Chiến_tranh Punic lần thứ hai Chiến_tranh Punic lần thứ hai cũng còn được gọi là Chiến_tranh Hannibal bởi những người La_Mã_Cuộc chiến_tranh chống lại Hannibal hoặc Chiến_tranh Carthage kéo_dài từ năm 218 đến năm 201 TCN với sự tham_gia của các thế_lực hùng_mạnh ở cả phía tây và phía đông Địa_Trung_Hải_Đây là cuộc chiến_tranh lớn thứ hai giữa Carthage và Cộng_hoà La_Mã với sự tham_gia quan_trọng của quân Numidia_Berber và các bộ_tộc ở cả hai bên Cả hai cường_quốc này đã có ba cuộc chiến_tranh lớn với nhau trong quá_trình tồn_tại của mình Chúng được gọi là Những cuộc chiến_tranh Punic bởi_vì Roma gọi người Carthage là Punici một sự ám_chỉ đến tổ_tiên người Phoenicia của họ Cuộc chiến_tranh này được ghi dấu bằng cuộc hành_trình đầy bất_ngờ bằng đường_bộ của Hannibal và tổn_thất của ông khi vượt qua dãy núi Anpơ tiếp_theo đó đoàn quân của ông được bổ_sung thêm nhờ sự gia_nhập của những đồng_minh người Gaul và đánh cho quân_đội La_Mã thua liểng_xiểng trong trận Trebia và một trận phục_kích phi_thường tại Trasimene_Nhằm đối_phó lại tài_năng của ông trên chiến_trường người La_Mã đã triển_khai chiến_lược Fabius_Tuy nhiên bởi_vì sự mất_lòng dân ngày_càng tăng của phương_pháp này người La_Mã buộc phải tiến_hành một trận chiến lớn khác nữa Kết_quả của điều này đó là thảm_bại của người La_Mã tại Cannae_Thất bại này khiến cho nhiều đồng_minh La_Mã chạy sang phía Carthage làm kéo_dài cuộc_chiến ở Ý trong hơn một thập_kỷ trong thời_gian đó có thêm nhiều đạo quân La_Mã khác nữa bị tiêu_diệt trên chiến_trường Mặc_dù chịu nhiều thất_bại quân La_Mã có khả_năng tổ_chức lại nhanh hơn người Carthage và tất_cả các thành_phố lớn đứng về phía đối_phương đã bị chiếm lại cũng như đánh_bại một nỗ_lực của người Carthage nhằm củng_cố lại quân_đội của Hannibal ở trận Metaurus_Trong khi đó ở Iberia nơi được dùng như là nguồn cung_cấp nhân_lực chính cho quân_đội Carthage một đoàn quân viễn_chinh La_Mã thứ hai dưới quyền Publius_Cornelius_Scipio_Africanus đã chiếm được thành Tân_Carthage sau một cuộc tấn_công và kết_thúc sự cai_trị của Carthage trên đất Iberia trong trận Ilipa_Thử thách cuối_cùng cho người La_Mã là trận Zama xảy ra ở châu_Phi giữa Scipio_Africanus và Hannibal kết_quả là một thất_bại dành cho Hannibal và tiếp đó là việc áp_đặt các điều_kiện hoà_bình khắc_nghiệt đối_với Carthage nó sẽ không bao_giờ còn là một thế_lực hùng_mạnh nữa và dần trở_thành một chư_hầu của nhà_nước La_Mã_Một diễn_biến phụ khác của cuộc_chiến này là cuộc chiến_tranh Macedonia lần thứ nhất bất_phân_thắng_bại xảy ra ở Đông_Địa_Trung_Hải và khu_vực Biển Ionian_Bối cảnh Chiến_tranh Punic lần thứ hai giữa Carthage và La_Mã bắt_nguồn từ vụ tranh_chấp về quyền lãnh_đạo của Saguntum một thành_phố ven biển Iberia chịu sự ảnh_hưởng của văn_hoá Hy_Lạp với mối quan_hệ ngoại_giao với La_Mã Sau vụ ám_sát những người_thân Carthage giữa lúc tình_hình căng_thẳng ngày_càng tăng bên trong chính_quyền thành_phố Hannibal đã bao_vây thành Saguntum vào năm 219 TCN Thành_phố đã cầu_cứu người La_Mã giúp_đỡ nhưng những lời cầu_xin lại rơi vào quên_lãng Tiếp sau một cuộc vây_hãm kéo_dài và một trận chiến đẫm máu trong đó bản_thân Hannibal cũng đã bị_thương và quân_đội gần như bị xoá_sổ người Carthage cuối_cùng đã đánh chiếm được thành_phố Nhiều cư_dân Saguntum đã thà chọn cách tự_sát còn hơn là chịu cảnh nô_dịch bởi người Carthage Trước chiến_tranh La_Mã và Hasdrubal_Ngay thẳng đã ký_kết một hiệp_ước và theo những gì Livy ghi lại thì cả hai phe đồng_ý rằng Iber nên là ranh_giới giữa hai đế_quốc và sự tự_do của người Saguntine cần được duy_trì Hannibal nắm thế chủ_động 218 213 TCN Phía Tây_Địa_Trung_Hải 218 213 TCN Cuộc hành_trình đường_bộ của Hannibal_Quân_đội Carthage ở Iberia không bao_gồm các lực_lượng ở châu_Phi theo Polybius có tổng_cộng 90 000 bộ_binh 12 000 kỵ_binh và 37 voi chiến đó một trong những đạo quân lớn nhất_thời kì Hy_Lạp_hoá và ngang_ngửa về mặt quân_số với bất_kỳ đạo quân La_Mã nào trên chiến_trường Hannibal khởi_hành cùng đội quân này từ Tân_Carthage_Cartagena_Tây_Ban Nha về phía bắc dọc theo bờ biển vào cuối mùa xuân năm 218 trước Công_nguyên Tại Ebro ông chia đội quân của mình thành ba đạo và tiến_hành chinh_phục các bộ_lạc từ nơi đó đến dãy núi Pyrenee trong vòng vài tuần nhưng với thiệt_hại nặng_nề Tại dãy núi Pyrenee ông đã để lại một đội quân nhỏ gồm 11 000 quân Iberia những người đã tỏ ra miễn_cưỡng với việc rời bỏ quê_hương của họ để đảm_nhận vai_trò là một đơn_vị đồn_trú cho khu_vực mới được chinh_phục Hannibal đã tiến vào xứ Gaul cùng với 50 000 bộ_binh và 9 000 kỵ_binh theo những ghi_chép lại Ông đã chỉ_huy đội quân của mình đi theo một tuyến đường ở trong nội_địa nhằm tránh các đồng_minh La_Mã ở dọc theo bờ biển Ở Gaul các cuộc đàm_phán đã giúp ông có_thể hành_quân mà không gặp bất_cứ sự cản trờ nào trừ Trận đánh vượt sông Rhone khi mà một đạo quân người Allobroges đã không thành_công trong việc cố_gắng ngăn_cản 38 000 bộ_binh con_số này không bao_gồm bộ_binh nhẹ 8000 kỵ_binh và 37 voi chiến của ông từ phía bờ bên kia Trong khi đó một hạm_đội La_Mã cùng với một đạo quân xâm_lược cũng đang trên đường đến phía Bắc_Iberia_Những chỉ_huy của nó anh_em Gnaeus_Cornelius_Scipio_Calvus và Publius_Cornelius_Scipio biết rằng Hannibal đã vượt qua sông Ebro nhưng họ đã rất ngạc_nhiên bởi sự hiện_diện của quân_đội Carthage ở thượng_nguồn sông Rhone Sau khi tiến_quân đến thành_phố đồng_minh Massilia họ liền phái đi một đội quân do_thám gồm 300 kỵ_binh nhằm thăm_dò nơi đóng quân của đối_phương Toán quân này sau đó đã đánh tan một đạo kị_binh do_thám của người Carthage gồm 500 kị_binh Numidia và truy_đuổi quân địch về tận trại chính của họ Nhờ vậy với hiểu_biết về vị_trí của kẻ_thù những người La_Mã liền hành_quân quay ngược trở_lại và sẵn_sàng chiến_đấu Hannibal trốn_tránh đạo quân này và đi theo một lộ_trình không rõ tiến đến sông Isère hoặc Durance dưới chân dãy núi AnPơ vào mùa thu Ông cũng đã tiếp_đón những sứ_giả từ các đồng_minh Gaul của mình ở Ý đã kêu_gọi ông đến cứu_viện cho họ và chỉ cho ông con đường vượt qua dãy núi AnPơ_Cuộc viễn_chinh đầu_tiên của người La_Mã ở Iberia_Đoàn quân viễn_chinh La_Mã đầu_tiên đến Iberia đã không_thể ngăn_chặn quân_đội Carthage ở nội_địa của Massalia do_đó nó tiếp_tục hành_trình tới miền bắc Iberia dưới sự chỉ_huy của Gnaeus_Cornelius_Scipio_Calvus một bước_đi mang tính quyết_định đối_với kết_quả của cuộc chiến_tranh Viên tướng còn lại của họ Publius_Cornelius_Scipio thì lại quay trở về Roma và ông nhanh_chóng nhận ra sự nguy_hiểm của một cuộc xâm_lược của Ý vào lúc này khi mà các bộ_lạc người Boii và người Insubres đã đứng dậy khởi_nghĩa Sau năm 217 TCN ông cũng tới Iberia_Ở_Iberia sự cai_trị của người Carthage khiến cho cư_dân ở đây bất_mãn nhưng với việc người La_Mã không có động_thái gì trong cuộc bao_vây thành Saguntum đã khiến cho người_dân địa_phương thận_trọng về một liên_minh chống lại những ông chủ của họ Gnaeus_Cornelius_Scipio_Calvus sau đó thiết_lập trụ_sở chính của mình tại Cissa nằm giữa vùng_đất mới bị Hannibal chinh_phục gần đây khu_vực giữa sông Ebro và dãy Pyrene_Bất chấp những trở_ngại ban_đầu ông nhanh_chóng giành được sự ủng_hộ ngày_càng cao giữa những người bản_địa Điều này khiến cho viên tướng người Carthage là Hanno cháu trai của Hannibal quyết_định giao_chiến với ông trước khi quân_đội của ông ta hợp_nhất với quân_đội theo Hasdrubal em_trai của Hannibal_Kết quả của trận Cissa là một chiến_thắng cho người La_Mã_Khi mà cuối_cùng Hasdrubal cũng có_mặt ở chiến_trường ông đã không giao_chiến với quân_chính quy La_Mã và chỉ đơn_thuần là tấn_công những binh_lính đang canh_gác hạm_đội của họ và giết chết một_số người Hạm_đội liên_hợp của người La_Mã và Massalia cùng với quân_đội đã tạo ra một mối đe_doạ cho người Carthage_Hasdrubal dự_định đầu_tiên sẽ đánh_bại hạm_đội của họ Tuy_nhiên lực_lượng hải_quân của ông đã có một lịch_sử thất_bại trước người La_Mã_Vì lý_do này ông sẽ cho quân_đội của mình hành_quân cùng với hạm_đội Hạm_đội này được mô_tả là rất vô_tổ_chức trước khi bước vào trận chiến Hạm_đội 40 tàu_chiến của người Carthage và người Iberia sau đó đã bị đánh_bại bởi hạm_đội gồm 55 tàu của người La_Mã và Massalia trong trận hải_chiến thứ hai của cuộc chiến_tranh với khoảng 3 4 hạm_đội bị bắt hoặc bị đánh chìm và phần còn lại kéo những con tàu của họ lên bờ với cùng với đạo quân trên bờ Kết_quả là quân Carthage phải rút_lui nhưng người La_Mã vẫn chỉ giới_hạn trong khu_vực giữa sông Ebro và dãy Pyrene Vị_trí này ngăn_cản việc người Carthage gửi quân tiếp_viện từ Iberia đến cho Hannibal hoặc tới chỗ những người Gaul nổi_loạn ở miền bắc Italia trong giai_đoạn quan_trọng của cuộc_chiến Để đối_phó với vấn_đề này Hasdrubal hành_quân vào lãnh_thổ của người La_Mã trong năm 215 TCn và giao_chiến với họ tại Dertosa_Trong trận này ông đã sử_dụng ưu_thế kỵ_binh của mình để càn_quét chiến_trường và bao_vây đối_phương ở cả hai mặt_bằng bộ_binh của mình một chiến_thuật đã được sử_dụng rất thành_công tại Ý Tuy_nhiên người La_Mã đã phá vỡ hàng_ngũ vốn dàn mỏng ra ở khu trung_tâm và đánh_bại cả hai bên cánh một_cách lần_lượt và khiến cho quân Carthage thương_vong nặng_nề Trong lúc tình_hình không có thêm sự tiến_triển nào đáng_kể ở mặt_trận Iberia_Anh em Scipio đã có_thể thương_lượng để tạo ra một_mặt trận mới ở châu_Phi bằng cách thiết_lập liên_minh với Syphax một vị vua Numidia hùng_mạnh ở Bắc_Phi_Trong năm 213 TCN ông ta đã đón_tiếp các cố_vấn La_Mã tới để huấn_luyện cho những người lính bộ_binh hạng nặng của mình mà lúc này vẫn chưa_thể là đối_trọng với quân Carthage_Với sự trợ_giúp này ông ta sau đó tiến_hành chiến_tranh chống lại Gala đồng_minh của người Carthage_Theo_Appian cũng trong năm 213 TCN Hasdrubal đã rời đất Iberia và tới Bắc_Phi để giao_chiến với Syphax mặc_dù ông có_thể bị nhầm_lẫn với Hasdrubal_Gisco_Hasdrubal_Gisco là con trai của Gesco người đã chiến_đấu cùng với Hamilcar_Barca cha của Hannibal ở Sicily trong cuộc chiến_tranh Punic lần thứ nhất và là con rể của Hanno_Già một trong những phụ_tá của Hannibal ở Ý Miền Trung_Địa_Trung_Hải Những cuộc viễn_chinh và đột_kích bằng đường_biển Trong năm 218 TCN hải_quân Carthage lại đang bận_rộn với việc thám_thính vùng_biển Sicily và chuẩn_bị cho một cuộc tấn_công bất_ngờ vào thành_trì then_chốt của họ trước_đây thành Lilybaeum ở đầu mút phía tây của hòn đảo Hai_mươi tàu quinquereme chở theo 1 000 binh_lính đã đột_kích vào quần_đảo Aegadian ở phía tây Sicily và tám con tàu khác cũng dự_định tấn_công quần_đảo Vulcan nhưng chúng lại bị gió_bão cuốn đi trong một cơn bão đang trên đường_hướng về phía eo_biển Messina Sau đó hải_quân Syracuse tại Messina đã cố_gắng chiếm_giữ được ba trong số các con tàu này mà không gặp phải sự kháng_cự nào Từ lời khai của đám thuỷ_thủ đoàn rằng một hạm_đội Carthage đang chuẩn_bị tấn_công Lilybaeum_Hiero_II đã cảnh_báo cho viên pháp quan La_Mã_Marcus_Amellius Biết được tin báo những người La_Mã nhanh_chóng chuẩn_bị 20 tàu quinquereme để đánh chặn và đánh_bại 35 tàu quinquereme của người Carthage trong trận Lilybaeum_Và cũng ngay trong năm 218 TCN người La_Mã đã tích_cực chuẩn_bị cho một cuộc viễn_chinh khởi_hành từ Lilybaeum và hướng đến châu_Phi_Hannibal đã dự_đoán được bước_đi này và tiến_hành củng_cố cho đội quân phòng_thủ ở châu_Phi với một lực_lượng bao_gồm 13 850 bộ_binh nặng Iberia 870 lính phóng thạch thủ người Balearic và 1 200 kị_binh Iberia_Ngoài ra khoảng 4 000 nam_giới người Iberia từ những gia_đình tốt được gọi tòng_quân và được chuyển đến Carthage nhằm tăng_cường sức_mạnh phòng_thủ cho thành_phố và cũng đóng vai_trò làm con_tin nhằm đảm_bảo sự trung_thành của dân_tộc họ Đổi lại 11 850 bộ_binh Lybia 300 người Liguria và 500 lính phóng thạch thủ người Balearic đã được gửi đến Iberia nhằm tăng_cường sức_mạnh phòng_thủ ở địa_phương và để chống lại một cuộc xâm_lược khác của người La_Mã theo dự_đoán Hải_quân Carthage đã bị đánh_bại bởi người La_Mã trong hai trận giao_chiến lớn nhưng cả hai bên lại đều không_thể ngăn_chặn các cuộc đột_kích khác từ bờ biển của nhau Một ngoại_lệ là năm 217 trước Công_nguyên khi một hạm_đội Carthage gồm tàu 70 quinquereme đã bị chặn lại ngoài khơi bờ biển Etruria bởi một đội La_Mã gồm 120 quinquereme và rút_lui mà có trận chiến nào xảy ra sau đó Đoàn viễn_chinh đầu_tiên của người Carthage tới Sardinia là vào trong năm 215 trước Công_nguyên dưới sự chỉ_huy của Hasdrubal_Hói cùng với thuộc_cấp của ông Hampsicora_Một cuộc nổi_dậy của phe ủng_hộ người Carthage xảy ra trước đó đã bị dập tắt trong khi một cơn bão đã cuốn hạm_đội Carthage đến quần_đảo Balearic_Khi mà cuối_cùng họ cũng đặt_chân tới Sardinia người La_Mã đã nhận_thức được âm_mưu của đối_phương và đã tăng_cường các đơn_vị đồn_trú mà bị dân_chúng ở đây căm_ghét dưới quyền chỉ_huy của Titus_Manlius_Torquatus lên đến 20 000 bộ_binh và 1 200 kỵ_binh Người La_Mã sau đó tiến đánh và đánh tan đạo quân Carthage gồm 15 000 bộ_binh và 1500 kỵ_binh cùng với một_số con voi và tàn_quân khởi_nghĩa Sardinia tại_trận Cornus_Tiếp đó đoàn viễn_chinh thất_trận gồm 60 tàu quinquereme và một_số tàu vận_chuyển lại bất_ngờ chạm_trán với một hạm_đội La_Mã đang trên đường cướp_bóc trở về từ châu_Phi với 100 tàu quinquereme Hạm_đội Carthage thua chạy toán_loạn và mất bảy tàu Kết_quả là Sardinia một hòn đảo xuất_khẩu ngũ_cốc quan_trọng vẫn nằm dưới sự chiếm_đóng của người La_Mã_Người_Gaul nổi_dậy Người La_Mã đồng_thời nhận được tin về cuộc vượt sông Ebro của Hannibal cùng với tin một cuộc nổi_dậy ở miền bắc Ý của các bộ_lạc Gaul là người Boii và người Insubres_Hai bộ_lạc này sau đó đã thiết_lập các cuộc tiếp_xúc ngoại_giao với người Carthage và đứng về phía họ như là những đồng_minh chống lại kẻ_thù chung La_Mã_Mục tiêu đầu_tiên của quân nổi_dậy là các thuộc địa La_Mã ở Placentia và Cremona khiến cho những người La_Mã bỏ chạy về Mutina hiện_nay là Modena_Gauls sau đó tiến_hành thành vây_hãm nó Để đối_phó lại pháp quan L Manlius_Vulso liền hành_quân với hai quân_đoàn và quân đồng_minh với tổng_số là 1 600 kị_binh và 20 000 bộ_binh tới Cisalpine_Gaul_Đội quân này bị phục_kích hai lần trên đường hành_quân từ Ariminium và bị thiệt_hại 1 200 người mặc_dù vậy cuộc vây_hãm Mutina đã chấm_dứt thì chính bản_thân đạo quân này lại rơi vào tình_thế bị vây lỏng cách Mutina vài cây_số Sự_kiện này đã thúc_đẩy viện nguyên_lão La_Mã phái một trong số những quân_đoàn của Scipio và 5 000 quân đồng_minh tới hỗ_trợ Vulso_Scipio đã phải tuyển_mộ thêm quân để thay_thế cho số này và do_đó không_thể tới Iberia cho đến tháng 9 năm 218 TCN và điều này cho_phép Hannibal có thêm thời_gian để từ Ebro tới Rhone Sau khi tránh khỏi tham_gia vào một trận chiến lớn tại khu_vực sông Rhone_Hannibal đã nhanh_chóng hành_quân đến trợ_giúp cho các đồng_minh người Gaul của ông vốn đang bị nguy_khốn bởi quân tiếp_viện La_Mã_Ông đã vượt qua dãy núi An_Pơ vượt qua những khó_khăn của khí_hậu và địa_hình cùng với những khó_khăn từ chiến_thuật du_kích của các bộ_lạc bản_địa Tuyến đường chính_xác của ông hiện vẫn đang còn trong tranh_cãi Hannibal đặt_chân đến miền bắc Ý với ít_nhất 28 000 bộ_binh 6 000 kỵ_binh và 30 con voi trên vùng lãnh_thổ của người Taurini mà bây_giờ là Piedmont_Mặc dù điều này đã được những người La_Mã dự_đoán nhưng họ đã không lường trước được đối_phương lại đến sớm như_vậy và quân_đội của họ vẫn còn ở khu_vực trú đông Cuộc hành_trình vượt dãy AnPơ này được ghi_nhận là một trong những thành_tựu vĩ_đại nhất về mặt hậu_cần quân_đội vì ông đã vượt qua dãy núi AnPơ thông_qua khu_vực lãnh_thổ thù_địch vào cuối mùa thu không có sự trợ_giúp quân_lương nào Cùng với việc bất_ngờ tiến_quân vào bán_đảo Ý của ông đã khiến cho La_Mã chấm_dứt dự_định thúc_đẩy một cuộc xâm_lược châu_Phi_Những người Gaul đồng_minh của Hannibal thì lại ở hạ_lưu thung_lũng sông Po và vẫn còn khá xa_vời Đầu_tiên Hannibal bắt_buộc phải chiến_đấu cùng đạo quân đã suy_yếu của mình để có_thể để tiếp_cận với họ và kích_động phần còn lại của Gallia_Cisalpina tiến_hành cuộc nổi_dậy Hành_động đầu_tiên của ông là đánh chiếm thành_phố chính của người Taurini thù_địch Sau đó người Carthage đã bị chặn lại bởi một đạo quân La_Mã mới được xây_dựng dưới sự chỉ_huy của Publius_Cornelius_Scipio người mà Hannibal từng lẩn_tránh trước đó ở trong thung_lũng sông Rhone và đã không lường trước được đối_thủ của mình lại đến sớm như_vậy Trong trận Ticinus diễn ra sau đó lực_lượng kỵ_binh của quân_đội của Hannibal đánh_bại kỵ_binh và bộ_binh hạng nhẹ của người La_Mã trong một trận giao_tranh nhỏ Scipio đã bị_thương nặng trong trận đánh này và phải rút_lui về phía bên kia sông Trebia với bộ_binh nặng của ông vẫn còn nguyên_vẹn Ông ta sau đó đóng trại tại thị_trấn Placentia để chờ quân tiếp_viện Như là kết_quả từ thất_bại của người La_Mã tại Ticinus tất_cả người Gaul trừ người Cenomani đã đứng về về phía quân Carthage_Cả người Gaul và Liguria đều đã tham_gia vào quân_đội của người Carthage và giúp cho quân_đội của Hannibal lên đến 40 000 người Ngay cả trước khi tin_tức về thất_bại tại sông Ticinus truyền tới Roma viện nguyên_lão đã ra_lệnh cho chấp_chính quan Sempronius_Longus đem đạo quân của ông ta quay trở về từ Sicily nơi mà nó đang chuẩn_bị cho cuộc xâm_lược châu_Phi để kết_hợp cùng Scipio và đối_phó với Hannibal_Hannibal đã ngăn_chặn không cho quân_đội của Scipio và Sempronius có_thể gặp nhau Tuy_nhiên với việc người Carthage đánh chiếm được kho lương tại Clastidium thông_qua sự phản_bội của viên chỉ_huy Latin ở địa_phương đã tạo cơ_hội như là một sự chuyển_hướng và cho_phép quân_đội của Sempronius có_thể tiến_quân tới chỗ của Scipio người vẫn còn bị_thương quá nặng để có_thể chỉ_huy Sau một_số thành_công nhỏ đạo quân thống_nhất và có số_lượng ngang_ngửa này của người La_Mã dưới quyền Sempronius_Longus đã bị nhử vào một trận giao_chiến với Hannibal tại_trận Trebia_Quân_đội La_Mã bị kéo vào_cuộc chiến này mà không ăn bữa sáng và đầu_tiên họ đã phải vượt qua một con sông giá_lạnh điều này khiến cho họ nhanh_chóng bị mất_sức Hơn_nữa một đội đang mai_phục dưới quyền Mago người em_út của Hannibal sẽ tấn_công họ từ phía sau Người La_Mã sau đó đã bị tổn_thất nặng_nề với việc chỉ có 20 000 người trong số 40 000 binh_lính có_thể rút_lui đến_nơi an_toàn Điều này khiến cho họ phải rút khỏi Cisalpine_Gaul Sau khi củng_cố được vị_trí của mình ở phía bắc Italy nhờ chiến_thắng này Hannibal cho quân_đội của mình trú đông ở giữa những người Gaul_Họ sau_này sẽ gia_nhập quân_đội của ông với số_lượng lớn khiến cho nó lên đến 60 000 người tuy_nhiên sự nhiệt_tình của họ đã phần_nào bị giảm bớt do người Carthage sống trên đất của họ Viện nguyên_lão La_Mã đã quyết_định xây_dựng một quân_đội mới nhằm chống lại Hannibal dưới quyền hai chấp_chính quan mới được bầu vào năm 217 TCN Gnaeus_Servilius_Geminus và Gaius_Flaminius_Viên chấp_chính quan thứ hai từ lâu đã không tin_tưởng những vị nguyên_lão đồng_sự của mình và sợ rằng họ sẽ cố_gắng để phá_hoại quyền chỉ_huy của ông ta bằng cách tìm cớ để trì_hoãn sự khởi_hành của mình Vì_vậy ông ta lặng_lẽ rời Roma để tiếp_nhận quân_đội của mình tại Ariminum mà không cần thực_hiện các nghi_lễ tôn_giáo kéo_dài theo yêu_cầu đối_với một chấp_chính quan mới được bầu Viện nguyên_lão đã bỏ_phiếu nhất_trí triệu_hồi ông ta nhưng ông đã phớt_lờ mệnh_lệnh của họ Điều này gây ra sự mất tinh_thần lan_tràn giữa những người La_Mã vì họ sợ rằng Flaminius không tôn_trọng các vị thần và sẽ mang đến thảm_hoạ cho Roma_Theo như những gì mà ông ta dự_đoán rằng Hannibal sẽ tiến vào miền trung Ý Flaminius di_chuyển quân_đội của ông từ Ariminum tới Arretium để nhằm khống_chế những con đường đèo của dãy núi Apennine mà đi vào vùng Etruria_Người đồng cấp Servilius của ông sau khi thực_hiện các nghi_lễ tôn_giáo đã thay_thế ông cùng với quân_đội được xây_dựng mới tại Ariminum để khống_chế các tuyến đường dọc theo bờ biển Adriatic_Một lực_lượng_thứ ba bao_gồm những người sống_sót từ các cuộc giao_tranh trước đó cũng đã được đóng quân ở Etruria dưới quyền Scipio_Vì vậy tất_cả các tuyến đường phía đông và phía tây đến Roma dường_như đã được canh_giữ Vào đầu mùa xuân 217 trước Công_nguyên Hannibal đã quyết_định tiến_quân và rời bỏ các đồng_minh người Gaul đang dao_động của ông trong thung_lũng Po và vượt qua dãy Apennine mà không gặp phải sự kháng_cự nào Sau đó ông tránh các vị_trí của người La_Mã và sử_dụng con đường duy_nhất qua cửa_sông Arno mà không có sự trấn_giữ để tiến vào Etruria_Tuyến đường này xuyên qua một đầm lầy lớn mà thường_xuyên xảy ra tình_trạng ngập_lụt hơn vào mùa xuân Quân_đội của Hannibal đã hành_quân trong nhiều ngày mà không tìm thấy địa_điểm thuận_tiện để nghỉ_ngơi và phải chịu tình_trạng đau_đớn khủng_khiếp từ sự mệt_mỏi và thiếu ngủ Điều này dẫn đến việc tổn_thất mất một phần đạo quân này có_vẻ như bao_gồm cả những con voi còn lại Đặt_chân đến Etruria trong mùa xuân năm 217 TCN Hannibal đã cố_gắng để nhử cánh quân chủ_lực của người La_Mã dưới quyền Flaminius vào một trận quyết_chiến bằng cách tàn_phá khu_vực mà ông ta được phái tới bảo_vệ nhưng không có kết_quả Sau đó Hannibal đã sử_dụng một mưu_kế mới ông hành_quân vòng_quanh cánh trái của đối_phương và tỏ ra_hiệu quả trong việc chia_cắt ông ta khỏi Roma_Tiến quân qua các vùng cao_nguyên của Etruria người Carthage giờ gây đã khiêu_khích Flaminius vào một cuộc truy_đuổi vội_vàng mà không tiến_hành thám_thính trước Sau đó trong hẻm núi trên bờ hồ Trasimenus_Hannibal bố_trí một cuộc phục_kích với quân_đội của ông Cuộc phục_kích đã thành_công hoàn_toàn trong trận Hồ Trasimene_Hannibal đã tiêu_diệt gần như toàn_bộ quân_đội La_Mã và giết chết Flaminius và quân_đội của ông không bị thiệt_hại nhiều 6 000 người La_Mã đã có_thể trốn thoát nhưng sau đó họ đã bị kị_binh Numidia của Maharbal đuổi kịp và buộc phải đầu_hàng Hơn_nữa Scipio sau khi biết tin về trận đánh đã phái kỵ_binh của mình để hỗ_trợ nhưng họ cũng đã bị đánh chặn và tiêu_diệt Như là kết_quả của chiến_thắng này đạo quân ô_hợp bao_gồm quân nổi_dậy người Gaul người châu_Phi người Iberia và Numidia đã được trang_bị tốt hơn nhiều những gì họ có_thể sử_dụng cho bản_thân và bán những phần dư_thừa thông_qua các thương_nhân Ai_Cập cho chính người La_Mã_Giống như tất_cả các cuộc giao_tranh trước đó những tù_binh bị bắt được phân_loại thành một bên là người La_Mã thì bị giữ làm tù_binh còn những người không phải người La_Mã thì được trả tự_do để tuyên_truyền rằng quân_đội Carthage có_mặt ở Ý là để chiến_đấu cho quyền tự_do của họ chống lại người La_Mã_Về mặt chiến_lược Hannibal bây_giờ đã loại_bỏ hoàn_toàn đạo quân duy_nhất có_thể cản đường tiến_quân của ông về La_Mã mặc_dù vậy lại có một cuộc tranh_cãi giữa các tướng_lĩnh của ông và ông đã không tiến_hành tấn_công Roma_Thay vào đó ông hành_quân về phía Nam với hy_vọng lôi_kéo thêm đồng_minh trong số cư_dân Hy_Lạp và Ý Chiến_lược Fabius_Thất bại tại hồ Trasimene đã khiến cho những người La_Mã rơi vào tình_trạng hoảng_loạn và lo_sợ cho sự tồn_tại của thành_phố Viện nguyên_lão đã quyết_định dùng đến để biện_pháp khẩn_cấp truyền_thống đó là chỉ_định một quan Độc_tài một tổng_chỉ_huy tạm_thời ông ta sẽ thâu_tóm toàn_bộ quyền hành đối_với quân_đội vốn được thường được phân_chia giữa hai chấp_chính quan theo một thời_hạn sáu tháng Thủ_tục thông_thường yêu_cầu sự hiện_diện của một chấp_chính quan để được bổ_nhiệm là nhà độc_tài Vào lúc đó một trong hai chấp_chính quan Flaminius đã tử_trận và người còn lại Servilius thì lại đang ở cùng với đạo quân duy_nhất còn lại ở Ý Viện nguyên_lão quyết_định bầu một nhà độc_tài của chính nó Vì đây là một điều trái với hiến_pháp người được bổ_nhiệm Quintus_Fabius_Maximus được trao tước_hiệu prodictator quyền độc_tài mặc_dù ông đã giữ quyền_hạn giống như một nhà độc_tài Viện nguyên_lão cũng bổ_nhiệm luôn viên equitum magister cho ông Tổng_chỉ_huy kỵ_binh người giữ vai_trò phó tư_lệnh thay_vì cho_phép nhà độc_tài tự mình nắm giữ quyền_lực M Minucius_Rufus_Từ bỏ truyền_thống quân_sự La_Mã đó là giao_chiến với kẻ_thù trong những trận quyết_chiến càng sớm càng tốt Fabius nghĩ ra chiến_lược Fabius từ_chối các trận đánh lớn với đối_thủ của mình nhưng thay vào đó liên_tục giao_tranh với các đội quân nhỏ của đối_phương Sáng_kiến này không được lòng các binh_sĩ họ gán cho Fabius biệt_danh Cunctator_Người trì_hoãn kể từ lúc ông dường_như tranh né những trận chiến trong khi Ý đang bị tàn_phá bởi kẻ_thù Hơn_nữa nó cũng khiến nhiều người lo_sợ rằng nếu Hannibal tiếp_tục cướp_bóc Ý mà không gặp bất_cứ sự kháng_cự nào sẽ làm cho đồng_minh của họ sợ_hãi và tin_tưởng rằng La_Mã không còn đủ khả_năng bảo_vệ họ có_thể khiến họ đào_ngũ và chuyển sang cam_kết trung_thành với người Carthage_Như là một biện_pháp đối_phó cư_dân của các ngôi làng đã được khuyến_khích tham_gia vào việc cảnh_giới để họ có_thể thu_thập vật_nuôi và tài_sản của họ trong thời_gian này và trú_ẩn trong những thị_trấn được tăng_cường mà kẻ_thù không_thể đánh chiếm Đường_lối của Fabius chẳng khác gì cái bóng của Hannibal bằng cách di_chuyển theo chiều song_song với đà tiến_quân của người Carthage trên vùng đồng_bằng để tránh kỵ_binh của Hannibal vốn có ưu_thế trên địa_hình bằng_phẳng Điều này đòi_hỏi một sự cẩn_trọng tuyệt_đối vì khi đó người Carthage đã cố_gắng với tất_cả khả_năng của mình để phục_kích những người La_Mã_Vì lý_do này một đội_hình hành_quân mới với ba đội_hình hàng dọc song_song của bộ_binh đã được phát_triển thay_vì một đội_hình hàng dọc duy_nhất đã được sử_dụng tại hồ Trasimene_Fabius liên_tục quấy_rối đội quân què_quặt Hannibal và đã bắt được nhiều tù_binh Cả hai vị chỉ_huy đã quyết_định rằng họ sẽ trao_đổi tù_binh theo các điều_kiện tương_tự như trong cuộc chiến_tranh Punic lần thứ nhất Dẫu vậy người Carthage đã giao trả người La_Mã nhiều hơn hàng trăm tù_binh so với số mà họ nhận được và vì_vậy họ mong_đợi nhận được bồi_thường bằng tiền Viện nguyên_lão thì lại miễn_cưỡng trả tiền Tuy_nhiên những điền_sản của Fabius đã không bị các toán quân cướp_bóc người Carthage đụng đến nhằm để kích_động sự mất_lòng tin chống lại ông Fabius lúc này bán các điền_trang của mình để có tiền trả cho quân địch và nhận lại số tù_binh còn lại Sau khi tàn_phá vùng Apulia mà không chọc_tức được Fabius tham_gia vào một trận chiến Hannibal quyết_định hành_quân qua vùng Samnium để vào đất Campania một trong những tỉnh giàu nhất và màu_mỡ nhất ở Ý với hy_vọng rằng sự tàn_phá sẽ lôi_kéo Fabius vào trận chiến Về phần mình Fabius nhận thấy rằng ông có được một cơ_hội tuyệt_vời để bẫy quân Carthage trên đồng_bằng Campanian và buộc Hannibal phải chiến_đấu trong các ngọn núi xung_quanh ở vị chí theo sự lựa_chọn của riêng ông Khi mà một năm nữa dần qua đi Hannibal quyết_định rằng sẽ là không khôn_ngoan khi trú đông ở vùng đồng_bằng đã bị tàn_phá của Campania nhưng Fabius đã đảm_bảo rằng tất_cả lối_thoát của các con đường vượt núi đều đã bị chặn Tình_trạng này đã dẫn đến trận chiến đêm ở Ager_Falernus trong đó người Carthage tìm được cách trốn thoát bằng cách lừa những người La_Mã tin rằng họ đang trên đường tới các đỉnh núi ở phía trên họ Người La_Mã vì_vậy đã mắc bẫy và quân Carthage rút quân qua một con đường không được bảo_vệ với tất_cả quân_nhu của họ Đây là một đòn nghiêm_trọng đối_với uy_tín của Fabius_Minucius_viên magister equitum là một trong những người có tiếng_nói quan_trọng trong quân_đội chống lại việc chấp_nhận chiến_lược Fabius_Ngay sau khi ông ta đạt được một thành_công nhỏ bằng cách chiến_thắng một cuộc giao_tranh với người Carthage_Viện nguyên_lão đã thăng chức cho Minucius lên thành imperium quyền chỉ_huy ngang_bằng với Fabius người mà ông ta cáo_buộc là hèn_nhát Kết_quả là hai người đã quyết_định để phân_chia đội quân giữa họ Đội quân của Minucius đã nhanh_chóng bị nhử vào một cuộc phục_kích của Hannibal trong vùng_đất bằng_phẳng của Geronium_Fabius_Maximus đã vội_vã đến hỗ_trợ người đồng cấp của mình và quân_đội của Hannibal ngay_lập_tức rút_lui Tìm_kiếm một trận đánh quyết_định Fabius dần làm mất_lòng dân_chúng thành Roma kể từ lúc chiến_thuật của ông đã không dẫn đến một kết_thúc nhanh_chóng cho cuộc_chiến Dân La_Mã chế_giễu ông là Người Trì_Hoãn và trong cuộc bầu_cử vào năm 216 trước Công_nguyên họ đã bầu Gaius_Terentius_Varro làm chấp_chính quan ông ta là người vốn chủ_trương theo_đuổi một chiến_lược chiến_tranh hung_hăng hơn và Lucius_Aemilius_Paullus người ủng_hộ một chiến_lược giữa giữa các chiến_thuật của Fabius và các chiến_thuật được đề_xuất bởi Varro_Trong chiến_dịch năm 217 TCN Hannibal đã thất_bại trong việc giành được sự ủng_hộ giữa những cư_dân Ý Vào mùa xuân năm 216 trước Công_nguyên ông đã nắm lấy thế chủ_động và đánh chiếm kho lương lớn tại Cannae ở vùng đồng_bằng Apulia_Như vậy bằng cách chiếm Cannae_Hannibal đã tự đặt mình vào giữa những người La_Mã và nguồn cung_cấp lương_thực quan_trọng bậc nhất của họ Viện nguyên_lão La_Mã đã trao quyền xây_dựng một đội quân lớn gấp đôi cho hai chấp_chính quan Varro và Aemilius_Paullus_Theo một_số ước_tính người La_Mã đã xây_dựng một đạo quân lớn lên tới khoảng 100 000 người mặc_dù con_số này không_thể hoàn_toàn được xác_nhận Hai chấp_chính quan Aemilius_Paullus và Varro quyết_tâm đối_đầu với Hannibal và họ hành_quân về phía nam tới Apulia Sau một cuộc hành_quân kéo_dài hai ngày họ đã tìm thấy ông ta ở bên bờ trái của sông Aufidus và đóng trại cách đó sáu dặm 10 km Hannibal đã lợi_dụng sự háo_hức của Varro và lừa ông ta vào một cái bẫy bằng cách sử_dụng một chiến_thuật bao_bọc nhằm loại_bỏ ưu_thế về quân_số của người La_Mã_Hannibal đã bố_trí lực_lượng bộ_binh ít đáng tin_cậy nhất của ông ở trung_tâm của hình bán_nguyệt với hai bên cánh bao_gồm kị_binh người Gaul và người Numidia_Các quân_đoàn La_Mã đã tấn_công mạnh nhằm vào khu trung_tâm yếu của Hannibal nhưng các lính_đánh_thuê Libya ở hai bên cánh lại đe_doạ sườn của họ Cuộc tấn_công bởi kỵ_binh của Hannibal là không_thể ngăn_cản và viên tướng kị_binh Hasdrubal không nhầm_lẫn với em_trai của Hannibal đang tiến_hành chiến_dịch ở Iberia đánh tan_tác kỵ_binh La_Mã_La_Mã bên cánh phải và sau đó càn_quét xung_quanh hậu_phương của quân La_Mã và tấn_công kỵ_binh của Varro bên cánh trái của người La_Mã và sau đó là các quân_đoàn từ phía sau Kết_quả là quân_đội La_Mã bị bao_vây và không còn đường trốn thoát Nhờ các chiến_thuật tuyệt_vời này Hannibal với quân_số thua_kém hơn nhiều đã tiêu_diệt gần tất_cả quân La_Mã trong trận này Đã có ước_tính rằng khoảng 50 000 70 000 người La_Mã đã bị giết hoặc bị bắt làm tù_binh ở Cannae_Như_Polybius đã ghi lại Nặng_nề hơn cả thất_bại ở Cannae là việc những đồng_minh cũ của La_Mã những thành bang tưởng như trung_thành hết_mực nay đã rời bỏ liên_minh chỉ với một lý_do đơn_giản họ đã hết hy_vọng với sức_mạnh của La_Mã_Cùng trong năm này các thành_phố Hy_Lạp trên đảo Sicilia bắt_đầu nổi_dậy chống lại sự cai_trị của La_Mã cùng với đó vua Philippos_V của Macedonia cũng tỏ sự ủng_hộ Hannibal bằng cách phát_động cuộc Chiến_tranh Macedonia lần thứ nhất chống lại La_Mã_Hannibal cũng củng_cố được liên_minh với vị vua mới Hieronymus của Syracuse thành bang độc_lập duy_nhất ở Sicilia và người Tarentum cũng đứng về phía ông cùng thời_gian đó Người Gaul ở miền Bắc_Italia cũng trở_thành một lực_lượng ủng_hộ Hannibal_Hannibal bây_giờ đã có đủ nguồn_lực và nhân_lực cần_thiết để tiến_hành một cuộc tấn_công thành_công vào thành Rome_Tuy nhiên ông lại không chắc_chắn về tính khả_thi của cuộc tấn_công này và đã dành rất nhiều thời_gian cân_nhắc nó Trong khi ông do_dự thì người La_Mã đã có_thể tập_hợp lại và cơ_hội đã trôi qua Một sự_kiện đáng chú_ý khác trong năm 216 trước Công_nguyên là sự đào_ngũ của Capua thành_phố lớn thứ hai của Ý Hannibal đã biến nó thành căn_cứ mới của mình Tuy_nhiên ngay cả điều này cũng không_thể làm ông hài_lòng vì chỉ có một_vài thành bang ở Ý mà ông đã dự_kiến sẽ giành được như những đồng_minh đã đồng_ý đứng về phía ông Hơn_nữa hải_quân Macedonia lại không_thể giao_chiến với hải_quân La_Mã do_đó họ không_thể để giúp ông một_cách trực_tiếp được Hannibal đã gửi một phái_đoàn đến La_Mã để đàm_phán một nền hoà_bình và một đề_nghị khác về việc trao_đổi những tù_nhân La_Mã của ông để đổi lấy những khoản tiền chuộc nhưng Roma đã từ_chối tất_cả các lời đề_nghị Thiết_lập một hệ_thống đồng_minh Sau trận Cannae một_số đồng_minh miền nam Ý ngay lập đứng về phía Hannibal các thị_trấn của người Apulia như Salapia_Arpi và Herdonia và nhiều thành_phố khác của người Lucania_Mago hành_quân về phía nam với một đội quân_đội nhỏ và một_vài tuần sau đó người Brutti cũng gia_nhập với ông ta Đồng_thời Hannibal hành_quân phía bắc cùng với một phần quân_đội của ông và người Hirpini và Caudini hai trong số ba thành bang của người Samnite cũng gia_nhập với ông Thành_công lớn nhất mà ông giành được đó là thành_phố lớn thứ hai của Ý Capua khi quân_đội của Hannibal hành_quân vào vùng Campania trong năm 216 TCN Cư_dân của Capua đã có quyền_công_dân La_Mã một_cách giới_hạn và tầng_lớp quý_tộc của nó đã liên_kết với những người La_Mã thông_qua hôn_nhân và tình bạn nhưng với tham_vọng có_thể trở_thành thành_phố siêu_cường của Ý sau những thảm_bại gần đây của người La_Mã rõ_ràng đã là một sự cám_dỗ quá lớn Hiệp_ước giữa họ và Hannibal có_thể được mô_tả như là một thoả_thuận hữu_nghị với việc người Capua cung_cấp các bến cảng mà qua đó Hannibal có_thể đón_nhận được quân tăng_viện Năm 215 TCN hệ_thống liên_minh của Hannibal đã khống_chế phần_lớn miền nam Italy ngoại trù các thành_phố Hy_Lạp dọc theo bờ biển ngoại_lệ là Croton đã được chinh_phục bởi các đồng_minh của ông Rhegium và các thuộc địa Latin như Beneventum_Luceria ở Samnium_Venusia ở Apulia_Brundisium và Paestum_Vùng đất Gaul độc_lập mà ông đã thiết_lập ở miền bắc Italia vẫn còn nằm ngoài sự kiểm_soát của người La_Mã_Hannibal đã có_thể lôi_kéo được một căn_cứ quan_trọng vào liên_minh của mình nhờ vào những thành_công quân_sự to_lớn của ông Ông cũng coi nó như là điều cần_thiết để chiếm được thành_phố Nola một pháo_đài La_Mã ở Campania một vùng_đất mà liên_kết hàng_loạt đồng_minh khác nhau của ông về mặt địa_lý và có bến cảng quan_trọng nhất dành cho việc tiếp_tế Trước khi ông tiến_hành những nỗ_lực đầu_tiên của mình phe ủng_hộ người Carthage trong thành_phố đã bị người La_Mã loại_bỏ vì_vậy không có cơ_hội nào để cho thành_phố có_thể phản_bội Hannibal đã cố_gắng ba lần bằng cách tấn_công hay vây_hãm nhằm chiếm thành_phố này từ tay Marcus_Claudius_Marcellus trong ba lần vào năm 216 TCN lần thứ hai vào năm 215 TCN và lần thứ ba vào năm 214 TCN nhưng tất_cả đều thất_bại Ít_nhất là vào năm 215 Hannaibal đã có_thể chiếm được Casilinum một vị_trí chiến_lược quan_trọng cho_phép việc kiểm_soát vùng Campania_Mặc dù không nối_liền với bán_đảo Ý Syracuse trên đảo Sicily vẫn giữ vai_trò quan_trọng nhờ việc nắm giữ tuyến đường_biển cho việc tiếp_tế kể từ lúc Lilybaeum nằm trong tay người La_Mã_Hannibal đã được hỗ_trợ bởi thực_tế đó là Hiero II bạo_chúa cũ của Syracuse và một đồng_minh trung_thành của La_Mã đã qua_đời và Hieronymos người lên kế_vị ông ta lại bất_mãn với địa_vị của mình trong liên_minh La_Mã_Hannibal đã cử hai phụ_tá của ông tới chỗ ông ta họ vốn là những người có gốc_gác Syracuse và họ đã thành_công trong việc lôi_kéo Syracuse tuy_nhiên đổi lại là việc cho_phép người Syracuse chiếm lấy toàn_bộ Sicily_Người_Syracuse có tham_vọng to_lớn nhưng_mà quân_đội mà họ đưa ra chiến_trường lại không_thể là đối_trọng với đạo quân La_Mã được phái đến và kết_quả là dẫn đến thành Syracuse bị vẫy hãm từ năm 214TCN trở đi Trong cuộc vây_hãm này nhờ vào những cỗ máy khéo_léo của Archimedes họ đã đánh_bại tất_cả các cuộc tấn_công của người La_Mã_Bản chất chiến_dịch của Hannibal ở Ý là sử_dụng các nguồn_lực tại_chỗ để chống lại người La_Mã và chiêu_mộ thêm binh_lính từ những cư_dân địa_phương Hanno thuộc_cấp của ông đã có xây_dựng được một đội quân ở vùng Samnium nhưng người La_Mã đã chặn đạo quân mới được chiêu_mộ này trong trận Beneventum 214 TCN và tiêu_diệt nó trước khi nó có_thể nằm dưới sự lãnh_đạo đáng sợ của Hannibal_Hannibal có_thể lôi_kéo những đồng_minh về phía mình nhưng việc bảo_vệ họ chống lại người La_Mã là một vấn_đề mới và khó_khăn vì người La_Mã vẫn có_thể đem ra chiến_trường nhiều đạo quân với quân_số vượt_trội so lực_lượng riêng của ông Vì_vậy mà Fabius đã có_thể đánh chiếm lại thành Arpi đồng_minh của người Carthage trong năm 213 TCN Miền Đông_Địa_Trung_Hải và biển Ionia_BULLET 217 TCN Bức thư được gửi từ Hannibal_Trận hồ Trasimene dẫn đến việc chuẩn_bị cho chiến_tranh BULLET 217 216 TCN Philippos_V của Macedonia xây_dựng một hạm_đội gồm 100 tàu lembi BULLET 216 TCN Các sứ_thần tới chỗ Hannibal sau trận Cannae_BULLET 214 TCN Cuộc chiến_tranh Macedonia lần thứ nhất chính_thức bắt_đầu BULLET 214 TCN Những cuộc viễn_chinh đường_biển từ Macedonia BULLET 213 TCN Cuộc viễn_chinh tới Lissus_Roma đánh chiếm những thành_phố quan_trọng 212 207 TCN Miền Tây_Địa_Trung_Hải 212 207 TCN Thất_bại của cuộc viễn_chinh đầu_tiên Ở Iberia anh_em Scipio đã chiêu_mộ 20 000 lính_đánh_thuê người Celtiberia để củng_cố cho quân_đội của họ vốn gồm 30 000 bộ_binh và 3 000 kỵ_binh Sau khi nhận thấy rằng quân_đội Carthage đã được triển_khai một_cách tách_biệt giữa họ với nhau trong đó Hasdrubal_Barca và 15 000 quân ở gần Amtorgis còn Mago_Barca và Hasdrubal_Gisco cả hai với 10 000 quân lại ở xa về phía Tây của Hasdrubal anh_em Scipio đã lên kế_hoạch để phân_chia quân_đội của họ Publius_Scipio đã quyết_định đưa 20 000 lính La_Mã và đồng_minh để tấn_công Mago_Barca gần Castulo trong khi Gnaeus_Scipio đã chỉ_huy một quân_đoàn đôi 10 000 quân cùng với lính_đánh_thuê để tấn_công Hasdrubal_Barca_Mưu kế này đã dẫn đến 2 trận đánh đó là trận Castulo và trận Ilorca mà xảy ra trong cùng một_vài ngày ở mỗi nơi thường được coi chung là trận Thượng_Baetis 211 TCN Cả hai trận đánh kết_thúc với thất_bại cho những người La_Mã vì Hasdrubal đã mua_chuộc đám lính_đánh_thuê của người La_Mã để họ bỏ trốn và trở về nhà mà không giao_chiến Như là kết_quả của trận chiến người La_Mã đã buộc phải rút_lui về thành_trì của họ ở miền Bắc_Iberia mà từ đó người Carthage không_thể đánh_đuổi họ Đáng chú_ý là những người lính La_Mã đã quyết_định bầu ra một viên chỉ_huy mới khi cả hai vị tướng đã tử_trận Cuộc viễn_chinh thứ hai của người La_Mã tới Iberia Vào năm 210 TCN Scipio_Africanus đã lên_đường đến Iberia theo mệnh_lệnh của Viện nguyên_lão và cũng để trả_thù cho người cha và chú của ông Trong một cuộc tấn_công tuyệt_vời Scipio đã thành_công trong việc đánh chiếm trung_tâm quyền_lực của người Carthage ở Iberia_Cartagena vào năm 209 TCN Trong trận Baecula 208 TCN ông đánh_bại Hasdrubal nhưng đã không_thể ngăn_cản ông ta tiếp_tục hành_quân đến Ý để củng_cố quân_đội của người anh_trai Hannibal_Trong trận Ilipa sau đó 206 TCN Scipio đã đánh_bại một liên_quân dưới sự chỉ_huy của Mago_Barca_Hasdrubal_Gisgo và Masinissa do_đó đặt dấu_chấm hết cho sự cai_trị của người Carthage ở Iberia_Miền_Trung_Địa Trung_Hải_Đỉnh điểm và sụp_đổ của liên_minh Hannibal_Cuộc bành_trướng của người Carthage lên tới đỉnh_điểm khi mà thành_phố Hy_Lạp lớn nhất tại Ý Tarentum chuyển phe vào năm 212 trước Công_nguyên Trận_Tarentum 212 TCN là một cuộc đảo_chính được lên kế_hoạch cẩn_thận bởi Hannibal và các thành_viên của phe dân_chủ trong thành_phố Đã có hai cuộc tấn_công riêng_biệt thành_công vào các cánh cổng của thành_phố Điều này cho_phép quân_đội Carthage vốn đã tiếp_cận mà không bị phát_hiện dưới bức bình_phong là một cướp_bóc của các kỵ_binh Numidia tiến vào thành_phố nhờ sự bất_ngờ và chiếm lấy toàn thành_phố trừ thành_trì nơi người La_Mã và phe thân La_Mã trong thành_phố có_thể tập_hợp lại Người Carthage đã không thành_công trong việc chiếm lấy thành_trì này nhưng sau đó họ xây_dựng các công_sự vây quanh thành_trì này của đối_phương và điều này cho_phép thành_phố vẫn còn nằm dưới sự kiểm_soát của người Carthage_Tuy nhiên bến cảng đã bị phong_toả và những con tàu_chiến phải vận_chuyển bằng đường_bộ để có_thể đưa ra biển hạ_thuỷ Trận_Capua 212 TN là một sự bế_tắc vì không bên nào có_thể đánh_bại đối_phương Người La_Mã đã quyết_định rút quân và từ_bỏ cuộc vây_hãm Capua_Kết quả là kỵ_binh Capua đã được tăng_cường bằng một_nửa lực_lượng kỵ_binh Numidia có sẵn gồm 2 000 người Trong trận Beneventum 212 TCN Hanno_Già một lần nữa bị đánh_bại lần này dưới tay của Quintus_Fulvius_Flaccus và mất luôn trại của mình vào tay đối_phương Trận đánh tiếp_theo là trận Silarus cũng diễn ra trong cùng năm tại đó người La_Mã dưới quyền Marcus_Centenius đã bị phục_kích và tiêu_diệt toàn_bộ trừ 1000 trong số 16 000 binh_lính của họ Ngoài_ra vào năm 212 trước Công_nguyên Trận_Herdonia cũng đem đến kết_quả là một thất_bại cho người La_Mã chỉ có 2 000 người La_Mã trong một đạo quân khoảng 18 000 còn sống_sót sau một cuộc tấn_công trực_tiếp bởi đạo quân áp_đảo về số_lượng của Hannibal kết_hợp với một cuộc mai_phục cắt đứt đường rút_lui của quân La_Mã_Giai đoạn này của cuộc_chiến được đánh_dấu bằng sự thất_thủ của các thành_phố lớn và nhỏ dưới tay người La_Mã mặc_dù Hannibal vẫn có_thể chiếm ưu_thế trên chiến_trường và giải_vây một_số cuộc vây_hãm Cuộc vây_hãm Syracuse vốn bắt_đầu từ năm 214TCN được đánh_dấu bởi sự sáng_tạo của Archimedes trong việc phát_minh ra các cỗ máy chiến_tranh đã khiến cho những người La_Mã không_thể giành được bất_kỳ thành_công nào với những phương_pháp truyền_thống của chiến_tranh bao_vây Một quân_đội Carthage gồm 20 000 người được phái đến để giải_vây cho thành_phố nhưng nó lại bị thiệt_hại nặng_nề vì bệnh_dịch hơn so với những người La_Mã và do_đó đã buộc phải rút_lui về lại Agrigentum_Sự thất_thủ của Syracuse cuối_cùng đã đến người La_Mã chiếm được thành_phố với giúp của phe ủng_hộ La_Mã người Syracuse và dẫn đến cái chết của Archimedes_Trong trận Capua 211 TCN Hannibal một lần nữa cố_gắng để giải_vây cho bến cảng chính của mình như là trong năm trước bằng cách nhử những người La_Mã vào một trận quyết_chiến Ông đã không thành_công và cũng không_thể để phá vỡ cuộc vây_hãm bằng cách tấn_công công_sự của những người La_Mã đang bao_vây thành Vì_vậy ông đã thử sử_dụng một chiến_thuật nhằm dàn_dựng một cuộc hành_quân hướng về Roma hy_vọng bằng cách này buộc quân địch phải từ_bỏ cuộc vây_hãm và vội_vàng quay về bảo_vệ thành_phố quê_hương của họ Tuy_nhiên chỉ một phần của lực_lượng vây_hãm trở về Roma và phần còn lại vẫn tiếp_tục cuộc vây_hãm Capua thất_thủ ngay sau đó Gần Roma ông đã tham_gia vào một trận quyết_chiến khác Trận_Herdonia 210 TCN là một trận chiến phá_vây cho một thành_phố đồng_minh khác đang bị người La_Mã vây_hãm Hannibal đã bất_thình_lình tấn_công quan trấn_thủ Gnaeus_Fulvius_Centumalus vốn đang bao_vây Herdonia và tiêu_diệt quân_đội của ông ta trong trận chiến với 13 000 người La_Mã chết trong tổng_số quân gần 20 000 người Sự đào_ngũ của Salapia ở Apulia trong năm 210 TCN là do sự phản_bội người_dân ở đây họ đã tàn_sát đội quân đồn_trú người Numidia và đứng về phía những người La_Mã_Vào năm 210TCN trận Numistro giữa Marcellus và Hannibal đã bất_phân_thắng_bại nhưng người La_Mã vẫn theo sát ông cho tới tận trận Canusium bất_phân_thắng_bại vào năm 209 TCN Trong khi đó trận chiến này cho_phép một đội quân La_Mã dưới quyền Fabius tới gần thành Tarentum và chiếm được nó nhờ sự phản_bội trong trận Tarentum 209 TCN Thất_bại của Hadrusbal_Trận_Grumentum giữa Gaius_Claudius_Nero và Hannibal lại tiếp_tục một trận chiến không phân thắng_bại trong năm 207 TCN Sau khi kết_thúc trận đánh Nero đã có_thể để đánh_lừa Hannibal tin rằng toàn_bộ quân_đội La_Mã vẫn còn ở trong trại Trong khi đó Nero hành_quân với một quân_đoàn được tuyển_chọn về phía bắc và củng_cố với những người La_Mã ở có và giành chiến_thắng trong trận Metaurus giết chết Hasdrubal và đánh_đuổi những người sống_sót trong quân_đội của ông ta chạy tan_tác Đạo quân Carthage dưới quyền Hasdrubal đã rời Iberia một năm trước_sau thất_bại tại_trận Baecula và nó đã được tăng_cường bởi lính_đánh_thuê người Gaul và Liguria cùng các đồng_minh Điều đáng chú_ý là họ đã đi con đường tương_tự như Hannibal đi 10 năm trước_đây nhưng họ chỉ phải chịu thương_vong ít hơn do hỗ_trợ tốt hơn bởi lính_đánh_thuê từ các bộ_lạc miền núi Những cuộc viễn_chinh và tập_kích bằng đường_biển BULLET Năm 210 TCN Cuộc viễn_chinh thứ hai tới Sardinia_BULLET_Năm 210 TCN Cuộc viễn_chinh đường_biển tới Tarentum_BULLET_Năm 210 TCN Những cuộc tập_kích của La_Mã ở châu_Phi_Miền đông Địa_Trung_Hải và biển Ionia 212 207 TCN Năm 211 TCN Roma chống lại mối đe_doạ từ Macedonia cùng với một liên_minh Hy_Lạp của người Aetolia_Elis_Sparta_Messenia và Attalos I của Pergamon cũng như hai vị vua chư_hầu người Ilyria của La_Mã_Pleuratus và Scerdilaidas_BULLET_Năm 209 TCN Người Illyrian tấn_công vào Macedonia BULLET Năm 209 TCN cuộc viễn_chinh đường_biển của người Carthage tới Corcyra_BULLET_Năm 209 TCN Trận_Lamia_BULLET_Năm 209 TCN Trận_Lamia lần thứ hai BULLET Năm 208 TCN Người La_Mã và Pergamon tấn_công vào Lemnos_Tìm kiếm hoà_bình 206 202 TCN Miền Tây_Địa_Trung_Hải 206 202 TCN Chỗ_đứng cuối_cùng của Carthage ở Iberia_Tại trận Ilipa một số_lượng lớn lính_đánh_thuê Celtiberia đã được người Carthage tuyển_mộ để đối_đầu với liên_quân của người La_Mã và người Iberia_Scipio_Africanus đã sử_dụng một mưu_mẹo thông_minh trong trận này Mỗi ngày trong nhiều ngày ông sắp_xếp quân_đội của mình cho trận đánh với những người La_Mã đóng ở trung_tâm của hàng_ngũ và người Iberia ở hai bên cánh Nhưng khi đối_phương nghênh_chiến ông cuối_cùng sẽ từ_chối giao_chiến Nhờ mưu_kế này ông đã khiến cho hai viên tướng người Carthage là Mago và Hasdrubal_Gisco tin rằng họ có_thể mong_đợi những người La_Mã giữ khu trung_tâm của hàng_ngũ Vào ngày xảy ra trận chiến quân La_Mã được triển_khai từ sáng sớm và người La_Mã lại đứng ở hai bên cánh của hàng quân Trong lúc vội_vã để đáp trả người Carthage đặt lực_lượng tốt nhất của họ ở trung_tâm như thường_lệ nhưng lại không phát_hiện việc bố_trí bất_thường của người La_Mã_Vì vậy lính_đánh_thuê Carthage yếu_kém hơn ở hai bên cánh đã bị đánh tan_tác bởi những người La_Mã_Người_Celtiberia đào_ngũ khỏi doanh_trại Carthage ngay đêm hôm đó Thất_bại thê_thảm đã đánh_dấu chấm_hết cho của sự hiện_diện Carthage ở Iberia_Tiếp theo người La_Mã chiếm_đóng Gades trong năm 206 TCN sau khi thành_phố nổi_dậy chống lại sự cai_trị của Carthage_Các tù_trưởng bộ_lạc Indibilis và Mandonius của người Ausetani nghĩ rằng sau khi trục_xuất người Carthage người La_Mã sẽ rút đi và họ sẽ có_thể giành được quyền kiểm_soát Tây_Ban_Nha một lần nữa Tuy_nhiên điều này đã không xảy ra vì_vậy họ đã đứng về phía quân phiến_loạn tại trại Sucro chống lại người La_Mã_Cuộc nổi_loạn này cuối_cùng đã bị Scipio_Africanus dập tắt Trong năm 205 TCN lợi_dụng lúc người La_Mã đang bị bối_rối bởi một cuộc binh_biến và kéo_theo đó là một khởi_nghĩa của người Iberia chống lại những vị chúa_tể mới của họ Mago đã tiến_hành một nỗ_lực cuối_cùng để chiếm lại Tân_Carthage nhưng cuộc tấn_công đã bị đẩy lui Vì_vậy trong cùng năm đó ông ta rời Iberia khởi_hành từ quẩn đảo Balearic tới Ý cùng với lực_lượng còn lại của mình Cuộc xung_đột của người Numidia Vào năm 206 trước Công_nguyên đã có một chiến_tranh giành ngai_vàng ngắn_ngủi nổ ra ở Đông_Numidia và tạm_thời kết_thúc với việc phân_chia vùng_đất này giữa Carthage và vị vua Numidia phía Tây_Syphax một đồng_minh cũ của Roma_Nhờ thoả_thuận này Syphax đã kết_hôn với Sophonisba con gái của Hasdrubal_Gisco_Còn_Massinissa sau khi để mất vị_hôn_thê của mình đã đứng về phía những người La_Mã_Miền_Trung Địa_Trung_Hải 206 202 TCN Mang chiến_tranh đến châu_Phi_Năm 205 TCN Mago đặt_chân lên đất Ý Ông ta đến_nơi vào thời_điểm vừa diễn ra trận Crotona ngày_nay là Crotone và tới năm sau ông ta đã bị đánh_bại trong cuộc đột_kích thung_lũng Po năm 203TCN Đồng_thời Scipio_Africanus_Major đã được giao quyền chỉ_huy của các quân_đoàn ở Sicily và được phép tuyển_mộ những người_tình_nguyện cho kế_hoạch kết_thúc chiến_tranh của ông bằng một cuộc xâm_lược vào châu_Phi_Các quân_đoàn ở Sicily chủ_yếu là những người sống_sót sau trận Cannae nhưng họ không được cho_phép về nhà cho đến khi chiến_tranh đã kết_thúc Scipio cũng một trong những người sống_sót và đã từng cùng chiến_đấu với họ trong suốt cuộc vây_hãm Syracuse nhưng không giống như những người lính bình_thường sau đó ông đã được cho_phép về nhà và tiếp đó ông đã thành_công trong việc giành được một chức_vụ trong chính_quyền và đã được trao quyền chỉ_huy quân_đội ở Iberia_Trong vòng một năm kể từ lúc đặt_chân lên đất châu_Phi_Scipio đã hai lần đánh tan_tác những đạo quân_chính quy của người Carthage dưới quyền của Hasdrubal_Gisco và đồng_minh Numidia của ông ta Thế_lực bản_địa quan_trọng ủng_hộ người Carthage vua Syphax của người Massaesylia_Người_Numidia phía Tây đã bị đánh_bại và bị bắt làm tù_binh Masinissa đối_thủ người Numidia của Syphax tại thời_điểm đó và cũng là một đồng_minh của người La_Mã đã chiếm_giữ một phần_lớn vương_quốc của ông ta với sự giúp_đỡ từ người La_Mã_Chính những bối_cảnh này đã khiến cho một_số người Carthage tin rằng đó là thời_điểm để cầu_hoà Những người khác lại yêu_cầu triệu_hồi những người con trai của Hamilcar_Barca_Hannibal và Mago vốn vẫn còn đang chiến_đấu với người La_Mã ở Bruttium và Cisalpine_Gaul_Vào năm 203 TCN trong khi Scipio đang liên_tiếp giành chiến_thắng ở châu_Phi và phe chủ_hoà của Carthage đang dàn_xếp một hiệp_ước đình_chiến Hannibal đã được phe chủ_chiến tại Carthage triệu_hồi Sau khi để lại một ghi_chép chuyến viễn_chinh của mình khắc bằng tiếng Punic và Hy_Lạp trên những tấm bảng đồng trong đền thờ của thần Juno tại Crotone ông đã khởi_hành trở về châu_Phi_Những ghi_chép này sau đó đã được Polybius trích_dẫn Sự trở về của Hannibal ngay_lập_tức giúp cho phe chủ_chiến khôi_phục lại ưu_thế và họ giao cho ông chỉ_huy một đạo quân kết_hợp từ quân_đội được chiêu_mộ ở châu_Phi và lính_đánh_thuê của ông từ Ý Nhưng Hannibal đã phản_đối chính_sách này và cố_gắng để thuyết_phục họ không đưa số quân châu_Phi mới tuyển_mộ và chưa qua huấn_luyện tham_chiến Năm 202 trước Công_nguyên Hannibal đã gặp Scipio trong một hội_nghị hoà_bình Bất_chấp sự ngưỡng_mộ lẫn nhau của hai vị tướng các cuộc đàm_phán đã rơi vào sự bế_tắc theo những người La_Mã là do lòng trung_thực của người Punic có nghĩa là sự lừa_lọc Cuộc đình_chiến tan_vỡ và Hiệp_ước hoà_bình cuối_cùng Trận đánh quyết_định sẽ sớm đến ngay sau đó Không giống như hầu_hết các trận đánh trong chiến_tranh Punic lần thứ hai lần này người La_Mã đã có ưu_thế về kỵ_binh và Carthage lại có ưu_thế về bộ_binh Quân_đội La_Mã nói_chung được trang_bị tốt hơn người Carthage_Hannibal đã từ_chối đưa quân_đội của mình tham_chiến bởi_vì ông không hy_vọng họ có_thể để trụ vững Đã có nhiều tranh_luận rất gay_gắt giữa ông và nhóm đầu_sỏ Vị tướng đồng cấp với ông Hasdrubal_Gisco đã bị một đám đông hung_bạo người Carthage ép phải tự_sát sau khi ông lên_tiếng ủng_hộ cho quan_điểm của Hannibal rằng đội quân như_vậy không nên đưa ra chiến_trường Trước trận đánh Hannibal đã không có bài phát_biểu nào trước đội quân mới của mình mà chỉ dành cho các cựu_chiến_binh của ông Khi trận đánh nổ ra Scipio đã đánh_bại một cuộc tấn_công của voi chiến Carthage như ông dự_kiến trước đó và khiến cho một_số con voi của Hannibal quay ngược trở_lại vào hàng_ngũ của ông ta khiến kỵ_binh của Hannibal rơi vào tình_trạng lộn_xộn Kỵ_binh La_Mã đã có_thể tận_dụng điều này và đánh_đuổi kỵ_binh Carthage tháo_chạy khỏi chiến_trường Tuy_nhiên trận chiến vẫn còn tiếp_diễn và tại một thời_điểm có_vẻ như Hannibal đã gần kề với chiến_thắng Tuy_nhiên Scipio đã có_thể tập_hợp lại những người của mình và kỵ_binh của ông đã trở về sau khi truy_kích kỵ_binh Carthage và tấn_công vào hậu_phương của Hannibal_Hai hướng tấn_công này khiến cho đội_hình của người Carthage tan_rã và sụp_đổ Sau thất_bại của họ Hannibal thuyết_phục người Carthage chấp_nhận hoà_bình Đáng chú_ý ông đã phá vỡ các luật_lệ của hội_đồng_bằng cách ép_buộc đuổi một người diễn_thuyết mà ủng_hộ việc tiệp tục kháng_cự Sau đó ông đã buộc phải xin_lỗi cho hành_vi của mình Miền đông Địa_Trung_Hải và Biển Ionia_BULLET_Năm 206 TCN Người Aetolia đạt được hoà_bình với Macedonia BULLET Năm 205 TCN Roma đổ_bộ 11 000 quân và 35 tàu ở Durrës nhưng không thực_hiện mục_tiêu quân_sự nào BULLET Năm 205 TCN Cuộc chiến_tranh Macedonia lần thứ nhất kết_thúc với Hiệp_ước hoà_bình Phoenice_Kết quả Carthage bị mất Hispania mãi_mãi và quyền_lực của người La_Mã đã được thiết_lập vững_chắc trên diện rộng Một khoản bồi_thường chiến_phí lên đến 10 000 talent đã được áp_đặt lực_lượng hải_quân nó bị giới_hạn còn 10 tàu để tránh khỏi cướp_biển và Carthage đã bị cấm xây_dựng một đội quân mà không có sự cho_phép của Roma_Người_Numidia đã nắm lấy cơ_hội này để xâm_chiếm và cướp_bóc lãnh_thổ của Carthage_Nửa thế_kỷ sau khi Carthage xây_dựng một đội quân để bảo_vệ chính mình khỏi những cuộc tấn_công nó đã bị phá_huỷ hoàn_toàn bởi người La_Mã trong Chiến_tranh Punic lần thứ ba Mặt_khác Roma với chiến_thắng của mình đã tiến một bước quan_trọng trên con đường_hướng tới sự thống_trị toàn_bộ thế_giới Địa_Trung_Hải_Sự kết_thúc của cuộc chiến_tranh không được chào_đón một_cách phổ_biến tại Roma vì lý_do cả về mặt chính_trị và tinh_thần Khi Viện nguyên_lão ra sắc_lệnh về một hiệp_ước hoà_bình với Carthage_Quintus_Caecilius_Metellus một cựu chấp_chính quan nói rằng ông không nhìn_nhận việc chấm_dứt cuộc chiến_tranh như là một phước lành cho Roma vì ông sợ rằng những người La_Mã sẽ chìm_đắm vào giấc_ngủ của họ trước_đây mà vốn chỉ có_thể bị đánh_thức bởi sự hiện_diện của Hannibal_Những người khác đáng chú_ý nhất là Cato_Già sợ rằng nếu Carthage không hoàn_toàn bị phá_huỷ nó sẽ sớm lấy lại sức_mạnh của mình và trở_thành mối đe_doạ mới đến Roma và thúc_ép phải có những điều_kiện hoà_bình khắc_nghiệt hơn Ngay cả sau khi hoà_bình Cato lại càng nhấn_mạnh hơn về sự phá_huỷ Carthage và ông ta kết_thúc toàn_bộ bài diễn_thuyết của mình với câu Carthage phải bị tiêu_diệt ngay cả khi họ không có gì để làm với Carthage_Những khám_phá khảo_cổ_học đã phát_hiện ra rằng bến cảng quân_sự hình_tròn nổi_tiếng tại Carthage_Cothon đã nhận được một sự xây_dựng đáng_kể sau khi kết_thúc cuộc chiến_tranh này Nó có_thể chứa và nhanh_chóng triển_khai khoảng 200 tàu trireme Đây là một phát_triển đáng ngạc_nhiên bởi_vì sau chiến_tranh hạm_đội Carthage đã bị giới_hạn chỉ có mười trireme và là một trong những điều_khoản đầu_hàng Một lời giải_thích khác như sau như các thành_phố khác của người Phoenicia hải_tặc với tàu_chiến đóng vai_trò quan_trọng bên cạnh thương_mại ngay cả khi đế_chế La_Mã đã hoàn_toàn được thiết_lập và chính_thức kiểm_soát tất_cả các bờ biển Trong trường_hợp này nó không phải rõ_ràng rằng hiệp_ước này có bao_gồm các tàu_chiến hải_tặc Một sự nhắc đến duy_nhất về hải_tặc Punic đó là từ cuộc chiến_tranh Punic lần thứ nhất một trong số họ Hanno người Rhodia sở_hữu một tàu quinquereme nhanh hơn so với các mô_hình được đóng hàng_loạt mà những người La_Mã đã sao_chép có thuỷ_thủ đoàn khoảng 500 người và là một trong những tàu_chiến to nhất được sử_dụng Những hải_tặc sau_này ở các vùng_biển của La_Mã được ghi_nhận là đã sử_dụng các tàu nhỏ hơn nhiều có_thể chạy nhanh hơn các tàu hải_quân nhưng lại có thuỷ_thủ đoàn ít hơn Như_vậy nghề cướp_biển có_thể được phát_triển mạnh ở Carthage và nhà_nước đã không có một lực_lượng quân_sự riêng_biệt Cướp_biển có_thể đóng một vai_trò quan_trọng trong việc bắt nô_lệ một trong những hàng_hoá thương_mại có lợi_nhuận cao nhất nhưng các tàu buôn với hàng_hoá giá_trị và thuỷ_thủ đoàn cũng là mục_tiêu của họ Không có nguồn nào còn sót lại mà ghi_chép về số_phận của hải_tặc Punic trong khoảng thời_gian giữa các cuộc chiến_tranh Punic_Hannibal đã trở_thành một thương_nhân trong nhiều năm và sau đó đã có được một vai_trò lãnh_đạo ở Carthage_Tuy nhiên giới quý_tộc Carthage đã cảm_thấy khó_chịu bởi chính_sách của ông về dân_chủ và cuộc đấu_tranh chống tham_nhũng Họ đã thuyết_phục những người La_Mã để ép_buộc ông phải sống lưu_vong ở Tiểu_Á tại nơi đây ông một lần nữa lãnh_đạo quân_đội chống lại người La_Mã và các đồng_minh của họ trên chiến_trường Cuối_cùng ông đã tự_sát để tránh bị bắt Carthage và Numidia sau chiến_tranh Đã có chiến_tranh liên_tục ở mức_độ thấp giữa người Carthage và Numidia nhưng vào thời_điểm của cuộc Chiến_tranh Punic lần thứ ba hầu_hết các vùng lãnh_thổ châu_Phi của Carthage đã bị mất và người Numidia đã buôn_bán độc_lập với những người Hy_Lạp Sự thu_thập tin_tức Trong cuộc xung_đột này việc thu_thập tin_tức đóng một vai_trò quan_trọng đối_với cả hai bên Hannibal đã làm chủ được một hệ_thống thu_thập tin_tức cho_phép ông giành được nhiều chiến_thắng xuất_sắc Tương_tự như_vậy những chiến_thắng của Scipio_Africanus cũng phụ_thuộc vào thông_tin Năm 217 trước Công_nguyên một gián_điệp của Carthage cư_trú ở Roma có_thể là một công_dân La_Mã đã bị bắt và đã bị chặt tay như là một hình_phạt Những quan_điểm về cuộc chiến_tranh Theo Livius nó là cuộc chiến_tranh đáng nhớ nhất trong tất_cả các cuộc chiến_tranh mà đã từng tiến_hành đây là cuộc chiến_tranh mà người Carthage dưới sự lãnh_đạo của Hannibal đã giữ_chân được những người La_Mã_Chưa bao_giờ có bất_cứ quốc_gia và dân_tộc nào tập_hợp các nguồn_lực tham_gia vào các trận chiến hiệu_quả hơn họ ngay cả chính bản_thân họ vào bất_kỳ thời_kì nào khác mà_lại quá tuyệt_vời ở một mức_độ về sức_mạnh và sự_tích cực đến như_vậy Xem thêm BULLET Socii_BULLET_Tầng lớp Kị_sĩ BULLET Hoà_ước Carthage_BULLET_Hannibal_BULLET Scipio_Africanus_Major_BULLET Voi chiến BULLET Barca_BULLET_Danh sách các trận đánh trong chiến_tranh Punic lần thứ hai BULLET Polybius đã viết một tác_phẩm lịch_sử chi_tiết cho thấy cái nhìn sâu_sắc đương_thời vào tiến_trình chính_trị của thời_gian này BULLET Silius_Italicus đã kịch hoá về cuộc chiến_tranh trong bài thơ của ông Punica_BULLET_Petrarch đã viết một thiên sử_thi về cuộc_chiến với tiêu_đề Africa_BULLET_Trong tác_phẩm tiểu_sử sóng_đôi của Plutarch có hai trong số các vị tướng La_Mã_Fabius_Maximus và Gaius_Flaminius_Tác phẩm của Plutarch về cuộc_đời Scipio_Africanus đã bị mất Tham_khảo Nguồn chính BULLET Livy_BULLET_Polybius_BULLET Appian_Nguồn thứ cấp BULLET Polybius_Histories_Evelyn_S Shuckburgh translator London_New_York_Macmillan 1889 Reprint_Bloomington 1962 BULLET Mahaney_W_C 2008 Hannibal s Odyssey_Environmental_Background to the Alpine_Invasion of Italia_Gorgias_Press_Piscataway N J 221 pp BULLET Dodge_Theodore_Ayrault 1891 Hannibal_Reprinted by Da_Capo_Press_Cambridge Mass_ISBN 0 306 81362 9 Liên_kết ngoài BULLET Massinissa_BULLET_Polybius_History
Chiến_tranh Punic lần thứ hai