Văn_miếu Bắc_Ninh Văn_miếu Bắc_Ninh là một trong 6 văn_miếu của Việt_Nam Tại đây thờ Khổng tử và 12 bia Kim_bảng lưu phương lưu_danh 677 vị đại_khoa quê_hương Kinh_Bắc bao_gồm Bắc_Ninh Bắc_Giang và một_số xã sau_này nhập về huyện Gia_Lâm Đông_Anh thuộc Hà_Nội và Văn_Lâm Văn_Giang thuộc Hưng_Yên Cùng với Hà_Nội và Huế_Bắc_Ninh là địa_phương thứ ba_xây_dựng Văn_Miếu có tầm_cỡ quy_mô Được xây_dựng cách ngày_nay hàng trăm_năm cùng với sự thăng_trầm phát_triển của đất_nước Văn_miếu Bắc_Ninh cũng trải qua rất nhiều lần tu_bổ tôn_tạo và chuyển_đổi vị_trí Sơ_lược về khoa_bảng ở Bắc_Ninh Trải gần nghìn năm chế_độ khoa_cử phong_kiến Việt_Nam bắt_đầu từ khoa thi Minh kinh bác_học triều Lý năm Ất_Mão 1075 đến khoa thi cuối_cùng của triều Nguyễn 1919 có 188 khoa thi với 2971 vị đỗ đại_khoa riêng vùng Bắc_Ninh Kinh_Bắc gần 700 vị theo địa_giới hành_chính hiện_nay thì tỉnh Bắc_Ninh có khoảng gần 400 vị Truyền_thống khoa_bảng của Bắc_Ninh bắt_đầu với người đỗ thủ_khoa đầu_tiên trong nước đó là ông Lê_Văn_Thịnh_Ông là người thôn Bảo_Tháp xã Đông_Cứu huyện Gia_Bình đỗ trạng_nguyên khoa thi Minh_Kinh bác_học triều Lý năm 1075 khoa thi chọn người giỏi vào hầu vua học vì_vậy ông được người_đời phong ông là vị trạng_nguyên khai khoa đầu_tiên của đất Việt Sau đó năm 1084 vua cử ông tới trại Vĩnh_Bình để giải_quyết vấn_đề biên_giới giữa 2 nước với tài ngoại_giao suất_sác ông đã đòi lại cho nước ta 6 huyện 3 động Với công_lao to_lớn ông được thăng chức Thái_Sư và ông giữ chức này trong suốt 12 năm Trong chế_độ khoa_cử phong_kiến Việt_Nam chỉ có 2 vị được phong là lưỡng quốc_trạng nguyên Mạc_Đĩnh_Chi quê Hải_Dương và Nguyễn_Đăng_Đạo người thôn Hoài_Thượng xã Liên_Bão huyện Tiên_Du Bắc_Ninh Nguyễn_Đăng_Đạo đỗ trạng_nguyên năm 1683 ông là nhà chính_trị ngoại_giao lỗi_lạc trong một lần đi xứ nhà Thanh với trí thông_minh và tài ngoại_giao xuất_sắc của mình ông đã đòi lại cho nước ta 3 động nhà Thanh vô_cùng cảm_phục suy_tôn là đệ nhất khôi_nguyên Bắc_Triều Sau khi ông mất nhà_vua vô_cùng thương_tiếc và ban cho 4 chữ Lưỡng quốc Trạng_nguyên và đôi câu_đối Tiến_sĩ thượng_thư thiên_hạ hữu Trạng_nguyên tể_tướng thế_gian vô Lý_Đạo_Tái sinh năm 1254 quê ở làng Vạn_Tư huyện Gia_Định nay là thôn Vạn_Ty xã Thái_Bảo huyện Gia_Bình Bắc_Ninh Ông đỗ trạng_nguyên năm 1274 sau một thời_gian làm quan ông cáo quan về quê và tu_hành lấy pháp hiệu là Huyền_Quang là vị tổ thiền thứ ba của thiền phái Trúc_Lâm_Vùng đất Kinh_Bắc còn nổi_tiếng với tứ gia vọng_tộc Những gia_tộc có nhiều người đỗ_đạt cao làm vẻ_vang cho dòng_họ Trong số tứ gia vọng_tộc đất Kinh_Bắc xưa dòng_họ Nguyễn_Tam_Sơn_Từ Sơn nổi_tiếng là đất khoa_bảng nơi sản_sinh ra nhiều nhân_tài Tam_Sơn là đất ba gò Của trời vô_tận một kho nhân_tài Làng Kim_Đôi có 25 tiến_sĩ trong đó họ Nguyễn_có 18 tiến_sĩ và họ Phạm có 7 tiến_sĩ Vào thời nhà Lê làng Kim_Đôi được phong là làng tiến_sĩ Kim_Đôi nhiều cuộc hiển_vinh Hai_mươi lăm vị khoa_danh rỡ_ràng Trong 18 vị Tiến_sĩ họ Nguyễn có gia_đình 5 anh_em ruột đỗ tiến_sĩ và cùng làm quan một triều giữ những trọng_trách quốc_gia Họ Nguyễn_Kim_Đôi cũng là họ duy_nhất 13 đời liên_tiếp đỗ đại_khoa trong đó có 9 anh_em chú cháu cùng làm quan đại_thần một triều Ngoài_ra còn có dòng_họ Nguyễn ở Vĩnh_Kiều_Từ_Sơn cũng là một trong những làng tiêu_biểu về truyền_thống khoa_bảng Vĩnh_Kiều ấy bảng_vàng rỡ rỡ Mười_hai tên ngựa ngựa_xe xe Dòng_họ Nguyễn_Đăng cũng nổi_tiếng với mấy_đời ông_cha bác cháu anh_em đều đỗ_đạt và cùng làm quan vào hàng quyền_cao_chức_trọng trong triều đó cũng chính là dòng_họ của vị trạng_nguyên Nguyễn_Đăng_Đạo_Làng Bịu có đấng thám_hoa Tiếng bay thượng_quốc gần_xa biết tài Địa_điểm Văn_miếu Bắc_Ninh được khởi dựng vào thời Lê_thời_kỳ Nho_giáo có ảnh_hưởng quan_trọng tới nền chính_trị của dân_tộc đây là một trong ít Văn_miếu hàng tỉnh ở nước ta được xây_dựng Theo sách Đại_Nam_nhất_thống chí do Quốc_Sử_Quán triều Nguyễn biên_soạn và bia Trùng_tu Bắc_Ninh bi_đình ký dựng vào năm Duy_Tân thứ 6 1912 cho biết Văn_miếu Bắc_Ninh ở phía Đông_Bắc tỉnh_thành thuộc Sơn_Phận xã Thị_Cầu huyện Võ_Giàng được tu_bổ vào năm Gia_Long thứ nhất 1802 làm lại năm Triệu_Trị thứ 4 1844 Tuy_nhiên qua thời_gian nhất là giai_đoạn đất_nước ta bị thực_dân Pháp xâm_lược triều_đình phong_kiến nhà Nguyễn thiếu sự quan_tâm chú_ý nên Văn_miếu Bắc_Ninh bị hư_hại hoang_phế Đến năm Quý_Tỵ niên_hiệu Thành Thái thứ 5 1893 quan Đốc_học tỉnh Bắc_Ninh là Đỗ_Trọng Vỹ người thôn Đại_Mão xã Hoài_Thượng huyện Thuận_Thành vận_động các vị văn_thân chức_sắc nhân_dân các địa_phương góp tiền của chuyển Văn_miếu về núi Phúc_Sơn nay thuộc Khu 10 phường Đại_Phúc thành_phố Bắc_Ninh Sở_dĩ nơi đây được lựa_chọn vì theo quan_niệm phong_thuỷ của người_xưa núi Phúc_Sơn là một ngọn núi mọc lên giữa vùng đồng_bằng rộng_lớn trù_phú là nơi có vận_khí tốt việc xây_dựng Văn_miếu nơi đây tốt cho việc học thuận_lợi việc cúng_tế hàng năm của tỉnh Cấu_trúc Tổng_thể công_trình gồm Tiền_Tế 5 gian Hậu_Đường 5 gian hai bên hồi Hậu_Đường là Bi_Đình 3 gian 2 dĩ hai bên hồi Tiền_Đường là Hội_đồng trị_sự và Tạo_Soạn hai bên sân trước Tiền_Tế là nhà Tả_Vu_Hữu_Vu Bái_đường là nơi đặt bàn_thờ và hai tấm bia đá có tên Trùng_tu Bắc_Ninh bi_đình ký dựng năm Duy_Tân 6 1912 có nội_dung ghi_chép lại việc di_dời Văn_Miếu từ núi Thị_Cầu về núi Phúc_Đức ngày_nay Tiền tế là nơi hành_lễ trước_kia hiện có 2 tấm bia Phụ ký ghi_chép các vị Tiến_sĩ không được khắc trên Kim_bảng lưu phương và Bắc_Ninh tỉnh quan_viên cung_tiến dựng năm 1896 nội_dung văn_bia đề_cập quan_viên tỉnh Bắc_Ninh cung_tiến ruộng cho Văn_miếu để làm tự_điền được đặt ở đầu_hồi nhà Hậu_đường nằm phía sau Tiền tế cách nhau bằng một khoảng sân rộng 2m Đây là nơi thờ Khổng_Tử_Tứ phối và các bậc Tiên_hiền Hai bên Tiền tế là dãy Tả vu Hữu vu là nơi thờ_tự các Cử_nhân Tú_tài của đất Kinh_Bắc_Toàn bộ công_trình có kiến_trúc chồng giường giá chiêng hệ_thống khung gỗ lim được bào trơn đóng bén Tại đây thực_dân Pháp còn cho xây_dựng lô_cốt tháp_canh để bao_quát các vùng lân_cận Sau hoà_bình lập lại Văn_miếu được nhân_dân địa_phương góp công_sức tiền của tôn_tạo lại nhằm phát_huy truyền_thống giáo_dục khoa_bảng của quê_hương Với những giá_trị lớn_lao nhiều mặt của di_tích năm 1988 Văn_Miếu Bắc_Ninh đã được xếp_hạng là Di_tích quốc_gia Hệ_thống bia đá Trải thời_gian và đặc_biệt trong thời_kỳ kháng_chiến chống Pháp công_trình đã bị xuống_cấp và bị phá_huỷ gần như hoàn_toàn chỉ còn lại hệ_thống bia đá Năm Kỷ_Sửu 1889 Quan_Đốc học Đỗ_Trọng Vỹ đã cho khắc 12 tấm bia đá Kim_bảng lưu phương ghi_danh 677 vị đỗ đại_khoa của xứ Kinh_Bắc 12 tấm bia này được Thủ_tướng Chính_phủ công_nhận là bảo_vật quốc_gia vào năm 2020 Tham_khảo BULLET Văn_Miếu Bắc_Ninh niềm tự_hào về truyền_thống hiếu_học khoa_bảng của quê_hương Cổng thông_tin điện_tử thành_phố Bắc_Ninh BULLET Bia_Văn miếu Bắc_Ninh Viện nghiên_cứu Hán_Nôm
Văn_miếu Bắc_Ninh