Loạn chư Lã_Loạn chư Lã chữ Hán_诸吕之乱_Loạn chư Lữ đôi_khi còn gọi là Tru_Lã an Lưu_诛吕安刘 là một chuỗi sự_kiện tranh_chấp quyền_lực trong triều_đình nhà Hán của lịch_sử Trung_Quốc Tuy mầm_mống bắt_đầu từ khi Lã hậu bắt_đầu xưng chế năm 187 TCN thế nhưng sự bùng_phát chính_thức xảy ra khi Lã hậu qua_đời vào năm 180 TCN Theo đó ngày 16 tháng 8 cùng năm Tề_Ai vương Lưu_Tương dấy_binh nổi_dậy và kết_thúc khi Hán_Văn_Đế_Lưu hằng lên_ngôi cũng trong năm ấy Tham_vọng dòng_tộc Sau khi Hán_Cao_Tổ_Lưu Bang qua_đời 195 TCN người kế_vị là Hán_Huệ_Đế_Lưu_Doanh hèn_yếu quyền_lực trong triều rơi vào tay Lã_Thái hậu Đến năm 187 TCN Huệ_Đế mất không có con nối_dõi Lã_Thái hậu lấy con của người khác giết mẹ chúng rồi bảo là con Huệ_Đế sau đó lập liên_tiếp hai Thiếu_Đế lên_ngôi còn Lã_Thái hậu lấy cớ vua còn nhỏ lâm triều xưng chế tự nắm hết quyền_lực Trước_kia khi Hán_Cao_Tổ sắp mất ông đã có giao_ước với các đại_thần Ai không phải họ Lưu mà lên làm Vương thì Thiên_hạ cùng đánh nó Tuy_nhiên khi nắm quyền trong tay Lã_Thái hậu cũng muốn phong cho thân_thích họ Lã làm Vương_Nguyên vào thời Cao_Tổ các thân_tộc họ Lã cũng đã được phong hầu cụ_thể như sau BULLET 1 Lã_Trạch_吕泽 anh trưởng Lã hậu được phong làm Chu_Lã hầu 周吕侯_BULLET 2 Lã_Thích_Chi_吕释之 anh thứ của Lã hậu được phong làm Kiến_Thành hầu 建成侯_Đến khi nắm quyền Lã hậu lại phong thêm cho các thân_tộc họ Lã_BULLET 1 Lã_Tu em_gái Lã hậu làm Lâm_Quang hầu 临光侯_BULLET 2 Lã_Thái_吕台 con trưởng Lã_Trạch được phong Chu_Lã hầu 周吕侯_BULLET 3 Lã_Sản_呂產 con thứ Lã_Trạch được phong Giao hầu 交侯_BULLET 4 Lã_Lộc_呂祿 con Lã_Thích_Chi được phong Hồ Lăng hầu 胡陵侯_Những năm tiếp_theo Lã hậu dần diệt các thân_tộc họ Lưu để phong vương cho họ Lã giết ba vị Triệu vương họ Lưu muốn hại Tề vương Lưu_Phì_Năm 187 TCN Lã_Thái hậu đổi Lã_Thái làm Lã vương 吕王 trở_thành người đầu_tiên của họ Lã được phong vương Năm 181 TCN Triệu vương Lưu_Khôi và Yên vương Lưu_Kiến mất Lã hậu bỏ con_cháu của họ lập Lã_Lộc làm Triệu vương 趙王 và Lã_Thông làm Yên vương 燕王 còn Lã_Gia_呂嘉 con của Lã_Thái có tội bị giáng Con thứ của Lã_Trạch là Lã_Sản được phong làm Lã vương sau đổi làm Lương vương 梁王_Ngoài ra Lã hậu tìm cách lấy_lòng dòng_dõi của Tề vương ở phía đông_phong cho hai người con của Điệu vương nước Tề là Lưu_Chương và Lưu_Hưng_Cư lên tước hầu Tóm_lại vào cuối thời Lã_Thái hậu trong lãnh_thổ nhà Hán có 13 chư_hầu vương trong đó 9 người họ Lưu ba người họ Lã hai người họ khác Trường_Sa vương Ngô_Thần_Lỗ vương Trương_Yển cụ_thể như sau Tuy số Vương họ Lưu áp_đảo song cả ba vương họ Lã đều nắm quyền trong nước thế_lực mạnh còn trong số các vương họ Lưu thì Tế_Xuyên vương Thường_Sơn vương Hoài_Dương_vương còn nhỏ nên ở kinh_đô không có thực_quyền Ngô vương và Sở vương ở xa cộng thêm Lã hậu nắm quyền triều_chính nên mọi quyền_lực đều nằm trong tay họ Lã_Diễn biến Tề vương xuất_quân Năm 180 TCN Lã_Thái hậu mắc bệnh nặng bèn sai Triệu_Vương_Lã_Lộc làm Thượng_tướng quân coi cánh quân ở phía bắc Lã vương Sản coi cánh quân phía Nam để đề_phòng các đại_thần lật_đổ họ Lã sau khi bà qua_đời Bà dặn Lộc và Sản_Rồi phong Lã_Sản làm Thừa_tướng lấy con gái Lã_Lộc làm Hoàng_hậu cho Thiếu đế để tăng_cường vây_cánh Cùng năm đó Lã_Thái hậu qua_đời các đại_thần và tôn_thất họ Lưu bắt_đầu nổi_dậy Chu_Hưu hầu Lưu_Chương con thứ của Tề_Điệu vương Lưu_Phì muốn đánh họ Lã để lập anh trưởng của mình là Tề_Ai vương Lưu_Tương làm Thiên_tử bèn xin Tề vương đem binh về hướng tây giết họ Lã mà lên_ngôi Thiên_tử ông và em_trai thứ là Đông_Mưu hầu Lưu_Hưng_Cư_刘兴居 cùng các quan đại_thần sẽ làm nội_ứng Tề vương chuẩn_bị ra_quân nhưng tướng_quốc Thiệu_Bình vốn được họ Lã lấy_lòng từ trước không đồng_ý và tạo phản Tề vương bèn giết Thiệu_Bình rồi phong Nguỵ_Bột làm tướng_quân Chúc Ngọ làm nội sử đánh họ Lã_Để có thêm lực_lượng Tề vương cho mời Lang Tà vương Lưu_Trạch đến gặp rồi bắt giam Lưu_Trạch ép cho mượn binh sau mới thả ra rồi đem quân tiến về phía Tây đánh nước Lã ở Tế_Nam đưa thư cho các chư_hầu kêu_gọi đứng lên đánh họ Lã Trước sức_mạnh của quân Tề thừa_tướng Lã_Sản sai Quán_Anh cầm binh đánh dẹp nhưng Quán_Anh lại bàn với quân_lính đóng binh ở Huỳnh_Dương và sai sứ đến phía đông liên_kết với Tề vương dự_định khi họ Lã làm biến sẽ tiêu_diệt Mưu_kế của Trần_Bình và Chu_Bột_Lã_Lộc và Lã_Sản ở kinh_đô muốn khởi_binh làm_loạn nhưng sợ thế_lực của các đại_thần còn chần_chừ chưa quyết_định Các đại_thần Trần_Bình_Chu_Bột bàn mưu thấy người con của Khúc_Chu_Hầu_Lịch Thương là Lịch_Ký thân với Lã_Lộc bèn ép Lịch_Thương bảo con đến nói với Lộc nếu ở lại kinh cầm binh sẽ bị nghi_ngờ chi_bằng trao ấn cho Thái_uý mà về nước Triệu_Lã_Lộc đem việc ấy bảo với Lã_Sản_Nội bộ họ Lã biết việc ấy nhưng chưa dứt_khoát quyết_định Lã_Lộc nói với người cô là Lâm_Quang hầu Lã_Tu nhưng Lã_Tu biết được mưu_đồ đó không đồng_ý Cùng lúc đó Giả_Thọ từ nước Tề về lại khuyên Lã_Sản mau_chóng làm_loạn và giục Sản vào Vị_Ương cung để làm_loạn Cùng lúc Chu_Bột bảo tướng Kỷ_Thông cầm cờ tiết giả làm lệnh hoàng_đế trao cho mình cầm_đầu đạo quân phía bắc rồi ra lệnh cho Lịch_Ký và Lưu_Yết tới thuyết_phục Lã_Lộc lần nữa Lã_Lộc nghe theo trả tướng ấn lại giao cho Chu_Bột cầm_quân Chu_Bột nắm được đạo quân phía nam Cùng lúc đó Trần_Bình hay tin Lã_Sản đã làm_loạn sai Chu_Hư hầu giúp Bột_Chu_Bột lại ra_lệnh không cho Lã_Sản vào điện Chu_Bột sai Chu_Hư hầu đem 1000 quân vào Vị_Ương cung nhưng vì còn e họ Lã nên chỉ nói là vào bảo_vệ Thiếu đế rồi vào đâm chết Lã_Sản_Kết quả và ý_nghĩa Sau khi Lã_Sản bị giết các đại_thần và tôn_thất nhà Hán nhanh_chóng thanh_trừng vây_cánh họ Lã giết Lã_Lộc và Lã_Thông đánh chết Lã_Tu phế Lỗ vương Trương_Yển sau đó xử_tử toàn_bộ gia_tộc họ Lã_Các đại_thần họp bàn với nhau cho rằng Thiếu đế và các Lương vương Hoài_Dương_vương Thường_Sơn vương đều không phải con Hiếu_Huệ không_thể cho làm Thiên_tử được bèn chia nhau giết chết tất_cả rồi sai sứ yêu_cầu Tề_Ai vương rút quân về Loạn chư Lã chấm_dứt chỉ sau vài tháng Các đại_thần bàn nhau lập con thứ tư của Cao_Tổ là Đại_vương Lưu_Hằng lên_ngôi tức Hán_Văn đế mở ra một thời_kì mới cho nhà Hán_Xem thêm BULLET Lã hậu BULLET Lã_Lộc_BULLET_Lã Sản_BULLET Trần_Bình BULLET Chu_Bột_Tham khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên các thiên BULLET Cao_Tổ bản kỉ BULLET Lã hậu bản kỉ BULLET Hiếu_Văn bản kỉ BULLET Lê_Đông_Phương_Vương_Tử_Kim 2001 Kể chuyện Tần_Hán_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng
Loạn chư Lã