Lịch_sử Bắc_Kinh_Bắc_Kinh có lịch_sử lâu_dài và phong_phú nguyên truy từ cách nay 3 000 năm Trước khi Tần_Thuỷ_Hoàng thống_nhất Trung_Hoa vào năm 221 TCN Bắc_Kinh là thủ_đô của nước Kế rồi nước Yên trong hàng thế_kỷ Trong thiên_niên_kỷ đầu_tiên của các triều_đại phong_kiến Trung_Hoa_Bắc_Kinh là thủ_phủ cấp địa_phương tại Hoa_Bắc_Vị thế của Bắc_Kinh được nâng cao trong khoảng thời_gian từ thế_kỷ X đến thế_kỷ XIII khi các sắc dân du_mục là Khiết_Đan và Nữ_Chân tiến về phương nam và biến Bắc_Kinh thành bồi đô và thủ_đô của nhà Liêu và nhà Kim_Lần đầu_tiên toàn_bộ Trung_Hoa được cai_quản từ một triều_đình đặt tại Bắc_Kinh là sau khi Hốt_Tất_Liệt xây_dựng kinh_thành Đại_Đô của nhà Nguyên Sau thời Nguyên Bắc_Kinh giữ vai_trò là thủ_đô nơi đặt trụ_sở chính_quyền trung_ương của nhà Minh giai_đoạn 1421 1644 và nhà Thanh_Trung_Hoa_Dân Quốc 1912 1928 và Cộng_hoà Nhân_dân Trung_Hoa 1949 nay Thời tiền_sử Hoá_thạch của những cá_thể họ Người cư_trú sớm nhất tại thành_phố Bắc_Kinh được tìm thấy trong các hang_động ở Long_Cốt_Sơn gần Chu_Khẩu_Điếm thuộc huyện Phòng Sơn_Người vượn Bắc_Kinh sinh_sống tại đó từ 770 000 đến 230 000 năm trước Người hiện_đại homo sapiens thuộc thời_đại_đồ_đá cũ cũng từng sinh_sống trong các hang_động ở Long_Cốt_Sơn từ khoảng 27 000 đến 10 000 năm trước Năm 1996 tại một công_trình xây_dựng ở Vương_Phủ Tỉnh thuộc khu_vực trung_tâm Bắc_Kinh người ta phát_hiện được trên 2 000 công_cụ và mảnh xương thuộc thời_đại_đồ_đá Các hiện_vật này có niên_đại từ 24 000 đến 25 000 năm trước Các nhà_khảo_cổ học phát_hiện ra hơn 40 khu định_cư và điểm an_táng thuộc thời_đại_đồ_đá mới trên khắp Bắc_Kinh_Đáng chú_ý nhất là di_chỉ Chuyển_Niên thuộc huyện Hoài_Nhu mộ_táng người Đông_Hồ_Lâm thuộc huyện Môn_Đầu_Câu di_chỉ Thượng_Trạch và Bắc_Niệm_Đầu thuộc huyện Bình_Cốc di_chỉ Trấn_Giang_Doanh thuộc huyện Phòng Sơn di_chỉ Tuyết_Sơn thuộc huyện Xương_Bình_Các di_chỉ này cho thấy hoạt_động nông_nghiệp trở_nên phổ_biến tại khu_vực từ 6 000 đến 7 000 năm trước Đồ gốm trang_trí và ngọc chạm_khắc tại các nền văn_hoá Thượng_Trạch và Tuyết_Sơn cho thấy sự tương_đồng với văn_hoá Hồng_Sơn ở xa hơn về phía bắc Thời_kỳ tiền_phong_kiến Các sự_kiện sớm nhất của lịch_sử Bắc_Kinh xuất_hiện trong các câu truyện truyền_thuyết và huyền_thoại Trong quyển đầu_tiên của Sử_ký Ngũ đế bản kỷ Tư_Mã Thiên viết về chiến_thắng của Hoàng_Đế trước Viêm_Đế trong trận Phản_Tuyền vào thế_kỷ XXVI TCN trận chiến có_thể diễn ra gần các thôn Thượng_Phản_Tuyền và Hạ_Phản_Tuyền thuộc huyện Diên_Khánh ở tây bắc Bắc_Kinh_Kết quả là hai bộ_lạc của Viêm_Đế và Hoàng_Đế thống_nhất khởi_đầu tộc Hoa_Hạ hay Viêm_Hoàng tử tôn Bộ_lạc của Hoàng_Đế sau đó đánh_bại bộ_lạc Cửu_Lê của Xi_Vưu trong trận Trác_Lộc có_thể diễn ra tại Trác_Lộc cách Diên_Khánh 75 km về phía tây và thuộc địa_phận tỉnh Hà_Bắc_Hoàng_Đế được cho là lập ra khu định_cư U Lăng_幽陵 tại hoặc gần Trác_Lộc_Một hậu_duệ của Hoàng_Đế là Nghiêu cho thành_lập một đô_thị là U Đô_幽都 tại khu_vực Hà_Bắc_Bắc_Kinh khoảng 4 000 năm trước U 幽 hay U châu 幽州 sau đó trở_thành một trong các tên gọi lịch_sử của Bắc_Kinh_Ở_Ngư Tử_Sơn thuộc thôn Sơn_Đông_Trang của huyện Bình_Cốc có một trong vài di_tích được cho là lăng_mộ của Hoàng_Đế Mặc_dù Hoàng_Đế lăng ở tỉnh Thiểm_Tây nổi_tiếng hơn song một nghiên_cứu của Viện Khoa_học_Xã_hội Bắc_Kinh và Bảo_tàng Quốc_gia Trung_Quốc vào năm 1992 đưa ra kết_luận rằng Ngư_Tử_Sơn có khả_năng là nơi có lăng_mộ thực_sự của Hoàng_Đế Mối liên_hệ của Ngư_Tử_Sơn với Hoàng_Đế có_thể truy_nguyên từ thời nhà Đường khi các thi_nhân Trần_Tử_Ngang và Lý_Bạch đề_cập đến lăng_mộ Hoàng_Đế trong các bài thơ của họ về U châu Sự_kiện đầu_tiên trong lịch_sử Bắc_Kinh có các bằng_chứng khảo_cổ xác_nhận diễn ra vào thế_kỷ XI TCN khi nước Chu chinh_phục nhà Thương Theo Tư_Mã Thiên_Chu_Vũ_Vương vào năm cai_trị thứ 11 của mình lật_đổ Trụ_Vương của nhà Thương sau đó phong tước cho các quý_tộc trong các lãnh_địa của mình bao_gồm quân_chủ nước Kế và nước Yên_Theo_Khổng_Tử Chu_Vũ_Vương rất muốn thiết_lập địa_vị hợp_pháp của mình sau chiến_thắng trước nhà Thương chưa kịp hạ xa đã phong hậu_duệ của Hoàng_Đế làm người cai_trị nước Kế Sau đó Chu_Vũ_Vương cho một người trong họ là Cơ_Thích làm vua chư_hầu nước Yên song Cơ_Thích còn vướng_bận các vấn_đề khác nên phái trưởng tử của mình là Cơ_Khắc đi cai_quản đất thụ_phong Cơ_Khắc được xem là quân_chủ khai_quốc của nước Yên_Do niên_đại các sự_kiện lịch_sử trong Sử_ký trước năm 841 TCN không_thể xác_định rạch_ròi theo lịch Gregory chính_quyền Bắc_Kinh sử_dụng mốc 1042 TCN làm niên_đại ước_lượng chính_thức cho sự_kiện này Kế thành 蓟城 được cho là nằm ở phần tây_nam khu_vực đô_thị của Bắc_Kinh hiện_nay ngay phía nam của Quảng_An_Môn thuộc các khu Tây_Thành và Phong_Đài_Một vài thư_tịch lịch_sử đề_cập đến một Kế_Sơn ở tây bắc thành_phố có_thể tương_ứng với một gò lớn tại Bạch_Vân_Quán bên ngoài Tây_Tiện_Môn và cách khoảng về phía bắc Quảng_An_Môn_Đô thành nước Yên nằm ở phía nam Kế thành nay thuộc thôn Đổng_Gia_Lâm của trấn Lưu_Ly Hà thuộc quận Phòng Sơn bên trong tường thành là một khu dân_cư lớn và khai_quật được trên 200 mộ quý_tộc Trong số các hiện_vật quan_trọng nhất từ di_chỉ Lưu_Ly Hà có Cận đỉnh ba chân làm bằng đồng thiếc có khắc dòng chữ kể về hành_trình của Cận người được Yên hầu Khắc phái vận_chuyển đồ_ăn thức uống cho cha là Triệu công Thích ở đô_thành Hạo_Kinh của triều Chu_Triệu công cảm_động và trao cho Cận tiền vỏ ốc để trả cho việc chế_tác một chiếc đỉnh nhằm ghi_nhớ sự_kiện này Dòng chữ do_đó xác_nhận việc Chu_Vương bổ_nhiệm thân_thích làm vua nước Yên và vị_trí của đô_thành nước Yên_Cả hai nước Yên và Kế đều nằm trên một tuyến đường mậu_dịch bắc_nam quan_trọng từ Trung_Nguyên dọc theo sườn đông của Thái_Hành_Sơn để đến các vùng thảo_nguyên phương Bắc_Nước_Kế nằm ở ngay phía bắc Vĩnh_Định_Hà là một điểm dừng chân thuận_lợi của các thương đoàn Ở đây các tuyến đường đi về phía tây bắc qua các con đèo tách_biệt với các tuyến đường đi về đông bắc Nước Kế cũng có một nguồn cung_cấp nước ổn_định từ Liên_Hoa_Trì hồ này nay vẫn tồn_tại và nằm ở phía nam ga Bắc_Kinh_Tây_Cố đô nước Yên dựa vào nguồn nước từ Lưu_Ly Hà_Vào thời Tây_Chu hoặc đầu thời Đông_Chu nước Yên chinh_phục nước Kế và chuyển quốc đô đến Kế thành Kế thành không bị đổi tên cho đến thế_kỷ II CN Do có mối quan_hệ lịch_sử với nước Yên_thành Bắc_Kinh thường cũng được gọi là Yên_Kinh_燕京_Nước Yên tiếp_tục khuếch_trương lãnh_thổ và trở_thành một trong Chiến_Quốc thất hùng Lãnh_thổ nước Yên trải dài từ Hoàng_Hà đến Áp_Lục_Giang_Nước Yên phải đối_mặt với mối đe_doạ từ các sắc dân du_mục trên thảo_nguyên vì_thế nước này cho xây_dựng công_sự có tường_bao quanh ở biên_giới phía bắc Dấu_vết của Yên_Trường_Thành tại huyện Xương_Bình có niên_đại từ năm 283 TCN Năm 226 TCN Kế thành thất_thủ trước cuộc xâm_lược của nước Tần nước Yên buộc phải rời đô đến Liêu_Đông_Nước_Tần tiêu_diệt hoàn_toàn nước Yên vào năm 222 TCN Năm sau đó khi hoàn_thành thống_nhất Trung_Hoa quốc quân nước Tần xưng là Tần_Thuỷ_Hoàng_Thời kỳ phong_kiến ban_đầu Trong thiên_niên_kỷ đầu_tiên của thời_kỳ phong_kiến Trung_Hoa_Bắc_Kinh là một thủ_phủ cấp địa_phương ở phía Bắc_Trung_Hoa_Các triều_đại Trung_Hoa đặt thủ_đô tại Trung_Nguyên và Quan_Trung lấy thành này làm nơi quản_lý mậu_dịch và quan_hệ quân_sự với các sắc dân du_mục ở phía bắc và đông bắc Nhà Tần xây_dựng nên một nhà_nước tập_trung cao_độ và phân quốc_gia thành 48 quận hai trong số đó nằm trên địa_phận Bắc_Kinh ngày_nay Kế thành trở_thành trị_sở của Quảng_Dương quận 广阳郡_Ở phía bắc huyện Mật_Vân ngày_nay thuộc Ngư_Dương quận Tần loại_bỏ các thành_luỹ phòng_thủ phân_chia các nước từ thời Chiến_Quốc bao_gồm cả tường thành phía nam của Yên tách đồng_bằng Bắc_Kinh với Trung_Nguyên và xây_dựng mạng_lưới giao_thông đường_bộ quốc_gia Kế thành là ngã ba của các tuyến đường nối Trung_Nguyên với Mông_Cổ và Mãn_Châu_Tần_Thuỷ Hoàng tuần_thú Kế thành vào năm 215 TCN và để bảo_vệ biên_thuỳ trước mối đe_doạ từ Hung_Nô ông hạ_lệnh cho xây_dựng Cư_Dung quan tại Ngư_Dương quận Sang thời nhà Hán triều_đình thoạt_đầu phục_hồi một_số quyền tự_chủ địa_phương Hán_Cao_Tổ_Lưu Bang tái tổ_chức một_số chư_hầu quốc trong đó có Yên quốc do Tạng_Đồ cai_quản Tạng_Đồ hưởng_ứng cuộc nổi_dậy chống Tần chiếm_cứ Kế thành và sát_cánh với Lưu_Bang trong Hán_Sở tranh_hùng Sau khi Tạng_Đồ nổi_dậy phản Hán và bị xử_tử Hán_Cao_Tổ phong Yên quốc cho bằng_hữu từ thuở nhỏ của mình là Lư_Quán_Lư_Quán sau đó bị Hán_Cao_Tổ nghi_ngờ vì_thế phải bỏ Kế thành và chạy sang Hung_Nô_Bát tử Lưu_Kiến của Hán_Cao_Tổ chiếm quyền kiểm_soát Yên quốc và sau đó Yên quốc do các thân_vương cai_trị trị_sở đặt tại Kế thành Về sau Yên quốc được gọi là Yên quận 燕郡 và Quảng_Dương quốc 广阳国 Vào đầu thời Tây_Hán bốn huyện của Quảng_Dương quốc có 20 740 hộ và khoảng 70 685 khẩu Năm 106 TCN dưới thời Hán_Vũ_Đế_Đại Hán được tái tổ_chức thành 13 châu Kế thành là thủ_phủ của U châu 幽州 phát_hiện được lăng_mộ của Quảng_Dương_vương Lưu_Kiến cai_trị U châu từ 73 TCN 45 TCN vào năm 1974 tại khu Phong_Đài được bảo_tồn tại Bảng tàng mộ Tây_Hán_Đại_Bảo Đài Năm 1999 phát_hiện được một mộ hoàng_gia khác tại Lão Sơn thuộc khu Thạch_Cảnh_Sơn song không_thể xác_định danh_tính vị thân_vương được an_táng trong mộ Vào đầu thời Đông_Hán năm 57 CN năm huyện của Quảng_Dương quận có 44 550 hộ và khoảng 280 600 khẩu Theo mật_độ dân_số Quảng_Dương nằm trong 20 quận đứng đầu trong 105 quận trên toàn_quốc Vào cuối thời Đông_Hán_Loạn_Hoàng Cân nổ ra tại Hà_Bắc vào năm 184 và quân nổi_dậy chiếm được U châu trong một thời_gian ngắn Triều_đình Đông_Hán dựa vào quân_đội địa_phương để đẩy lui cuộc nổi_dậy và U châu tiếp sau lần_lượt nằm dưới quyền kiểm_soát của các quân_phiệt Lưu_Ngu_Công_Tôn Toản_Viên_Thiệu và Tào_Tháo_Năm 194 Viên Thiệu với sự giúp_đỡ của người Ô Hoàn và Tiên_Ti công chiếm Kế thành từ tay Công_Tôn_Toản_Tào Tháo đánh_bại_Viên Thiệu trong trận Quan_Độ năm 200 và đánh_bại người Ô Hoàn trong trận Bạch_Lang_Sơn vào năm 207 bình_định phương Bắc_Trung_Hoa_Sang thời Tam_Quốc_Tào_Nguỵ kiểm_soát 10 châu của Đông_Hán trong đó có U châu và thủ_phủ Kế thành Triều_đình Tào_Nguỵ đặt các thể_chế tại U châu để quản_lý quan_hệ với Ô Hoàn và Tiên_Ti_Nhằm giúp duy_trì đội quân đồn_trú tại U châu U châu thứ_sử vào năm 250 cho xây_dựng Lệ_Lăng_Yển hệ_thống tưới_tiêu này giúp nâng cao_sản lượng nông_nghiệp ở vùng đồng_bằng quanh Kế thành lên rất nhiều Kế thành bị hạ_cấp làm huyện_lị của Kế huyện dưới thời Tây_Tấn_Trác huyện lân_cận nay thuộc tỉnh Hà_Bắc trở_thành thủ_phủ của U châu Vào đầu thế_kỷ IV triều Tây_Tấn bị Ngũ_Hồ lật_đổ các sắc dân du_mục lập ra một loạt các quốc_gia đoản_mệnh ở phương Bắc_Trung_Hoa_Trong thời_kỳ được gọi là Ngũ_Hồ thập_lục quốc khu_vực Bắc_Kinh từng thuộc về nước Hậu_Triệu của người Yết nước Tiền_Tần của người Đê nước Tiền_Yên và Hậu_Yên của người Tiên_Ti_Năm 350 quân Tiền_Yên chiếm được Kế thành từ Hậu_Triệu năm 352 Mộ_Dung_Tuấn dời đô từ Long_Thành 龍城 nay thuộc Cẩm_Châu Liêu_Ninh đến Kế thành Kế thành trở_thành thủ_đô của một quốc_gia độc_lập lần đầu_tiên trong vòng 500 năm 5 năm sau đó thủ_đô của Tiền_Yên được chuyển đến Nghiệp thành ở xa hơn về phía nam nay thuộc nam_bộ Hà_Bắc_Một triều_đại của người Tiên_Ti là Bắc_Nguỵ thống_nhất phương Bắc_Trung_Hoa vào năm 397 triều_đình Bắc_Nguỵ chọn Kế thành làm thủ_phủ của U châu Vị_thế thủ_phủ châu của Kế thành vẫn được duy_trì dưới các triều_đại Đông_Nguỵ_Bắc_Tề và Bắc_Chu_Năm 446 Bắc_Nguỵ cho xây_dựng một đoạn Trường_Thành từ Cư_Dung quan về phía tây đến khu_vực tỉnh Sơn_Tây ngày_nay mục_đích là để bảo_vệ kinh_đô Đại_Đồng trước người Nhu_Nhiên_Trong giai_đoạn 553 556 Bắc_Tề mở_rộng Trường_Thành về phía đông đến Bột_Hải để phòng_thủ người Đột_Quyết người Đột_Quyết sau đó tập_kích U châu vào các năm 564 578 và 581 Hàng thế_kỷ chiến loạn khiến dân_số phương Bắc_Trung_Hoa suy_giảm nghiêm_trọng Dưới thời Đông_Nguỵ 534 550 U châu An châu nay là Mật_Vân và Đông_Yên châu nay là Xương_Bình có tổng_cộng 46 000 hộ và khoảng 170 000 khẩu Sau khi nhà Tuỳ thống_nhất Trung_Hoa vào năm 589 U châu được đổi thành Trác quận trị_sở đặt ở Kế thành Năm 609 Trác quận và An_Lạc quận nay là Mật_Vân lân_cận có tổng_cộng 91 658 hộ và khoảng 458 000 khẩu Tuỳ_Dạng_Đế cho xây_dựng một mạng_lưới kênh đào từ Trung_Nguyên đến Trác quận để vận_chuyển quân_lương cho chiến_dịch tiến_công Cao_Câu_Ly_Do là nơi tích_trữ một lượng lớn tài vật Trác quận trở_thành mục_tiêu tiến_công của các cuộc khởi_nghĩa nông_dân Trong số các tướng Tuỳ duy có La_Nghệ xuất chiến là có_thể chiếm ưu_thế trước quân nổi_dậy tại Trác quận song La_Nghệ sau đó nổi_dậy chống triều_đình chiếm_cứ khu_vực La_Nghệ quy_phục nhà Đường và sau khi đương_đầu với Đậu_Kiến_Đức_Cao Khai_Đạo và Lưu_Hắc_Thát thì nhập triều làm quan Năm 645 Đường Thái_Tông cho xây_dựng Pháp Nguyên tự cách Kế thành về phía đông nam để tưởng_nhớ các tướng_sĩ tử_trận trong chiến_dịch tiến_công Cao_Câu_Ly_Pháp Nguyên tự nay thuộc khu Tây_Thành và là một trong các chùa cổ nhất trong nội_thành Bắc_Kinh_Nhà_Đường giảm quy_mô lãnh_thổ của một quận đổi Trác quận lại thành U châu U châu là một trong hơn 300 châu của Đường Với việc lập ra một châu riêng_biệt gọi là Kế châu 蓟州 thuộc địa_phận Thiên_Tân ngày_nay vào năm 730 tên gọi Kế di_chuyển từ Bắc_Kinh sang Thiên_Tân và thành_phố này nay vẫn tồn_tại Kế huyện Trong giai_đoạn hưng_thịnh đầu thời Đường mười huyện của U châu có dân_số tăng gấp ba lần từ 21 098 hộ với khoảng 102 079 khẩu lên 67 242 hộ với khoảng 371 312 khẩu vào năm 742 Năm 742 U châu được đổi thành Phạm_Dương quận 范阳郡 song đến năm 762 thì đổi lại thành U châu Để đề_phòng các sắc dân du_mục phương Bắc triều_đình Đường cho lập sáu đội quân biên_thuỳ phương Bắc vào năm 711 U châu là nơi đặt căn_cứ của Phạm_Dương tiết_độ_sứ được giao nhiệm_vụ giám_sát các sắc dân Khiết_Đan và Hề ở ngay phía bắc tỉnh Hà_Bắc hiện_nay Năm 755 tiết_độ_sứ An_Lộc_Sơn tiến_hành nổi_dậy từ Phạm_Dương sau khi thất_thế trong cuộc tranh_giành quyền_lực tại triều_đình An_Lộc_Sơn xưng là hoàng_đế Đại_Yên và tiếp_tục chinh_phục Lạc_Dương và Tây_An với một đội quân đa sắc_tộc gồm Hán_Đồng_La_Hề Khiết_Đan và Thất_Vi Sau khi An_Lộc_Sơn chết Sử_Tư_Minh tiếp_tục cuộc nổi_dậy từ Phạm_Dương_Mộ của Sử_Tử_Minh được phát_hiện tại thôn Lâm_Gia_Phần thuộc khu Phong_Đài vào năm 1966 và được khai_quật vào năm 1981 Loạn_An_Sử kéo_dài trong tám năm và khiến quốc lực triều Đường suy_yếu nghiêm_trọng Trong 150 năm sau đó các tiết_độ_sứ cai_quản U châu theo hình_thức tự_trị Nhà Đường bị Hậu_Lương thay_thế vào năm 907 song khi đó U châu do tiết_độ_sứ Lưu_Thủ_Quang cai_quản độc_lập Lưu_Thủ_Quang xưng là hoàng_đế triều Yên vào năm 911 Yên sụp_đổ trước tướng người Sa_Đà là Lý_Tồn_Úc vào năm 913 Lý_Tồn_Úc lập ra triều Hậu_Đường vào năm 923 Sự tan_rã của triều Đường và tình_trạng hỗn_loạn thời Ngũ_Đại_Thập_Quốc tạo điều_kiện cho người Khiết_Đan khuếch_trương đến phương Bắc_Trung_Hoa nâng cao vị_thế của Bắc_Kinh trong lịch_sử Trung_Quốc Liêu_Thái_Tổ_Da Luật A_Bảo Cơ thống_nhất người Khiết_Đan vào năm 907 quân Khiết_Đan bị đẩy lui bảy lần khi cố_gắng tiến_công U châu trong khoảng thời_gian từ 917 đến 928 Năm 936 Liêu_Thái_Tổ tận_dụng mối bất_hoà trong triều_đình Hậu_Đường để giúp một tướng người Sa_Đà khác là Thạch_Kính_Đường lập ra triều Hậu_Tấn_Thạch_Kính Đường sau đó cắt nhượng Yên_Vân thập_lục châu trong đó có U châu cho triều Liêu của người Khiết_Đan_Thời_Liêu và Kim_Năm 938 triều Liêu đổi tên U châu_thành Nam_Kinh biến nơi này thành một trong bốn bồi đô trong khi thủ_đô chính của Liêu đặt tại Thượng_Kinh nay thuộc kỳ Ba Lâm_Tả_Nội_Mông Kế thành được nhượng cho Liêu do là một phần của U châu giữ vị_thế Nam_Kinh và nằm ở phần tây_nam vùng đô_thị của Bắc_Kinh ngày_nay Một_số cảnh_quan cổ nhất tại phía nam khu Tây_Thành và khu Phong_Đài có niên_đại từ thời Liêu_Chúng bao_gồm đường Tam_Miếu_三庙街 một trong các đường_phố cổ nhất tại Bắc_Kinh và Ngưu_Nhai_Lễ bái tự được hình_thành vào năm 996 và Thiên_Ninh tự được xây_dựng từ năm 1100 đến năm 1119 Dưới sự cai_quản của triều Liêu dân_số nội_thành Nam_Kinh tăng từ 22 000 vào năm 938 lên 150 000 vào năm 1113 và dân_số khu_vực xung_quanh tăng từ 100 000 lên 583 000 do có một lượng lớn người Khiết_Đan_Hề_Thất Vi và Bột_Hải từ phía bắc và người Hán từ phía nam nhập_cư đến Sau khi thống_nhất phần còn lại của Trung_Hoa vào năm 960 nhà Tống bắt_đầu tìm cách đoạt lại các châu mà Thạch_Kính_Đường cắt nhượng cho Khiết_Đan_Năm 979 Tống_Thái_Tông đích_thân dẫn quân Bắc chinh quân Tống tiến đến và bao_vây Nam_Kinh song thất_bại trong trận Cao_Lương Hà có ý_nghĩa quyết_định diễn ra ngay phía tây bắc Tây_Trực_Môn hiện_nay Năm 1122 nhà Tống lập Hải_Thượng chi minh với người Nữ_Chân_Hai quốc_gia nhất_trí cùng tiến_công Liêu và nếu thành_công thì Yên_Vân thập_lục châu sẽ thuộc về Tống_Quân_Tống ngập_ngừng trong chiến_dịch song người Nữ_Chân giành chiến_thắng và đẩy người Khiết_Đan đến Trung_Á_Người_Nữ Chân chiếm Nam_Kinh cướp phá thành rồi trao cho Tống đổi lấy đồ cống_nạp Nhà Tống quản_lý thành trong một thời_gian ngắn_ngủi song kịp đổi tên thành là Yên_Sơn 燕山_Người_Nữ_Chân thành_lập nhà Kim và do nhận thấy nhà Tống yếu_kém nên quân Kim xâm_lược Trung_Nguyên vào năm 1125 Quân Kim nhanh_chóng tái_chiếm Yên_Sơn và đổi tên thành là Yên_Kinh_Ngày_Ất Mão 26 tháng 3 năm Quý_Dậu 21 tháng 4 năm 1153 hoàng_đế Kim là Hoàn_Nhan_Lượng chuyển quốc đô từ Thượng_Kinh nay thuộc Cáp_Nhĩ_Tân_Hắc Long_Giang đến Yên_Kinh và đổi tên Yên_Kinh là Trung Đô_中都_Lần đầu_tiên trong lịch_sử Bắc_Kinh trở_thành thủ_đô của một triều_đại lớn trong lịch_sử Trung_Quốc Nhà Kim mở_rộng thành về phía tây đông và nam tăng gấp đôi kích_thước Theo bản_đồ ngày_nay Trung_Đô kéo_dài từ Tuyên_Vũ_Môn ở phía đông bắc đến ga Bắc_Kinh_Tây ở phía tây và phía nam vượt ra ngoài phía nam của đường_vành_đai 2 Tường thành có 13 cổng bốn cổng nằm ở phía bắc số cổng còn lại chia đều cho ba mặt Chứng_tích tường thành Trung_Đô vẫn còn được bảo_tồn ở khu Phòng Đài Nhà Kim nhấn_mạnh vị_thế trung_tâm của chính_quyền bằng cách đặt tổ_hợp cung_điện có tường_bao quanh tại trung_tâm của Trung Đô_Cung điện nay nằm ở phía nam Quảng_An_Môn và ở phía bắc của Đại_Quan_Viên Dân_số trong thành tăng từ 82 000 vào năm 1125 đến năm 400 000 vào năm 1207 tại khu_vực xung_quanh tăng từ 340 000 đến 1 6 triệu người Tiền_giấy lần đầu_tiên được sử_dụng tại Bắc_Kinh là dưới thời Kim_Lư_Câu_Kiều bắc qua Vĩnh_Định_Hà ở tây_nam thành Trung_Đô được xây_dựng vào năm 1189 Trung_Đô đóng vai_trò là thủ_đô của Kim trong hơn 60 năm cho đến khi bị Mông_Cổ tiến_công vào năm 1214 Năm 1213 Thành Cát_Tư_Hãn kiểm_soát được phần_lớn lãnh_thổ Kim ở phía bắc Hoàng_Hà ngoại_trừ Trung Đô_Vào tháng 3 năm 1214 Thành Cát_Tư_Hãn lập đại_bản_doanh ở vùng ngoại_thành phía bắc Trung_Đô cùng với nhị đệ là Chuyết_Xích_Hợp_Tát Nhi và ba nhi tử là Truật_Xích_Sát_Hợp Đài Oa_Khoát_Đài bắt_đầu bao_vây thành Mặc_dù triều_đình Kim suy_yếu do một cuộc chính_biến song thành Trung_Đô lại rất vững khắc với ba lớp hào và 900 tháp_canh Đến khi trong hàng_ngũ quân Mông_Cổ xuất_hiện dịch_bệnh Thành Cát_Tư_Hãn phái sứ_giả người Hồi_giáo là Ja far vào thành Trung_Đô đàm_phán triều_đình Kim chấp_thuận một thoả_thuận hoà_bình mà theo đó Kim cắt đất và chấp_thuận địa_vị chư_hầu Thành Cát_Tư_Hãn yêu_cầu được kết_hôn với một công_chúa Nữ_Chân_Kì_Quốc công_chúa nhi_nữ của Kim_Vệ_Thiệu_Vương là người được lựa_chọn Bà cùng với 10 đại_tướng và 100 lính hộ_giá 500 đồng nam và đồng_nữ 3 000 bộ y_phục lụa thêu 3 000 ngự mã nhiều kim_cương châu_báu đến doanh_trại Mông_Cổ Bà trở_thành một trong đệ_tứ oát nhi đoá của Thành Cát_Tư_Hãn_Thành Cát_Tư_Hãn sau đó bỏ việc bao_vây và triệt_thoái về phía bắc Cư_Dung quan Kim_Tuyên_Tông sau khi bàn_luận với quần_thần quyết_định dời đô từ Trung_Đô đến Khai_Phong ở xa hơn về phía nam Đến tháng 6 năm 1214 khi đoàn triều_đình Kim dời khỏi thành một đội cận_vệ người Khiết_Đan nổi_dậy tại Lư_Câu_Kiều và đào_thoát sang Mông_Cổ Thành Cát_Tư_Hãn cho rằng Kim đang cố tái gây_dựng sức_mạnh quân_sự ở phương nam vi_phạm các điều_khoản hoà_bình vì_thế quyết_định tái xâm_lược Kim_Đến mùa đông quân Mông_Cổ lại bao_vây Trung Đô_Năm 1215 sau khi nhiều cư_dân trong thành bị đói do quân Mông_Cổ siết chặt bao_vây 100 000 lính trấn_thủ và 108 000 hộ trong thành Trung_Đô đầu_hàng Quân Mông_Cổ tiến_hành cướp_bóc và đốt_phá trong thành Người Mông_Cổ đổi tên Trung_Đô thành Yên_Kinh và dân_số trong thành giảm chỉ còn 91 000 người vào năm 1216 cùng với 285 000 tại khu_vực xung_quanh Trong số những tù_binh bị quân Mông_Cổ bắt_giữ tại Trung_Đô có một người tên là Da_Luật_Sở_Tài ông thuyết_phục Thành Cát_Tư_Hãn rằng mặc_dù có_thể chinh_phục Trung_Hoa trên yên ngựa song lại không_thể cai_trị trên yên ngựa Thay_vì chuyển phía Bắc_Trung_Quốc thành_đồng cỏ sẽ có lợi hơn nếu người Mông_Cổ thu thuế từ các nông_dân người Hán_Thành_Cát_Tư Hãn nghe theo lời khuyên của Da_Luật_Sở_Tài vì_thế hành_vi cướp_bóc của quân Mông_Cổ giảm bớt Quân Mông_Cổ tiếp_tục cuộc_chiến chống Kim cho đến khi chiếm được Khai_Phong vào năm 1234 Kim diệt_vong Da_Luật_Sở_Tài được chôn_cất ở bờ đông của hồ Côn_Minh thuộc nơi mà ngày_nay là Di_Hoà_Viên_Thời Nguyên Khi Hốt_Tất_Liệt_Hãn cháu nội của Thành Cát_Tư_Hãn thăm Yên_Kinh vào năm 1261 phần_lớn thành Trung_Đô cũ bao_gồm hoàng_cung là đống đổ_nát Hốt_Tất_Liệt ở tại Thái_Ninh cung tại Quỳnh_Hoa đảo trên Cao_Lương Hà ở đông bắc Trung Đô_Cung này do triều Kim xây_dựng vào năm 1179 để làm nơi nghỉ_ngơi thôn_dã khá giống với Di_Hoà_Viên thời Thanh sau_này Dù các thủ_lĩnh Mông_Cổ khác muốn duy_trì căn_cứ của liên_minh bộ_lạc truyền_thống tại Cáp_Lạp_Hoà_Lâm Karakorum ở Ngoại_Mông_Hốt_Tất Liệt lại mong_muốn trở_thành hoàng_đế của một đế_chế toàn_cầu Hốt_Tất_Liệt dành bốn năm để chống lại các tù_trưởng Mông_Cổ kình_địch và đến năm 1264 thì ra lệnh cho Lưu_Bỉnh_Trung xây_dựng đô_thành mới tại Yên_Kinh_Trước đó vào năm 1260 Hốt_Tất_Liệt cho xây_dựng kinh_đô tại Thượng_Đô cách Yên_Kinh về phía bắc song ông vẫn ưa_thích vị_trí của Yên_Kinh hơn Có bình_nguyên Hoa_Bắc rộng_lớn ở phía nam và các thảo_nguyên nằm ngay sau các dãy núi chạy qua phía bắc Yên_Kinh trở_thành một điểm lý_tưởng để Hốt_Tất_Liệt thiết_lập căn_cứ quyền_lực Năm 1271 Hốt_Tất_Liệt tuyên_bố thành_lập nhà Nguyên và đặt tên cho kinh_thành là Đại_Đô hay Daidu trong tiếng Mông_Cổ Kinh_thành cũng có tên Mông_Cổ là Khanbaliq_汗八里_Hãn_Bát Lý viết là Cambuluc trong các ghi_chép của Marco_Polo_Công_việc xây_dựng Đại_Đô bắt_đầu vào năm 1267 và cung_điện đầu_tiên hoàn_thành vào năm sau Toàn_thể tổ_hợp cung_điện được hoàn_thành vào năm 1274 và toàn thành được hoàn_thành vào năm 1285 Năm 1279 khi quân Nguyên_tiêu diệt Nam_Tống_Bắc_Kinh lần đầu_tiên trở_thành thủ_đô của toàn_thể Trung_Hoa Sau khi xây_dựng Đại Đô_Thượng_Đô trở_thành bồi đô của Nguyên_Thế_Tổ_Hốt_Tất Liệt_Thay vì dựa trên nền_tảng Trung_Đô triều Kim_Đại_Đô của triều Nguyên được xây_dựng ở phía đông bắc và xây quanh Thái_Ninh cung cũ trên đảo Quỳnh_Hoa_Đại_Đô có kích_thước lớn gần gấp hai lần Trung Đô_So sánh với thành_phố hiện_nay thành Đại_Đô trải dài từ đường Trường An ở phía nam đến tường thành Đại_Đô bằng đất vẫn còn tồn_tại ở phía bắc và đông bắc Bắc_Kinh giữa bắc đường_vành_đai 3 và đường_vành_đai 4 Thành có tường bằng đất dày 24 m với 11 cổng thành hai cổng ở phía bắc và mỗi mặt còn lại có ba cổng Do_đó Đại_Đô có chiều rộng tương_tự như thành Bắc_Kinh thời Minh và Thanh_Trung tâm_địa lý của Đại_Đô được đánh_dấu bằng một đình nay là Cổ_Lâu_Đặc điểm tự_nhiên nổi_bật nhất của Đại_Đô là chuỗi hồ nằm ở trung_tâm của thành Các hồ này được tạo nên từ Cao_Lương Hà chảy qua thành Ngày_nay các hồ này được gọi là Lục_Hải và nằm ở trung_tâm Bắc_Kinh_Hậu_Hải Tiền_Hải và Tây_Hải được gọi chung là Thập_Sát_Hải Công_viên Bắc_Hải và tổ_hợp Trung_Nam_Hải_Đảo Quỳnh_Hoa nay nằm trong công_viên Bắc_Hải và có một Bạch tháp Giống với các lãnh_tụ Trung_Quốc ngày_nay hoàng_tộc triều Nguyên sống ở phía tây các hồ tại Hưng_Thánh cung và Long_Phúc cung Một cung thứ ba nằm ở phía đông các hồ được gọi là Đại_Nội nơi đặt các cơ_quan của đế_chế Việc xây_dựng thành cần những người đến từ khắp phần châu_Á của đế_quốc Mông_Cổ bao_gồm người Hán cũng như từ khác nơi khác như Nepal và Trung_Á_Lưu_Bỉnh Trung được bổ_nhiệm làm người giám_sát việc xây_dựng hoàng_cung và kiến_trúc_sư trưởng là Dã_Hắc_Điệt_Nhi Đinh_也黑迭兒丁_Các gian nhà trong cung_điện được xây theo các phong_cách kiến_trúc khác nhau trên khắp đế_quốc Toàn_bộ tổ_hợp cung_điện bao_trùm phần nam_trung của Đại Đô_Theo truyền_thống Trung_Hoa các đền thờ tổ_tiên và việc thu_hoạch được xây_dựng tương_ứng ở phía tây và phía đông của cung_điện Với việc có Cao_Lương Hà chảy qua nguồn cung_cấp nước của Đại_Đô dồi_dào hơn so với Kế thành U châu và Nam_Kinh trước đó Nhằm tăng nguồn cung_cấp nước hơn_nữa nhà thuỷ học thời Nguyên là Quách_Thủ_Kính phụng_mệnh xây_dựng nhiều kênh đào để dẫn nước suối từ Ngọc_Tuyền_Sơn ở tây bắc qua nơi mà ngày_nay là hồ Côn_Minh tại Di_Hoà_Viên cũng như công_viên Tử_Trúc_Viện để đến Tích_Thuỷ_Đàm một hồ_chứa_nước lớn trong Đại Đô_Việc mở_rộng và kéo_dài Đại_Vận_Hà từ Đại_Đô đến Hàng Châu cho_phép thành có_thể nhập một lượng ngũ_cốc lớn hơn để nuôi sống dân_cư ngày_càng tăng lên Năm 1270 Đại_Đô có 418 000 cư_dân nội_thành cùng với 635 000 cư_dân sống ở khu_vực xung_quanh Năm 1327 Đại_Đô có 952 000 cư_dân nội_thành và 2 08 triệu cư_dân sống ở khu_vực xung_quanh Khu_vực dân_cư của thành Đại_Đô được bố_trí theo hình bàn_cờ chúng được phân_chia với các đại_lộ rộng 25 m và các ngõ hẹp gọi là hồ đồng rộng 6 7 m Ngày_nay nhai đạo Đông_Tứ là ví_dụ minh_hoạ tốt nhất cho cách bố_trí này khu có 14 hồ đồng_song song được gọi là 14 điều 条_Mỗi đại_lộ đều có các cống ngầm để chứa nước mưa rồi chảy về phía nam thành Các khu chợ chính của Đại_Đô nằm ở Đông_Tứ_Tây_Tứ và bờ bắc của Tích_Thuỷ_Đàm_Theo ý_định của Nguyên_Thế_Tổ thành Đại_Đô thể_hiện tính toàn_cầu của đế_chế Mông_Cổ Một_số lữ_khách ngoại_quốc như Giovanni di Monte_Corvino_Odoric of Pordenone_Marco_Polo và Ibn_Battuta để lại các tường_thuật về chuyến viếng_thăm thành của họ Trong các cư_dân của Đại_Đô có Mã_Trí_Viễn_Quan Hán_Khanh_Vương_Thực Phủ họ nằm trong số những nhà_văn nổi_tiếng nhất_thời Nguyên Người Mông_Cổ cũng cho xây_dựng một đài_thiên_văn Hồi_giáo và học_viện Hồi_giáo tại Đại Đô_Diệu_Ứng tự gần Phụ_Thành_Môn do Hốt_Tất_Liệt cho xây_dựng vào năm 1271 Ngôi chùa có một bạch tháp nổi_tiếng do một kiến_trúc_sư người Nepal là Araniko thiết_kế nó hiện vẫn là một trong các phù_đồ lớn nhất Trung_Quốc Khổng_Miếu và Quốc_Tử_Giám được hình_thành trong thời_gian trị_vì của Nguyên Thành Tông người kế_vị Nguyên_Thế_Tổ_Thời_Minh Năm 1368 Chu_Nguyên_Chương lập ra nhà Minh tại Nam_Kinh và phái_bộ tướng là Từ Đạt công chiếm Đại_Đô triều_đình Nguyên phải chạy lên thảo_nguyên Hoàng_cung của Đại_Đô bị phá_bỏ và thành được đổi tên là Bắc_Bình Nam_Kinh cũng gọi là Ứng_Thiên phủ trở_thành kinh_sư của triều_đại Minh_Hai năm sau đó Hồng_Vũ_Đế_Chu Nguyên Chương trao Bắc_Bình cho tứ tử là Chu_Đệ khi đó mới 10 tuổi phong tước là Yên_Vương_Năm 1380 Chu_Đệ mới thực_sự chuyển đến Bắc_Bình và nhanh_chóng xây_dựng năng_lực quân_sự của ông bảo_vệ biên_giới phía bắc Hồng_Vũ_Đế qua_đời năm 1398 hoàng_tôn là Chu_Doãn_Văn kế_vị tức Kiến_Văn Đế_Tân hoàng_đế tìm cách loại_bỏ bớt quyền_lực của hoàng thúc tại Bắc_Bình trong nội_bộ hoàng_tộc Minh xảy ra cuộc đấu_tranh quyền_lực gay_gắt Năm 1402 sau bốn năm diễn ra Tĩnh_Nan chi dịch Chu_Đệ chiếm được Nam_Kinh và xưng là hoàng_đế tức Vĩnh_Lạc_Đế_Hoàng đế thứ ba của nhà Minh không muốn ở lại Nam_Kinh ông cho xử_tử hành trăm quan_lại trung_thành với Kiến_Văn Đế_Năm 1403 Vĩnh_Lạc_Đế đổi tên căn_cứ của mình thành Bắc_Kinh và nâng địa_vị thành một nơi trực_thuộc triều_đình trung_ương ngang_bằng với Nam_Kinh_Đây là lần đầu Bắc_Kinh có tên gọi như hiện_nay mặc_dù thành cũng được gọi là Thuận_Thiên phủ Từ năm 1403 đến 1421 Vĩnh_Lạc_Đế cho tiến_hành chuẩn_bị để lập Bắc_Kinh làm thủ_đô mới một chương_trình tái_thiết lớn được tiến_hành tại thành Một_số công_trình lịch_sử mang tính biểu_tượng nhất của Bắc_Kinh bao_gồm Tử_Cấm_Thành và Thiên_Đàn được xây_dựng trong chương_trình này Đến thời Gia_Tĩnh_Đế triều_đình Minh cho xây_dựng thêm Nhật_Đàn_Địa_Đàn và Nguyệt_Đàn vào năm 1530 Năm 1421 Vĩnh_Lạc_Đế chuyển kinh_sư của nhà Minh đến Bắc_Kinh_Bắc_Kinh trở_thành thủ_đô chính của nhà Minh Sau khi Vĩnh_Lạc_Đế qua_đời vào năm 1424 khi trở về sau chiến_dịch chống Mông_Cổ lần thứ năm nhi tử của ông là Hồng_Hi_Đế quyết_định dời đô về lại Nam_Kinh song mắc bệnh qua_đời vào năm 1425 Nhi tử của Hồng_Hi_Đế là Tuyên_Đức_Đế quyết_định vẫn định_đô tại Bắc_Kinh_Giống như tổ_phụ Tuyên_Đức_Đế quan_tâm đến tình_hình biên_giới phía bắc và hầu_hết đoạn Trường_Thành ở phía bắc địa_phận Bắc_Kinh được xây_dựng vào thời nhà Minh Vào đầu thời Minh phần phía bắc của thành Đại_Đô cũ có dân_số suy_giảm và bị bỏ_hoang Năm 1369 dân_số trong thành giảm xuống còn 95 000 và chỉ có 113 000 người ở khu_vực xung_quanh Một bức tường phía bắc mới được xây_dựng cách tường thành cũ về phía nam khiến Tích_Thuỷ_Đàm nằm bên ngoài thành và trở_thành một phần của con hào phía bắc Một bức tường phía nam mới cũng được xây_dựng cách tường thành phía nam của Đại_Đô nửa km Các biến_đổi này hoàn_tất Nội_Thành của Bắc_Kinh với 12 cổng thành hai ở phía bắc bốn ở phía nam ba ở phía đông và phía tây Nội_Thành trụ lại sau sự biến Thổ_Mộc bảo vào năm 1449 khi người Ngoã_Lạt_Mông_Cổ bắt được Chính_Thống Đế trong một chiến_dịch quân_sự tại Hoài_Lai_Thủ lĩnh Ngoã_Lạt là Dã_Tiên sau đó vượt qua Trường_Thành và tiến gần kinh_thành nhà Minh trong tay nắm giữ hoàng_đế nhà Minh_Binh bộ thị_lang Vu_Khiêm từ_chối yêu_sách đòi tiền chuộc của Dã_Tiên bất_chấp lời khẩn_cầu của Hoàng_đế Vu_Khiêm nói rằng trách_nhiệm bảo_vệ quốc_gia được ưu_tiên hơn so với chuyện sinh_tử của Hoàng_đế Vu_Khiêm bác_bỏ lời kêu_gọi dời đô về phương Nam của các quần_thần khác thay vào đó ông tôn hoàng đệ của Chính_Thống Đế là Chu_Kì Ngọc lên_ngôi tức Cảnh_Thái_Đế cũng như tập_hợp 22 vạn lính bảo_vệ kinh_thành Quân Minh với súng cầm tay và súng thần_công phục_kích đội kị_binh Ngoã_Lạt bên ngoài Đức Thắng_Môn giết chết huynh_đệ của Dã_Tiên và đẩy lui một cuộc tiến_công khác tại Tây_Trực_Môn_Dã_Tiên rút quân về Mông_Cổ và ba năm sau trao_trả Chính_Thống Đế mà không cần tiền chuộc Năm 1457 Chính_Thống Đế giành lại ngai_vàng và xử_tử Vu_Khiêm vì tội phản_nghịch Phủ của Vu_Khiêm tại Đông_Đan sau đó chuyển_đổi thành một ngôi đền để vinh_danh ông Sau khi trở_lại ngôi_vị hoàng_đế Chính_Thống Đế cải niên_hiệu thành Thiên_Thuận vì_thế được gọi là Thiên_Thuận_Đế_Thoạt đầu Thiên_Thuận_Đế thăng chức song sau lại mất tin_tưởng vào các quan_lại hỗ_trợ ông phục vị Vào mùa thu năm 1461 dưỡng_tử của Tào_Cát_Tường là Tào_Khâm tiến_hành binh_biến trong đội quân Minh thuộc sắc_tộc Mông_Cổ đồn_trú ở bên ngoài Bắc_Kinh_Âm mưu bị bại_lộ và Thiên_Thuận_Đế hạ_lệnh đóng các cổng thành của Tử_Cấm_Thành và Nội_Thành giăng bẫy binh_lính nổi_dậy khiến họ không_thể tiến vào hoàng_cung và bị giết chết Năm 1550 Yêm_Đáp_Hãn dẫn quân Khách Nhĩ_Khách_Mông_Cổ tiến_công Bắc_Kinh cướp phá vùng ngoại_ô phía bắc song không tìm cách chiếm thành Để bảo_vệ vùng ngoại_ô phía nam của thành bao_gồm cả các khu_phố từ thời Liêu và Kim cũng như Thiên_Đàn triều_đình Minh cho xây_dựng Ngoại_Thành vào năm 1553 Ngoại_Thành có năm cổng ba cổng nằm ở phía nam còn phía tây và phía đông đều có một cửa Nội_Thành và Ngoại_Thành vẫn tồn_tại cho đến thập_niên 1960 khi chúng bị kéo đổ để xây_dựng tàu_điện_ngầm Bắc_Kinh và đường_vành_đai 2 Các đoàn truyền_giáo Dòng Tên đến Bắc_Kinh vào thế_kỷ XVI Năm 1601 Matteo_Ricci trở_thành một quân_sư cho triều_đình của Vạn_Lịch_Đế và trở_thành người phương Tây đầu_tiên tiếp_cận Tử_Cấm_Thành_Ông lập nên Nam_Đường vào năm 1605 nhà_thờ Cơ_Đốc_giáo cổ nhất tại thành_phố Các linh_mục Dòng Tên khác sau đó trở_thành những người_quản_lý Đài quan tượng Hoàng_gia Trước khi xảy ra sự biến Thổ_Mộc bảo vào năm 1448 thành Bắc_Kinh có 960 000 cư_dân nội_thành và 2 19 triệu cư_dân sống ở khu_vực xung_quanh Bắc_Kinh được cho là thành_phố lớn nhất thế_giới từ năm 1425 đến năm 1650 và từ năm 1710 đến năm 1825 Để nuôi sống số dân ngày_càng tăng lên triều_đình Minh cho xây_dựng và quản_lý các kho thóc bao_gồm kho Kinh_Thông_京通仓 gần điểm cuối của Đại_Vận_Hà giúp đảm_bảo lương_thực cho cư_dân cũng như binh_lính Các kho thóc giúp kiểm_soát giá_cả và ngăn_chặn lạm_phát song chức_năng kiểm_soát giá_cả của nó trở_nên ít hiệu_quả hơn do dân_số tiếp_tục gia_tăng và nhu_cầu lương_thực vượt quá lượng cung Cho đến giữa thế_kỷ XV các cư_dân Bắc_Kinh vẫn dùng củi để sưởi ấm và nấu_ăn Việc dân_số gia_tăng dẫn đến các khu rừng quanh thành bị khai_thác trên quy_mô lớn Đến giữa thế_kỷ XV các khu rừng này gần như biến mất người_dân chuyển sang dùng than_đá Tại địa_phận Bắc_Kinh ngày_nay thì than_đá được khai_thác lần đầu vào thời Nguyên ở Tây_Sơn hoạt_động khai_thác than_đá mở_rộng vào thời Minh_Việc sử_dụng than_đá gây ra nhiều vấn_đề môi_trường thay_đổi hệ_sinh_thái xung_quanh thành Thời_Minh 15 bệnh_dịch xuất_hiện tại thành Bắc_Kinh bao_gồm bệnh đậu_mùa dịch mụn_nhọt và dịch nôn ra máu hai bệnh sau có_thể là dịch_hạch và dịch_hạch_thể phổi Trong hầu_hết trường_hợp hệ_thống y_tế công hoạt_động tốt trong việc kiểm_soát các dịch_bệnh này ngoại_trừ năm 1643 Vào năm này dịch_bệnh khiến 20 vạn người ở Bắc_Kinh thiệt_mạng ảnh_hưởng đến việc bảo_vệ thành trước các cuộc khởi_nghĩa nông_dân và góp_phần vào sự sụp_đổ của triều_đại Trong thế_kỷ XV và XVI các nhóm phỉ thường hoạt_động gần Bắc_Kinh bất_chấp sự hiện_diện của triều_đình trung_ương Do hoạt_động giám_sát không đầy_đủ và thiếu_thốn về mặt kinh_tế quân triều_đình tại khu_vực kinh_thành thường chuyển sang cướp_bóc Các quan_lại chịu trách_nhiệm tiễu_phỉ thường có quan_hệ các nhóm phỉ và các thành_phần ngoài_lề xã_hội khác của Đại_Minh_Đến cuối thời Minh_Bắc_Kinh phải đối_mặt với sự đe_doạ cả từ bên trong và bên ngoài Trường_Thành Năm 1629 người Mãn do Hoàng_Thái_Cực lãnh_đạo tiến_hành một cuộc tiến_công vào Bắc_Kinh song bị tướng Minh là Viên Sùng_Hoán đánh_bại tại Quảng_Cừ_Môn và Tả_An_Môn bên ngoài Ngoại_Thành Sau khi rút_lui về phía bắc Hoàng_Thái_Cực lừa cho Sùng_Trinh_Đế tin rằng Viên Sùng_Hoán phản_bội Minh_Năm 1630 Súng_Trinh_Đế cho xử_tử_Viên Sùng_Hoán tại Thái_Thị_Khẩu bằng hình_thức lăng_trì Sau đó 150 năm Viên Sùng_Hoán được Càn_Long_Đế của nhà Thanh giải_oan và mộ của ông gần Quảng_Cừ_Môn nay là một miếu thờ Ngày 19 tháng 3 năm 1644 quân khởi_nghĩa nông_dân Đại_Thuận của Lý_Tự_Thành công chiếm Bắc_Kinh_Sùng_Trinh Đế thắt_cổ quyên_sinh Sau khi tiến vào Bắc_Kinh quân Đại_Thuận treo bảng yên dân kêu_gọi mọi người an_cư lại nghiệp trừng_phạt các hoàng_thân_quốc_thích và quan_lại tham_ô của triều Minh Sau khi thất_bại ở Sơn_Hải quan trước liên_quân giữa quân Ngô_Tam_Quế và quân Thanh của nhiếp_chính vương Đa_Nhĩ_Cổn_Lý Tự Thành lại phải đưa đại_quân rút về Bắc_Kinh Sau khi về Bắc_Kinh_Lý_Tự Thành tiến_hành lễ tức_vị tại hoàng_cung tiếp_nhận triều_kiến của các quan_chức triều_đình Đại_Thuận sớm hôm sau Lý_Tự_Thành dẫn quân Đại_Thuận rời Bắc_Kinh hướng đến Tây_An_Tính ra_quân Đại_Thuận chiếm_giữ Bắc_Kinh trong 41 ngày Thời_Thanh_Ngày 3 tháng 5 năm 1644 quân Thanh chiếm Bắc_Kinh từ quân Đại_Thuận của Lý_Tự_Thành_Đa Nhĩ_Cổn tổ_chức quốc_tang cho Sùng_Trinh_Đế và tái bổ_nhiệm nhiều quan_lại nhà Minh Vào tháng 10 Đa_Nhĩ_Cổn rước Thuận_Trị_Đế từ Thẩm_Dương đến Tử_Cấm_Thành và đặt Bắc_Kinh làm thủ_đô của nhà Thanh_Trong các thập_niên sau đó người Mãn_Châu chinh_phục phần còn lại của Trung_Hoa_Bắc_Kinh trở_thành nơi đặt các cơ_quan đầu_não của triều_đình Thanh trong gần ba thế_kỷ Trong thời_kỳ này Bắc_Kinh cũng được gọi là kinh_sư tên tiếng Mãn tương_ứng là Gemun_Hecen_Dân số trong thành chỉ còn 144 000 người vào năm 1644 song tăng lên 539 000 vào năm 1647 dân_cư khu_vực quanh thành tăng từ 554 000 lên 1 3 triệu Nhà Thanh duy_trì phần_lớn cấu_trúc vật_chất trong Nội_Thành Bắc_Kinh_Mỗi một kỳ trong Mãn_Châu_Bát_Kỳ được phân_công bảo_vệ và đóng quân gần một trong tám cổng thành của Nội_Thành Bên ngoài thành triều_đình Thanh chiếm_đoạt các vùng_đất rộng_lớn để phân cho các quý_tộc người Mãn_Ở phía tây bắc thành các hoàng_đế nhà Thanh cho xây_dựng một_số ngự hoa_viên tráng_lệ Năm 1684 Khang_Hy_Đế cho xây_dựng Sướng_Xuân_Viên trên nền Thanh_Hoa_Viên của nhà Minh Vào đầu thế_kỷ XVIII Khang_Hy_Đế cho xây_dựng_Viên Minh_Viên sau đó Càn_Long_Đế cho mở_rộng_Viên Minh_Viên theo phong_cách nhà_vườn Baroque_Âu châu Năm 1750 Càn_Long_Đế cho xây_dựng Di_Hoà_Viên_Hai cung_điện nghỉ_mát này đại_diện cho cả thời_điểm đỉnh_cao và sự suy_tàn của triều_đình Thanh_Sự cai_trị của người Mãn nâng cao vị_thế phương_ngữ Quan thoại của Bắc_Kinh và cuối_cùng nó trở_thành ngôn_ngữ chính_thức của quốc_gia Vào đầu thời nhà Thanh các quan_lại người Hán phụng_sự trong triều dược yêu_cầu học tiếng Mãn song hầu_hết người Mãn ruốt cuộc lại học và nói tiếng Hán_Năm 1728 do không hiểu được ngôn_ngữ của các quan_lại đến từ miền Nam_Ung_Chính_Đế hạ chiếu rằng tất_cả các sĩ_tử tham_gia thi khoa_cử cần phải nói được phương_ngữ Quan thoại Bắc_Kinh_Mặc dù quy_định này được bãi_bỏ dưới thời Gia_Khánh_Đế song_phương ngữ Bắc_Kinh trở_nên phổ_biến trong giới quan_lại và sau đó là trong cộng_đồng dân_cư Một thời_gian ngắn sau khi Trung_Hoa_Dân_Quốc được thành_lập vào năm 1913 Độc_âm thống_nhất hội quy_định phương_ngữ Bắc_Kinh là chuẩn cấp quốc_gia của Quốc_ngữ Sau khi Trung_Hoa_Dân_Quốc dời đô đến Nam_Kinh_Quốc ngữ thôi hành uỷ_viên hội tái khẳng_định lấy phương_ngữ Bắc_Kinh làm chuẩn cho Quốc_ngữ vào năm 1932 Cộng_hoà Nhân_dân Trung_Hoa cũng làm điều tương_tự vào năm 1955 Nhà Thanh duy_trì nguồn cung_cấp lương_thực tương_đối ổn_định cho cư_dân kinh_thành vào cuối thế_kỷ XVII và đầu thế_kỷ XVIII Hệ_thống cống_nạp ngũ_cốc của chính_quyền khiến hàng_hoá từ các tỉnh được đưa đến kinh_thành giữ giá lương_thực ổn_định Việc cung_ứng lương thức đầy_đủ giúp triều_đình Thanh duy_trì tình_trạng chính_trị ổn_định Các hội_chùa như hội Hộ_Quốc giống như các phiên chợ hàng tháng được tổ_chức quanh các ngôi chùa thúc_đẩy nền thương_mại vốn sôi_động trong thành Vào thời_điểm đỉnh_cao trong thời_gian trị_vì của Càn_Long_Đế vào năm 1781 thành Bắc_Kinh có 776 242 người và 2 18 triệu người ở khu_vực xung_quanh Sau đó chính_quyền bắt_đầu hạn_chế việc di_cư vào trong thành Một thế_kỷ sau đó kết_quả điều_tra dân_số tiến_hành vào năm 1881 82 cho thấy các con_số tương_tự là 776 111 và 2 45 triệu Năm 1790 Nam phủ phụ_trách việc tiêu khiểu cho hoàng_đế mời các đoàn Huy kịch từ An_Huy đến biểu_diễn cho Càn_Long_Đế_Thời Càn_Long_Đế_Nam phủ có một nghìn người bao_gồm diễn_viên nhạc_sĩ và thái_giám Năm 1827 Đạo_Quang_Đế đổi tên Nam phủ thành Thăng_Bình phủ và giảm bớt số_lượng các buổi biểu_diễn Tuy_thế triều_đình vẫn cho mời các đoàn hí_kịch từ Hồ Bắc đến biểu_diễn Đến giữa thế_kỷ XIX Kinh_kịch ra_đời trên cơ_sở pha_trộn các phong_cách hí_kịch An_Huy và Hồ Bắc_Hầu hết các cơ_sở kinh_doanh lâu_đời nhất tại Bắc_Kinh khởi_đầu từ thời Thanh_Đồng Nhân_Đường do một thái_y khai_trương vào năm 1669 nó trở_thành nguồn cung_cấp thảo_dược duy_nhất cho triều_đình Thanh vào năm 1723 Bạch_Khôi_Lão_Hiệu là một thực quán Hồi tộc phục_vụ các món ăn Bắc_Kinh truyền_thống mở cửa_hàng đầu_tiên ở gần Long_Phúc tự vào năm 1780 Món vịt quay nằm trong thực_đơn của các bữa ngự yến thời Nguyên và các thực quán phục_vụ món vịt quay một_cách rộng_rãi từ thập_niên 1400 Tuy_nhiên đến khi Toàn Tụ_Đức khai_trương vào năm 1864 và sử_dụng lò treo vịt quay Bắc_Kinh mới trở_nên nổi_tiếng Năm 1813 khoảng 200 thành_viên Bạch_Liên_giáo tiến_hành tập_kích Tử_Cấm_Thành song bị đẩy lui Đáp lại chính_quyền áp_đặt chế_độ bảo giáp nhằm giám_sát và quản_lý xã_hội Đoàn truyền_giáo của ngài Macartney đến Bắc_Kinh vào năm 1792 song thất_bại trong việc thuyết_phục Càn_Long_Đế giảm bớt hạn_chế hoặc cho_phép đặt một Đại_sứ_quán Anh Quốc thường_trực trong thành Tuy_nhiên Macartney nhận thấy các điểm yếu trong lòng đế_chế Đại_Thanh và sau đó mạnh_mẽ thúc_đẩy Anh Quốc thâm_nhập vào Trung_Hoa_Năm 1860 trong Chiến_tranh Nha_phiến lần thứ hai liên_quân Anh Pháp tiêu_diệt quân Thanh trong trận Bát_Lý_Kiều ở phía đông thành Bắc_Kinh_Liên quân Anh Pháp chiếm được thành và cướp phá Di_Hoà_Viên cũng như Viên Minh_Viên_Lãnh sự Anh Quốc ra_lệnh phóng_hoả_Viên Minh_Viên để trả_đũa việc nhà Thanh ngược_đãi các tù_nhân Tây_phương Tuy_nhiên lãnh_sự Anh Quốc bỏ_qua Tử_Cấm_Thành giữ nó lại làm một địa_điểm tổ_chức lễ ký_kết hiệp_ước Theo Điều_ước Bắc_Kinh kết_thúc chiến_tranh triều_đình Thanh buộc phải cho_phép các cường_quốc Tây_phương thiết_lập sự hiện_diện ngoại_giao thường_trực trong thành Các đại_sứ_quán ngoại_quốc được đặt ở đông nam Tử_Cấm_Thành tại Đông_Giao_Dân_Hạng Năm 1886 Từ Hy thái_hậu hạ_lệnh cho xây_dựng lại Di_Hoà_Viên bằng kinh_phí từng dự_định dùng cho hải_quân Sau khi nhà Thanh chiến_bại trước Nhật_Bản trong Chiến_tranh Thanh_Nhật và buộc phải ký_kết Điều_ước Mã_Quan_Khang_Hữu Vi tập_hợp 1 300 sĩ đại_phu bên ngoài Tuyên_Vũ_Môn để phản_đối điều_ước và thượng biểu cho Quang_Tự_Đế_Vào tháng 6 năm 1898 Quang_Tự_Đế chấp_thuận các đề_xuất của Khang_Hữu_Vi_Lương Khải_Siêu và các sĩ đại_phu khác và cho tiến_hành Bách_Nhật Duy_Tân Cuộc cải_cách này khiến Từ Hi thái_hậu lo_sợ và với sự giúp_đỡ của ngoại thích Vinh_Lộc và chỉ_huy Bắc_Dương quân là Viên Thế_Khải_Thái hậu_tiến hành_chính biến Quang_Tự_Đế bị bắt giam Khang_Hữu_Vi và Lương_Khải_Siêu phải chạy trốn ra ngoại_quốc còn Đàm_Tự_Đồng và ngũ_vị quân_tử khác bị xử_trảm thị chúng tại Thái_Thị_Khẩu bên ngoài Tuyên_Vũ_Môn_Một di_sản của thời_gian duy_tân ngắn_ngủi là việc thành_lập Đại_học Bắc_Kinh vào năm 1898 Năm 1898 một nhóm thiên hi niên chủ_nghĩa gọi là phong_trào Nghĩa Hoà_Đoàn nổi_dậy tại Sơn_Đông với mục_đích chống lại chủ_nghĩa_đế_quốc Tây_phương xâm_nhập Trung_Quốc Họ tấn_công người Tây_phương đặc_biệt là những nhà truyền_giáo và những người Trung_Quốc cải sang Cơ_Đốc_giáo Triều_đình Thanh thoạt_đầu trấn_áp Nghĩa Hoà_Đoàn song Từ Hy thái_hậu cố_gắng dùng họ để ngăn_chặn ảnh_hưởng của ngoại_bang và cho_phép họ tập_trung tại Bắc_Kinh_Vào tháng 6 năm 1900 Nghĩa Hoà_Đoàn cố xông vào khu Đông_Giao_Dân_Hạng lúc đó là nơi trú_ẩn của vài trăm thường_dân ngoại_quốc và khoảng 3 200 tín_hữu Cơ_Đốc_Trung_Hoa Một đội quân_quốc_tế gồm tám nước cuối_cùng đánh_bại Nghĩa Hoà_Đoàn và quân Thanh giải_vây cho khu_vực các sứ_quán Các đội quân ngoại_quốc cướp phá thành Bắc_Kinh và chiếm_đóng miền Bắc_Trung_Quốc_Từ Hi thái_hậu chạy đến Tây_An và chỉ trở về Bắc_Kinh sau khi triều_đình Thanh ký_kết Điều_ước Tân_Sửu mà theo đó Trung_Quốc phải trả bồi_thường chiến_phí 450 triệu lạng với lãi_suất 4 phần_trăm Gánh nặng bồi_thường chiến_phí khiến triều_đình Thanh phải gia_tăng thu thuế và khiến quốc lực tiếp_tục suy_yếu Sau khởi_nghĩa Nghĩa Hoà_Đoàn triều_đình Thanh đẩy nhanh tốc_độ cải_cách và dễ_dàng tiếp_nhận ảnh_hưởng của ngoại_quốc Các kỳ thi khoa_cử kéo_dài hàng thế_kỷ bị bãi_bỏ vào năm 1905 thay_thế chúng là hệ_thống giảng_dạy và văn_bằng theo kiểu Tây_phương Giáo_dục công_cộng cho phụ_nữ được nhấn_mạnh hơn và nhận được sự ủng_hộ của cả Từ Hi thái_hậu Đến cuối thời Thanh các trường nữ_sinh tại Bắc_Kinh cởi trói yêu_cầu đầu_vào Viện Cảnh_sát Bắc_Kinh được thành_lập vào năm 1901 là học_viện đào_tạo cảnh_sát hiện_đại đầu_tiên tại Trung_Quốc sử_dụng các huấn_luyện_viên người Nhật và trở_thành một hình_mẫu cho học_viện cảnh_sát của các thành_phố khác Học_viện Y Hiệp_hoà Bắc_Kinh được các nhà truyền_giáo thành_lập vào năm 1906 và được quỹ Rockefeller tài_trợ từ năm 1915 thiết_lập tiêu_chuẩn cho việc đào_tạo y_tá Thư_viện Đại_học Thủ_đô tại Bắc_Kinh được thành_lập vào năm 1898 nó là thư_viện đại_học hiện_đại đầu_tiên của Trung_Quốc dành để phục_vụ cho việc giáo_dục giáo_dục công_lập bậc đại_học Năm 1911 Chương_trình Học_giả Bồi_hoàn Canh_Tý do Hoa_Kỳ tài_trợ thiết_lập American_Indemnity_College ở Thanh_Hoa_Viên thuộc tây bắc Bắc_Kinh hoạt_động như một trường_học dự_bị cho các sinh_viên có kế_hoạch đi lưu học ở ngoại_quốc Năm 1912 trường được đổi tên thành Đại_học Thanh_Hoa và cho đến nay vẫn duy_trì vị_thế là một trong các cơ_sở giáo_dục bậc đại_học hàng_đầu tại Trung_Quốc Cũng trong năm 1905 Hộ bộ và các nhà_đầu_tư tư_nhân thành_lập Ngân_hàng Hộ bộ ngân_hàng trung_ương đầu_tiên của Trung_Quốc và cũng là ngân_hàng hiện_đại lớn nhất đương_thời Ngân_hàng này được đổi tên thành Ngân_hàng Trung_Quốc sau Cách_mạng Tân_Hợi và bắt_đầu biến Bắc_Kinh trở_thành trung_tâm của các ngân_hàng quốc_gia tại Trung_Quốc Các ngân_hàng ngoại_quốc lớn như HSBC Citibank Deutsch_Asiatische_Bank và Ngân_hàng Chính kim Yokohama mở chi_nhánh tại Đông_Giao_Dân_Hạng Tuyến đường_sắt thương_mại đầu_tiên qua địa_phận Bắc_Kinh là tuyến Thiên_Tân_Lư_Câu_Kiều được xây_dựng từ năm 1895 đến 1897 bằng vốn của Anh Quốc_Ga cuối của tuyến đường_sắt được kéo_dài hơn về phía trung_tâm thành_phố tới Phong_Đài và sau là tới Mã_Gia_Bảo nay bên ngoài Vĩnh_Định_Môn một cổng thành của Ngoại_Thành Triều_đình Thanh chống lại việc kéo_dài tuyến đường_sắt vào trong tường thành Để đảm_bảo Từ Hy thái_hậu sẽ ủng_hộ việc xây_dựng đường_sắt Tổng_đốc Trực_Lệ_Lý_Hồng Chương nhập_khẩu một xe_lửa nhỏ từ Đức và cho xây_dựng một tuyến đường_sắt khổ hẹp từ cung của bà tại Trung_Nam_Hải đến thực đường của bà tại Bắc_Hải_Từ_Hy thái_hậu lo_ngại rằng tiếng ồn của đầu_máy xe_lửa sẽ ảnh_hưởng đến phong_thuỷ của hoàng_cung vì_thế yêu_cầu các thái_giám kéo xe_lửa thay_vì dùng động_cơ hơi_nước Các cường_quốc từng chiếm_đóng thành_phố trong khởi_nghĩa Nghĩa Hoà_Đoàn kéo_dài tuyến đường_sắt vào trong tường Ngoại_Thành ở Vĩnh_Định_Môn vào năm 1900 và sau đó kéo_dài về phía bắc đến Chính Dương_Môn_Tiền_Môn ở ngay ngoài tường Nội_Thành vào năm 1903 Họ xây_dựng một đoạn đường_sắt nhánh về phía đông đến Thông_Châu để tiến_hành vận_chuyển ngũ_cốc từ Đại_Vận_Hà_Đoạn đường_sắt này xây_dựng từ năm 1896 đến 1905 và được đổi tên thành đường_sắt Kinh_Hán sau khi tiến đến Tiền_Môn từ phía tây Việc xây_dựng tuyến đường_sắt khiến một phần tường thành ở Tuyên_Vũ_Môn bị phá_huỷ Tuyến đường_sắt Bắc_Kinh_Phụng_Thiên vào năm 1907 cũng khiến một đoạn tường thành ở Sùng_Văn_Môn bị phá Tuyến đường_sắt đầu_tiên tại Trung_Quốc được xây_dựng mà không cần viện_trợ của ngoại_quốc là tuyến đường_sắt Bắc_Kinh_Trương_Gia Khẩu do Chiêm_Thiên_Hựu thiết_kế và được xây_dựng từ năm 1905 đến năm 1909 và điểm cuối của nó nằm ngay bên ngoài Tây_Trực_Môn_Những năm cuối thời Thanh_Bắc_Kinh có các tuyến đường_sắt kết_nối đến Hán_Khẩu_Vũ_Hán Phổ_Khẩu_Nam_Kinh Phụng_Thiên_Thẩm_Dương và Đại_Đồng và là một đầu_mối đường_sắt lớn tại miền Bắc_Trung_Quốc_Thời Trung_Hoa_Dân_Quốc Cách_mạng Tân_Hợi năm 1911 lật_đổ triều_đình Thanh song chế_độ mới là Trung_Hoa_Dân_Quốc vẫn định_đô tại Bắc_Kinh do nội_các tổng_lý đại_thần_Viên Thế_Khải của nhà Thanh đoạt lấy quyền kiểm_soát chính_phủ mới từ những nhà cách_mạng ở phương nam Viên Thế_Khải và những người kế_nhiệm ông đều xuất_thân từ quân Bắc_Dương cai_quản chính_phủ Bắc_Dương từ Bắc_Kinh cho đến năm 1928 khi Quốc_Dân đảng tái thống_nhất quốc_gia thông_qua Quốc_Dân Cách_mạng quân Bắc phạt thủ_đô từ đó được chuyển đến Nam_Kinh_Bắc_Kinh được đổi tên thành Bắc_Bình Năm 1937 một cuộc đụng_độ nổ ra giữa quân_đội Trung_Quốc và Nhật_Bản ở Lư_Câu_Kiều bên ngoài thành Bắc_Kinh dẫn đến Chiến_tranh Trung_Nhật_Người_Nhật Bản lập ra Chính_phủ Lâm_thời Trung_Hoa_Dân_Quốc bù_nhìn tại miền Bắc_Trung_Quốc đổi tên thành_phố thành Bắc_Kinh và đặt thủ_đô của chính_phủ này tại Bắc_Kinh Sau khi Nhật_Bản đầu_hàng vào năm 1945 thành_phố lại thuộc quyền kiểm_soát của Trung_Quốc và được đổi tên thành Bắc_Bình Trong Nội_chiến Trung_Quốc giữa Quốc_Dân đảng và Cộng_sản đảng Bắc_Kinh được Giải_phóng_quân tiếp_quản hoà_bình vào năm 1949 và được đổi tên thành Bắc_Kinh trở_thành thành thủ_đô của chính_thể mới Cách_mạng Tân_Hợi_Khi khởi_nghĩa Vũ_Xương nổ ra vào tháng 10 năm 1911 triều_đình Thanh phái Viên Thế_Khải và quân Bắc_Dương của ông đi trấn_áp cuộc nổi_dậy Trong lúc chiến_đấu với những người cách_mạng ở phía nam Viên Thế_Khải đồng_thời cũng đàm_phán với họ Vào ngày 1 tháng 1 năm 1912 Tôn_Trung_Sơn thành_lập Trung_Hoa_Dân_Quốc tại Nam_Kinh và được bầu làm đại tổng_thống lâm_thời Chính_phủ Lâm_thời Trung_Hoa_Dân_Quốc không được cường_quốc nào công_nhận và Tôn_Trung_Sơn chấp_thuận nhường vị_trí lãnh_đạo cho Viên Thế_Khải để đổi lấy hỗ_trợ trong việc chấm_dứt triều Thanh_Ngày 12 tháng 2 Viên Thế_Khải buộc triều_đình Thanh đang dưới quyền cai_quản của nhiếp_chính vương Tải_Phong phải từ_bỏ địa_vị thống_trị Long_Dụ thái_hậu ra chiếu thoái_vị thay_mặt Tuyên_Thống_Đế_Phổ Nghi mới năm_tuổi Ngày hôm sau Tôn_Trung_Sơn từ_chức đại tổng_thống lâm_thời và tiến_cử_Viên Thế_Khải vào vị_trí này Theo các điều_khoản thoái_vị Phổ_Nghi vẫn được giữ các tước_hiệu và nhận được một khoản trợ_cấp từ Dân_Quốc Phổ_Nghi được phép tiếp_tục ở trong Tử_Cấm_Thành một thời_gian song sau đó bị yêu_cầu chuyển đến Di_Hoà_Viên_Tôn_Trung_Sơn kiên_quyết yêu_cầu rằng chính_phủ lâm_thời đặt ở Nam_Kinh_Ngày 14 tháng 2 Hội_nghị Nghị_viên lâm_thời bỏ_phiếu lần đầu về vấn_đề thủ_đô Bắc_Kinh nhận được 20 phiếu trong khi Nam_Kinh nhận được 5 phiếu Vũ_Xương được 2 phiếu và Thiên_Tân được 1 phiếu Phần_lớn đại_biểu Nghị_viện muốn đảm_bảo hoà_bình bằng việc để trung_tâm quyền_lực tại Bắc_Kinh_Trương_Kiển và những người khác biện_luận rằng đặt thủ_đô ở Bắc_Kinh cũng sẽ có_thể ngăn_ngừa Mãn_Châu phục_hưng và Mông_Cổ ly_khai Song Tôn_Trung_Sơn và Hoàng_Hưng thì ủng_hộ Nam_Kinh nhằm cân_bằng với căn_cứ quyền_lực của Viên Thế_Khải ở phía Bắc_Ngày hôm sau Hội_nghị Nghị_viện Lâm_thời bỏ_phiếu lại lần này Nam_Kinh được 19 phiếu còn Bắc_Kinh được 6 phiếu Vũ_Hán được 2 phiếu Tôn_Trung_Sơn cử một phái_đoàn do Thái_Nguyên Bồi và Uông_Tinh_Vệ đi thuyết_phục_Viên Thế_Khải chuyển đến Nam_Kinh_Viên_Thế Khải nghênh_tiếp phái_đoàn và đồng_ý đi cùng với các đại_biểu về phía nam Vào đêm_ngày 29 tháng 2 các vụ bạo_động và phóng_hoả xảy ra trên khắp Bắc_Kinh_Đội quân bất phục_tùng của Tào_Côn một sĩ_quan trung_thành với Viên Thế_Khải được quy trách_nhiệm khởi_đầu sự_việc Rối_loạn trong hàng_ngũ quân_đội lan đến Thông_Châu_Thiên_Tân và Bảo_Định_Viên_Thế Khải lấy các sự_kiện này làm lý_do để ở lại miền Bắc nhằm chỉ_đạo chống lại tình_trạng bất_ổn Vào ngày 10 tháng 3 Viên Thế_Khải làm lễ tấn_phong_chức Đại tổng_thống lâm_thời của Trung_Hoa_Dân_Quốc tại Bắc_Kinh_Viên_Thế Khải đặt văn_phòng điều_hành và dinh_thự tại Trung_Nam_Hải cạnh Tử_Cấm_Thành_Ngày 5 tháng 4 Nghị_viện Lâm_thời tại Nam_Kinh bỏ_phiếu bỏ_phiếu chọn Bắc_Kinh làm thủ_đô của Dân_Quốc và tụ_họp tại Bắc_Kinh vào cuối tháng đó Vào tháng 8 Tôn_Trung_Sơn đến Bắc_Kinh ông được Viên Thế_Khải và một đám đông hàng nghìn người chào_đón Tại Hồ Quảng hội_quán Đồng_Minh hội do Tôn_Trung_Sơn_Hoàng Hưng và Tống_Giáo_Nhân lãnh_đạo hợp với một_số chính_đảng nhỏ hơn để thành_lập Quốc_Dân đảng Cuộc bầu_cử quốc_hội được tổ_chức lần đầu_tiên từ tháng 12 năm 1912 đến tháng 1 năm 1913 nam_giới trên 21 tuổi được tiếp_nhận giáo_dục hay có tài_sản đủ lớn trả thuế và có_thể chứng_minh cư_trú hai năm ở một huyện có_thể bỏ_phiếu Một ước_tính cho thấy 4 6 dân_số Trung_Quốc đăng_ký tham_gia bỏ_phiếu Quốc_Dân đảng giành chiến_thắng trong cả hai viện của Quốc_hội Quốc_hội được triệu_tập tại Bắc_Kinh vào tháng 4 năm 1913 Khi Quốc_hội phê_chuẩn hiến_pháp_Viên Thế_Khải chống lại các nỗ_lực nhằm chia_sẻ quyền_lực Không thông_báo cho Quốc gội Viên Thế_Khải dàn_xếp vay một khoản tiền lớn của ngoại_quốc để dùng cho đội quân của mình Khoản vay được ký_kết tại Ngân_hàng HSBC ở Đông_Giao_Dân_Hạng quyền thu thuế muối nằm trong tay ngoại_quốc Các đặc_vụ của Viên Thế_Khải ám_sát lãnh_tụ Quốc_Dân đảng là Tống_Giáo_Nhân ở Thượng_Hải_Đáp lại Tôn_Trung_Sơn tiến_hành Cách_mạng Lần hai vào tháng 7 năm 1913 tuy_nhiên Quốc_Dân đảng thất_bại và Tông_Trung_Sơn phải đi lưu_vong Sau đó Viên Thế_Khải buộc Quốc_hội phải bầu ông làm Đại tổng_thống và trục_xuất các thành_viên của Quốc_Dân đảng Vào đầu năm 1914 Viên Thế_Khải giải_tán Quốc_hội và đến tháng 5 thì bãi_bỏ Hiến_pháp lâm_thời Ngày 23 tháng 12 năm 1915 Viên Thế_Khải xưng_đế tức Hồng_Hiến_Đế và chế_độ của ông được gọi là Đế_quốc Trung_Hoa_Việc_Viên Thế_Khải xưng_đế châm ngòi cho Chiến_tranh hộ quốc khi các tỉnh phía nam nổi_dậy_Viên Thế_Khải buộc phải trở_lại làm tổng_thống vào tháng 3 năm 1916 Viên Thế_Khải qua_đời tại Bắc_Kinh vào tháng 6 năm 1916 những sĩ_quan xuất_thân từ quân Bắc_Dương cạnh_tranh nhau quyền kiểm_soát chính_phủ Trong 12 năm tiếp_theo chính_phủ Bắc_Dương đặt tại Bắc_Kinh có không ít hơn 18 tổng_thống 5 quốc_hội 24 nội_các ít_nhất 4 hiến_pháp và sự_kiện phục_hồi nền quân_chủ Mãn_Thanh tồn_tại hơn 10 ngày vào tháng 7 năm 1917 Không giống như các giai_đoạn thay_đổi triều_đại trước_đây việc nhà Thanh sụp_đổ không khiến dân_số Bắc_Kinh suy_giảm đáng_kể con_số này là 785 442 vào năm 1910 670 000 vào năm 1913 và 811 566 vào năm 1917 Dân_số khu_vực xung_quanh thành_phố tăng từ 1 7 lên 2 9 trong cùng thời_kỳ Chiến_tranh thế_giới thứ nhất và phong_trào Ngũ_Tứ Sau khi Viên Thế_Khải qua_đời Lý_Nguyên_Hồng trở_thành đại tổng_thống còn Đoàn Kỳ_Thuỵ trở_thành quốc vụ tổng_lý Quốc_hội được tái triệu_tập Chính_phủ nhanh_chóng phải đối_diện với một cuộc khủng_hoảng về việc nên về phe Hiệp_Ước trong Chiến_tranh thế_giới thứ nhất hay duy_trì trung_lập Đoàn Kỳ_Thuỵ ủng_hộ tham_gia chiến_tranh song bị Lý_Nguyên_Hồng bác_bỏ quân_phiệt Trương_Huân được mời đến thủ_đô để hoà_giải Trương_Huân và đội quân bảo_hoàng có bím tóc dài của ông tiến vào Bắc_Kinh giải_tán Quốc_hội và phục vị cho Phổ_Nghi là hoàng_đế triều Thanh vào ngày 1 tháng 7 Lý_Nguyên_Hồng chạy đến Sứ_quán Nhật_Bản Triều_đình phục_hưng tồn_tại trong 12 ngày cho đến khi quân của Đoàn Kỳ_Thuỵ tái_chiếm thủ_đô Trương_Huân phải chạy đến Sứ_quán Hà_Lan tị_nạn Theo lệnh của Đoàn Kỳ_Thuỵ_Trung_Quốc tuyên_chiến với phe Đồng_Minh và gửi 140 000 người lao_động Trung_Quốc đến làm_việc tại Mặt_trận phía Tây_Với hỗ_trợ tài_chính của Nhật_Bản Đoàn Kỳ_Thuỵ sau đó thiết_kế cuộc cầu cử Nghị_viện mới vào năm 1918 song những người ủng_hộ của Đoàn Kỳ_Thuỵ xuất_thân từ Hoàn hệ được sắp_xếp trúng_cử chính_phủ này vì_thế còn được gọi là An_Phủ_Hoàn là giản xưng của tỉnh An_Huy_Vào mùa xuân năm 1919 Trung_Hoa_Dân_Quốc với vị_thế là nước thắng trận cử một phái_đoàn đến Hội_nghị Hoà_bình Paris nhằm yêu_cầu được trao_trả nhượng_địa của Đức tại Sơn_Đông_Tuy nhiên Hoà_ước Versailles lại trao lãnh_thổ đó cho Nhật_Bản Tin_tức về hoà_ước gây phẫn_nộ tại thủ_đô Trung_Quốc Ngày 4 tháng 5 3 000 sinh_viên đến từ 13 trường đại_học ở Bắc_Kinh tập_hợp tại quảng_trường Thiên_An_Môn khởi_đầu Phong_trào Ngũ_Tứ để phản_đối các cường_quốc Tây_phương phản_bội Trung_Quốc và nạn tham_nhũng của An_Phủ được Nhật_Bản hỗ_trợ tài_chính Họ tiến về phía các sứ_quán ngoại_quốc song bị chặn và chuyển sang tiến về tư_gia của phó Bộ_trưởng Ngoại_giao Tào_Nhữ_Lâm đây là nhân_vật tham_dự Hội_nghị hoà_bình và được xem là thân Nhật_Các sinh_viên san bằng dinh_thự của Tào_Nhữ_Lâm và đánh_đập một nhà ngoại_giao thân Nhật khác là Chương_Tông_Tường_Cảnh sát bắt_giữ 32 sinh_viên và trong vòng một tuần phong_trào lan ra 200 thành_thị thuộc 22 tỉnh Đến cuối tháng 6 chính_phủ Trung_Quốc cam_kết không ký_kết hoà_ước bãi_chức Tào_Nhữ_Lâm và Chương_Tông_Tường và phóng_thích các sinh_viên bị bắt Chính_phủ Bắc_Dương_Vào thập_niên 1920 quân Bắc_Dương vốn hùng_mạnh bị phân_chia thành các bè_phái và tranh_giành quyền kiểm_soát chính_phủ Quốc_dân cũng như thủ_đô Do suy_yếu sau phong_trào Ngũ_Tứ năm 1919 vào tháng 7 năm 1920 chính_phủ của Đoàn Kỳ_Thuỵ bị Trực_hệ của Ngô_Bội_Phu và Tào_Côn đẩy ra khỏi Bắc_Kinh trong chiến_tranh Trực_Hoàn_Hai năm sau Trực_hệ phải giao_chiến với Phụng hệ ở Mãn_Châu do Trương_Tác_Lâm lãnh_đạo trong Chiến_tranh Trực_Phụng lần thứ nhất Khi hai bên lại giao_chiến trong Chiến_tranh Trực_Phụng lần thứ hai vào năm 1924 một sĩ_quan của Ngô_Bội_Phu là Phùng_Ngọc_Tường phát_động Chính_biến Bắc_Kinh_Vào ngày 23 tháng 10 năm 1924 Phùng_Ngọc_Tường chiếm được thủ_đô giam_cầm đại tổng_thống Tào_Côn phục vị nguyên_thủ quốc_gia cho Đoàn Kỳ_Thuỵ và mời Tôn_Trung_Sơn đến Bắc_Kinh để hoà_đàm Khi đó Tôn_Trung_Sơn đang xây_dựng một chính_phủ Quốc_dân tại Quảng_Châu với sự trợ_giúp của Đệ_Tam_Quốc_tế và sự ủng_hộ của Trung_Quốc Cộng_sản đảng Tôn_Trung_Sơn bị bệnh ung_thư khi ông đến Bắc_Kinh vào đầu năm 1925 trong nỗ_lực cuối_cùng của ông nhằm hoà_giải đối_địch bắc_nam Ông được hàng trăm tổ_chức dân_sự chào_đón và kêu_gọi xây_dựng một chính_phủ thống_nhất Tôn_Trung_Sơn qua_đời tại Bắc_Kinh vào ngày 12 tháng 3 năm 1925 được an_táng tại Bích_Vân tự Trương_Tác_Lâm và Ngô_Bội_Phu hợp binh chống lại Phùng_Ngọc_Tường là người dựa vào sự ủng_hộ của Liên_Xô_Phùng_Ngọc Tường có lập_trường thân Quốc_Dân đảng và Cộng_sản đảng cũng là các lực_lượng có ảnh_hưởng tại thành_phố Trong thời_kỳ này Bắc_Kinh là nơi các hoạt_động sinh_viên phát_triển mạnh Trong Phong_trào Ngũ_Tạp vào năm 1925 có 12 000 sinh_viên từ 90 trường_học diễu_hành qua Vương_Phủ Tỉnh đến Thiên_An_Môn để ủng_hộ những người kháng_nghị tại Thượng_Hải_Với việc mở các trường_học tư như Đại_học Yên_Kinh vào năm 1919 và Đại_học Phụ_Nhân vào năm 1925 số_lượng sinh_viên tại Bắc_Kinh gia_tăng đáng_kể vào đầu thập_niên 1920 Các học_sinh trung_học cũng tham_gia vào các hoạt_động kháng_nghị Vào tháng 10 các sinh_viên kháng_nghị chủ_nghĩa_đế_quốc trong một hội_nghị quốc_tế về hải_quan và thuế_quan được tổ_chức tại thành_phố Vào tháng 11 Lý_Đại_Chiêu tổ_chức một cuộc biểu_tình gồm sinh_viên và công_nhân để yêu_cầu Đoàn Kỳ_Thuỵ từ_chức Cuộc biểu_tình biến thành bạo_lực những người biểu_tình đốt cháy các toà_soạn báo lớn và bị giải_tán Mặc_dù Quốc_Dân đảng dưới sự lãnh_đạo của Tôn_Trung_Sơn liên_minh với những người cộng_sản trong cuộc đấu_tranh với các quân_phiệt song liên mình không tránh khỏi căng_thẳng Vào tháng 11 năm 1925 một nhóm hữu_khuynh trong hàng_ngũ lãnh_đạo Quốc_Dân đảng hội_đàm tại Tây_Sơn Bắc_Kinh và kêu_gọi trục_xuất những người cộng_sản ra khỏi Quốc_Dân đảng và cắt đứt các quan_hệ với Đệ_Tam quốc_tế bao_gồm cả cố_vấn Mikhail_Borodin_Trung ương đảng của Quốc_Dân đảng tại Quảng_Châu do Tưởng_Giới_Thạch_Uông Tinh_Vệ và Hồ Hán_Dân lãnh_đạo phản_đối kịch_liệt bản tuyên_ngôn này và các thành_viên của nhóm Tây_Sơn bị trục_xuất khỏi đảng hoặc bị bãi_nhiệm các chức_vụ lãnh_đạo đảng Ngày 17 tháng 3 năm 1926 Quốc_Dân quân của Phùng_Ngọc_Tường tại pháo_đài Đại_Cô gần Thiên_Tân đọ súng với tàu_chiến Nhật_Bản chở quân Phụng hệ của Trương_Tác_Lâm_Nhật Bản cáo_buộc chính_phủ Trung_Quốc vi_phạm Điều_ước Tân_Sửu và cùng với bảy cường_quốc khác ra tối_hậu_thư yêu_cầu loại_bỏ tất_cả các căn_cứ phòng_thủ giữa Bắc_Kinh và biển theo quy_định trong Điều_ước Tối_hậu_thư châm ngòi cho các cuộc biểu_tình của sinh_viên ở Bắc_Kinh phối_hợp tổ_chức với các thành_viên tả_khuynh trong Quốc_Dân đảng và Cộng_sản đảng Hai nghìn sinh_viên diễu_hành đến văn_phòng hành_chính của Đoàn Kỳ_Thuỵ và kêu_gọi bãi_bỏ các điều_ước bất_bình_đẳng Cảnh_sát khai_hoả vào đám đông và khiến 50 người thiệt_mạng và 200 người bị_thương sự_kiện này được gọi là Thảm án Tam_Nhất_Bát_Chính phủ ra trát bắt_giữ các đảng_viên Quốc_Dân đảng và Cộng_sản đảng trong đó có Lý_Đại_Chiêu người chạy vào Sứ_quán Liên_Xô_Trong nhiều tuần_lễ quân của Phùng_Ngọc_Tường chiến_bại trước quân của Trương_Tác_Lâm nội_các của Đoàn Kỳ_Thuỵ sụp_đổ Sau khi Trương_Tác_Lâm đoạt lấy quyền_lực vào ngày 1 tháng 5 năm 1926 cả Quốc_Dân đảng và Cộng_sản đảng đều chuyển sang hoạt_động bí_mật Một năm sau Trương_Tác_Lâm cho quân tiến vào Sứ_quán Liên_Xô và bắt_giữ Lý_Đại_Chiêu_Lý Đại_Chiêu cùng 19 nhà hoạt_động cộng_sản và quốc_dân bị hành_quyết tại Bắc_Kinh vào ngày 25 tháng 4 năm 1927 Trương_Tác_Lâm kiểm_soát chính_phủ Bắc_Dương cho đến tháng 6 năm 1928 khi Quốc_Dân đảng do Tưởng_Giới_Thạch lãnh_đạo cùng các đồng_minh Diêm_Tích_Sơn và Phùng_Ngọc_Tường_Bắc phạt tiến vào Bắc_Kinh_Bắc_Kinh được chuyển_giao một_cách hoà_bình cho Quốc_Dân đảng Quốc_Dân đảng chuyển thủ_đô và lăng Tôn_Trung_Sơn đến Nam_Kinh_Lần đầu_tiên kể từ năm 1421 Bắc_Kinh bị đổi tên thành Bắc_Bình Thành_phố trở_thành tỉnh_lị của tỉnh Hà_Bắc song địa_vị này cũng bị mất về tay Thiên_Tân vào năm 1930 Trong Trung_Nguyên đại_chiến năm 1930 quân_phiệt Thiểm_Tây_Diêm_Tích Sơn chiếm được Bắc_Bình trong một thời_gian ngắn và thiết_lập một chính_phủ Quốc_dân kình_địch song sau đó để mất thành_phố về tay một đồng_minh của Tưởng_Giới_Thạch là Trương_Học_Lương_Phát triển đô_thị trong thập_niên 1920 Trong thời_kỳ do chính_phủ Bắc_Dương quản_lý Bắc_Kinh chuyển_đổi từ một thủ_đô phong_kiến sang một thành_phố hiện_đại Dân_số thành_phố tăng từ 725 235 vào năm 1912 lên 863 209 vào năm 1921 Chính_quyền tìm cách hiện_đại_hoá thành_phố thông_qua các công_trình công_cộng Các nhà_chức_trách tái định_hình cho tường thành và cổng thành trải nhựa và mở_rộng các đường_phố lắp_đặt dịch_vụ xe_điện đưa ra các quy_hoạch_đô_thị và quản_lý cấp khu_vực Họ cho xây_dựng hệ_thống cung_cấp nước hiện_đại cải_thiện vệ_sinh môi_trường đô_thị giáo_dục cộng_đồng về cách xử_lý thực_phẩm và chất_thải giám_sát dịch_bệnh truyền_nhiễm Nhờ phát_triển y_tế công_cộng tỷ_lệ tử_vong của trẻ sơ_sinh và tuổi_thọ trung_bình của cư_dân nhìn_chung được cải_thiện Việc chuyển_đổi hiện_đại_hoá được thúc_đẩy do các ảnh_hưởng từ Tây_phương và truyền_thống bởi vai_trò ngày_càng tăng của nhà_nước trong các vấn_đề đô_thị và với các công_nghệ mới được chuyển_giao từ Tây_phương Một ví_dụ về việc nhấn_mạnh quyền_công_dân so với truyền_thống phong_kiến là việc phát_triển các công_viên đô_thị tại Bắc_Kinh_Ý tưởng về việc công_viên là nơi mà thường_dân có_thể thư_giãn trong một cảnh_quan nhân_tạo du_nhập từ Tây_phương sang Trung_Quốc qua đường Nhật_Bản Chính_quyền thành_phố Bắc_Kinh tầng_lớp hào tộc và thương_nhân địa_phương đều thúc_đẩy sự phát_triển của các công_viên tại Bắc_Kinh_Hội đồng thành_phố Bắc_Kinh cho rằng công_viên sẽ là nơi giải_trí lành_mạnh giúp giảm bớt các chứng nghiện rượu cờ_bạc và mại_dâm Các công_viên tại Bắc_Kinh hầu_hết được chuyển_đổi từ những ngự hoa_viên và đền chùa trước_đây là những nơi hạn_chế đối_với thường_dân Sau Chính_biến Bắc_Kinh năm 1924 Phùng_Ngọc_Tường đuổi Phổ_Nghi ra khỏi Tử_Cấm_Thành nơi này được mở_cửa cho công_chúng với tên gọi Quốc_lập Cố cung Bác_vật quán Các công_viên cũng là nơi diễn ra các hoạt_động thương_mại và trao_đổi công_khai các ý_tưởng chính_trị và xã_hội trong tầng_lớp trung_lưu và thượng_lưu Việc Bắc_Kinh bị hạ từ thủ_đô xuống một tỉnh_lị kìm_hãm rất nhiều các sáng_kiến quy_hoạch_đô_thị nhằm hiện_đại_hoá thành_phố Cùng với địa_vị chính_trị Bắc_Kinh cũng mất đi các khoản thuế công_ăn_việc_làm và quyền_lực Năm 1921 các ngân_hàng lớn đặt trụ_sở tại Bắc_Kinh chiếm 51 9 lượng tư_bản ngân_hàng do 23 ngân_hàng quan_trọng nhất Trung_Quốc nắm giữ Tỷ_lệ này giảm xuống còn 2 8 vào năm 1928 và 0 vào năm 1935 Thẩm_quyền của thành_phố cũng bị giảm do nhiều huyện xung_quanh được tách sang các đơn_vị khác trong tỉnh Hà_Bắc_Lần đầu_tiên kể từ thời Minh thành_phố không còn kiểm_soát các khu_vực nông_nghiệp và nguồn cung_cấp nước Ngay cả nhà_máy điện cung_cấp cho hệ_thống xe_điện của thành_phố cùng nằm ngoài thẩm_quyền hành_chính của thành_phố Các đề_nghị gửi đến Nam_Kinh nhằm đòi lại các đô_thị như Uyển_Bình và Đại_Hưng bị từ_chối Nhờ các di_tích lịch_sử và các trường đại_học Bắc_Kinh vẫn duy_trì vị_thế là một trung_tâm du_lịch và giáo_dục bậc cao và được gọi là Boston của Trung_Quốc Vào năm 1935 dân_số trong thành Bắc_Bình đạt 1 11 triệu người cùng với 3 485 triệu người ở khu_vực xung_quanh Chiến_tranh Trung_Nhật Sau khi Nhật_Bản chiếm Đông_Bắc năm 1931 Bắc_Bình bị đe_doạ từ sự xâm lấm của người Nhật_Hiệp định Đường Cơ vào năm 1933 trao quyền kiểm_soát Trường_Thành cho Nhật_Bản và một khu_phi_quân_sự 100 km phía nam Trường_Thành được lập ra tước_đoạt khả_năng phòng_thủ phía bắc của Bắc_Kinh_Hiệp định Hà_Khâm_Umezu bí_mật được ký_kết vào tháng 5 năm 1935 theo đó yêu_cầu chính_phủ Trung_Quốc triệt_thoái các đơn_vị Quốc quân khỏi tỉnh Hà_Bắc và ngăn_chặn các hoạt_động chống Nhật của quần_chúng Trung_Quốc Hiệp_định Tần_Đức_Thuần_Doihara vào tháng 6 năm 1935 buộc quân_đoàn 29 một đơn_vị cũ của Quốc_Dân quân phải di_chuyển từ tỉnh Sát_Cáp_Nhĩ đến khu_vực phía nam Bắc_Bình gần Nam_Uyển_Vào tháng 11 năm 1935 người Nhật dựng lên một chính_phủ bù_nhìn đặt tại Thông_Châu gọi là Chính_phủ Tự_trị Phòng cộng Ký_Đông tuyên_bố độc_lập với chính_phủ Trung_Hoa_Dân_Quốc và kiểm_soát 22 huyện phía đông Bắc_Bình bao_gồm Thông_Châu và Bình_Cốc thuộc địa giới Bắc_Kinh hiện_nay Trước tình_thế ngày_càng căng_thẳng bộ sưu_tập nghệ_thuật của Bảo_tàng Cố cung Quốc_lập được di_dời đến Nam_Kinh vào ngày 1934 và nơi trú_ẩn phòng_không được xây_dựng tại Trung_Nam_Hải_Dòng người tị_nạn từ Đông_Bắc và sự hiện_diện của các trường đại_học biến Bắc_Bình trở_thành một lò lửa của tình_cảm chống Nhật_Ngày 9 tháng 12 năm 1935 các sinh_viên tại Bắc_Bình phát_động phong_trào Nhất_Nhị_Cửu để phản_đối Uỷ_ban Chính_vụ Kí_Sát một chính_phủ bù_nhìn khác và kêu_gọi vệ_quốc Vào ngày 7 tháng 7 năm 1937 quân_đoàn 29 của Trung_Quốc và Chi_Na trú đồn quân của Nhật_Bản đọ súng tại Lư_Câu_Kiều gần Uyển_Bình thành ở tây_nam Bắc_Bình Sự_kiện Lư_Câu_Kiều gây ra Chiến_tranh Trung_Nhật_Đến cuối tháng 7 quân tiếp_viện của Nhật_Bản với sự hỗ_trợ của không_quân tiến_công toàn_diện vào Bắc_Kinh và Thiên_Tân_Trong khi giao_chiến ở phía nam Bắc_Bình phó chỉ_huy trưởng quân_đoàn 29 là Đông_Lân_Các và sư_đoàn trưởng Triệu_Đăng_Vũ đều tử_chiến Họ cùng với Trương_Tự_Trung một sư_đoàn trưởng khác của quân_đoàn 29 là ba nhân_vật hiện_đại duy_nhất được dùng tên để đặt cho các tuyến phố tại Bắc_Kinh ngày_nay Tại Thông_Châu lực_lượng dân_quân của Chính_phủ Tự_trị Phòng cộng Ký_Đông từ_chối hợp binh với người Nhật để tiến_công quân_đoàn 29 và còn tiến_hành nổi_dậy chống Nhật song các lực_lượng Trung_Quốc phải triệt_thoái về phía nam Tuy_nhiên Bắc_Bình không phải chịu cảnh giao_chiến trong đô_thị và không bị phá_huỷ nhiều như các thành_phố khác tại Trung_Quốc Người Nhật lập ra một chế_độ bù_nhìn khác là Chính_phủ Lâm_thời Trung_Hoa_Dân_Quốc để quản_lý vùng lãnh_thổ chiếm được ở miền Bắc_Trung_Quốc đổi tên Bắc_Bình thành Bắc_Kinh và lập làm thủ_đô Chính_phủ này sau đó hợp_nhất với chính_phủ của Uông_Tinh_Vệ đặt tại Nam_Kinh song quyền kiểm_soát thực_tế nằm trong tay quân_đội Nhật_Bản Trong chiến_tranh Đại_học Bắc_Kinh và Đại_học Thanh_Hoa được sơ_tán đến các khu_vực không bị chiếm_đóng và thành_lập nên Đại_học Liên_hiệp_Quốc lập Tây_Nam Đại_học Phụ_Nhân được Toà_thánh Vatican trung_lập bảo_hộ Sau khi bùng_nổ Chiến_tranh Thái_Bình_Dương với việc Nhật_Bản tấn_công Trân_Châu Cảng vào tháng 12 năm 1941 quân Nhật đóng_cửa Đại_học Yên_Kinh và giam_cầm các nhân_viên người Mỹ của đại_học này Một_số người được du_kích cộng_sản ở những vùng nông_thôn xa_xôi cứu_giúp Thôn Tiêu_Trang_Hộ ở Thuận_Nghĩa vẫn còn giữ lại một mê_cung gồm các đường_hầm dưới lòng đất với các sở_chỉ_huy phòng họp và lối đi nguỵ_trang từ thời chiến_tranh Ngày 10 tháng 10 năm 1945 thời_gian chiếm_đóng Bắc_Bình của Nhật_Bản chấm_dứt với việc quân_đội Nhật_Bản chính_thức đầu_hàng Quốc quân Trung_Hoa_Dân_Quốc trong một buổi lễ tại Tử_Cấm_Thành_Kết thúc Chiến_tranh thế_giới thứ hai thành_phố chuyển sang thuộc quyền kiểm_soát của Chính_phủ Quốc_dân và được đổi tên thành Bắc_Bình Nội_chiến Trung_Quốc Quốc_Dân đảng và Cộng_sản đảng là đồng_minh trong chiến_tranh Trung_Nhật song họ tiếp_tục tranh_chấp sau khi Nhật_Bản đầu_hàng Để ngăn_chặn tái_diễn nội_chiến chính_phủ Hoa_Kỳ phái George_C_Marshall đến Trung_Quốc để hoà_giải Sứ_mệnh Marshall đặt trụ_sở chính tại Bắc_Bình tại đây một thoả_thuận ngừng_bắn được mở ra vào ngày 10 tháng 1 năm 1946 và một uỷ_ban gồm ba người một đại_diện Quốc_Dân đảng một đại_diện Cộng_sản đảng và một đại_diện Hoa_Kỳ được thành_lập để điều_tra các hành_vi vi_phạm thoả_thuận ngừng_bắn ở Hoa_Bắc và Mãn_Châu_Thoả thuận ngừng_bắn bắt_đầu tan_vỡ vào tháng 6 năm 1946 và sứ_mệnh Marshall cuối_cùng thất_bại trong việc tạo ra một chính_phủ liên_minh Sau khi Marshall ra đi vào tháng 2 năm 1947 nội_chiến toàn_diện nổ ra Các hoạt_động quân_sự của lực_lượng Quốc_Dân đảng tại miền Bắc_Trung_Quốc do Phó Tác_Nghĩa người chỉ_huy 55 vạn quân lãnh_đạo có trụ_sở đặt tại Bắc_Bình Vào năm 1948 thành_phố có 1 5 triệu cư_dân và 4 1 triệu cư_dân ở khu_vực xung_quanh Sau khi chiến_thắng trong chiến_dịch Liêu_Thẩm vào ngày 29 tháng 11 năm 1948 Quân Giải_phóng Nhân_dân Trung_Quốc tiến_hành chiến_dịch Bình_Tân Giải_phóng_quân chiếm Trương_Gia_Khẩu ở phía tây bắc Bắc_Bình vào ngày 24 tháng 12 chiếm Thiên_Tân vào ngày 15 tháng 1 năm 1949 Với việc lực_lượng Quốc_Dân đảng thất_bại trong chiến_dịch Hoài_Hải ở xa về phương Nam_Phó Tác_Nghĩa và trên 20 vạn quân Quốc_Dân đảng bị bao_vây tại Bắc_Kinh Sau nhiều tuần thương_lượng vào ngày 22 tháng 1 năm 1949 Phó Tác_Nghĩa rút quân_đội khỏi thành_phố để tái tổ_chức Hành_động đào_ngũ của Phó Tác_Nghĩa khiến thành_phố các cư_dân và kiến_trúc lịch_sử của Bắc_Bình khỏi bị huỷ_diệt Ngày 3 tháng 2 năm đó Giải_phóng_quân tiến vào Bắc_Bình Vào mùa xuân năm 1949 lãnh_đạo Quốc_Dân đảng Lý_Tông_Nhân tiến_hành nỗ_lực cuối_cùng nhằm bảo_đảm một thoả_thuận ngừng_bắn Các cuộc hoà_đàm được tổ_chức tại Bắc_Bình từ ngày 1 đến 12 tháng 4 song Cộng_sản đảng không chấp_nhận dừng lại ở Trường_Giang và thừa_nhận miền Nam do Quốc_Dân đảng quản_lý Giải_phóng_quân tiếp_tục giành được thêm quyền kiểm_soát phần còn lại của quốc_gia các nhà_lãnh_đạo Cộng_sản đảng các thành_viên phái tả trong Quốc_Dân đảng và những người ủng_hộ bên thứ ba tập_hợp tại Hội_nghị Hiệp_thương Chính_trị Nhân_dân Trung_Quốc ở Trung_Nam_Hải vào ngày 21 tháng 9 Để chuẩn_bị cho việc thành_lập một chế_độ mới họ thông_qua quốc_hiệu quốc_kỳ quốc_huy và quốc_ca và thủ_đô Thời_Cộng hoà Nhân_dân Ngày 1 tháng 10 năm 1949 Mao_Trạch_Đông đứng trên toà lầu ở Thiên_An_Môn tuyên_bố thành_lập nước Cộng_hoà Nhân_dân Trung_Hoa_Tên gọi của thành_phố được phục_hồi là Bắc_Kinh đóng vai_trò là thủ_đô Khi đó thành_phố chỉ có diện_tích hành_chính là và hơn 2 03 triệu cư_dân Trong vòng sáu mươi năm sau thành_phố mở_rộng cả về quy_mô lãnh_thổ gấp 23 lần và dân_số gấp 10 lần cũng như tầm_vóc và tầm quan_trọng về chính_trị Là trung_tâm chính_trị của một chính_phủ tập_trung cao_độ Bắc_Kinh và các cư_dân thành_phố chứng_kiến nhiều sự_kiện chính_trị và các bước phát_triển định_hình cho Trung_Quốc hiện_nay 1949 1958 Các nhà_lãnh_đạo cộng_sản nhanh_chóng thiết_lập một trật_tự mới tại Bắc_Kinh_Trong vòng vài tuần sau khi thành_lập chính_phủ mới mại_dâm bị cấm tại thành_phố Khoảng 224 nhà_thổ bị đóng_cửa và 1 308 gái mại_dâm được đưa đến các trung_tâm cải_tạo tại đó họ được điều_trị y_tế và đào_tạo lại nghề_nghiệp Việc sử_dụng thuốc_phiện bị cấm vào năm 1952 Với việc chính_phủ mới bãi_bỏ các điều_ước bất_bình_đẳng các cường_quốc bị tước bỏ đặc_quyền dành cho đơn_vị lính đồn_trú và sứ_quán ở Đông_Giao_Dân_Hạng Hoa_Kỳ Pháp và Hà_Lan từ_chối công_nhận chính_phủ mới nên họ bị buộc phải từ_bỏ văn_phòng lãnh_sự và quân_sự vào năm 1950 Liên_Xô đàm_phán để chuyển đến một đại_sứ_quán mới ở góc đông bắc thành cổ Anh Quốc_công nhận chính_phủ mới họ nằm trong số các quốc_gia cuối_cùng dời khỏi Đông_Giao_Dân_Hạng vào năm 1954 Một khu_vực sứ_quán mới xuất_hiện ở phía đông của tường thành tại Tam_Lý_Đồn nơi các nước thuộc khối Cộng_sản và Thế_giới_thứ ba thiết_lập cơ_quan đại_diện ngoại_giao của mình Là trung_tâm quyền_lực của nước Cộng_hoà Bắc_Kinh được chuyển_đổi để phản_ánh những ý_tưởng của nhà_nước cộng_sản Tại một cuộc họp nhằm lập kế_hoạch vào tháng 11 năm 1949 dưới sự chủ_trì của thị_trưởng Nhiếp_Vinh_Trăn kiến_trúc_sư nổi_tiếng Lương_Tư_Thành đề_xuất bảo_tồn nguyên_vẹn khu thành cổ bằng cách xây_dựng một khu đô_thị và trung_tâm chính_quyền mới ở Ngũ_Khoả_Tùng_Tam Lý_Hà và Điếu_Ngư_Đài cách Thiên_An_Môn về phía tây Các cố_vấn Liên_Xô phản_đối đề_xuất này họ cho rằng nên tập_trung các toà nhà chính_phủ mới trong vùng lõi đô_thị cũ đặc_biệt là xung_quanh quảng_trường Thiên_An_Môn_Việc xây_dựng các toà nhà trong vùng lõi đô_thị sẽ cho_phép các nhân_viên chính_phủ sinh_sống trong các khu_phố hiện có và việc xây thêm các khu dân_cư mới để phục_vụ cho một trung_tâm chính_phủ mới tại vùng ngoại_ô bị xem là không kinh_tế Các cố_vấn Liên_Xô cũng kêu_gọi công_nghiệp_hoá lưu_ý rằng công_nhân chỉ chiếm 4 dân_cư địa_phương trong khi thủ_đô của một chính_quyền cộng_sản cần phải có một tầng_lớp vô_sản mạnh Các đề_xuất của Liên_Xô chiếm ưu_thế định_hướng cho quy_hoạch_đô_thị của Bắc_Kinh trong thập_niên sau đó Quảng_trường Thiên_An_Môn được mở_rộng để có_thể đủ không_gian cho các cuộc tập_hợp và diễu_hành công_chúng quy_mô lớn Các toà nhà và đài kỷ_niệm mang tính biểu_tượng chịu ảnh_hưởng của phong_cách chủ_nghĩa_hiện_thực xã_hội_chủ_nghĩa từ Liên_Xô bao_gồm Bia_Kỉ niệm Anh_hùng Nhân_dân Đại_lễ_đường Nhân_dân và Bảo_tàng Quốc_gia Trung_Quốc được hoàn_thành vào năm 1959 nhân_dịp mười năm quốc_khánh Nhiều khu_phố trong thành cổ bị san bằng để nhường chỗ cho các nhà_máy văn_phòng chính_phủ và các toà nhà chung_cư Nhiều cung_điện và hoa_viên được cải_tạo thành nhà ở trường_học và văn_phòng Các cơ_sở công_nghiệp lớn được xây_dựng tại các vùng ngoại_ô phía tây và phía đông Lãnh_đạo quốc_gia cư_trú tại Trung_Nam_Hải ở phía tây của Tử_Cấm_Thành_Tường thành Bắc_Kinh rơi vào cảnh không được tu_sửa và sau đó bị phá_bỏ trong thập_niên 1960 để xây_dựng tàu_điện_ngầm Bắc_Kinh và đường_vành_đai 2 Trong Chiến_tranh Triều_Tiên Bắc_Kinh là nơi tổ_chức Hội_nghị Hoà_bình Vành_đai châu_Á và Thái_Bình_Dương hội_nghị quốc_tế lớn đầu_tiên được tổ_chức tại thành_phố Hội_nghị do Tống_Khánh_Linh_Quách Mạt_Nhược và Bành_Chân tổ_chức và diễn ra từ ngày 2 đến ngày 12 tháng 10 năm 1952 quy_tụ 400 đại_biểu từ 37 quốc_gia Một khu dân_cư mới phát_triển được đặt theo tên của hội_nghị Hoà_Bình Lý Thành_phố trở_thành nơi tập_trung nhiều nhất các cơ_sở giáo_dục bậc cao và nghiên_cứu hàn_lâm tại Trung_Quốc Số trường đại_học tại Bắc_Kinh tăng lên với việc di_chuyển các học_viện từ khu_vực du_kích đến như Đại_học Nhân_dân Đại_học Công_nghệ Bắc_Kinh_Trường_Trung ương đảng Trung cộng Đại_học Dân_tộc Trung_ương và Đại_học Ngoại_ngữ Bắc_Kinh việc mở ra các học_viện và viện nghiên_cứu quốc_gia thuộc các bộ khác nhau Tuy_nhiên các trường đại_học do ngoại_quốc tài_trợ bị đóng_cửa hoặc chuyển thành trường công đại_học Yên_Kinh được sáp_nhập với đại_học Bắc_Kinh và chuyển đến khu ngoại_ô ở tây bắc đại_học Phụ_Nhân trở_thành Đại_học Sư_phạm Bắc_Kinh_Từ năm 1949 đến năm 1958 thành_phố dần nhận thêm nhiều lãnh_thổ từ tỉnh Hà_Bắc_Việc mở_rộng đáng_kể cuối_cùng diễn ra vào năm 1958 với việc sáp_nhập 9 huyện Thông huyện nay là Thông_Châu_Thuận_Nghĩa Đại_Hưng_Lương_Hương nay thuộc Phòng Sơn_Phòng Sơn_Bình_Cố_Mật Vân_Hoài_Nhu và Diên_Khánh với tổng diện_tích tổng diện_tích Bắc_Kinh tăng lên Năm 1958 dân_số toàn thành_phố là 6 318 497 người trong đó 31 5 sinh_sống trong tường thành 29 sinh_sống tại vùng ngoại_thành lân_cận và các cư_dân còn lại sống tại các thị_trấn xa trung_tâm và khu_vực nông_thôn Các nhà quy_hoạch lập mục_tiêu biến Bắc_Kinh thành thành_phố 10 triệu dân Đại nhảy_vọt Vào tháng 1 năm 1958 Mao_Trạch_Đông khởi_động kế_hoạch 5 năm bằng một chiến_dịch đầy tham_vọng nhằm thúc_đẩy phát_triển kinh_tế Đại nhảy_vọt Đại dược tiến có mục_tiêu là khắc_phục tình_trạng thiếu vốn của Trung_Quốc thông_qua huy_động quần_chúng sử_dụng các nông_trại tập_thể quy_mô lớn để tăng_sản lượng nông_nghiệp và lương_thực dư ra được phát miễn_phí cho các lao_động trong lĩnh_vực công_nghiệp Tại vùng đô_thị Bắc_Kinh cũng như các thành_phố khác các toà nhà ở mới được xây_dựng mà không có nhà_bếp Thay vào đó các cư_dân ăn tối trong phòng ăn tập_thể được phục_vụ miễn_phí Các cư_dân được huy_động sản_xuất thép tại_gia sử_dụng các tài_sản cá_nhân bằng kim_loại như chậu và dao_kéo được cho là không cần_thiết do có nhà_ăn tập_thể Tường thành cũng bị phá_huỷ để lấy vật_liệu xây lò nung Thép thỏi phẩm_cấp thấp được sản_xuất từ các lò này không thích_hợp khi sử_dụng trong công_nghiệp Chính_sách thất_bại hoàn_toàn và việc phân_bổ sai các nguồn tài_nguyên ngăn_cản các kế_hoạch xây_dựng lại thành_phố trong nhiều năm Vào đầu chiến_dịch diễn ra phong_trào diệt bốn loài gây hại bao_gồm chim_sẻ do được cho là gây hại do ăn ngũ_cốc Vào đỉnh_điểm của phong_trào vào tháng 4 năm 1958 trên ba triệu cư_dân Bắc_Kinh sử_dụng pháo cồng đánh vào chậu hay chai lọ để phát thành tiếng dùng cờ màu_mè mục_đích là để chim_sẻ và các loài chim khác không tìm được chỗ đậu trong thành_phố và mệt_mỏi do bay quá nhiều mà chết Trên 400 000 chim_sẻ và vô_số các loài chim khác bị giết chết trong ba ngày Chiến_dịch được dừng lại sau khi việc loại_bỏ chim_sẻ khiến số châu_chấu tăng đột_biến Trong suốt mùa hè và mùa thu năm 1958 chất_lượng và số_lượng thực_phẩm được phục_vụ trong các nhà_ăn tập_thể liên_tục suy_giảm và các nhà_ăn tập_thể bị đóng_cửa hoàn_toàn vào đầu năm 1959 Thay vào đó các cư_dân nhận_thực phẩm theo khẩu_phần bằng tem phiếu 15 17 kg cho mỗi đàn_ông 13 75 kg cho mỗi phụ_nữ 12 75 kg cho thanh_thiếu_niên 3 75 kg cho trẻ_em dưới 10 tuổi Do_dự báo tăng_sản lượng lương_thực người ta không trồng lúa_mì vụ đông vào năm 1958 khiến mùa xuân năm 1959 không có gì để thu_hoạch Đến tháng 5 năm 1959 các cư_dân buộc phải bổ_sung chế_độ ăn_uống ít_ỏi của họ bằng vỏ cây đu rễ cây sậy chồi cây liễu dền hoang cần_tây hoang và các loại cây hoang_dã khác có_thể ăn được Việc suy_dinh_dưỡng trở_nên phổ_biến trong thành_phố Khoảng 420 000 cư_dân được đưa đến các vùng nông_thôn vì thành_phố không còn có_thể hỗ_trợ cho họ Tình_trạng thiếu lương_thực khiến tỷ_lệ tử_vong do nguyên_nhân không tự_nhiên tại Bắc_Kinh tăng từ 3 64 vào năm 1958 lên 4 4 vào năm 1961 tức có thêm 90 000 ca tử_vong Cách_mạng_văn_hoá Đại_Cách mạng văn_hoá vô_sản là chiến_dịch do Mao_Trạch_Đông phát_động nhằm thay_đổi cơ_cấu xã_hội và văn_hoá của Trung_Quốc được mở_đầu và kết_thúc tại Bắc_Kinh với các hậu_quả sâu_sắc đối_với thành_phố và quốc_gia Mao_Trạch_Đông khởi_đầu chiến_dịch bằng việc chỉ_đạo các cuộc tiến_công chống lại các nhân_vật chính_trị văn_học tại Bắc_Kinh_Mục tiêu đầu_tiên là Ngô_Hàm phó thị_trưởng Bắc_Kinh và cũng là một sử_gia ông viết Hải_Thuỵ bãi quan chuyển_thể từ vở kịch về một quan_lại liêm_khiết thời Minh từng được Mao_Trạch_Đông ca_ngợi vào đầu thập_niên 1960 Tuy_nhiên vào ngày 10 tháng 11 năm 1965 tác_phẩm này bị Diêu_Văn_Nguyên chỉ_trích là phục_hồi Bành_Đức_Hoài_Phạm vi cuộc tấn_công mở_rộng đến Tam gia thôn ba đồng tác_gia một chuyên_mục trên Nhân_dân nhật_báo trong đó có tổng_biên_tập Đặng_Thác_Bộ ba này bị_cáo buộc ngầm tấn_công chống Mao chủ_tịch kết_quả là Đặng_Thác tự_tử Thị_trưởng Bắc_Kinh_Bành_Chân bị_cáo buộc điều_hành thành_phố giống như ấp phong của mình và nuôi_dưỡng âm_mưu chống đảng việc tấn_công Bành_Chân làm suy_yếu Lưu_Thiếu_Kỳ vốn là mục_tiêu cuối_cùng của Mao_Trạch_Đông_Chính quyền thành_phố Bắc_Kinh trở_thành nạn_nhân đầu_tiên của cách_mạng_văn_hoá các vị_trí lãnh_đạo thành_phố được thay_thế bằng những người theo chủ_nghĩa Mao_Trạch_Đông_Mao Trạch_Đông mở_rộng cuộc tranh_giành quyền_lực trong tầng_lớp tinh_hoa vào mùa xuân năm 1966 ông khích_lệ thanh_thiếu_niên từ các trường đại_học và trung_học ở Bắc_Kinh hưởng_ứng chiến_dịch của mình Vào ngày 16 tháng 5 năm 1966 Mao_Trạch_Đông công_bố Ngũ_Nhất_Lục thông_tri chính_thức phát_động một cuộc Cách_mạng_văn_hoá để thanh tẩy các yếu_tố tư_sản và Xô_viết xét_lại ra khỏi đảng và quốc_gia như Bành_Chân_Ngày 25 tháng 5 năm 1966 một_số giảng_viên trẻ của Đại_học Bắc_Kinh do Niếp_Nguyên_Tử dẫn_đầu viết một đại_tự báo kết_tội ban_giám_hiệu nhà_trường cản_trở Cách_mạng_văn_hoá và kêu_gọi quần_chúng tiêu_diệt các yếu_tố phản_cách_mạng và thân Khrushchev_Niếp_Nguyên_Tử ban_đầu bị trường đại_học trách phạt song tấm áp_phích của bà được xuất_bản trên số Nhân_dân nhật_báo ra ngày 2 tháng 6 Ngày 18 tháng 6 các sinh_viên Đại_học Bắc_Kinh tổ_chức đại_hội phê đấu đầu_tiên nhằm tố_cáo các giảng_viên của mình Phu_nhân của Mao_Trạch_Đông là Giang_Thanh đến thăm trường này để thể_hiện sự ủng_hộ của bà đối_với các sinh_viên nổi_loạn Từ ngày 29 tháng 7 các phòng học tại tất_cả các trường đại_học và trung_học tại Bắc_Kinh nghỉ học các học_sinh và sinh_viên tham_gia Cách_mạng_văn_hoá Ngày 29 tháng 5 một nhóm học_sinh của Trường trung_học Đại_học Thanh_Hoa tổ_chức nhóm Hồng vệ_binh đầu_tiên để bảo_vệ Mao chủ_tịch khỏi những kẻ_thù của cách_mạng các học_sinh khác tại Bắc_Kinh cũng làm theo Vào tháng 8 Mao_Trạch_Đông ca_ngợi Hồng_Vệ_binh và kêu_gọi họ pháo đả tư_lệnh bộ của các yếu_tố tư_sản trong chính_phủ Phong_trào lan rộng và Mao_Trạch_Đông cho Hồng_Vệ_binh được đi tàu và ăn_ở miễn_phí trên toàn_quốc để truyền_bá cách_mạng Từ ngày 18 tháng 8 đến 26 tháng 11 Mao_Trạch_Đông chủ_trì tám cuộc mittinh của Hồng_Vệ_binh tại quảng_trường Thiên_An_Môn với sự tham_gia của tổng_cộng 11 triệu thanh_thiếu_niên các cuộc biểu_tình giúp loại_bỏ quyền_lực của Lưu_Thiếu_Kỳ Sau khi đóng_cửa các lớp_học và lật_đổ ban_giám_hiệu Hồng_Vệ_binh quay sang các kẻ_thù của cách_mạng với quy_mô xã_hội lớn hơn Họ lục_soát nhà của những người được xem là kẻ_thù của giai_cấp nhằm tìm kiểm bằng_chứng buội tộc đập phá các di_tích văn_hoá được xem là tàn_tích của nền văn_hoá phong_kiến và đấu_tranh chống lại các danh_nhân chính_trị và văn_hoá bị_cáo buộc thuộc tẩu tư phái Trong vòng một tháng sau cuộc tập_hợp đầu_tiên của Mao_Trạch_Đông vào ngày 18 tháng 8 Hồng_Vệ_binh lục_soát 114 000 căn nhà trong thành_phố thu_giữ 3 3 triệu đồ_vật và 75 2 triệu tệ Khi nhiệt_thành của Hồng_Vệ_binh lên đến đỉnh_cao vào tháng 8 và tháng 9 có ít_nhất 1 772 cư_dân bị giết chết Nhiều người bị các Hồng vệ_binh ép tự_sát hoặc bị đánh đến chết Nhiều người khác bị Hồng_Vệ_binh và những kẻ nổi_loạn sỉ_nhục công_khai bị đánh_đập và bắt_giữ phi_pháp Nhiều di_tích lịch_sử bị hư_hại hoặc bị phá_huỷ trong tình_cảnh lộn_xộn Các di_tích mang tính biểu_tượng như Thiên đàn Bắc_Hải_Di_Hoà_viên Viên Minh viên Thập_Tam lăng Ung_Hoà cung và Trường_Thành cũng là các mục_tiêu Hầu_như tất_cả những nơi thờ phượng đều bị đóng_cửa Tử_Cấm_Thành được bảo_vệ theo lệnh của Chu_Ân_Lai_Nhiều đường_phố tại Bắc_Kinh được đổi tên theo các khẩu_hiệu cách_mạng Hồng_Vệ_binh còn tìm cách đổi tên Bắc_Kinh thành Đông_Phương_Hồng_Đến năm 1967 với việc đóng_cửa trường_học và các nhân_vật có quyền_lực bị lật_đổ các phái Hồng_Vệ_binh bắt_đầu cạnh_tranh với nhau để kiểm_soát các thể_chế mà họ kiểm_soát Các cuộc đụng_độ bạo_lực tăng lên và một_số nhóm quay sang thách_thức Giang_Thanh_Năm 1968 Mao_Trạch_Đông ra_lệnh cho quân_đội nắm quyền kiểm_soát chính_phủ các trường đại_học và nhà_máy và buộc Hồng_Vệ_binh phải giải_tán và rời thành_phố đến các vùng thôn_quê nơi họ sẽ trải qua cải_tạo từ những người nông_dân Tại Đại_hội_Đảng_lần_thứ 9 được tổ_chức tại Bắc_Kinh vào tháng 4 năm 1969 Mao_Trạch_Đông tuyên_bố Cách_mạng_văn_hoá hoàn_thành Sau khi Chu_Ân_Lai qua_đời vào ngày 8 tháng 1 năm 1976 Diêu_Văn_Nguyên cho phát_hành một loạt tác_phẩm tuyên_truyền để chỉ_trích di_sản của Chu_Ân_Lai khiến dư_luận phổ_biến không chấp_thuận Ngày 20 tháng 3 năm 1976 học_sinh trường tiểu_học Ngưu_Phòng đặt_vòng hoa tại Bia kỉ_niệm Anh_hùng Nhân_dân tại quảng_trường Thiên_An_Môn nhằm tưởng_nhớ Chu_Ân_Lai những người khác cũng làm theo Nhiều vòng_hoa kèm theo các bài thơ tưởng_nhớ vị thủ_tướng Đến tết Thanh_Minh vào ngày 4 tháng 4 quảng_trường Thiên_An_Môn đầy vòng_hoa và các bài thơ ước_tính có 2 triệu cư_dân thành_phố đến bia kỉ_niệm để bày_tỏ lòng kính_trọng của họ Ngày hôm sau Tứ nhân bang lệnh cho công_an thu_giữ và phá_huỷ các vòng_hoa phong_toả quảng_trường Trong các cuộc xung_đột giữa công_an và người_dân hàng trăm người bị bắt_giữ phong_trào Tứ_Ngũ là cuộc tập_hợp tự_phát lớn nhất chống lại Cách_mạng_văn_hoá tuy_nhiên nó khiến Đặng_Tiểu_Bình bị thanh_trừng Mao_Trạch_Đông qua_đời tại Bắc_Kinh vào ngày 9 tháng 9 năm 1976 và lăng của ông tại quảng_trường Thiên_An_Môn được hoàn_thành một năm sau đó Chưa đầy một tháng sau khi Mao_Trạch_Đông qua_đời vào ngày 7 tháng 10 năm 1976 Uông_Đông_Hưng cho bắt_giữ Tứ nhân bang tại Trung_Nam_Hải trong một cuộc chính_biến không đổ_máu Đặng_Tiểu_Bình được phục_hồi chức_vụ và sau đó đoạt lấy quyền_lực từ tay người lãnh_đạo chính_biến là Hoa_Quốc_Phong_Tại phiên họp toàn_thể lần thứ ba của Uỷ_ban Trung_ương Đảng Cộng_sản TQ được tổ_chức vào năm 1978 dưới sự lãnh_đạo của Đặng_Tiểu_Bình_Đảng Cộng_sản phục_hồi cho các nạn_nhân của Cách_mạng_văn_hoá đảo_ngược phán_quyết về phong_trào Tứ_Ngũ và thông_qua một tiến_trình chính_sách cải_cách kinh_tế Các kỳ thi_tuyển sinh đại_học được khôi_phục từ năm 1977 và hầu_hết các thanh_niên bị đưa về nông_thôn quay trở_lại thành_phố Cách_mạng_văn_hoá khiến quan_hệ Trung_Xô thêm căng_thẳng và khoảng 300 000 cư_dân thành_phố được huy_động để xây_dựng boongke dưới lòng đất nhằm làm nơi ở cho 40 cư_dân thành_phố trong trường_hợp xảy ra một cuộc tấn_công hạt_nhân Thành_phố ngầm của Bắc_Kinh được xây_dựng từ năm 1969 đến 1979 sau đó được chuyển thành các trung_tâm mua_sắm và bảo_tàng dưới lòng đất 1976 1989 Từ năm 1977 đến 1979 Bắc_Kinh cũng là nơi diễn ra Mùa xuân Bắc_Kinh và Tường_Dân chủ Tây_Đan kiểm_soát chính_trị được nới lỏng trong một thời_gian ngắn tại thành_phố Phong_trào dân_chủ Bắc_Kinh 1978 81 đặt mục_tiêu xây_dựng một bản_sắc chủ_nghĩa Marx tiến_bộ Kết_hợp với các đặc_điểm liên_quan của một công_dân xã_hội_chủ_nghĩa những người ủng_hộ phong_trào chống lại kẻ_thù từ bên ngoài và thiểu_số cánh hữu ở bên trong Bản_sắc tập_thể này không_chỉ ngăn_chặn sự đối_đầu với Đảng Cộng_sản mà_còn sử_dụng cả tư_duy Marx cổ_điển và dân_chủ phương Tây trong chương_trình_nghị_sự của phong_trào Quy_hoạch_đô_thị tại Bắc_Kinh phát_triển theo một xu_hướng mới so với thời_đại Mao_Trạch_Đông_Vào tháng 4 năm 1980 khi xem_xét tài_trợ cho cơ_sở_hạ_tầng Hồ_Diệu_Bang đặt ra các nguyên_tắc chỉ_đạo cho sự phát_triển của Bắc_Kinh_Với vai_trò là trung_tâm chính_trị của quốc_gia Bắc_Kinh cần phải trở_thành một trung_tâm giao_lưu quốc_tế để hỗ_trợ sự mở_cửa của Trung_Quốc với thế_giới Với vị_thế là một cửa_ngõ với thế_giới Bắc_Kinh cần phải là thành_phố có trật_tự nhất sạch_sẽ nhất và cảnh_quan nhất trong cả nước Bắc_Kinh cũng cần phải trở_thành một trong những thành_phố tiên_tiến về khoa_học và công_nghệ văn_hoá và giáo_dục trên quy_mô thế_giới Thành_phố cần nâng cao mức_sống của người_dân và phát_triển một nền kinh_tế phù_hợp với những đặc_điểm độc_đáo của thủ_đô quốc_gia Bắc_Kinh sẽ không còn thu_hút các ngành công_nghiệp_nặng Năm 1981 các nhà quy_hoạch thành_phố nghĩ ra một kế_hoạch chi_tiết mà theo đó tổ_chức mở_rộng đô_thị xung_quanh các đường_vành_đai đồng_tâm Vùng đô_thị lõi cũ của thành_phố là nơi tập_trung các di_tích lịch_sử từ nay sẽ phát_triển với mật_độ thấp Các cơ_sở kinh_doanh mới sẽ được xây_dựng tại dải thứ hai giữa đường_vành_đai 2 và đường_vành_đai 3 Với việc áp_dụng chính_sách một con các nhà quy_hoạch thành_phố dự_kiến sẽ kiểm_soát được dân_số thành_phố ở mức 10 triệu vào năm 2000 trong đó 40 sinh_sống tại trung_tâm đô_thị và phần còn lại sinh_sống tại các cộng_đồng dân_cư rải_rác quanh dải thứ ba Có_thể hình_dung về các cộng_đồng dân_cư này thông_qua Á Vận_Thôn ở phía bắc và Phương_Trang ở phía nam Tuyến thứ nhất của tàu_điện_ngầm Bắc_Kinh bắt_đầu hoạt_động thử_nghiệm vào năm 1969 song bị ảnh_hưởng bởi các vấn_đề kỹ_thuật cuối_cùng mở_cửa phục_vụ công_chúng vào năm 1981 Ngày 4 tháng 5 năm 1989 sinh_viên từ các trường đại_học tại Bắc_Kinh bắt_đầu tập_hợp tại quảng_trường Thiên_An_Môn để bày_tỏ thương_tiếc về việc Hồ_Diệu_Bang qua_đời Trong vài ngày sau đó các cuộc biểu_tình tại quảng_trường Thiên_An_Môn thu_hút hàng nghìn người tham_gia Các cuộc biểu_tình bị Quân Giải_phóng Nhân_dân Trung_Quốc giải_tán bằng vũ_lực vào ngày 4 tháng 6 năm 1989 Năm 1990 dân_số thường_trú tại Bắc_Kinh đạt 10 32 triệu người trong đó 61 là tại các khu_vực đô_thị Ngoài_ra thành_phố còn có 1 27 triệu người nhập_cư không có hộ_khẩu tổng dân_số là 11 59 triệu người Từ 22 tháng 9 đến 7 tháng 10 năm 1990 Bắc_Kinh tổ_chức Á vận_hội lần thứ 11 với sự tham_dự của 6 122 vận_động_viên đến từ 37 quốc_gia tranh tài ở 29 môn thi thể_thao Á Vận_Thôn được xây_dựng ở phía bắc trung_tâm thành_phố ngoài đường_vành_đai 3 Sân_vận_động Công_nhân là địa_điểm chính của Á vận_hội Đường_vành_đai 2 được xây_dựng tứ thập_niên 1960 trên nền của tường thành thời Minh cuối_cùng hoàn_thành vào năm 1992 Đường_vành_đai 3 hoàn_tất vào năm 1993 Việc xây_dựng ba tuyến đường_vành_đai khác được bắt_đầu trong thập_niên 1990 và lần_lượt hoàn_thành vào năm 2001 đường_vành_đai 4 2003 đường_vành_đai 5 2009 đường_vành_đai 6 Thập_kỷ 1990 và đầu thiên_niên_kỷ mới là thời_kỳ tăng_trưởng kinh_tế nhanh_chóng tại Bắc_Kinh Sau cải_cách mở_cửa những khu đất nông_nghiệp xung_quanh thành_phố trở_thành các khu dân_cư và khu thương_mại mới Các tuyến đường_cao_tốc hiện_đại và các toà nhà cao_tầng được xây_dựng khắp thành_phố để giải_quyết vấn_đề dân_số ngày_càng tăng và giàu_có hơn Đầu_tư ngoại_quốc biến Bắc_Kinh thành một trong số các thành_phố mang tính quốc_tế và thịnh_vượng nhất Năm 1995 chính_quyền thành_phố Bắc_Kinh chấn_động bởi một vụ bê_bối của hàng_ngũ lãnh_đạo Uỷ_viên bộ_chính_trị Bí_thư thị_uỷ Trần_Hi_Đồng bị loại_bỏ khỏi chức_vụ và phó thị_trưởng Vương_Bảo_Sâm tự_sát Trần_Hi_Đồng bị kết_án 16 năm tù_giam vào năm 1998 vì tội tham_nhũng và sơ_suất khi thi_hành công_vụ trở_thành quan_chức cấp cao nhất bị kết_án tù sau vụ xử Tứ nhân bang Trần_Hi_Đồng được cho là bị hạ_bệ khi tham_gia đấu_tranh quyền_lực chống lại Chủ_tịch Giang_Trạch_Dân và Thượng_Hải bang Ông cho rằng các cáo_buộc chống lại ông có động_cơ chính_trị Ngày 25 tháng 4 năm 1999 trên 10 000 người theo Pháp Luân_Công xuất_hiện bên ngoài Trung_Nam_Hải để phản_đối các chỉ_trích chống giáo_phái của truyền_thông nhà_nước sau đó Pháp Luân_Công bị chính_phủ Trung_Quốc nghiêm_cấm Ngày 8 tháng 5 sau vụ oanh_kích của NATO vào Đại_sứ_quán Trung_Quốc tại Beograd_Nam_Tư hàng nghìn sinh_viên và cư_dân Bắc_Kinh tuần_hành trước Đại_sứ_quán Hoa_Kỳ tại Bắc_Kinh Một số người biểu_tình ném các đồ_vật vào sứ_quán giữ đại_sứ Hoa_Kỳ và nhân_viên trong sứ_quán vài ngày Phó chủ_tịch nước Trung_Quốc khi đó là Hồ_Cẩm_Đào tuyên_bố chính_phủ ủng_hộ hoạt_động kháng_nghị song kêu_gọi chống lại các hành_vi quá_khích và bất hơp pháp Sau khi phía Hoa_Kỳ xin_lỗi và bồi_thường chính_phủ Trung_Quốc đồng_ý trả 2 87 triệu Đô_la Mỹ để bồi_thường cho thiệt_hại của các phái_bộ ngoại_giao Hoa_Kỳ tại Trung_Quốc Từ năm 2000 Năm 2000 dân_số Bắc_Kinh đạt 13 56 triệu người bao_gồm 2 49 triệu người nhập_cư tạm_trú Dân_số Bắc_Kinh tiếp_tục phát_triển chủ_yếu là do nhập_cư và lên mức 15 38 triệu người vào năm 2005 bao_gồm 3 57 triệu người nhập_cư tạm_thời và vượt 20 triệu người vào năm 2011 Trong tổng_số 20 18 triệu cư_dân vào năm 2011 12 77 triệu là cư_dân thường_trú và người nhập_cư tạm_trú là 7 4 triệu 36 7 Quá_trình hiện_đại_hoá và tăng_trưởng dân_số nhanh_chóng gây ra nhiều vấn_đề môi_trường như ùn_tắc giao_thông ô_nhiễm sự tàn_phá các khu_phố lịch_sử và một lượng lớn lao_động nghèo nhập_cư đến từ nông_thôn Vào đầu năm 2005 chính_quyền thành_phố cố_gắng kiểm_soát phát_triển đô_thị bằng cách hạn_chế phát_triển tại hai dải bình_bán nguyệt ở phía tây và phía đông trung_tâm thành_phố thay_vì theo phương_thức các vòng_tròn đồng_tâm như từng áp_dụng Bắc_Kinh tổ_chức Thế_vận_hội_Mùa_hè vào tháng 8 năm 2008 Một_số công_trình thể_thao mang tính biểu_tượng như Sân_vận_động quốc_gia Bắc_Kinh được xây_dựng để phục_vụ Thế_vận_hội Thư_mục BULLET 1 Brook_Timothy 1998 269 pp BULLET 2 Broudehoux_Anne_Marie_The Making and Selling of Post_Mao_Beijing 2004 online edition BULLET 3 Campbell_Cameron_Dougall_Chinese Mortality_Transitions_The_Case of Beijing 1700 1990 PhD dissertation U of Pennsylvania 1995 467 pp DAI 1995 56 5 1997 A DA9532148 Fulltext_ProQuest_Dissertations_Theses BULLET 4 Geiss_James_Beijing under the Ming 1368 1644 Ph_D dissertation Princeton_University 1979 BULLET 5 Gaubatz_Piper_Changing_Beijing Geographical_Review 1995 85 1 79 96 Issn 0016 7428 Fulltext in Jstor online edition BULLET 6 Harper_Damian and David_Eimer_Lonely_Planet Beijing_City_Guide 2007 excerpt and text search BULLET 7 Meyer_Jeffrey_F_The Dragons of Tiananmen_Beijing as a Sacred_City 1991 208 pp BULLET 8 Naquin_Susan_Peking_Temples and City_Life 1400 1900 U of California_Press 2000 816 pp excerpt and text search BULLET 9 Shi_Mingzheng_Beijing_Transforms Urban_Infrastructure_Public_Works and Social_Change in the Chinese_Capital 1900 1928 PhD dissertation Columbia_U 1993 467 pp DAI 1994 54 7 2699 A DA9333861 Fulltext_ProQuest_Dissertations_Theses BULLET 10 Song Weijie_Mapping_Modern_Beijing A Literary and Cultural_Topography 1900s 1950s PhD dissertation Columbia_U 2006 301 pp DAI 2006 67 4 1346 A DA3213600 Fulltext_ProQuest_Dissertations_Theses BULLET 11 Weston_Timothy_B_The Power of Position_Beijing_University_Intellectuals and Chinese_Political_Culture 1898 1929 2004 325 pp excerpt and text search complete edition online BULLET 12 Xu_Yamin_Wicked_Citizens and the Social_Origins of China s Modern_Authoritarian_State_Civil Strife and Political_Control in Republican_Beiping 1928 1937 PhD dissertation U of California_Berkeley 2002 573 pp DAI 2003 64 2 613 A DA3082468 Fulltext_ProQuest_Dissertations_Theses BULLET 13 Zhu_Jianfei_Chinese_Spatial Strategies_Imperial_Beijing 1420 1911 2003 online edition Nguồn chính BULLET 1 Gamble_Sidney_David ed Peking_A_Social_Survey 1921 514 pages study by American social scienctists full text online
Lịch_sử Bắc_Kinh