John_Duns_Scotus_John Johannes_Ioannes_Duns_Scotus khoảng 1266 8 tháng 11 năm 1308 là một trong những triết_gia nhà thần_học quan_trọng nhất của thời Trung kỳ Trung_Cổ Người ta biết rất ít về gia_đình và tuổi_trẻ của Scotus_Ông sinh ra ở Scotland học ở một trường dòng Francis_Oxford khi trường này đang trong quá_trình hình_thành sau đó giảng_dạy ở Đại_học Paris_Ông mất ở Köln_Đức_Scotus có ảnh_hưởng đáng_kể cả đối_với tư_tưởng Công_giáo lẫn thế_tục Các giáo_điều của ông được biết đến nhiều nhất là tính đồng_vọng của sinh_thể univocity of being hẳn là một trong những khái_niệm trừu_tượng nhất mà chúng_ta từng có áp_dụng cho mọi vật hiện_hữu tính khác_biệt hình_thức cách_thức phân_biệt giữa những khía_cạnh của cùng sự_vật và ý_tưởng về thứ hiện chỉ thisness hay haeccity thuộc_tính mà mỗi cá_thể sự_vật được cho là có để khiến nó là cá_thể Scotus cũng phát_triển một lập_luận rất phức_tạp về sự tồn_tại của chúa và biện_luận ủng_hộ giáo_lý về thụ_thai tinh_khiết của Maria_Lối suy_nghĩ xuyên suốt và tinh_tế của ông khiến ông được gọi bằng danh_hiệu Doctor_Subtilis_Tuy nhiên các triết_gia ở thế_kỷ 16 chê_bai các tác_phẩm của ông cho ông là nguỵ_biện Do_đó tên của ông trở_thành nguồn_gốc của từ dunce trong tiếng Anh chỉ người đần_độn không_thể học_hành Cuộc_đời Duns_Scotus được sinh ra tại Duns_Scotland Sau khi khi thụ_phong_chức linh_mục của Northampton của nước Anh ông đi vào nghiên_cứu và giảng_dạy ở Oxford_Paris và có_lẽ là cả ở Cambridge nữa Cuối đời ông đến Cologne một thành_phố của Đức để sinh_sống Ông mất ở đó được chôn_cất trong giáo_đường Minorite_Trên quan_tài của ông có khắc dòng chữ như sau Câu này có nghĩa là Sự_nghiệp Tóm_tắt chung Nói_chung Duns_Scotus là một nhà triết_học và thần_học xuất_sắc Ông được coi là một trong những nhà thần_học quan_trọng nhất của dòng Phanxicô_Ông cũng nhận được nhiều lời khen cũng như những lời chê_bai Blaise_Pascal đã ca_ngợi ông một trí_óc tế_nhị vì khả_năng hoà_hợp hoà_hợp những cái khác_biệt một_cách tinh_tế Qua lời khen_tặng đó của Pascal ta không ngạc_nhiên khi ông được gọi là tiến_sĩ sâu_sắc tế_nhị Tuy_nhiên những người sau Pascal lại đánh_giá ông hoàn_toàn khác Họ có phần khắt_khe đối_với nhà triết_học Scotland_Và có không ít người đã dùng tên ông để tạo ra từ dunce Từ này có nghĩa trong tiếng Anh là người ngu_đần Nó được tạo ra để_chế giễu những học_trò của ông Những nét chính Triết_học Tri_thức luận Duns_Scotus đã thừa_nhận một_vài điều có trong triết_học của Aristotle đồng_thời chấp_nhận việc phải có những nguyên_lý tiên_thiên cho khái_niệm những nguyên_lý mà ông gắn cho đó là của Augustine xứ Hippo_Tuy nhiên không ai trong số hai nhà triết_học này có_thể làm vừa_lòng Scotus bởi_vì một lẽ Scotus cho rằng họ đã không đem đến một sự chắc_chắn về tri_thức của con_người Để giải_quyết điều đó ông đã chia sự chắc_chắn thành 4 cấp_độ khác nhau BULLET Thứ nhất là những sự_vật khả tri và những mệnh_đề tiên_thiên Ông cho rằng những chân_lý này phải đúng khi trùng_hợp với cái làm cho chúng đúng Nếu theo ý đó thì chân_lý và phủ_định chân_lý là không đồng_nhất ngay kể_cả khi ta nhìn vào chân_lý mà không nhìn thấy một mâu_thuẫn BULLET Thứ hai là những mệnh_đề bao_gồm những sự_vật khả tri thông_qua kinh_nghiệm Kinh_nghiệm nên hiểu theo nghĩa của Aristotle tức_là cái gì đó bắt_gặp nhiều lần Tri_thức được cung_cấp bởi kinh_nghiệm dựa trên nguyên_lý tiên_thiên có nội_dung là bất_kỳ cái gì xảy ra nhiều lần bởi một nguyên_nhân không khác thì nó là kết_quả tự_nhiên của nguyên_nhân đó BULLET Thứ ba là những mệnh_đề bao_gồm những sự_vật khả tri liên_quan đến hành_động Theo lý_luận của Scotus con_người biết khi nào họ thớc ngay_lập_tức mà không phải suy_luận Ngay cả một kinh_nghiệm cảm_giác được tạo nên bởi cơ_quan cảm_giác có khiếm_khuyết con_người vẫn biết được nội_dung ở trong kinh_nghiệm đó thế nên kinh_nghiệm đó là đúng BULLET Thứ tư là những mệnh_đề bao_gồm những sự_vật khả tri thông_qua giác_quan Scotus cho rằng con_người biết nhiều điều Những mệnh_đề rời vào cấp_độ này sẽ được thừa_nhận nhanh_chóng mà không phải qua sự nhòm_ngó của chủ_nghĩa_hoài_nghi Nhìn vào sự diễn_giải này ta có_thể thấy Scotus đang cố_gắng làm điều gì đó để không cho chủ_nghĩa_hoài_nghi làm xa_rời niềm tin và chủ_thể của nó Tri_thức trực_giác là tri_thức bất_khả nghi vì nó là một cái gì đó hiện_hữu cụ_thể hơn là chính_xác về một đối_tượng đang hiện_diện được nhận_biết như đang hiện_diện và về một đối_tượng hiện_hữu được nhận_biết như hiện_hữu Hơn_nữa đối_tượng của tri_thức là nguyên_nhân của tri_thức Giả_sử nếu bạn nhìn thấy Sokrates là người đàn_ông da trắng thì theo Scotus tri_thức trực_giác của bạn gồm Sokrates và nước_da trắng của ông Duns_Scotus cũng nói về một đặc_điểm nữa của một_số tri_thức trực_giác Đó là bất toàn về quá_khứ có_thể hơn tri_thức trừu_tượng nhưng lại không bằng tri_thức trực_giác hiện_tại Vấn_đề này có_vẻ không đáng tin Scotus còn nêu lên quan_điểm phản_đối các nhà triết_học thuộc chủ_nghĩa_duy_lý Những người này cho rằng bản_thân triết_học là đầy_đủ thoả_mãn khao_khát hiểu_biết của con_người Scotus đã lập_luận rằng thứ triết_học kiểu Aristotle không_thể_nào hiểu hoàn_toàn thân_phận của con_người vì nó đã không đề_cập đến sự sa_ngã và ân sủng Theo ông sự hạn_chế lớn của triết_học Aristotle đó là không_thể chối_cãi được việc Thượng_đế xuất_hiện như nguyên_nhân số_một của việc hình_thành vũ_trụ Và để giải_quyết điều này Scotus đã đưa ra cách chứng_minh mang tính_chất siêu_hình ông có thêm lập_luận của Anselm xứ Canterbury để nó thêm phần xác_đáng Scotus suy_nghĩ rằng ý_niệm hoàn_hảo nhất về Thương đế không phải là nguyên_nhân đệ nhất hay hữu thể tự_thân mà là hữu thể vô_cùng Scotus đã đi ngược_lại những người Hy_Lạp thời cổ_đại và những người Ả_Rập trước và cùng thời ông khi cho rằng vũ_trụ là bất_tất phải phụ_thuộc vào ý_chí của Thượng_đế chứ không phải những nguyên_nhân tất_yếu mới làm_nên vấn_đề Các phổ_biến niệm theo suy_nghĩ của ông là những thứ trừu_tượng nhưng có những bản_tính chung Những bản_tính chung là có thực và có quy_luật riêng Cá_thể tính được sinh ra do thực_tại tích_cực gia_tăng khiến bản_tính chung thuộc quyền_sở_hữu của một cá_thể Đó là cái mà Scotus gọi là sự khác_biệt cá_thể hay cái này Ưu_thế của ý_chí Đây là tư_tưởng nổi_bật nhất trong triết_học của Scotus_Ông tỏ ra không hài_lòng với triết_học của Thomas_Aquinas_Scotus cho rằng thuyết duy trí của Thomas là một thuyết tất định tức_là nếu lý_trí là quan năng cao_siêu nhất thì duy trí đã hạn_chế tính cá_nhân của con_người Nó chỉ có_vẻ ngoài chứ không có nội_dung của một triết_lý công_giáo đích_thực Tiếp_theo ông lại lập_luận rằng tự_do ý_chí không_chỉ là hệ_quả của lý_trí mà là tác_động duy_nhất thuộc bản_tính con_người Liên_kết ngoài BULLET Site of the International_Scotistic_Commission_Rome Italy_BULLET_Stanford_Encyclopedia of Philosophy_John_Duns_Scotus BULLET Internet_Encyclopedia of Philosophy_John_Duns_Scotus BULLET Catholic_Encyclopedia article on John_Duns_Scotus_BULLET Site about Duns_Scotus of the Research_Group_John_Duns Scotus_Utrecht_NL_BULLET Thomas_Williams pages on Scotus_BULLET_The_Realist Ontology of John_Duns_Scotus with an annotated bibliography BULLET Article by Parthenius_Minges on Scotists and Scotism at the Jacques_Maritain_Center_BULLET Local history site of Blessed_John_Duns_Scotus birthplace Duns_Berwickshire_Scotland_BULLET Online_Galleries_History of Science_Collections_University of Oklahoma_Libraries_High resolution images of works by Duns_Scotus in jpg and tiff format BULLET Duns_Scotus at IMDB 90 minute feature film by TVCO 2011 starring Adriano_Braidotti and directed by Fernando_Muraca_BULLET_Rome Reports 2 minute video clip behind the scenes during filming
John_Duns_Scotus