Curcuma sattayasaiorum Curcuma sattayasaiorum là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Loài này được Arunrat_Chaveerach và Runglawan_Sudmoon mô_tả khoa_học đầu_tiên năm 2008 Mẫu định_danh A Chaveerach 609 thu_thập ở cao_độ 200 m ngày 20 tháng 7 năm 2001 tại Ban Khok_Sa_Nga huyện Nam_Phong tỉnh Khon_Kaen đông bắc Thái_Lan Tên bản_địa của loài này là waan phaya ngu tuaphu theo cách gọi của các thầy_lang Một_số thành_viên của họ Zingiberaceae và các họ khác như Amaryllidaceae_Asteraceae_Solanaceae_Fabaceae và Asteliaceae tạo thành một nhóm thực_vật quan_trọng được gọi là waan trong tiếng Thái_Từ này đề_cập đến rễ hoặc phần thân lưu_trữ chất dưới lòng đất Từ phaya ngu trong tiếng Thái có nghĩa là rắn hổ_mang chúa trong khi từ tuaphu có nghĩa là đực và trong trường_hợp này nó có nghĩa là nghệ rắn hổ_mang chúa đực Từ nguyên Tính từ định_danh của loài sattayasaiorum được đặt theo họ của 2 tiến_sĩ Nison_Sattayasai và Jintana_Sattayasai những người trước_đây đã nghiên_cứu thành_phần hoạt_chất của nó bao_gồm chất_lượng số_lượng hoạt_tính đối_với tính_chất và cấu_trúc chống nọc_độc rắn Từ những quan_sát và giả_thuyết của họ loài này là khác_biệt loài gần giống nó nhất_là C longa Trong bài báo gốc nhóm tác_giả ghi tính từ định_danh là sattayasaii Tuy_nhiên đây là dạng số_ít trong khi ở đây là để vinh_danh 2 người nên tính từ đúng phải ở dạng số_nhiều là sattayasaiorum và các tài_liệu sau đó đã hiệu_chỉnh lại danh_pháp Phân_bố Loài này có tại tỉnh Khon_Kaen đông bắc Thái_Lan Loài này được trồng trên các khu đất trống trong vườn nhà với đất_sét ẩm_ướt và dưới bóng cây ở độ cao 200 m tại Ban Khok_Sa_Nga bản Rắn hổ_mang chúa và một_số làng lân_cận thuộc huyện Nam_Phong tỉnh Khon_Kaen ở đông bắc Thái_Lan Mô_tả Cây_thảo thân rễ sống trên cạn Thân rễ phân nhánh với thân rễ chính hình_nón dài 8 10 cm và đường_kính 1 5 2 5 cm thân rễ thứ cấp hình_trụ đường_kính 1 1 5 cm nằm ngang vỏ màu vàng ánh nâu ruột màu vàng cam sẫm có mùi thơm Rễ_chùm Thân giả cao 70 100 cm Lá một năm 5 6 bẹ lá dài 30 50 cm màu xanh lục nhẵn_nhụi Cuống lá thanh_mảnh dài 15 35 cm Lưỡi bẹ rất ngắn dài 2 3 mm như màng có khía răng_cưa Phiến_lá thuôn dài đến thuôn dài hình mác hai mặt nhẵn_nhụi 30 45 7 13 cm đáy hình nêm đỉnh nhọn đến nhọn thon Cụm hoa đầu cành dài 16 17 cm cuống cụm dài 30 31 cm nhẵn_nhụi Lá_bắc xếp lợp lá_bắc sinh_sản 12 17 hình trứng rộng 4 5 3 2 3 5 cm dạng túi màu lục nhạt đến vàng nhạt với đỉnh ánh lục đỉnh nhọn đáy hợp sinh 1 3 chiều dài hai mặt nhẵn_nhụi 2 3 hoa mỗi lá_bắc lá_bắc mào 4 7 hình elip 5 8 7 3 3 5 cm màu trắng ánh hồng hoặc lục nhạt ánh hồng đáy dạng túi đáy hợp sinh 1 5 chiều dài Lá_bắc con hình elip 2 5 3 1 8 2 2 cm màu trắng nhẵn_nhụi Đài_hoa hình ống như màng có lông_tơ 0 6 0 8 0 2 0 3 cm đỉnh 3 thuỳ không đều đỉnh thuỳ thuôn tròn khía xuống một bên dài 3 mm Ống tràng hoa dài 2 0 2 3 cm màu vàng nhạt đến trắng 3 thuỳ thuỳ lưng hình trứng rộng 1 7 2 1 5 1 7 cm màu vàng nhạt đến trắng dạng túi đỉnh có nắp và mấu nhọn dài 2 3 mm nhẵn_nhụi các thuỳ bên hình trứng 1 7 2 2 1 1 2 cm đỉnh thuôn tròn màu vàng nhạt đến trắng nhẵn_nhụi Cánh môi hình trứng ngược màu cam nhạt với dải màu cam ở giữa chạy từ đáy đến đỉnh 2 2 2 5 1 8 2 cm đỉnh hơi 3 thuỳ với phần xa của thuỳ giữa có 2 thuỳ Các nhị lép bên thuôn dài 0 8 0 9 0 5 0 6 cm màu cam nhạt đỉnh thuôn tròn Nhị 1 chỉ nhị phẳng dài 1 cm đáy hợp sinh với các nhị lép bên Bao_phấn lắc_lư 4 5 2 3 mm 2 cựa dài ở gốc mặt lưng có lông_tơ Mào bao_phấn rất ngắn hình trứng rộng rộng hơn dài 3 1 5 2 mm màu trắng nhẵn_nhụi Bầu nhuỵ hạ có lông_tơ 3 ngăn noãn đính trụ Vòi nhuỵ 1 hình chỉ dài quá bầu nhuỵ 3 mm đầu nhuỵ hình chén 4 thuỳ lỗ nhỏ có lông rung Tuyến trên bầu 2 thuôn dài hẹp dài 4 mm màu vàng nhạt Không thấy quả Ra hoa tháng 7 9 C sattayasaiorum tương_tự như C longa ở các điểm sau Thân rễ phân nhánh ruột màu vàng phiến_lá màu xanh lục thuôn dài hay hình elip cụm hoa đầu cành cánh môi với dải trung_tâm hình trứng ngược nhưng khác ở các đặc_điểm sau Thân rễ phân nhánh theo chiều ngang trên mặt_đất lá_bắc mào màu trắng ánh hồng hoặc lục nhạt ánh hồng tràng hoa_màu vàng nhạt với đỉnh màu cam cánh môi màu cam nhạt với dải trung_tâm màu cam mào bao_phấn rất ngắn hình trứng rộng rộng hơn dài Sử_dụng Cùng với C zedoarioides tên gọi bản_địa waan phaya ngu tuamia nghĩa_là nghệ rắn hổ_mang cái các thân rễ được sử_dụng theo truyền_thống trong nhiều thập_kỷ tại khu_vực này làm_thuốc giải nọc_độc rắn hổ_mang
Curcuma sattayasaiorum