Curcuma phaeocaulis Curcuma phaeocaulis là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Loài này được Theodoric_Valeton mô_tả khoa_học đầu_tiên năm 1918 Tên gọi thông_thường tại Trung_Quốc là 莪术 nga thuật tại Java_Indonesia là temu itam nhưng ở miền tây Ja va thì temu itam là tên gọi của C aeruginosa còn C phaeocaulis là temu santen Phân_bố Loài này có tại Indonesia đảo Java cả dạng hoang_dã và gieo_trồng Trung_Quốc tại Vân_Nam có_lẽ là dạng tự_nhiên_hoá đã thoát ra từ gieo_trồng tại Phúc_Kiến_Quảng_Đông Quảng_Tây_Tứ_Xuyên là dạng gieo_trồng Việt_Nam gieo_trồng Loài này sinh_sống trong rừng ở cao_độ 177 301 500 m Mô_tả Cây cao 1 m Thân_hành hình_nón 7 4 cm Thân rễ thuôn dài với các lóng dài và các nhánh hiếm thấy nhưng hơi cong mọng đỉnh tù bên ngoài màu xám chì màu của phần ruột từ lam lam nhạt vàng_vàng nhạt vàng ánh lục lục ánh vàng_trắng và hồng Rễ có củ ở đỉnh Thân_hành non và khoẻ có lõi màu lam và vỏ trắng ánh hồng gần đầu trên màu trắng ánh vàng nhưng đôi_khi lõi màu vàng ánh lục và vỏ màu lam Ruột thân rễ trưởng_thành chỉ có màu lam ở gần chỗ phát ra của nó từ thân rễ và có màu vàng ở phần_lớn các chỗ còn lại nhưng các nhánh non thường thì có ruột màu lam nhiều hay ít Thân bẹ lá màu nâu sẫm hay nâu tía sẫm có lông_tơ mịn Cuống lá dài hơn phiến_lá Lá rất dài lá đầu_tiên hình elip các lá sau thuôn dài hình mác 25 60 10 15 cm mặt gần trục nhẵn_nhụi mặt xa trục thưa lông_tơ với vết mờ màu tía chạy dọc gân giữa Vết mờ rộng tới 2 3 cm ở đoạn giữa nhưng rất hẹp ở nửa dưới của lá ở các lá trưởng_thành thì nó như một dải hẹp chạy dọc đến gần đáy lá nhưng vào cuối mùa mưa hoặc trong điều_kiện không thuận_lợi thì vết mờ này có_thể mờ hơn và biến mất Gân giữa màu xanh lục Cụm hoa trên chồi riêng mọc từ thân rễ Cán hoa và cành hoa bông thóc như ở C aeruginosa Cành hoa bông thóc 10 18 5 8 cm Lá_bắc mào 8 3 cm nhọn màu trắng ở nửa dưới và đỏ tía hay đỏ thắm sẫm hoặc đỏ sẫm ở phần trên Lá_bắc hoa_màu trắng xanh lục hồng tại đỉnh hình mác rộng đỉnh nhọn thon hoặc nhọn dài 5 6 cm phần tự_do 3 4 1 5 2 5 cm Hoa dài 4 5 cm họng 1 4 2 5 cm Đài_hoa dài 1 5 cm Ống tràng màu trắng 3 4 5 cm Cánh hoa hơi như da_màu hồng sẫm hay đỏ dài 1 5 cm Nhị lép bên hình trứng ngược hình elip tù dạng cánh hoa dài 1 1 5 cm Chỉ nhị 0 4 0 4 cm Bao_phấn có cựa cong khá dài Cánh môi hình trứng ngược 2 1 2 1 5 cm màu vàng sẫm hay ánh vàng với tâm vàng sẫm thuỳ trung_tâm có khía răng_cưa ở đỉnh Bầu nhuỵ có lông Nhuỵ lép 3 4 mm 2n 63 C phaeocaulis từng bị nhận_dạng sai thành C aeruginosa C caesia hay C zedoaria Nó khác với C aeruginosa ở chỗ vết mờ màu tía trên phiến_lá của C aeruginosa biến mất đột_ngột ngay phía dưới điểm giữa lá_bắc mào của nó dài và hẹp và nhọn hơn ở C aeruginosa thì đỉnh lá_bắc mào có mấu nhọn thuôn tròn và lá_bắc mào của C aeruginosa có màu tía tới sát đáy Nó khác với C caesia ở chỗ C caesia có ruột thân rễ và thân_hành màu lam nhạt thân giả màu xanh lục lá_bắc mào màu đỏ tươi sẫm
Curcuma phaeocaulis