Nguyễn_Thị_Hằng_Hậu Lê_Huy_Gia_Hoàng thái_hậu chữ Hán_徽嘉皇太后 1441 8 tháng 4 1505 hay Trường Lạc_Hoàng hậu 長樂皇后 là chính_thất của hoàng_đế Lê_Thánh_Tông mẹ ruột của hoàng_đế Lê_Hiến_Tông bà nội của Lê_Túc_Tông và Lê_Uy_Mục_Tuy là chính_thất của hoàng_đế nhưng vì Lê_Thánh_Tông sợ ngại ngoại thích nên ông không lập bà làm Hoàng_hậu Cuộc_đời bà trải qua nhiều vinh_hoa phú_quý mà cũng thăng_trầm từ vị_trí Sung nghi rồi Quý_phi Hoàng_thái_hậu Thái hoàng_thái_hậu cuối_cùng đột_ngột kết_thúc một_cách đầy bi_kịch vào cuối đời khi bị chính cháu nội là Uy_Mục_Đế giết chết Bà trở_thành một trong 2 vị Thái_hậu bị giết một_cách bi_thảm nổi_tiếng nhất trong lịch_sử Việt_Nam người còn lại là Hiến_Từ thái_hậu của triều_đại nhà Trần_Cả hai đều bị sát_hại bởi cháu của mình Dương_Nhật_Lễ trên danh_nghĩa là cháu nội Hiến_Từ thái_hậu Thân_thế Huy_Gia_Hoàng thái_hậu có nguyên danh là Nguyễn_Thị_Hằng_阮氏恒 cũng lại chép là Hằng_晅 hoặc Huyên_萱 người ở trang Gia_Miêu ngoại huyện Tống_Sơn là con gái của Trinh quốc_công Nguyễn_Đức_Trung người có công trong việc đưa Lê_Thánh_Tông lên_ngôi Tiểu_sử Giai_thoại gặp_gỡ Lê_Thánh_Tông khi còn là hoàng_tử trong một lần đi dạo chơi bên bờ sông Tống_Sơn_Thanh_Hoá chợt thấy bà một cô gái xinh_đẹp đang ngồi vo gạo dưới bến Tức_cảnh_sinh_tình Lê_Thánh_Tông bèn ra một vế đối Gạo_trắng_nước_trong mến cảnh lại càng thêm mến cả Câu_đối bỏ_lửng như một lời ngỏ ý khéo_léo khiến người ta phải rung_động Bà nghe thấy khúc_khích cười rồi đối_đáp lại Cát lầm gió_bụi lo đời đâu_đấy hãy lo cho Câu_đối vừa cho chàng trai một_chút hy_vọng nhưng vừa là một lời trách người con trai phải_biết lo việc đời trước khi lo duyên thế mới xứng là đấng nam_nhi Nghe lời đối_đáp ấy trái_tim vị hoàng_tử trẻ loạn nhịp và thầm nghĩ sao trên đời lại có người con gái tài_sắc vẹn_toàn đến vậy Lê_Thánh_Tông quyết phải chinh_phục bằng được đoá hoa quý_giá này Hoàng_tử dò_hỏi mãi mới biết bà tên là Nguyễn_Thị_Hằng là con của tướng Nguyễn_Đức_Trung_Mà vợ của vị tướng này lại là bạn thân của mẹ hoàng_tử Ngô_Sung_viên Đã có duyên gặp_gỡ nay lại được thêm duyên phụ_mẫu vun_đắp Mối tình của hoàng_tử Lê_Thánh_Tông và bà nhanh_chóng đơm hoa kết trái Tháng 7 năm Quang_Thuận thứ nhất 1460 bà được Lê_Thánh_Tông phong làm Sung nghi cho ở cung Vĩnh_Ninh để vua luôn được gần bên người đẹp Bà cũng được Thánh_Tông yêu_quý nhất trong số các cung_nhân Lúc này hoàng_đế còn trẻ tuổi rất đa_tình và chưa có con trai Giai_thoại cầu_tự Khi đó Quang_Thục hoàng_thái_hậu đã từng cầu_đảo sai ông Đức Trung đến cầu ở am Từ Công núi Phật_Tích chiêm_bao thấy đến trước mặt thượng_đế cầu hoàng tự Thượng_đế phán Cho sao Thiên_Lộc làm con Nguyễn_thị Nói rồi cho ẵm đến ngồi ở trước Bấy_giờ bà đương ở cung Vĩnh_Ninh tức_thì có mang Đến khi đủ ngày_tháng chiêm_bao thấy rồng vàng từ trên trời sa xuống bay vào trong phòng một lát sau thì sinh ra Lê_Tranh_Đó là ngày 10 tháng 8 năm Quang_Thuận thứ 2 1461 Vinh sủng Năm Quang_Thuận thứ 3 1462 tháng 3 sách lập Lê_Tranh làm Hoàng_thái_tử Năm Hồng_Đức thứ nhất 1470 Nguyễn_Sung nghi được tấn_phong làm Quý_phi càng được hưởng vinh sủng cho quản_lý mọi việc trong hậu_cung Hoàng_đế lúc đó có ý phong bà làm Hoàng_hậu nhưng sợ hoạ ngoại thích nên lại thôi Tranh_chấp quyền_lực Năm Hồng_Đức thứ 28 1497 Lê_Thánh_Tông qua_đời thái_tử Lê_Tranh kế_vị sử gọi là Lê_Hiến_Tông_Theo Đại_Việt sử_ký toàn thư khi Thánh_Tông bệnh nặng bà dù bị xa_lánh vẫn cố xin gặp và bà đã hạ độc khiến Thánh_Tông qua_đời nhanh_chóng sau đó Việc này trong Đại_Việt thông_sử của Lê_Quý_Đôn không ghi lại Sau khi lên_ngôi vua Hiến_Tông tôn bà làm Trường Lạc_Thánh_Từ_Hoàng thái_hậu 長樂聖慈皇太后 để ở cung Trường Lạc và phụng_dưỡng rất chu_đáo Năm Cảnh_Thống thứ 8 1504 Lê_Hiến_Tông chết sau 7 năm trị_vì Hoàng_thái_tử Lê_Thuần lên_ngôi tức Lê_Túc_Tông tôn bà làm Thái hoàng_thái_hậu Nhưng Túc_Tông yểu mệnh trị_vì chưa đầy 1 năm thì mất 17 tuổi Trong triều xảy ra tranh_chấp việc kế_vị vì Túc_Tông không có con trai để kế_vị khi lâm_chung ông đã chỉ_định người anh thứ 2 là Lê_Tuấn nhưng Trường Lạc thái_hậu cho rằng Lê_Tuấn là con của người đàn_bà thấp_hèn không đáng để lên_ngôi Thái_hậu muốn lập Lã_Côi vương không rõ tên lên_ngôi nhưng Nguyễn_Nhữ_Vi và Nguyễn_Kính phi muốn lập Lê_Tuấn_Nhữ_Vi đã bèn nghĩ cách lừa Thái_hậu đi đón Lã_Côi vương còn mình đóng_cửa thành nhanh_chóng đưa Lê_Tuấn lên_ngôi Thái_hậu khi quay về rất không vui Lê_Tuấn lên_ngôi tức Lê_Uy_Mục tôn bà làm Trường Lạc_Thánh_Từ_Thái hoàng_thái_hậu 長樂聖慈太皇太后_Ngày 8 tháng 4 năm Đoan_Khánh thứ nhất 1505 Uy_Mục_Đế sai người giết chết Thái hoàng_thái_hậu tại chính tẩm cung của bà lúc đó bà thọ độ 65 tuổi Ngày 27 tháng 4 năm đó Uy_Mục_Đế truy tôn thuỵ hiệu cho bà là Huy_Gia_Tĩnh_Mục Ôn_Cung_Như_Thuận Thái hoàng_thái_hậu 徽嘉靜穆溫恭柔順太皇太后 an_táng ở Sơn lăng nay là Lam_Sơn_Thanh_Hoá Sau Uy_Mục_Đế đã giết quan Lễ bộ Thượng_thư là Đàm_Văn_Lễ và quan Đô_ngự_sử là Nguyễn_Quang_Bật vì lẽ rằng khi Hiến_Tông mất bà Thái_hậu và hai người này có ý không chịu lập Uy_Mục_Giả thuyết khác về xuất_thân Số_phận bi_thảm Có một dị_bản về xuất_thân của bà cho rằng bà là con gái bị lưu_lạc của Nguyễn_Trãi_Sách_Tang thương ngẫu lục của Phạm_Đình_Hổ và Nguyễn_Án_Đạm_Nguyên dịch Đại_Nam 1970 viết tắt là NL trong bài Vua_Thánh_Tông có đoạn Vì là người có nhan_sắc tuyệt đẹp bà Trường Lạc được Thánh_Tông yêu_quý nhất trong số các cung_nhân Hoàng_đế đã cho điều_tra lại vụ án Lệ_Chi_Viên và xuống chiếu tẩy_oan cho Nguyễn_Trãi bổ Anh_Vũ một người anh cùng cha với bà làm tri_huyện 1464 Tuy_nhiên mối tình đằm_thắm với Thánh_Tông không rõ kéo_dài bao_lâu nhưng về sau theo sử_sách bà bị ruồng_bỏ bạc_đãi đến_nỗi đem_lòng thù_ghét Đại_Việt sử_ký toàn thư có nói đến việc này bà bị giam_cầm ở cung lâu ngày đến khi Thánh_Tông bệnh nặng được đến thăm ngầm đem thuốc_độc bôi vào chỗ loét của hoàng_đế bệnh của ông càng thêm nặng mà qua_đời Nghi_vấn Gia_phả họ Nguyễn_Nhị_Khê cho biết sau vụ án Lệ_Chi_Viên gia_quyến Nguyễn_Trãi có một_số người chạy thoát nạn tru_di_tam_tộc Đó là một người con của ông cùng hai bà vợ thứ tư và thứ năm đang mang thai Phải_chăng đây chính là cơ_sở để người ta cho rằng chuyện bà hoàng Trường Lạc huý là Hằng là con gái của Nguyễn_Trãi_Nói về việc này người_xưa có những ghi_chép không giống nhau trong đó có tài_liệu chỉ nhắc đến con trai Anh_Vũ may_mắn sống_sót mà không cho biết Nguyễn_Trãi có con gái sống_sót Tuy_nhiên sử_gia Trần_Huy_Liệu_Nguyễn Trãi_Khoa_Học 1966 lại viết rằng Thế rồi cả gia_quyến Nguyễn_Trãi bị bắt giam con gái bị sung làm nô_tỳ ở cung vua hay ở các nhà quan con trai thì chờ ngày ra pháp_trường chịu tội tử_hình Như_vậy giả_thuyết con gái Nguyễn_Trãi sống_sót là có Mặt_khác chính_sử chép rằng Thái hoàng_thái_hậu Trường Lạc mất năm 1505 thọ 65 tuổi Theo cách tính tuổi thông_thường cô Hằng sinh năm 1441 Được hai tuổi 1442 thì mồ_côi cha Năm 1460 cô được tuyển vào cung tuổi vừa tròn 20 Chi_tiết này có_vẻ khá trùng_hợp với các tài_liệu nói về Nguyễn_Trãi_Tính từ năm ông bị giết 1442 đến năm cô Hằng được tuyển vào cung 1460 được 18 năm Cô Hằng vào hầu Thánh_Tông năm cô ít_nhất cũng đã được 19 tuổi_ta Và năm Nguyễn_Trãi bị giết cô Hằng được 2 tuổi Anh_Vũ còn nằm trong bụng mẹ Rất có_thể bà Trường Lạc là chị ruột hay ít_ra cũng là chị cùng cha khác mẹ của Anh_Vũ Tiếp đó tại_sao chính_sử nói bà Trường Lạc quê ở Gia_Miêu_Thanh_Hoá song lại được Uy_Mục cho làm điện Quang_Mỹ ở phường Lệ_Viên huyện Quảng_Đức_Thăng_Long Hà_Nội ngày_nay để thờ tiên_tổ của bà Phải_chăng quê_quán thực của bà là vùng Quảng_Đức chứ không phải Gia_Miêu_Chúng ta cũng được biết rằng Nguyễn_Trãi sinh ra tại gia_đình nhà mẹ là dinh quan Tư_đồ Trần_Nguyên_Đán ở Thăng_Long_Đây là một điều trùng_hợp ngẫu_nhiên hay cố_ý Hay là cha_đẻ của bà không phải là Nguyễn_Đức_Trung mà chính là Nguyễn_Trãi Một số sử_gia đương_đại cho rằng việc Nguyễn_Trãi có một người con gái sống_sót nhưng chính_sử lại chép Hoàng_thái_hậu Trường Lạc hay Hoàng_thái_hậu họ Nguyễn là con gái thứ hai của ông Nguyễn_Đức_Trung có_thể lý_giải do Thái_uý là người tốt ông nuôi cô từ nhỏ và nhận là con Thêm vào đó là dù triều_đình Thánh_Tông có biết rõ gốc_gác của bà Hoàng_hậu Trường Lạc thì sử thần đương_thời cũng khó mà có_thể chép rằng chính triều_đình của cha Thánh_Tông đã giết oan ba họ nhà cha vợ của vua Nếu bà Trường Lạc đúng là con gái sống_sót của Nguyễn_Trãi như Phạm_Đình_Hổ và Nguyễn_Án cho biết thì cuộc_đời của bà có_thể nói là nhiều thăng_trầm bi_thảm nhất trong lịch_sử Việt_Nam Cha bà cùng với 3 họ bị giết oan bà bị bắt làm nô_tì từ năm 2 tuổi Lớn lên bà được tuyển vào cung được phong Quý_phi rồi lại bị hắt_hủi giam nơi cung_cấm Bà được tấn_phong Hoàng_thái_hậu Thái hoàng_thái_hậu và cuối_cùng bị cháu nội sai người giết chết Danh_hiệu Trường Lạc_Hoàng hậu Cái tên này xuất_hiện sớm nhất có_lẽ là trong Đại_Việt sử_ký toàn thư chép về việc bà đến thăm Lê_Thánh_Tông khi ông bệnh nặng và cuốn sử ghi lại bà đã hạ độc khiến bệnh Thánh_Tông trở nặng và chết nhanh_chóng sau đó Theo Đại_Việt thông_sử nhà Lê_Sơ không có truyền_thống lập Hoàng_hậu mà chỉ cao nhất là Quý_phi Các bà Cung_Từ_Hoàng thái_hậu Tuyên_Từ_Hoàng thái_hậu Quang_Thục_Hoàng thái_hậu đến Huy_Gia_Hoàng thái_hậu tức bà Trường Lạc vốn không hề được lập Hoàng_hậu khi còn sống chỉ được tôn làm Hoàng_thái_hậu khi con trai các bà lên_ngôi Vì lẽ đó cách gọi Trường Lạc_Hoàng hậu đối_với bà Huy_Gia_Hoàng thái_hậu là một vấn_đề chưa có lời_giải chính_xác Một giả_thiết về việc này có_lẽ cũng tương_tự trường_hợp Thượng_Dương_Hoàng hậu Dương thị nhà Lý_Bà khi ấy là Hoàng_thái_hậu ở Thượng_Dương cung nên gọi là Thượng_Dương_Thái hậu nhưng về sau hay gọi bà thành Thượng_Dương_Hoàng hậu biến từ tên cung nơi ở Thượng_Dương trở_thành phong hiệu khi làm Hoàng_hậu của Dương hậu vậy Tương_tự Huy_Gia_Hoàng thái_hậu khi ấy ở cung Trường Lạc và người_đời quen dùng tên cung_thất để gọi bà cho_nên từ Trường Lạc cung Hoàng_thái_hậu dần_dần trở_thành Trường Lạc_Thái hậu và cuối_cùng là Trường Lạc_Hoàng hậu Tham_khảo BULLET Đại_Việt sử_ký toàn thư BULLET Đại_Việt thông_sử Khoa_Học_Xã_hội 1978 Liên_kết ngoài BULLET Hai vị vua triều Lê_BULLET_Nghi án về thân_phận của bà hoàng Trường Lạc_Báo_Đất_Việt
Nguyễn_Thị_Hằng ( Hậu_Lê )