Thư Cừ_Mông_Tốn_Thư Cừ_Mông_Tốn 368 433 là một người cai_trị của nước Bắc_Lương thời Ngũ_Hồ thập_lục quốc trong lịch_sử Trung_Quốc và là vua đầu_tiên của thị_tộc Thư Cừ_Người anh_em họ của ông là Thư Cừ_Nam_Thành_沮渠男成 và ông ta ban_đầu ủng_hộ Đoàn Nghiệp làm vua Bắc_Lương vào năm 397 sau khi nổi_dậy chống Hậu_Lương_Song vào năm 401 Thư Cừ_Mông_Tốn đã lừa Đoàn Nghiệp để ông ta ra_lệnh xử_tử Thư Cừ_Nam_Thành và sau đó dùng cớ này để tấn_công và giết chết Đoàn Nghiệp đoạt lấy ngôi_vị về mình Ông vẫn duy_trì được sự tồn_tại đất_nước song trên danh_nghĩa cũng đã chấp_thuận trở_thành một chư_hầu của Hậu_Tần_Đông_Tấn và Bắc_Nguỵ_Ông được coi là một người có tài cai_trị khi còn trẻ song khi về già ông được cho là độc_ác và chuyên_quyền Trước khi lên_ngôi Thư Cừ_Mông_Tốn sinh năm 368 song có ít tư_liệu về những năm đầu đời của ông Ông có tổ_tiên Hung_Nô và tổ_tiên của ông được cho là tả thư cừ một tước quan không rõ về phận_sự của các Thiền vu Hung_Nô và do_vậy họ bắt_đầu dùng Thư Cừ làm họ của mình Sau đó dưới thời cai_trị của Tiền_Tần và Hậu_Lương_Thư_Cừ Mông_Tốn được biết đến với kiến_thức rộng về lịch_sử và các mưu_kế quân_sự bị cả thứ_sử Lương_Hi_梁熙 của Tiền_Tần và hoàng_đế Lã_Quang của Hậu_Lương e_ngại và do_vậy ông đã cố_gắng chuyển_hướng chú_ý của họ bằng cách uống rượu thật nhiều và dành nhiều thời_gian cho những việc phù_phiếm Năm 397 Lã_Quang cử em_trai Lã_Diên_呂延 đi đánh Tây_Tần song Lã_Diên đã rơi vào bẫy của vua Khất_Phục_Càn_Quy của Tây_Tần và bị giết chết Các chú bác của Thư Cừ_Mông_Tốn là Thư Cừ_La_Cừu_沮渠羅仇 và Thư Cừ_Khúc_Chúc_沮渠麴粥 là các thuộc_cấp của Lã_Diên và khi Lã_Diên chết Lã_Quang đã tin vào các lời vu_cáo chống lại họ rồi cho hành_hình Thư Cừ_Mông_Tốn hộ_tống quan_tài của hai người để trở về quê_hương tại Trương_Dịch_張掖 nay thuộc Trương_Dịch_Cam_Túc và sau đó thuyết_phục các bộ_lạc Hung_Nô khác nổi_dậy chống lại Hậu_Lương_Ban đầu ông bị con trai của Lã_Quang là Lã_Toản đánh_bại và phải chạy trốn vào các ngọn núi song ngay sau đó ông đã hội quân cùng Thư Cừ_Nam_Thành_沮渠男成 người đang bao_vây Kiến_Khang_建康 cũng thuộc Trương_Dịch ngày_nay và thuyết_phục Đoàn Nghiệp thái_thú quận Kiến_Khang chấp_thuận làm lãnh_đạo quân nổi_dậy lập nước Bắc_Lương_Ngay sau đó Lã_Quang phải đương_đầu với một cuộc nổi_loạn của Quách_Nôn_郭黁 và đã triệu_hồi Lã_Toản về kinh_thành đối_phó vì_vậy mà đất_nước non_trẻ của Đoàn Nghiệp vẫn có_thể tồn_tại Thư Cừ_Mông_Tốn gia_nhập cùng Đoàn Nghiệp và trở_thành một tướng chính của đất_nước Năm 398 Đoàn Nghiệp sai ông đi chống lại một cháu trai của Lã_Quang tên là Lã_Chuẩn_呂純 và Thư Cừ_Mông_Tốn đã bắt được Lã_Chuẩn khiến cho toàn_bộ các thành còn lại của Hậu_Lương ở phía tây của Trương_Dịch phải khuất_phục trước Bắc_Lương lãnh_thổ Bắc_Lương vì_thế tiếp_tục được mở_mang Đoàn Nghiệp do_đó đã phong tước hầu cho Thư Cừ_Mông_Tốn_Con trai của Lã_Quang là Lã_Hoằng_呂弘 ngay sau đó đã bỏ Trương_Dịch và Đoàn Nghiệp đã cho dời đô đến Trương_Dịch và còn cố đuổi theo Lã_Hoằng_Lã_Hoằng đã đánh_bại Đoàn Nghiệp và gần như đã giết được người này song Thư Cừ_Mông_Tốn đã cứu Đoàn Nghiệp_Năm 399 khi Đoàn Nghiệp xưng là Lương vương ông ta phong cho Thư Cừ_Mông_Tốn là một trong hai thừa_tướng cùng chia_sẻ trách_nhiệm với Lương_Trung_Dong_梁中庸 Cũng trong năm đó khi Bắc_Lương bị quân Hậu_Lương dưới quyền chỉ_huy của thái_tử Lã_Thiệu và Lã_Toản tấn_công theo đề_xuất của Thư Cừ_Mông_Tốn nên Đoàn Nghiệp đã không giao_chiến buộc Lã_Thiệu và Lã_Toản phải rút quân khi viện_binh của Nam_Lương do Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô chỉ_huy đến trợ_giúp cho Bắc_Lương_Năm 400 khi tướng Vương_Đức_王德 nổi_loạn Đoàn Nghiệp đã sai Thư Cừ_Mông_Tốn đi đánh dẹp và Thư Cừ_Mông_Tốn đã đánh_bại được Vương_Đức và khi người này chạy trốn Thư Cừ_Mông_Tốn đã bắt vợ_con của ông ta Tuy_nhiên đến năm 401 Đoàn Nghiệp rất lo_ngại về các chiến_lược và khả_năng của Thư Cừ_Mông_Tốn và ông đã tính đến việc đưa Thư Cừ_Mông_Tốn đến một nơi nào đó xa_xôi Thư Cừ_Mông_Tốn biết được sự nghi_ngờ của Đoàn Nghiệp nên đã cố_gắng che_giấu tham_vọng của mình Tuy_nhiên vào thời_gian này do ông thường_xuyên bị Mã_Quyền_馬權 người mà Đoàn Nghiệp dựa vào rất nhiều xúc_phạm nên ông đã vu_cáo Mã_Quyền tội phản_nghịch và Đoàn Nghiệp đã cho xử_tử Mã_Quyền_Thư_Cừ Mông_Tốn sau đó bảo với Thư Cừ_Nam_Thành rằng Đoàn Nghiệp thiếu khả_năng và không phải là một người cai_trị thích_hợp và cố thuyết_phục Thư Cừ_Nam_Thành nổi_dậy chống lại Đoàn Nghiệp_Khi Thư_Cừ Nam_Thành từ_chối Thư Cừ_Mông_Tốn đã yêu_cầu được rời khỏi kinh_thành để làm thái_thú của quận Tây_An_西安 cũng thuộc Trương_Dịch ngày_nay và Đoàn Nghiệp đã chấp_thuận Thư Cừ_Mông_Tốn sau đó lập bẫy cả Thư Cừ_Nam_Thành và Đoàn Nghiệp ông hẹn với Thư Cừ_Nam_Thành đi tế_lễ các thần_thánh ở Lan_Môn sơn 蘭門山 gần Trương_Dịch vào một ngày nghỉ song lại vu_cáo thông_qua Hứa_Hàm_許咸 rằng Thư Cừ_Nam_Thành định nổi_loạn và sẽ khởi_sự vào ngày mà ông ta thỉnh_cầu được đến Lan_Môn sơn tế_lễ Khi Thư Cừ_Mông_Tốn thỉnh_cầu Đoàn Nghiệp về việc đi tế_lễ Đoàn Nghiệp đã cho bắt và lệnh cho Thư Cừ_Nam_Thành phải tự_sát Lúc này Thư Cừ_Nam_Thành đã nhận ra được âm_mưu của Thư Cừ_Mông_Tốn ông ta nói với Đoàn Nghiệp rằng đây là một dấu_hiệu rằng Thư Cừ_Mông_Tốn là quân phiến_loạn và rằng hãy giữ lại mạng của ông ta để ông ta có_thể chống lại cuộc nổi_loạn của Thư Cừ_Mông_Tốn khi nó xảy ra Đoàn Nghiệp tuy_vậy vẫn không tin lời Thư Cừ_Nam_Thành và cho xử_tử Thư Cừ_Mông_Tốn sau đó đã lấy cớ Đoàn Nghiệp xử_tử Thư Cừ_Nam_Thành để khích_động dân_chúng nổi_loạn chống lại Đoàn Nghiệp và dân_chúng đã thực_sự nổi_dậy vì họ khá tôn_kính Thư Cừ_Nam_Thành_Quân nổi_loạn nhanh_chóng chiếm được Trương_Dịch_Bất chấp Đoàn Nghiệp van_xin Thư Cừ_Mông_Tốn vẫn giết chết Đoàn Nghiệp_Tất cả các quan_lại của Bắc_Lương đều tán_thành việc Thư Cừ_Mông_Tốn tiếp_nhận ngai_vàng và Thư Cừ_Mông_Tốn đã lên_ngôi với tước_hiệu Trương_Dịch công Thời_kỳ đầu trị_vì Thư Cừ_Mông_Tốn đã thăng cấp cho một_số người được cho là có khả_năng và người_dân trong nước được thuật lại là đã hài_lòng Trên danh_nghĩa ông chịu làm một chư_hầu của nước Hậu_Tần dưới thời hoàng_đế Diêu_Hưng mặc_dù vậy trên thực_tế thì đất_nước vẫn độc_lập Tuy_nhiên ông đã ngay_lập_tức phải đối_mặt với khủng_hoảng khi các quận Tửu_Tuyền_酒泉 và Lương_Ninh_涼寧 nổi_loạn và trở_thành một phần của Tây_Lương_Ông trở_nên lo_sợ và cử Thư Cừ_Noa_沮渠挐 cùng Trương_Tiềm_張潜 đến gặp thúc_phụ Diêu_Thạc_Đức_姚碩德 của Diêu_Hưng_Diêu_Thạc Đức mới_đó đã bao_vây kinh_thành Cô Tang_姑臧 nay thuộc Vũ_Uy_Cam_Túc của Hậu_Lương và buộc hoàng_đế Lã_Long của Hậu_Lương phải khuất_phục từ_bỏ đất_nước cho Hậu_Tần_Diêu_Thạc Đức tỏ_vẻ hài_lòng song đến khi trở về Bắc_Lương trong khi Trương đề đề_nghị đầu_hàng như_vậy song Thư Cừ_Noa lại chống lại và Thư Cừ_Mông_Tốn trong lúc này vẫn là một chư_hầu của Hậu_Tần đã cho xử_tử Trương_Tiềm và chưa từng thực_sự từ_bỏ đất_nước Ông cũng cố_gắng thiết_lập hoà_bình với vua Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô của Nam_Lương ban_đầu đã cử con trai Thư Cừ_Hề_Niệm_沮渠奚念 đến Nam_Lương làm con tim song Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô đã từ_chối Thư Cừ_Hề_Niệm nói rằng người này còn quá trẻ để là một con tim có ý_nghĩa và đòi Bắc_Lương phải đưa Thư Cừ_Noa đến Mặc_dù ban_đầu đã từ_chối Thư Cừ_Mông_Tốn dã phải thực_hiện theo yêu_cầu của Nam_Lương sau khi ông bị Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô đánh_bại trong một trận chiến Năm 402 khi Cô Tang phải chịu một nạn đói nghiêm_trọng Thư Cừ_Mông_Tốn đã tiến đánh Hậu_Lương khiến cho Lã_Long phải cầu_cứu Nam_Lương song trước khi quân Nam_Lương đến cứu_viện Lã_Long đã đánh_bại được Thư Cừ_Mông_Tốn và Thư Cừ_Mông_Tốn đã thiết_lập hoà_bình với Lã_Long đưa lương_thảo đến Hậu_Lương để cứu đói Khoảng tết năm 403 Lương_Trung_Dong người tiếp_tục vai_trò là một triều_thần chủ_chốt sau khi Thư Cừ_Mông_Tốn truất ngôi của Đoàn Nghiệp đã chạy trốn đến chỗ vua Lý_Cảo của nước Tây_Lương_Thay vì giết chết vợ_con của Lương_Trung_Dong_Thư Cừ_Mông_Tốn lại gửi họ đến chỗ ông ta Cuối năm đó do bị Thư Cừ_Mông_Tốn và Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô liên_tục tấn_công và tài_lực đất_nước bị suy_kiệt Lã_Long đã cảm_thấy rằng mình không_thể duy_trì đất_nước được thêm nữa và đã từ_bỏ đất_nước lúc đó chỉ bao_gồm vùng quanh Cô Tang cho Hậu_Tần_Ông ta cũng thuyết_phục tướng Tề_Nan_齊難 của Hậu_Tần tiến đánh Thư Cừ_Mông_Tốn song Thư Cừ_Mông_Tốn đã đẩy_lùi được cuộc tấn_công của Tề_Nan và sau đó thiết_lập hoà_bình với tướng này Thư Cừ_Mông_Tốn đã cử Thư Cừ_Noa đã trở về từ Nam_Lương đến kinh_thành Trường An của Hậu_Tần để chuyển lời tuyên_bố chịu khuất_phục tới hoàng_đế Diêu_Hưng_Đến cuối năm ông nhận được tin rằng hai thúc_phụ và cũng là các tướng là Thư Cừ_Thân_Tín_沮渠親信 và Thư Cừ_Khổng_Đốc_沮渠孔篤 tham_nhũng và làm hại thần_dân ông đã buộc họ phải tự_sát Trong khi đó ông đã chấp_thuận tước hầu mà Diêu_Hưng ban cho để thể_hiện sự khuất_phục mặc_dù vậy ban_đầu ông tỏ ra bực_tức vì vua Thốc_Phát_Nục_Đàn của Nam_Lương được Diêu_Hưng phong cho tước công tức_là có tước_hiệu cao hơn ông Năm 405 Lý_Cảo dời đô từ Đôn_Hoàng_敦煌 nay thuộc Đôn_Hoàng_Cam_Túc đến Tửu_Tuyền gần hơn với Trương_Dịch để gây áp_lực hơn_nữa cho Thư Cừ_Mông_Tốn_Vào mùa xuân năm 406 Thốc_Phát_Nục_Đàn phát_động một chiến_dịch lớn để tấn_công Bắc_Lương song Thư Cừ_Mông_Tốn đã có_thể giữ được Trương_Dịch buộc Thốc_Phát_Nục_Đàn phải rút_lui Vào mùa thu năm 406 Thư Cừ_Mông_Tốn tiến_hành một cuộc tấn_công bất_ngờ vào Tửu_Tuyền bước_đầu đã đánh_bại được Lý_Cảo song ông đã không thành_công trong việc bao_vây Tửu_Tuyền và buộc phải rút_lui Vào mùa thu năm 407 Thốc_Phát_Nục_Đàn thực_hiện một cuộc tấn_công khác vào Bắc_Lương song Thư Cừ_Mông_Tốn cũng đã có_thể đánh_bại được ông ta Năm 410 Thốc_Phát_Nục_Đàn và Thốc_Phát_Câu_Diên 禿髮俱延 phát_động các cuộc tấn_công liên_tiếp vào Bắc_Lương và Thư Cừ_Mông_Tốn không_những đã xua_đuổi được bọn họ mà sau đó còn tiến_hành phàn công và bao_vây Cô Tang_Thốc_Phát_Nục Đàn đã dời đô về đây sau khi được Diêu_Hưng ban cho vào năm 406 Do Thốc phát Nục_Đàn trước đó đã thực_hiện một vụ hành_quyết tập_thể lớn sau một cuộc nổi_loạn bất_thành nên người_dân Cô Tang đã suy_sụp trong lo_sợ và có trên 10 000 hộ đã đầu_hàng Bắc_Lương_Thốc_Phát Nục_Đàn sợ_hãi trước Thư Cừ_Mông_Tốn và một cuộc nổi_loạn của Chiết_Quật_Cơ_Trấn 折屈奇鎮 ở phía nam nên đã thiết_lập hoà_bình với Thư Cừ_Mông_Tốn và chuyển thủ_đô về phía nam đến Lạc Đô_樂都 nay thuộc Hải_Đông_Thanh_Hải Tuy_nhiên ngay sau khi ông ta dời khỏi Cô Tang_Hầu_Kham_侯諶 và Tiêu_Lãng_焦朗 đã chiếm quyền kiểm_soát Cô Tang và khuất_phục trên danh_nghĩa Thư Cừ_Mông_Tốn còn thực_tế thì họ tự cai_quản Cô Tang Vào mùa thu năm 410 Thư Cừ_Mông_Tốn tấn_công Tây_Lương và đánh_bại thế_tử Lý_Hâm và còn bắt được tướng Chu_Nguyên_Hổ_朱元虎 và sau đó ông đã thiết_lập hoà_bình với Lý_Cảo khi Lý_Cảo dùng vàng_bạc để chuộc Chu_Nguyên_Hổ_Vào mùa xuân năm 411 khi Tiêu_Lãng vẫn trấn_giữ Cô Tang_Thư_Cừ_Mông Tốn đã vây thành và bắt_giữ ông ta song lại tha tội Ông để Thư Cừ_Noa trấn_thủ Cô Tang và sau đó tiến đánh Nam_Lương bao_vây Lạc_Đô và chỉ chịu rút quân sau khi Thốc_Phát_Nục_Đàn cử con trai là Thốc_Phát_An_Chu 禿髮安周 đến Bắc_Lương làm con tim Tuy_nhiên Thốc_Phát_Nục_Đàn ngay sau đó lại phản_công và ban_đầu đã đạt được thắng_lợi song Thư Cừ_Mông_Tốn đã truy_kích theo quân của Thốc_Phát_Nục_Đàn và đánh_bại ông ta một lần nữa lại bao_vây Lạc_Đô và buộc Thốc_Phát_Nục_Đàn phải gửi một người con trai khác tên là Thốc_Phát_Nhiễm_Can 禿髮染干 làm con tim trước khi lui quân Vào mùa thu năm 411 Thư Cừ_Mông_Tốn đã thực_hiện một cuộc tấn_công bất_ngờ vào Tây_Lương song đã không thành_công và khi ông rút quân khi đã cạn nguồn lương_thảo Lý_Cảo đã cử Lý_Hâm dân_quân đuổi theo và đánh_bại ông Vào mùa đông năm 412 Thư Cừ_Mông_Tốn dời đô từ Trương_Dịch đến Cô Tang và ông xưng là Hà_Tây vương Thời_kỳ trị_vì giữa Năm 413 Thư Cừ_Mông_Tốn lập con trai Thư Cừ_Chính_Đức_沮渠政德 làm người kế_vị Vào mùa hè năm đó ông đã đẩy_lùi một cuộc tấn_công của Thốc_Phát_Nục_Đàn và sau đó đã bao_vây Lạc_Đô trong suốt 20 ngày song không_thể chiếm được thành Ông đã nối lại việc tấn_công khi tướng Thốc_Phát_Văn_Chi 禿髮文支 của Thốc_Phát_Nục_Đàn đầu_hàng ông buộc Thốc_Phát_Nục_Đàn phải gửi Thốc_Phát_Câu_Diên đến làm con tim Cũng trong năm 413 khi Thư Cừ_Mông_Tốn đang ngủ một hoạn_quan tên là Vương_Hoài_Tổ_王懷祖 đã cố ám_sát ông song chỉ làm ông bị_thương ở chân Mạnh_Vương hậu đã bắt_giữ rồi chặt đầu Vương_Cũng vào năm 413 mẫu_thân của Thư Cừ_Mông_Tốn qua_đời Với việc Tây_Tần tiêu_diệt Nam_Lương vào năm 414 Bắc_Lương và Tây_Tần bắt_đầu một loạt các cuộc chiến_tranh với nhau Thư Cừ_Mông_Tốn thường chiến_thắng trước vua Khất_Phục_Sí_Bàn của Tây_Tần_Năm 416 sau một trận chiến bất_phân_thắng_bại Bắc_Lương và Tây_Tần thiết_lập hoà_bình Năm 417 Thư Cừ_Mông_Tốn đã cố đặt bẫy Lý_Hâm lúc này đã kế_vị Lý_Cảo bằng cách cho tướng Thư Cừ_Quảng_Tông_沮渠廣宗 giả_vờ đầu_hàng Tây_Lương còn Thư Cừ_Mông_Tốn ẩn quân chờ phục_kích Tuy_nhiên Lý_Hâm đã nhận ra cái bẫy và rút_lui và khi Thư Cừ_Mông_Tốn đuổi theo Lý_Hâm đã đánh_bại ông Năm đó Thư Cừ_Mông_Tốn trở_nên sợ_hãi và giận_dữ khi ông nghe được tin tướng Lưu_Dụ của Đông_Tấn đã tiêu_diệt Hậu_Tần và chiếm lãnh_thổ của nước này ông sợ rằng Lưu_Dụ tiếp_theo sẽ chống lại đất_nước của mình Khi viên quan Lưu_Tường_劉祥 soạn một tường_thuật cho ông và cười Thư Cừ_Mông_Tốn giận_dữ nói Sao nhà_ngươi lại dám cười khi hay tin Lưu_Dụ đã vào Hàm_Cốc quan và cho chặt đầu Lưu_Tường_Nỗi sợ_hãi của ông đã hạ bớt sau khi Lưu_Dụ trở_lại lãnh_thổ của Tây_Tần trước_đây vào năm 417 và tiêu_tan hoàn_toàn khi hoàng_đế Hách_Liên_Bột_Bột của nước Hạ đè_bẹp đội quân Đông_Tấn dưới quyền chỉ_huy của Lưu_Nghĩa_Chân_劉義真 con trai Lưu_Dụ vào năm 418 Năm 418 Thư Cừ_Mông_Tốn thực_hiện một cuộc tấn_công vào Tây_Lương song Lý_Hâm đã từ_chối giao_chiến và ông lại phải rút quân Cuối năm đó ông trở_thành một chư_hầu của Đông_Tấn_Năm 420 Thư Cừ_Mông_Tốn lập một cãi bẫy khác cho Lý_Hâm_Ông đã giả_vờ tấn_công thành Hạo_Môn_浩亹 nay thuộc Hải_Đông_Thanh_Hải của Tây_Tần song khi đến Hạo_Môn ông đã ngay_lập_tức rút quân và ẩn quân ở Xuyên_Nham_川巖 gần Trương_Dịch_Lý_Hâm do bị lừa rằng việc phòng_thủ của Thư Cừ_Mông_Tốn đã bị nới lỏng nên đã quyết_định tấn_công Trương_Dịch bất_chấp lới khuyên từ Tống_Dao và Trương_Thế_Thuận cũng như Doãn_Thái hậu Khi ông ta đến gần Trương_Dịch_Thư_Cừ Mông_Tốn đã chặn và đánh_bại quân Tây_Lương_Các tướng của Lý_Hâm sau đó đã khuyên ông ta nhanh_chóng rút_lui về kinh_đô Tửu_Tuyền song Lý_Hâm lại nói rằng vì ông ta đã ông nghe lời mẫu_thân nên chỉ có_thể nhìn mặt bà một lần nữa sau khi có được một chiến_thắng và lại giao_chiến với Thư Cừ_Mông_Tốn và lần này quân Tây_Lương còn thảm_bại hơn lần trước còn bản_thân ông ta thì bị giết trong trận chiến Thư Cừ_Mông_Tốn nhanh_chóng đánh chiếm Tửu_Tuyền và hầu_hết lãnh_thổ của Tây_Lương_Ông chủ_yếu duy_trì chính_sách cố làm yên_lòng dân Tây_Lương và kết_hợp các quan_lại Tây_Lương vào chính_quyền của mình bao_gồm cả em_trai khác bố của Lý_Cảo là Tống_Dao_宋繇_Vào mùa đông năm 420 em_trai của Lý_Hâm là Lý_Tuân đã chiếm lấy Đôn_Hoàng và cố tái_lập Tây_Lương_Thư_Cừ Mông_Tốn ban_đầu đã cử Thư Cừ_Chính_Đức đi bao_vây Đôn_Hoàng_Vào mùa xuân năm 421 đích_thân ông tiến đánh Đôn_Hoàng và khi Lý_Tuân cố_gắng để đầu_hàng ông đã từ_chối Thuộc_hạ của Lý_Tuân là Tống_Thừa_宋承 đã nổi_dậy và dâng thành cho Thư Cừ_Mông_Tốn_Lý Tuân nghe tin đã tự_sát Tây_Lương diệt_vong Trái với chính_sách bình_định mà ông đã thực_hiện ở Tửu_Tuyền_Thư_Cừ Mông_Tốn đã tàn_sát dân_chúng Đôn_Hoàng_Với việc Tây_Lương bị diệt Thư Cừ_Mông_Tốn lại nối loạn các cuộc tấn_công chống Tây_Tần và mặc_dù các cuộc tấn_công ban_đầu của ông đã bị Tây_Tần đẩy lui song chúng đã khiến Tây_Tần kiệt_quệ sức_mạnh của nước này cũng bắt_đầu suy_sụp Tại một_số thời_điểm ông còn khuyến_khích thái_tử Thốc_Phát_Hổ_Đài của Thốc_Phát_Nục_Đàn nổi_loạn chống lại Tây_Tần hứa_hẹn sẽ cho cựu thái_tử mượn hai quận và quân_lính song sau khi âm_mưu của Thốc_Phát_Hổ_Đài liên_quan đến cả Thốc_Phát_Vương hậu vợ của Khất_Phục_Sí_Bàn bị phát_hiện Khất_Phục_Sí_Bàn đã ra_lệnh xử_tử Thốc_Phát_Hổ_Đài và Vương hậu Một_số thành_viên của gia_tộc Thốc_Phát chạy trốn đến Bắc_Lương_Năm 421 tướng Đường Khiết_唐契 một tướng của Tây_Lương trước_đây và cũng là anh_em rể của Lý_Hâm đã nổi_loạn tại vị_trí trấn_giữ của mình ở Tấn_Xương_晉昌 nay thuộc Tửu_Tuyền_Cam_Túc và phải đến năm 423 thì Thư Cừ_Chính_Đức mới đánh_bại được Đường Khiết song Đường Khiết cùng huynh_đệ là Đường Hoà_唐和 và cháu trai là Lý_Bảo_李寶 con trai của Lý_Hâm đã chạy trốn đến Y Ngô_伊吾 nay thuộc Kumul_Tân_Cương kiên_trì chống_đối dai_dẳng ở đó Cũng trong năm 423 Thư Cừ_Mông_Tốn đã gửi triều_cống đến triều_đại kế_thừa Đông_Tấn là Lưu_Tống do Lưu_Dụ thành_lập vào năm 420 Con trai của Lưu_Dụ là Lưu_Tống_Thiếu_Đế Lưu_Nghĩa_Phù đã xác_nhận tước_hiệu Hà_Tây vương của Thư Cừ_Mông_Tốn_Vào mùa thu cùng năm khi quân Nhu_Nhiên tiến đánh Bắc_Lương_Thư_Cừ Mông_Tốn đã cử Thư Cừ_Chính_Đức đi đánh Nhu_Nhiên song Thư Cừ_Chính_Đức đã bị đánh_bại và bị giết Thư Cừ_Mông_Tốn sau đó đã lập người con trai thứ là Thư Cừ_Hưng_Quốc_沮渠興國 làm người kế_vị Năm 426 một trận chiến quyết_định đã chấm_dứt phần_lớn mối đe_doạ của Tây_Tần đối_với Hậu_Lương_Khất_Phục Sí_Bàn và thái_tử Khất_Phục_Mộ_Mạt đã phát_động một cuộc tấn_công lớn vào Bắc_Lương_Thư_Cừ Mông_Tốn đã gửi sứ_giả thuyết_phục hoàng_đế nước Hạ là Hách_Liên_Xương tấn_công bất_ngờ kinh_thành Phu_Hãn_枹罕 nay thuộc Lâm_Hạ_Cam_Túc của Tây_Tần_Hách_Liên Xương đã cử tướng Hô_Lô_Cổ_呼盧古 đi đánh Uyển_Xuyên và Vi_Phạy_韋伐 đi đánh Nam_An_南安 nay thuộc Định_Tây_Cam_Túc và Tây_Tần chỉ có_thể giữ được Uyển_Xuyên và để mất Nam_An_Vào mùa đông năm 426 quân Hạ do Hô_Lô_Cổ và Vi_Phạt chỉ_huy tiến đánh Phu_Hãn buộc Khất_Phục_Càn_Quy phải dời đô đến Định_Liên_定連 cũng thuộc Lâm_Hạ ngày_nay và hai tướng này sau đó đã chiếm được một thành quan_trọng khác của Tây_Tần là Tây_Bình_西平 nay thuộc Tây_Ninh Thanh_Hải và trong khi họ rút_lui sau đó Tây_Tần đã bị giáng cho một đòn lớn Đến cuối năm với việc Thái_Vũ_Đế_Thác Bạt_Đảo của Bắc_Nguỵ lần_lượt đánh_bại Hách_Liên_Xương chiếm Trường An và gần như đoạt được kinh_thành Thống_Vạn_統萬 nay thuộc Du_Lâm_Thiểm_Tây của Hạ_Thư_Cừ_Mông Tốn đã cử sứ_thần đến xin làm chư_hầu của Bắc_Nguỵ_Năm 428 khi Khất_Phục_Sí_Bàn qua_đời và Khất_Phục_Mộ_Mạt lên kế_vị Thư Cừ_Mông_Tốn đã thực_hiện một cuộc tấn_công lớn vào Tây_Tần_Khất_Phục Một Mạt đã gửi trả tướng Thư Cừ_Thành_Đô_沮渠成都 mà Khất_Phục_Sí_Bàn đã bắt vào năm 422 để cầu_hoà và hai nước đã có một thoả_ước hoà_bình Tuy_nhiên chỉ vài tháng sau đó Thư Cừ_Mông_Tốn đã cho nối lại các cuộc tấn_công vào Tây_Tần_Thời kỳ trị_vì cuối Năm 429 Thư Cừ_Mông_Tốn mở một chiến_dịch lớn khác để đánh Tây_Tần song trong chiến_dịch Thư Cừ_Hưng_Quốc đã bị bắt và Thư Cừ_Mông_Tốn đã buộc phải rút quân Ông ngay sau đó đã gửi một lượng ngũ_cốc đễn chỗ Khất_Phục_Mộ_Mạt để yêu_cầu chuộc Thư Cừ_Hưng_Quốc song Khất_Phục_Mộ_Mạt đã từ_chối và Thư Cừ_Mông_Tốn đã lập em_trai cùng mẹ với Thư Cừ_Hưng_Quốc là Thư Cừ_Bồ_Đế_沮渠菩提 làm thế_tử Khất_Phục_Mộ_Mạt phong cho Thư Cừ_Hưng_Quốc một chức quan và gả em_gái cho Năm 431 hoàng_đế Hách_Liên_Định của nước Đại tiêu_diệt nước Tây_Tần và giết chết Khất_Phục_Mộ_Mạt rồi sau đó đất Tây_Tần cũ lại bị vua Mộ_Dung_Mộ_Hội 慕容慕璝 của Thổ_Dục_Hồn đánh chiếm Thư Cừ_Mông_Tốn nay đã có biên_giới trực_tiếp với Bắc_Nguỵ ông đã gửi con trai Thư Cừ_An_Chu đến Bắc_Nguỵ làm con tim để thể_hiện lòng trung_thành Đáp lại hoàng_đế Bắc_Nguỵ đã cử viên quan Lý_Thuận_李順 đến Bắc_Lương để trao cho ông một_số tước_hiệu cấp cao bao_gồm cả tước Lương vương Năm 432 Thư Cừ_Mông_Tốn lúc này đã cao_tuổi được thuật lại là chuyên_quyền và tàn_bạo các thần_dân của ông từ đó trở đi phải chịu_đựng nỗi thống_khổ Khi Lý_Thuận quay trở_lại lãnh_thổ của ông ông ban_đầu đã từ_chối cúi đầu để nhận chiếu_chỉ của hoàng_đế Bắc_Nguỵ song khi Lý_Thuận cảnh_báo rằng hành_vi thiếu tôn_trọng như_vậy sẽ bị trừng_phạt ông đã phải làm như_vậy Năm 433 ông lâm_bệnh nặng và các quý_tộc và quan_lại đã cho rằng Thư Cừ_Bồ_Đề còn quá trẻ để kế_vị và do_vậy đã phế_truất Thư Cừ_Bồ_Đề và đưa Thư Cừ_Mục_Kiền lên thay_thế Thư Cừ_Mông_Tốn qua_đời ngay sau đó và Thư Cừ_Mục_Kiền lên kế_vị Tham_khảo BULLET Tấn thư BULLET Nguỵ thư BULLET Tư trị thông giám
Thư Cừ_Mông_Tốn