Mikhail_Tal_Mikhail_Tal Michail_Nechem evič Tal đôi_khi còn được biết đến với tên Mihails_Tals hay Mihail_Tal 9 tháng 11 năm 1936 28 tháng 6 năm 1992 là một Đại kiện_tướng Cờ_vua người Liên_Xô_Latvia và nhà vô_địch cờ_vua thế_giới thứ tám Thường được biết đến như một thiên_tài cờ_vua và một kỳ_thủ có lối chơi tấn_công xuất_sắc nhất mọi thời_đại ông có phong_cách chơi đầy táo_bạo Lối chơi của ông được nhắc đến qua sự sáng_tạo sự ngẫu_hứng và không_thể đoán trước được bằng những đòn phối_hợp tài_tình Theo ông mọi trận đấu cờ_vua đều không_thể bắt_chước được và vô_giá như một bài thơ Ông thường được gọi là Misha hay Phù_thuỷ đến từ Riga_The_Magician from Riga_Cả hai cuốn sách The_Mammoth_Book of the World s Greatest_Chess_Games_Burgess Nunn_Emms 2004 và Modern_Ches_Brilliancies_Evans 1970 đều viết về các trận đấu của Tal nhiều hơn bất_cứ kỳ_thủ nào khác Tal cũng là một tác_giả chuyên viết về cờ_vua Ông cũng giữ kỷ_lục cho số trận bất bại liên_tiếp nhiều thứ nhất và thứ hai trong lịch_sử cờ_vua Ngày 28 tháng 5 năm 1992 khi cơ_thể đang bị bệnh thận hành_hạ Tal đã rời bệnh_viện để tham_gia giải Cờ chớp Moscow_Tại đây ông đã đánh_bại Garry_Kasparov_Ông mất một tháng sau đó Giải Cờ_vua Tưởng_niệm Tal được tổ_chức hằng năm ở Moscow mỗi năm từ năm 2006 để tưởng_nhớ tới ông Thời niên_thiếu Tal được sinh ra ở Riga_Latvia trong một gia_đình Người Do Thái_Ngay từ khi sinh ra Tal đã tỏ ra là một đứa bé tài_năng nhưng không may lại mắc bệnh Tal biết đọc từ năm 3 tuổi học đại_học khi mới 15 tuổi Khi 8 tuổi Tal học chơi cờ_vua khi theo_dõi cha mình chơi một bác_sĩ và nhà_nghiên_cứu y_học Không lâu sau đó cậu tham_gia Câu_lạc_bộ Cờ_vua Đội Thiếu_niên Tiền_phong Lối chơi của cậu ban_đầu không có gì đặc_biệt nhưng cậu đã luyện_tập chăm_chỉ để cải_thiện Alexander_Koblents bắt_đầu huấn_luyện cờ_vua cho Tal từ năm 1949 Đây là khoảng thời_gian Tal thăng_tiến rất nhanh Vào năm 1951 cậu lọt vào vòng đấu chính_thức của Giải Vô_địch Cờ_vua Latvia Năm 1952 Tal vượt qua chính thầy của cậu ở Giải Vô_địch Cờ_vua Latvia 1 năm sau đó 1953 Tal vô_địch tại đây và được phong danh_hiệu Candidate_Master_Anh trở_thành Kiện_tướng Liên_Xô năm 1954 sau khi đánh_bại Vladimir_Saigin_Trong cùng năm đó anh có chiến_thắng đầu_tiên trước một Đại kiện_tướng khi đánh_bại Yuri_Averbakh trong một thế_trận hoà Yuri_Averbakh hết thời_gian Tal tốt_nghiệp ngành Văn_học ở trường Đại_học Riga viết luận_văn về những tác_phẩm trào_phúng của Ilf và Petrov và dạy_học ở Riga khi 20 tuổi Anh là thành_viên của Tổ_chức Thể_thao Daugava và đại_diện cho Latvia trong các sự_kiện thể_thao ở Liên_Xô_Anh kết_hôn với diễn_viên 19 tuổi Salli_Landau năm 1959 ly_dị năm 1970 Vào năm 2003 Landau đã xuất_bản tiểu_sử về chồng cũ của bà bằng tiếng Nga Tính_cách Vợ thứ nhất của ông Salli_Landau miêu_tả tính_cách của Tal_Tal là một con_người sống hết_sức sôi_nổi cởi_mở giản_dị hài_hước và can_đảm Có một lần sang đấu cờ ở Tây_Ban_Nha ông cùng các kỳ_thủ xem một trận đấu bò_tót Tại đây ai muốn trổ_tài đều có_thể khoác_áo võ_sĩ vào thử Ít người dám nhưng Tal đã nhảy ra sân cầm mảnh vải đỏ và đấu với một con bò_tót hung_dữ khiến ai cũng kinh_sợ nhưng Tal tỏ ra rất nhanh_nhẹn dũng_cảm đấu cho tới hết hiệp Hôm sau báo_chí đăng ảnh ông với tít đề Đây là Mikhail_Tal võ_sĩ đấu bò_tót Vô_địch Liên_Xô_Tal lọt vào trận chung_kết Giải Vô_địch Cờ_vua Liên_Xô năm 1956 và trở_thành nhà vô_địch trẻ nhất vào năm tiếp_theo khi mới 20 tuổi Anh không chơi đủ số giải đấu quốc_tế cần_thiết để có_thể đạt danh_hiệu Đại kiện_tướng nhưng FIDE đã quyết_định phá_bỏ những giới_hạn đó tại Đại_hội năm 1957 và đặc_cách phong Đại kiện_tướng cho Tal vì thành_tích vô_địch Liên_Xô_Tại thời_điểm này cờ_vua Liên_Xô đang thống_trị nền cờ_vua thế_giới và Tal đã đánh_bại một_số kỳ_thủ hàng_đầu thế_giới để lên_ngôi vô_địch Tal tham_gia đội_tuyển cờ_vua sinh_viên Liên_Xô 3 lần từ 1956 đến 1958 giành 3 huy_chương vàng đồng_đội và 3 huy_chương vàng cá_nhân Anh thắng 19 trận hoà 8 và không thua trận nào với tỉ_lệ thắng là 85 2 Anh bảo_vệ thành_công_chức vô_địch Liên_Xô năm 1958 và tham_dự giải Vô_địch Cờ_vua Thế_giới lần đầu_tiên Anh vô_địch giải Interzonal 1958 tại Portorož và cùng đội_tuyển cờ_vua Liên_Xô vô_địch Olympiad_Cờ vua lần thứ 4 liên_tiếp tại Munich_Vô địch Thế_giới Tal vô_địch một giải đấu rất mạnh tại Zürich năm 1959 Sau giải Interzonal các kỳ_thủ hàng_đầu tiếp_tục với giải Candidates ở Nam_Tư năm 1959 Tal thể_hiện phong_độ vượt_trội của mình khi dành tới 20 38 điểm vượt qua Paul_Keres với 18 ½ điểm theo sau bởi Tigran_Petrosian_Vasily_Smyslov Bobby_Fischer_Svetozar_Gligorić Friðrik_Ólafsson và Pal_Benko_Chiến thắng của Tal phần_lớn là trước các kỳ_thủ ở nửa dưới Chỉ giành được 1 chiến_thắng và thua 3 trận trước Keres nhưng Tal đã thắng 4 trận trước Fishcher và giành được 3 ½ 4 từ các đối_thủ Gligorić_Olafsson và Benko_Năm 1960 khi 23 tuổi Tal đánh_bại Mikhail_Botvinnik một kỳ_thủ thiên về lối chơi chiến_lược trong trận đấu_tranh ngôi Vô_địch thế_giới được tổ_chức tại Moscow với điểm_số là 12 ½ 8 ½ 6 thắng 2 thua 13 hoà khiến anh trở_thành nhà vô_địch thế_giới trẻ nhất trong lịch_sử cờ_vua thế_giới tính đến thời_điểm đó kỉ_lục này bị phá bởi Garry_Kasparov vô_địch thế_giới khi 22 tuổi Botvinnik chưa từng đấu với Tal lần nào trước đó đã giành chiến_thắng trước Tal trong trận tái đấu năm 1961 cùng được tổ_chức tại Moscow với tỉ_số 13 8 10 thắng 5 thua 6 hoà Trong khoảng thời_gian này Botvinnik đã phân_tích kỹ_lưỡng lối chơi của Tal và đưa phần_lớn các trận tái đấu trở_nên chậm_rãi hoặc đưa về tàn cuộc ngược với sở_trường của Tal là những trận đấu phức_tạp mang tính chiến_thuật cao Triều_đại ngắn_ngủi của Tal khiến anh trở_thành một trong hai người được gọi là winter kings cụm_từ dùng để chỉ những vị vua có thời_gian trị_vì ngắn khi làm ngắt_quãng triều_đại của Botvinnik từ năm 1948 đến năm 1963 Người còn lại là Vasily_Smyslov vô_địch thế_giới 1957 58 Hệ_số ELO cao nhất của Tal là 2705 đạt được năm 1980 Hệ_số cao nhất do Chessmetrics đánh_giá là 2799 vào tháng 9 năm 1960 Các thành_tích khác Sau khi thất_bại trong trận tái đấu với Botvinnik_Tal vô_địch giải Bled với 1 điểm nhiều hơn Fischer mặc_dù thua trận đấu riêng giành 14 ½ sau 19 trận 11 1 7 vượt qua Tigran_Petrosian_Keres_Gligorić Efim_Geller và Miguel_Najdorf_Tal tham_gia tổng_cộng 6 giải Candidates sau 1961 nhưng không_thể giành được quyền thách đấu nhà vô_địch thế_giới Năm 1962 ở Curaçao Tal có vấn_đề nghiêm_trọng về sức_khoẻ phải trải qua một ca phẫu_thuật ngay trước giải đấu và bỏ 3 vòng đấu chỉ dành 7 điểm 3 10 8 sau 21 trận đấu Anh dành vị_trí thứ nhất ở giải Interzonal tại Amsterdam 1964 Năm 1965 anh thất_bại trong trận chung_kết trước Boris_Spassky sau khi đánh_bại Lajos_Portisch và Bent_Larsen_Tal không tham_dự giải Interzonal năm 1967 và thất_bại trong trận bán_kết năm 1968 trước Viktor_Korchnoi sau khi đánh_bại Gligoric_Sức khoẻ tồi_tệ đã làm phong_độ Tal sa_sút từ cuối 1968 đến cuối 1969 nhưng ông đã hồi_phục phong_độ sau khi cắt bỏ một bên thận Ông vô_địch giải Riga_Interzonal năm 1979 với số điểm 14 17 và bất bại trong suốt giải đấu Tuy_nhiên năm tiếp_theo ông đã thất_bại trong trận tứ_kết trước Lev_Polugaevsky một trong số_ít kỳ_thủ có tỉ_số đối_đầu tốt khi đấu với Tal_Tal cũng tham_gia giải Candidate ở Montpellier năm 1985 Giải chuyển sang thể_thức đấu_vòng_tròn với 16 kỳ_thủ Ông đồng hạng 4 5 sau giải và mất cơ_hội đi tiếp một_cách đáng tiếc sau khi hoà trận playoff với Jan_Timman người có chỉ_số tiebreak cao hơn ông Từ tháng 7 năm 1972 tới tháng 4 năm 1973 Tal lập kỷ_lục với 86 trận bất bại liên_tiếp 47 thắng 39 hoà Từ 23 tháng 10 năm 1973 tới 16 tháng 10 năm 1974 Tal có tới 95 trận bất bại liên_tiếp 46 thắng 49 hoà phá vỡ kỷ_lục trước đó Đây là 2 chuỗi trận bất bại dài nhất trong lịch_sử cờ_vua thế_giới Tal tiếp_tục trở_thành một đối_thủ khủng_khiếp dù ông_già đi Ông đấu 20 lần với đương_kim vô_địch Cờ_vua Thế_giới lúc bấy_giờ là Anatoly_Karpov với 19 hoà và 1 thua tại Bugojno 1980 Một trong nhưng thánh tích lớn nhất của Tal trong sự_nghiệp sau_này là đồng hạng nhất với Karpov người mà Tal làm trợ_lý trong một loạt các giải đấu lớn và Giải Vô_địch Cờ_vua Thế_giới tại 1979 Montreal_Tournament of Stars với thành_tích bất bại 6 0 12 người duy_nhất bất bại trong một giải đấu gồm Boris_Spassky_Portisch_Vlastimil Hort_Robert_Hübner_Ljubomir Ljubojević_Lubomir_Kavalek_Jan Timman và Bent_Larsen_Tal tham_dự 21 Giải Vô_địch Cờ_vua Liên_Xô_Trừ trận chung_kết 1983 khi Tal phải bỏ_cuộc sau 5 trận Tal đã vô_địch 6 lần 1 kỉ_lục mà chỉ có Tal và Botvinnik đạt được và các năm 1957 1958 1967 1972 1974 1978 Ông cũng là người vô_địch 5 lần tại các giải đấu ở Tallinn_Estonia vào các năm 1971 1973 1977 1981 và 1983 Tal cũng rất thành_công với cờ chớp Năm 1970 ông đúng thứ 2 sau Fischer người đạt 19 22 trong một giải cờ chớp ở Herceg_Novi_Nam_Tư vượt qua Korchnoi_Petrosian và Smylov_Năm 1988 khi 51 tuổi ông giành vô_địch Giải Vô_địch Cờ chớp Thế_giới lần thứ hai Kasparov vô_địch giải lần đầu ở Brussels ở Saint_John_New_Brunswick vượt qua Kasparov đương_kim vô_địch thế_giới và Anatoly_Karpov cựu vô_địch thế_giới Trong trận chung_kết ông đánh_bại Rafael_Vaganian với tỉ_số 3 ½ ½ Vào 28 tháng 5 năm 1992 tại giải Cờ chớp ở Moscow ông đã phải xuất_viện để tham_gia ông đánh_bại Kasparov_Ông mất một tháng sau đó Các trận đấu đồng_đội Tại Olympiad_Cờ vua Mikhail_Tal là thành_viên trong đoàn Liên_Xô 8 người từng giành huy_chương vàng đồng_đội vào các kỳ Olympiad năm 1958 1960 1962 1966 1972 1974 1980 và 1982 thắng 65 trận hoà 34 và chỉ thua 2 81 2 Điều này khiến ông trở_thành kỳ_thủ đạt được nhiều điểm nhất trong số những người từng tham_dự ít_nhất 4 kỳ Olympiad_Tal cũng giành 7 huy_chương cá_nhân ở Olympiad gồm 5 huy_chương vàng 1958 1962 1966 1972 1974 và 2 huy_chương bạc 1960 1982 Tal cũng đại_diện cho Liên_Xô tham dụ 6 Giải Vô_địch Cờ_vua Đồng_đội châu_Âu 1957 1961 1970 1973 1977 1980 giành 3 huy_chương vàng đồng_đội và 3 huy_chương vàng cá_nhân 1957 1970 1977 Ông có 14 trận thắng 20 hoà và 3 thua với tỉ_số 64 9 Tal chơi ở bàn 9 cho Liên_Xô trong trận đấu đầu_tiên với đội The_Rest of the World_Phần còn lại của thế_giới ở Belgrade 1970 giành 2 4 điểm Ông chơi bàn 7 cho Liên_Xô trong trận đấu thứ 2 ở Luân_Đôn 1984 giành 2 3 điểm Đội Liên_Xô giành chiến_thắng cả hai trận Tal được vinh_danh là Honoured_Master of Sport_Từ 1950 Khi Tal vô_địch Giải Cờ_vua trẻ Latvia tới 1991 Tal vô_địch hoặc đồng hạng nhất 68 giải đấu xem bảng dưới đây Trong sự_nghiệp 41 năm của mình Tal chơi khoảng 2700 trận thắng 65 trong số đó Tỉ_số đối_đầu Chỉ có những trận đấu chính_thức được tính là trận Tal thắng là trận Tal thua là trận hoà BULLET Mikhail_Botvinnik 12 12 20 BULLET David_Bronstein 8 5 18 BULLET Viktor_Korchnoi 7 11 5 BULLET Bent_Larsen 12 7 18 BULLET Bobby_Fischer 4 2 5 BULLET Paul_Keres 4 8 20 BULLET Efim_Geller 6 6 23 BULLET Lev_Polugaevsky 2 8 25 BULLET Boris_Spassky 6 9 25 BULLET Anatoly_Karpov 0 1 19 BULLET Vasily_Smyslov 3 4 21 BULLET Tigran_Petrosian 6 9 27 BULLET Leonid_Stein 0 3 15 BULLET Lajos_Portisch 9 5 18 Vấn_đề sức_khoẻ Là người có tâm_hồn nghệ_thuật hóm_hỉnh nhưng Tal có một cuộc_sống tự_do phóng_túng uống nhiều rượu và hút thuốc Sức_khoẻ của ông suy_sụp như một điều tất_yếu Phần_lớn cuộc_đời của ông là ở trong bệnh_viện Ông phải phẫu_thuật cắt bỏ một bên thân năm 1969 Khi phải đương_đầu với những cơn đau thấu xương do bệnh_tật hành hà ông sử_dụng morphine và do_đó bị nghiện Vào 28 tháng 6 năm 1992 Tal mất trong một bênh viện ở Moscow khi bị xuất_huyết ở thực_quản một_số người bạn của ông xác_nhận rằng tất_cả các cơ_quan trên cơ_thể của Tal đều ngừng hoạt_động Tal bị tật Ectrodactyly bẩm_sinh ở tay_phải bàn_tay bị dị_tật Tuy_nhiên ông lại là một người chơi piano rất điêu_luyện Phong_cách thi_đấu Tal rất yêu thích được thi_đấu Tal cho rằng Cờ_vua đầu_tiên là nghệ_thuật Ông nổi_tiếng khi chơi rất nhiều trận đấu cờ chớp với những kỳ_thủ đẳng_cấp thấp chỉ vì sở_thích được thi_đấu của mình Được biết đến là Phù_thuỷ đến từ Riga_The_Magician from Riga_Tal là nguyên_mẫu của một kỳ_thủ có lối chơi tấn_công mạnh_mẽ Cách tiếp_cận trận đấu của ông khá thực_dụng Ông được coi là một trong những truyền nhân của cựu Vô_địch Thế_giới Emanuel_Lasker_Ông thường thí quân để tạo thế chủ_động tạo ra những mối đe_doạ mà đối_thủ buộc phải chống_trả Với nhưng đòn thí quân này Tal tạo ra những thế_trận rất phức_tạp mà rất nhiều đại kiện_tướng không_thể hoá_giải nổi mặc_dù sau_này với những phân_tích sâu các chuyên_gia có chỉ ra nhưng thiếu_sót của một_số đòn thí quân của Tal_Qua các giai_đoạn của ván cờ_người ta nhận thấy khá rõ phong_cách độc_đáo của Tal rất sáng_tạo ở phần khai_cuộc rất phức_tạp ở trung cuộc dựa trên nhiều nước đi bất_ngờ với hiệu_quả tâm_lý cao Nhân_tố chính của những thắng_lợi của Tal là những đợt tấn_công vào Vua đối_phương bằng những đòn phối_hợp vừa đẹp vừa tài_tình với một trình_độ nghệ_thuật điêu_luyện Phần cờ tàn Tal chơi cũng khá hay nhất_là cờ tàn phức_tạp và đông quân Thí quân không hề tiếc_rẻ để giành thắng_lợi là nét đặc_sắc trong cách chơi của Tal_Người ta tính ra rằng số quân mà ông thí trên bàn_cờ trong 4 năm bằng số quân được thí của một Đại kiện_tướng trong suốt cuộc_đời chơi cờ 6 trận đấu đầu_tiên trong trận tranh chức Vô_địch Thế_giới với Botvinnik là điển_hình cho phong_cách chơi của Tal_Tal thí mã mà thu lại rất ít lợi_thế nhưng chiếm ưu_thế dần_dần khi Botvinnik thất_bại trong việc tìm nước đi đáp trả đúng_đắn Mặc_dù phong_cách chơi này bị cựu Vô_địch Thế_giới Vasily_Smyslov coi là mánh_lới tricks Tal đã đánh_bại một_cách thuyết_phục mọi Đại kiện_tướng nổi_bật thời bấy_giờ với lối chơi mạnh_mẽ Viktor_Korchnoi và Paul_Keres là hai trong số rất ít kỳ_thủ có tỉ_số đối_đầu hơn Tal_Cách thi_đấu của Tal còn được cải_thiện vào những năm sau_này khi điềm_tĩnh hơn và chú_trọng vào lối chơi chiến_lược Với rất nhiều người_yêu cờ đỉnh_cao của phong_cách Tal là vào_khoảng thời_gian từ 1971 đến 1979 khi mà Tal kết_hợp sự chắc_chắn trong mỗi ván cờ với trí tưởng_tượng của tuổi_trẻ Trong các kỳ_thủ hàng_đầu hiện_tại kỳ_thủ Tây_Ban_Nha gốc Latvia Alexei_Shirov chịu ảnh_hưởng lớn bởi phong_cách Tal_Shirov từng học với Tal khi còn trẻ Rất nhiều kiện_tướng Latvia như Alexander_Shabalov và Alvis_Vitolins cũng thi_đấu với nguồn cảm_hứng tương_tự tạo nên trường_phái cờ Latvia Tal cống_hiến ít cho lý_thuyết khai_cuộc mặc_dù có sự hiểu_biết sâu_rộng về phần_lớn các hệ_thống khai_cuộc như Phòng_thủ Sicilian và Khai_cuộc Ruy_Lopez_Với cách sử_dụng Phòng_thủ Benoni một_cách mạnh_mẽ và hiệu_quả đặc_biệt là trong những năm đầu sự_nghiệp của mình Tal đã khiến mọi người phải đánh_giá nhận_định lại về khai_cuộc này vào thời_điểm đó mặc_dù khai_cuộc này rất ít được sử_dụng trong các trận đấu đỉnh_cao hiện_nay Các trận đấu đáng chú_ý BULLET Mikhail_Tal vs Alexander_Tolush_USSR_Championship Moscow 1957 King s Indian_Defence_Saemisch_Variation E81 1 0 Một trận đấu ở vòng cuối của giải đấu Tal giành chức Vô_địch Liên_Xô lần đầu BULLET Boris_Spassky vs Mikhail_Tal_USSR_Championship Riga 1958 Nimzo_Indian_Defence_Saemisch Variation E26 0 1 Spassky muốn thắng để tránh trận playoff cho giải Interzonal nhưng Tal đã đua trận đấu về một thế tàn cuộc phức_tạp Với chiến_thắng này Tal vô_địch Liên_Xô lần thứ hai liên_tiếp BULLET Mikhail_Tal vs Vasily_Smyslov_Yugoslavia_Candidates Tournament 1959 Caro_Kann_Defence B10 1 0 Một nước thí quân táo_bạo để giành Giải Trận đấu Xuất_sắc nhất BULLET Robert_James_Fischer vs Mikhail_Tal_Belgrade_Candidates Tournament 1959 Sicilian_Defence_Fischer_Sozin Variation B87 0 1 Năm 1959 Bobby_Fischer còn quá trẻ và thiếu kinh_nghiệm khi gặp Tal đang ở đỉnh_cao phong_độ Cả hai đều sử_dụng những đòn chiến_thuật rất đặc_sắc BULLET Mikhail_Botvinnik vs Mikhail_Tal_World_Championship Match_Moscow 1960 6th game King s Indian_Defence_Fianchetto_Variation Classical_Main line E69 0 1 Một ví_dụ điển_hình cho phong_cách Tal trong trận đầu_tiên với Botvinnik_Tal thí mã cho một đòn tấn_công và Botvinnik không_thể tìm được nước phòng_thủ đúng_đắn Nước thứ 25 là một sai_lầm của Botvinnik phá_huỷ thế_trận của ông và dâng chiến_thắng cho Tal_BULLET_Istvan_Bilek vs Mikhail_Tal_Moscow 1967 King s Indian_Attack_Spassky_Variation A05 0 1 Một đòn đáp trả mao hiểm giành giải Trận đấu Xuất_sắc nhất BULLET Boris_Spassky vs Mikhail_Tal_Tallinn tt 1973 Nimzo_Indian_Defence_Leningrad Variation E30 0 1 Cả hai sử_dụng rất nhiều đòn chiến_thuật Đen tấn_công vùng trung_tâm và bắt_đầu đuổi bắt vua Trắng_BULLET_Mikhail_Tal vs Tigran_Petrosian_Moscow 1974 Pirc_Defence B08 1 0 Tal đánh_bại kỳ_thủ có lối chơi phòng_thủ vĩ_đại nhất mọi thời_đại Petrosian_Các tác_phẩm Tal là một tác_giả viết rất nhiều về cờ_vua là biên_tập_viên của Tạp_chí Cờ_vua Latvia Šahs_Cờ vua từ 1960 đến 1970 Ông cũng viết 4 cuốn sách một cuốn về trận đấu_tranh_chức Vô_địch Thế_giới năm 1960 với Botvinnik cuốn tự_truyện The_Life and Games of Mikhail_Tal_Attack with Mikhail_Tal đồng_tác_giả với Iakov_Damsky và Tal s Winning_Chess_Combinations đồng_tác_giả với Viktor_Khenkin_Các cuốn sách của ông rất nổi_tiếng vì tường_thuật chi_tiết những suy_nghĩ của ông trong trận đấu Đại kiện_tướng người Mỹ Andrew_Soltis nhận_xét rằng cuốn sách viết về trận đấu_tranh_chức Vô_địch Thế_giới đơn_giản là cuốn sách tốt nhất viết về một trận đấu Vô_địch Thế_giới viết bởi một kỳ_thủ đã từng tham_gia những trận đấu này Không cần phải ngạc_nhiên vì Tal là tác_giả xuất_sắc nhất để trở_thành một Nhà Vô_địch Thế_giới Đại kiện_tướng người New_Zealand Murray_Chandler viết trong phần giới_thiệu của cuốn The_Life and Games of Mikhail_Tal bản sử_dụng ký_hiệu đại_số tái_bản năm 1997 rằng cuốn sách này có_lẽ là cuốn sách cờ_vua tốt nhất từng được viết Liên_kết BULLET A biographical article on Tal_BULLET_Review of CD book about Tal_BULLET_Kasparov interview about Tal
Mikhail_Tal