Chiến_dịch Compass_Chiến dịch Compass là hoạt_động quân_sự lớn đầu_tiên của phe Đồng_Minh trong Chiến_dịch Sa_mạc Tây thời Chiến_tranh thế_giới thứ hai Các lực_lượng Anh và Khối_Thịnh vượng chung đã tấn_công đội quân Ý tại miền tây Ai_Cập và đông Libya trong thời_gian từ tháng 12 năm 1940 đến tháng 2 năm 1941 Lực_lượng Sa_Mạc Tây của trung_tướng Sir_Richard_O_Connor với khoảng 30 000 quân đã tiến đến Mersa_Matruh_Ai_Cập trong một cuộc đột_kích kéo_dài 5 ngày nhằm vào các vị_trí của quân Ý thuộc Tập_đoàn_quân số 10 của Thống_chế Rodolfo_Graziani có đến khoảng 150 000 quân trong các đồn_trại quanh Sidi_Barrani và miền đông Libya Cyrenaica_Chiến dịch này là một thắng_lợi tuyệt_đối cho quân Đồng_Minh Tập_đoàn_quân số 10 Ý nhanh_chóng bị đánh_bại và người Anh đã mở_rộng chiến_dịch truy_kích tàn_quân Ý đến tận Beda_Fomm và El_Agheila trên Vịnh Sirte_Phía_Anh mất 1 900 người chết và bị_thương chiếm 10 lực_lượng bộ_binh của họ đổi lấy việc bắt được 138 298 tù_binh Ý và Libya 420 xe_tăng cùng hơn 845 khẩu pháo và máy_bay Tuy_nhiên sau đó quân Anh đã không_thể tiếp_tục tiến qua El_Agheila do tình_trạng xe_cộ hỏng_hóc và hao_mòn cũng như việc các đơn_vị được trang_bị tốt nhất bị điều đi tham_gia trận Hy_Lạp Bối_cảnh Tập_đoàn_quân số 10 Ý Khi chiến_tranh bùng_nổ Tập_đoàn_quân số 5 của tướng Italo_Gariboldi đóng ở tây Libya tại Tripolitania còn Tập_đoàn_quân số 10 của tướng Mario_Berti đóng ở phía đông tại Cyrenaica_Đến khi quân Pháp ở Tunisia không còn đe_doạ Tripolitania sau trận chiến nước Pháp nhiều đơn_vị thuộc Tập_đoàn_quân số 5 được dùng để tăng_cường cho Tập_đoàn_quân số 10 Tháng 6 năm 1940 Balbo chết trong một vụ tai_nạn Thống_chế Graziani lên thay ông ta làm Toàn_quyền Libya Graziani tỏ ra nghi_ngờ khả_năng đánh_bại người Anh của lực_lượng phi_cơ giới dưới quyền mình mặc_dù số_lượng đã được cơ_giới_hoá phần_lớn của họ ít hơn Sau khi được tăng_cường từ lực_lượng của Tập_đoàn_quân số 5 Tập_đoàn_quân số 10 đã nắm trong tay tương_đương 4 quân_đoàn với 150 000 bộ_binh 1 600 khẩu pháo 600 xe tanket và xe_tăng cùng 331 máy_bay Quân_đoàn XX có Sư_đoàn Bộ_binh số 60 Sabratha_Quân đoàn XXI có Sư_đoàn Áo đen số 1 23 Marzo_Sư đoàn Áo đen số 2 28 Ottobre và Sư_đoàn Bộ_binh số 63 Cirene_Quân đoàn XXII có Sư_đoàn Bộ_binh số 61 Sirte_Quân đoàn XXIII có Sư_đoàn Áo đen số 4 3 Gennaio và Sư_đoàn Bộ_binh số 64 Catanzaro_Cụm_Sư đoàn Libya Gruppo_Divisioni_Libiche mới gồm có Cụm Maletti_Sư đoàn Libya số 1 Sibelle của thiếu_tướng Luigi_Sibelle và Sư_đoàn Libya số 2 Pescatori của thiếu_tướng Armando_Pescatori_Đơn vị duy_nhất không phải sư_đoàn bộ_binh mà Berti có trong tay là Cụm Maletti thiết_giáp hạng nhẹ được cơ_giới một phần Cụm Raggruppamento_Maletti_Đại tướng Pietro_Maletti được thành_lập tại Derna ngày 8 tháng 7 năm 1940 để làm đơn_vị cơ_giới chính của Tập_đoàn_quân số 10 bao_gồm 7 tiểu_đoàn bộ binh_cơ giới Libya một đại_đội xe_tăng Fiat M11 39 một đại_đội xe tanket L3 33 các đơn_vị pháo_binh cơ_giới và tiếp_tế Ngày 29 tháng 8 thêm nhiều xe_tăng chuyển từ Ý đến_nơi Bộ_chỉ_huy Xe_tăng Libya Comando carri della Libia được thành_lập dưới quyền Đại_tá Valentini với 3 Raggruppamenti_Cụm_Raggruppamento_Aresca Đại_tá Aresca với Tiểu_đoàn Xe_tăng Hạng trung I các Tiểu_đoàn Xe_tăng Hạng nhẹ số 31 61 và 62 Cụm Raggruppamento_Trivioli_Đại_tá Antonio_Trivioli với Tiểu_đoàn Xe_tăng Hạng trung II một đại_đội thiếu và các Tiểu_đoàn Xe_tăng Hạng nhẹ IX XX LXI còn cụm Raggruppamento_Maletti với Tiểu_đoàn Xe_tăng Hạng nhẹ LX và đại_đội M11 39 còn lại đến từ Tiểu_đoàn Xe_tăng Hạng trung II Cụm Raggruppamento_Maletti trở_thành một phần của Quân_đoàn Hoàng_gia Quân Thuộc địa Libya Regio_Corpo_Truppe_Coloniali della Libia với Sư_đoàn Libya số 1 Sibelle và Sư_đoàn Libya số 2 Pescatori_Lực_lượng Sa_Mạc Tây_Bộ tư_lệnh Trung_Đông dưới quyền Đại_tướng Archibald_Wavell có khoảng 36 000 lính 120 khẩu pháo 275 xe_tăng và 142 máy_bay với 2 phi_đội Hawker_Hurricane 1 phi_đội Gloster_Gladiator 3 phi_đội Bristol_Blenheim 3 phi_đội Vickers_Wellington và 1 phi_đội Bristol_Bombay với khoảng 46 máy_bay_tiêm_kích và 116 máy_bay ném bom Lực_lượng Sa_Mạc Tây do trung_tướng Richard_O_Connor làm tư_lệnh bao Sư_đoàn Bộ_binh số 4 Ấn_Độ của thiếu_tướng Noel_Beresford_Peirse và Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 của thiếu_tướng Sir_Michael_O_Moore Creagh_Từ ngày 14 tháng 12 quân_lính thuộc Sư_đoàn Bộ_binh số 6 Úc của thiếu_tướng Iven_Giffard_Mackay thay_thế Sư_đoàn Ấn_Độ số 4 được điều đi Đông_Phi có không đến một lữ_đoàn Quân Anh sở_hữu một_số xe_tăng tốc_độ nhanh Cruiser_Mk_I_Cruiser Mk_II và Cruiser_Mk_III được trạng bị pháo Ordnance_QF 2 pao ưu_việt hơn so với tăng Fiat M11 39 Quân Anh còn có một số_lượng nhỏ tăng bộ_binh Matilda_II tốc_độ chậm nhưng giáp mạnh và cũng được trang_bị pháo 2 pao Lớp giáp của xe_tăng Matilda không_thể bị xuyên thủng bởi súng chống tăng hay pháo dã_chiến của Ý Đụng_độ tại biên_giới Ý tuyên_chiến với Anh và Pháp vào ngày 10 tháng 6 năm 1940 Trong thời_gian vài tháng sau đó những cuộc đột_kích và đụng_độ giữa quân Ý với quân Anh và lực_lượng Khối_Thịnh vượng chung đã nổ ra ở Ai_Cập Ngày 12 tháng 6 năm 1940 Hạm_đội Địa_Trung_Hải bắn phá Tobruk_Các tàu_tuần_dương HMS Liverpool và HMS Gloucester cũng đấu súng với tàu_tuần_dương San_Giorgio của Ý Máy_bay ném bom của Hải_quân Hoàng_gia Anh thuộc các phi_đội số 45 55 và 211 đã đánh 1 quả bom trúng tàu San_Giorgio_Ngày 19 tháng 6 tàu_ngầm HMS Parthian của Anh phóng 2 quả ngư_lôi vào tàu San_Giorgio nhưng trượt Vai_trò của San_Giorgio sau đó là hỗ_trợ cho các đơn_vị phòng_không địa_phương và tuyên_bố đã bắn rơi hoặc làm bị_thương 47 máy_bay Anh Cũng chính tàu San_Giorgio đã bắn hạ nhầm chiếc máy_bay Savoia_Marchetti_SM 79 chở Italo_Balbo toàn_quyền Libya và tổng_tư_lệnh các lực_lượng Ý tại Bắc_Phi_Mở màn Quân Ý tiến vào Ai_Cập Ngày 13 tháng 9 năm 1940 Tập_đoàn_quân số 10 Ý tiến vào Ai_Cập trong Chiến_dịch E Operazione_E_Khi người Ý tiến lên lực_lượng nhỏ của Anh đóng tại Sollum rút_lui về vị_trí phòng_ngự chính ở phía đông Mersa_Matruh_Cuộc tiến_quân của Ý bị quấy_nhiễu bởi Trung_đoàn Bảo_vệ Coldstream số 3 cùng với pháo_binh và các đơn_vị khác Sau khi chiếm lại Đồn Capuzzo quân Ý tiến khoảng 95 km trong 3 ngày và đến 16 tháng 9 thì dừng lại tại Maktila vượt qua Sidi_Barrani 16 km Quân Ý đào hào lập trại để chờ_đợi tiếp_viện và tiếp_tế dọc theo Via della Vittoria đoạn mở_rộng của con đường Balbo được xây_dựng từ biên_giới Năm trại quân được dựng lên trong khoảng xung_quanh Sidi_Barrani từ phía Maktila chạy dọc 24 km dọc theo bờ biển về phía đông phía nam tới Tummar_East_Tummar_West và Nibeiwa phía tây_nam đến Sofafi trên đoạn công_sự dốc đứng Kế_hoạch của phía Anh Sau khi người Ý tiến_quân Wavell đã ra_lệnh cho tư_lệnh quân_đội Anh tại Ai_Cập là trung_tướng Sir_Henry_Maitland_Wilson vạch kế_hoạch một chiến_dịch hạn_chế nhằm đẩy lui quân Ý Chiến_dịch Compass do những lý_do hành_chính ban_đầu chỉ được dự_định là một cuộc đột_kích kéo_dài 5 ngày nhưng có xem_xét đến việc tiếp_tục tiến_hành các hoạt_động nhằm khai_thác chiến_thắng Ngày 28 tháng 11 Wavell đã viết cho Wilson như sau Cụm Yểm_trợ số 7 sẽ theo_dõi động_tĩnh các trại quân của Ý trên đoạn công_sự dốc đứng quanh Sofafi nhằm ngăn_cản quân đồn_trú ở đó can_thiệp trong khi phần còn lại của sư_đoàn và Sư_đoàn Ấn_Độ số 4 vượt qua khe hở Sofafi_Nibeiwa_Một lữ_đoàn Ấn_Độ và các xe_tăng bộ_binh thuộc Trung_đoàn Xe_tăng Hoàng_gia số 7 7th RTR sẽ tấn_công Nibeiwa từ phía tây còn Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 bảo_vệ sườn phía bắc của họ Một_khi Nibeiwa bị chiếm lữ_đoàn Ấn_Độ thứ hai cùng với Trung_đoàn Xe_tăng Hoàng_gia số 7 sẽ tiến đánh Tummars_Lực_lượng Selby gồm Tiểu_đoàn Bảo_vệ Coldstream số 3 cùng với một_số pháo_binh đồn_trú tại Matruh sẽ kiềm_chế các trại quân địch tại Maktila trên bờ biển còn Hải_quân Hoàng_gia Anh sẽ oanh_tạc Maktila và Sidi_Barrani_Việc chuẩn_bị được giữ bí_mật và chỉ có vài sĩ_quan được biết trong bài_tập huấn_luyện được tổ_chức ngày 25 26 tháng 11 rằng những mục_tiêu được đánh_dấu gần Matruh là ám_chỉ Nibeiwa và Tummar quân_lính cũng chỉ được báo là sẽ có một bài huấn_luyện thứ hai tiếp_theo và không hay_biết rằng chiến_dịch đã trở_thành thực_tế cho đến ngày 7 tháng 12 khi họ tới các điểm xuất_phát Quân Anh tập_hợp Cuối ngày 8 tháng 12 một phi_công trinh_sát Ý báo_cáo rằng cuộc tấn_công vào Maktila và Nibeiwa đã sắp xảy ra nhưng tướng Maletti lại không nắm được Vào thời_điểm ngày 9 tháng 12 Sư_đoàn Libya số 1 Sibelle đóng tại Maktila và Sư_đoàn Libya số 2 Pescatori đóng tại Tummar_Cụm_Maletti đóng tại Nibiewa và Sư_đoàn Áo đen số 4 3 Jennaio cùng tổng_hành_dinh Quân_đoàn Libya đóng tại Sidi_Barrani_Sư đoàn Bộ_binh 63 Cirene và tổng_hành_dinh quân_đoàn XXI đóng tại Sofafi còn Sư_đoàn Bộ_binh 64 Catanzaro đóng ở Buq_Buq_Tổng hành_dinh Quân_đoàn XXIII và Sư_đoàn Áo đen số 2 28 Ottobre lần_lượt đóng ở Sollum và Đèo Halfaya còn Sư_đoàn Bộ_binh 62 Marmarica đóng ở Sidi_Omar phía nam Sollum_Lúc này tướng Berti đang nghỉ ốm tướng Gariboldi_Sư đoàn Áo đen số 1 23 Marzo và tổng_hành_dinh Tập_đoàn_quân số 10 đã lại trở về Bardia khi Berti đến Libya thì nó còn trong tay người Anh Chiến_dịch Compass người Ý gọi là la battaglia della Marmarica_Trận_Marmarica bắt_đầu vào đêm_ngày 7 8 tháng 12 Lực_lượng Sa_mạc Tây có Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 Sư_đoàn Ấn_Độ số 4 và Lữ_đoàn Bộ_binh số 16 đã tiến 113 km đến tuyến xuất_phát Không_quân Hoàng_gia Anh công_kích các sân_bay của Ý và phá_huỷ hoặc làm hư_hại 29 máy_bay trên mặt_đất Lực_lượng Selby lữ_đoàn trưởng A R Selby với 1 800 quân số_lượng lớn nhất từng thấy cho một nhóm vận_tải tiến đến từ Matruh lập một lữ_đoàn xe_tăng bằng cao_su trên sa_mạc và tới một vị_trí ở đông nam Maktila trong chiều 9 tháng 12 Maktila bị tiểu chiến_hạm HMS Terror và pháo_hạm HMS Aphis oanh_tạc Sidi_Barrani cũng bị pháo_hạm HMS Ladybird pháo_kích Các diễn_biến trên sa_mạc Giarabub_Kufra và Uweinat_Quân đồn_trú Ý đóng tại Giarabub cách Sollum 240 km về phía nam ở Ốc_đảo Kufra_Jalo tại cực tây Biển Cát_Lớn và ở Murzuk cách Tripoli 800 km về phía nam Ốc_đảo Giarabub bị Trung_đoàn Kỵ_binh số 6 Úc cùng một tiểu_đoàn bộ_binh Úc tấn_công vào tháng 1 năm 1941 và thất_thủ trong tháng 3 Xa hơn về phía nam ở phía bên kia Biển Cát ốc_đảo Kufra bị lực_lượng Pháp quốc Tự_do tấn_công từ phía Châu_Phi Xích_Đạo thuộc Pháp phối_hợp với quân tuần_tra Cụm Sa_mạc Tầm xa LRDG Xa hơn về phía tây trên biên_giới với Tchad căn_cứ của quân Ý tại Murzuk cũng bị tập_kích trong tháng 1 khi 1 đội tuần_tra thuộc Đơn_vị Tuần_tra Tầm xa mới và 1 tù_trưởng địa_phương di_chuyển 2 100 km để đến gặp nhau tại nơi hẹn gần Kayugi với 1 phân_đội nhỏ Pháp Tự_do Lực_lượng này đã tấn_công Murzuk và phá_huỷ 3 máy_bay cùng 1 nhà_chứa máy_bay_viên chỉ_huy người Pháp bị giết phần_lớn quân Ý đầu_hàng và bị bắt làm tù_binh Những người đột_kích sau đó đã bắn phá 3 vị_trí công_sự rồi rời đi Tại Jebel_Uweinat một khối núi cao 1 800 mét và sâu 970 km trong nội_địa nằm giữa ngã ba biên_giới Ai_Cập Libya và Sudan có những khu đổ_bộ với 1 đồn quân Ý Căn_cứ này là tiền_đồn Ý ở gần Đông_Phi thuộc Ý nhất và từ đây có_thể tiến_hành đột_kích vào Wadi_Halfa thuộc Sudan Việc phá_huỷ các xưởng sửa_chữa và trạm đường_sắt cũng như đánh đắm các tàu trên sông Nin có_thể dẫn đến cắt đứt liên_lạc giữa Khartoum và Cairo_Các đội tuần_tra Anh đã ghé Faya và gặp một phân_đội Pháp khác của tướng Philippe_Leclerc để tiến đánh Kufra_Quân_Anh bị máy_bay bắn phá và bị các xe thiết_giáp thuộc Ý thuộc Đại_đội Ô_tô Sahara tấn_công và thiệt_hại nhiều xe_tải Leclerc quyết_định rằng tấn_công Kufra là không khả_thi và số quân Anh còn lại liền trở_lại Cairo sau chuyến hành_trình dài 45 ngày qua 6 900 km Kufra bị quân Pháp chiếm ngày 1 tháng 3 và trở_thành căn_cứ mới của Cụm Sa_mạc Tầm xa từ tháng 4 Hậu_quả Thương_vong Lực_lượng Sa_mạc Tây tổn_thất 500 người chết 55 mất_tích và 1 373 bị_thương Không_quân Hoàng_gia Anh mất 26 máy_bay gồm 6 chiếc Hurricane 5 chiếc Gladiator 3 chiếc Wellington một chiếc Valentia và 11 chiếc Blenheim Số_lượng máy_bay không còn có_thể hoạt_động lớn hơn nhiều do những tổn_hại không_thể sửa_chữa nhanh_chóng vì thiếu_phụ tùng thay_thế một vấn_đề ngày_càng trở_nên trầm_trọng do việc quân Ý sử_dụng đạn_nổ vì lý_do này mà trong một cuộc tập_kích vào Bardia ngày 14 tháng 12 do 9 máy_bay Blenheim thực_hiện đã có tổn_thất 1 máy_bay bị bắn hạ và 7 chiếc khác bị_thương Tập_đoàn_quân số 10 Ý mất 133 298 bị bắt 420 xe_tăng và 845 pháo Các hoạt_động tiếp_theo Một tuần sau khi quân Ý ở Beda_Fomm đầu_hàng Uỷ_ban Quốc_phòng ở London đã ra mệnh_lệnh tới Cyrenaica là chỉ giữ lại lực_lượng tối_thiểu và chuyển số quân còn lại đến Hy_Lạp Lực_lượng Sa_mạc Tây giờ là Quân_đoàn XIII Sư_đoàn Úc số 6 được trang_bị đầy_đủ và không có nhiều tổn_thất đến thay_thế Sư_đoàn Thiết_giáp số 7 đã hoạt_động được 8 tháng các trang_thiết_bị máy_móc đã bị hao_mòn và được rút về để sửa_chữa trang_bị lại 2 trung_đoàn thuộc Sư_đoàn Thiết_giáp số 2 cùng với Lực_lượng Sa_mạc Tây cũng bị hao_mòn sư_đoàn này chỉ còn lại 4 trung_đoàn xe_tăng Sư_đoàn Úc số 6 tới Hy_Lạp trong tháng 3 với một cụm lữ_đoàn thiết_giáp của Sư_đoàn Thiết_giáp số 2 phần còn lại của sư_đoàn này và Sư_đoàn Úc số 9 mới đến trừ 2 lữ_đoàn và hầu_hết lực_lượng vận_tải đã phái đến Hy_Lạp được thay_thế bởi 2 lữ_đoàn trang_bị kém thuộc Sư_đoàn Úc số 7 Sư_đoàn này tiếp_quản Cyrenaica với giả_định rằng quân Ý sẽ không_thể bắt_đầu phản_công cho đến tháng 5 cho_dù có được Đức tiếp_viện đi_nữa Sư_đoàn Thiết_giáp số 2 tại có Lữ_đoàn Thiết_giáp số 3 với 1 trung_đoàn xe_tăng hạng nhẹ không đủ lực_lượng 1 trung_đoàn thứ hai sử_dụng các xe_tăng bắt được của Ý và 1 trung_đoàn xe_tăng hành_trình từ giữa tháng 3 với các xe_tăng đã bị hao_mòn Cụm Yểm_trợ số 2 chỉ có 1 tiểu_đoàn mô_tô 1 trung_đoàn pháo dã_chiến 1 khẩu_đội chống tăng và 1 đại_đội súng_máy phần_lớn lực_lượng vận_tải của sư_đoàn đã bị điều đến Hy_Lạp Chỉ vài ngàn quân của Tập_đoàn_quân số 10 Ý thoát khỏi thảm_hoạ tại Cyrenaica nhưng Tập_đoàn_quân số 5 ở Tripolitania vẫn có 4 sư_đoàn Các đồn_luỹ Sirte_Tmed_Hassan và Buerat được tăng_viện từ Ý nâng tổng quân_số 2 tập_đoàn_quân số 10 và số 5 lên khoảng 150 000 người Quân tiếp_viện của Đức đã được phái tới Libya để tạo nên một phân_đội chặn Sperrverband theo Chỉ_thị 22 của Hitler ngày 11 tháng 1 đây là những đơn_vị đầu_tiên của Quân_đoàn châu_Phi do tướng Erwin_Rommel chỉ_huy Ngày 25 tháng 3 năm 1941 Graziani bị thay_thế bằng tướng Gariboldi_Những câu nói nổi_tiếng về chiến_dịch BULLET Bonner_Fellers_Đại tướng Wavell đã bảo tôi rằng họ sẽ diễn_tập nên tôi đã tới để xem và thánh_thần ơi đúng là thế thật BULLET Một sĩ_quan vô_danh của trung_đoàn Bảo_vệ Coldstream mô_tả các tù_binh bị bắt Chúng_tôi có khoảng 5 mẫu sĩ_quan và 200 mẫu các cấp_bậc khác lần_lượt tương_ứng là khoảng 20 000 và 810 000 mét_vuông BULLET Anthony_Eden sau trận Bardia Chưa bao_giờ có rất nhiều người đầu_hàng rất nhiều trước rất ít người như_thế BULLET Rodolfo_Graziani viết cho Mussolini sau thất_bại Trên chiến_trường này một sư_đoàn thiết_giáp đơn_lẻ cũng quan_trọng hơn cả một tập_đoàn_quân bộ_binh BULLET Adolf_Hitler nói vui với các tướng_lĩnh Thất_bại có tác_dụng lành_mạnh là một lần nữa đè_nén những tuyên_bố của người Ý trở về bên trong giới_hạn tự_nhiên về năng_lực của người Ý Thư_mục BULLET published in the BULLET published in the BULLET published in the Liên_kết ngoài BULLET Time_Magazine_Battle of the Marmarica_BULLET_A few memories of Corporal_Nazzareno_Ganino of the Sabratha_Division_BULLET_The Italian_Army in Egypt during World_War_II_BULLET Animated_Map of Operation_Compass_BULLET_Operation Compass_Desert_War net
Chiến_dịch Compass