Gordianus I_Gordianus_I 159 238 là Hoàng_đế La_Mã trong một tháng với con trai mình Gordianus II vào năm 238 năm của sáu vị Hoàng_đế Bị cuốn vào một cuộc nổi_loạn chống lại Hoàng_đế Maximinus_Thrax nhưng ít_lâu sau ông bị các lực_lượng trung_thành với Maximinus đánh_bại trước khi tự_sát Thiếu_thời Ít biết được về thuở ban_đầu và gia_thế của Gordianus I Không có bằng_chứng đáng tin_cậy về nguồn_gốc gia_đình của ông Chỉ biết là gia_tộc của ông thuộc tầng_lớp kỵ_sĩ vốn khiêm_tốn và rất giàu_có Gordianus được cho là có mối quan_hệ thân_mật với các Nguyên_lão nghị_viên xuất_chúng Praenomen và nomen của ông Marcus_Antonius nói rằng tổ_tiên bên nội của ông đã được ban quyền_công_dân La_Mã dưới_trướng một trong Tam đầu chế Mark_Antony hoặc một trong các con gái của ông vào cuối thời Cộng_hoà La_Mã_Cái tên Gordianus còn đưa ra giả_thuyết là gia_tộc ông có nguồn_gốc từ Tiểu_Á đặc_biệt là Galatia và Cappadocia_Theo cuốn Historia_Augusta cho biết mẹ ông là một người phụ_nữ La_Mã gọi là Ulpia_Gordiana và cha của ông là Nguyên_lão nghị_viên La_Mã_Maecius_Marullus Trong khi các sử_gia hiện_đại đã bác_bỏ tên của cha Gordianus vì nó là giả có_thể có một_số sự_thật đằng sau danh_tính của mẹ ông Lịch_sử gia_tộc của Gordianus có_thể được đoán thông_qua bảng khắc Cái tên Sempronianus trong tên họ của ông có_thể chỉ ra một sự kết_nối đến mẹ hoặc bà ngoại của mình Tại Ankara_Thổ_Nhĩ_Kỳ một bảng khắc tang_lễ đã phát_hiện ra cái tên Sempronia_Romana con gái của một người tên là Sempronius_Aquila một vị triều_thần Romana đã sai người dựng cái bảng khắc tang_lễ không ghi ngày_tháng cho chồng bà tên bị mất đã chết như một pháp quan được bổ_nhiệm Gordianus có_thể liên_quan đến thị_tộc cổ La_Mã_Sempronia_Sử_gia người Pháp Christian_Settipani ghi rõ cha_mẹ của ông là Marcus_Antonius sinh khoảng 135 tr pl praet des và vợ Sempronia_Romana sinh khoảng 140 con gái của Titus_Flavius_Sempronius_Aquila sinh khoảng 115 Secretarius ab epistulis Graecis và vợ Claudia sinh khoảng 120 con gái của một người cha không rõ danh_tính và vợ Claudia_Tisamenis sinh khoảng 100 em_gái của Herodes_Atticus_Xem chừng người có liên_quan đến Herodes_Atticus là mẹ hoặc bà ngoại của Gordianus chứ không phải vợ ông Cũng theo Historia_Augusta thì vợ ông là một phụ_nữ la Mã tên là Fabia_Orestilla sinh vào_khoảng năm 165 mà cuốn Historia_Augusta xác_nhận là hậu_duệ của hoàng_đế la Mã_Antoninus_Pius và Marcus_Aurelius từ người cha của mình Fulvus_Antoninus_Các nhà_sử_học hiện_nay đã bác_bỏ tên này và thông_tin của bà là không chính_xác Gordianus có với vợ ít_nhất hai đứa con một đứa con trai cùng tên đế hiệu Gordianus II và một đứa con gái là Antonia_Gordiana là mẹ của Hoàng_đế tương_lai Gordianus_III_Vợ ông chết trước năm 238 Christian_Settipani cho rằng cha_mẹ của bà là chấp_chính quan Marcus_Annius_Severus và vợ Silvana sinh khoảng năm 140 con gái của Lucius_Plautius_Lamia_Silvanus và vợ Aurelia_Fadilla con gái của Antoninus_Pius và vợ Annia_Galeria_Faustina hoặc Faustina_Trưởng_Nữ_Gordianus leo lên thứ_bậc trong chính_quyền cho đến khi ông bước vào Viện Nguyên_lão La_Mã_Sự_nghiệp chính_trị của ông bắt_đầu khá muộn trong đời mình và có_lẽ thuở ban_đầu của ông chỉ có việc nghiên_cứu văn_học và thuật hùng_biện Là một quân_nhân Gordianus chỉ_huy đạo quân lê_dương Legio_IIII_Scythica khi quân đoàn này đóng quân tại Syria ông từng làm thống_đốc Britannia vào năm 216 và đôi_lúc giữ chức chấp_chính quan dưới thời Elagabalus_Những bảng khắc ở Britannia mang tên Gordianus đã bị xoá một phần cho thấy một_số kiểu bất_mãn triều_đình khi ông giữ chức_vụ này Trong khi Gordianus giành được danh_tiếng vô_tận nhờ những trận đấu và các pha trình_diễn tuyệt_vời mà ông đem lại như một aedile cuộc_sống về hưu và sự thận_trọng của ông đã không_kích thích sự nghi_ngờ của Caracalla cũng nhờ niềm vinh_hạnh đó mà ông đã viết một bài thơ sử_thi dài gọi là Antoninias_Gordianus chắc vẫn duy_trì sự giàu_sang và ảnh_hưởng chính_trị của mình trong thời_kỳ hỗn_loạn của triều_đại Severus nó cho thấy cá_nhân ông không thích dính_dáng vào những mưu_đồ chính_trị Philostratus đã dành tác_phẩm của ông Lives of the Sophists_Đời các Triết_gia để viết về hai cha_con nhà Gordianus_Nắm quyền Dưới thời Hoàng_đế Alexander_Severus_Gordianus lúc này đã vào độ tuổi sáu mươi sau một thời_gian dài làm chấp_chính quan đến năm 223 đã cố lôi_kéo_viên thống_đốc kiêm tỉnh_trưởng tỉnh Proconsularis thuộc châu_Phi mà ông sẽ đảm_đương vào năm 237 Tuy_nhiên trước khi ông bắt_đầu giữ chức promagistrate Maximinus_Thrax đã cho người ám_sát Hoàng_đế Alexander_Severus ở Moguntiacum thuộc vùng Hạ_Germania và đoạt lấy ngôi_vị Maximinus không phải là một vị hoàng_đế được lòng dân và sự bất_mãn của dân_chúng được khuấy_động bởi nền thống_trị tàn_bạo của ông lên đã đến đỉnh_điểm trong một cuộc nổi_dậy ở châu_Phi vào năm 238 Người châm ngòi cho cuộc bạo_loạn này chính là viên biện_lý của Maximinus ở châu_Phi người đã tìm cách bòn_rút tối_đa mức tiền thuế và tiền phạt có_thể bao_gồm các khoản tiền giả dùng để chống lại tầng_lớp quý_tộc địa_phương Tuy_nhiên phe ủng_hộ lại không tán_thành và lập_tức nổi_loạn giết chết viên biện_lý sau đó họ quay sang Gordianus và yêu_cầu ông chấp_nhận vinh_dự nguy_hiểm của ngôi_vị hoàng_đế Gordianus sau một hồi phản_đối rằng mình đã quá già để lên_ngôi cuối_cùng đành phải nhượng_bộ trước tiếng hò_hét kêu_la của đám đông rồi mặc hoàng_bào và lấy tên Africanus vào ngày 22 tháng 3 năm 238 Do tuổi_tác đã cao Gordianus cứ khăng_khăng đòi con mình là Marcus_Antonius_Gordianus_Gordianus II phải liên_kết với ông Một_vài ngày sau Gordianus tiến vào thành_phố Carthage với sự ủng_hộ áp_đảo của người_dân và các nhà_lãnh_đạo chính_trị địa_phương Trong khi đó tại Roma viên pháp quan thái_thú praetorian prefect của Maximinus bị ám_sát và cuộc nổi_dậy xem_chừng thành_công Gordianus nhân cơ_hội đó đã gửi sứ_giả tới Roma dưới sự lãnh_đạo của Publius_Licinius_Valerianus nhằm giành được sự ủng_hộ của Viện Nguyên_lão cho cuộc nổi_dậy của mình Viện Nguyên_lão thấy thế đã quyết_định công_nhận vị hoàng_đế mới vào ngày 2 tháng 4 và nhiều tỉnh_thành sẵn_sàng đứng về phía Gordianus_Tuy nhiên đã có sự chống_đối bắt_đầu bùng_phát từ tỉnh lân_cận Numidia_Capelianus thống_đốc Numidia là người ủng_hộ trung_thành của Maximinus_Thrax cùng những kẻ có mối ác_cảm với Gordianus đã nối lại liên_minh của ông với vị hoàng_đế cũ và dẫn quân xâm_chiếm tỉnh châu_Phi với chỉ duy_nhất một quân_đoàn lê_dương đóng quân trong khu_vực là III Augusta cùng các đơn_vị cựu_binh khác Gordianus II dẫn_đầu một quân_đội dân_quân gồm các binh_sĩ chưa qua huấn_luyện nên chẳng_mấy_chốc đại_bại trong trận Carthage còn bản_thân mình thì tử_trận Gordianus hay được tin ấy và cũng vì quá đau_lòng trước cái chết của con mình nên đã quyết_định tự_sát bằng cách treo_cổ Kết_thúc triều_đại với ba_mươi sáu ngày trị_vì ngắn_ngủi Di_sản Gordianus xứng_đáng với thanh_danh cao_quý là nhờ vào tính_tình hoà_nhã của ông Cả ông và con trai của mình đều là những người đàn_ông mà theo như ghi_chép thì khá chuộng văn_học và đạt được những thành_tích lớn còn cho xuất_bản các tác_phẩm đồ_sộ Thế nhưng theo Edward_Gibbon họ lại quan_tâm nhiều hơn vào các hoạt_động trí_óc cũng không sở_hữu những kỹ_năng cần_thiết và nguồn_lực để được coi là chính_khách tài_ba hoặc nhà_lãnh_đạo quyền_thế Sau khi chấp_nhận các nguyên_nhân xảy ra với Gordianus_Viện_Nguyên lão buộc phải tiếp_tục cuộc nổi_dậy chống lại Maximinus và bổ_nhiệm hai Nguyên_lão nghị_viên già Pupienus cùng Balbinus làm_đồng hoàng_đế Tuy_nhiên vào cuối năm 238 vị hoàng_đế được công_nhận lại là cháu nội của ông đế hiệu Gordianus_III_Cải hai cha_con Gordianus đều được Viện Nguyên_lão phong thần Tham_khảo Nguồn chính BULLET Herodian_Roman_History_Book 7 BULLET Historia_Augusta_The_Three Gordians_BULLET_Aurelius_Victor Epitome de Caesaribus_BULLET_Joannes_Zonaras Compendium of History extract Zonaras_Alexander_Severus to Diocletian 222 284 BULLET Zosimus_Historia_Nova_Nguồn phụ BULLET Southern_Pat_The_Roman Empire from Severus to Constantine_Routledge 2001 BULLET Syme_Ronald_Emperors and Biography_Oxford_University_Press 1971 BULLET Potter_David_Stone_The Roman_Empire at Bay_AD 180 395 Routledge 2004 BULLET Meckler_Michael_L_Gordian I 238 A D De_Imperatoribus_Romanis 2001 BULLET 2000 BULLET Gibbon_Edward_Decline and Fall of the Roman_Empire 1888
Gordianus I