các khách du_hành và lột bỏ quần_áo của họ để làm_trò tiêu_khiển Khi Đạo_Vũ_Đế hay tin ông trừng_phạt Thác_Bạt_Thiệu bằng cách cho treo ngược Thiệu trong một cái giếng và chỉ thả ra khi Thiệu đã gần chết Ngày Mậu_Thìn tháng 10 năm Kỷ_Dậu 6 tháng 11 năm 409 Đạo_Vũ_Đế có mâu_thuẫn với Hạ_Lan phu_nhân và ông đã cho giam_cầm và tính đến việc hành_quyết bà song lúc đó đã sập tối nên ông do_dự Hạ_Lan phu_nhân bí_mật gửi một lời nhắn cho Thác_Bạt_Thiệu yêu_cầu Thiệu hãy cứu bà Đến tối Thác_Bạt_Thiệu đã vào cung và giết chết phụ hoàng Tuy_nhiên sau đó các cận binh hoàng_cung đã bắt và giết chết Thác_Bạt_Thiệu cùng Hạ_Lan phu_nhân Thác_Bạt_Tự đoạt lấy ngai_vàng và trở_thành Minh_Nguyên_Đế_Gia_đình Hậu phi BULLET Đạo_Vũ hoàng_hậu Mộ_Dung thị 道武皇后慕容氏 con của Hoàng_đế Hậu_Yên_Mộ_Dung Bảo_慕容宝_BULLET_Lưu quý_nhân con của tù_trưởng Hung_Nô_Lưu_Đầu Quyến_劉頭眷 sinh_hạ Thái_tử Tự bị bức_tử theo chế_độ tử quý mẫu_tử của Bắc_Nguỵ được truy thuỵ hiệu là Tuyên_Mục hoàng_hậu BULLET Hạ phu_nhân dì của Đạo_Vũ_Đế sinh Thác_Bạt_Thiệu_BULLET đại Vương phu_nhân sinh Thác_Bạt_Hi_BULLET Vương phu_nhân Thác_Bạt_Diệu_BULLET Đoàn phu_nhân sinh Thác_Bạt_Liên_Thác Bạt_Lê_Con_BULLET Minh_Nguyên_Đế_Thác Bạt_Tự_拓拔嗣_BULLET Thanh_Hà vương Thác_Bạt_Thiệu_清河王拓拔紹 BULLET Dương_Bình vương Thác_Bạt_Hi_阳平王拓拔熙 BULLET Hà_Nam vương Thác_Bạt_Diệu_河南王拓拔曜 BULLET Hà_Gian vương Thác_Bạt_Tu_河间王拓拔脩 BULLET Trường Lạc vương Thác_Bạt_Xử_Văn 长乐王拓拔處文_BULLET_Quảng_Bình vương Thác_Bạt_Liên_广平王拓拔連 BULLET Kinh_Triệu vương Thác_Bạt_Lê_京兆王拓拔黎 BULLET Hoàng_tử Thác_Bạt_Hồn_拓拔渾 chết sớm BULLET Hoàng_tử Thác_Bạt_Thông_拓拔聰 chết sớm BULLET Hoa_Âm công_chúa gả Lư_Đại_Phì_闾大肥 BULLET Hoạch_Trạch công_chúa Tham_khảo BULLET Nguỵ thư BULLET Bắc sử BULLET Tấn thư các quyển BULLET Tống thư BULLET Tư trị thông giám các quyển
Bắc_Nguỵ_Đạo_Vũ Đế