Minh_Hoằng_Tử_Dung Đối_với Phật_giáo Huế nói_riêng Phật_giáo Nam_Hà nói_chung tổ Minh_Hoằng_Tử_Dung có một vị_trí thật đặc_biệt Bởi xét cho kỹ đây là vị Sơ_Tổ của Thiền phái Tử_Dung_Liễu_Quán ở Huế_Thế nhưng cũng như chư_vị Thiền_Tổ khác sử cũ Việt_Nam ta không có quyển nào ghi_chép rõ_ràng thậm_chí một dòng bi_ký cho thật chính_xác khắc trên đá cứng cũng không có Sách Đại_Nam_nhất_thống chí 1910 chỉ ghi Chùa Từ Đàm_Ở trên gò ấp Bình_An Tương_truyền chùa do Tử_Thông_Hoà thượng dựng lại có tên chùa Ấn_Tôn_Lời ghi_chép quá đơn_sơ lại có phần sai nữa Tử_Dung chứ đâu phải là Tử_Thông_Những tấm bia đá dựng ở chùa Chúc Thánh_Quảng_Nam lại chỉ nói Ngài là Người Đại_Thanh qua An_Nam trác tích Thuận_Hoá lập chùa Ấn_Tôn_Hoà thượng Minh_Hoằng_Tử_Dung Tuy_nhiên một sự may_mắn là tại chùa núi Phụng_Sơn ở phủ Bình_Khang còn có một bản Chánh_Pháp_Nhãn_Tạng khắc vào giữa tháng 5 năm Cảnh_Hưng thứ 9 1748 và trong quyển Liệt_Tổ thiền truyện của ngài Bổn_Quả_Khoáng_Viên khắc tại Trung_Quốc sau các Đại_sư ở Thuận_Hoá trùng khắc và tục_biên một bản Chánh_Pháp_Nhãn_Tạng của ngài Chơn_Kim_Pháp_Lâm soạn năm 1889 Hiện chùa Viên Thông_Huế tàng bản đã giúp chúng_ta biết được các chi_tiết sau Vào cuối đời Minh tông Lâm_Tế rất long thịnh ở Thiên_Đồng_Sơn và Khánh_Sơn Tại Thiên_Đồng_Sơn có phái Thiên_Đồng_Viên_Ngộ từ chùa Thiên_Đồng có ngài Thông_Thiên được phong làm Quốc_sư hiệu là Hoằng_Giác gọi là Quốc_sư Thông_Thiên_Hoằng_Giác ở vào đời thứ 31 dòng Lâm_Tế_Ngài này truyền thừa theo kệ của ngài Vạn_Phong_Thời_Uỷ chúng_tôi gọi là kệ chùa Thiên_Đồng_祖_道 戒_定_宗_方 廣_證_圓_通 行_超_明_實 際_了_達_悟 真_空_Phiên âm Tổ_Đạo_Giới_Định Tông_Phương_Quảng_Chứng_Viên Thông_Hạnh_Siêu_Minh Thật_Tế_Liễu_Đạt Ngộ_Chơn_Không_Tạm dịch Giới định là tông chỉ Rộng khắp chứng thần_thông Hạnh vượt sang bờ Thật_Tỏ ngộ đến chơn không Đồng_thời Ngài cũng biệt xuất kệ và ra khai sơn chùa Thiên_Khai_Kệ của Ngài là Đạo_Bổn_Nguyên_Thành Phật_Tổ_Tiên cũng đồng_thời Ngài tự đổi Pháp huý thành Đạo_Mân_Mộc_Trần đó là kệ chùa Thiên_Khai_Ngài_viên_tịch vào triều Lê_không rõ năm nào chỉ thấy ghi ngày 16 tháng 11 Có_thể Ngài đã qua Nam với nhiều Ngài có chữ Minh đứng trước các Ngài có_thể ở chùa Thiên_Đồng có_thể ở chùa Thiên_Khai chùa Báo Tư v v Nhưng đều đi một lần với ngài Nguyên Thiều_Hoán_Bích vào năm 1676 hoặc 1677 cùng đổ_bộ lên Quy_Ninh Ở đây chúng_tôi sẽ nói đến mấy vấn_đề cần_yếu sau Trong bộ sách Việt_Nam Phật_giáo sử lược 1942 đã được in lại nhiều lần Hoà_thượng Mật_Thể cho rằng Tổ_Minh_Hoằng_Tử Dung qua Thuận_Hoá một lần với ngài Thạch_Liêm vào đời chúa Nguyễn_Phúc_Thái 1687 1691 để ngồi trên ghế Thập_Sư ở giới_đàn chùa Thiên_Mụ sau giới_đàn Ngài ra lập chùa Ấn_Tôn_Đoạn này rất cần đến sự đính_chính của hậu_thế chúng_ta Thứ nhất ngài Thạch_Liêm qua Thuận_Hoá năm Ất_Hợi 1695 đời Nguyễn_Phúc_Chu chứ không phải qua vào đời chúa Nguyễn_Phúc_Thái_Thứ hai đại giới_đàn năm Ất_Hợi 1695 mở tại chùa Thiền_Lâm chứ nhất_định không phải là ở chùa Thiên_Mụ_Thứ ba tất_cả chư Tăng trong đại giới đó đều là người Trung_Quốc đệ_tử của Thạch_Liêm_Thiền sư chứ không có ai khác cho_nên Tổ_Minh_Hoằng_Tử Dung không can_dự đến giới_đàn này Cũng trong sách nói trên Hoà_thượng Mật_Thể đã dịch câu này trong văn_bia Nhâm_Thìn hạ Hoà_thượng lai quảng tấn toàn viện thành_ra như thế_này Năm Nhâm_Thìn 1712 mùa hạ Hoà_thượng vào Quảng_Nam dự lễ Toàn Viện Có_lẽ Hoà_thượng Mật_Thể đã theo bản Pháp văn của Louis_Sogny trong bài Le premier Annamite ở B A V H Số 3 năm 1928 khi nói đến Tổ_Từ_Lâm_Thực sự có_lẽ câu ấy muốn nói rằng mùa hạ năm Nhâm_Thìn 1712 ấy lễ an_cư kiết hạ được tổ_chức rất quy_mô ở thiền viện Thiền_Lâm thuộc vùng_đất rất rộng trước mặt chùa Từ Đàm hiện_nay có_thể chư Tăng ở Thuận_Hoá_Quảng_Nam vân tập về đây và toàn viện đã cung thỉnh ngài Tử_Dung ở Ấn_Tôn gần đó đến làm Thiền chủ Cách chấm_câu ấy có_thể là Hoà_thượng lai quảng tấn toàn viện tức_là Hoà_thượng đến coi_sóc nhắc_nhở chu_đáo mọi việc và sách tấn khuyến_khích chư Tăng để khai lễ cho chư Tăng vào hạ Phương_pháp hoằng giáo của sơ Tổ_Minh_Hoằng_Tử Dung đúng là phương_pháp của chư Thiền_Tổ trong phái Lâm_Tế chánh tông tức_là trao công án cho đệ_tử tham Công án Tổ_Minh_Hoằng_Tử Dung đã trao cho ngài Liễu_Quán là Vạn_Pháp quy nhất_nhất quy hà xứ 萬法歸一一歸何處_Yếu chỉ của Thiền_Lâm_Tế là đốn ngộ Không kể lâu hay mau khi vị Đại_sư tham công án đến tột_cùng hoát nhiên ngộ đạo Vị_Thiền sư ngộ đạo sẽ biểu_lộ bằng một hành_động mà thế_nhân thấy rất kỳ_quặc khác_thường hoặc làm một bài kệ để trình Tổ_Thấy đệ_tử đạt Thiền_Tổ liền ấn chứng người ta còn gọi là ấn khả và chính vị Thiền_sư được ấn khả đó là Tổ kế thế của vị Tổ trước Ngài_Liễu_Quán đắc Pháp ở Sơ_Tổ_Minh_Hoằng Tử_Dung đúng theo truyền_thống Lâm_Tế chánh tông ấy Theo thuyết truyền thì trong kỳ kiết hạ năm Nhâm_Thìn 1712 sau khi ngài Liễu_Quán trình Kệ_Dục_Phật rất tiếc là bài kệ này không được chép lại Sơ_Tổ_Minh_Hoằng liền ấn khả Từ giờ_phút được ấn khả thì y bát của Minh_Hoằng_Tử_Dung Sơ_Tổ tại Ấn_Tôn_Hoàng_Long Sơn đã đi về núi Thiên_Thai Sau một thời_gian Thiền phái Tử_Dung_Liễu_Quán phát_triển rực_rỡ khắp cõi Thuận_Hoá và lan ra cả Nam_Hà từ thế_kỷ thứ XVIII kéo_dài cho đến tận ngày_nay Tháp của Tổ_Minh_Hoằng_Tử Dung trước_đây được xây_dựng trong khuôn_viên chùa Từ Đàm nhưng sau đó do Pháp mở_đường Nam_Giao cắt vườn chùa làm hai mảnh nên tháp của Tổ_Tử_Dung phải di_dời qua gởi ở góc vườn chùa Báo_Quốc Chúng_ta hy_vọng một ngày nào đó có điều_kiện sẽ thỉnh tháp của Tổ quay lại sân chùa Từ Đàm như thuở ban_đầu vốn có của nó HT Thích_Hải_Ấn_Nguồn tham_khảo BULLET Nguyễn_Lang tức Thiền_sư Thích_Nhất_Hạnh Việt Nam_Phật_giáo sử luận tập 2 Nhà_xuất_bản Văn_Học 1992 BULLET Thích_Thanh_Từ_Thiền sư Việt_Nam Thành_hội Phật_giáo TP Hồ_Chí_Minh xuất_bản 1992 BULLET Nguyễn_Hiền_Đức_Lịch sử Phật_giáo Đàng_Trong tập 1 Nhà_xuất_bản Thành_phố Hồ_Chí_Minh 1995 BULLET Nguyễn_Hiền_Đức_Ảnh hưởng của Tổ_sư Nguyên Thiều đối_với Phật_giáo Đồng_Nai Gia_Định in trong sách Hội_thảo khoa_học 3000 năm Phật_giáo Gia_Định_Sài_Gòn Thành_phố Hồ_Chí_Minh Nhà_xuất_bản Tp_HCM 2000 Và các bài viết trên các website đã dẫn trong bài
Minh_Hoằng_Tử_Dung