Thung_lũng Trung_phần California_Thung lũng Trung_phần California hay Thung_lũng Trung_tâm của California là một thung_lũng rộng và bằng_phẳng với diện_tích chiếm phần_lớn khu_vực trung_tâm của bang California_Hoa_Kỳ_Thung lũng rộng và trải dài khoảng từ tây bắc đến đông nam nằm sâu trong đất_liền nhưng song_song với bờ biển Thái_Bình Dương_Thung lũng Trung phân chiếm 13 7 tổng diện_tích đất_liền của California và cũng là khu nông_nghiệp có năng_suất suất cao nhất California_Thung lũng Trung_phần đúng_ra là kết_hợp hai thung_lũng lớn thung_lũng Sacramento nằm ở phía bắc và thung_lũng San_Joaquin ở phía nam Hai phần gặp nhau ở Vụng_Suisun_Thung lũng Sacramento góp_phần lớn nước từ phía bắc tràn về với vũ lượnng mỗi năm thung_lũng San_Joaquin thuộc vùng ít mưa hơn với khí_hậu sa_mạc bán khô_hạn nằm ở cực nam Hai con sông tạo ra hai thung_lũng kể trên là sông Sacramento và sông San_Joaquin_Chỗ hợp_lưu gần Vụng_Suisun cũng là đồng_bằng châu_thổ sông Sacramento_San_Joaquin một vùng_đất trũng lầy_lội với nhiều kênh đào mương rạch Nước_ngọt từ đó thoát ra vịnh San_Francisco để đổ ra Thái_Bình Dương_Riêng ở cực nam Thung_lũng Trung_phần là bồn_địa Tulare xưa là hồ nước_ngọt thoát ra phía sông San_Joaquin nhưng vì bị con_người khai_thác quá hạn nên đã khô cạn từ cuối thế_kỷ 19 Hồ Tulare chỉ tụ nước_đôi ba lần suốt 50 năm qua những năm nào nhiều mưa dâng mực nước cao đủ để rót nước vào sông San_Joaquin_Ranh giới và dân_số Thung_lũng Trung_tâm được giới_hạn bằng các dãy núi Cascade_Sierra_Nevada và Tehachapi ở phía đông và dãy núi Bờ biển cùng vịnh San_Francisco ở phía tây Vùng đáy rộng_lớn của thung_lũng là các khu_vực nông_nghiệp rộng_lớn với nhiều trung_tâm dân_cư nằm rải_rác Các quận thường đợc xem là có liên_hệ với thung_lũng BULLET Thung_lũng Bắc_Sacramento_Shasta_Tehama Glenn_Butte_Colusa_BULLET Metro Sacramento_Sacramento_El_Dorado Sutter_Yuba_Yolo_Placer BULLET Bắc_San_Joaquin_San Joaquin_Stanislaus_Merced_BULLET Nam_San_Joaquin_Madera Fresno_Kings_Tulare_Kern Ngày_nay có khoảng 6 5 triệu người sinh_sống tại Thung_lũng Trung_tâm và đây là khu_vực phát_triển nhanh nhất tại California_Có 12 vùng thống_kê đô_thị MSA và 1 vùng thống_kê tiểu đô_thị μSA tại Thung_lũng Trung_tâm Thành_phố lớn nhất tại Thung_lũng Trung_tâm là Fresno theo sau là thủ_phủ Sacramento của California_BULLET_Vùng đô_thị Sacramento 2 158 910 BULLET Vùng đô_thị Fresno 942 904 BULLET Vùng đô_thị Bakersfield 851 710 BULLET Vùng đô_thị Stockton 696 214 BULLET Vùng đô_thị Modesto 518 522 BULLET Vùng đô_thị Visalia_Porterville 449 253 BULLET Vùng đô_thị Merced 259 898 BULLET Vùng đô_thị Chico 220 266 BULLET Vùng đô_thị Redding 177 774 BULLET Vùng đô_thị thành_phố Yuba 167 497 BULLET Vùng đô_thị Hanford_Corcoran 153 765 BULLET Vùng đô_thị Madera 152 925 BULLET Vùng đô_thị Red_Bluff 63 601 Địa_chất Sự bằng_phẳng của đáy Thung_lũng Trung_tâm tương_phản với đặc_trưng của hầu_hết địa_hình California tức những ngọn đồi gồ_ghề hay các dãy núi thoai_thoải Thung_lũng được cho là ban_đầu nằm dưới mực nước_biển do một khu_vực ngoài khơi bị nén xuống bởi sự hút chìm của phiến Farallon vào một rãnh xa hơn ngoài khơi Đới đứt_gãy San_Joaquin là một đặc_điểm địa_chất đáng chú_ý của Thung_lũng Trung_tâm Thung_lũng sau đó bị bao quanh khi dãy núi Bờ biển được nâng lên cửa thoát nước ban_đầu của nó là vịnh Monterey_Đới đứt_gãy làm di_chuyển dãy núi Bờ biển và một cửa thoát nước mới được hình_thành gần nơi mà nay được gọi là vịnh San_Francisco_Trong hàng thiên_niên_kỉ thung_lũng bị bồi_lấp do trầm_tích từ các dãy núi cùng với đó là Sierra_Nevada nổi lên ở phía đông sự bồi_lấp cuối_cùng tạo ra một vùng_đất bằng_phẳng lạ_thường có độ cao chỉ vừa đủ ở trên mực nước_biển Trước khi xây_dựng hệ_thống cống dẫn nước và kiểm_soát lũ_lụt đồ_sộ của California lượng tuyết tan hàng năm biến nhiều khu_vực của thung_lũng thành một biển nội_địa Một ngoại_lệ đáng chú_ý của vùng đáy bằng_phẳng của Thung_lũng Trung_tâm là Sutter_Buttes tàn_tích của một ngọn núi_lửa đã tắt ở ngay phía tây bắc của thành_phố Yuba và nằm cách về phía bắc của Sacramento_Về mặt địa văn_học Thung_lũng Trung_tâm nằm trong khu_vực địa văn_học của máng California và bản_thân nó lại là một phần của vùng Ranh_giới Thái_Bình_Dương mà tiếp_theo lại thuộc về hệ_thống núi Thái_Bình Dương_Môi trường Đồng_cỏ Thung_lũng Trung_tâm là vùng sinh_thái đồng_cỏ xa van và cây_bụi ôn_hoà và cận nhiệt Tân_Bắc_Cực nó từng là một đồng_cỏ đa_dạng bao_gồm các khu_vực đồng_cỏ sa_mạc ở cực nam đồng_cỏ xa van vùng rừng ven sông đồng lầy một_vài loại_hình hồ nước theo mùa các hồ lớn nhất là hồ Tulare nay đã khô_hạn cũng là hồ lớn nhất Hoa_Kỳ ở phía tây của Mississippi hồ Buena_Vista và hồ Kern_Tuy nhiên phần_lớn môi_trường tự_nhiên của Thung_lũng Trung_tâm đã bị hoạt_động của con_người loại_bỏ hoặc biến_đổi bao_gồm cả việc đưa đến các loài thực_vật ngoại_lai đặc_biệt là các loại cỏ Các vùng rừng sồi và chapparal cây_bụi và cây thạch nam ở vùng diềm của thung_lũng được phân_loại là vùng sinh_thái vùng rừng và chaparral nội_địa California_Các vùng_đất ngập nước là mục_tiêu của các hoạt_động giải_cứu nhằm phục_hồi các khu_vực sinh_thái gần như đã bị nông_nghiệp tàn_phá Thực_vật Loại cỏ chi_phối trong thung_lũng là Nassella pulchra chúng mọc xen với các loài khác song ngày_nay chỉ có 1 đồng_cỏ trong thung_lũng là nguyên gốc và còn nguyên_vẹn Vẫn còn có_thể trông thấy các loại cỏ hoa bao_gồm Eschscholzia californica anh_túc California_Lupinus và Castilleja exserta đặc_biệt là tại thung_lũng Antelope ở vùng đồi Tehachapi_Các loại cây ven sông bao_gồm liễu Platanus racemosa Acer negundo Populus fremontii và loài sồi Thung_lũng Quercus lobata đặc_hữu Động_vật Thung_lũng Trung_tâm từng là nơi sinh_sống của một số_lượng lớn các cá_thể linh_dương sừng nhánh Antilocapra americana nai sừng tấm bao_gồm phân loài nai sừng tấm Tule đặc_hữu Cervus elaphus nannodes nai đuôi trắng Odocoileus hemionus sóc đất California_Otospermophilus beecheyi động_vật gặm_nhấm đào hang chuột_nhắt thỏ rừng thỏ và chuột kangaroo cùng với các loài động_vật ăn thịt chúng như cáo Kit_San_Joaquin một phân loài mà nay đang có nguy_cơ tuyệt_chủng chúng vẫn còn sống trên các vùng sườn đồi của thung_lũng San_Joaquin_Các vùng_đất ngập nước của thung_lũng là một môi_trường sống quan_trọng của các loài chim nước trú đông và chim di_cư khác nhau Thung_lũng có các loài bò_sát và lưỡng_cư như rắn Masticophis flagellum ruddocki thằn_lằn mũi cùn Gambelia sila thằn_lằn bóng chân ngắn Eumeces gilberti và rắn Thamnophis couchii Ngoài_ra thung_lũng còn có một_số loài động_vật không xương_sống đặc_hữu Các mối đe_doạ và bảo_tồn Nông_nghiệp đặc_biệt là việc phát_quang để tạo ra bãi đất chăn_thả và hút nước từ các hồ và sông đã làm thay_đổi hoàn_toàn môi_trường sống của Thung_lũng Hầu_hết các đồng_cỏ bản_địa đã bị các loài mới đánh_bại hầu_hết các hồ nước theo mùa đã bị lấy để tướng hoặc biến mất theo một hình_thức khác và chỉ còn lại ở các sườn núi cao vùng đồng lầy hầu_hết cũng bị lấy nước để tưới và các vùng rừng ven sông gần như đều bị ảnh_hưởng Công_viên tiểu_bang Great_Valley_Grasslands vẫn bảo_tồn một hình_mẫu của môi_trường sống đồng_cỏ bản_địa trong thung_lũng trong khi môi_trường sống xa van sồi vẫn còn lại ở gần Visalia_Thung lũng có các khu_vực đất ngập nước và rừng ven sông ở phía bắc đặc_biệt là ở hệ_thống sông Sacramento như Khu bảo_tồn sông Cosumnes của Hội bảo_tồn thiên_nhiên Hoa_Kỳ nằm ngay phía nam của Sacramento khu_vực loài hoang_dã Gray_Lodge khu quản_lý loài hoang_dã Butte_Sink và các vùng_đất nhỏ ở vùng châu_thổ Các hồ nước theo mùa còn lại bao_gồm Khu bảo_tồn loài hoang_dã quốc_gia Pixley nằm giữa Tulare và Bakersfield và khu bảo_tồn đồng_cỏ Jepson_Prairie ở vùng đồng_bằng châu_thổ Có các vùng_đất cây_bụi sa_mạc ở phía nam thung_lũng San_Joaquin và tại đồng_bằng Carrizo đồng_bằng này nằm ngay bên ngoài thung_lũng song có một cảnh_quan tương_đồng Khí_hậu Phía bắc Thung_lũng Trung_tâm có khí_hậu Địa_Trung_Hải nóng phân_loại khí_hậu Köppen_Csa các khu_vực ở xa hơn về phía nam thuộc vùng bóng mưa đủ khô để xác_định thuộc khí_hậu đồng_cỏ Địa_Trung_Hải_BShs như ở quanh Fresno hay thậm_chí là sa_mạc vĩ_độ thấp BWh như ở các khu_vực quanh Bakersfield_Thung lũng có thời_tiết nóng và khô trong mùa hè có thời_tiết mát_mẻ và ẩm trong mùa đông khi đó sương_mù trên mặt_đất xuất_hiện thường_xuyên và được người_dân khu_vực gọi với cái tên là sương_mù Tule nó khiến cho tầm nhìn bị che_khuất Nhiệt_độ ban_ngày vào mùa hè tiến gần đến và các sóng nhiệt thường thấy có_thể đưa nhiệt_độ vượt quá Từ giữa thu đến giữa xuân được xem là mùa mưa mặc_dù vào cuối hè gió đông nam trên cao có_thể đem đến các cơn bão có nguồn_gốc nhiệt_đới chủ_yếu là ở nửa phía nam của thung_lũng San_Joaquin song đôi_khi cũng xuất_hiện ở thung_lũng Sacramento_Nửa phía bắc của thung_lũng Trung_tâm nhận được lượng mưa lớn hơn so với nửa phía nam bán sa_mạc Sương_giá xảy ra nhiều lần trong những tháng mùa đông song tuyết vô_cùng hiếm gặp Thuỷ_văn Hai hệ_thống sông chính tiêu_thoát nước và xác_định hai phần của Thung_lũng Trung_tâm Sông Sacramento cùng với các chi_lưu sông Feather và sông American chảy theo hướng nam qua khoảng của thung_lũng Sacramento_Tại thung_lũng San_Joaquin sông San_Joaquin dài khoảng nhận nước từ các chi_lưu như sông Merced sông Tuolumne sông Stanislaus và sông Mokelumne_Ở phần phía nam của thung_lũng San_Joaquin quạt bồi_tích của sông Kings và một sông khác bắt_nguồn từ các dòng suối ở dãy núi Bờ biển đã tạo thành một sự phân_chia và kết_quả là bồn_địa Tulare khô_hạn của Trung lũng Trung_tâm chảy vào nó là bốn con sông từ Sierra_Nevada bao_gồm Kings_Bồn địa này thường_xuyên nội lưu trước_đây nó bị bao_phủ đầy nước khi tuyết tan nhiều và đổ ra sông San_Joaquin_Cái được gọi là hồ Tulare ngày_nay thường_xuyên khô_hạn vì nước của các con sông cấp_nước cho nó đã được sử_dụng cho mục_đích nông_nghiệp Các con sông ở Thung_lũng Trung_tâm tụ_hội về đồng_bằng châu_thổ Sacramento_San_Joaquin một mạng_lưới phức_tạp với các kênh đào đồng lầy các phân lưu và vũng nước chúng uống khúc quanh các đảo chủ_yếu được sử_dụng cho mục_đích nông_nghiệp Tại đây nước_ngọt của các sông hoà với dòng nước thuỷ_triều và cuối_cùng đổ ra Thái_Bình_Dương sau khi đi qua vịnh Suisun vịnh San_Pablo phần thượng của vịnh San_Francisco và cuối_cùng là Golden_Gate_Nhiều hòn đảo nay nằm dưới mực nước_biển do sản_xuất nông_nghiệp thâm_canh và có nguy_cơ bị lũ_lụt mà sẽ khiến nước_mặn xâm_nhập vào trong đồng_bằng châu_thổ đặc_biệt là khi có quá ít nước_ngọt chảy từ Thung_lũng Sông Sacramento có lưu_lượng chiếm phần_lớn với trong khi lưu_lượng trung_bình tương_đối của sông San_Joaquin chỉ là Trên 25 triệu người sống cả ở trong thung_lũng và các khu_vực khác trong bang phải dựa vào nguồn nước từ các sông này Kỹ_thuật Các dòng_chảy từ Sierra_Nevada tạo nên các con sông chảy vào vịnh San_Francisco chúng cung_cấp một lượng tài_nguyên nước to_lớn cho California_Sông_Sacramento là sông lớn thứ hai đổ ra Thái_Bình_Dương từ Hoa_Kỳ lục_địa chỉ xếp sau sông Columbia và lớn hơn sông Colorado_Với khu_vực đất_đai phì_nhiêu và rộng_rãi ở đáy Thung_lũng Trung_tâm là một nơi lý_tưởng để phát_triển nông_nghiệp Ngày_nay Thung_lũng Trung_tâm là một trong các khu_vực nông_nghiệp có năng xuất cao nhất tại Hoa_Kỳ Người ta đã kiểm_soát để ngăn_chặn các con sông tràn bờ vào mùa xuân và mùa hè trong khi khô_hạn trong mùa thu và mùa đông Do_vậy nhiều đập lớn bao_gồm đập Shasta đập Oroville đập Folsom đập New_Melones đập Don_Pedro đập Friant đập Pine_Flat và đập Isabella đã được xây_dựng trên các con sông chảy vào Thung_lũng Trung_tâm nhiều đập thuộc về Dự_án Thung_lũng Trung_tâm Các đập này đã có một tác_động sâu_sắc đến tình_trạng tự_nhiên và sinh_thái của các con sông tại Thung_lũng Trung_tâm bao_gồm cả việc mất đi cá_hồi Chinook_Sự phát_triển và tăng_trưởng nhanh_chóng của hai khu_vực đô_thị chính tại California là khu_vực vịnh San_Francisco và Los_Angeles_Inland_Empire San_Diego cũng đồng_nghĩa rằng nguồn nước địa_phương ở đó không đủ để cung_cấp cho dân_cư Thung_lũng Trung_tâm được nhìn_nhận là một nguồn nước dẫn đến việc thiết_lập Dự_án nước_tiểu bang California trong đó sẽ vận_chuyển nước từ Thung_lũng Trung_tâm đến Miền Nam_California_Dòng chảy từ các sông Sacramento và San_Joaquin_Rivers bị chặn lại ở vùng đồng_bằng châu_thổ thông_qua một loạt máy_bơm lớn và kênh_mương thông_qua cống dẫn nước California nước sẽ được dẫn về phía nam dọc theo toàn_bộ chiều dài của thung_lũng San_Joaquin_Dòng chảy của sông Sacramento được bổ_sung bằng một đường_hầm từ sông Trinity một chi_lưu của sông Klamath gần Redding_Các thành_phố trong khu_vực vịnh San_Francisco cũng cần đến một lượng lớn nước người ta đã xây_dựng các cống dẫn nước từ sông Mokelumne và sông Tuolumne các sông này chảy từ đông sang tây ở phần giữa của Thung_lũng Trung_tâm Lũ_lụt Hầu_hết các vùng_đất thấp của Thung_lũng Trung_tâm đều có nguy_cơ phải chịu lũ_lụt đặc_biệt là đáy của các hồ cũ đã khô cạn là hồ Tulare hồ Buena_Vista và Kern_Các sông Kings_Kaweah_Tule và Kern ban_đầu chảy vào các hồ theo mùa này khi đó các khu_vực ngập nước sẽ mở_rộng ra phần_lớn phía nam thung_lũng San_Joaquin vào mùa xuân Sau_này con_người xây_dựng nên các trang_trại đô_thị và cơ_sở_hạ_tầng tại đáy các hồ này trong khi ngăn_chặn chúng khỏi bị lụt bằng hệ_thống đê Các dự_án công_trình công_cộng lớn đã được khởi_công vào thập_niên 1930 trong đó tìm cách để giảm lượng tuyết tan làm ngập_lụt bằng việc xây_dựng các con đập lớn Năm 2003 Sacramento được xác_định là được bảo_vệ chống lại ở mức thấp nhất và gần như có nguy_cơ cao nhất trước lũ_lụt Quốc_hội sau đó đã cấp một khoản vay trị_giá 220 triệu Đô_la Mỹ cho quận Sacramento để nâng_cấp cơ_sở_hạ_tầng chống lụt Các quận khác phải thường_xuyên đối_mặt với lụt_lội trong thung_lũng là Yuba_Stanislaus và San_Joaquin_Kinh_tế Nông_nghiệp là ngành kinh_tế chính tại hầu_hết Thung_lũng Trung_tâm Một ngoại_lệ đáng chú_ý về ưu_thế của nông_nghiệp là tại khu_vực Sacramento nơi có một lực_lượng lao_động lớn và ổn_định làm_việc cho chính_quyền bang đã khiến nền kinh_tế ở đây cách xa khỏi nông_nghiệp Mặc_dù xảy ra việc cắt_giảm tuyển_dụng nhà_nước và đóng_cửa một_số căn_cứ_quân_sự song kinh_tế của Sacramento vẫn tiếp_tục phát_triển đa_dạng_hoá và nay rất tương_đồng với kinh_tế của khu_vực vịnh San_Francisco lân_cận Các nguồn chính trong việc gia_tăng dân_số trong Thung_lũng Trung_tâm là những người nhập_cư từ khu_vực vịnh San_Francisco để tìm_kiếm chi_phí nhà ở thấp hơn cũng như những người nhập_cư đến từ châu_Á Trung_Mỹ_México_Ukraina và phần còn lại của Liên_Xô cũ Thung_lũng Trung_tâm là một trong các khu_vực sản_xuất nông_nghiệp năng_suất nhất trên thế_giới và là vùng_đất loại 1 lớn nhất thế_giới Có trên 230 cây_trồng được phát_triển tại đây Với ít hơn 1 tổng diện_tích đất nông_nghiệp tại Hoa_Kỳ Thung_lũng Trung_tâm sản_xuất 8 giá_trị tổng_sản_lượng nông_nghiệp quốc_gia 17 tỉ USD vào năm 2002 Sản_xuất nông_nghiệp của Thung_lũng Trung_tâm dựa vào hệ_thống tưới lấy nước từ cả nguồn nước mặt và nguồn nước_ngầm Khoảng một phần sáu diện_tích đất_đai được tưới tại Hoa_Kỳ là ở Thung_lũng Trung_tâm Gần như toàn_bộ các cây_trồng phi nhiệt_đới đều được trồng tại Thung_lũng Trung_tâm nó là nguồn cung_cấp chính của một_số nông_sản trên khắp Hoa_Kỳ bao_gồm cà_chua hạnh nho sợi bông mơ và măng_tây Tại Thung_lũng Trung_tâm có 6 000 người trồng hạnh và mỗi năm sản_xuất ra trên 600 triệu pound 272 nghìn tấn chiếm khoảng 70 nguồn cung của thế_giới Năm 2007 bốn quận có doanh_thu nông_nghiệp hàng_đầu ở Hoa_Kỳ đều nằm tại Thung_lũng Trung_tâm Chúng là quận Fresno 1 với doanh_thu 3 731 tỷ USD quận Tulare 2 với 3 335 tỉ USD quận Kern 3 với 3 204 tỷ USD và quận Merced 4 với 2 330 tỉ USD Ban_đầu nông_nghiệp tại Thung_lũng Trung_tâm tập_trung gần đồng_bằng châu_thổ Sacramento_San_Joaquin nơi có mực nước cao quanh_năm và dễ_dàng đưa vào đồng_ruộng nhưng các dự_án tưới_tiêu sau đó đã khiến cho sản_xuất nông_nghiệp mở_rộng ra nhiều khu_vực khác của thung_lũng Dân_tộc_học Sau tiếng Anh và tiếng Tây_Ban_Nha tiếng H Mông là ngôn_ngữ phổ_biến thứ ba tại Thung_lũng Trung_tâm Liên_kết ngoài BULLET Cơ_quan Du_lịch Thung_lũng Trung_tâm
Thung_lũng Trung_phần California