Chiến_dịch Vilnius_Chiến dịch Vilnius là đòn phát_triển tiếp_tục tấn_công phát_huy chiến_quả sau Chiến_dịch Minsk của Phương_diện_quân Byelorussia 3 Liên_Xô chống lại các lực_lượng Đức Quốc xã thuộc Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 tái_lập và tàn_quân của Tập_đoàn_quân 4 vừa thua trận từ phía Tây_Minsk rút về Chiến_sự diễn ra từ ngày 5 đến 20 tháng 7 năm 1944 trên một chính_diện ngày_càng mở_rộng từ 100 km trên hướng Tây_Bắc_Minsk đến trên 150 km trên hướng Vilnius_Lida Sau 9 ngày tiến_công Phương_diện_quân Byelorussia 3 đã giải phòng các thành_phố Vilnius của Litva và Lida của Belarus Từ ngày 14 đến ngày 20 tháng 7 các tập_đoàn_quân 5 33 và Tập_đoàn_quân xe_tăng cận_vệ 5 đã đánh_bại cuộc phản_công của quân Đức do 6 sư_đoàn bộ_binh thuộc Quân_đoàn 26 cùng 2 sư_đoàn và 1 lữ_đoàn xe_tăng thuộc Quân_đoàn xe_tăng 39 tái_lập thực_hiện vào phía Tây_Bắc_Vinius_Đẩy lui quân Đức về tuyến sông Nieman_Trong toàn_bộ chiến_dịch Phương_diện_quân Byelorussia 3 đã tiến sâu thêm về phía Tây từ 180 km đến trên 200 km tiếp_cận phòng_tuyến của quân Đức trên sông Niemen và khu tam_giác Suvanky đánh chiếm các bàn_đạp quan_trọng ở Yonava_Jonava bờ tây sông Vilya_Priyenai_Prienai_Alitus Alytus_Druskininkai bờ Tây sông Niemen chuẩn_bị cho Chiến_dịch Kaunas và các hoạt_động tấn_công chiến_lược ở Đông_Phổ_Tình_huống mặt_trận Sau khi Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 và Tập_đoàn_quân 4 thuộc Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức bị đánh tan trong các chiến_dịch Vitebsk và Minsk_Quân_đội Đức Quốc xã vội và điều_động các lực_lượng từ trong nước Đức từ Trung và Nam_Âu đồng_thời rút một_số sư_đoàn từ các cụm tập_đoàn_quân Bắc_Ukraina và Nam_Ukraina về hướng Trung_tâm để ổn_định tuyến mặt_trận phòng_thủ mới từ Daugapinsk qua Vilnius đến Lida nối với tuyến phòng_thủ mới của cánh Bắc_Tập đoàn quân 4 và Tập_đoàn_quân 9 tái_lập từ Lida đến Pinsk và kéo sang phía Tây đến Kovel_Phương diện quân Byelorussia 3 Liên_Xô sau khi hoàn_thành nhiệm_vụ giải_phóng Minsk đã triển_khai tấn_công ngay sang phía Tây để lợi_dụng tình_huống có lợi khi quân Đức đang sa_sút và chưa_thể thiết_lập một trận_tuyến phòng_thủ mới Bên cánh phải Phương_diện_quân Pribaltic 1 sau khi hoàn_thành Chiến_dịch Polotsk dược tiếp_nhận thêm 3 tập_đoàn_quân trong đó có Tập_đoàn_quân 39 từ Phương_diện Byelorussia 3 chuyển sang đang chuẩn_bị phối_hợp với Phương_diện_quân Pribaltic 2 mở Chiến_dịch Rezekne_Dvina để đẩy Tập_đoàn_quân 18 Đức lùi sâu ra phía biển Baltic_Ở phía Nam_Phương diện quân Byelorussia 1 có nhiệm_vụ tiếp_tục tấn_công trên hai hướng Baranovichi và Kovel để khép vòng_vây xung_quanh Tập_đoàn_quân 9 Đức vừa được tái_lập dồn quân Đức vào vùng đầm lầy Polesya_Địa hình trong khu_vực tác_chiến có nhiều rừng và đầm lầy xen_lẫn các khu đất cao bên hữu_ngạn sông Niemen nhưng không có các con sông lớn cắt ngang đường tiến_công của quân_đội Liên_Xô_Dải tấn_công thuận_lợi nhất là khu_vực dọc hai bên con đường ô_tô và đường_sắt từ Molodechno đi Vilnius cũng như từ Molodechno đi Lida_Cả ba thành_phố náy đều là các đầu_mối giao_thông đường_sắt và đường_bộ rất quan_trọng ở khu_vực Tây_Bắc_Byelorussia và Tây_Nam Litva Đây là địa_bàn tác_chiến tương_đối quen_thuộc với cả hai quân_đội Liên_Xô và Đức Quốc xã Trong mùa hè năm 1941 các Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 và 3 cùng các tập_đoàn_quân bộ_binh 2 4 và 9 của quân_đội Đức Quốc xã đã bao_vây và đánh tan chủ_lực của Quân_khu đặc_biệt miền Tây của quân_đội Liên_Xô_Trong hình_ảnh đảo_ngược của mùa hè năm 1944 bốn_phương diện quân Liên_Xô đã bao_vây và đánh tan Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm của quân_đội Đức Quốc xã và_tiến nhanh như vũ_bão về phía biên_giới Ba_Lan Đây cũng là vùng hoạt_động của lực_lượng Armia_Krajowa_AK dưới sự chỉ_đạo của tướng Tadeusz_Bor_Komorowski người đứng đầu các tổ_chức hoạt_động bí_mật Ba_Lan thân Anh_Quân_đội Krayova gồm những người yêu nước Ba_Lan trong các tổ_chức bí_mật của nhiều đảng_phái khác nhau Đảng Dân_tộc Đảng Dân_chủ Đảng dân_chủ tự_do Đảng Công_nhân Tướng Tadeusz_Bor_Komorowski chỉ_huy quân_đội này là người có tư_tưởng dân_tộc cực_đoan Ông ta đồng chủ_trương với tướng Władysław_Sikorski người đứng đầu Chính_phủ Ba_Lan lưu_vong tại London về việc đòi lại Litva vùng Tây_Byelorussia vùng Tây_Bắc_Ukraina_Một mặt quân_đội Krayova kiên_trì chống lại phát_xít Đức Mặt_khác quân_đội này cũng hợp_tác với người Đức để chống lại người Nga và các đội du_kích Liên_Xô hoạt_động trên lãnh_thổ Litva chỉ_điểm cho quân Đức bắt_cóc và thủ_tiêu những người đứng đầu Đảng Cộng_sản Liên_Xô tại địa_phương hoạt_động bí_mật và các chỉ_huy du_kích Liên_Xô_Mùa hè năm 1944 quân_đội Krayova phát_triển lên đến 380 000 người trong đó có hơn 10 000 sĩ_quan hoạt_động trên một phạm_vi rất rộng từ Latvia Litva Tây_Byelorussia_Tây_Bắc Ukraina và trong nội_địa Ba_Lan Theo báo_cáo của Ya_Erdmana bí_thư huyện_uỷ bí_mật của quận Novogrudok từ tháng 1 năm 1942 đến tháng 7 năm 1944 quân_đội Krayova ở địa_phương đã tiến_hành 102 hoạt_động chống lại quân_đội Đức Quốc xã chiếm 55 và 81 hoạt_động chống lại du_kích Liên_Xô chiếm 45 các cuộc tấn_công Từ mùa xuân năm 1943 đến tháng 7 năm 1944 thủ_lĩnh quân_đội Krayova ở Stolbtsy là Anton_Pilkh bí_danh là Gora đã hợp_tác với quân Đức bắt và giết hơn 500 du_kích và dân_thường Liên_Xô_Ngoài ra trên lãnh_thổ Litva còn tồn_tại lực_lượng dân_phòng Litva Lithuanian_Territorial_Defense_Force LTDF một tổ_chức bán quân_sự người Litva do chính_quyền Đức Quốc xã dựng lên dưới quyền chỉ_huy của lực_lượng SS để góp_phần bảo_đảm an_ninh cho vùng sau mặt_trận của quân_đội Đức Quốc xã Theo một thoả_thuận được chính_quyền Đức Quốc xã tại Litva ký_kết ngày 13 tháng 2 năm 1944 với người đứng đầu tổ_chức LTDF lực_lượng này được biên_chế thành các tiểu_đoàn dân cảnh từ số 301 đến 310 và 312 đến 314 được trang_bị vũ_khí nhẹ của Đức với cam_kết sẽ chống lại quân_đội Liên_Xô để đổi lấy việc chính_quyền Đức Quốc xã sẽ công_nhận Litva tự_do Tuy_nhiên bản thoả_thuận này đã bị lực_lượng SS phản_đối và không bao_giờ được thực_hiện Povilas_Plechavičius người đứng đầu LTDF đã lập ra Tėvynės_Apaugos_Rinktinė tổ_chức yêu nước cấp_tiến hoạt_động bí_mật với mục_tiêu chống lại cả quân_đội Liên_Xô lẫn quân_đội Krajowa_Sự việc này đã dẫn đến nhiều cuộc chạm_súng giữa lực_lượng LTDF và quân_đội Krajowa từ tháng 5 đến giữa tháng 6 năm 1944 Người Đức để mặc cho hai đội quân này tiêu_diệt lẫn nhau và đến khi quân_đội Liên_Xô phát_động Chiến_dịch Bagration các đơn_vị SS ở Litva đã trang_bị cho lực_lượng LTDF vũ_khí hạng nhẹ để chống lại quân_đội Liên_Xô_Binh lực và kế_hoạch Quân_đội Liên_Xô_Binh_lực Phương_diện_quân Byelorussia 3 do đại_tướng Ivan_Danilovich_Chernyakhovsky làm tư_lệnh trung_tướng A P Pokrovsky làm tham_mưu_trưởng Thành_phần tham_gia chién dịch gồm có BULLET Tập_đoàn_quân 5 do trung_tướng N I Krylov chỉ_huy biên_chế gồm có BULLET Bộ_binh Các quân_đoàn 45 65 72 gồm 9 sư_đoàn BULLET Pháo_binh 1 sư_đoàn hỗn_hợp 1 lữ_đoàn pháo nòng dài 1 lữ_đoàn Katyusha 1 lữ_đoàn lựu_pháo 2 lữ_đoàn và 1 trung_đoàn pháo chống tăng 1 lữ_đoàn và 2 trung_đoàn súng_cối 5 trung_đoàn phòng_không BULLET Thiết_giáp 2 lữ_đoàn và 1 trung_đoàn xe_tăng 5 trung_đoàn pháo_tự_hành trong đó có 2 trung_đoàn pháo_tự_hành chống tăng BULLET Tập_đoàn_quân cận_vệ 11 do thượng_tướng K N Galitsky chỉ_huy biên thế gồm có BULLET Bộ_binh Các quân_đoàn cận_vệ 8 16 36 gồm 9 sư_đoàn BULLET Pháo_binh 1 lữ_đoàn pháo nòng dài 3 trung_đoàn Katyusha 5 trung_đoàn lựu_pháo 1 lữ_đoàn và 1 trung_đoàn pháo chống tăng 1 sư_đoàn và 4 trung_đoàn súng_cối 2 sư_đoàn và 1 trung_đoàn phòng_không BULLET Thiết_giáp 4 lữ_đoàn và 4 trung_đoàn xe_tăng 1 lữ_đoàn cơ_giới 5 trung_đoàn pháo_tự_hành BULLET Tập_đoàn_quân 31 do trung_tướng V A Gluzdovsky chỉ_huy biên_chế gồm có BULLET Bộ_binh Các quân_đoàn 36 71 113 gồm 9 sư_đoàn BULLET Pháo_binh 1 lữ_đoàn và 2 trung_đoàn pháo nòng dài 1 trung_đoàn lựu_pháo 1 lữ_đoàn và 1 trung_đoàn pháo chống tăng 2 trung_đoàn súng_cối 7 trung_đoàn phòng_không BULLET Thiết_giáp 1 lữ_đoàn xe_tăng 3 trung_đoàn pháo_tự_hành BULLET Tập_đoàn_quân xe_tăng cận_vệ 5 do nguyên_soái xe_tăng P A Rotmistrov chỉ_huy biên_chế gồm có BULLET Xe_tăng 6 lữ_đoàn và 1 trung_đoàn BULLET Cơ_giới 2 lữ_đoàn và 1 trung_đoàn BULLET Pháo_tự_hành 5 trung_đoàn BULLET Bộ_binh mô_tô 1 trung_đoàn và 2 tiểu_đoàn BULLET Pháo mặt_đất 2 trung_đoàn lựu_pháo 2 trung_đoàn pháo chống tăng 4 trung_đoàn súng_cối BULLET Pháo_phòng_không 4 trung_đoàn BULLET Không_quân 1 trung_đoàn BULLET Tập_đoàn_quân không_quân 1 do thượng_tướng T T Khryukin chỉ_huy biên_chế gồm có BULLET Máy_bay_tiêm_kích 8 sư_đoàn BULLET Máy_bay_cường_kích 4 trung_đoàn BULLET Máy_bay ném bom 6 sư_đoàn trong đó có 2 sư_đoàn ném bom ban_đêm BULLET Lực_lượng dự_bị trực_thuộc tư_lệnh Phương_diện_quân BULLET Kỵ_binh Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 3 BULLET Thiết_giáp Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 và 1 trung_đoàn pháo_tự_hành BULLET Pháo_binh 3 sư_đoàn hỗn_hợp 1 sư_đoàn phòng_không 1 lữ_đoàn Katyusha Kế_hoạch Đại_bản_doanh Bộ_Tổng_tư_lệnh quân_đội Liên_Xô có ý_đồ phát_huy chiến_quả trong giai_đoạn 3 của Chiến_dịch Bagration bằng đòn đánh chia_cắt Cụm tập_đoàn_quân Bắc gồm các Tập_đoàn_quân 16 18 Đức khỏi cụm quân Đức tại mặt_trận Tây_Byelorussia khi quân Đức chưa ổn_định tuyến phòng_thủ liên_tục Vì_vậy trên hướng Baltic dải tiến_công từ Lida đến Vilnius và Šiauliai được coi là dải tiến_công có tính chiến_lược Chiếm được tuyến này quân_đội Liên_Xô sẽ có được những bàn_đạp thuận_lợi để tiến ra bờ biển Baltic và thực_hiện mục_tiêu đó Chiến_dịch Vilnius_Lida của Phương_diện_quân Byelorussia 3 cũng như Chiến_dịch Šiauliai của Phương_diện_quân Pribaltic 1 nhằm bước_đầu cụ_thể_hoá ý_đồ đó trên chiến_trường Tuy_nhiên nếu thực_hiện ngay một chiến_dịch đột_kích từ phía Tây_Minsk ra vùng ven biển Baltic ở Memen_Klaipeda và Liyepaya dài trên 500 km là điều không_thể Qua hai giai_đoạn tác_chiến của Chiến_dịch Bagration quân_số và phương_tiện của các Tập_đoàn_quân đều có những hao_hụt chưa bổ_sung kịp Lực_lượng dự_bị cũng mỏng dần Đại_bản_doanh chỉ còn trong tay Tập_đoàn_quân cận_vệ 2 Tập_đoàn 51 và Tập_đoàn_quân không_quân 8 vừa hoàn_thành nhiệm_vụ ở mặt_trận Krym làm lực_lượng dự_bị Trong khi đó quân Đức đã nhanh_chóng điều từ hậu_phương nước Đức và các cụm tập_đoàn_quân Bắc_Ukraina_Nam_Ukraina Nam_Âu và Trung_Âu những đơn_vị mới để khẩn_trương tái_lập Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm nhằm vá lỗ thủng lớn trên mặt_trận phía Đông do hậu_quả của Chiến_dịch Bagration để lại Từ những kết_quả phân_tích đó STAVKA quyết_định trước_mắt cần đưa quân_đội tiến ra tuyến sông Niemen đánh chiếm các đầu cầu rồi sau đó mới co thể tính đến chuyện cô_lập Cụm tập_đoàn_quân Bắc_Đức ở vùng ven biển Baltic_Để thực_hiện ý_đồ này STAVKA điều_chỉnh lại hướng tấn_công của các phương_diện_quân Liên_Xô trên hướng Tây trong đó BULLET Phương_diện_quân Byelorussia 1 sau khi hoàn_thành Chiến_dịch Lublin_Brest do chính_diện tấn_công thu_hẹp lại nên sẽ tập_trung vào hướng Warshawa_BULLET_Phương diện quân Ukraina 1 do vướng dãy núi Carpath nên sẽ dịch_chuyển tấn_công sang hướng Tây_Bắc vào phía Nam_Ba_Lan_STAVKA sẽ nghiên_cứu thành_lập một phương_diện_quân mới trên hướng Carpath_BULLET_Phương diện quân Byelorussia 2 sau khi hoàn_thành Chiến_dịch Bialystok_Grodno sẽ phối_hợp với Phương_diện_quân Byelorussia 1 trong các hoạt_động nhằm đánh chiếm Warshawa_BULLET_Phương diện quân Pribaltic 1 được miễn_nhiệm vụ tấn_công vào Kaunas để tập_trung vào hướng Daugavpils_Utena và Šiauliai_Riga nhằm thu_hẹp khoảng_cách ở sườn phải với Phương_diện_quân Pribaltic 2 do phương_diện_quân này tiến_công quá chậm STAVKA điều_động Tập_đoàn_quân cận_vệ 2 và Tập_đoàn_quân 51 cho Phương_diện_quân Pribaltic 1 để tăng_cường sức_mạnh trên hướng Šiauliai_Liyepaya và hướng Šiauliai_Riga_BULLET_Phương diện quân Byelorussia 3 có nhiệm_vụ tiến ra tuyến sông Niemen đánh chiếm Vilnius_Lida_Kaunas và chuẩn_bị cho các hoạt_động quân_sự ở Đông_Phổ_Ngoài ra trong tiến_trình đánh chiếm Vilnius quân_đội Liên_Xô cũng nhận được sự hỗ_trợ của 5 500 quân Ba_Lan do Aleksander_Krzyżanowski chỉ_huy thuộc lực_lượng kháng_chiến Armia_Krajowa_Quân_đội Đức Quốc xã Binh_lực BULLET Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 tái_lập do thượng_tướng Georg_Hans_Reinhardt chỉ_huy Sử_dụng cánh phải tham_gia chiến_dịch gồm có BULLET Quân_đoàn bộ_binh 9 tái_lập do trung_tướng Rolf_Wuthmann chỉ_huy thu tập tàn_quân của Quân_đoàn 9 và các quân_đoàn khác gồm có BULLET Sư_đoàn bộ_binh 252 của tướng Melzer_BULLET_Cụm tác_chiến Sư_đoàn xe_tăng 20 phân_biệt với Sư_đoàn xe_tăng 20 tái_lập thuộc Tập_đoàn_quân 8 Đức ở Romania BULLET Một phần Cụm tác_chiến Sư_đoàn bộ_binh 87 BULLET Cụm phòng_thủ Vilnius của thiếu_tướng Rainer_Stahel_BULLET_Quân đoàn bộ_binh 26 được điều_động từ Tập_đoàn_quân 18 ở Narva đến do tướng Anton_Graßer biên_chế gồm có BULLET Sư_đoàn bộ_binh 1 được điều_động từ Quân_đoàn bộ_binh 59 Tập_đoàn_quân xe_tăng 1 đang đóng ở Brody thuộc Cụm tập_đoàn_quân Bắc_Ukraina đến do trung_tướng Ernst_Anton von Krosigk chỉ_huy BULLET Sư_đoàn bộ_binh 56 nguyên là Cụm tác_chiến D ở Vitebsk gồm tàn_quân của các sư_đoàn bộ_binh 56 và 262 do thiếu_tướng Edmund_Blaurock chỉ_huy BULLET Sư_đoàn bộ_binh 549 được điều từ lực_lượng dự_bị của OKH do thiếu_tướng Karl_Jank chỉ_huy BULLET Sư_đoàn bộ_binh 390 được điều từ lực_lượng dự_bị của OKH do trung_tướng Hans_Bergen chỉ_huy BULLET Cụm tác_chiến Oberst_Schirmer_BULLET_Lữ đoàn xe_tăng xung_kích Von_Werthern_BULLET_Cụm tác_chiến H gồm tàn_quân của các sư_đoàn bộ_binh 95 197 và 256 BULLET Tàn_quân của Tập_đoàn_quân 4 và các lực_lượng mới tăng_cường do thượng_tướng Kurt von Tippelskirch chỉ_huy Trong thành_phần có BULLET Quân_đoàn xe_tăng 39 tái_lập của Dietrich von Saucken biên_chế mới gồm có BULLET Sư_đoàn xe_tăng 5 của thiếu_tướng xe_tăng Karl_Decker được điều_động từ lực_lượng dự_trữ của Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 đang đóng ở Kovel thuộc Cụm tập_đoàn_quân Bắc_Ukraina đến BULLET Sư_đoàn xe_tăng 12 của thiếu_tướng Gerhard_Müller được điều_động từ lực_lượng dự_trữ của Cụm tập_đoàn_quân Bắc đang đóng ở Plotsk đến BULLET Cụm tác_chiến Helmuth_Weidling gồm tàn_quân của các sư_đoàn bộ_binh 36 134 253 Kế_hoạch Ý_đồ của Tổng_hành_dinh Bộ_tư_lệnh tối_cao quân_đội Đức Quốc xã là tổ_chức nhiều trận đánh chặn kích nhỏ để kìm_hãm tốc đọ tấn_công của quân_đội Liên_Xô nhằm có thêm thời_gian điều_động các lực_lượng dự_bị và kéo các binh_đoàn ở các hướng có chiến_sự bớt sôi_động hơn ra vùng sông Vistula sông Narev và sông Niemen dựa vào các chướng_ngại tự_nhiên này để lập một tuyến phòng_thủ mới che_chắn cho Đông_Phổ và Ba_Lan Trước nguy_cơ đe_doạ bị đột_kích vào biên_giới nước Đức từ phía Đông_Tổng hành_dinh quân_đội Đức Quốc xã đã phải rút quân từ nhiều hướng quan_trọng khác như Nam_Tư_Hy_Lạp Hungary Đan_Mạch Nauy là những hướng chưa bị uy_hiếp và cả một_số sư_đoàn ở Áo và Tiệp_Khắc để ném vào mặt_trận phía Tây_Byelorussia_Tuy nhiên do Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm bị tan_rã quá nhanh trong khi các lực_lượng tăng_viện chưa đến kịp quân Đức dự_tính rằng trong nửa đầu tháng 7 năm 1944 16 sư_đoàn còn lại của họ trên hướng Byelorussia sẽ phải chống lại 160 sư_đoàn của quân_đội Liên_Xô_Để điều_động một khối_lượng binh_lực khổng_lồ đó cần có thời_gian Vì_vậy trong giai_đoạn cuối của Chiến_dịch Bagration cả hai bên đều rất khẩn_trương Nếu_như quân_đội Liên_Xô tìm mọi cách để duy_trì tốc_độ tấn_công thì quân_đội Đức Quốc xã cũng tìm mọi cách để chặn họ lại Để thực_hiện ý_đồ điều_động binh_lực các trung_tâm phòng_ngự lâm_thời trên các tuyến trì_hoãn chiến được thiết_lập Tuyến đầu_từ Daugapinsk qua Shvencheniskai_Svencionneliai_Molodechno_Baranovichi đến Pinsk và kéo sang Koven_Tuyến thứ hai từ Utena qua Vilnius_Lida_Vonkovysk_Vawkavysk đến Kobrin_Brest_Tuyến thứ ba chính là tuyến sông Vistula_Narev_Niemen_Tổ_chức phòng_ngự cứng_rắn trên tuyến sông Vistula_Narev_Niemen quân_đội Đức Quốc xã hi_vọng với cự_li gần hơn của tuyến mặt_trận với các căn_cứ không_quân và hậu_cần kỹ_thuật ở Ba_Lan nước Đức Đông_Phổ không_quân Đức sẽ phát_huy tác_dụng mạnh hơn các xe_tăng và pháo bị bắn hỏng nhưng nếu còn dùng được sẽ được sửa_chữa nhiều hơn việc điều_động binh_lực dựa vào mạng_lưới đường_sắt đường_bộ rất phát_triển ở Đức và Ba_Lan sẽ giúp cơ_động lực_lượng nhanh hơn Trên hướng Byelorussia_Litva_Latvya_Tập đoàn quân xe_tăng 3 và Tập_đoàn_quân 4 Đức đang được khẩn_trương tái_lập Tuy_nhiên 7 trong số 11 sư_đoàn xe_tăng cơ_giới và 10 trong số 16 Sư_đoàn bộ_binh được điều_động từ các hướng khác đến vẫn còn đang trên đường hành_quân Các tướng Kurt von Tippelskirch và Georg_Hans_Reinhardt hi_vọng vào việc củng_cố các tuyến trì_hoãn chiến trong đó có Lida_Vilnius và Utena sẽ chặn được đà tấn_công của quân_đội Liên_Xô trước khi các lực_lượng mới kịp đến mặt_trận Diễn_biến Vượt qua Molodechno_Trong_Chiến dịch Minsk_Tập đoàn quân 31 đã tiếp_cận Molodechno nhưng chưa_thể đánh chiếm được đầu_mối đường_sắt quan_trọng này Tàn_quân của Quân_đoàn xe_tăng 39 Đức rút về đây cùng với các đơn_vị bảo_vệ hâu cứ của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm trong đó cụm quân SS của tướng Curt von Gottberg và hai tiểu_đoàn của Lữ_đoàn Kaminsky đã biến ngã tư đường_sắt quan_trọng này thành một cụm phòng_thủ khá mạnh Tuy_nhiên đến ngày 5 tháng 7 khi chủ_lực Tập_đoàn_quân xe_tăng 5 Liên_Xô bắt_đầu nổ_súng tấn_công thì cụm phòng_thủ này cũng tan_rã nhanh_chóng như các vị_trí phòng_thủ khác của quân_đội Đức Quốc xã trước đó một tuần Chỉ có hai tiểu_đoàn quân R O N A của Bronislav_Kaminski cố chống_cự trong nhà_ga Molodechno_Chiều ngày 5 tháng 7 khi Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 Liên_Xô mở cuộc tổng_công_kích vào nhà_ga hai tiểu_đoàn này nhanh_chóng tan_rã Phần_lớn bị bắt làm tù_binh một phần tháo_chạy theo đường_bộ về Vilinius nơi có hai tiểu_đoàn còn lại của Lữ_đoàn Kaminsky đang đóng quân Sau khi làm chủ Molodechno_Tập đoàn quân xe_tăng cận_vệ 5 và Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 Liên_Xô nhanh_chóng vận_động theo đường_bộ và đường_sắt về Vilnius_Ngày 7 tháng 7 Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 đánh chiếm Smorgoy_Smarhon_Buổi chiều cùng ngày Quân_đoàn xe_tăng cận_vệ 3 đánh chiếm Otmyany_Ashmyany_Đến trưa ngày 8 tháng 7 các đơn_vị này đã có_mặt ở ngoại_ô Đông_Nam_Vilnius_Con đường đến Vilnius của Tập_đoàn_quân 5 phải băng qua một dải đầm lầy xen_lẫn rừng thưa trên khu_vực phía Nam hồ Naroch_Mặc dù không có các phương_tiện cơ_giới mạnh nhưng sau khi đánh_bại các nhóm quân trắc vệ mỏng yếu gồm tàn_quân của Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 Đức Tập_đoàn_quân 5 đã mau_chóng vượt sông Vilya_Ngày 6 tháng 7 họ đánh chiếm các thị_trấn Ostovets_Astravets_Mikhailishky_Michaliski và Svyr_Svir_Trưa ngày 8 tháng 7 Tập_đoàn_quân 5 đã có_mặt ở vùng phụ_cận Đông_Bắc_Vilnius Không để mất thời_gian chiều ngày 8 tháng 7 tướng I D Chernyakhovsky triển_khai ngay hai mũi tấn_công vu_hồi Tập_đoàn_quân 5 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 3 cơ_động lên phía Bắc_Vilnius đánh chiếm_cứ điểm Syogala cắt đứt đường_sắt Vilnius_Daugavpins hình_thành vòng_vây phía Tây_Bắc_Vilnius_Tập đoàn quân xe_tăng cận_vệ 5 điều Quân_đoàn xe_tăng 29 vòng sang phía Tây_Nam Vilnius cắt đứt tất_cả các đường_sắt Vilnius_Lida_Vilnius_Grodno và Vilnius_Kaunas_Quân đoàn xe_tăng cận_vệ 3 chốt chặt phía Đông_Vilnius_Trước khi trời tối các đơn_vị của Quân_đoàn xe_tăng 29 và Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 đã gặp nhau ở bờ sông Vilya phía Tây_Bắc_Vilnius hình_thành vòng_vây quanh 15 000 quân Đức tại khu phòng_thủ Vilnius_Các hoạt_động không_kích Các tướng Đức Gerhard_Matzky và Rainer_Stahel không ngờ quân_đội Liên_Xô lại có_mặt ở Vilnius rất nhanh_chóng Tuy_nhiên dựa vào các công_sự và các toà nhà kiên_cố các đơn_vị thuộc Quân_đoàn 26 Cụm phòng_thủ Vilnius và tàn_quân của Tập_đoàn_quân 4 Đức nắm trong tay 320 khẩu pháo các cỡ 430 súng_cối và vài chục xe_tăng xe_bọc_thép vẫn chống_trả kịch_liệt Để nhanh_chóng thanh_toán cụm quân Đức đại_tướng I D Chernyakhovsky đã yêu_cầu Tập_đoàn_quân không_quân 1 do thượng_tướng T T Khryukin chỉ_huy can_thiệp Từ ngày 8 đến ngày 11 tháng 7 năm 163 máy_bay ném bom bổ_nhào Pe 2 và 51 máy_bay tấn_công mặt_đất IL 2 đã liên_tục dội bom và bắn phá xuống các vị_trí phòng_ngự của quân Đức xung_quanh Vilinius_Ngày 8 tháng 7 không_quân Đức cũng điều 5 tốp 15 chiếc Ju 87 24 chiếc Me 109 và 12 chiếc Fw 190 từ sân_bay Paneryai gần thành_phố và từ các sân_bay ở Đông_Phổ sang phản_kích Cũng như ở Bobruysk trước đó 2 tuần số máy_bay ít_ỏi này không_thể lọt qua hàng_rào máy_bay_tiêm_kích đông tới trên 100 chiếc của Quân_đoàn không_quân tiêm_kích cận_vệ 1 Liên_Xô_Ngay trong ngày 9 tháng 7 6 chiếc Ju 87 và 9 chiếc Me 109 bị hạ Từ ngày 9 tháng 7 không_quân Đức giảm dần số_lượng máy_bay trên vùng_trời Vilnius nhưng vẫn bị thiệt_hại nặng Trong cả chiến_dịch có 38 máy_bay các loại của không_quân Đức bị bắn rơi Chiến_dịch không_kích đã phá_huỷ nhiều công_trình phòng_thủ các xe_tăng Đức và làm suy_yếu dáng kể hệ_thống phòng_thủ của quân Đức quanh Vilnius_Các trận tác_chiến đường không của Tập_đoàn_quân không_quân 1 không_những đã gây thiệt_hại nặng_nề cho cụm quân Đức phòng_thủ tại Vilnius mà_còn bẻ gãy âm_mưu tẩu_thoát của một_số chỉ_huy Đức đang bị vây_hãm tại Vilnius_Ngày 10 tháng 7 sân_bay Paneryai sân_bay duy_nhất của Tây_Nam Vilnius rơi vào tay Quân_đoàn xe_tăng cận_vệ 3 Đêm 10 tháng 7 tướng Georg_Hans_Reinhardt cho một trung_đoàn biệt_kích dù đổ_bộ xuống khu rừng Pogrudas cách thành_phố 6 km về phía Tây nhằm mở một đường thoát cho cụm quân Đức bị vây theo sông Vilya nhưng không thành_công Phát_hiện quân Đức tổ_chức đổ_bộ các máy_bay ném bom ban_đêm của Sư_đoàn 213 Liên_Xô đã chuyển nhiệm_vụ ném bom sang nhiệm_vụ tấn_công các máy_bay vận_tải Đức 2 chiếc He 111 và 1 chiếc Ju 52 bị hạ chôn theo ba trung_đội lính_dù Đức Số quân dù xuống đến mặt_đất cũng không_thể tập_trung được lực_lượng trước các loạt pháo_kích của Lữ_đoàn lựu_pháo 139 Sáng ngày 11 tháng 7 trung_đoàn pháo_tự_hành 957 và Sư_đoàn bộ_binh 251 được điều đến khu_vực tác_chiến Phần_lớn số quân dù Đức bị tiêu_diệt số còn lại bị bắt Chỉ có một_số nhóm nhỏ cướp thuyền bơi theo sông Vilya về phía Tây_Giải phóng Vinius_Trong các cuộc không_kích của Tập_đoàn_quân không_quân 1 Liên_Xô diễn ra xung_quanh Vilnius thì trên mặt_đất các trận tấn_công bằng xe_tăng bộ_binh và pháo_binh của Phương_diện_quân Byelorussya 3 vẫn tiếp_tục Ngày 8 tháng 7 Lữ_đoàn xe_tăng cận_vệ 35 thử mở một cuộc đột_kích dọc theo đường_sắt Glubokoys_Vilnius vào ngoại_ô thành_phố Cụm phòng_thủ Vilnius trên hướng này đã tổ_chức phản_kích bằng Sư_đoàn bộ_binh 390 Cụm tác_chiến Sư_đoàn bộ_binh 87 và Lữ_đoàn xe_tăng xung_kích Von_Werthern có pháo chống tăng của Sư_đoàn bộ_binh 56 yểm_hộ Chiều ngày 8 tháng 7 quân Đức đánh_bật Lữ_đoàn xe tăn cận_vệ 35 về tuyến xuất_phát Ngày 9 tháng 7 sau khi hình_thành vòng_vây quanh Vilnius_Quân đoàn xe_tăng cận_vệ 3 và Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 bắt_đầu tấn_công từ nhiều phía vào thành_phố Tướng Rainer_Stahel và tướng Hans_Bergen tập_trung quân về phía Tây_Vilnius định mở_đường máu rút chạy theo hướng sông Vilya nhưng bất_thành Quân_đoàn xe_tăng 29 và Quân_đoàn bộ_binh cận_vệ 8 Liên_Xô đã chặn_đứng cuộc đột_kích này dồn quân Đức trở_lại Vilnius_Ngày 10 tháng 7 quân Đức trong thành_phố tập_trung Sư_đoàn bộ_binh 56 252 và 549 1 trung_đoàn bộ_binh mô_tô 15 xe_tăng và pháo_tự_hành nống ra khu_vực từ Mayshogaly đến phía tây Vievis nhưng mọi nỗ_lực phá_vây của quân Đức một lần nữa bị Quân_đoàn xe_tăng 29 và Quân_đoàn bộ_binh cận_vệ 8 vô_hiệu_hoá Đến cuối ngày 10 tháng 9 quân_đội Liên_Xô đã làm chủ phần phía Tây_Bắc thành_phố và bắt_đầu vượt sông Vilya tiến vào khu_phố cổ Nhận thấy mọi nỗ_lực phá_vây đều thất_bại tướng Rainer_Stahel ra_lệnh cho các sư_đoàn chia thành các nhóm nhỏ cố mở các trận đột_kích ra các hướng để một trong số các nhóm đó có_thể thoát được Bản_thân tướng Rainer_Stahel cùng với Ban tham_mưu Quân_đoàn bộ_binh 6 cũng rời Vilnius_Ngày 11 tháng 7 quân_đội Liên_Xô chiếm được trung_tâm khu_phố cũ và kéo cờ_đỏ lên tháp Gedimina nơi cao nhất thành_phố Trong các trận đánh tại khu_vực Lukishkes trên sông Vilya pháo_binh của Tập_đoàn_quân xe_tăng cận_vệ 5 đã cố_gắng ngăn_chặn đường rút_lui bất_ngờ về phía Tây_Bắc của quân Đức nhưng vẫn có khoảng gần 3 000 sĩ_quan và binh_lính Đức đã thoát vây trong khi Sư_đoàn xe_tăng 6 Đức đang triển_khai tấn_công Vievis_Số quân Đức lớn hơn co_cụm phòng_thủ trong khu rừng công_viên Vingis_Phần lớn quân Đức ở đây đã bị tiêu_diệt khoảng 5 000 người bị bắt làm tù_binh Ngày 13 tháng 7 các đơn_vị NKVD tiến vào thành_phố phối_hợp với các tiểu_đoàn bộ_binh mô_tô của Tập_đoàn_quân xe_tăng 5 dập tắt các ổ kháng_cự lẻ_tẻ của một_số toán quân Đức còn sót lại Các hoạt_động của quân_đội Krayova_AK_Ngày 7 tháng 7 tại Vilnius lực_lượng kháng_chiến Ba_Lan thuộc Quân_đội Krayova_Armia_Krajowa dưới sự chỉ dạo của tướng Tadeusz_Bor_Komorowski người đứng đầu các tổ_chức hoạt_động bí_mật Ba_Lan thân Anh đã tiến_hành khởi_nghĩa ở Vilnius theo kế_hoạch Chiến_dịch Cổng bình_minh Ostra_Brama và Chiến_dịch Giông_tố Akcja_Burza của quân_đội Krajowa_Ba_Lan_Lực_lượng này có quân_số 5 500 người do Aleksander_Krzyżanowski chỉ_huy đã tấn_công thành_phố Từ ngày 6 tháng 7 7 tiểu_đoàn của đội quân này đã bị quân Đức kẹp vào giữa hai gọng_kìm gồm Cụm quân Đức đóng ở điểm_cao 223 ở phía Đông và các cụm quân Đức tại các điểm_cao 162 169 trên hai bờ sông Vileiya_Ngày 7 tháng 7 tiểu_đoàn 2 thuộc cụm quân Pohoreckiego_Armia_Krajowa đã gặp_gỡ với Lữ_đoàn xe_tăng 35 Liên_Xô_Khi quân_đội Liên_Xô kéo đến quân Krajowa đã phối_hợp với họ trong cuộc_chiến thanh_toán số quân Đức bị vây Đến ngày 9 tháng 7 quân_đội Liên_Xô và quân AK Ba_Lan đã đánh chiếm hầu_hết các địa_điểm trọng_yếu của thành_phố bao_gồm khu sân_bay và ga xe_lửa Ngày 10 Tháng 7 Tiểu_đoàn 2 Ba_Lan vượt qua sông Vilia và tham_gia vào các hoạt_động tấn_công quân Đức ở bên kia thành_phố Tuy_nhiên quân đồn_trú Đức vẫn tiếp_tục chống_cự kịch_liệt Chiến_sĩ xe_tăng Ion_Lazaryevich_Degen thuộc Lữ_đoàn xe_tăng 35 đã miêu_tả một phần cuộc_chiến thanh_toán nhóm quân Đức trụ lại tại công_viên Vingis như sau Cuộc phản_công của quân Đức Quân Đức không cam_chịu mất Vilnius hay ít_nhất cũng cứu_vãn được phần_nào cụm quân của tướng Rainer_Stahel_Ngày 13 tháng 7 năm 1944 tướng Kurt von Tippelskirch phối_hợp với tướng Georg_Hans_Reinhardt tổ_chức phản_công vào phía Tây_Bắc_Vilnius_Với những lực_lượng mới được tăng_viện Quân_đoàn_Đức chia làm hai cánh Cánh quân phía Bắc sông Vilya do Sư_đoàn xe_tăng 5 làm chủ_lực có thêm Sư_đoàn bộ_binh 1 mới được điều từ Brody đến Cánh quân phía Nam sông Vilya do Sư_đoàn xe_tăng 12 làm chủ_lực có sự tham_gia của Cụm tác_chiến H gồm tàn_quân của các sư_đoàn bộ_binh 95 197 và 256 Quân Đức có 150 xe_tăng và pháo_tự_hành khoảng hơn 400 pháo mặt_đất dự_định tiến cong thành hai mũi dọc theo bờ Bắc và bờ Nam sông Vilya vào Vilnius_Phương diện quân Byelorussia 3 không bất_ngờ trước chiến_dịch phản_công của quân Đức Chiều 11 tháng 7 các cuộc chuyển quân của các sư_đoàn xe_tăng Đức lập_tức bị các máy_bay trinh_sát của Tập_đoàn_quân không_quân 1 phát_hiện Ngay buổi sáng 12 tháng 7 tướng I D Cherniakhov đã triển_khai ba_quân đoàn và pháo_binh của các tập_đoàn_quân 5 và pháo_binh trực_thuộc phương_diện_quân ở phía Tây và Tây_Bắc_Vilnius_Quân đoàn xe_tăng 29 được bố_trí ở phía Tây_Vilnius 10 km trên bờ Nam sông Vilya_Phía sau quân_đoàn này là Trung_đoàn pháo nòng dài 261 Trung_đoàn lựu_pháo 696 Lữ_đoàn pháo chống tăng cận_vệ 16 Lữ_đoàn súng_cối 43 Trung_đoàn súng_cối 283 và Lữ_đoàn Katyusha cận_vệ 8 Trên bờ Bắc sông Vilya ở ngoại_ô phía Tây_Bắc thành_phố do Quân_đoàn bộ_binh 72 trấn_giữ có Trung_đoàn pháo nòng dài 70 các trung_đoàn lựu_pháo 208 209 và 213 Trung_đoàn pháo chống tăng 703 các trung_đoàn súng_cối 5 11 13 Ở phía Bắc_Vilnius là Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 Lữ_đoàn 7 lựu_pháo và Trung_đoàn súng_cối cận_vệ 5 Mờ sáng ngày 13 tháng 7 quân Đức pháo_kích vào các vị_trí tiền tiêu của quân_đội Liên_Xô sau đó thả khói mù che_khuất tầm nhìn của pháo_binh Liên_Xô và bắt_đầu tấn_công Trên cánh Bắc_Sư đoàn xe_tăng 5 Đức hướng đòn tấn_công vào Mayshagola_Maisiagala đã gặp phải hoả_lực pháo chống tăng của các trung_đoàn 703 và cận_vệ 5 Các trung_đoàn lựu_pháo 208 209 và 213 cũng dựng các màn đạn dày_đặc cản đường tấn_công của xe_tăng Đức Đến trưa Sư_đoàn xe_tăng 5 Đức buộc phải dừng lại và gọi không_quân hỗ_trợ Tuy_nhiên cũng giống như ở Vilnius trước đó mấy ngày các máy_bay tấn_công mặt_đất Ju 87 của không_quân Đức vẫn bị các máy_bay_tiêm_kích Yak 3 và La 5 của không_quân Liên_Xô bắn hạ trước khi kịp ném bom Không có xe_tăng yểm_hộ Sư_đoàn bộ_binh 1 Đức không dám tiến_công Trong suốt ngày 13 tháng 7 cánh quân phía Bắc của quan Đức không_thể vượt lên dù chỉ còn cách ngoại_ô Vilnius chưa đầy 10 km Ở phía Nam sông Vilya_Sư đoàn xe_tăng 12 Đức kéo_theo Cụm tác_chiến H cũng bắt_đầu tấn_công từ Vevis_Vievis vào lúc mờ sáng Đến trưa ngày 13 tháng 7 xe_tăng Đức vượt qua Rykolty_Rykantai và chỉ còn các ngoại_ô phía Tây_Vilnius 15 km Tướng N I Krylov điều Trung_đoàn pháo chống tăng cận_vệ 2 từ phía Nam_Vilnius tiến ra chặn kích Quân_đoàn xe_tăng 29 cũng phối_hợp tấn_công tạt sườn phía Nam cánh quân xe_tăng Đức đang tiến dọc theo sông Vilya_Cụm quân H gồm tàn_quân từ 3 sư_đoàn khác nhau với trang_bị kém hơn đã không_thể bảo_vệ được bên sườn các xe_tăng Đức Chiều 13 tháng 7 Sư_đoàn xe_tăng 12 Đức bị chặn lại cách phía Đông_Rykolty 6 km Sáng 14 tháng 7 Tập_đoàn_quân 5 Quân_đoàn xe_tăng 29 và Quân_đoàn cơ_giới cận_vệ 3 đồng_loạt tổ_chức tấn_công Pháo_binh của Tập_đoàn_quân 5 Liên_Xô đã gây thiệt_hại nặng cho các sư_đoàn xe_tăng Đức Hơn 60 xe_tăng Đức bốc cháy nằm thành dãy trên hai bờ sông Vilia từ Mayshagola đến Ionava và từ ngoại_ô Vilnius đến Vevis_Số còn lại vội_vàng kéo quân vượt qua sông Niemen về Kaunas và Kedainyai_Trên đường rút quân ngày 16 tháng 7 đoàn quân của Sư_đoàn xe_tăng 5 Đức còn hứng_chịu một đòn tấn_công nữa của Tập_đoàn_quân 39 từ dải tấn_công của Phương_diện_quân Pribaltic 1 đánh vào sườn trái Rất ít xe_tăng Đức thoát được sang bờ Tây sông Niemen_Cuộc phản_công của Tập_đoàn_quân 4 và một phần Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 Đức vào Vilnius thất_bại Ngày 19 tháng 7 Tập_đoàn_quân 5 và cánh phải của Tập_đoàn_quân cận_vệ 11 Liên_Xô tiến ra sông Niemen trên tuyến Yonava_Priyenai_Phía bên kia sông đã là thành_phố Kaunas_Giải phóng Lida_Trong chiến_dịch Vilnius hướng Lida được coi là hướng phụ cùng với hướng tấn_công đến Alitus của Tập_đoàn_quân cận_vệ 11 Binh_lực của quân Đức trên hướng này chỉ còn lại vài trung_đoàn SS bảo_vệ hậu_cứ các đơn_vị cảnh_sát các đơn_vị hậu_cần vận_tải cùng tàn_quân Đức từ Minsk và Bobruysk kéo về Trên hướng phụ công này Tập_đoàn_quân 31 được giao nhiệm_vụ chủ_công Tập_đoàn_quân cận_vệ 11 chỉ tham_gia giai_đoạn 2 của chiến_dịch cùng với Tập_đoàn_quân 33 Giống như tại các vùng Tây_Ba_Lan cũ trên hướng tấn_công của họ đều có hoạt_động của các đội du_kích Liên_Xô và Byelorussia xen_lẫn với hoạt_động của các lực_lượng thuộc quân_đội Krajowa_Các cuộc tấn_công trong tuần đầu_tiên của các Tập_đoàn_quân 31 diễn ra tương_đối thuận_lợi Ngày 6 tháng 7 Quân_đoàn bộ_binh 71 đánh chiếm Volozhin_Valozyn_Quân đoàn bộ_binh 113 đánh chiếm Ivenets_Ivianiec và tiến ra thượng_nguồn sông Niemen_Ngày 7 tháng 7 Lữ_đoàn du_kích 99 Byelorussya phát_hiện một nhóm lớn tàn_quân của Tập_đoàn_quân 9 Đức còn rơi_rớt lại quanh khu_vực Ivye_Iuje đã tổ_chức phòng_ngự vòng trên tại khu rừng phía Tây_Volozhin trên biên_giới giữa Byelorussia và Litva Tại đây còn có cả tàn_quân của Lữ_đoàn Kaminsky một đơn_vị SS người Ba_Lan khét_tiếng tàn_bạo Quân_đoàn bộ_binh 36 Tập_đoàn_quân 31 và Quân_đoàn bộ_binh cận_vệ 8 Tập_đoàn_quân cận_vệ 11 được đưa đến thượng_nguồn sông Niemen và bắt đàu chiến_dịch tảo_thanh Phải mất ba ngày quân_đội Liên_Xô mới thanh_toán xong cụm tàn_quân Đức này Phía trước tập_đoàn_quân 31 quân_đội Đức Quốc xã tiếp_tục rút_lui rất xa Ngày 9 tháng 7 Quân_đoàn bộ_binh 71 tiến vào giải_phóng thành_phố Lida một ngã tư đường_sắt quan_trọng giữa vùng đầm lầy ở thượng_nguồn sông Niemen_Nhận thấy khoảng_cách giữa cánh phải và cánh trái của Phương_diện_quân Byelorussia 3 ngày_càng rộng hơn do Tập_đoàn_quân 5 và Tập_đoàn_quân xe_tăng cận_vệ 5 đã dịch_chuyển hướng tấn_công lên phía Tây_Bắc_Ngày 8 tháng 7 tướng I D Chernyakhovsky tung hai quân_đoàn còn lại của Tập_đoàn_quân 11 vào địa đoạn thượng_nguồn sông Niemen_Cùng thời_điểm ngày 9 tháng 7 cánh trái của Tập_đoàn_quân đánh chiếm thị_trấn Voronovo_Voranava_Ngày 10 tháng 7 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 3 bằng qua đầm lầy đánh chiếm Ostryna_Astryna_Ngày 11 tháng 7 Tập_đoàn_quân 31 đánh chiếm Druskyniskai_Druskininkai_Cùng ngày Quân_đoàn bộ_binh cận_vệ 16 chiếm nhà_ga Varena_Từ ngày 12 đến ngày 18 tháng 7 cả hai tập_đoàn_quân này đã chiến_đấu quyết_liệt để giành_giật với Sư_đoàn xe_tăng 4 và các sư_đoàn bộ_binh 548 549 Đức từng đầu càu trên sông Niemen Sau một tuần giao_tranh ngày 19 tháng 7 Tập_đoàn_quân 31 đã chiếm được khu_vực đầu cầu phía Đông_Suvanky_Suwalki và đưa toàn_bộ Quân_đoàn bộ_binh 113 sang phía Tây sông Niemen_Tập đoàn quân cận_vệ 11 cũnh đánh lui Sư_đoàn xe_tăng 4 Đức chiếm Alitus và thiết_lập một đầu cầu nhỏ hơn tại khu_vực này Phòng_tuyến sông Niemen của Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 Đức bị chọc thủng Kết_quả và ảnh_hưởng Chỉ sau hai tuần tấn_công Phương_diện_quân Byelorussia 3 Liên_Xô đã phá vỡ ý_đồ thiết_lập tuyến phòng_thủ lâm_thời của quân_đội Đức Quốc xã trên tuyến hồ Naroch_Smorgol_Yventse đánh chiếm thành_phố Vilnius thủ_đô Litva tạo được một bàn_đạp quân trọng để tiến ra Đông_Phổ_Cánh_Nam của phương_diện_quân cũng tiến sâu hơn 200 km về phía Tây chọc thủng tuyến phòng_ngự sông Niemen của quân Đức đánh chiếm một khu_vực đầu cầu rất rộng từ Alutus qua phía Đông khu rừng Suvanky đến Zagorany chỉ cách biên_giới Đông_Phổ từ 30 đến 45 km đưa chiến_tranh đến cửa_ngõ phía Đông nước Đức Sau chiến_dịch hơn 20 đơn_vị chiến_đấu xuất_sắc của Phương_diện_quân Byelorussia được tặng danh_hiệu Vilnius 6 đơn_vị của Tập_đoàn_quân 31 được mang danh_hiệu Lida và Niemen_Trong đội_hình chiến_đấu của Tập_đoàn_quân không_quân 1 có Trung_đoàn Normandie gồm các phi_công Pháp chiến_đấu chống lại quân_đội Đức Quốc xã bằng các máy_bay Yak 3 và Yak 9 của Liên_Xô đã lập nhiều thành_tích trong các chiến_dịch Vòng_cung Kursk và Smolensk_Do lập nhiều thành_tích tại các trận không_chiến trên khu_vực sông Niemen trung_đoàn này được mang tên kép là Trung_đoàn Normandie_Niemen_Một điều an_ủi cho quân Đức sau thất_bại tại Vilnus là cuộc kháng_cự quyết_liệt tại thành_phố Vilnus phần_nào đã cầm_chân được quân_đội Liên_Xô trong một thời_gian nhất là Tập_đoàn_quân xe_tăng cận_vệ số 5 nhờ đó giúp cho quân Đức có_thể tạo_lập được một tuyến phòng_ngự tương_đối liên_tục trên một địa đoạn nhỏ của mặt_trận Nhờ công_lao này tướng Rainer_Stahel đã được Hitler trao thưởng Huân_chương Chữ_thập sắt Hiệp_sĩ Tuy_nhiên những thành_quả đó quá nhỏ_bé so với những gì mà quân_đội Đức Quốc xã mong_đợi đoạn phòng_tuyến liên_tục tại đây cũng chỉ tồn_tại được một thời_gian ngắn Mất điểm nút giao_thông quan_trọng tại Vilnius quân Đức rõ_ràng không_thể_nào đứng_chân tại vùng Pribaltic lâu hơn được nữa Thật vậy đến cuối tháng Bảy_Phương diện quân Byelorussia 3 tiếp_tục giải_phóng Kaunas phá tan tấm bình_phong che_chở cho Đông_Phổ và tiến sâu hơn_nữa về phía Tây_Trong thời_gian chiến_dịch Vilnus một sự_kiện bi_thảm xảy ra với người Do Thái trong thành_phố khi phần_lớn trong số họ bị lực_lượng SS hành_quyết tập_thể trong trại lao_động cưỡng_bách HKP 562 do Karl_Plagge chỉ_huy mặc_dù suốt thời_gian trước đó tính_mạng của họ đã được Plagge một người có cảm_tình với dân Do Thái_bảo_vệ Tuy_nhiên trong một thông_báo ngày 1 tháng 7 năm 1944 Plagge đã khéo_léo cảnh_báo trước cuộc thảm_sát này cho các tù_nhân Do Thái biết nhờ đó 250 người Do Thái đã trốn thoát khỏi trận tàn_sát của lực_lượng SS Diễn_biến chính_trị có liên_quan Mặc_dù chiến_dịch giải_phóng Vilnius có sự tham_gia của Quân_đội Krajowa do Chính_phủ Ba_Lan lưu_vong ở London chỉ_đạo nhưng sự tham_gia này có tính hai mặt đúng như nhiệm_vụ của quân_đội này Kể từ sau vụ Đài_phát_thanh Berlin của nước Đức Quốc xã ngày 13 tháng 4 năm 1943 tung ra thông_tin tại Khatyn cách Smolensk 12 km về phí Tây_NKVD_Liên_Xô sát_hại khoảng 3 000 sĩ_quan và binh_sĩ Ba_Lan thuộc Quân_đội Quốc_gia Ba_Lan đang lưu_vong ở Liên_Xô thì quan_hệ giữa Chính_phủ Liên_Xô và Chính_phủ lưu_vong Ba_Lan ở London bắt_đầu đổ_vỡ Ngoại_trưởng Đức Quốc xã Von_Ribeltroff đã tổ_chức một cuộc khảo_sát gồm những người của tướng Władysław_Sikorski cùng một_số nhà_khảo_cổ Đức và Thuỵ_Sĩ Khi có được một_số kết_quả còn chưa rõ_ràng tướng Władysław_Sikorski người đứng đầu Chính_phủ Ba_Lan lưu_vong tại London đã đệ đơn kiện ra Hội_Chữ_thập_đỏ quốc_tế Báo_chí Ba_Lan tại Anh cũng rầm_rộ đăng tin này Những người Ba_Lan lưu_vong tại Mỹ cũng bị kích_động buộc chính_phủ của Tổng_thống Franklin_Roosevelt phải có các biện_pháp thận_trọng để ổn_định tình_hình Tuy_nhiên Winston_Churchill Thủ_tướng Anh và Anthony_Eden ngoại_trưởng Anh phản_đối hành_động này vì cho rằng nó sẽ làm hỏng quan_hệ giữa các đồng_minh chống phát_xít Tướng Władysław_Sikorski buộc phải rút đơn kiện Về phía mình Chính_phủ Liên_Xô buộc_tội tướng Władysław_Sikorski thông_đồng với phát_xít Đức để chống lại Liên_Xô và tuyên_bố cắt đứt quan_hệ với chính_phủ của Władysław_Sikorski_Và từ đó nhiệm_vụ của Quân_đội Krajowa hoạt_động ở Ba_Lan Tây_Byelorussia và Litva đã thay_đổi theo ý_đồ riêng của Władysław_Sikorski_Mùa xuân năm 1944 chính_phủ lưu_vong Ba_Lan ở London tăng_cường các hoạt_động chống lại Liên_Xô với sự tiếp_tay của cơ_quan tình_báo M16 Họ cho rằng Một điều_kiện cần_thiết cho sự thành_công của chúng_ta và sự tồn_tại của chúng_ta nếu không phải là một thất_bại hoàn_toàn thì ít_nhất cũng phải làm suy_yếu người Nga Trong một chỉ_thị bí_mật gửi qua điện_đài cho tướng Tadeusz_Bur_Komorowski chỉ_huy quân_đội Krajowa tướng Kazimierz_Sosnkowski tổng_thanh_tra các lực_lượng_vũ_trang Ba_Lan ở phương Tây yêu_cầu Phải duy_trì quan_hệ tốt với chính quyến dân_sự Đức bằng bất_cứ giá nào Đầu tháng 3 năm 1944 tướng Anders_Okulicki được máy_bay Anh bí_mật thả dù xuống Ba_Lan mang theo chỉ_thị của tướng Kazimierz_Sosnkowski_Bộ_trưởng về các vấn_đề quân_sự của chính_phủ lưu_vong Ba_Lan ở London gửi tướng Tadeusz_Bur_Komorowski gồm 7 điểm như sau Tất_cả các hoạt_động trên đây đều được các tình_báo_viên Liên_Xô hoạt_động tại Anh và Ba_Lan thông_báo cho Moskva_Ngoài ra từ các vùng còn tạm chiếm và những vùng mới được giải_phóng các chỉ_huy các đơn_vị du_kích Liên_Xô và Byelorussia đã báo_cáo về Moskva nhiều thông_tin về các hành_động phá_hoại của quân_đội Krajowa đối_với cuộc chiến_tranh du_kích của Liên_Xô chống quân_đội Đức Quốc xã trong đó có các hoạt_động đánh cướp hàng_hoá và vũ_khí của du_kích ám_sát các lãnh_đạo cộng_sản đang hoạt_động bí_mật Với tất_cả các thông_tin nói trên Bộ_Tổng_tư_lệnh tối_cao Liên_Xô thấy rằng không_thể để một tổ_chức có vũ_trang thù_địch với mình hoạt_động trong hậu_phương của mình và đi đến quyết_định đặt Quân_đội Krajowa ra ngoài vòng quân_luật lại những vùng_đất do quân_đội Liên_Xô đã giải_phóng Ngay sau khi Vilnius được giải_phóng ngày 14 tháng 7 năm 1944 trung_tướng Victor_Semyonovich_Abakumov chỉ_huy trưởng lực_lượng an_ninh quân_đội SMERSH đã bay đến Vilnius với mệnh_lệnh của Đại_bản_doanh về bảo_đảm an_ninh trong các vùng mới giải_phóng Cũng đi với ông còn có bảy nhóm sĩ_quan điều_tra đặc_nhiệm của SMERSH và các trung_đoàn biên_phòng thuộc lực_lượng NKVD Tuy_nhiên tướng I D Chernyakhovsky đã gặp trung_tá Aleksander_Krzyżanowski ngày 13 tháng 7 và thuyết_phục ông này cùng với các binh_sĩ của mình gia_nhập vào Tập_đoàn_quân Ba_Lan 1 của Quân_đội Nhân_dân Ba_Lan Aleksander_Krzyżanowski từ_chối và tướng I D Chernyakhovsky cho ông ta về để suy_nghĩ lại sau khi hứa rằng sẽ cung_cấp cho quân Ba_Lan vũ_khí với điều_kiện họ phải đứng về phía quân_đội Liên_Xô_Ngày 16 tháng 7 Aleksander_Krzyżanowski đến gặp tướng I D Chernyakhovsky và vẫn giữ lập_trường bất_hợp_tác với quân_đội Liên_Xô_Ngày 17 tháng 7 tướng V M Abakumov ra_lệnh bắt_giữ Aleksander_Krzyżanowski và các sĩ_quan trong quân_đội Krajowa ủng_hộ ông ta Những người còn lại và đa_số binh_sĩ Ba_Lan đồng_ý gia_nhập Quân_đội nhân_dân Ba_Lan số chống_đối đã bỏ đơn_vị chạy trốn vào các khu rừng rậm từ Šiauliai đến Lida và tổ_chức các hoạt_động phỉ chống lại quân_đội Liên_Xô_Aleksander_Krzyżanowski bị giam tại Liên_Xô đến tháng 10 năm 1947 thì bị trục_xuất về Ba_Lan Cho đến nay các hoạt_động chống lại dân_thường của Quân_đội Krajowa tại Litva trong Chiến_tranh thế_giới thứ hai vẫn đang được tiếp_tục làm rõ Các cuộc điều_tra sơ_bộ cho thấy trong thời_kỳ chiến_tranh Xô_Đức tại Litva Quân_đội Krajowa đã giết chết khoảng 4 000 người Litva Đặc_biệt nghiêm_trọng là vụ thảm_sát đêm 23 tháng 6 năm 1944 tại Vilnius và các khu_vực Dubingių_Joniškio_Inturkės_Bijutiškio Giedraičių_Lữ đoàn 5 của quân_đội Krajowa dưới sự chỉ_huy của viên Lữ_đoàn trưởng Z Šendzeliažas_Lupaška chỉ_huy đã thảm_sát 4 cảnh_sát người Litva và 37 người khác trong đó có cả người già phụ_nữ trẻ_em từ 11 tháng đến 13 tuổi Người Litva đã yêu_cầu Tổng_thống Ba_Lan thu_hồi các huân huy_chương của Z Šendzeliažas_Lupaška và áp_dụng chế_độ đăng_ký cư_trú bắt_buộc đối_với các cựu_chiến_binh của Quân_đội Krajowa_Họ cũng yêu_cầu chính_phủ Litva dựng đài kỷ_niệm những nạn_nhân của quân_đội Krajowa tại quận Joniškyje thành_phố Vilnius Sau chiến_tranh một_số thành_viên của lực_lượng dân cảnh SS tại Litva đã trốn sang Hoa_Kỳ năm 1956 dưới danh_nghĩa người tỵ nạn theo đạo_luật Relief_Act_Luật cứu_trợ năm 1953 41 năm sau chiến_tranh ngày 26 tháng 6 năm 1996 Toà_án quận Columbia bang Florida_Hoa_Kỳ sau khi xét kết_quả điều_tra của Ban Hình_sự thuộc Văn_phòng điều_tra đặc_biệt OSI đã ra phán_quyết thu_hồi quốc_tịch của Hoa_Kỳ đối_với Kazys_Gimzauskas dân Litva nhập_cư vào Florida trong thời_gian Chiến_tranh thế_giới thứ II đã cộng_tác với Đức Quốc xã và tham_gia vào các vụ thảm_sát người Do thái Litva Một cựu thành_viên khác người Litva của lực_lượng dân cảnh SS Vilnius là Aleksandras_Lileikis cũng bị cơ_quan OSI phát_hiện và bị Toà_án liên_bang tại Boston ra_lệnh tước quốc_tịch Hoa_Kỳ Tổng_cộng từ năm 1979 đến năm 1996 đã có 107 phần_tử thân phát_xít Đức bị tước quốc_tịch Hoa_Kỳ trong dó có 48 người bị trục_xuất khỏi Hoa_Kỳ Hơn 300 người khác được đưa vào diện cần điều_tra Xem thêm BULLET Quân_đội Quốc_gia Ba_Lan BULLET Thảm_sát ở Sakhryni_BULLET_Thảm sát ở Goraets_Tham khảo Tiếng Anh BULLET Dunn_W_Soviet_Blitzkrieg The_Battle for White_Russia 1944 Lynne_Riener 2000 ISBN 978 1 55587 880 1 BULLET Glantz_D_Belorussia 1944 the Soviet_General_Staff_Study BULLET Tadeusz_Piotrowski_Poland s Holocaust_McFarland and Compagny_Inc_Publishers_North California 1998 BULLET Borodziej_The_Warsaw_Uprising of 1944 BULLET Sayers_Michael_Kahn_Albert E The_Great_Conspiracy_The Secret_War against Soviet_Russia_Boston_Brown Co 1946 Tiếng Đức BULLET Tippelskirch_K_Geschichte des Zweiten_Weltkrieges_Bonn 1954 BULLET Frießner_H_Verratene schlachten Hamburg_Holsten_Verlag 1956 BULLET Marek_Jan_Chodakiewicz_Schriftenreihe der Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte vol 88 Munich_R_Oldenbourg_Verlag 2004 Tiếng Nga BULLET Самсонов_Александр_Михайлович_Крах фашистской агрессии 1939 1945 М Наука 1980 BULLET Соколов_Борис_Вадимович_Оккупация Правда и мифы М АСТ 2002 BULLET Минасян_М_М_Победа в Белоруссии_Пятый сталинский удар М Воениздат_МВС_СССР 1952 BULLET Семиряга_Михаил_Иванович_Тайны сталинской дипломатии 1939 1941 М Высшая школа 1992 BULLET Егоров_П_Я_Кривоборский И В Ивлев_И_К_Рогалевич А И Дорогами побед М Воениздат 1969 BULLET Волков_Федор_Дмитриевич_За кулисами второй мировой войны М Мысль 1985 BULLET Кисловский_Юрий_Григорьевич_От первого дня до последнего М Политиздат 1988 BULLET Лопатин_Степан_Семенович_Живая память Записки фронтовика Свердловск_Сред_Урал кн изд во 1988 BULLET Славнов_Василий_Поликарпович_Сколько было пройдено М Воениздат 1984 BULLET Яковенко_Владимир_Кириллович_Партизанки М Воениздат 1980 BULLET Русский архив Сборник документов Великая_Отечественная_Том 14 3 1 СССР и Польша_М_ТЕРРА 1994 Tiếng Việt_BULLET_G_K Zhukov_Nhớ lại và suy_nghĩ Tập 3 Nhà_xuất_bản Quân_đội nhân_dân Hà_Nội 1987 trang 219 223 BULLET A M Vasilevsky_Sự_nghiệp cả cuộc_đời Nhà_xuất_bản Tiến_Bộ Moskva 1984 Tiếng Litva BULLET Kazimieras_GARŠVA_Armija krajova ir Vietinė rinktinė Lietuvoje_Amzius_XXI No61 1264 Atnaujintas 2004 Liên_kết ngoài BULLET Bản_đồ tổng_thể chiến_dịch Bagration_BULLET_Bản đồ tổng_thể Chiến_dịch Vilnius_BULLET_Lược đồ Chiến_dịch Vilnius 1944 BULLET Bản_đồ triển_khai pháo_binh của Tập_đoàn_quân 5 chống lại cuộc phản_công của Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 Đức ở Tây_Bắc_Vilnius_BULLET Tóm_tắt chiến_dịch Vilnius_BULLET_Tư liệu về Chiến_dịch Vilnius trên trang_web Hãy hỏi những người còn sống của thành_phố Omsk_Nga_BULLET_Nikolai Zhukov_Ngày_Moskva chào_mừng Vilnius_Bài đăng trên báo Giao_thông Litva online ngày 16 tháng 7 năm 2012
Chiến_dịch Vilnius