Vương_Diễn_Tiền_Thục Vương_Diễn 899 926 nguyên danh Vương_Tông_Diễn tên_tự Hoá_Nguyên_化源 cũng được gọi là Hậu_Chủ là hoàng_đế thứ hai và cuối_cùng của nước Tiền_Thục thời Ngũ_Đại_Thập_Quốc Ông là hoàng_tử nhỏ_tuổi nhất của Tiền_Thục_Cao_Tổ Vương_Kiến song được quyền kế_vị vì mẹ đẻ Từ hiền phi được Vương_Kiến sủng_ái và nhận được sự ủng_hộ của tể_tướng Trương_Cách_Triều đại của Vương_Diễn về mặt truyền_thống được nhìn_nhận là một sự suy_đồi hủ_bại và bất_tài Năm 925 Tiền_Thục bị Hậu_Đường thôn_tính Vương_Tông_Diễn đầu_hàng quân Hậu_Đường song sau đó bị Hậu_Đường Trang_Tông giết chết Thân_thế Vương_Tông_Diễn sinh năm 899 dưới triều_đại của Đường Chiêu_Tông và là người nhỏ_tuổi nhất trong số 11 nhi tử của Vương_Kiến khi đó đang giữ chức Tây_Xuyên tiết_độ_sứ của triều Đường Mẹ của ông là Từ hiền phi một nhi_nữ của viên quan Từ Canh_徐耕 và là sủng thiếp của Vương_Kiến_Muội của bà cũng là thiếp của Vương_Kiến do_đó sau khi Vương_Kiến xưng_đế bà được gọi là đại Từ phi còn muội của bà được gọi là tiểu Từ phi Theo ghi_chép Vương_Tông_Diễn có tài văn_chương ngay từ khi còn nhỏ giỏi làm thơ Năm 907 sau khi Chu_Toàn Trung soán vị triều Đường và lập ra triều Hậu_Lương_Vương_Kiến cũng xưng làm Hoàng_đế Đại_Thục_Năm 910 Vương_Kiến phong vương cho các hoàng_tử Vương_Tông_Diễn được phong làm Trịnh vương Năm 913 Thái_tử Vương_Nguyên_Ưng bị giết trong một cuộc tranh_chấp với Đường Đạo_Tập_唐道襲_Xu mật sứ Phan_Kháng_潘炕 thúc_giục Vương_Kiến nhanh_chóng lập thái_tử mới Vương_Kiến ban_đầu định chọn một trong hai người là Nhã vương Vương_Tông_Hạch_王宗輅 và Tín vương Vương_Tông_Kiệt_王宗傑 Tuy_nhiên Từ hiền phi lại muốn Vương_Tông_Diễn làm thái_tử Do_đó bà liên_kết với Phi long sứ Đường Văn_Ỷ_唐文扆 và tể_tướng Trương_Cách_張格_Trương Cách truyền_đạt với các công_thần nói_dối rằng nhận được mật chỉ nói rằng Hoàng_đế lựa_chọn Vương_Tông_Diễn song không muốn tuyên_bố công_khai Sau đó ông ta soạn biểu thỉnh Tôn_Vương_Tông_Diễn làm thái_tử bảo những người khác ghi tên vào Khi nhận được biểu do nghĩ rằng Vương_Tông_Diễn được các công_thần ủng_hộ nên Vương_Kiến lập Vương_Tông_Diễn làm thái_tử mặc_dù nghi_ngờ về tài_năng của vị hoàng_tử này Làm Thái_tử Vương_Tông_Diễn hiếu tửu_sắc nhạc du_hí Vương_Kiến thường trông thấy cảnh Thái_tử cùng chư vương chơi đá_gà và đánh cầu rèo hò ầm_ĩ Vương_Kiến than_thở Ta bách_chiến mà lập nên cơ_nghiệp lũ này có_thể giữ_gìn được không Vương_Kiến do_vậy bực_bội vơi Trương_Cách song với sự trợ_giúp của Từ hiền phi Trương_Cách không bị ông bãi_chức tể_tướng Tuy_nhiên Vương_Kiến xem_xét việc cho Vương_Tông_Kiệt thay_thế ngôi_vị Thái_tử Đến khi Vương_Tông_Kiệt đột_ngột qua_đời Vương_Kiến nghi_ngờ rằng Tông_Kiệt bị mưu_sát song sau đó không có thêm hành_động nào nhằm thay_thế Vương_Tông_Diễn_Cũng vào năm 918 Vương_Kiến lâm_bệnh nặng và do tin_tưởng Bắc diện hành_doanh chiêu thảo sứ kiêm Trung thư lệnh Vương_Tông_Bật_王宗弼 trầm_tĩnh hữu mưu nên có_thể trợ_giúp cho vị hoàng_đế trẻ tuổi sau_này Vương_Kiến triệu Vương_Tông_Bật từ chiến_trường với Kỳ về nhậm_chức Mã bộ đô chỉ_huy sứ Vương_Kiến triệu các đại_thần đến tẩm điện nói với họ Tuy_nhiên sau đó Nội phi long sứ Đường Văn_Ỷ sai người canh_giữ ở cửa cung muốn trừ_khử các đại_thần tự mình kiểm_soát Vương_Kiến_Tuy nhiên đồng_đảng của Đường Văn_Ỷ là Nội hoàng_thành sứ Phan_Tại_潘在迎 tiết_lộ kế_hoạch cho các đại_thần các đại_thần xông vào cung và đuổi Đường Văn_Ỷ Không lâu sau Vương_Kiến ban di_chiếu bổ_nhiệm Tống_Quang_Tự_宋光嗣 làm Nội xu mật sứ cùng với Vương_Tông_Bật_Vương Tông_Dao_Vương_Tông Oản_Vương_Tông_Quỳ phụ_chính cho Vương_Tông_Diễn rồi qua_đời Vương_Tông_Diễn kế_vị Ông cải danh thành Vương_Diễn_Thời kỳ đầu trị_vì Sau khi tức hoàng_đế vị Vương_Diễn tôn phong Từ hiền phi làm thái_hậu tôn phong Từ thục phi làm thái_phi Ông lập Cao thái_tử phi làm hoàng_hậu Do Trương_Cách là cộng_sự của Đường Văn_Ỷ nên bị lưu_đày Người xử_lý quốc_sự tuy_nhiên không phải là Vương_Diễn tất_cả các quyết_định quan_trọng đều được giao_phó lại cho Vương_Tông_Bật_Tuy nhiên Vương_Tông_Bật lại hủ_bại và nhận nhiều hối_lộ còn Tống_Quang_Tự thì xu_nịnh Hoàng_đế và Vương_Tông_Bật_Điều này được nhìn_nhận là khởi_đầu cho việc Tiền_Thục suy_yếu Theo ghi_chép thì Vương_Diễn_Từ thái_hậu và Từ thái_phi thường_xuyên dành thời_gian du yến ở tư_gia của các quần_thần và đi du_ngoạn danh sơn ở các quận lân_cận kinh_thành ăn_uống ngâm thơ khiến ngân_khố kiệt_quệ Thậm_chí Từ thái_hậu và Từ thái_phi cũng bán chức quan bán đến cả chức thứ_sử càng khiến tình_hình hối_lộ trong nền chính_trị Tiền_Thục thêm trầm_trọng Ngoài_ra khi các quan văn_võ mà Vương_Diễn tin_tưởng phạm_pháp họ đều không bị trừng_phạt pháp_luật do_vậy cũng mất đi hiệu_lực Vào cuối năm 919 Hùng_Vũ tiết_độ_sứ Vương_Tông_Lang_王宗郎 bị buộc_tội Vương_Diễn quyết_định tước_đoạt quan tước phục tính_danh cho người này là Toàn Sư_Lãng_全師郎 và khiển Vũ_Định tiết_độ_sứ Tang_Hoằng_Chí_桑弘志 đem quân tiến đánh Toàn Sư_Lãng_Tang_Hoằng Chí nhanh_chóng đánh_bại và bắt được Toàn Sư_Lãng giải người này về Thành_Đô song sau đó Vương_Diễn quyết_định phóng_thích Toàn Sư_Lãng_Năm 920 khi Vương_Diễn đến tế Tiền_Thục_Cao_Tổ trong Nguyên Miếu ở Vạn_Lý_Kiều ông suất hậu phi bá_quan đi cùng tế thực_phẩm và dùng nhạc trống_không phù_hợp theo quy_tắc của Nho_giáo Đến khi Hoa_Dương uý Trương_Sĩ_Kiều_張士喬 thượng sớ can_gián Vương_Diễn tức_giận và suýt giết chết Trương_Sĩ_Kiều chỉ đổi ý khi Từ thái_hậu can_thiệp Trương_Sĩ_Kiều vẫn bị lưu_đày và tự_sát trên đường đi Cũng vào năm 920 Vương_Diễn quyết_định thân_chinh đánh Kỳ phô_trương tiến đến chiến_tuyến bất_chấp lời can_gián của Lạc lệnh Đoàn Dung_段融 Sau khi tiến đến tiền_tuyến ông lại trở về Thành_Đô giao lại quyền chỉ_huy chiến_dịch cho các tướng_lĩnh Theo ghi_chép chuyến đi này khiến cho các châu mà Vương_Diễn đi qua chịu cảnh cạn_kiệt tài vật Khi Vương_Diễn đến Lãng châu mĩ_nữ là con của châu dân Hà_Khang đang chuẩn_bị được gả đi Vương_Diễn cho bắt cô giao cho nhà chồng của cô 100 thất lụa như là bồi_thường song người chồng này vẫn bi_thương rồi chết Tương_tự vào năm 921 khi con gái của quân sứ Vương_Thừa_Chương_王承綱 chuẩn_bị kết_hôn Vương_Diễn cũng bắt cô nhập cung và khi Vương_Thừa_Chương thỉnh Vương_Diễn trả cô về Vương_Diễn cho lưu_đày Vương_Thừa_Chương_Con gái của Vương_Thừa_Chương nghe tin cha đắc_tội thì quyết_định tự_sát Vương_Diễn chưa từng sủng_ái Cao hoàng_hậu và đến năm 921 trong khi đang rất sủng_ái Vi nguyên_phi Vương_Diễn gửi trả Cao hoàng_hậu về nhà của cha là Cao_Tri_Ngôn_高知言 Cao_Tri_Ngôn sửng_sốt ngừng ăn và qua_đời ngay sau đó Vi nguyên_phi thực_ra là cháu của Từ thái_hậu song vì Vương_Diễn không muốn mọi người biết rằng mình lấy họ_hàng làm thiếp nên tuyên_bố rằng bà là cháu nội của tể_tướng Vi_Chiêu_Độ triều Đường Mặc_dù sủng_ái Vi nguyên_phi song Vương_Diễn không lập bà làm hoàng_hậu người được phong hậu là Kim_Phi_Sơn_Vương Diễn hiếu vi_hành dựng lều ở bất_cứ nơi nào đến ẩn mình nhằm không để người_dân trông thấy Ngoài_ra do Vương_Diễn chuộng đội một kiểu mũ rộng gọi là đại_tài mạo 大裁帽 do_vậy ông hạ_lệnh cho sĩ dân Tiền_Thục cũng đều phải đội loại mũ này Thời_kỳ trị_vì cuối Trong nhiều năm Vương_Diễn quen_thuộc với việc cùng Văn_Tư điện đại_học_sĩ Hàn_Chiêu_韓昭_Nội hoàng_thành sứ Phan_Tại_Nghênh_潘在迎 Vũ_dũng quân sứ Cố_Tại_Tuần_顧在珣 du yến ngồi cùng cung_nữ ca_xướng hay nói_chuyện cười Do_vậy mà Xu mật sứ Tống_Quang_Tự có_thể đưa ra các quyết_định quan_trọng nhân_danh Vương_Diễn_Khi các đại_thần khác thượng biểu thỉnh_cầu Vương_Kiến thay_đổi hành_vi Vương_Kiến không làm theo song cũng không làm theo ý của Phan_Tại_Nghênh là trừng_phạt họ Gia vương Vương_Tông_Thọ_王宗壽 cũng lên_tiếng khuyên_bảo Vương_Diễn nói rằng xã_tắc sẽ nguy_khốn song cũng không có kết_quả Năm 923 ở phía bắc Hậu_Đường tiêu_diệt Hậu_Lương và khi Hậu_Đường Trang_Tông khiển sứ sang thông_báo tin diệt Lương với Tiền_Thục nước Thục đều sợ_hãi song không có hành_động nào Khi một sao_chổi đương_thời được xem là một điềm báo tai_hoạ sắp xảy ra xuất_hiện và tư thiên giám nói rằng nước_nhà có đại tai Vương_Diễn ra chiếu cho ngọc cục hoá thiết đạo trường để trừ hoạ khi Hữu bổ_khuyết Trương_Vân_張雲 thượng sớ thỉnh rằng tốt hơn là nên thay_đổi các chính_sách nhằm xoa_dịu bách_tính Vương_Diễn tức_giận và cho Trương_Vân đi lưu_đày Trương_Vân chết trên đường đi Hậu_Lương sau đó lên kế_hoạch cho một chiến_dịch thôn_tính Tiền_Thục kế_hoạch này được Kinh_Nam tiết_độ_sứ Cao_Quý Hưng khuyến_khích Năm 924 Hậu_Đường Trang_Tông khiển Khách tỉnh sứ Lý_Nghiêm_李嚴 đi sứ Tiền_Thục dò_xét tình_hình Tiền_Thục_Trong lúc ở Tiền_Thục_Lý_Nghiêm xưng rằng Hậu_Đường Trang_Tông uy đức nhất thiên_hạ khi Hậu_Lương_Thái_Tổ Chu_Toàn Trung soán vị triều Đường thì chư_hầu chưa từng cần_vương Các quan_lại Tiền_Thục bao_gồm Vương_Tông_Trù_王宗儔 liền lấy những lời này để quy_kết Hậu_Đường có ý xâm_lược Tiền_Thục thỉnh trảm sứ_giả song Vương_Diễn không nghe theo Theo ý của Tông_Quang_Bảo_宋光葆 Vương_Diễn bổ_nhiệm Quang_Bảo làm Vũ_Đức tiết_độ_sứ chuẩn_bị binh_mã nhằm đề_phòng Hậu_Đường xâm_phạm Lý_Nghiêm trở về kinh_thành Lạc_Dương của Hậu_Đường trong cùng năm một phần trong các nhiệm_vụ khi đi sứ là đổi ngựa Hậu_Đường lấy đồ quý của Tiền_Thục song không thành_công do luật của Tiền_Thục cấm vận_chuyển đồ quý đến Hậu_Đường trừ các loại đồ quý chất_lượng thấp được gọi là nhập thảo vật 入草物_Hậu_Đường_Trang Tông giận_dữ nói Vương_Diễn lẽ_nào không phải là nhập thảo chi nhân ư Lý_Nghiêm nhân cơ_hội này tiếp_tục nói với Hậu_Đường Trang_Tông rằng Vương_Kiến không đích_thân quản_lý quốc_sự và Vương_Tông_Bật và Tống_Quang_Tự cùng các quan_lại quyền_lực khác đều hủ_bại do_vậy có_thể dễ_dàng chinh_phục được Tiền_Thục_Vương_Diễn không hẳn là không biết khả_năng bị Hậu_Đường tiến_công vào tháng 8 ÂL năm 924 ông bổ_nhiệm Hữu định viễn quân sứ Vương_Tông_Ngạc_王宗鍔 làm Chiêu thảo mã bộ sứ suất 21 đội quân đến đỗ trú ở Dương châu và bổ_nhiệm Trưởng trực mã quân sứ Lâm_Tư_Ngạc làm 林思諤 làm Chiêu_Vũ tiết_độ_sứ sẵn_sàng phòng_bị Hậu_Đường Trong khi đó Vương_Tông_Trù nhận thấy rằng Vương_Diễn không có tài trị quốc ông ta thảo_luận với Vương_Tông_Bật về khả_năng lật_đổ Vương_Diễn song Vương_Tông_Bật do_dự Vương_Tông_Trù sau đó qua_đời trong tức_giận và lo_sợ Đồng_thời Vương_Diễn cũng thể_hiện sự xa_lánh với các tướng lại khi bổ_nhiệm thái_giám Vương_Thừa_Hưu_王承休 chỉ_huy Long_Vũ quân tinh_nhuệ Cuối năm 924 tin rằng sẽ có hoà_bình giữa Tiền_Thục và Hậu_Đường Vương_Diễn bắt_đầu cắt_giảm một_số đội quân mà trước_đây ông cho triển_khai Thêm vào đó theo ý của Vương_Thừa_Hưu ông bổ_nhiệm Thừa_Hưu làm Thiên_Hùng tiết_độ_sứ để Long_Vũ quân làm nha binh của Vương_Thừa_Hưu_Vương Thừa_Hưu được Vương_Diễn bằng_lòng do kể với Vương_Diễn rằng Tần châu có nhiều mỹ_nữ sau khi nhậm_chức sẽ chọn để hiến cho Vương_Diễn_Vương_Diễn cũng bổ_nhiệm cữu phụ Từ Diên_Quỳnh_徐延瓊 làm Kinh_thành nội_ngoại mã bộ đô chỉ_huy sứ thay_thế nhiệm_vụ của Vương_Tông_Bật chống lại di_huấn của Vương_Kiến_Vào mùa thu năm 925 Hậu_Đường tiến xa hơn trong việc chuẩn_bị xâm_chiếm Tiền_Thục_Hậu_Đường Trang_Tông bổ_nhiệm hoàng_tử Nguỵ vương Lý_Kế_Ngập_李繼岌 làm Tây_Xuyên tứ_diện hành_doanh đô_thống bổ_nhiệm Quách_Sùng_Thao_郭崇韜 làm Đông bắc diện hành_doanh đô chiêu thảo chế trí đẳng sứ việc quân đều do Quách_Sùng_Thao nắm giữ Vương_Diễn không hay_biết về cuộc xâm_lược sắp diễn ra ông vẫn vi_hành khắp đất_nước cùng Thái_hậu và Thái_phi đến những nơi như Thanh_Thành_Sơn_Bành châu và Hán châu Theo ý của Vương_Thừa_Hưu_Vương_Kiến lên kế_hoạch vi_hành đến Tần châu một phần vì muốn gặp_mặt thê Nghiêm thị xinh_đẹp của Vương_Thừa_Hưu người mà ông từng có quan_hệ Bất_chấp những lời can_gián ngay cả của Vương_Tông_Bật và thậm_chí là Từ thái_hậu Vương_Diễn vẫn du Tần châu Khi Vương_Diễn đến Hán châu ông nhận được tin từ Vũ_Hưng tiết_độ_sứ Vương_Thừa_Tiệp_王承捷 rằng Hậu_Đường xâm_phạm song Vương_Diễn lại cho rằng việc này là do quần_thần đồng_mưu hù_doạ ông do_vậy không để_ý đến Tuy_nhiên khi ông tiến đến Lợi châu 利州 thủ_phủ của Chiêu_Vũ và gặp các bại_binh chạy đến từ Vũ_Hưng lúc này Thừa_Tiệp đã đầu_hàng thì ông mới tin rằng Hậu_Đường xâm_lược Theo kiến_nghị của Vương_Tông_Bật và Tống_Quang_Tự ông ở tại Lợi châu và bổ_nhiệm Tuỳ giá thanh đạo chỉ_huy sứ Vương_Tông_Huân_王宗勳 Vương_Tông_Nghiễm_王宗儼 và kiêm Thị trung Vương_Tông_Dục_王宗昱 làm tam Chiêu thảo sứ đem 3 vạn binh nghịch chiến Tuy_nhiên quân Tiền_Thục bị tiêu_diệt bởi tướng tiên_phong Lý_Thiệu_Sâm_李紹琛 của Hậu_Đường Hay tin chiến_bại Vương_Diễn lo_sợ và chạy về Thành_Đô để Vương_Tông_Bật trấn_thủ Lợi châu ông cũng lệnh cho Vương_Tông_Bật hành_quyết Vương_Tông_Huân_Vương Tông_Nghiễm và Vương_Tông_Dục_Trong khi đó các tướng Tiền_Thục khác lũ_lượt đầu_hàng hoặc chiến_bại trước quân Hậu_Đường trong đó có Tống_Quang_Bảo và Vương_Thừa_Hưu_Khi Vương_Tông_Huân_Vương Tông_Nghiễm và Vương_Tông_Dục rút về Lợi châu Vương_Tông_Bật lại cho họ xem chiếu_chỉ của Vương_Diễn cùng họ lên kế_hoạch đầu_hàng Hậu_Đường Vương_Tông_Bật hành_quân trở_lại Thành_Đô và chiếm_giữ cung_điện quản_thúc hoàng_gia trong đó có Vương_Diễn và Từ thái_hậu thu_giữ ngân_khố Vương_Tông_Bật viết thư cho Lý_Kế_Ngập và Quách_Sùng_Thao đề_nghị đầu_hàng và cũng viết một lá thư đề tên Vương_Diễn để gửi cho Lý_Nghiêm nói rằng sẽ đầu_hàng ngay khi Lý_Nghiêm đến Do_đó Lý_Nghiêm đến Thành_Đô Vương_Diễn gặp Lý_Nghiêm và giao_phó lại mẹ cùng hoàng_hậu cho Lý_Nghiêm_Vương_Tông Bật nhân cơ_hội này cũng tiến_hành đại thành trừng các quan_lại mà ông ta khinh_miệt từ lâu tuyên_bố rằng mình cùng Vương_Diễn từ lâu đã muốn đầu_hàng song bị các quan_lại này ngăn_cản Khi đại_quân Hậu_Đường dưới quyền Lý_Kế_Ngập đến Thành_Đô Vương_Diễn chính_thức đầu_hàng Sau khi đầu_hàng Hậu_Đường Thoạt_đầu Hậu_Đường Trang_Tông cố thể_hiện vẻ khoan_dung ban một chiếu_chỉ cho Vương_Diễn hứa rằng sẽ phong ấp cho Vương_Diễn không làm hại Vương_Diễn_Vào mùa xuân năm 926 Lý_Kế_Ngập đưa Vương_Diễn cùng gia_quyến và một nhóm lớn gồm các quan_lại Tiền_Thục đi từ Thành_Đô đến kinh_thành Lạc_Dương của Hậu_Đường Tuy_nhiên khi Vương_Diễn đến Trường An đế_chế Hậu_Đường đang rơi vào cảnh hỗn_loạn Hậu_Đường Trang_Tông lệnh cho Vương_Diễn ở lại Trường An đợi đến khi tình_hình tốt lên Khi tình_thế ngày_càng xấu đi con_hát được Hậu_Đường Trang_Tông sủng_ái là Cảnh_Tiến_景進 nói với Hậu_Đường Trang_Tông rằng đoàn người Tiền_Thục đông_đảo và có_thể sinh biến đề_nghị giết Vương_Diễn_Hậu_Đường Trang_Tông chấp_thuận và khiển hoạn_quan Hứa_Diên_Tự_向延嗣 đi thoạt_đầu lệnh xử_tử toàn_bộ đoàn người Tiền_Thục_Tuy nhiên Xu mật sứ Trương_Cư_Hàn_張居翰 khi trông thấy chiếu_chỉ thì liền đổi chữ hành 行 thành chữ gia 家 do_vậy mà hơn 1 000 bá_quan và nô_bộc Tiền_Thục thoát chết Vương_Diễn cùng gia_quyến bị xử_tử Năm 928 thời Hậu_Đường Minh_Tông_Lý_Tự Nguyên Vương_Tông_Thọ lúc này đang giữ chức Hánh quân tư_mã tại Bảo_Nghĩa quân của Hậu_Đường ông ta thỉnh được táng Vương_Kiến_Hậu_Đường Minh_Tông chấp_thuận truy_tặng Vương_Diễn tước Thuận_Chính công_lệnh táng theo lễ chư_hầu Vương_Tông_Thọ tiến_hành táng Vương_Diễn và 17 thành_viên khác của hoàng_tộc Tiền_Thục
Vương_Diễn ( Tiền_Thục )