Tam vị đại_vương Tam vị Đại_vương ba vị thần_linh được nhân_dân nhiều nơi xây_dựng như một chỉnh_thể bền_vững để thờ_phụng Vị thứ nhất thường là Thiên_thần vị thứ hai thường là Võ thần vị thứ ba thường là Văn thần Điển_hình của mô_hình này là Thần_phả trang Bãi_Á xã Bản Nguyên Chung mô_hình nhưng có biến_tấu như Miếu thờ Tam_Vị_Đại_Vương triều Lý_Tam vị Đại_vương đình Vân_Trì_Tam vị Đại_vương Đào xá Tam vị Đại_vương Tản_Viên_Nguyên văn chữ Hán là Tản_Viên_Sơn_Tam vị Đại_vương Ý chỉ 3 vị đại_vương cai_quản vùng núi Tản_Viên_Ba_Vì Hà_Nội gồmTản Viên Sơn_Thánh_Cao_Sơn Đại_Vương_Quý_Minh_Đại_Vương Tương_truyền là ba vị thần sinh có công giúp vua Hùng_Duệ_Vương đánh giặc bảo_vệ đất_nước Thần_tích tại Đình_Sơn_Bao_Vĩnh Phúc ghi lại nguyên_văn Nước Việt ta thời_kỳ mở nước vào đời vua Hùng 18 dưới sự trị_vì của Hùng_Duệ_Vương ở Gia_Viễn Hưng_Hoá đạo Sơn_Tây có một gia_đình họ Nguyễn_sinh được 2 người con trai cả 2 anh_em tuổi đã cao nhưng vẫn chưa có con để nối_dõi Một hôm hai anh_em ông gặp một ông_già râu_tóc bạc_đầu đội mũ Bách_Tinh_Ông già thấy hai người phúc_hậu nên nói với hai người ta thấy gò đất ở Kim_Nhanh núi Thu_Tính thuộc Hoan_Châu rất đẹp nếu hai người mang hài_cốt thân_phụ các ngươi táng ở đó sẽ ắt sinh ra bậc thánh từ nói xong ông_già biến mất Hai ông trở về nhà làm theo lời ông_già dặn chưa đầy 2 năm sau quả_nhiên phu_nhân của hai ông đều mang thai và vợ ông anh sinh được 1 người con trai vợ ông em sinh được 1 bọc 2 con trai cả 3 người đều có phong_thái đĩnh_đạc khí_chất hiên_ngang khác_thường Hai nhà vui_mừng đặt tên cho con của ông anh là Nguyễn_Tuấn còn 2 con của người em đặt tên là Nguyễn_Sùng và Nguyễn_Hiền_Đến tuổi trưởng_thành cùng tìm thầy để học nhờ tư_chất thông_minh cả 3 người đều rất tài_giỏi cả cung tên và binh_pháp khiến cho bạn_bè trang_lứa ai_nấy đều khâm_phục Đến năm 3 anh_em 17 tuổi chỉ trong 1 năm cả thân_phụ thân_mẫu 3 người đều lần_lượt qua_đời 3 anh_em rất thương_xót chọn phần đất quý làm lễ an_táng giữ việc hương đèn phụng_thờ theo nghi_thức Sau 3 năm khi đã mãn tang cha_mẹ việc hiếu đã trọn 3 anh_em cùng nhau lên núi Tản_Viên linh_thiêng và được Ma thị Thần_Nữ nhận làm con_nuôi Một ngày nọ trên núi Tản linh_thiêng có một ông_già tay cầm gậy trúc từ trên trời_giáng thẳng xuống Nguyễn_Tuấn lấy_làm kinh_sợ ông cúi đầu bái_tạ nhờ ông tiên cứu_giúp Ông_già trao gậy thần và truyền phép chú của mình rồi dặn rằng gậy này đầu trên cứu chúng_sinh đầu dưới trừ ác Chỉ vào núi núi sạt chỉ vào sông sông cạn chỉ vào lửa lửa tắt chỉ vào gỗ gỗ gãy Khanh hãy cẩn_thận giữ_gìn chớ có xem_thường Nói xong ông_già biến mất Từ đó Nguyễn_Sùng và Nguyễn_Hiền ở nhà phụng_dưỡng mẹ nuôi còn Nguyễn_Tuấn chu_du thiên_hạ cứu_vớt dân_sinh quá_trình chu_du ông đã cứu được rất nhiều người Một hôm ông cứu được long_cung Thái_tử con vua Thuỷ tề vua Thuỷ_Tề rất cảm_kích mà ban_tặng cho ông cuốn ước thư Phán là ước điều gì sẽ được như_ý Nguyễn_Tuấn lúc đó vừa có gậy vừa có ước thư nên thường cứu hoạ đem phúc cho đời Được người_đời gọi là Tản_Viên_Sơn_Thánh Ngày đó đời vua Hùng thứ 18 Hùng_Duệ_Vương sinh được 20 hoàng_tử và 6 nàng công_chúa nhưng đều qua_đời chỉ còn lại 2 nàng công_chúa một nàng tên Tiên_Dung được gả cho Chử_Đồng_Tử một nàng là Ngọc_Hoa công_chúa đang đến tuổi kén chồng Nhà_vua ban chiếu trong thiên_hạ tìm người thông_minh tài_trí đức_độ anh_hùng lập làm phò_mã Tản_Viên_Sơn_Thánh cùng 2 người em tìm đường về kinh_thành dự thi và được nhà_vua kén làm phò_mã Sơn_Thánh đón công_chúa về Sơn_Động 2 người em lại giúp_việc chính sự cho nhà_vua và được nhà_vua cho đi khắp mọi nơi giúp_đỡ dân_chúng trong thiên_hạ dạy dân làm_ăn phát_triển sản_xuất Lúc bấy_giờ Hùng_Duệ_Vương đã 105 tuổi các hoàng_tử đã lần_lượt về nơi tiên_cảnh Chúa_Thục thấy vậy liền thừa_cơ dậy binh cầu_viện các nước láng_giềng đến xâm_lấn Nhận được tin cấp_báo Tản_Viên_Sơn_Thánh cùng các tướng lãnh về triều bàn kế đánh giặc Tản_Viên_Sơn_Thánh xin thay nhà_vua cầm_quân đánh giặc quân ta chiến_đấu dũng_cảm phi_thường quân Thục thất_bại nhà_vua ban chiếu thu_quân rồi phong thưởng cho các tướng_sĩ theo cấp_bậc khác nhau Sau khi đánh thắng quân Thục nhà_vua triệu con rể là Tản_Viên_Sơn_Thánh về triều để nhường ngôi Sơn_Thánh từ_chối không nhận tấu lên vua rằng Cơ_đồ 18 đời vua do trời định_đoạt vả_lại chúa Thục_Phán cũng thuộc tôn phái nhà Hùng chẳng bằng cách nhường nước cho ông ta Vua_Hùng_Duệ_Vương nghe theo liền triệu Thục_Phán đến nhường ngôi rồi cùng Sơn_Thánh_Cao_Sơn Quý_Minh thăng_thiên hoá_sinh bất_diệt Tam vị Đại_vương Triều_Lý_Quan điểm thứ nhất về Tam vị Đại_Vương chính là ba vị Hoàng_tử dưới triều nhà Lý có công lớn trong việc giúp dân khai_hoang lập ấp phát_triển kinh_tế sau_này mất hiển_thánh và được nhân_dân thờ_phụng được phong là Thượng_Đẳng Phúc_Thần Tam vị Đại_vương bao_gồm Anh_Minh Khoát_Đạt Hùng_Nghị chính_trực Hoàng_Hai_Khoan_Minh Nhân_Hậu Hoàng_Ba_Cương_Minh Trí_Lược_Tại thôn Nhị_Châu xã Liên_Ninh huyện Thanh_Trì thành_phố Hà_Nội có đền thờ Tam vị Đại_Vương Tại đây còn lưu_giữ trên 12 sắc_phong của các đời vua Nguyên_văn thần_tích nói về Tam vị Đại_Vương tại đền như sau Thế_kỉ thứ 10 sau khi Lý_Thái_Tổ làm vua xây_dựng đất_nước sửa_sang bờ_cõi tu văn giảng võ chính_sách khoan_hoà được thời bấy_giờ được khen là thịnh_trị Đất_nước thái_bình trải qua nhiều đời khi đó ở trang Minh_Khánh có nhà hào_phú họ Nguyễn_tên là Thân vợ là Đỗ_Thị_Quý_Vợ chồng lấy nhau đã lâu năm_tuổi ngoài 40 mà vẫn muộn_mằn đường con_cái chỉ sinh vỏn_vẹn được một mụn con gái Con gái được 2 tuổi thì người chồng mắc bạo_bệnh rồi qua_đời Từ đó hai mẹ_con dựng một túp lều cỏ ở khu đất bên cửa làng để nấu nước chè bán mà sinh_sống Được một năm sau thì nước ta bị giặc Chiêm_Thành sang quấy_nhiễu Lúc bấy_giờ có một vị khách Tàu sang buôn_bán ở nước ta gặp loạn chạy tránh qua hàng xin bà cho ở trọ Người khách ở trọ được 1 tháng thì trở về nơi xa khi đi có đưa vàng_bạc để tạ ơn bà Bà không lấy một đồng nào và trao_trả hết cho ông ta Người khách không biết lấy gì để tạ ơn bèn xin bà cho_phép tìm một ngôi đất làm mả táng cho chồng bà là ông Nguyễn_Văn_Thân ở xứ Đống_Bàng thuộc làng này rồi mới trở về Tàu Mẹ_con lại yên việc nấu nước bán lấy tiền nuôi nhau Đến khi cô con gái lên 5 tuổi thì nảy_sinh tài_sắc mặt_mũi phương_phi thân_hình yểu_điệu nhan_sắc tuyệt_trần không người thường nào sánh kịp Đến năm 18 tuổi thì tiếng đồn về tài_sắc của nàng vang đi khắp nước Vua nghe tiếng bèn vời vào kinh_đô làm cung_phi hoàng_hậu Được một năm sau thì hoàng_hậu sinh liền 3 năm_ba vị hoàng_tử ngày 25 5 năm Bính_Dần sinh ông Hoàng_Một ngày 26 5 năm Đinh_Tỵ sinh ông Hoàng_Hai ngày 28 5 năm Mậu_Ngọ sinh ông Hoàng_Ba_Vua cho nuôi_nấng chăm_sóc rất chu_đáo Đến năm_ba ông lên 4 lên 5 lên 6 tuổi thì mặt_mũi đều tuấn_tú hình_dung cao_lớn khác_thường Vua tự đặt tên cho các ông lần_lượt là Nhật_Quang_Nhật_Chiêu Nhật_Tuấn_Ba ông đều là những bậc thông_minh tài_năng trí_tuệ khác_thường được bá_quan văn_võ trong triều nhận_biết sẽ trở_thành những bậc tướng tài Khi các hoàng_tử còn trong độ tuổi niên_thiếu một lần hoàng_hậu trở về thăm làng viếng tổ thì không may trúng phải cơn gió lạ lâm_bệnh rồi mất Hôm ấy là ngày 9 tháng 10 âm_lịch Nhân_dân thương_xót và cung_kính làm lễ ninh tang bà Ba vị hoàng_tử vội_vã trở về làm lễ chôn_cất điếu tang Từ đó về sau ba ông vẫn thường về đây chơi cùng tráng làng luyện_tập võ_nghệ rèn tài đấu sức Ba năm sau vào đời vua Thuận_Tôn nhà Lý lên_ngôi giặc Chiêm_Thành lại một lần nữa sang xâm_lược nước ta Chúng giết_hại nhân_dân và cướp_đoạt của_cải ở các châu quận Ba ông hoàng nghe tin liền xin triều_đình tự tay đi dẹp giặc Ba anh_em chia nhau chặn đánh các ngả đường rồi hợp lại Hoàng_tử cả đi đường_thuỷ tiến đánh từ bên trái trong lúc đó hoàng_tử hai cũng từ đường thuỷ tiến đánh bên phải trận Hoàng_tử ba đi đường_bộ tiến vào giữa trận chiến Khi đã hợp quân giặc lâm vào thế bị bao_vây tứ_phía Lúc bấy_giờ hoàng_tử thứ 3 mới quát lên ba tiếng tướng giặc sợ tháo_chạy và cho là vị thánh_sống giáng_trần có oai trời xuất_thế Trận đấy giặc thua chạy tan_tác triều_đình giành lại được những đất_đai của_cải bị cướp mất trước đó Sau khi thắng trận 3 hoàng_tử_hoá về trời Vua hay tin thương_xót ban lệnh cho nhân_dân làm lễ an_táng sau đó cho đình_thần cùng nhân_dân rước về sinh_quán là đất thang mộc để làm lễ ninh tang Khi người_dân rước linh_cữu các ông về tới khu đất phía Bắc địa_đầu của làng thì trời đã tối Chỉ sau một đêm ngay chỗ đặt áo_quan của các ông đã thấy mối đùn lên thành một cái gò cao Vua bèn cho lệnh các quan xây_dựng miếu thờ các ông ngay tại đó Hàng năm vua đều cho quan_lại đến cúng_bái hai kì Xuân và Thu người lại miễn cho bản trang các việc binh_lương trong 6 năm làm lệ bao phong mỹ tự là Thượng_Đẳng Thần_Ông hoàng cả được phong là Anh_Minh Khoát_Đạt Hùng_Nghị chính_trực ông hoàng hai được phong Hoàng_Hai_Khoan_Minh Nhân_Hậu ông hoàng Ba được phong Hoàng_Ba_Cương_Minh Trí_Lược đồng_thời với đó là nhiều tước_hiệu được lưu lại trong 12 sắc_phong trải qua các đời vua ban cho
Tam vị đại_vương