Cá sú mì Cá sú mì danh_pháp hai phần Cheilinus undulatus là một loài cá biển thuộc chi Cheilinus cũng là loài lớn nhất trong họ Cá bàng chài Loài này được mô_tả lần đầu_tiên vào năm 1835 Từ nguyên Tính từ định_danh undulatus trong tiếng Latinh nghĩa_là gợn sóng không rõ hàm_ý có_lẽ đề_cập đến các vân sọc trên cơ_thể của loài cá này Phạm_vi phân_bố và môi_trường sống C undulatus là loài có phạm_vi phân_bố rộng nhất trong chi Cheilinus_Từ_Biển_Đỏ dọc theo bờ biển Đông_Phi loài này được phân_bố rộng khắp các vùng_biển thuộc khu_vực Ấn_Độ Dương_Thái_Bình_Dương trải dài về phía đông đến Tuamotu giới_hạn phía bắc đến vùng_biển phía nam Nhật_Bản xa về phía nam đến rạn san_hô Great_Barrier và Nouvelle_Calédonie_Ở Việt Nam loài này được ghi_nhận tại vùng_biển Nha_Trang Côn_Đảo cù_lao Chàm_Quảng_Nam quần_đảo Hoàng_Sa và quần_đảo Trường_Sa C undulatus sống trên các rạn viền bờ và trong đầm_phá ở độ sâu đến ít_nhất là 100 m Cá con sống gần bờ thường tập_trung ở khu_vực rừng ngập_mặn hay các thảm cỏ biển gần kề rạn san_hô đặc_biệt là khu_vực có nhiều san_hô cành Acropora_Mô tả C undulatus là loài có kích_thước lớn nhất trong họ Cá bàng chài với chiều dài lớn nhất được biết đến là 250 cm và nặng khoảng 191 kg Chúng có bộ hàm rất chắc với bờ môi dày thịt mỗi hàm có hai răng_nanh nằm ở phía trước Cá đực trưởng_thành có một bướu lớn nhô ra ở trán C undulatus có màu ô_liu đến xanh lục vảy cá có các vạch đen Đầu của những cá_thể trưởng_thành chuyển sang màu lục lam đến xanh_lam với các vệt vàng gợn sóng Sau mắt có hai đường sọc đen Vây đuôi bo tròn Cá con có màu_sắc sáng hơn Ngoài hai đường sọc đen sau mắt như cá trưởng_thành cá con có thêm hai sọc đen từ trước_mắt băng chéo xuống mõm Số gai ở vây lưng 9 Số tia vây ở vây lưng 10 Số gai ở vây hậu_môn 3 Số tia vây ở vây hậu_môn 8 Số tia vây ở vây ngực 12 Số gai ở vây bụng 1 Số tia vây ở vây bụng 5 Sinh_thái_học Thức_ăn Thức_ăn của C undulatus là các loài thuỷ_sinh không xương_sống có vỏ cứng bao_gồm động_vật thân_mềm động_vật giáp_xác và cầu_gai nhờ sở_hữu bộ hàm chắc khoẻ ngoài_ra chúng còn có_thể ăn những loài cá nhỏ hơn Sao biển gai Acanthaster planci một trong những loài sao biển lớn nhất thế_giới đã được tìm thấy trong dạ_dày của một cá_thể C undulatus nặng khoảng 45 kg Khi ăn các loài cầu_gai C undulatus được quan_sát là ngậm chúng trong miệng và bơi đến một tảng đá thích_hợp sau đó đập liên_tục vào đá đến khi lớp vỏ cứng của cầu_gai vỡ nát Điều này cũng được đã quan_sát ở một_số loài cá bàng chài khác như Halichoeres garnoti Thalassoma hardwicke Choerodon anchorago Choerodon graphicus và Choerodon schoenleinii Ngoài_ra nhiều mẫu san_hô P eydouxi Pocillopora grandis cũng được tìm thấy trong dạ_dày của nhiều mẫu_vật C undulatus được cho là chúng đã cắn vụn loài san_hô này để tìm_kiếm cua Trapezia một loài cộng_sinh với san_hô Pocillopora_C undulatus đôi_khi cũng hợp_tác săn cá cùng với cá_mú Plectropomus pessuliferus được quan_sát tại Biển Đỏ_Sinh sản và phát_triển C undulatus có_thể sống đến ít_nhất 30 năm và thuần_thục sinh_dục trong khoảng 5 năm đầu đời chiều dài cơ_thể nằm trong khoảng 35 50 cm C undulatus là loài lưỡng tính tiền nữ tức cá đực trưởng_thành đều phải trải qua giai_đoạn là cá cái những cá_thể trên có chiều dài trên 1 m hầu_hết là cá đực Vào thời_điểm sinh_sản C undulatus hợp_thành những nhóm khoảng vài chục và có_thể lên đến hơn một trăm con Chúng hầu_như không di_chuyển quá xa để cùng tập_hợp đẻ trứng Trứng có hình_cầu đường_kính khoảng 0 65 mm không có sắc_tố Bảo_tồn C undulatus được xếp vào danh_sách Loài nguy_cấp trong Sách_Đỏ IUCN và Phụ_lục II của Công_ước CITES Tại Việt_Nam loài này cũng đã nằm trong Danh_mục các loài thuỷ_sinh quý_hiếm cần bảo_tồn với cấp_độ Có nguy_cơ tuyệt_chủng rất lớn Số_lượng cá sú mì C undulatus đã suy_giảm nghiêm_trọng do một_số mối đe_doạ bao_gồm BULLET 1 Khai_thác làm thực_phẩm với cường_độ vượt mức ở khu_vực Đông_Nam_Á_BULLET 2 Sử_dụng chất_độc và mìn để đánh_cá BULLET 3 Suy_thoái môi_trường sống rạn san_hô BULLET 4 Xuất_khẩu cá con làm cá_cảnh BULLET 5 Thiếu sự quản_lý của các quốc_gia BULLET 6 Khai_thác hải_sản bất_hợp_pháp không khai_báo và không theo quy_định Như trên một trong những nguyên_nhân suy_giảm số_lượng là khai_thác thiếu bền_vững phục_vụ cho buôn_bán thực_phẩm sống Sabah nằm trên Đảo Borneo là một nguồn chính_cung cấp cá sú mì Ngành công_nghiệp đánh_cá đặc_biệt quan_trọng tại đây bởi_vì tỷ_lệ đói_nghèo cao Việc xuất_khẩu của cá này ra khỏi Sabah đã dẫn đến sự suy_giảm khoảng 99 số_lượng tại đây Trong nỗ_lực bảo_vệ loài này đã có một lệnh cấm xuất_khẩu ra ngoài Tuy_nhiên điều này không ngăn_chặn tình_trạng bất_hợp_pháp không được báo_cáo Việc bảo_vệ bởi tổ_chức CITES được tiến_hành ở khu_vực này bởi Bộ thuỷ_sản của Malaysia Sabah nơi cấp giấy_phép để điều_chỉnh các hoạt_động đánh_cá Cá sú mì C undulatus được xem là một loài bảo_trợ Điều này có nghĩa là những loài khác có cùng khu_vực phân_bố với C undulatus sẽ bị thu_hẹp phạm_vi lại nhưng có lợi là được bảo_vệ cùng với C undulatus C undulatus có lịch_sử bị đánh_bắt thương_mại ở Úc nhưng đã được bảo_vệ ở Queensland từ năm 2003 và Tây_Úc từ năm 1998 Ở Quảng_Đông_Trung_Quốc giấy_phép được yêu_cầu trong việc mua_bán của loài này Indonesia cho_phép đánh_bắt chỉ để nghiên_cứu nuôi_trồng và cấp giấy_phép đánh_bắt thủ_công Maldives lập lệnh cấm xuất_khẩu năm 1995 Papua_New_Guinea cấm xuất_khẩu của cá có chiều dài hơn 65 cm tổng chiều dài và Niue đã cấm tất_cả các loại_hình đánh_bắt cho loài này Tình_trạng khai_thác bất_hợp_pháp không được kiểm_soát IUU Philippines Indonesia và Malaysia là ba nơi xuất_khẩu lớn nhất của C undulatus Cá có giá bán cao nhất ở châu_Á đặc_biệt là nếu bị bắt sống và nó là một món ăn_ở những nơi như Malaysia Bất_hợp_pháp không được kiểm_soát và không được báo_cáo IUU các hoạt_động đã được xác_định là yếu_tố đóng_góp để sự thất_bại của những nỗ_lực bảo_tồn Mặc_dù CITES đã đặt một lệnh cấm xuất_khẩu cá Sú mì vẫn còn nhiều trường_hợp của buôn_lậu cá tại biên_giới Malaysia Philippines Bốn chính_yếu tố đã dẫn đến sự tồn_tại của IUU BULLET 1 Thiếu năng_lực Đó là một thiếu_sót thủ_tục chính_thức và các công_việc lực_lượng mà theo_dõi hoạt_động đánh_bắt và thi_hành các quy_định BULLET 2 Thiếu_sót không khuyến_khích Ngư_dân không có nhiều lựa_chọn để thay_thế cho cá Sú mì do giá_trị của nó Cũng lệnh trừng_phạt cho hoạt_động bất_hợp_pháp này không khắc_nghiệt đủ để ngăn_cản đánh_bắt của loài này BULLET 3 Trách_nhiệm yếu_kém của hệ_thống Đó là một đường dài của những người tham_gia vào buôn_bán của loài này làm cho nó khó_khăn để theo_dõi nguồn của nó Cũng như việc nhập_khẩu và người tiêu_dùng bất_chấp sự tham_gia của họ không_thể chịu trách_nhiệm cho việc bất_hợp_pháp xuất_khẩu của Cá sú mì BULLET 4 Vắng_mặt trong điều_khiển thương_mại Có khoảng trống trong quy_định đánh_bắt nội_địa sở_hữu và buôn_bán cá là không bị hạn_chế ngư_dân có_thể khai_thác bất_hợp_pháp nguồn lợi hoặc có ý_định cho bất_hợp_pháp buôn_bán nhưng nếu họ đang trong Malaysia và có giấy_phép thích_hợp cho_phép họ không_thể bị truy_tố Sản_lượng xuất_khẩu hàng_đầu của cá Sú mì ở Malaysia đã ở Sandakan_Papar và Tawua_Cá có_thể được mua từ 45 30 tới 69 43 trong khi những giá bán_lẻ dao_động từ US 60 38 tới 120 36
Cá sú mì