Quyền được chết Quyền được chết là một thuật_ngữ pháp_lý dùng để chỉ về việc lựa_chọn của con_người cụ_thể để tìm đến cái chết một_cách tự_nguyện nhằm giải thoái khỏi đau_khổ bệnh_tật hoặc các lý_do khác Ở góc_độ hẹp hơn quyền được chết là một hành_vi chọn cái chết của người đã thành_niên đang phải chịu sự đau_đớn về thể_chất hoặc tinh_thần kéo_dài và không_thể chịu_đựng được sau một tai_nạn hay một bệnh_lý không_thể cứu_chữa rơi vào tình_huống y_tế không lối_thoát An tử đề_cập đến việc thực_hành chấm_dứt sinh_mạng một con_người với mục_đích làm giảm thời_gian chịu đau_đớn và đau_khổ về mặt thể lý cho người_bệnh The_British_House of Lords_Select_Committee on Medical_Ethics_Uỷ ban đặc_biệt của Thượng_Nghị_viện Anh về Đạo_đức y_học định_nghĩa về an tử là một sự can_thiệp cố_ý được thực_hiện với ý_định rõ_ràng về sự kết_thúc một cuộc_sống để xoa_dịu sự đau_đớn khó chữa Do những tranh_cãi gay_gắt về đạo_đức và lo_ngại những hệ_luỵ xấu do việc trợ tử gây ra tính đến năm 2015 trong tổng_số 221 nước và vùng lãnh_thổ trên thế_giới chỉ có 3 nước cho_phép_trợ tử bệnh_nhân là Bỉ Luxembourg Hà_Lan Tổng_quan Quyền được chết ban_đầu xuất_hiện gắn liền với khái_niệm cái chết êm_dịu Từ này bắt_nguồn từ tiếng Hy_Lạp là euthanatos Trong đó eu là tốt và Thanatos là chết Biểu_hiện ban_đầu của cái chết êm_ả chính là trợ tử xuất_hiện đầu_tiên trong lời thề Hippocrates và sau đó bắt_đầu xuất_hiện rộng_rãi hơn vào thế_kỷ XVII nhằm khuyến_khích các bác_sĩ_quan_tâm đến sự đau_đớn của người_bệnh và giúp_đỡ người sắp chết thoát khỏi thế_giới này một_cách nhẹ_nhàng và dễ_dàng hơn Quyền được chết đang là một khái_niệm được bàn_cãi Về tổng_quan các quyền của con_người nhân_quyền như quyền được sống quyền tự_do quyền chính_trị pháp_lý được quy_định trong Hiến_pháp nhiều nước còn quyền nhân_thân đối_với những con_người cụ_thể được quy_định trong Luật_dân_sự còn các quyền_công_dân khác được quy_định trong các văn_bản quy_phạm_pháp_luật chuyên_ngành Trên thế_giới chưa có văn_bản pháp_luật nào cũng như chưa có quốc_gia nào công_nhận quyền được chết mà chỉ có một_số văn_bản pháp_luật ở một_vài quốc_gia cho_phép sử_dụng an tử trong một_vài trường_hợp nhất_định Quyền được chết được nhắc tới từ lâu nhưng hiện_tại chỉ có một số_ít nước hợp_pháp_hoá nó với tư_cách là quyền lựa_chọn của bệnh_nhân Nếu chưa được công_nhận về mặt pháp_luật một người thực_hiện hành_vi nhằm hiện_thực_hoá quyền được chết trợ_giúp tự_tử thực_hiện trực_tiếp đưa bệnh_nhân chết sẽ bị quy vào một_số tội giết người giúp người khác tự_sát không cứu_giúp người bị nạn Một_số ý_kiến cho rằng việc kết_thúc nhanh sự sống rõ_ràng là một_cách để làm giảm sự đau_khổ của người_bệnh tránh đau_khổ cho bệnh_nhân bằng cách rút ngắn cuộc_sống một_cách có chủ_đích Một_số ý_kiến khác cho rằng việc bảo_vệ mạng sống và làm giảm đau_khổ là nhiệm_vụ chính của ngành y_tế khuyến_khích tự_sát là điều trái với y_đức Nhiều người phản_đối vì cho rằng con_người không có quyền can_thiệp vào sự sống_chết của người khác trừ khi đó là tội_phạm đã bị toà tuyên_án tử_hình Mọi sự can_thiệp hay giúp_đỡ để người_bệnh được chết đều phải bị coi là giết người Các nền luân_lý đạo_đức đều kịch_liệt phản_đối phương_pháp này vì hành_vi trợ_giúp tự_sát được coi là sự xem_thường giá_trị của sinh_mệnh con_người Sinh_mệnh con_người do tạo_hoá ban_tặng thông_qua cha_mẹ nếu không phạm_tội thì chỉ có tạo_hoá được quyền lấy đi sinh_mạng con_người chứ không phải bản_thân hay bất_kỳ một ai khác Do những tranh_cãi gay_gắt về đạo_đức và lo_ngại những hệ_quả xấu do việc trợ tử gây ra tính đến năm 2015 trong tổng_số 221 nước trên thế_giới chỉ có 3 nước cho_phép_trợ tử bệnh_nhân là Bỉ Luxembourg Hà_Lan Ngoài_ra có Thuỵ_Sĩ Argentina 5 bang ở Mỹ Washington_Oregon_Vermont_New Mexico và Montana cho_phép bệnh_nhân tự_nguyện dừng điều_trị để tự tìm cái chết nhưng cấm mọi người khác kể_cả người_thân và bác_sĩ gợi_ý kê đơn hoặc cung_cấp phương_tiện cho họ tự_sát nếu cung_cấp thì vẫn sẽ bị xử_lý hình_sự Năm 2014 toà_án tỉnh Quebec_Canada từng cho_phép_trợ tử nhưng năm 2015 toà_án tối_cao nước này đã bác_bỏ phán_quyết này do nó vi_phạm Điều 7 Hiến_chương về quyền và tự_do và Điều 14 Luật_hình_sự theo đó nghiêm_cấm mọi hành_vi tước_đoạt sinh_mạng người khác mà không có phán_quyết của toà_án Hậu_quả pháp_lý xã_hội Việc chấp_nhận quyền được chết sẽ dẫn tới nhiều hậu_quả nghiêm_trọng khó lường trước về pháp_luật và xã_hội ví_dụ như BULLET Hậu_quả về pháp_luật BULLET Con_cháu bệnh_nhân sẽ thông_đồng với bác_sĩ để sửa bệnh_án hoặc cưỡng_ép ông_bà cha_mẹ bị bệnh ký vào giấy an tử nhằm thi_hành án tử với ông_bà cha_mẹ mình để trốn_tránh nghĩa_vụ chăm_sóc nuôi_dưỡng hoặc để tranh_giành tài_sản Trong trường_hợp này luật an tử lại là công_cụ tiếp_tay cho hành_vi giết người có chủ_đích cổ_suý hành_vi và tư_tưởng bất_hiếu trong xã_hội BULLET Một_số trường_hợp sẽ lợi_dụng quyền được chết và những sơ_hở của pháp_luật để tiến_hành giết người có chủ_ý mà không sợ bị trừng_phạt ví_dụ dùng vũ_lực hoặc tình_trạng không tỉnh_táo của bệnh_nhân để ép họ ký vào giấy đề_nghị an tử BULLET Quyền được chết phải do bệnh_nhân tự lựa_chọn Nhưng trong hoàn_cảnh họ đang bị bệnh_tật dày vò không_thể đảm_bảo trí_óc của họ là hoàn_toàn minh_mẫn để tự đưa ra quyết_định BULLET Một_số người_bệnh sẽ tự chọn cái chết dù bệnh có_thể chữa khỏi để trốn_tránh những khoản nợ hoặc để gian_lận bảo_hiểm BULLET Một_số bác_sĩ thiếu y_đức sẽ dùng quyền được chết để loại_bỏ những bệnh_nhân không có tiền chi_trả viện_phí hoặc những bệnh_nhân từng có thù_oán với họ Ngược_lại nhiều bác_sĩ sẽ không bao_giờ dám trợ tử bệnh_nhân vì lương_tâm nghề_nghiệp hoặc sợ bị người_thân bệnh_nhân trả_thù BULLET Tại Hiến_pháp các nước đa_số đều quy_định sinh_mạng con_người là bất_khả_xâm_phạm chỉ có_thể tước_đoạt cuộc_sống của người khác thông_qua việc toà_án tuyên_án tử_hình Nếu thi_hành quyền được chết sẽ là mâu_thuẫn với hiến_pháp người này có_thể tước_đoạt sinh_mạng người khác mà không cần toà_án xét_xử BULLET Hậu_quả về y_tế BULLET Nhiều trường_hợp người_bệnh có_thể hồi_phục một_cách kỳ_diệu ngoài dự_đoán của y_học ví_dụ như đột_ngột tỉnh dậy sau nhiều năm hôn_mê hoặc bệnh đó sẽ được tìm ra cách chữa trong tương_lai gần nếu áp_dụng quyền được chết thì bệnh_nhân không còn cơ_hội chữa_trị sau_này đó sẽ là vô_tình giết_hại một mạng người BULLET Có những trường_hợp bác_sĩ chẩn_đoán sai tình_trạng bệnh nếu áp_dụng quyền được chết thì cũng sẽ là vô_tình giết người BULLET Việc thi_hành_trợ tử sẽ dẫn tới nhiều bệnh_nhân không còn tinh_thần đấu_tranh với bệnh_tật nhiều người sẽ chỉ muốn chết sau một_vài nỗi đau_đớn dù cơ_hội cứu_chữa cho họ vẫn còn Việc chữa_trị do_đó sẽ sụt_giảm hiệu_quả do tinh_thần người_bệnh bị buông_xuôi BULLET Ngành điều_dưỡng y_tế có hẳn một bộ_phận trợ_giúp bệnh_nhân giảm bớt đau_đớn và có thêm hy_vọng chiến_thắng bệnh_tật Nếu cho_phép áp_dụng quyền được chết sẽ gây ra sự khó_khăn và trì_trệ trong lĩnh_vực này BULLET Hậu_quả về đạo_đức và xã_hội BULLET Việc ký vào giấy an tử đối_với người_bệnh sẽ để lại di_chứng tâm_lý day_dứt hối_hận đối_với những người_thân còn sống Nếu những người_thân của họ bất_đồng về việc an tử người_bệnh người đồng_ý người không đồng_ý sẽ rất dễ dẫn tới sự rạn_nứt tình_cảm gia_đình căm_hận thậm_chí trả_thù lẫn nhau sau_này BULLET Người trực_tiếp tiến_hành an tử cho bệnh_nhân sẽ phải gánh_chịu nhiều di_chứng tâm_lý vì hành_động của họ luôn là sự tước_đoạt sinh_mạng một con_người dù_rằng người đó có_thể không sống được bao_lâu nữa Nếu có người_thân bệnh_nhân không đồng_ý việc trợ tử người tiến_hành an tử rất có_thể sẽ bị trở_thành mục_tiêu trả_thù BULLET Việc cho_phép_trợ tử có_thể làm bình_thường_hoá suy_nghĩ của xã_hội về nạn tự_sát rằng ai cũng có_thể chọn tự_sát như một biện_pháp giải_quyết bế_tắc cá_nhân mà không cần có nghị_lực vươn lên không cần quan_tâm đến_nỗi đau của người_thân từ đó vô_tình cổ_suý nạn tự_sát trong xã_hội Nhiều người dù không bị bệnh nan_y nhưng chỉ cần cảm_thấy bế_tắc trong cuộc_sống tình_cảm đã vội đi tìm cách tự_sát khiến tỷ_lệ tự_sát trong xã_hội tăng lên điều này càng dễ xảy ra ở những nước nghèo có hệ_thống an_sinh xã_hội kém Bác_sĩ Huỳnh_Văn_Bình chuyên_ngành ung_bướu Việt_Nam chia_sẻ Trong Phật_giáo An tử thường bị phản_đối trong mọi nền luân_lý tôn_giáo lớn như Phật_giáo và điển_hình là Công_giáo Rôma phản_đối mọi hình_thức an tử Trong giới_luật của Phật_giáo đức hiếu_sinh luôn được đề_cao do_vậy tự mình sát_hại bảo người khác sát_hại khen_ngợi hay tán_đồng sự sát_hại đều phạm trọng_tội Hồi Đức Phật_Thích_Ca còn tại thế khi Ngài đang ngụ tại Tỳ xá li Vaiśāli có một Tỳ kheo bị bệnh nặng lâu ngày rồi mà điều_trị không lành Thầy Tỳ kheo bệnh nói với người chăm_sóc mình Thế_thì phải làm_sao Tôi cũng chán_ngán nỗi đớn_đau này không_thể chịu_đựng được nữa Nếu thầy giết tôi thì tốt lắm Tỳ kheo nuôi bệnh đáp Thầy chỉ cầu được sống không muốn chết chứ nếu muốn chết thì có thiếu_gì cách để chết Sau đó Tỳ kheo bị bệnh đã tự_sát Đức Phật_Thích_Ca biết được sự_việc ấy Ngài cho gọi thầy Tỳ kheo chăm_sóc người_bệnh đến và quở_trách Ông không từng nghe Như Lai dùng vô_số phương_tiện khen_ngợi những người sống phạm hạnh có thân_từ ái miệng từ ái tâm từ ái và khuyên cúng dường cung_cấp cho họ những thứ cần_thiết hay sao Nay vì sao ông lại mở_miệng ca_ngợi sự chết Điều đó là phi_pháp phi luật không đúng lời ta dạy không_thể dùng việc này để nuôi lớn thiện pháp Luận_điệu cổ_vũ cho việc hợp_pháp_hoá tự_tử là việc tự_nguyện đi tìm cái chết là một vấn_đề do cá_nhân tự_chủ và tự quyết_định Nếu có một cá_nhân nào muốn tìm cái chết như là một giải_pháp hợp_lý để chấm_dứt đau_đớn nên cho_phép họ làm điều đó hay giúp họ làm điều đó để chấm_dứt đau_đớn Đối_với_giáo pháp Phật_giáo cách suy_nghĩ này là thiển_cận và sai_lầm Chết không phải là chấm_dứt và đau_khổ sẽ không chấm_dứt sau khi chết mà vẫn tiếp_tục cho đến khi nào giải được tất_cả Ác_nghiệp người_bệnh dù tự_sát vẫn phải tiếp_tục chịu đau_đớn trong kiếp sau chứ không_thể_nào trốn_tránh được Tự_sát cũng là một loại Ác_nghiệp việc tự giết mình hay giúp người khác tự_sát không_thể giúp trả cho hết Ác_nghiệp mà chỉ sinh ra Ác_nghiệp mới cho bản_thân và xã_hội mà thôi Tự_sát tạo Ác_nghiệp cho mình giúp tự_sát tạo Ác_nghiệp cho xã_hội Ác_nghiệp cứ chất_chồng thì sẽ đến ngày chính xã_hội phải gặt lấy Ác_quả cha_mẹ muốn ông_bà bệnh_tật phải tự_sát để đỡ gánh nặng rồi đến đời con_cháu cũng sẽ học theo mà làm_vậy với cha_mẹ tất_cả chỉ muốn đưa người_thân bệnh_tật vào cửa_tử để đỡ tốn công chăm_sóc Dần_dần qua vài thế_hệ thì cả xã_hội sẽ quên đi thế_nào là đức hiếu_sinh đạo_hiếu nghĩa mà Phật đã dạy Vì lẽ Nhân_Quả đó Đức Phật dạy Nếu một người_bệnh đang chờ chết nếu có một cơ_hội nào để cho họ hoặc người_thân có những ý_nghĩ an_lành và đạo_đức thì vẫn phải cố cho họ sống thêm dù chỉ thêm 5 phút bởi 5 phút đó đủ để vãng sinh một vong_linh và gieo thêm mầm Thiện nghiệp cho xã_hội Đặc_điểm BULLET Quyền được chết được hiểu là phải bao_hàm sự tự_nguyện gồm tự_nguyện được thực_hiện cái chết êm_ả khi còn tỉnh_táo có_thể biểu_lộ ý_chí cá_nhân của mình hoặc tự_nguyện chỉ_định người đại_diện cho mình trong trường_hợp lúc rơi vào giai_đoạn không ý_thức không biểu_lộ được ý_chí Người này sẽ có quyền quyết_định mọi vấn_đề liên_quan đến việc chữa bệnh của bệnh_nhân BULLET Chủ_thể có quyền này đa_phần cần là người đã thành_niên và đang chịu sự đau_đớn kéo_dài do bệnh_tật hoặc tai_nạn mục_đích của quyền được chết là giúp người_bệnh được kết_thúc cuộc_sống một_cách nhanh nhất theo mong_muốn BULLET Quyền này có_thể được thực_hiện thông quá chính người đó hoặc người đại_diện Cách_thức thực_hiện trong y_học gồm BULLET Cách chủ_động Bác_sĩ trực_tiếp gây tử_vong theo yêu_cầu của bệnh_nhân tiêm thuốc BULLET Cách bị_động Không điều_trị theo đó bác_sĩ ngưng mọi biện_pháp kéo_dài sự sống đối_với bệnh_nhân rút ống dẫn rút bình oxy BULLET Chết dưới sự trợ_giúp của bác_sĩ Bác_sĩ chỉ cho cách để chết và đó chỉ là sự tư_vấn người_bệnh tự rút ống dẫn Bác_sĩ không trực_tiếp thực_hiện hành_vi mà chỉ là trợ_giúp Trên thế_giới Tính tới năm 2015 trong tổng_số 221 quốc_gia và vùng lãnh_thổ có 3 quốc_gia chấp_nhận việc trợ_giúp tự_tử là Bỉ Luxembourg Hà_Lan Châu_Âu Tại Hà_Lan việc hợp_pháp_hoá việc tự_tử với sự trợ_giúp của bác_sĩ và đến năm 2002 chính_thức cho_phép an tử Cũng trong năm 2002 Bỉ cho_phép việc tự_tử được bác_sĩ trợ_giúp Tại Áo một tỉnh ở nước này đã thông_qua Luật an tử năm 1995 cho đến khi Quốc_hội Áo quyết_định bãi_bỏ luật này năm 1997 tại Anh mặc_dù cấm an tử nhưng thái_độ đối_với các bác_sĩ trợ_giúp an tử trong một_số trường_hợp cũng không quá gay_gắt Tại Ý từng diễn tra tranh_cãi cay gắt về quyền được chết sau vụ_việc cô Eluana_Englaro qua_đời do bệnh_viện rút ống cung_cấp thức_ăn khỏi người cô Englaro đã sống thực_vật từ năm 1992 sau một tai_nạn giao_thông Tuy_vậy Toà_thánh Vatican đã phản_ứng gay_gắt Ý là nước không cho_phép cái chết êm_ái bệnh_nhân được quyền từ_chối chữa_trị nhưng không được quyền hướng_dẫn trước cách_thức chữa_trị mà họ mong_muốn trong trường_hợp họ rơi vào hôn_mê Châu_Mỹ Tại Hoa_Kỳ Mỹ từng tranh_cãi xung_quanh quyền được chết của một phụ_nữ là cô Terri_Schiavo một người sống thực_vật từ năm 1990 gia_đình họ yêu_cầu toà_án cho_phép nối lại ống truyền dinh_dưỡng cho cô sau khi ống được tháo ra theo yêu_cầu của người chồng Vụ_việc biến thành cuộc_chiến giữa toà_án và các chính_trị_gia cả Quốc_hội và Tổng_thống Ở bang Florida cũng có tranh_cãi liên_quan đến quyền được chết Pháp_luật ở Mỹ nhìn_chung cấm an tử nhưng bang Oregon đã cho_phép tự_tử được bác_sĩ hỗ_trợ vào năm 1994 và Toà tối_cao Oregon tán_thành luật này năm 1997 Bang_Texas cũng cho_phép cái chết êm_ái vào năm 1999 Tại Argentina Thượng_viện Argentina đã thông_qua đạo_luật cái chết êm_ái Luật chết êm_ái Tức_là những người bị bệnh nan_y có quyền kiểm_soát cái chết của mình có quyền từ_chối điều_trị Trước đó phương_pháp giúp người mắc bệnh nan_y chết một_cách nhẹ_nhàng vốn bất_hợp_pháp ở đa_số các vùng trên khắp Argentina Tuy_nhiên luật nước này chỉ công_nhận việc chấm_dứt điều_trị nếu do chính người_bệnh đề_nghị và cái chết sẽ đến với người_bệnh một_cách tự_nhiên do chính căn_bệnh đó còn lại bất_kỳ hành_vi tác_động nhân_tạo nào khác bác_sĩ hoặc người_thân chấm_dứt điều_trị mà không có sự đồng_ý của người_bệnh trợ_giúp người_bệnh tự_tử tiêm thuốc để giúp người_bệnh chết gợi_ý cách tự_tử cho người_bệnh đều bị xử_lý hình_sự Châu_Á Ở Trung_Quốc trong một kỳ họp Quốc_hội Trung_Quốc nhận được một thư_điện_tử của cô Lý_Dương cô này bị ung_thư thần_kinh vận_động từ khi mới đẻ cô đã mất khả_năng vận_động toàn_thân và không_thể thực_hiện bất_cứ một chức_năng cơ_bản nào của cơ_thể mà không có sự trợ_giúp Hiện cô chỉ còn lúc_lắc gật được đầu và cử_động được một_số ngón tay bức thư này gửi tới đề_nghị các nhà làm_luật đưa ra dự_luật về an tử Tại Hàn_Quốc Toà_án Tối_cao Hàn_Quốc đã yêu_cầu các bác_sĩ gỡ bỏ thiết_bị hỗ_trợ cuộc_sống cho một phụ_nữ bị hôn_mê sâu ở nước này đây là trường_hợp đầu_tiên toà_án cho_phép việc dừng điều_trị cho bệnh_nhân Tuy_nhiên đây chỉ là trường_hợp cá_biệt quyền được chết không được pháp_luật nước này công_nhận và mọi hành_động giúp tự_tử đều bị coi là sát_nhân Việt_Nam Tại Việt_Nam quyền được chết không được pháp_luật nước này quy_định tuy_nhiên trong quá_trình xây_dựng luật vẫn có những ý_kiến đề_nghị thể_chế_hoá quyền này vào luật Vào năm 2004 Quốc_hội Việt_Nam đã có một buổi thảo_luận về Bộ_luật Dân_sự sửa_đổi Nhiều ý_kiến đề_xuất đưa những vấn_đề mới nảy_sinh trong xã_hội như quyền được chết hiến nội_tạng xác_định lại giới_tính mang thai hộ vào trong luật PGS TS Phùng_Trung_Tập cho rằng Câu hỏi được đặt ra bao_trùm toàn_bộ những quan_niệm về sự sống và chết của cá_nhân Trước_hết nhân_loại tồn_tại có ý_nghĩa là sự sống và mỗi người sinh ra đều có quyền sống quyền mưu_cầu hạnh_phúc trong sự phát_triển của xã_hội Pháp_luật không nên quy_định cho cá_nhân một loại quyền được chết hay quyền được lựa_chọn cách chết hay phương_thức chết Theo tôi_mọi cái chết chứa_đựng tính cưỡng_bức hay có chủ_tâm đều là những cái chết không bình_thường và bất_thường Vì hệ_quả của những cái chết như_vậy thường kéo_theo nhiều vấn_đề mang tính không tích_cực và còn ảnh_hưởng đến tâm_lý của những người khác Con_người là thực_thể của tự_nhiên cho_nên sự sống và cái chết hãy để chúng diễn ra một_cách tự_nhiên vấn_đề phòng_bệnh chữa bệnh luôn_luôn được coi_trọng Điều 19 của Hiến_pháp năm 2013 quy_định Mọi người có quyền sống Tính_mạng con_người được pháp_luật bảo_hộ Không ai bị tước_đoạt tính_mạng trái luật Ngoài_ra không có bất_cứ quy_định nào về quyền được chết Ngoài_ra Việt_Nam đã gia_nhập Công_ước Quốc_tế về các Quyền dân_sự và chính_trị từ ngày 24 9 1982 Khoản 1 điều 6 Công_ước ghi rằng mọi người đều có quyền cố_hữu là được sống Quyền này phải được pháp_luật bảo_vệ Không ai có_thể bị tước mạng sống một_cách tuỳ_tiện Theo pháp_luật Việt_Nam chỉ có_thể tước_đoạt cuộc_sống của người khác thông_qua việc toà_án xét_xử và cho thi_hành án phạt tử_hình Việc đưa quyền được chết vào Bộ_luật Dân_sự hoặc bất_cứ luật nào khác đều là sự vi_phạm Hiến_pháp khá rõ_ràng Mặt_khác Điều 101 Bộ_luật hình_sự 2009 cũng quy_định Tội xúi_giục hoặc giúp người khác tự_sát việc đưa ra quyền được chết cũng sẽ là vi_phạm quy_định tại Bộ_luật hình_sự Tham_khảo BULLET The body as unwarranted life support a new perspective on euthanasia BULLET Uit_Vrije_Wil_Burgerinitiatief voltooid leven
Quyền được chết