Lịch_sử Gruzia Quốc_gia Georgia tiếng Gruzia საქართველო sak art velo lần đầu_tiên được thống_nhất như một vương_quốc dưới triều_đại Bagrationi trong thế_kỷ 9 đến thế_kỷ thứ 10 phát_sinh từ các quốc_gia tiền_thân của người Colchis và Iberia cổ Vương_quốc Gruzia phát_triển mạnh trong thế_kỷ 10 12 và rơi vào các cuộc xâm_lược của Mông_Cổ đối_với Gruzia và Armenia vào năm 1243 và sau đó là một cuộc thống_nhất ngắn dưới thời George_V của Gruzia của Đế_quốc Timurid_Đến năm 1490 Gruzia đã được phân_chia thành một_số vương_quốc và công_quốc nhỏ trong suốt thời_kỳ hiện_đại buổi đầu đấu_tranh để duy_trì quyền tự_chủ của họ chống lại sự cai_trị của người Ba Tư và người Ottoman nhà Safavid_Afsharid và Qajar cho đến khi Gruzia cuối_cùng đã được sáp_nhập vào Đế_quốc Nga năm 1801 Sau một đợt đấu_tranh giành độc_lập ngắn với sự ra_đời của Cộng_hoà Dân_chủ Gruzia 1918 1921 Gruzia trở_thành một phần của Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Liên_bang Ngoại_Kavkaz từ 1922 đến 1936 và sau đó thành_lập nước Cộng_hoà_xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Gruzia cho đến khi Liên_Xô tan_rã Cộng_hoà Gruzia đã được độc_lập từ năm 1991 Tổng_thống đầu_tiên Zviad_Gamsakhurdia đã kích_động chủ_nghĩa dân_tộc Gruzia và tuyên_bố sẽ khẳng_định quyền_lực của Tbilisi đối_với Abkhazia và Nam_Ossetia_Gamsakhurdia đã bị lật_đổ trong một cuộc đảo_chính đẫm máu trong vòng một năm và đất_nước trở_nên bị lôi_kéo vào một cuộc chiến_tranh dân_sự cay_đắng kéo_dài cho đến năm 1995 Với sự hỗ_trợ của Nga Abkhazia và Nam_Ossetia giành được độc_lập trên thực_tế từ Gruzia Cách_mạng Hoa_hồng buộc Eduard_Shevardnadze phải từ_chức vào năm 2003 Chính_phủ mới theo Mikheil_Saakashvili ngăn_chặn sự ly_khai của một nước cộng_hoà ly_khai thứ ba trong cuộc khủng_hoảng Ajaria năm 2004 nhưng cuộc xung_đột với Abkhazia và Nam_Ossetia đã dẫn đến cuộc chiến_tranh Nga Gruzia 2008 và căng_thẳng với Nga vẫn chưa được giải_quyết Lịch_sử dân_tộc và quốc_gia Gruzia đã có từ 5 000 năm trước Gruzia thời cổ_đại Hai vương_quốc Gruzia thời cuối cổ_đại được người Hy_Lạp cổ_đại và La_Mã gọi là Iberia ở phía đông và Colchis ở phía tây Trong Thần_thoại Hy_Lạp Colchis là nơi Jason và Argonauts tìm thấy Bộ lông Cừu vàng trong câu truyện sử_thi về Apollonius_Rhodius_Argonautica_Sự xuất_hiện của Bộ lông Cừu vàng trong thần_thoại có_thể xuất_phát từ việc người_dân địa_phương dùng những bộ lông cừu để sàng bụi vàng từ lòng_sông Được những người_dân bản_xứ gọi là Egrisi hay Lazica_Colchis thường phải chứng_kiến những trận đánh giữa hai cường_quốc đối_thủ là Ba Tư và Đế_chế Byzantine cả hai đều liên_tục tìm cách chinh_phục Tây_Gruzia_Vì thế các Vương_quốc đó đã tan_rã thành nhiều vùng phong_kiến từ đầu Thời_Trung_Cổ_Điều này giúp người Ả_Rập có cơ_hội thuận_lợi chinh_phục Gruzia ở thế_kỷ thứ 7 Các vùng nổi_dậy đã được giải_phóng và thống_nhất thành một Vương_quốc Gruzia thống_nhất hồi đầu thế_kỷ 11 Bắt_đầu từ thế_kỷ 12 phạm_vi cai_trị của Gruzia đã trải dài trên một vùng quan_trọng phía nam Kavkaz gồm cả các vùng phía đông bắc và hầu_hết toàn_bộ bờ biển phía bắc hiện là Thổ_Nhĩ_Kỳ Năm 337 Công_nguyên vua Mirian II tuyên_bố đạo Kitô là quốc_giáo dẫn đến một sự thúc_đẩy lớn trong sự phát_triển văn_học nghệ_thuật và cuối_cùng là một nhân_tố quan_trọng trong việc hình_thành quốc_gia Gruzia thống_nhất sau_này Việc chấp_nhận Kitô giáo đã gắn_kết đất_nước với Đế_chế Byzantine bên cạnh nơi có sức ảnh_hưởng lớn đến Gruzia trong gần 1 thiên_niên_kỉ nhưng đồng_thời cũng xác_định nên căn tính văn_hoá của quốc_gia cho tới hiện_tại Gruzia thời Trung_Cổ Vương_quốc Gruzia phát_triển cực_thịnh trong thế_kỷ 12 và đầu thế_kỷ 13 Giai_đoạn này được nhiều người gọi bằng thuật_ngữ Thời_kỳ Vàng_son của Gruzia hay Gruzia Phục_hưng Tuy_nhiên sự hồi_sinh của Vương_quốc khá ngắn_ngủi và Vương_quốc cuối_cùng người Mông_Cổ chinh_phục năm 1236 Sau đó nhiều vị thủ_lĩnh địa_phương đã tình cách giành lại độc_lập khỏi chính_quyền trung_ương Gruzia cho tới khi Vương_quốc tan_rã hoàn_toàn ở thế_kỷ 15 Các vương_quốc láng_giềng lợi_dụng tình_hình này và từ thể kỷ 16 Đế_chế Ba Tư và Đế_chế Ottoman đã chinh_phục vùng phía đông và phía tây Gruzia Những vị thủ_lĩnh cai_quản các vùng vẫn còn được tự_trị một phần đã tổ_chức các cuộc nổi_dậy vào nhiều thời_điểm Cuộc xâm_lược sau đó của người Ba Tư và người Thổ_Nhĩ_Kỳ càng làm các vương_quốc và các vùng địa_phương này suy_yếu thêm Do hậu_quả của những cuộc chiến_tranh với các quốc_gia láng_giềng ở một thời_điểm dân_số Gruzia chỉ còn 250 000 người Trong Đế_chế Nga Năm 1783 Nga và Vương_quốc đông Gruzia của Kartli_Kakheti ký_kết Hiệp_ước Georgievsk theo đó Kartli_Kakheti nhận được sự bảo_hộ của người Nga Tuy_nhiên hiệp_ước này không giúp Tbilisi thoát được số_phận bị người Ba Tư cướp phá năm 1795 Ngày 22 tháng 12 năm 1800 Sa_Hoàng_Paul_I của Nga trước cái được cho là yêu_cầu của Vua_Gruzia_Giorgi_XII đã ký Tuyên_bố sáp_nhập Gruzia Kartli_Kakheti vào trong Đế_chế Nga Ngày 8 tháng 1 năm 1801 Sa hoàng Paul I nước Nga ký một nghị_định về việc sáp_nhập Gruzia Kartli_Kakheti vào trong Đế_chế Nga điều này đã được Sa hoàng Alexander I khẳng_định ngày 12 tháng 12 năm 1801 Phái_bộ Gruzia tại Sankt_Peterburg đã phản_ứng với một bản lưu_ý đệ_trình lên Phó thủ_tướng Nga Hoàng_tử Kurakin_Tháng 5 năm 1801 Tướng Nga Carl_Heinrich_Knorring hạ_bệ hoàng_tử kế_vị Gruzia David_Batonishvili và thành_lập một chính_phủ do Tướng Ivan_Petrovich_Lasarev lãnh_đạo Giới quý_tộc Gruzia không chấp_nhận nghị_định cho tới tận tháng 4 năm 1802 khi Tướng Knorring bao_vây họ tại Thánh_đường Tbilisi_Sioni và buộc họ đưa ra lời tuyên_thệ trung_thành với Hoàng_gia Đế_quốc Nga Những người phản_đối bị bắt_giữ ngay_lập_tức Mùa hè năm 1805 quân_đội Nga tại Sông Askerani gần Zagam đánh_bại quân Ba Tư cứu Tbilisi khỏi bị chinh_phục Năm 1810 sau một cuộc_chiến ngắn tây Gruzia vương_quốc Imereti bị Sa hoàng Aleksandr I của Nga sáp_nhập Vị vua Imeretian cuối_cùng và người cai_quản Bagrationi_Gruzia cuối_cùng Solomon_II chết khi đang bị đày_ải năm 1815 Từ năm 1803 tới 1878 sau nhiều cuộc_chiến của Nga chống lại Thổ_Nhĩ_Kỳ và Iran nhiều vùng lãnh_thổ đã được sáp_nhập vào Gruzia Những vùng đó Batumi_Akhaltsikhe_Poti và Abkhazia hiện chiếm một phần_lớn lãnh_thổ Gruzia Công_quốc Guria bị xoá_bỏ năm 1828 và công_quốc Samegrelo_Mingrelia chịu số_phận tương_tự năm 1857 Vùng Svaneti dần bị sáp_nhập trong giai_đoạn 1857 59 Giai_đoạn độc_lập ngắn và thời_kỳ Xô_viết Giai_đoạn độc_lập ngắn Sau Cách_mạng_tháng_Mười_Nga năm 1917 Gruzia tuyên_bố độc_lập ngày 26 tháng 5 năm 1918 trong bối_cảnh cuộc nội_chiến Nga đang diễn ra Cuộc bầu_cử nghị_viện kết_thúc với thắng_lợi của Đảng Dân_chủ Xã_hội Gruzia được coi là một đảng Menshevik và lãnh_đạo đảng này Noe_Zhordania lên nắm quyền thủ_tướng Năm 1918 một cuộc chiến_tranh giữa Gruzia Armenia bùng_nổ tại các tỉnh của Gruzia có đa_số người Armenia sinh_sống vì sự can_thiệp của Anh Trong giai_đoạn 1918 19 tướng Gruzia Giorgi_Mazniashvili đã chỉ_huy một cuộc tấn_công chống lại quân Bạch_Vệ do Moiseev và Denikin chỉ_huy để giành chủ_quyền bờ biển Đen từ Tuapse tới Sochi và Adler cho nước Gruzia độc_lập Tuy_nhiên nền độc_lập này không kéo_dài Thời_kỳ Xô_viết Tháng 2 năm 1921 Gruzia bị Hồng_quân Xô_viết chiếm_đóng Quân_đội Gruzia thua trận và chính_phủ Dân_chủ Xã_hội phải bỏ chạy khỏi đất_nước Ngày 25 tháng 2 năm 1921 Hồng_quân tiến vào thủ_đô Tbilisi và lập nên một chính_phủ cộng_sản do một thành_viên Bolshevik_Gruzia là Filipp_Makharadze lãnh_đạo nhưng quyền lãnh_đạo của Xô_viết chỉ được thiết_lập một_cách chắc_chắn sau khi cuộc nổi_dậy năm 1924 bị trấn_áp Gruzia bị sáp_nhập vào nước Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Liên_bang Ngoại_Kavkaz gồm Gruzia Armenia và Azerbaijan Nước cộng_hoà này giải_tán năm 1936 và Gruzia trở_thành Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Gruzia Đảng_viên cộng_sản cấp_tiến người Gruzia Ioseb_Jughashvili nổi_tiếng hơn với cái tên thời_chiến Stalin có nghĩa là thép trong tiếng Nga сталь là gương_mặt nổi_bật trong phái Bolshevik_Nga phe lên nắm quyền tại Nga sau Cách_mạng tháng 10 năm 1917 Stalin đã trở_thành nhà_lãnh_đạo tối_cao của Liên_bang Xô_viết Từ năm 1941 tới 1945 trong Thế_chiến II tới 700 000 người Gruzia đã chiến_đấu trong lực_lượng Hồng_quân chống lại Phát_xít Đức Một_số công_dân Gruzia cũng tham_gia chiến_đấu trong quân_đội Đức Khoảng 350 000 người Gruzia đã thiệt_mạng trong những trận đánh tại Mặt_trận phía đông Cũng trong giai_đoạn này người Chechen_Ingush_Karachay và người Balkaria từ vùng Bắc_Kavkaz bị trục_xuất tới Siberia vì cái gọi là cộng_tác với Phát_xít Với việc các nước cộng_hoà bên trong bị bãi_bỏ Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Gruzia đã được công_nhận một_số vùng lãnh_thổ cho tới năm 1957 Phong_trào bất_đồng và tái_lập quốc_gia Gruzia bắt_đầu phát_sinh trong dân_chúng trong thập_niên 1960 Trong số những nhân_vật bất_đồng Gruzia một trong những nhà hoạt_động đáng chú_ý nhất là Merab_Kostava và Zviad_Gamsakhurdia_Sự bất_đồng và các nhà hoạt_động thường bị chính_quyền Xô_viết thẳng_tay trấn_áp Tất_cả các thành_viên thuộc phong_trào bất_đồng Gruzia đều bị chính_quyền Xô_viết bỏ_tù Eduard_Shevardnadze người Gruzia bộ_trưởng ngoại_giao Liên_Xô từng là một trong những kiến_trúc_sư của các cuộc cải_cách Perestroika cuối thập_niên 1980 Trong giai_đoạn này Gruzia đã phát_triển một hệ_thống đa đảng mạnh_mẽ tạo điều_kiện thuận_lợi cho sự độc_lập sau_này Đất_nước này có cuộc bầu_cử nghị_viện dân_chủ đa đảng_phái đầu_tiên trong Liên_bang Xô_viết ngày 28 tháng 10 năm 1990 Từ tháng 11 năm 1990 tới tháng 3 năm 1991 một trong những lãnh_đạo Mặt_trận Giải_phóng Quốc_gia tiến_sĩ Zviad_Gamsakhurdia là Chủ_tịch Hội_đồng Tối_cao Cộng_hoà Gruzia nghị_viện Gruzia Độc_lập thời hậu Xô_viết Ngày 9 tháng 4 năm 1989 một cuộc tuần_hành hoà_bình tại thủ_đô Tbilisi của Gruzia đã kết_thúc bằng một cuộc thảm_sát với nhiều người bị quân_đội Xô_viết giết_hại Vụ_việc này đã làm dấy lên một phong_trào chống Xô_viết rộng_lớn tuy_nhiên nhanh_chóng bị đập_tan bởi những cuộc cạnh_tranh của các phe nhóm chính_trị bên trong Trước cuộc bầu_cử quốc_hội tháng 10 năm 1990 Umaghiesi_Sabcho_Hội đồng tối_cao cuộc bầu_cử đầu_tiên tại Liên_bang Xô_viết trên cơ_sở đa đảng_phái chính_thức bối_cảnh chính_trị một lần nữa lại như cũ Tuy nhiều nhóm cấp_tiến tẩy_chay cuộc bầu_cử và triệu_tập một hội_đồng thay_thế Đại_hội quốc_gia một phần của phe đối_lập chống cộng thống_nhất lại trong Bàn tròn Tự_do Gruzia RT FG với những cá_nhân đối_lập như Merab_Kostava và Zviad_Gamsakhurdia_Gamsakhurdia đã thắng_cử với số phiếu cách_biệt 155 trên tổng_số 250 ghế nghị_viện theo đó Đảng cộng_sản CP chỉ nhận được 64 ghế Tất_cả các đảng khác đều không giành đủ 5 số phiếu và vì_thế chỉ được trao một_số ghế tại đại_diện khu_vực bầu_cử Ngày 9 tháng 4 năm 1991 một thời_gian ngắn trước khi Liên_bang Xô_viết tan_rã Gruzia tuyên_bố độc_lập Ngày 26 tháng 5 năm 1991 Zviad_Gamsakhurdia được bầu làm tổng_thống đầu_tiên của Gruzia Tuy_nhiên Gamsakhurdia nhanh_chóng bị hạ_bệ sau một cuộc đảo_chính đẫm máu từ ngày 22 tháng 12 năm 1991 tới ngày 6 tháng 1 năm 1992 Cuộc đảo_chính bị điều xúi_giục bởi một nhóm Vệ_binh quốc_gia và một tổ_chức bán quân_sự được gọi là Mkhedrioni_Đất nước rơi vào một cuộc nội_chiến đau_đớn và chỉ kết_thúc vào năm 1995 Eduard_Shevardnadze quay trở_lại Gruzia năm 1992 và gia_nhập giới lãnh_đạo đảo_chính Kitovani và Ioseliani lãnh_đạo một chế_độ tam đầu được gọi là Hội_đồng_Nhà_nước Năm 1995 Shevardnadze được chính_thức bầu làm tổng_thống Gruzia và tái đắc_cử năm 2000 Cùng lúc ấy hai vùng thuộc Gruzia Abkhazia và Nam_Ossetia nhanh_chóng bị cuốn vào những cuộc tranh_giành với những kẻ ly_khai địa_phương dẫn tới những cuộc chiến_tranh và tình_trạng bạo_lực lan rộng giữa các sắc_tộc Được Nga ủng_hộ Abkhazia và Nam_Ossetia trên thực_tế đã giành được và duy_trì nền độc_lập khỏi Gruzia Hơn 250 000 người Gruzia đã bị thanh_lọc sắc_tộc khỏi Abkhazia bởi những kẻ ly_khai Abkhaz và những quân_lính tình_nguyện Bắc_Caucasia gồm cả người Chechens năm 1992 1993 Hơn 25 000 người Gruzia cũng đã bị trục_xuất khỏi Tskhinvali và nhiều gia_đình Ossetian bị buộc phải dời bỏ nhà_cửa tại vùng Borjomi và chuyển tới Nga Năm 2003 Shevardnadze bị hạ_bệ sau cuộc Cách_mạng Hồng sau khi phe đối_lập Gruzia và các giám viên quốc_tế cho rằng cuộc bầu_cử nghị_viện ngày 2 tháng 11 đã bị gian_lận Cuộc cách_mạng do Mikheil_Saakashvili_Zurab_Zhvania và Nino_Burjanadze những thành_viên cũ trong đảng cầm_quyền của Shavarnadze lãnh_đạo Mikheil_Saakashvili được bầu làm Tổng_thống Gruzia năm 2004 Sau cuộc Cách_mạng hồng một loạt những biện_pháp cải_cách đã được đưa ra nhằm tăng_cường sức_mạnh quân_sự và kinh_tế của đất_nước Những nỗ_lực của chính_phủ mới nhằm tái xác_nhận chủ_quyền của Gruzia tại nước cộng_hoà Ajaria vùng tây_nam đã gây ra một cuộc khủng_hoảng đầu năm 2004 Thắng_lợi tại Ajaria đã khuyến_khích Saakashvili tăng_cường thêm nữa những nỗ_lực của mình trong việc tìm_kiếm một đột_phá tại Nam_Ossetia nhưng không mang lại thành_công Tháng 8 năm 2008 quân_đội Gruzia tấn_công vào Nam_Ossetia để tái_chiếm lại tỉnh này khỏi tay quân ly_khai Ngày hôm sau Quân_đội Nga đã tấn_công đánh_bật quân_đội Gruzia ra khỏi Nam_Ossetia và tiến vào Gruzia Hai bên đều đổ lỗi cho bên kia và cáo_buộc phía kia tấn_công thường_dân
Lịch_sử Gruzia