Ruộng công Ruộng công tức công_điền hay công_thổ trong lịch_sử Việt_Nam là đất canh_tác không thuộc sở_hữu của riêng cá_nhân hay đoàn_thể nào mà là thuộc của chung một làng Một_số quốc_gia khác cũng có đất_đai thuộc hạng ruộng công tương_tự như ở Việt_Nam Ở Anh gọi_là communal land Ruộng công ở México gọi là ejido Việt_Nam Từ thời phong_kiến đất_đai toàn_quốc đều thuộc về nhà_vua Nhà_vua ban_cấp cho ai thì người đó được dùng để sinh_lợi tương_tự như tá_điền mà thôi nhưng dần_dần khái_niệm tư_hữu dấy lên thì triều_đình phải thừa_nhận sự hiện_hữu của tư_điền khác với công_điền Số_lượng công_điền theo đó giảm dần từ Bắc vào Nam theo dòng thời_gian Trước năm 1945 mỗi ngôi làng truyền_thống của người Kinh đều có một_số đất dưới dạng ruộng công do hội_đồng kỳ dịch quản_lý Ruộng công có nhiều hạng tuỳ theo hương_ước của làng đề ra thường với ba mục_đích BULLET Trang_trải chi_phí cho làng bằng cách sinh_lợi ví_dụ như BULLET Giúp_đỡ những_ai cùng cố BULLET Bù_trừ cho những_ai có công với làng Ngoài_ra có một_số làng vì có nhiều ruộng nên áp_dụng phép khẩu phân điền tức_là mùa_màng thu_hoạch từ_loại ruộng công này sẽ chia_hết_cho mỗi suất đinh trong làng Dù là với mục_đích gì thì ruộng công khi giao cho người canh_tác thì cũng không chuyển_nhượng quyền_sở_hữu mà chỉ là khoán tạm_thời ngắn dài tuỳ lệ_làng coi như cách trả lương vậy Ruộng công ngay khi làng gặp lúc túng bần cũng không_thể bán đi được mà quá_lắm chỉ có_thể đem cầm trong hạn vài năm mà thôi Vì là đất của làng nên ruộng công chỉ có_thể giao cho dân nội tịch Người tạm_cư hay ngoại tịch thì không được hưởng quyền_lợi lĩnh_canh Sử_sách tiếng Việt ghi lại những loại ruộng công có năng dụng chính_xác như quả_phụ điền để cấp tiền cho đàn_bà goá cô_nhi điền giúp cho trẻ mồ_côi_trợ sưu điền giúp người nghèo đóng thuế_thân Ngoài_ra lại có học điền để trả tiền thầy dạy_học trong làng bút điền để trang_trải tiền_giấy bút cho công_việc của chức_dịch Ở dạng công_hữu ruộng công thời phong_kiến chính_thức ra thuộc của nhà_vua nên chế_độ thuế_má và địa_tô thường nộp cao hơn ruộng_đất của tư_nhân Tính đến thập_niên 1950 khi triều_đại nhà Nguyễn cáo_chung thì công_điền chiếm khoảng 1 5 tổng diện_tích đất ruộng trên toàn_quốc 490 000 ha trên 2 500 000 ha Trong đó BULLET Bắc_Kỳ có 234 000 ha BULLET Trung_Kỳ 195 000 ha BULLET Nam_Kỳ 61 000 Sau đó khi đất_nước chuyển sang thể_chế cộng_sản ở phía bắc vĩ_tuyến 17 và cộng_hoà ở phía nam công_điền phần_lớn bị giải_thể Ở Miền Bắc thì đất_đai phần_lớn sung vào hợp_tác_xã Ở Miền Nam thì đất ruộng được phát cho tá_điền lĩnh_canh rồi dần chuyển đến sở_hữu nên ruộng công gần như mất hẳn Tham_khảo BULLET Đào_Duy_Anh Việt Nam văn_hoá sử cương Houston_TX_Xuân_Thu BULLET Phan_Xuân_Hoà Việt Nam gấm_vóc Paris_Institut de l Asie du Sud est 1960 trang 193
Ruộng công