Trận_Charleroi_Trận_Charleroi còn gọi là trận sông Sambre diễn ra từ ngày 21 cho đến ngày 23 tháng 8 năm 1914 trong chuỗi trận Biên_giới Bắc_Pháp giữa quân_đội Đức với liên_minh Anh Pháp dọc theo Mặt_trận phía Tây và là một trong những trận đánh mở_màn của cuộc Chiến_tranh thế_giới thứ nhất Trong trận đánh này quân Đức thuộc các Tập_đoàn_quân số 2 và 3 do hai tướng Karl von Bülow và Max von Hausen chỉ_huy đã tiến_hành tấn_công bao_vây Tập_đoàn_quân số 5 Pháp do tướng Charles_Lanrezac chỉ_huy Sau 3 ngày chiến_đấu quân Pháp bị thất lợi phải triệt_thoái xuống phía nam Cuộc rút_lui này đặt dấu_chấm hết cho chuỗi trận Biên_giới Bắc_Pháp với thất_bại hoàn_toàn của quân_đội Pháp và Anh Bối_cảnh Kế_hoạch chiến_tranh của Bộ Tổng_tham_mưu Đức đầu tháng 8 năm 1914 quy_định các Tập_đoàn_quân số 1 Đại_tướng Alexander von Kluck chỉ_huy 2 Đại_tướng Karl von Bülow chỉ_huy và 3 Đại_tướng Max von Hausen chỉ_huy di_chuyển về hướng tây và tây_nam Theo đó Bülow sẽ đem 137 tiểu_đoàn và 820 đại_bác của Tập_đoàn_quân số 2 đi vòng pháo_đài Namur theo con đường La_Mã cổ từ Eghezée_Gembloux và Fleurus đến sông Sambre bên bờ trái sông Meuse_Đội hình Tập_đoàn_quân số 2 từ trái sang phải bao_gồm Quân_đoàn Vệ_binh Phổ dưới quyền tướng Karl von Plettenberg_Quân đoàn X Phổ dưới quyền tướng Otto von Emmich_Quân đoàn Trừ_bị X dưới quyền tướng Günther von Kirchbach và Quân_đoàn VII Phổ dưới quyền tướng Karl von Einem_Để yểm_trợ cánh trái của Tập_đoàn_quân số 2 Hausen kéo 101 tiểu_đoàn và 596 đại_bác của Tập_đoàn_quân số 3 gồm Quân_đoàn XII Sachsen tướng Karl_Ludwig d Elsa_Quân đoàn XIX Sachsen tướng Maximilian von Laffert_Quân đoàn Trừ_bị XII tướng Hans von Kirchbach và Quân_đoàn XI Phổ tướng Otto von Plüskow tiến qua vùng rừng_núi Ardennes để tới sông Meuse Vào ngày 15 tháng 8 bộ_binh và kỵ_binh tiền_phương của Tập_đoàn_quân số 3 tiến_hành tập_kích các đơn_vị Pháp thuộc Quân_đoàn I tướng Franchet d Espèrey chỉ_huy vừa được điều đến Dinant trên sông Meuse Được sự yểm_trợ chặt_chẽ của súng_máy và đại_bác cuộc tập_kích đã thành_công Sau khi tra_khảo tù_binh và nhận được đầy_đủ thông_tin về lực_lượng địch trong khu_vực quân Đức tự rút khỏi Dinant_Cùng ngày tin_tức về việc 1 vạn kỵ_binh Đức đã vượt sông Meuse ở Huy đã được loan đến Bộ Tổng_tham_mưu Pháp Bước_tiến của quân Đức về Dinant và Huy đã buộc Tổng_tham_mưu_trưởng Joseph_Joffre ban_bố Quân_lệnh 10 cho tướng Chales_Lanrezac mang toàn_bộ Tập_đoàn_quân số 5 193 tiểu_đoàn và 691 đại_bác vào đóng giữ vùng tam_giác Meuse_Sambre để đối_phó với Tập_đoàn_quân số 2 của Đức trên mạn bắc và Tập_đoàn_quân số 3 của Đức trên mạn đông Từ khởi_điểm gần Mézières_Tập đoàn quân_số 5 của Pháp phải hành_quân trên một quãng đường dài đến 120 km để vào vị_trí mới của mình Trong các cuộc thám_thính về phía tây_nam Namur vào ngày 18 tháng 8 không_quân Đức đã xác_định được cánh phải của một tập_đoàn_quân Pháp đang tiến vào vùng tam_giác Meuse_Sambre Sau khi quân chủ_lực Tập_đoàn_quân số 5 tiếp_cận sông Sambre vào ngày 19 tháng 8 Lanrezac bài_trí quân_lực theo một chữ V ngược khổng_lồ để đề_phòng nguy_cơ bị quân Đức đánh bọc sườn phải ông dự_trữ Quân_đoàn I trên bờ tây sông Meuse từ Givet đến Namur_Bên trái Quân_đoàn I Lanrezac cho Quân_đoàn X của tướng Gilbert_Defforges án_ngữ dọc theo sông Sambre và đối_diện về hướng tây bắc Xa về bên trái Quân_đoàn III do tướng Henri_Sauret chỉ_huy được bố_trí dọc sông Sambre theo hướng đối_diện với Charleroi_Quân đoàn XVIII của tướng Jacques de Mas_Latrie bấy_giờ vẫn chưa đến_nơi và khi nào đến thì sẽ án_ngữ dọc sông Sambre ở cánh trái Quân_đoàn III Sườn trái Tập_đoàn_quân số 5 được yểm_trợ bởi một quân_đoàn kỵ_binh do tướng André_Sordet chỉ_huy đã đánh nhiều trận lẻ với kỵ_binh Đức trong ngày 20 và bị tổn_hao 1 6 nhân_lực của mình Đêm_ngày 20 tướng Joffre hạ_lệnh cho Tập_đoàn_quân số 5 Pháp phát_động tiến_công đồng_thời yêu_cầu Thống_chế Sir_John_French đem Lực_lượng Viễn_chinh Anh tấn_công qua kênh Mons_Condé theo hướng Soignies để hiệp_lực với cánh trái của Lanrezac_Do các lực_lượng khá lớn của Đức đang hiện_hữu ở cả hai bên sông Meuse_Joffre xác_định mục_tiêu của cuộc tấn_công phối_hợp này là truy_tìm và đánh_bại quân chủ_lực Đức tại bờ tây sông Meuse_Nhưng vào buổi trưa ngày 21 tháng 8 Lanrezac báo với Joffre rằng quân Anh không_thể đến Mons trong vòng 2 ngày tới Không biết nên tiến hay thủ Lanrezac trở_nên do_dự mãi đến khi Joffre phát lệnh cho ông tiến_công mà không cần quân Anh hiệp sức Nhưng giờ đã muộn để Tập_đoàn_quân số 5 Pháp có_thể vượt sông Sambre và đuổi quân Đức khỏi các cao_điểm phía bắc Trận chiến Trưa ngày 21 tháng 8 các thành_phần quân Đức thuộc Tập_đoàn_quân số 2 đã tiếp_cận bờ bắc sông Sambre_Tướng_Bülow ban_đầu dự_định phát_động tấn_công trực_diện qua sông Sambre và hy_vọng sẽ được phối_hợp từ mạn đông nam bởi Hausen và từ mạn tây bởi Kluck người đã được đặt dưới sự chỉ_huy của Bülow theo huấn_thị của Đại_tướng Tổng_tham_mưu_trưởng Helmuth von Moltke_Nhưng vào thời_điểm này Quân_đoàn VII và Quân_đoàn Trừ_bị X vẫn còn xa sông Sambre trong khi 6 sư_đoàn ở cánh trái của Bülow đang bận bao_vây 35 000 quân Bỉ trong pháo thành Namur_Hơn thế nữa bên trái Tập_đoàn_quân số 2 tướng Hausen chỉ mới tập_trung được 4 sư_đoàn để vượt sông Meuse tại Dinant trong khi các khẩu trọng_pháo của ông còn cách đó một ngày_đường Bên phải Bülow do lo_ngại quân Anh sẽ tiến qua Lille_Ninove_Kluck vẫn còn rất xa khu_vực phía đông bắc Maubeuge_Vì vậy Bülow phát lệnh cho quân_lực mình không giao_chiến cho đến ngày 23 Các ngày 21 22 tháng 8 Tuy_nhiên các thuộc tướng của Bülow không_thể kiên_nhẫn chờ_đợi Sau một thời_gian ngắn băn_khoăn tướng Arnold von Winckler chỉ_huy Sư_đoàn Vệ_binh 2 quyết_định tấn_công phòng_tuyến quân Pháp Trận đánh trên sông Sambre đã mở_màn khi pháo_binh hạng nặng của Đức bắn phủ_đầu đội_hình quân Pháp ở phía đông Charleroi_Tiếp theo đó Winckler xua Vệ_binh xông lên chiếm các ngọn cầu tại Auvelais và Jemeppe sur Sambre_Xa về phía tây tướng Max_Paul_Hoffman cũng thúc Sư_đoàn Bộ_binh 19 Quân_đoàn X đánh chiếm các ngọn cầu tại Tergné_Dưới hoả_lực phối_hợp của bộ_binh và pháo_binh Đức quân Pháp bị đánh_bật trên toàn trận_tuyến Sau đó trên tinh_thần Furia_Franchese_Cơn giận Pháp quân Pháp phản_công dồn_dập vào các đầu cầu nhưng bị súng_máy và đại_bác Đức chặn_đứng Bị tổn_thất nặng quân Pháp đã rút 6 5 km về phía nam sông Sambre khi màn đêm buông xuống Tuy_nhiên Lanrezac vẫn tin vào sự bài_trí trận_địa của mình và không để_tâm đến cuộc rút_lui này Đầu ngày 22 tháng 8 các đầu cầu đã được mở_rộng khi toàn_bộ 2 sư_đoàn của Quân_đoàn X và Sư_đoàn Vệ_binh 2 vượt sông Sambre_Bülow định điều quân chủ_lực tiến_công Tập_đoàn_quân số 5 nhưng người Pháp đã ra_tay trước Không cần chờ lệnh Lanrezac_Defforges và Sauret dốc quân phản_công ào_ạt theo học_thuyết Offensive à outrance Tấn_công cho đến_cùng nổi_tiếng Quanh_Arsimont 3 sư_đoàn Pháp liên_tục ôm lê_xông vào các chốt phòng_thủ của Sư_đoàn Vệ_binh 2 mà không hề được pháo_binh yểm_trợ và lần nào cũng bị hoả_lực tập_trung của súng_máy và đại_bác Đức đẩy lui với tổn_thất ghê_gớm Số_phận bi_thảm của Trung_đoàn 2 Zouaves và Trung_đoàn 1 Lính_tập Algérie vào hôm ấy đã trở_thành ví_dụ điển_hình cho sự không bắt kịp những thay_đổi về chiến_tranh hiện_đại của quân_đội Pháp Trong các cuộc xung_phong của mình hai trung_đoàn thuộc địa được tổ_chức theo các đội_hình cấp đại_đội dày_đặc với mũ đỏ trên đầu với cờ bay phấp_phới và trống đánh liên_hồi trong khi các sĩ_quan thì đeo găng_tay trắng và vung kiếm trên lưng bạch mã Ả_Rập_Kết quả là 75 lực_lượng của hai trung_đoàn đã bị loại khỏi vòng chiến Tại một địa_điểm một tiểu_đoàn Bắc_Phi gồm 1 030 người đã xông vào một khẩu_đội pháo Đức và rút lê_đâm các pháo_thủ trước khi phải rút_lui với thương_vong lên đến 1 028 người Vào buổi sáng ngày 22 3 sư_đoàn khác của Pháp cũng mở nhiều đợt phản_công vào Quân_đoàn X Đức nhưng đều bị đập_tan Sau đó tướng Emmich một người có thành_kiến với pháo_binh quyết_định tung một đòn tấn_công liều_lĩnh Cũng như tại_trận Liège hồi đầu tháng 8 Emmich xua quân lao thẳng về phía trước theo các đội_hình dày_đặc mà không cần sự yểm_trợ đầy_đủ của pháo_binh Mặc_dù các khẩu khinh pháo 75 li của Pháp khoét nhiều lỗ_hổng vào hàng_ngũ của họ Quân_đoàn X Đức đã đánh thủng được hàng phòng_thủ quân Pháp Xa về phía tây khi đêm xuống Quân_đoàn Trừ_bị X của Kirchbach cũng đã thọc_sâu vào hàng phòng_ngự quân Pháp gần Charleroi_Bên phải họ gần Fontaine_Quân đoàn VII của Einem đã tiếp_cận sông Sambre và đánh tan Quân_đoàn Kỵ_binh Sordet làm hở sườn phải của quân viễn_chinh Anh vừa_mới đến Mons_Lúc 20h30 Lanrezac báo_cáo cho Joffre về tình_hình trầm_trọng trong ngày theo đó Quân_đoàn X đã bị đánh thiệt_hại nặng và buộc phải rút_lui Quân_đoàn III đã tham_chiến rất nhiều và một lượng lớn sĩ_quan bị loại khỏi vòng chiến Thêm vào đó Quân_đoàn Kỵ_binh Sordet đã kiệt_sức và cũng bị đẩy lui mở ra một lỗ_hổng rộng_lớn giữa Tập_đoàn_quân số 5 với quân viễn_chinh Anh vừa đến Mons_Nhưng_Joffre vẫn lạc_quan về khả_năng tiếp_tục phản_công tại sông Sambre_Trên thực_tế Quân_đoàn XVIII đã xuất_hiện bên cánh phải Tập_đoàn_quân số 5 vào cuối ngày 22 và bắt lại liên_lạc với quân Anh Thêm vào đó Quân_đoàn I đã bắt_đầu giao phòng_tuyến sông Meuse cho Sư_đoàn Trừ_bị 51 dưới quyền tướng René_Boutegourd và tiến lên mạn bắc theo hướng Namur để có_thể đánh bọc sườn trái quân Đức Joffre hy_vọng Tập_đoàn_quân số 5 sẽ không_chỉ chặn_đứng quân Đức trên sông Sambre mà_còn tiến lên mạn đông bắc để hợp sức với các Tập_đoàn_quân số 3 tướng Pierre_Ruffey và 4 tướng Fernand de Langle de Cary tấn_công Ardennes và giành thắng_lợi quyết_định tại đây Lanrezac thì bi_quan hơn nhiều do Thống_chế French đã thông_báo với ông rằng quân viễn_chinh Anh sẽ không tấn_công trong ngày 23 Hậu_quả thảm_khốc của các đợt xung_phong vào hai ngày trước đã buộc Lanrezac phải hạ_lệnh chuyển sang thế thủ trên toàn mặt_trận trong đêm_ngày 22 Ngày 23 tháng 8 Bülow tiến_hành đánh_giá tình_hình vào cuối ngày 22 Thời_điểm này 5 sư_đoàn của ông đã đặt_chân lên bờ nam sông Sambre và phải đương_đầu với một lực_lượng Pháp đông gấp đôi Tuy_nhiên vị Tư_lệnh Tập_đoàn_quân số 2 quyết_định tiếp_tục tấn_công bất_chấp cái giá có_thể phải trả Đồng_thời ông thúc_giục Tập_đoàn_quân số 1 sớm hoàn_tất chuẩn_bị tấn_công Dinant và chỉ_thị cho Kluck thảy 4 sư_đoàn quanh Maubeuge để bao_vây sườn trái Tập_đoàn_quân số 5 Pháp Tập_đoàn_quân số 2 sẽ tái_phát_động các đợt tấn_công trực_diện vào ngày 23 nhằm kìm chân không cho quân Pháp rút_lui Và Bülow mang 8 sư_đoàn xuống phía nam để chống nhau với 12 sư_đoàn Pháp vào đầu ngày hôm ấy Ở cánh phải pháo_binh Quân_đoàn VII vào trận trễ và do_vậy Einem gặp nhiều khó_khăn trong việc đưa 1 sư_đoàn của mình qua sông Sambre_Như vị tướng hồi_tưởng quân của ông hăng tấn_công đến mức họ bỏ mặc mọi lý_thuyết thời_bình về sự cần_thiết của việc ẩn_nấp Bên trái họ Quân_đoàn Trừ_bị X xông thẳng vào làn mưa đạn của trọng_pháo Pháp ở trung_tâm mà chỉ được sự yểm_trợ rất hạn_chế của pháo_binh Mặc_dù bị thiệt mất gần phân_nửa quân_số quân_đoàn Kirchbach cuối_cùng đã chọc thủng được phòng_tuyến quân Pháp Tương_tự Emmich lại xua Quân_đoàn X tấn_công theo kiểu hôm trước và bị hao_tổn nhiều binh_lực Chỉ riêng Quân_đoàn Vệ_binh của Pltettenberg là phối_hợp chặt_chẽ hoả_lực pháo_binh với bộ_binh để khống_chế đối_phương Các chỉ_huy Vệ_binh đã kiên_nhẫn tập_trung trọng_pháo và khinh pháo giã tới_tấp vào trận_địa quân Pháp trước khi huy_động bộ_binh tấn_công với sự yểm_trợ sát cận của các tổ súng_máy Cuộc tấn_công của họ giành được thắng_lợi lớn và nguyên 1 quân_đoàn Pháp gần như bị tiêu_diệt Nhưng Quân_đoàn Vệ_binh giờ_đây đã đi quá_đà và làm hở cánh trái của mình trước một đòn phản_công mạnh_mẽ của Quân_đoàn I Pháp dưới quyền d Espèrey_Tuy nhiên những diễn_biến trên sông Meuse trong ngày hôm đó đã loại_bỏ nguy_cơ này Tập_đoàn_quân số 3 Đức tấn_công Dinant_Vào lúc 4h sáng sau khi được tin về cuộc tấn_công của các Tập_đoàn_quân số 3 và 4 Pháp vào Ardennes tướng Moltke ra huấn_lệnh cho Hausen phối_hợp với Bülow tấn_công quân Pháp Thừa lệnh cấp trên Hausen điều 57 khẩu_đội pháo dã_chiến Sachsen nã tới_tấp vào thị_trấn và thành cổ Dinant để dọn đường cho bộ_binh tấn_công Đến 7h35 Moltke lại huấn_thị cho Hausen đem hết mọi đơn_vị có sẵn vượt sông Meuse phía nam Givet_Liền đó Hausen chia quân làm 3 đạo đánh xuống phía nam Đạo thứ nhất gồm Sư_đoàn Bộ_binh 40 Quân_đoàn XIX dưới quyền tướng Götz von Olenhausen tiến về Givet đạo thứ hai gồm Quân_đoàn Trừ_bị XII của tướng Kirchbach tiếp_tục tiến theo hướng bắc Dinant tới Houx trong khi đạo thứ ba gồm Quân_đoàn XII của tướng d Elsa tiến_công Dinant và đánh chiếm các cao_điểm giữa Haut le Wastia_Sommière và Onhaye_Các cuộc tấn_công của bộ_binh Đức đã mở_đầu khi Sư_đoàn Bộ_binh 32 dưới quyền tướng Horst von der Planitz được tiếp bước bởi Sư_đoàn Bộ_binh Trừ_bị 23 dưới quyền tướng Alexander von Larisch vượt sông Meuse tại Leffe phía bắc Dinant_Đồng thời Sư_đoàn Bộ_binh 23 dưới quyền tướng Karl von Lindemann đã tiến xuống phía nam Dinant theo đường Les_Rivages_Quân_Đức sớm vấp phải sự chống_cự hết_sức gay_gắt của Sư_đoàn Bộ_binh Trừ_bị 51 và 2 lữ_đoàn thuộc Sư_đoàn Bộ_binh 2 Pháp tướng Henri_Deligny chỉ_huy Lữ_đoàn 46 của Lindemann đã thọc được vào Dinant nhưng sau đó bị buộc phải rút_lui dưới hoả_lực dày_đặc của quân trừ_bị Pháp Lindemann điều đại_bác cày_xới khắp thị_trấn gây nhiều thiệt_hại cho các đơn_vị dưới quyền Boutegourd_Tình hình này buộc Boutegourd phải van_nài Espèrey mang quân cứu_viện Không cần hội_ý Lanrezac_Espèrey lập_tức đem Quân_đoàn I về ổn_định tình_hình sông Meuse và ra_lệnh cho tướng Charles_Mangin chỉ_huy Lữ_đoàn 8 phản_công sớm nhất có_thể Trong khi Lindemann bị chặn_đứng trên mạn bắc Sư_đoàn 40 của Olenhausen ở phía nam tiến về các cao_điểm trên bờ tây sông Meuse và đe_doạ cắt đứt đường liên_lạc của Tập_đoàn_quân số 5 Pháp tại Fumay và Rocroi_Do thiếu_thốn thông_tin quân Đức phải hành_quân một_cách khổ_ải qua những con đường chật quanh_co và những cánh rừng dày_đặc Không lâu sau khi tiếp_cận Onhaye sư_đoàn ông đã hứng_chịu nhiều đòn phản_công khốc_liệt của Lữ_đoàn 8 Pháp Quân_Pháp chịu thương_vong đến hàng ngàn người trong đó có Trung_tá Charles de Gaulle nhưng đuổi được quân Đức khỏi Onhaye vào lúc 20h Tình_hình phía tây Dinant đã được ổn_định khi quân chủ_lực của Espèrey đến_nơi Chưa bỏ_cuộc Hausen định tiếp_tục tiến_công bằng việc cho Quân_đoàn Trừ_bị XII và Quân_đoàn XII Sachsen tiến về Rocroi trong khi Quân_đoàn XIX tiến về Fumay và Revin song một tình_huống do sương_mù của chiến_tranh Nebel des Krieges gây ra đã cản_trở ý_định này Quan_ngại trước tổn_thất lớn của quân mình trên mặt_trận Sambre tướng Bülow sai thiếu_tá von Fouqué đến yết_kiến Hausen vào lúc 3h sáng ngày 24 tháng 8 và khẩn_cấp yêu_cầu Hausen từ_bỏ dự_tính của mình và vòng Tập_đoàn_quân số 3 về phía tây theo hướng Metet để giải_toả áp_lực cho cánh trái Tập_đoàn_quân số 2 Vào thời_điểm Hausen ban_bố các mệnh_lệnh mới dựa trên đề_xuất của Bülow các toán tiền_vệ yếu_ớt của ông đã bị chặn lại ở Fumay_Revin và Monthermé trên sông Meuse và chẳng bấy_lâu sau Bülow thông_báo với Hausen rằng tình_hình Tập_đoàn_quân số 2 đã yên_ổn Trong khi đó vào cuối đêm_ngày 23 Quân_đoàn XII Đức cuối_cùng đã đập_tan mọi sự kháng_cự tại Dinant trong tiếng ca của bài Deutschland über alles Quân_Pháp triệt binh Trong suốt ngày 23 tháng 8 tướng Lanrezac càng lúc càng trở_nên lo_âu Từ tổng_hành_dinh Philippeville cách Charleroi 32 2 km Lanrezac đơn_độc quan_sát trận đánh mà ông cho là một thảm_hoạ của quân_lực mình và hầu_như không hề nhận được chỉ_thị nào từ Bộ Tổng_chỉ_huy Lanrezac cũng không nhận được tin_tức gì về trận chiến Ardennes và vào buổi trưa ông lại được tin Sư_đoàn 4 Bỉ đang rút dần khỏi Namur_Trong ngày các tướng tuỳ_tùng của Lanrezac luôn miệng thúc_giục ông phản_công bằng Quân_đoàn I hoặc Quân_đoàn XVIII để giải_toả áp_lực cho quân Anh đang bị Tập_đoàn_quân số 1 Đức tấn_công trong trận Mons nhưng Lanrezac từ_chối và giữ im_lặng Thêm nhiều hung tin đến với Lanrezac vào lúc chiều quân Sachsen đang tiến về Onhaye trên mặt_trận Meuse_Tập đoàn quân_số 4 đã thua chạy trên mặt_trận Ardennes bỏ mặc quãng sông Meuse giữa Sedan và cánh phải của Lanrezac phòng_tuyến của Quân_đoàn III đã bị chọc thủng ở trung_tâm mặt_trận Sambre_Do bị suy_nhược_thần_kinh tướng Sauret đã rời trận_địa vào lúc 16h30 và được thay_thế bằng tướng Gabriel_Rocquerol_Cuối cùng Lanrezac được Duruy viên sĩ_quan giao_liên của ông tại Namur cho biết quân Đức đã chiếm được các pháo_đài phía bắc và tiến vào thị_trấn Lanrezac cho rằng nếu cứ tiếp_tục cầm_cự trên bờ nam sông Sambre thì quân ông sẽ bị hai tập_đoàn_quân số 2 và 3 Đức hợp vây tiêu_diệt Theo ông mọi cuộc phản_công đều không_thể xoay_chuyển được cục_diện này Thêm vào đó tình_hình đã cho thấy rõ quân Anh không_chỉ không_thể hiệp sức với cánh trái của ông mà_còn bị Tập_đoàn_quân số 1 Đức đánh_bại tại Mons_Việc_Tập đoàn quân_số 5 bị huỷ_diệt sẽ dẫn đến sự thất_bại hoàn_toàn của nước Pháp hay nói cách khác là một Sedan thứ hai Do_vậy vào lúc 21h30 ngày 23 tháng 8 Lanrezac quyết_định triệt_thoái toàn_bộ binh_lực xuống tuyến Givet_Maubeuge từ 3h sáng ngày hôm sau mà không cần hội_ý Joffre_Trong ngày 24 khi các Tập_đoàn_quân số 2 và 3 Đức tái_phát_động tấn_công trên mặt_trận Meuse_Sambre họ không còn thấy quân Pháp nữa Kết_cục Cuộc_chiến trên mặt_trận Meuse_Sambre đã đem lại thương_vong rất lớn cho cả hai bên đặc_biệt là quân Pháp Đến nay vẫn chưa có số_liệu đầy_đủ về tổn_thất của hai phe trong trận đánh nhưng theo một_số tài_liệu cho_hay chỉ riêng trong ngày 22 tháng 8 đã có đến 6 000 7 000 lính Tập_đoàn_quân số 5 Pháp phải bỏ_mạng Đây cũng được công_nhận là ngày đẫm máu nhất trong lịch_sử quân_sự Pháp với tổng_số quân Pháp tử_trận lên tới 27 000 người trên chiến_trường Ardennes chiến_trường Charleroi và các chiến_trường khác dọc theo biên_giới Bắc_Pháp_Về phía Đức Tập_đoàn_quân số 2 thống_kê 3 516 người tử_trận hay mất_tích và 8 052 người bị_thương vào giai_đoạn từ ngày 20 đến ngày 31 tháng 8 trong khi Tập_đoàn_quân số 3 Đức thống_kê 1 275 người chết và 3 000 người bị_thương vào ngày 23 Hồi_ký Mein_Bericht của tướng Bülow cho biết Tập_đoàn_quân số 5 Pháp chịu tổn_thất lớn gấp đôi tập_đoàn_quân của ông trong trận Charleroi mặc_dù sử_gia Eric_Dorn_Brose tin rằng đây là một sự phóng_đại Các thảm_hoạ tại Lorraine_Ardennes_Charleroi và Mons đã đánh_dấu sự chấm_dứt của chuỗi trận Biên_giới Bắc_Pháp với việc liên_quân Pháp Anh thua chạy trên toàn tuyến Kế_hoạch chiến_tranh XVII của Joffre đã hoàn_toàn bị phá_sản và quyền chủ_động giờ_đây thuộc về người Đức Bên cạnh đó trận Charleroi không phải thắng_lợi quyết_định của quân_đội Đức Do những sai_lầm chiến_thuật kèm theo sự phối_hợp kém giữa các tập_đoàn_quân Đức và trên_hết là sự thiếu_vắng những chỉ_thị cụ_thể của Moltke người đang ở rất xa mặt_trận và không_thể theo sát tình_hình phía Đức đã bỏ lỡ_cơ hội tận_diệt Tập_đoàn_quân số 5 Pháp Tuy_vậy Moltke tỏ ra hoan_hỉ với các kết_quả đạt được và nói với tuỳ_viên quân_sự Sachsen là Traugott_Leuckart von Weifidort rằng chiến_dịch đang diễn_tiến theo như kế_hoạch Không_khí lạc_quan cũng bao_trùm trong giới chỉ_huy Đức ngoài_mặt trận và tin thắng_lợi liên_tiếp bay về tổng_hành_dinh Koblenz_Trong các ngày 24 và 25 tháng 8 Bülow thông_báo đã đánh_bại tuyệt_đối cánh phải quân Pháp trong khi Hausen thông_báo rằng quân Pháp đang hoàn_toàn rút_lui Điều đó khiến cho một_số sĩ_quan Bộ Tổng_tham_mưu như Đại_tá Wilhelm_Groener và Thượng_tá Gerhard_Tappen tin rằng chiến_thắng đã nằm gọn trong tay người Đức và cuộc_chiến sẽ chấm_dứt chỉ trong vòng 6 tuần Joffre rất bất_mãn với các hành_động và quyết_định của Lanrezac trong trận chiến Charleroi_Theo_Joffre sự bạc_nhược và thiếu quyết_đoán của những vị tướng như Lanrezac đã đẩy quân_lực Pháp vào thảm_bại trên các mặt_trận biên_giới Ngày 3 tháng 9 năm 1914 Joffre huyền_chức Lanrezac và thay ông bằng tướng d Espèrey Một số sử_gia sau_này cũng chỉ_trích Lanrezac về thái_độ tương_tự nhưng số khác cho rằng ông là một người có tầm nhìn chiến_lược lớn và quyết_định triệt binh của ông đã duy_trì khả_năng tiếp_tục chiến_đấu của quân_đội Pháp
Trận_Charleroi