Viêm khớp dạng thấp Viêm khớp dạng thấp là một bệnh viêm đặc_hiệu xảy ra ở các khớp gây tổn_thương màng hoạt dịch sụn khớp và đầu xương dưới sụn diễn_biến mạn_tính dẫn đến tình_trạng dính và biến_dạng khớp Viêm khớp dạng thấp không có biểu_hiện viêm khớp và sự có_mặt của yếu_tố dạng thấp trong máu Đây là một trong các bệnh khớp viêm mạn_tính thường gặp nhất ở Việt_Nam cũng như ở nhiều nước trên thế_giới chiếm khoảng 0 5 2 dân_số Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn khá điển_hình ở người dưới dạng viêm mãn_tính ở nhiều khớp ngoại biên với biểu_hiện khá đặc_trưng sưng đau khớp cứng khớp buổi sáng và đối_xứng hai bên Ngoài_ra còn có các biểu_hiện toàn_thân mệt_mỏi xanh_xao sốt gầy sút và tổn_thương các cơ_quan khác trên cơ_thể Nguyên_nhân Nguyên_nhân của bệnh vẫn còn chưa được hiểu_biết đầy_đủ Gần đây người ta cho rằng VKDT là một bệnh tự miễn với sự tham_gia của các yếu_tố sau BULLET Tác_nhân gây bệnh có_thể là virus vi_khuẩn dị_nguyên nhưng chưa được xác_định chắc_chắn BULLET Yếu_tố cơ_địa bệnh có liên_quan rõ_rệt đến giới_tính 70 80 bệnh_nhân là nữ và tuổi 60 70 gặp ở người trên 30 tuổi BULLET Yếu_tố di_truyền VKDT có tính gia_đình có liên_quan với kháng_nguyên hoá_hợp tổ_chức HLA DR4 gặp 60 70 bệnh_nhân có yếu_tố này trong khi tỷ_lệ này ở cộng_đồng chỉ là 30 BULLET Yếu_tố dinh_dưỡng Do chế_độ ăn_hàng ngày không cung_cấp đủ lượng canxi cần_thiết cho cơ_thể để xương khớp chắc khoẻ và các vitamin khoáng_chất thiết_yếu để duy_trì hoạt_động của bao dịch khớp BULLET Các yếu_tố thuận_lợi khác môi_trường sống ẩm_thấp cơ_thể suy_yếu mệt_mỏi nhiễm lạnh phẫu_thuật BULLET Nguyên_nhân viêm đa khớp dạng thấp do nội_thương môi_trường ẩm_thấp ăn_uống thiếu chất làm_việc mệt_mỏi kết_hợp với 3 tà_khí xâm_nhập Triệu_chứng Giai_đoạn khởi_phát Bệnh thường khởi_phát từ_từ tăng dần chỉ khoảng 10 15 bệnh bắt_đầu đột_ngột và cấp_tính Trước khi có triệu_chứng của khớp bệnh_nhân có_thể có biểu_hiện như sốt nhẹ mệt_mỏi gầy sút ra nhiều mồ_hôi tê các đầu chi Giai_đoạn này kéo_dài vài tuần đến vài tháng rồi chuyển sang giai_đoạn toàn phát Giai_đoạn toàn phát Thường xuất_hiện viêm đau nhiều khớp nên còn gọi là bệnh viêm đa khớp dạng thấp Trong đó hay gặp nhất_là các khớp cổ_tay 90 khớp ngón gần bàn_tay 80 khớp bàn ngón 70 khớp gối 90 khớp cổ_chân 70 khớp ngón chân 60 khớp khuỷu 60 Các khớp ít gặp như khớp háng cột_sống khớp vai khớp ức đòn nếu có viêm các khớp này cũng thường là ở giai_đoạn muộn Nhóm triệu_chứng viêm khớp dạng thấp do bệnh_lý Đau cứng khớp Hiện_tượng viêm khiến khớp tổn_thương và đau âm_ỉ đau nhiều về đêm tăng khi gần sáng và cơ cứng khớp lúc thức dậy hạn_chế vận_động Đặc_biệt viêm khớp dạng thấp có tính đối_xứng chỉ cần 1 bên khớp bị viêm đau thì bên còn lại cũng có biểu_hiện tương_tự Sưng khớp Khớp tay cổ_tay ngón tay hoặc khớp gối khớp chân bị sưng đỏ do dịch tụ lại trong khớp Đỏ và nóng da Vùng da khớp bị viêm sẽ ấm hơn có màu hồng nhạt hoặc đỏ hơn so với vùng xung_quanh Chẩn_đoán Tiêu_chuẩn của hội thấp_khớp Mỹ ACR American_College of Rheumatology 1958 Gồm 11 tiêu_chuẩn trong đó có 6 tiêu_chuẩn lâm_sàng và 5 tiêu_chuẩn cận lâm_sàng BULLET 1 Có cứng khớp buổi sáng BULLET 2 Đau khi khám hoặc khi vận_động từ 1 khớp trở lên BULLET 3 Sưng tối_thiểu 1 khớp trở lên BULLET 4 Sưng nhiều khớp thì khớp sưng sau cách khớp sưng trước dưới 3 tháng BULLET 5 Sưng khớp có tính_chất đối_xứng 2 bên BULLET 6 Có hạt dưới da BULLET 7 X quang có khuyết đầu xương hẹp khe khớp BULLET 8 Phản_ứng Waaler_Rose hoặc gama latex ít_nhất 2 lần BULLET 9 Lượng mucin trong dịch khớp giảm rõ BULLET 10 Sinh_thiết hạt dưới da thấy tổn_thương điển_hình BULLET 11 Sinh_thiết màng hoạt dịch thấy 3 tổn_thương trở lên Chẩn_đoán chắc_chắn khi có 7 tiểu chuẩn trở lên và thời_gian bị bệnh trên 6 tuần Chẩn_đoán xác_định khi có 5 tiểu chuẩn trở lên và thời_gian bị bệnh trên 6 tuần Chẩn_đoán nghi_ngờ khi có 4 tiểu chuẩn và thời_gian bị bệnh 4 tuần Tiêu_chuẩn ACR 1987 Có 7 tiêu_chuẩn BULLET 1 Cứng khớp buổi sáng kéo_dài trên 1 giờ BULLET 2 Sưng đau kéo_dài tối_thiểu 3 khớp trong số 14 khớp sau ngón tay gần 2 bàn ngón 2 cổ_tay 2 khuỷu 2 gối 2 cổ_chân 2 bàn ngón chân 2 BULLET 3 Sưng đau một trong 3 vị_trí khớp ngón tay gần khớp bàn ngón khớp cổ_tay BULLET 4 Sưng khớp đối_xứng BULLET 5 Có hạt dưới da BULLET 6 Phản_ứng tìm yếu_tố dạng thấp BULLET 7 Hình_ảnh X quang điển_hình Chẩn_đoán xác_định khi có 4 tiêu_chuẩn trở lên Trong điều_kiện ở Việt_Nam Do thiếu các phương_tiện chẩn_đoán cần_thiết nên chẩn_đoán xác_định dựa vào các yếu_tố sau BULLET 1 Nữ tuổi trung_niên BULLET 2 Viêm các khớp nhỏ ở hai bàn_tay phối_hợp với các khớp gối cổ_chân khuỷu BULLET 3 Đối_xứng BULLET 4 Có dấu_hiệu cứng khớp buổi sáng BULLET 5 Diễn_biến trên 2 tháng Điều_trị Nguyên_tắc chung BULLET VKDT là bệnh mạn_tính kéo_dài hàng chục năm đòi_hỏi quá_trình điều_trị phải kiên_trì liên_tục có_khi đến hết cả đời BULLET Điều_trị phải kết_hợp chặt_chẽ giữa nội_khoa lý liệu phục_hồi chức_năng và ngoại_khoa BULLET Thời_gian điều_trị chia làm nhiều giai_đoạn nội_trú ngoại_trú và điều_dưỡng BULLET Trong quá_trình điều_trị cần theo_dõi chặt_chẽ diễn_biến của bệnh và các tai_biến biến_chứng có_thể xảy ra BULLET Việc lạm_dụng các loại thuốc có chứa corticoid trong điều_trị viêm khớp dạng thấp nói_riêng và các bệnh xương khớp nói_chung là rất nguy_hiểm vì nhiều tác_dụng phụ gây hại khó lường của nó mục xương ứ nước trong cơ_thể suy gan suy thận suy_giảm hệ_miễn_dịch
Viêm khớp dạng thấp