Linh_Chiếu_Thái hậu Linh_Chiếu hoàng_thái_hậu chữ Hán_靈詔皇太后 trước năm 1108 tháng 7 1161 còn được biết đến là Lê_Thái hậu 黎太后 hay Cảm_Thánh phu_nhân 感聖夫人 một phi_tần của Lý_Thần_Tông mẹ đẻ của Lý_Anh_Tông_Bà chưa từng làm Hoàng_hậu khi còn sống chỉ được tôn Hoàng_thái_hậu khi Lý_Anh_Tông nối_ngôi và gia tôn cho mẹ đẻ Lịch_sử nhà Lý thường nhắc tới Linh_Chiếu_Thái hậu với vai_trò nhiếp_chính thời Anh Tông cũng là người có vai_trò quan_trọng giúp con trai bà kế_vị ngai_vàng Bên cạnh đó Thái_hậu có mối quan_hệ tư_tình với Thái_uý phụ_chính Đỗ_Anh_Vũ một quyền_thần dưới thời Anh Tông_Theo dòng_họ Đỗ_Anh_Vũ có họ_hàng với Thái_uý Việt quốc_công Lý_Thường_Kiệt phụ_chính thời Lý_Nhân Tông_Năm 1150 tức năm Canh_Ngọ_Điện tiền chỉ_huy sứ Vũ_Cát_Đái cùng Phò_mã Dương_Tự_Minh thân_vương nổi lên làm cung biến giam Thái_uý Đỗ_Anh_Vũ trong ngục xét án phải đày làm nô Nhưng Hoàng_thái_hậu tính kế khiến cuối_cùng Thái_uý phục_chức và ra_tay giết_hại đồng_đảng Hơn 50 người tham_gia bị tử_hình hoặc đày_ải nơi xa Đấy gọi là Canh_Ngọ cung biến 庚午宮變_Tiểu sử Linh_Chiếu hoàng_thái_hậu là con gái trưởng của Phụ_Thiên đại_vương 輔天大王 mẹ là Thuỵ_Thánh công_chúa con gái của Dự_Tông_Chính hoàng bà là chị của Phụng_Thánh phu_nhân Tổ_phụ của bà là Chân_Đăng bảo sở Quan_sát sứ họ Lê có trị_sở ở hương Tuế_Phong này là Hương_Nộn huyện Tam_Nông cháu của Ngự_Man đại_vương Lê_Long_Đinh như_vậy dòng_họ bà là hậu_duệ xa của hoàng_đế Lê_Đại_Hành_Tổ mẫu là Ngọc_Kiều công_chúa con gái của Phụng_Càn vương Lý_Nhật_Trung được Lý_Thánh_Tông nhận làm con gái nuôi Bà nhập cung năm 1134 nhận tước_hiệu Cảm_Thánh phu_nhân 感聖夫人_Từ năm 1129 Đỗ_Anh_Vũ 16 tuổi được hầu Thần_Tông ở mành trướng theo dã_sử lúc này Đỗ_Anh_Vũ và bà đã gặp_gỡ nhau và phải_lòng nhau Năm 1136 mùa hạ tháng 4 bà sinh ra Hoàng_tử Lý_Thiên_Tộ_李天祚 là con trai thứ hai của Thần_Tông hoàng_đế Khi trước Thần_Tông đã lập Lý_Thiên_Lộc_李天祿 làm Hoàng_thái_tử nhưng bà thấy Thiên_Lộc là con_người hầu địa_vị thấp_hèn trong khi Thiên_Tộ sinh chỉ sau Thiên_Lộc 4 năm địa_vị bà lúc đó thuộc hàng chánh cung nên bèn cùng Phụng_Thánh phu_nhân tìm cách mà xin việc phế lập ngôi Thái_tử Năm 1138 tháng 9 Thần_Tông hoàng_đế bệnh nặng Bà cùng hai vị phu_nhân là Nhật_Phụng phu_nhân Phụng_Thánh phu_nhân đút_lót Tham_tri chính sự Từ_Văn_Thông và dặn rằng Nếu có vâng mệnh vua thảo di_chiếu thì chớ nên bỏ lời của ba phu_nhân Văn_Thông nhận_lời Khi Thần_Tông ốm năng sai soạn di_chiếu Văn_Thông chần_chừ không viết Ba phu_nhân vào khóc_lóc nói rằng Bọn thiếp nghe người_xưa lập con nối thì lập con đích chứ không lập con thứ Thiên_Lộc là con nàng_hầu yêu nếu cho nối_ngôi thì ả mẫu_thân lại sinh lòng ghen_ghét tất tiếm lấn làm hại mẹ_con thần thiếp Như_thế chúng thiếp làm thế_nào được Thần_Tông hoàng_đế cho là phải xuống chiếu rằng Hoàng_tử Thiên_Tộ tuy tuổi còn thơ_ấu nhưng là con đích thiên_hạ đều biết nên cho nối_nghiệp của trẫm còn Thái_tử Thiên_Lộc thì phong làm Minh_Đạo_Vương_Ngày 26 tháng 9 năm đó Thần_Tông hoàng_đế băng_hà Con trai là Thái_tử Thiên_Tộ kế_vị tức Lý_Anh_Tông_Cảm Thánh phu_nhân được tôn làm Hoàng_thái_hậu tôn hiệu là Hiến_Chí hoàng_thái_hậu 憲至皇太后 ở Quảng_Từ cung 瀇慈宮_Theo lệ như Linh_Nhân thái_hậu trước_đây buông rèm nhiếp_chính Thuỳ liêm thính chánh Tranh_đoạt hoàng vị Theo nghiên_cứu của các nhà_sử_học Hàn_Quốc và Việt_Nam khi Thần_Tông hoàng_đế qua_đời Thái_tử Lý_Thiên_Tộ mới 3 tuổi triều_thần muốn tôn Kiến_Hải vương Lý_Dương_Côn một người con_nuôi khác của Nhân_Tông hoàng_đế vốn là con_đẻ của Thành Quảng hầu lên nối_ngôi Nhưng lúc đó Linh_Chiếu_Thái hậu dựa vào Đỗ_Anh_Vũ giúp_đỡ khiến Kiến_Hải vương bị hạ_bệ và phải lưu_vong Đỗ_Anh_Vũ là em_trai của Chiêu_Hiến_Thái hoàng_thái_hậu Đỗ thị mẹ của Thần_Tông hoàng_đế Ông đã nắm hết binh_quyền đã loại hết các địch_thủ của thái_tử Thiên_Tộ nên Thiên_Tộ được đưa lên_ngôi Đỗ_Anh_Vũ nhân đó muốn giết hết tông_tộc của các thân_vương Năm đầu niên_hiệu Thiệu_Minh 1138 Đỗ_Anh_Vũ được phong làm Phụ quốc Thái_uý và được ban quốc tính vì_vậy có tài_liệu gọi là Lý_Anh_Vũ_Ông có vợ là Tô thị họ_hàng với Thái_phó Tô_Hiến_Thành ra vào cung_cấm hầu_hạ Thái hoàng_thái_hậu ở Động Nhân cung ông nhân đó vào cung mà tư_thông với Hoàng_thái_hậu Canh_Ngọ cung biến Năm 1141 sau khi dẹp loạn Thân_Lợi_Thái uý Đỗ_Anh_Vũ được ban cho lụa tốt cùng ba phủ Nghệ_An Thanh_Hoá và Phú_Lương làm phong ấp Thái_uý có công cấm trừ di tục man dân khoanh_tay mà chịu mặc hình trộm_cướp và dân ở biên_thuỳ đều khiếp_sợ mà nghe theo sự giáo_hoá của triều_đình Từ đó ông ở trong triều có phần oai_phong và hiển_hách Năm 1150 tức năm Canh_Ngọ_Trí_Minh vương cùng Phò_mã Dương_Tự_Minh_Điện tiền chỉ_huy sứ Vũ_Cát_Đái đốc xuất_quân_sĩ kéo đến ngoài cửa Việt_Thành kể tội ông chuyên_quyền và tư_thông với Thái_hậu rồi xông vào bắt Anh_Vũ giam lại ở hiên Cụ Thánh_Thái hậu sai người đưa cơm_rượu vào cho Đỗ_Anh_Vũ và ngầm để vàng trong cơm để ông hối_lộ Vũ_Cát_Đái_Viên_Hoả đầu ở đô Cụ Thánh là Nguyễn_Dương khuyên phe Vũ_Đái không nên nhận vàng mà nên giết luôn Đỗ_Anh_Vũ trừ hậu_hoạ nhưng Vũ_Đái không nghe Dương bèn đi tự_vẫn vì e rằng sau_này Anh_Vũ sẽ báo_thù Anh Tông hoàng_đế khi ấy lên điện xét án không giết Đỗ_Anh_Vũ nhưng xử tội_đồ làm Cảo điền nhi tức_là tá_điền phải đi cày ruộng công của triều_đình Thái_hậu nghĩ cách giúp Anh_Vũ được trở_lại như cũ nên thường mở hội to tha tội_nhân mong Anh_Vũ cũng được dự ân_xá Anh_Vũ vì nhiều lần được ân_xá được khỏi tội Hoàng_thái_hậu nhân đó khuyên Anh Tông phục_chức cho ông Và khi đó Thái_uý Anh_Vũ lại bắt_đầu tính_toán trả_thù những người đã hại mình trước_đây Cuối_cùng vào cuối năm 1150 Trí_Minh vương xuống tước Hầu_Bảo_Ninh hầu xuống tước Minh tự Bảo_Thắng hầu xuống tước Phụng chức Nội_thị là bọn Đỗ_Ất 5 người bị cưỡi ngựa gỗ bọn_Hoả đầu đô Ngọc_Giai là Đồng lợi 8 người bị chém ở chợ Tây_Giai bọn Điện tiền đô chỉ_huy Vũ_Đái 20 người chém bêu đầu ở các bến sông bọn Phò_mã lang Dương_Tự_Minh 30 người bị tội lưu ở nơi xa độc những người dự mưu đều bị tội_đồ làm điền hoành khao giáp Đấy gọi là Canh_Ngọ cung biến 庚午宮變_Cuối đời Sau sự_kiện năm 1150 Anh Tông hoàng_đế khi ấy đã 14 tuổi đến tuổi có_thể tự mình thân chính nhưng Hoàng_thái_hậu vẫn quyết_định giữ mọi quyền hành trong triều Năm 1158 Thái_uý phụ_chính Đỗ_Anh_Vũ từ_trần phụ_chính triều Lý trong 20 năm hưởng_thọ 46 tuổi Thái_hậu khi ấy mới giao trả quyền hành lại cho Anh Tông hoàng_đế Dù xảy ra sự_kiện năm 1150 Đỗ_Anh_Vũ vẫn được truy_phong Kiểm hiệu Thái_uý Minh chính Bình chương sự Thượng trụ quốc Nguyên_soái Đại_Đô_thống Năm Đại_Định thứ 22 1161 mùa thu tháng 7 Hoàng_thái_hậu giá băng không rõ bao_nhiêu tuổi Anh Tông hoàng_đế dâng thuỵ là Linh_Chiếu_靈詔_Tham khảo BULLET Đại_Việt sử_ký toàn thư BULLET Đại_Việt sử lược
Linh_Chiếu_Thái hậu