Curcuma mutabilis Curcuma mutabilis là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Loài này được Jana_Škorničková_Mamiyil_Sabu và Prasanthkumar_M_G mô_tả khoa_học đầu_tiên năm 2004 Mẫu định_danh Skornickova_Prasanthkumar 84145 thu_thập tại Nilambur huyện Malappuram bang Kerala_Ấn_Độ_Từ nguyên Tính từ định_danh mutabilis nghĩa_là biến_thiên biến_đổi ở đây là nói tới màu_sắc thuỳ tràng cánh môi và nhị lép cũng như kích_thước cực_kỳ dễ biến_thiên của loài này Phân_bố Loài này có tại Nilambur bang Kerala tây_nam Ấn_Độ Sinh_sống trên vùng_đất thấp ở cao_độ 50 100 m dưới tán trong các đồn_điền trồng tếch Tectona grandis rừng thứ_sinh và thảm cây_bụi trên đất_đá ong khô Mô_tả Cây_thảo thân rễ cao 10 60 cm Thân rễ kích_thước tới 5 2 5 cm hình trứng không phân nhánh hình_trụ tới hình_nón vùi sâu trong đất vỏ nâu nhạt nhẵn_nhụi bao trong các vảy như giấy màu nâu và gốc của các bẹ lá để lại sẹo sau khi rữa ruột màu kem ánh vàng thơm nhẹ Rễ mọng kết_thúc bằng các củ rễ hình trứng 2 4 1 2 cm khoảng_cách 2 15 cm từ thân rễ chính vỏ nâu nhạt nhẵn_nhụi ruột trắng ngọc_trai Thân giả dài 5 30 cm vùi sâu trong đất tạo thành từ các bẹ lá và 3 4 lá_bắc bao xanh lục hoặc với ánh đỏ khô vào cuối mùa và trở_thành dạng giấy màu nâu lưỡi bẹ 3 4 mm 2 thuỳ ánh lục trong suốt có lông bên ngoài và trên mép lông dài 0 2 0 3 mm chồi lá dài 15 60 cm Lá đầu mùa 1 2 với cuống ngắn hoặc không cuống sau đó ra đến 7 lá cuống dần dài hơn tới 20 cm cuống lá xanh lục hoặc ánh đỏ nhẵn_nhụi hoặc có lông ngắn phiến_lá 14 35 7 11 cm hình trứng elip mặt gần trục xanh lục sẫm gân nổi rõ xếp gần nhau các gân nổi rõ cách nhau chỉ 5 mm có rãnh giữa chúng có lông dài 0 3 mm trên các gân nổi rõ và về phía mép đặc_biệt là trong nửa trên phiến_lá mặt xa trục lục nhạt hơn thường nhẵn_nhụi hiếm khi rậm lông nhung mép lá như thuỷ_tinh trắng mờ rộng 0 2 mm có lông ở phần đỉnh và nhẵn_nhụi ở phần xa ở phiến_lá chóp đỉnh 0 5 cm nhọn thon rậm lông đáy thu nhỏ dần thành gần hình tim lệch gân giữa xanh lục nhẵn_nhụi Cụm hoa bên vào đầu mùa cụm hoa trung_tâm vào cuối mùa cuống cụm hoa dài 4 20 cm dường kính 2 5 8 mm nhẵn_nhụi ánh trắng lục nhạt hoặc với ánh đỏ cuống cụm hoa bên được bọc trong lá_bắc cuống cụm hoa trung_tâm ẩn trong thân giả cành hoa bông thóc 3 5 15 2 5 5 cm gồm 6 70 lá_bắc Mào không rõ nét thường chỉ 2 3 lá_bắc là vô_sinh và thẳng hơn so với các lá_bắc sinh_sản Lá_bắc mào kích_thước 2 5 3 5 0 7 1 5 cm màu lục nhạt hoặc với ánh đỏ mặt trên thưa lông mặt dưới nhẵn_nhụi đỉnh thuôn tròn với vệt màu nâu tím sẫm Lá_bắc sinh_sản kích_thước 2 5 3 5 1 5 2 7 cm hình trứng hình elip với các gân con song_song thấy được đỉnh tù hoặc hơi nhọn ánh trắng xanh lục nhạt xanh lục hoặc với ánh đỏ tới đỏ nâu hai mặt nhẵn_nhụi hợp sinh tại nửa dưới Tất_cả các lá_bắc luôn với chóp màu tím cẩm quỳ sẫm thường lớn hơn ở các lắc bắc phía trên và ít rõ ét ở các lá_bắc phía dưới Xim hoa bọ_cạp xoắn_ốc với 2 4 hoa Lá_bắc con 1 mỗi hoa 5 7 2 4 mm như thuỷ_tinh trắng mờ hoặc với ánh hồng hay đỏ gần như nhẵn_nhụi hoặc có lông_tơ mịn với ít lông dài 0 2 0 3 mm ở đỉnh Hoa dài 4 5 5 cm thò ra từ lá_bắc Đài_hoa dài 0 8 1 1 cm 3 răng chẻ một bên sâu 3 4 5 mm trắng mờ hoặc với ánh hồng hay tím sẫm khá nhẵn_nhụi nhưng với các răng thưa lông và đôi_khi dọc theo phần trên của gân dẫn từ răng tới đáy Ống tràng 2 5 3 cm tại gốc màu trắng ánh vàng hay vàng về phía thuỳ đôi_khi ánh hồng đỏ hay tím nhẵn_nhụi thuỳ tràng lưng 1 4 1 8 1 1 4 cm hình trứng tam_giác lõm đỉnh có mấu nhọn mấu dài 1 2 mm nhẵn_nhụi màu trắng ánh vàng_vàng đôi_khi với ánh hồng đỏ hay tím sẫm ánh lam các thuỳ bên 1 4 1 7 0 6 0 8 cm hình_tam_giác với chóp thuôn tròn hơi lõm nhẵn_nhụi cùng màu thuỳ lưng nhưng ít chói_lọi hơn thường xếp chồng ở phần đỉnh trên mặt bụng của hoa Nhị lép bên 1 3 1 6 1 1 2 cm hình trứng ngược hình_thoi màu vàng hay vàng với đáy ánh đỏ đôi_khi trắng hoặc trắng vàng với đáy ánh đỏ các lông tuyến có trên phần giữa gồ lên Cánh môi 1 4 1 6 1 5 1 9 cm mép khía răng_cưa chẻ dài 3 6 mm màu vàng đôi_khi trắng phần trung_tâm màu vàng sẫm hay vàng hiếm khi trắng đáy màu ánh vàng đôi_khi với vệt hay ánh đỏ sẫm Bao_phấn có cựa có lông tuyến trên các mặt và phần lưng mô vỏ bao_phấn màu ánh trắng dài 3 5 4 mm chỉ nhị 3 4 mm màu vàng nhạt vàng hay với ánh đỏ sẫm thắt lại rộng 3 mm ở đáy 2 mm ở phần trên Cựa bao_phấn dài 2 2 5 mm màu trắng hay kem ánh vàng hướng lên trên Mào bao_phấn thuôn tròn tới hơi cụt rộng 1 5 mm và dài 0 5 mm Bầu nhuỵ 3 3 5 2 5 3 mm 3 ngăn có lông_tơ trắng dài 0 3 0 4 mm noãn nhiều Đầu nhuỵ 1 1 4 0 9 1 1 mm màu trắng có lông rung thò ra 1 2 5 mm Tuyến trên bầu 2 màu kem vàng dài 3 5 mm đường_kính 0 5 0 6 mm Quả nang nứt hình_cầu 1 1 cm Hạt 3 2 mm màu nâu nhạt nhẵn bóng không thơm áo_hạt trắng mờ xé rách thuỳ tới 6 0 7 1 5 mm Cụm hoa bên tháng 5 6 ngay trước hoặc cùng với lá cụm hoa đầu cành trung_tâm tháng 9 nếu đủ mưa Tạo quả 3 4 tuần sau khi ra hoa Loài có quan_hệ gần là C oligantha với mào không rõ nét và thân rễ hình trứng ruột vàng kem không phân nhánh nhưng khác ở chỗ cao hơn tới 60 cm phiến_lá hình trứng elip và cụm hoa gồm 6 70 lá_bắc Các lá_bắc hình trứng elip với vệt màu tím sẫm ánh nâu rõ nét tại chóp thuôn tròn và hợp sinh ở nửa dưới giúp phân_biệt nó với C oligantha hiếm khi cao quá 15 20 cm phiến_lá hình trứng hình mác cụm hoa 5 10 15 lá_bắc hình mác hợp sinh ở phần dưới ít hơn 25 chiều dài không có màu_sắc khác rõ nét ở chóp nhọn thon Hoa của nó dài tới 5 cm đài_hoa 8 11 mm nhị lép bên tới 1 6 1 2 cm không thò ra nhiều so với thuỳ tràng lưng cựa bao_phấn hướng lên cũng nhỏ hơn so với của C oligantha dài tới 5 7 cm đài_hoa 15 21 mm nhị lép bên tới 3 1 4 cm thò ra nhiều rõ nét so với thuỳ tràng lưng cựa bao_phấn hướng xuống
Curcuma mutabilis