I PAT I PAT là một công_thức bằng chữ miêu_tả tác_động của hoạt_động của con_người tới môi_trường I P A T Trong đó Công_thức được phát_triển vào những năm 70 của thế_kỷ XX trong một tranh_luận giữa Barry_Commoner_Paul_R Ehrlich và John_Holdren_Commoner cho rằng những thay_đổi trong công_nghệ sản_xuất từ sau Chiến_tranh Thế_giới thứ 2 là nguyên_nhân chính của những tác_động đến môi_trường ở Mỹ Trong khi đó Ehrlich và Holdren cho rằng cả ba yếu_tố này đều quan_trọng và đặc_biệt nhấn_mạnh vào_vai trò của sự gia_tăng dân_số PR Ehrlich_JP_Holdren_Tác_động của gia_tăng dân_số Science 1971 Đồng_nhất thức Kaya có quan_hệ chặt_chẽ với phương_trình I PAT nhưng phương_trình I PAT chung_chung hơn khi chỉ nói về một Tác_động Impact trừu_tượng còn đồng_nhất thức Kaya thể_hiện rõ về tác_động của tác_động của hoạt_động của con_người đến lượng phát thải CO2 Dân_số Trong phương_trình I PAT biến P thể_hiện dân_số của một vùng ví_dụ như dân_số thế_giới Từ khi có sự gia_tăng số_lượng của các xã_hội công_nghiệp dân_số thế_giới đã tăng_trưởng mạnh theo cấp_số nhân Do_đó Thomas_Malthus và nhiều học_giả đã mặc_nhiên công_nhận rằng sự tăng_trưởng này sẽ tiếp_tục cho đến khi bị nạn đói cản_trở xem Mô_hình tăng_trưởng Malthus_Liên hợp quốc và Cục Thống_kê Dân_số Hoa_Kỳ dự_đoán rằng dân_số thế_giới sẽ tăng từ 7 tỷ người hiện_nay lên khoảng 9 2 tỷ người vào năm 2050 Những tiên_đoán này đã tính đến sự giảm tốc_độ gia_tăng dân_số những năm gần đây khi mà phụ_nữ có ít con hơn Hiện_tượng này được tin rằng là kết_quả của sự chuyển_dịch dân_số ở những nước phát_triển Theo đó Liên_hợp_quốc tin rằng dân_số thế_giới sẽ ổn_định quanh mức 9 tỷ người vào năm 2100 Tuy_nhiên trong khi dân_số thế_giới vẫn sẽ tiếp_tục gia_tăng trong những thập_kỷ tới yếu_tố này của phương_trình I PAT sẽ vẫn tiếp_tục khiến tác_động của con_người lên môi_trường gia_tăng trong tương_lai gần Tác_động đến môi_trường Dân_số gia_tăng đã làm tăng tác_động đến môi_trường theo nhiều cách ví_dụ như BULLET Tăng sử_dụng đất khiến các sinh_vật khác mất đi môi_trường sống BULLET Tăng sử_dụng tài_nguyên làm thay_đổi diện_tích đất bao_phủ BULLET Tăng ô_nhiễm gây biến_đổi khí_hậu huỷ_hoại con_người và hệ_sinh_thái Sự sung_túc Biến_A trong công_thức I PAT là viết tắt chữ_cái đầu của Affluence_Sự sung_túc Nó được tính bằng mức tiêu_thụ trên mỗi cá_thể Khi tiêu_dùng đầu người tăng thì tổng tác_động lên môi_trường cũng gia_tăng Tiêu_dùng thường được tính qua GDP đầu người Khi GDP đầu người được dùng để tính_năng suất ta thường giả_định rằng tiêu_dùng tăng khi năng_suất tăng GDP đầu người đã và đang tăng_trưởng vững_chắc trong vài thế_kỷ gần đây do_đó tăng tác_động của con_người trong phương_trình I PAT lên Tác_động đến môi_trường Tiêu_dùng gia_tăng đã làm gia_tăng đáng_kể tác_động của con_người đến môi_trường Đó là bởi_vì mỗi sản_phẩm được tiêu_dùng có những phổ tác_động rộng đến môi_trường Công_nghệ Biến_T trong công_thức I PAT là viết tắt chữ_cái đầu của Technology_Công nghệ Nó thể_hiện tác_động đến môi_trường do việc sản_xuất vận_chuyển thanh_lý hàng_hoá dịch_vụ tạo ra Cải_thiện về tính hiệu_quả giúp làm giảm nhu_cầu về vốn tài_nguyên giảm thừa_số T Do công_nghệ có_thể ảnh_hưởng đến môi_trường theo nhiều cách khác nhau đơn_vị của T thường phụ_thuộc từng trường_hợp cụ_thể mà công_thức I PAT được áp_dụng Ví_dụ như khi tính_toán tác_động của con_người lên biến_đổi khí_hậu đơn_vị phù_hợp cho T có_thể là lượng phát thải khí nhà_kính trên một đơn_vị GDP Tác_động đến môi_trường Sự gia_tăng tính hiệu_quả có_thể giảm tổng tác_động lên môi_trường Tuy_nhiên khi P tăng theo cấp_số nhân T sẽ giảm mạnh tính hiệu_quả tăng gấp đôi_khi dân_số tăng gấp đôi nhằm giữ nguyên I và A Vài năm trở_lại đây số_liệu từ Ngân_hàng Thế_giới cho thấy T đang giảm và sẽ tiếp_tục giảm trong tương_lai Tuy_nhiên do P gia_tăng theo cấp_số nhân và A giảm mạnh nên tổng tác_động lên môi_trường I vẫn giảm Tham_khảo Bài viết được dịch từ bài viết tương_tự ở trang Wikipedia Tiếng_Anh
I = PAT