Hoàng_Trọng_Phu_Hoàng_Trọng_Phu chữ Hán_黃仲敷 1872 1946 tự Văn_Mệnh_文命 hiệu Hoa_Liễu Lâu_華萼樓 là một quan_chức triều Nguyễn và chính_phủ bảo_hộ Pháp tại Bắc_Kỳ_Tiểu sử Ông có nguyên_quán tại làng Đông_Thái nay là xã Tùng Ảnh huyện La_Sơn nay là huyện Đức_Thọ tỉnh Hà_Tĩnh trong một thế_gia Ông là thứ_nam của quan Khâm_sai Kinh_lược Bắc_Kỳ_Hoàng_Cao Khải_Các anh_em con_cháu của ông có nhiều người làm quan Anh_trai là Hoàng_Mạnh_Trí làm Tổng_đốc Nam_Định em_trai là Cử_nhân Sen_Hồ_Hoàng_Gia Huân_Hoàng_Gia_Luận chủ đồn_điền ở Xuân mai tỉnh Hà_đông Vợ_cả Hoàng_Trọng_Phu ở quê tên là Phú là con ông Phan_Đình_Vận cháu gọi Phan_Đình_Phùng bằng bác Vợ thứ của ông là Đỗ_Thị_Nhàn con gái Tổng_đốc Đỗ_Hữu_Phương giàu nhất nhì xứ Nam_Kỳ_Con trai ông là Hoàng_Ứng_Thanh mất sớm vào năm 1928 Một trong các con của ông có 5 người với bà vợ hai là bà Hoàng_Thị_Lý có chồng là Tiến_sĩ Luật Hồ_Đắc_Điềm Học_tập Năm 1888 ông được chính_quyền thuộc_địa Pháp cử sang Pháp học trường_thuộc_địa Pháp cùng với Thân_Trọng_Huề Lê_Văn_Miến hoạ_sĩ Việt_Nam đầu_tiên Sự_nghiệp quan_trường Lúc mới về nước vì có cha đang làm quan nên ông chỉ làm thông_ngôn cho vua Thành_Thái ít tháng rồi ra miền bắc làm Án_sát Bắc_Ninh năm 1897 giảng_dạy điều_hành Trường Hậu_bổ chuyên đào_tạo quan_viên Tổng_đốc Ninh_Thái_Bắc_Ninh và Thái_Nguyên Tổng_đốc Hà_Đông Sau đó ông kế_vị cha làm Tổng_đốc Hà_Đông năm 1907 1938 lúc đó Hà_Đông là tỉnh lớn và quan_trọng ở Bắc_Kỳ kề ngay sát Hà_Nội trong mấy chục tỉnh miền bắc triều_đình đặt chức Tổng_đốc ở các tỉnh Hà_Đông Nam_Định Bắc_Ninh Thái_bình Hải_Dương còn các tỉnh khác chỉ đặt chức Tuần_phủ Phạm_vi của tỉnh Hà_Đông bao_gồm Thị_xã Hà_Đông các phủ Hoài_Đức Ứng_Hoà Mỹ_Đức Thường_Tín huyện Hoàn_Long_So về diện_tích thì tỉnh Hà_Đông rộng gấp nhiều lần thành_phố Hà_nội Thời_gian ông làm Tổng_đốc Hà_Đông trong hơn 30 năm Trong gia_đình ông có ba người làm Tổng_đốc Hà_Đông thì ông là người nổi_tiếng nhất Bên cạnh những hoạt_động đảm_bảo trị_an trong địa_phận như những quan cai_trị khác trong chế_độ thuộc địa nửa phong_kiến lúc đó ông là người có tinh_thần dân_tộc cùng với anh_trai Hoàng_Mạnh_Trí_Tổng đốc Nam_Định đều âm_thầm hỗ_trợ Phong_trào Đông_Du làm_lơ cho hai trung_tâm tuyển_chọn người đi Đông_Du ở Hà_Đông và Nam_Định hoạt_động Ông cho trùng_tu các danh_thắng như chùa Trầm ở Chương_Mỹ chùa Bút_Tháp phủ Thuận_Thành tỉnh Bắc_Ninh mở_mang xây_dựng ấp Thái_Hà_Chùa_Bảo Đài thuộc khu_vực Chùa Hương thuộc huyện Mỹ_Đức thành_phố Hà_Nội Đặc_biệt là chùa Bảo_Đài thuộc khu_vực chùa Hương huyện Mỹ_Đức thành_phố Hà_Nội Nơi đây vẫn còn lưu lại một văn_bia để ghi_tạc lại công_đức đó Phát_triển làng_nghề thủ_công Ông đã đóng_góp nhiều công_sức phát_triển các làng_nghề dân_sinh xã_hội của tỉnh Hà_Đông Ông đã khôi_phục các làng_nghề cho tỉnh Hà_Đông vốn đã nổi_tiếng với the La lụa Vạn chồi Phùng_Ông viết cuốn Nghề truyền_thống Hà_Đông mô_tả chi_tiết các làng_nghề truyền_thống của tỉnh Hà_Đông Toàn tỉnh có 136 ngành_nghề với những sẩn phẩm nổi_tiếng trong và ngoài nước đặc_biệt là ngành tơ_lụa khảm trai thêu_ren Ông mời nghệ_nhân điêu_khắc gỗ Nguyễn_Văn_Đông ở làng Nhân_Hiền phủ Thường_Tín về làm Hiệu_trưởng đầu_tiên của Trường_Bách_nghệ nơi trường Đại_học Bách_khoa Hà_nội ngày_nay thành_lập Hội Tiểu canh_nông công_nghệ Hà_Đông mở các trường công_nghệ tại Thượng_Cát_Từ_Liêm Phương_Trung và Hữu_Từ_Thanh_Oai Ông cử các phái_đoàn mang sản_phẩm thủ_công the lụa mây tre đan tham_dự triển_lãm tại thủ_đô nước Pháp Ông quan_tâm phát_triển làng_nghề lụa Vạn_Phúc trở_thành điểm sáng về kinh_tế Nhiều lần chính ông đã chu_cấp tiền cho người Vạn_Phúc mang lụa đi tham_gia triển_lãm ở Paris_Số người đến Vạn_Phúc làm_thuê ngày_càng nhiều Ông chọn các nghệ_nhân đưa sang Trung_quốc học nghề lụa tơ_tằm sang Nhật học sơn_mài rồi cả nghề mộc nghề bạc mở cả bảo_tàng mỹ_nghệ cho các nghệ_nhân La_Cả_La_Khê Về sau vì muốn có người_nhà tiếp_tục phát_triển các ngành_nghề thủ_công tại Hà_Đông nên ông đã đề_nghị với triều_đình Huế đưa con rể là Hồ_Đắc_Điềm lúc đó đang là Án_sát tỉnh Bắc_Ninh về làm Tổng_đốc vào năm 1941 Lập ấp Hà_Đông tại Đà_Lạt Năm 1937 khi ông Trần_Văn_Lý_Quản đạo Đà_Lạt đề_xuất di_dân lập ấp tại Đà_Lạt ông đồng_ý với việc trên và giao cho Thương_tá canh_nông Hà_Đông Lê_Văn_Định sau_này ông Định giữ chức Chánh_án Toà_án hỗn_hợp Đà_Lạt thực_hiện Năm 1938 nhóm cư_dân gốc Hà_Đông đầu_tiên gồm 35 người thuộc các làng chuyên trồng hoa Tây_Tựu_Quảng_Bá Nghi_Tàm_Ngọc_Hà_Xuân_Tảo_Vạn_Phúc ven Hồ Tây được đưa lên tàu_hoả vào Đà_lạt Nhóm cư_dân này hầu_hết là những nông_dân khoẻ_mạnh quen nghề làm_vườn được huấn_luyện thêm phương_thức canh_tác của châu_Âu được hỗ_trợ vay tiền của Quỹ tương_trợ Ấp được đặt tên là Hà_Đông để tưởng_nhớ quê cũ Diện_tích đất khai_phá ban_đầu ở Ấp Hà_Đông chỉ từ vài chục ha lên hàng trăm ha bà_con vừa xây_dựng nhà_cửa vừa trồng_trọt các loại rau hoa mang từ Hà_Nội vào Từ năm 1941 ấp Hà_Đông bắt_đầu làm_ăn phát_đạt nhờ nghề trồng hoa và rau cải nầy Cuối năm 1941 có tất_cả 28 gia_đình ở ấp Hà_Đông tổng_số 100 nhân_khẩu Việc thành_lập ấp Hà_Đông tạo tiền_đề cho hoạt_động sản_xuất trồng rau và hoa của Đà_Lạt sau_này Năm 1938 ông từ nhiệm Tổng_đốc Hà_Đông người kế_nhiệm là Vi_Văn_Định nguyên Tổng_đốc Thái_Bình Tham_gia hoạt_động xã_hội Ông cổ_suý phong_trào chấn_hưng Phật_giáo tại Bắc kỳ những năm 1930 Tháng 11 năm 1934 tạp_chí Đuốc_Tuệ của Phật_giáo Bắc_Kỳ ấn_bản do ông và ông Nguyễn_Năng_Quốc đứng đầu Ông còn tham_gia các hoạt_động chính_trị xã_hội khác như thành_viên Hội_đồng quản_lý Hội Khai trí Tiến đức Chủ_tịch Uỷ_ban tương_tế xã_hội trung_ương Bắc_Kỳ Phó chủ_tịch Hội_đồng Tư_vấn Bản_xứ Bắc_Kỳ_Do có nhiều công_lao với Nam triều ông được phong Đại_học_sĩ Võ hiển điện hàm Thái_tử Thiếu bảo nên được gọi là cụ Thiếu_Hà_Đông_Hưu trí Năm 1937 ông về nghỉ hưu tại ấp Thái_Hà huyện Hoàn_Long tỉnh Hà_Đông còn gọi là Ấp Hoàng_Cao_Khải ông mất năm 74 tuổi Mộ của ông và cha_ông nằm trong khu quần_thể Ấp Hoàng_Cao_Khải được xem là khu di_tích lăng_mộ độc_đáo nhất Hà_Nội
Hoàng_Trọng_Phu