Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva Litovskaya_Sovetskaya_Sotsialisticheskaya_Respublika viết tắt CHXHCNXV Litva hay Litva Xô_viết là một trong các nước cộng_hoà thuộc Liên_Xô tồn_tại từ năm 1940 đến 1990 Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva thành_lập vào ngày 21 tháng 7 năm 1940 với vị_thế một chính_phủ vệ_tinh Trong Chiến_tranh thế_giới thứ hai vào ngày 16 tháng 6 năm 1940 Liên_Xô đã tiến_hành sáp_nhập lãnh_thổ của nước Cộng_hoà Litva và thành_lập CHXHCNXV Litva Litva trở_thành một nước cộng_hoà thành_viên của Liên_bang Xô_viết Từ năm 1941 đến năm 1944 Đức Quốc_Xã tiến_hành xâm_lược Liên_Xô vì_thế Litva Xô_viết đã giải_thể trên thực_tế Tuy_nhiên sau khi người Đức rút_lui vào các năm 1944 1945 quyền lãnh_đạo của Liên_Xô lại được thiết_lập và tồn_tại cho đến năm 1990 Lịch_sử Sau Thế_chiến I Hồng_quân Bolshevik đã có một nỗ_lực không thành_công nhằm thành_lập một chính_quyền Xô_viết tại Litva vào năm 1918 1919 CHXHCNXV Litva tuyên_bố thành_lập lần đầu vào ngày 16 tháng 12 năm 1918 bởi chính_quyền cách_mạng lâm_thời Litva chính_quyền này hoàn_toàn do Đảng Cộng_sản Litva lập nên CHXHCN Litva nhận được sự trợ_giúp của Hồng_quân song nó đã thất_bại trong việc hình_thành nên một chính_phủ trên thực_tế cùng với sự ủng_hộ phổ_biến như Hội_đồng Litva đã làm được trước đó Đến ngày 27 tháng 2 năm 1919 CHXHCNXV Litva gia_nhập vào Cộng_hoà Xô_viết Xã_hội_chủ_nghĩa Byelorussia và họ tuyên_bố hình_thành Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva Belorussia_LBSSR hay Litbel song nước cộng_hoà này chỉ tồn_tại sáu tháng kết_thúc vào ngày 25 tháng 8 năm 1919 Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Liên_bang Nga đã chính_thức công_nhận Cộng_hoà Litva với việc ký_kết Hiệp_ước hoà_bình Liên_Xô_Litva vào ngày 12 tháng 7 năm 1920 do_đó đã kết_thúc sự tồn_tại của nước cộng_hoà Xô_viết non_trẻ Có giả_thuyết cho rằng việc thất_bại trước Ba_Lan trong Chiến_tranh Ba_Lan Xô_viết đã ngăn_cản Liên_Xô tiến vào Litva và tái_lập một nước cộng_hoà Xô_viết vào thời_điểm đó Thế_chiến II Hiệp_ước Molotov_Ribbentrop vào tháng 8 năm 1939 giữa Đức Quốc xã và Liên_Xô đã đưa Litva vào phạm_vi ảnh_hưởng của Đức Tuy_nhiên ngay sau khi Chiến_tranh thế_giới thứ hai bắt_đầu vào tháng 9 năm 1939 thoả_thuận đã được sửa_đổi để chuyển Litva vào phạm_vi ảnh_hưởng của Liên_Xô_Điều này là nhằm đổi lấy Lublin và nhiều phần của tỉnh Warszawa tại Ba_Lan tức những khu_vực ban_đầu được quy cho Liên_Xô song lúc đó đã bị quân Đức chiếm_đóng Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva được thành_lập vào ngày 21 tháng 7 năm 1940 sau khi nhà cầm_quyền Liên_Xô tiến_quân vào các nước Baltic_Ngày 3 tháng 8 năm 1940 một chính_phủ gồm những người cộng_sản địa_phương được thành_lập và tuyên_bố rằng Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva sẽ trở_thành một phần của Liên_Xô tức trở_thành nước cộng_hoà thứ 14 trong thành_phần Liên_Xô_Lãnh thổ CHXHCNXV Litva sau đó bị Đức Quốc xã xâm_lược và chiếm_đóng từ tháng 6 năm 1941 Với Chiến_dịch Baltic quyền kiểm_soát của Xô_viết được tái_lập vào tháng 7 năm 1944 Hoa_Kỳ Anh Quốc và một_số quốc_gia khác xem việc Liên_Xô xâm_chiếm Litva là bất_hợp_pháp họ viện_dẫn học_thuyết Stimson_Hoa_Kỳ từ_chối công_nhận việc Liên_Xô sáp_nhập Litva hay các nước Baltic khác Ngoài những tổn_thất về nhân_mạng và vật_chất trong chiến_tranh nhiều đợt trục_xuất cũng gây ảnh_hưởng đến Litva Trong chiến_dịch trục_xuất quy_mô lớn vào các ngày 14 18 tháng 6 năm 1941 có khoảng 12 600 người Litva đã bị trục_xuất đến Siberi mà không cần điều_tra hay xét_xử 3 600 người bị cầm_tù và trên 1 000 người bị tử_hình Sau khi CHXHCNXV Litva tái_lập vào năm 1944 một ước_tính cho rằng có từ 120 000 đến 300 000 người Litva đã bị trục_xuất đến Siberi và các khu_vực xa_xôi hẻo_lánh khác của Liên_Xô_Theo các thay_đổi biển giới công_bố tại Hội_nghị Potsdam năm 1945 vùng_đất Klaipėda của Đức trước_đây cùng với cảng Memel trên biển Baltic lại được trao lại cho Litva Hầu_hết các cư_dân người Đức trong khu_vực đã chạy trốn trong những tháng cuối_cùng của Thế_chiến II Độc_lập Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva tuyên_bố độc_lập khỏi Liên_Xô vào ngày 11 tháng 3 năm 1990 và là nước cộng_hoà đầu_tiên trong thành_phần Liên_Xô làm như_vậy Tất_cả các mối quan_hệ pháp_lý về chủ_quyền của Liên_Xô đối_với nước cộng_hoà bị bãi_bỏ khi Litva tuyên_bố phục_hồi sự độc_lập của mình Khi đó Liên_Xô tuyên_bố điều này là bất_hợp_pháp do Litva phải tuân theo Hiến_pháp Liên_Xô nếu muốn rời khỏi Litva cho rằng toàn_bộ quá_trình Litva gia_nhập Liên_Xô vi_phạm cả luật_pháp Litva và luật_pháp quốc_tế nên đây chỉ đơn_thuần là khẳng_định lại một nền độc_lập đã tồn_tại trước đó Nhà_nước trung_ương Liên_Xô đã đe_doạ dùng vũ_lực song việc Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Liên_bang Nga tuyên_bố chủ_quyền vào ngày 12 tháng 6 cũng đồng_nghĩa với việc Liên_Xô không_thể duy_trì việc sở_hữu Litva Iceland đã ngay_lập_tức công_nhận nền độc_lập của Litva Hầu_hết các quốc_gia khác đã theo sau sau khi xảy ra Cuộc đảo_chính Xô_viết năm 1991 còn chính_phủ Liên_Xô đã công_nhận nền độc_lập của Litva vào ngày 6 tháng 9 năm 1991 Kinh_tế Tập_thể_hoá tại CHXHCNXV Litva đã diễn ra từ năm 1947 đến 1952 GDP theo đầu người vào năm 1990 của CHXHCNXV Litva là 8 591 Đô_la Mỹ cao hơn con_số trung_bình của phần còn lại của Liên_Xô là 6 871 Đô_la Mỹ Tuy_nhiên con_số này chỉ bằng một_nửa so với các nước lân_cận khi đó là Na_Uy 18 470 Thuỵ_Điển 17 680 và Phần_Lan 16 868 Trong văn_hoá đại_chúng Một hành_tinh nhỏ mang tên 2577 Litva được nhà thiên_văn_học Xô_viết Nikolai_Stepanovich_Chernykh phát_hiện vào năm 1975 hành_tinh được đặt theo tên của Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva Liên_kết ngoài BULLET Hiến_pháp CHXHCNXV Litva 1978
Cộng_hoà_Xã_hội_chủ_nghĩa Xô_viết Litva