Bắc_Nguỵ_Tuyên_Vũ Đế_Bắc_Nguỵ_Tuyên Vũ_Đế chữ Hán_北魏宣武帝 483 13 1 ÂL 12 2 DL 515 tên_huý lúc sinh là Thác_Bạt_Khác_拓拔恪 sau đổi thành Nguyên Khác_元恪 là hoàng_đế thứ tám của triều_đại Bắc_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Dưới thời Tuyên_Vũ_Đế trị_vì Bắc_Nguỵ hướng ra bên ngoài và ở vào thời_kỳ hùng_mạnh nhất song về chính_trị lại có nhiều xung_đột nội_bộ và tham_nhũng đặc_biệt là Cao_Triệu_高肇 cữu của Tuyên_Vũ_Đế_Tuyên Vũ_Đế là một người sùng_bái Phật_giáo và trong thời_gian ông trị_vì thì Phật_giáo đã trở_thành quốc_giáo trên thực_tế bản_thân Tuyên_Vũ_Đế thường giảng kinh Phật_Bối cảnh Thác_Bạt_Khác sinh năm 483 ông là con trai thứ hai của Hiếu_Văn_Đế_Mẹ ông là một quý_nhân tên là Cao_Chiếu_Dung_高照容 ông sinh ra cùng năm với hoàng huynh Thác_Bạt_Tuân_Thời thơ_ấu của Thác_Bạt_Khác không được sử_sách đề_cập nhiều bao_gồm cả việc Cao_quý nhân có nuôi_dưỡng ông hay không Năm 496 Bắc_Nguỵ_Hiếu_Văn Đế thay họ cho toàn_bộ hoàng_tộc từ Thác_Bạt sang Nguyên_do đó tên của ông trở_thành Nguyên Khác Vào mùa thu năm 496 Nguyên Tuân đang là thái_tử không_thể chịu nổi thời_tiết nóng_bức tại tân_đô Lạc_Dương Hiếu_Văn_Đế rời đô đến đây từ Bình_Thành 平城 nay thuộc Đại_Đồng Sơn_Tây năm 494 đã âm_mưu chạy trốn về Bình_Thành cùng những người theo mình Song âm_mưu của Thái_tử bị phát_hiện Hiếu_Văn_Đế đã phế_truất Nguyên Tuân và đến năm 497 Nguyên Khác đã được lập làm thái_tử Cuối năm đó mẹ ông là Cao_quý nhân lúc đó đang ở Bình_Thành đã đi về phía nam để hội_ngộ với hoàng nhi tại Lạc_Dương song bà đã qua_đời trên đường đi Các sử_gia nói_chung tin rằng bà đã bị chính_thất của Hiếu_Văn_Đế hoàng_hậu Phùng_Nhuận sát_hại vì Hoàng_hậu muốn được nuôi_dưỡng Nguyên Khác_Tuy nhiên sau khi Hiếu_Văn_Đế phát_hiện ra việc Hoàng_hậu thông_gian với Cao_Bồ_Tát_高菩薩 vào năm 499 bèn giam hoàng_hậu vào lãnh_cung Hiếu_Văn_Đế lệnh cho Nguyên Khác không được liên_hệ gì với bà Đến năm 499 Hiếu_Văn_Đế đã lâm_bệnh trong một chiến_dịch đánh Nam_Tề rồi qua_đời Em_trai Hiếu_Văn_Đế là Bành_Thành vương Nguyên Hiệp_元勰 đã ra_lệnh cho quân Bắc_Nguỵ rút_lui Nguyên Hiệp giữ bí_mật về cái chết của Hiếu_Văn_Đế trong khi mời Nguyên Khác đến hội quân Các hầu_cận của Nguyên Khác phần_lớn đều nghi_ngờ rằng Nguyên Hiệp muốn cướp ngôi song Nguyên Hiệp khi gặp Nguyên Khác đã thể_hiện lòng tôn_kính và thuyết_phục Nguyên Khác rằng mình là người trung_thành Nguyên Khác ở tuổi 16 đã lên_ngôi và trở_thành Tuyên_Vũ_Đế tại Lỗ_Dương_魯陽 nay thuộc Bình_Đỉnh_Sơn_Hà Nam trước khi đội quân có_thể trở về Lạc_Dương Thời_kỳ đầu trị_vì Tuyên_Vũ_Đế ban_đầu muốn lập Nguyên Hiệp làm đại_tướng quân do ông là người được ái_mộ và coi_trọng song vì Nguyên Hiệp đã từ_chối nên Tuyên_Vũ_Đế phong cho hoàng thúc làm thứ_sử Định_Châu_Các việc triều_chính phần_lớn nằm trong tay của sáu đại_thần các em_trai Hiếu_Văn_Đế là Hàm_Dương_vương Nguyên Hi_元禧 và Bắc_Hải vương Nguyên_Tường_元詳 đường đệ của Hiếu_Văn_Đế là Nhâm_Thành vương Nguyên Nguyên Trừng_元澄 và thúc thúc đằng xa của Hiếu_Văn_Đế là Quảng_Dương_vương Nguyên_Gia_元嘉 và hai đại_thần Vương_Túc_王肅 cùng Tống_Biền_宋弁 mặc_dù Nguyên Trừng ngay sau đó đã bị đẩy khỏi vị_trí của mình do ông đã bắt_giữ một_cách sai_trái đối_với Vương_Túc vì nghi_ngờ người này phản_nghịch Năm 500 Tuyên_Vũ_Đế triệu Nguyên Hiệp về kinh làm đại_tướng quân Khi trở về Lạc_Dương Tuyên_Vũ_Đế đã truy tôn cho Cao_quý nhân là hoàng_hậu và phong tước công cho hai cữu phụ là Cao_Triệu_高肇 và Cao_Hiển_高顯 cũng như cho biểu huynh_đệ Cao_Mãnh_高猛 mặc_dù ông chưa từng gặp họ trước đó Đặc_biệt Cao_Triệu đã ngày_càng trở_nên mạnh_mẽ trong suốt thời_gian cai_trị của Tuyên_Vũ_Đế_Năm 500 Nam_Tề xảy ra xáo_trộn do sự cai_trị bạo_tàn của Tiêu_Bảo_Quyển_Bắc Nguỵ đã nhân cơ_hội này thôn_tính trọng thành Thọ_Dương_壽陽 nay thuộc Lục_An_An_Huy khi tướng Bùi_Thúc_Nghiệp_裴叔業 của Nam_Tề đầu_hàng trước Bắc_Nguỵ do lo_sợ Tiêu_Bảo_Quyển_Tuy nhiên Bắc_Nguỵ đã không_thể hành_động thêm nữa khi Nam_Tề sau đó lại lâm vào nội_chiến với cuộc nổi_loạn của các tướng Thôi_Huệ_Cảnh_崔慧景 và Tiêu_Diễn_Năm 501 tướng Vu_Liệt_于烈 và Nguyên Tường đã cảnh_báo Tuyên_Vũ_Đế rằng Nguyên Hi ngày_càng tham_nhũng và Nguyên Hiệp thì ngày_càng được nhiều người tôn_kính và đề_xuất rằng nên bãi_miễn chức_vụ của họ Tuyên_Vũ_Đế đã nghe theo và chính_thức đích_thân nắm quyền xử_lý việc triều_chính song do còn nhỏ_tuổi ông đã không_thể tự mình cai_quản một_cách thích_đáng vì_thế các hầu_cận mà ông tin_tưởng và Cao_Triệu bắt_đầu trở_nên có nhiều quyền_lực và tham_nhũng hơn Các sử_gia xưa thường coi đây là điểm Bắc_Nguỵ bắt_đầu suy_sụp Cuối năm 501 Nguyên Hi không hài_lòng về việc bị tước_đoạt quyền_lực và lo_sợ rằng mình sẽ bị giết vì_thế ông ta đã âm_mưu tiến_hành một cuộc nổi_loạn ly_khai với các châu ở phía nam Hoàng_Hà_Tuy nhiên âm_mưu của Nguyên Hi đã bị phát_giác và ông đã bị xử_tử Từ thời_điểm này trở đi Tuyên_Vũ_Đế ngày_càng trở_nên đa_nghi đối_với các thành_viên trong hoàng_tộc Cũng trong năm 501 Tuyên_Vũ_Đế lập chất nữ của Vu_Liệt_Vu quý_nhân làm hoàng_hậu Vẫn trong năm 501 ở miền Nam Trung_Quốc quân của Tiêu_Diễn triệt_hạ được quân của Tiêu_Bảo_Quyển tướng Nguyên Anh 元英 của Hiếu_Vũ_Đế nhân cơ_hội này đề_xuất Bắc_Nguỵ mở một chiến_dịch lớn chống lại Nam_Tề đang trong nội_chiến Tuy_nhiên Tuyên_Vũ_Đế chỉ cho_phép tiến_hành các cuộc tấn_công quy_mô nhỏ và thường không có kết_quả Tiêu_Diễn ngay sau đó đã đánh_bại được Tiêu_Bảo_Quyển và đến năm 502 thì lật_đổ triều Nam_Tề để thành_lập triều Lương và lên_ngôi Vũ_Đế_Tướng Trần_Bá_Chí_陳伯之 của Lương sau đó đã cố_gắng dâng Giang_Châu_江州 nay thuộc Giang_Tây và Phúc_Kiến cho Bắc_Nguỵ song quân Lương đã đánh_bại cả Trần và quân Bắc_Nguỵ được phái đến để tăng_viện Tuy_nhiên trong các năm sau đó hai bên liên_tục xảy ra chiến_tranh Bắc_Nguỵ đã phong tước_hiệu Tề vương cho một hoàng_tử của Nam_Tề là Tiêu_Bảo_Dần là người đã chạy thoát khỏi Nam_Tề khi Tiêu_Diễn bắt_đầu sát_hại các thành_viên hoàng_tộc Nam_Tề và thông_báo rằng sẽ giúp Tề vương tái_lập Nam_Tề_Năm 504 Nguyên Tường người đã có được vị_trí của Nguyên Hi đã bị Cao_Triệu cáo_buộc phạm_tội tham_ô Nguyên Tường bị giáng làm thường_dân và chết ngay sau đó Theo đề_xuất của Cao_Triệu và bất_chấp phản_đối của Nguyên Hiệp_Tuyên_Vũ_Đế đã đặt các thân_vương dưới sự canh_gác nghiêm_ngặt trên thực_tế là quản_thúc tại_gia đối_với họ Trong khi đó các cuộc chiến_tranh với Lương vẫn tiếp_tục và trong khi cả hai bên đều được và mất Bắc_Nguỵ đã có được thành_quả đáng_kể vào năm 505 khi tướng Hạ_Hầu_Đạo_Thiên 夏侯道遷 của Lương dâng thành Nam_Trịnh_南鄭 nay thuộc Hán_Trung_Thiểm_Tây cùng các vùng xung_quanh cho Bắc_Nguỵ_Đến mùa xuân năm 506 Bắc_Nguỵ tiếp_tục sáp_nhập nhà_nước bán độc_lập Cừu_Trì_Mùa đông năm 505 Lương mở một chiến_dịch phản_công lớn tại vùng biên_giới phía đông do em_trai Lương_Vũ_Đế là Lâm_Xuyên vương Tiêu_Hoành_蕭宏 chỉ_huy Tuy_nhiên Tiêu_Hoành là một tướng bất_tài ông ta ở trong trạng_thái bị dạ kinh vào mùa hè năm 506 khi đang ở Lạc_Khẩu_洛口 nay thuộc Bạng_Phụ_An_Huy quân Lương đã tự sụp_đổ trong khi không giao_chiến với quân Bắc_Nguỵ_Nguyên_Anh và Tiêu_Bảo_Dần sau đó đã tấn_công thành_trì Chung_Li_鍾離 nay thuộc Trừ Châu_An_Huy của Lương song đã bị tướng Vi_Duệ_韋叡 đè_bẹp vào mùa xuân năm 507 Hai nước sau thời_điểm này phần_lớn đã chấm_dứt các hành_động quân_sự chống lại nhau Vào mùa đông năm 507 Vu_Hoàng hậu đột_ngột qua_đời và đến đầu năm 508 con trai của bà là Nguyên Xương_元昌 cũng đột_tử Nguyên Xương cũng là con trai duy_nhất của Tuyên_Vũ_Đế và thời_điểm đó Do Cao_Triệu lúc đó đang rất hùng_mạnh và chất nữ của ông ta là Cao_quý tần được Tuyên_Vũ_Đế sủng_ái nên đã có nghi_ngờ rằng Cao_Triệu và Cao_quý tần đã ám_hại Hoàng_hậu và Hoàng_tử nhưng không có bằng_chứng để kết_luận Năm 508 Tuyên_Vũ_Đế lập Cao_quý tần làm tân_Hoàng_hậu bất_chấp phản_đối của Nguyên Hiệp và từ thời_điểm đó trở đi thì Cao_Triệu đã trở_nên bực_bội với Nguyên Hiệp_Thời kỳ trị_vì cuối Mùa thu năm 508 em_trai Tuyên_Vũ_Đế là Kinh_Triệu vương Nguyên Du_元愉 tức_giận vì bị Tuyên_Vũ_Đế giáng chức và vì Lý phu_nhân của ông đã bị Vu_Hoàng hậu đánh_đập một thời_gian ngắn trước khi Vu_Hoàng hậu chết do chính_thất của Nguyên Du là tỉ muội với Hoàng_hậu song không được ông sủng_ái đã tuyên_bố nổi_loạn tại vị_trí cai_quản của mình ở Tín Đô_信都 nay thuộc Hành_Thuỷ_Hà_Bắc và tự_xưng đế Cao_Triệu đã nhân cơ_hội này để vu_cáo Nguyên Hiệp bày mưu_tính kế với cả Nguyên Du do Nguyên Du đã buộc cữu của Nguyên Hiệp là Phan_Tăng_Cố_潘僧固 cùng tham_gia nổi_loạn và nhà Lương_Tuyên_Vũ_Đế tin lời cao và buộc Nguyên Hiệp phải tự_sát Người_dân và các quan_lại rất thương_tiếc về cái chết của Nguyên Hiệp và ngày_càng trở_nên bực_bội với Cao_Triệu_Ngay sau đó cuộc nổi_loạn của Nguyên Du bị dập tắt Mặc_dù Tuyên_Vũ_Đế dự_tính rằng sẽ không xử Nguyên Du tội chết song Cao_Triệu đã ra_lệnh xử_tử Nguyên Du_Năm 510 một phi_tần của Tuyên_Vũ_Đế là Hồ Thừa_Hoa đã hạ sinh một người con trai tức Nguyên Hủ_Do nhiều hoàng_tử của Tuyên_Vũ_Đế đã chết khi còn nhỏ ông đã cẩn_thận lựa_chọn một_số bà mẹ có kinh_nghiệm để làm nhũ_mẫu cho Nguyên Hủ và không cho_phép Hồ thị nhìn thấy ông Đến mùa đông năm 512 Tuyên_Vũ_Đế lập Nguyên Hủ làm thái_tử song ông đã bãi_bỏ phong_tục mẹ đẻ của Thái_tử buộc phải tự_sát của hoàng_tộc Bắc_Nguỵ vì_thế Hồ thị không phải tự_vẫn Trong những năm cai_trị cuối_cùng của Tuyên_Vũ_Đế_Bắc Nguỵ và Lương tiếp_tục có các trận chiến tương_đối nhỏ ở biên_giới mỗi bên đều được và mất Tuy_nhiên năm 514 Tuyên_Vũ_Đế đã uỷ_thác cho Cao_Triệu mở một cuộc tấn_công lớn nhắm vào Ích_Châu_益州 nay là Tứ_Xuyên và Trùng_Khánh của Lương_Tuy nhiên ngay sau đó vào mùa xuân năm 515 Tuyên_Vũ_Đế đã đột_tử và Nguyên Hủ đã lên_ngôi kế_vị tức Hiếu_Minh_Đế_Nguyên Trừng em_trai Tuyên_Vũ_Đế là Cao_Dương_vương Nguyên Ung_元雍 và con trai của Vu_Liệt là Vu_Trung_于忠 đã đoạt lấy quyền_lực Sau khi triệu_hồi Cao_Triệu họ đã xử Cao_Triệu tội chết Mẹ đẻ của Hiếu_Minh_Đế trở_thành thái_hậu và là người nhiếp_chính Chôn_cất Tuyên_Vũ_Đế được chôn_cất ở phía bắc Lạc_Dương Lăng_mộ của ông này mở_cửa một phần cho công_chúng và là một phần của Bảo_tàng Lăng_mộ cổ Lạc_Dương 洛阳古墓博物馆_Thông tin cá_nhân BULLET Phụ_thân Hiếu_Văn_Đế_BULLET Mẫu_thân Cao_Chiếu_Dung_高照容 truy tôn Văn_Chiêu_Hoàng hậu BULLET Hậu phi BULLET Tuyên_Vũ_Thuận hoàng_hậu Vu thị BULLET Cao_Hoàng hậu BULLET Quý tần Tư_Mã Hiển_Tư_司馬顯姿_BULLET Tuyên_Vũ_Linh hoàng_hậu Hồ Thừa_Hoa là phi_tần về sau trở_thành Thái_hậu nhiếp_chính BULLET Vương_Phổ_Tần_王普賢 BULLET Tần_Lý thị BULLET Hậu_duệ BULLET Nguyên Xương_元昌 506 508 mẹ là Tuyên_Vũ_Thuận hoàng_hậu BULLET Thái_tử Nguyên Hủ_元詡 mẹ là Tuyên_Vũ_Linh hoàng_hậu BULLET Thái_Nguyên công_chúa 太原公主 mẹ không rõ BULLET Kiến_Đức công_chúa 建德公主 mẹ là Cao hoàng_hậu BULLET Dương_Bình công_chúa 阳平公主 mẹ không rõ Tham_khảo BULLET Nguỵ thư BULLET Bắc sử BULLET Tư trị thông giám
Bắc_Nguỵ_Tuyên_Vũ Đế