Khất_Phục_Sí_Bàn Khất_Phục_Sí_Bàn 428 gọi theo thuỵ hiệu là Tây_Tần_Văn_Chiêu Vương_西_秦文昭王 là vị vua thứ 3 nước Tây_Tần thời Ngũ_Hồ thập_lục quốc trong lịch_sử Trung_Quốc Dưới thời ông trị_vì nước Tây_Tần đã lên đến đỉnh_cao sau khi ông tiêu_diệt và thôn_tính được lãnh_thổ nước Nam_Lương kình_địch vào năm 414 song Tây_Tần sau đó đã suy_yếu dần sau các cuộc tấn_công của Hạ và Bắc_Lương_Khi ông qua_đời năm 428 Tây_Tần đang ở trong tình_thế khó_khăn và đến năm 431 Tây_Tần đã bị Hách_Liên_Định của nước Hạ tiêu_diệt vua Khất_Phục_Mộ_Mạt bị bắt và sau đó bị giết chết Trước khi làm vua Thời_kỳ trị_vì lần đầu của Khất_Phục_Càn_Quy Sử_sách không rõ về thời_điểm Khất_Phục_Sí_Bàn được sinh ra hay danh_tính mẫu_thân của ông Tuy_nhiên có khả_năng là ông được sinh ra trước khi bá_phụ Khất_Phục_Quốc_Nhân lập nước Tây_Tần vào năm 383 Năm 388 sau khi Khất_Phục_Quốc_Nhân chết Khất_Phục_Càn_Quy lên kế_vị Mô_tả đầu_tiên về Khất_Phục_Sí_Bàn là vào năm 393 tức lúc Khất_Phục_Càn_Quy lập Khất_Phục_Sí_Bàn làm thái_tử Thời_điểm này ông đã được mô_tả là một người dũng_cảm và thông_minh và có tài_năng hơn cả phụ_thân Khất_Phục_Sí_Bàn nhanh_chóng trở_thành một viên quan chủ_chốt trong chính_quyền của phụ_thân Thần_dân của Nam_Lương và Hậu_Tần_Năm 400 Khất_Phục_Càn_Quy đại_bại dưới tay hoàng_đế Diêu_Hưng của Hậu_Tần và hầu_hết nước Tây_Tần đã rơi vào tay Hậu_Tần_Khất_Phục Càn_Quy kết_luận rằng mình không_thể duy_trì đất_nước được nữa và bảo các quan_lại đầu_hàng Hậu_Tần còn bản_thân thì đến đầu_hàng vua Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô của Nam_Lương được vị vua này chào_đón như một khách quý Em_trai của Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô là Thốc_Phát_Câu_Diên 禿髮俱延 nghi_ngờ về ý_định của Khất_Phục_Càn_Quy và đề_nghị anh_trai mình trục_xuất cựu vương nước Tây_Tần đến bộ_lạc Ất_Phất_乙弗 có khả_năng ở phía tây_hồ Thanh_Hải song Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô đã không đồng_ý Tuy_nhiên do lo_ngại rằng Khất_Phục_Càn_Quy có_thể muốn phục_quốc Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô đã cho binh_lính canh trừng Khất_Phục_Càn_Quy Khất_Phục_Càn_Quy do lo_sợ sẽ bị giết nên đã giành lại lòng tin của vua nước Nam_Lương bằng cách gửi Khất_Phục_Sí_Bàn các anh_em trai và mẹ của họ đến kinh_thành Tây_Bình của Nam_Lương để làm con tim Tuy_nhiên bản_thân Khất_Phục_Càn_Quy đã chạy trốn khi việc canh_giữ được nới lỏng ông ta chạy đến to Phu_Hãn_枹罕 nay thuộc Lâm_Hạ_Cam_Túc và đầu_hàng Hậu_Tần_Có_thể vào_khoảng thời_gian này Khất_Phục_Sí_Bàn đã kết_hôn với con gái của Thốc_Phát_Nục_Đàn em_trai của Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô Trong lúc Khất_Phục_Sí_Bàn chạy trốn đến Hậu_Tần để gặp phụ_thân đã bị quân Nam_Lương bắt được Thốc_Phát_Nục_Đàn đã nài_nỉ Thốc_Phát_Lợi_Lộc Cô tha mạng cho ông và người này cuối_cùng đã chấp_thuận Sau khi Thốc_Pháp_Lợi_Lộc Cô qua_đời năm 402 và Thốc_Phát_Nục_Đàn lên kế_vị Khất_Phục_Sí_Bàn đã đào_thoát thành_công và đến được chỗ Khất_Phục_Càn_Quy người lúc này đang là một trọng tướng của Hậu_Tấn_Thốc_Phát Nục_Đàn đã cho đưa vợ và các con trai của ông đến chỗ ông Khất_Phục_Càn_Quy khi đó được giao trấn_thủ kinh_thành cũ Uyển_Xuyên_苑川 nay thuộc Bạch_Ngân_Cam_Túc của mình và đã cử Khất_Phục_Sí_Bàn đến kinh_thành Trường An của Hậu_Tần để yết_kiến hoàng_đế Diêu_Hưng và Diêu_Hưng đã phong ông làm thái_thú một quận Năm 407 lo_ngại trước việc Khất_Phục_Càn_Quy trở_nên mạnh hơn và ngày_càng khó kiểm_soát Diêu_Hưng đã giữ Khất_Phục_Càn_Quy lại khi ông ta đến viếng_thăm Trường An và Khất_Phục_Sí_Bàn được trao cho chức_vụ của phụ_thân Cũng trong năm đó khi Thốc_Phát_Nục_Đàn tính đến việc từ_bỏ vị_thế là chư_hầu của Hậu_Tần ông ta đã cử một người đưa tin đến chỗ Khất_Phục_Sí_Bàn để thúc_giục ông cùng tham_gia nổi_loạn Khất_Phục_Sí_Bàn đã cho chém đầu người đưa tin của Thốc_Phát_Nục_Đàn và đem đầu của họ đến Trường An_Năm 408 tin rằng Hậu_Tần đã suy_yếu hơn ông cho xây một thành tại Khương_Láng sơn 嵻崀山 nay thuộc Lan_Châu_Cam_Túc để phòng_thủ chống lại cả các kẻ_thù của Hậu_Tần và khả_năng bị Hậu_Tần tấn_công Năm 409 ông chiếm Phu_Hãn từ tay tướng Hậu_Tần nổi_loạn là Bành_Hề_Niệm_彭奚念 và bí_mật cử người đưa tin đến thông_báo cho Khất_Phục_Càn_Quy biết Khất_Phục_Càn_Quy lúc đó đang phụng_sự cho Diêu_Hưng tại Bình_Lương_平涼 nay thuộc Bình_Lương_Cam_Túc đã trốn thoát rồi chạy đến Uyển_Xuyên để hội quân cùng con trai Ngay sau đó Khất_Phục_Càn_Quy cho dời căn_cứ đến Độ_Kiên sơn 度堅山 nay thuộc Bạch_Ngân_Cam_Túc song lại để Khất_Phục_Sí_Bàn trấn_thủ Phu_Hãn_Trong năm Khất_Phục_Càn_Quy tái tuyên_bố độc_lập và xưng tước_hiệu Tần vương ông ta một lần nữa lập Khất_Phục_Sí_Bàn làm thái_tử Thời_kỳ trị_vì lần hai của Khất_Phục_Càn_Quy Khất_Phục_Sí_Bàn trở_thành người mà phụ_thân ông dựa vào trong hầu_hết các vấn_đề quân_sự Ông ta lệnh cho học_giả Tiêu_Di_焦遺 làm thầy của Khất_Phục_Sí_Bàn và bảo Khất_Phục_Sí_Bàn phải đối_xử với Tiêu như cha và Khất_Phục_Sí_Bàn đã làm theo Năm 411 Khất_Phục_Càn_Quy sau một_số chiến_dịch chống lại Hậu_Tần đã lại chấp_thuận khuất_phục trở_thành chư_hầu trên danh_nghĩa Diêu_Hưng lập ông ta làm Hà_Nam vương và lập Khất_Phục_Sí_Bàn làm Bình_Xương công Sau đó cùng năm Khất_Phục_Càn_Quy cử Khất_Phục_Sí_Bàn cùng Khất_Phục_Thẩm_Kiền 乞伏審虔 đi đánh Nam_Lương và họ đã đại_thắng trước thái_tử của Thốc_Phát_Nục_Đàn là Thốc_Phát_Hổ_Đài 禿髮虎台 bắt được trên 100 000 con gia_súc Vào mùa xuân năm 412 Khất_Phục_Càn_Quy dời đô đến Đàm_Giao_譚郊 nay thuộc Lâm_Hạ_Cam_Túc và để Khất_Phục_Si_Bàn trấn_thủ Uyển_Xuyên_Vào mùa hè năm 412 khi đang ở Đàm_Giao_Khất_Phục Càn_Quy bị ám_sát bởi con trai của Khất_Phục_Quốc_Nhân là Khất_Phục_Công_Phủ 乞伏公府 người này cũng giết chết trên 10 người con trai khác của Khất_Phục_Càn_Quy Khất_Phục_Công_Phủ sau đó lập thế phòng_thủ ở Đại_Hạ_大夏 nay cũng thuộc Lâm_Hạ_Khất_Phục Sí_Bàn đã cử hai em_trai là Khất_Phục_Trí_Đạt 乞伏智達 và Khất_Phục_Mộc_Dịch Can_乞伏木奕干 đi đánh Khất_Phục_Công_Phủ trong khi đó dời đô về Phu_Hãn_Khất_Phục Trí_Đạt đã đánh_bại Khất_Phục_Công_Phủ rồi giết chết người này cùng với các con trai và em_trai là Khất_Phục_A_Sài 乞伏阿柴_Khất_Phục_Sí Bàn lên_ngôi và xưng là Hà_Nam vương Làm vua Thời_kỳ đầu Vào đầu thời_kỳ trị_vì Khất_Phục_Sí_Bàn tiếp_tục mở_mang bờ_cõi của Tây_Tần bắt cách chiếm đất của Thổ_Dục_Hồn_Nam Lương và Hậu_Tần và ông còn buộc các tộc_trưởng không nằm dưới quyền cai_trị của cha_ông phải chịu khuất_phục Năm 414 khi nhận được tin rằng Thốc_Phát_Nục_Đàn đang phải đánh các cuộc nổi_loạn của hai bộ_lạc Thoá_Khiết_Hãn_唾契汗 và Ất_Phất_乙弗 và để Thốc_Phát_Hổ_Đài trấn_giữ kinh_thành Lạc Đô_樂都 nay thuộc Hải_Đông_Thanh_Hải của Nam_Lương_Khất_Phục Sí_Bàn vì_thế đã quyết_định tấn_công bất_ngờ vào Lạc Đô_Ông đã nhanh_chóng tiến đến Lạc_Đô và vây thành Ngay sau đó Lạc_Đô thất_thủ và ông đưa Thốc_Phát_Hổ_Đài cùng các thuộc_cấp đến Phu_Hãn trong khi cử_binh lính đến đối_mặt với Thốc_Phát_Nục_Đàn Quân của Thốc_Phát_Nục_Đàn hay tin Lạc_Đô thất_thủ thì đã tan_vỡ và Thốc_Phát_Nục_Đàn đã đầu_hàng Nam_Lương bị diệt_vong và toàn_bộ lãnh_thổ nước này rơi vào tay Khất_Phục_Sí_Bàn Khất_Phục_Sí_Bàn chào_đón Thốc_Phát_Nục_Đàn như một người khách quý và phong tước công cho cựu vương Nam_Lương và lập con gái của Thốc_Phát nục Đàn làm vương hậu Tuy_nhiên đến năm 415 Khất_Phục_Sí_Bàn đã hạ độc giết chết Thốc_Phát_Nục_Đàn Sau khi thôn_tính được Nam_Lương đến năm 414 Khất_Phục_Sí_Bàn xưng làm Tần vương Ông cũng cho mở lại các cuộc tấn_công vào Hậu_Tần_Tuy nhiên lúc này không còn Nam_Lương là vùng_đệm ông đã lâm vào một cuộc chiến_tranh kéo_dài liên_miên với vua Thư Cừ_Mông_Tốn của Bắc_Lương_Năm 416 ông thiết_lập hoà_bình với Thư Cừ_Mông_Tốn_Trong khi đó năm 416 Hậu_Tần bị Đông_Tấn tấn_công dưới sự chỉ_huy của tướng Lưu_Dụ_Khất_Phục Sí_Bàn đã gửi tin cho Lưu_Dụ để xin làm chư_hầu và Lưu_Dụ đã ban cho ông tước_hiệu Hà_Nam công Năm 417 Lưu_Dụ diệt được Hậu_Tần song ông ta lại không tiến_quân về phía tây để đánh Tây_Tần_Tây_Tần nhân lúc chiến_tranh đã chiếm được một_số thành của Hậu_Tần ở gần biên_giới Tuy_nhiên đến năm 418 Đông_Tấn đã để mất vùng Quan_Trung về tay hoàng_đế Hách_Liên_Bột_Bột của nước Hạ và Hạ sau chiến_thắng này đã trở_thành một mối đe_doạ lớn đối_với Tây_Tần_Thời kỳ sau Năm 420 Khất_Phục_Sí_Bàn lập con trai là Khất_Phục_Mộ_Mạt làm thái_tử Cùng năm Khất_Phục_Sí_Bàn cũng được Lưu_Dụ bổ_nhiệm làm một tướng_quân trên danh_nghĩa Lưu_Dụ lúc này đã chiếm lấy ngai_vàng của nhà Tấn và lập nên nước Lưu_Tống_Năm 421 tình_trạng hoà_bình với Bắc_Lương đã chấm_dứt có_lẽ là do Bắc_Lương đã tiêu_diệt Tây_Lương vào năm 420 và nay đã có_thể tập_trung đối_phó với người láng_giềng ở phía nam là Tây_Tần_Các trận chiến giữa hai nước thường bất_phân_thắng_bại song việc chiến_tranh tiếp_diễn đã khiến cho Tây_Tần suy_yếu Năm 423 Khất_Phục_Sí_Bàn tuyên_bố với các triều_thần của mình rằng ông tin_tưởng Bắc_Nguỵ là nước được thần_thánh ủng_hộ và hoàng_đế của nước này có tài_năng vì_vậy ông sẽ trở_thành một chư_hầu của Bắc_Nguỵ_Khất_Phục Sí_Bàn sau đó cử một sứ_giả đến Bắc_Nguỵ đề_xuất việc chinh_phạt nước Hạ_Năm 426 ông lại yêu_cầu Bắc_Nguỵ tấn_công Hạ_Có khá ít tư_liệu về xung_đột giữa Tây_Tần và Hạ trong giai_đoạn này song những lời kêu_gọi của Khất_Phục_Sí_Bàn có_thể cho thấy rằng Tây_Tần bị thất_thế trước Hạ_Đến năm 426 Khất_Phục_Sí_Bàn đã phải hứng_chịu một thất_bại lớn và nó có_thể đã làm suy_yếu đất_nước của ông Ông đã tiến_công Bắc_Lương khi vua Thư Cừ_Mông_Tốn của nước này đang thuyết_phục hoàng_đế Hách_Liên_Xương của Hạ tấn_công Phu_Hãn_Hách_Liên Xương phản_ứng lại bằng cách cử tướng Hô_Lô_Cổ_呼盧古 đi đánh Uyển_Xuyên và Vi_Phạt_韋伐 đi đánh Nam_An_南安 nay thuộc Định_Tây_Cam_Túc và trong khi Tây_Tần vẫn giữ được Uyển_Xuyên thì Nam_An lại thất_thủ Đến mùa đông năm 426 quân Hạ do Hô_Lô_Cổ và Vi_Phạt chỉ_huy đã tấn_công Phu_Hãn buộc Khất_Phục_Sí_Bàn phải dời đô đến Định_Liên_定連 cũng thuộc Lâm_Hạ ngày_nay Hồ_Lô Cổ và Vi_Phạt sau đó đã chiếm được thành Tây_Bình_西平 nay thuộc Tây_Ninh Thanh_Hải của Tây_Tần và trong khi họ rút_lui Tây_Tần đã bị giáng một đòn lớn Năm 427 Khất_Phục_Sí_Bàn lại dời đô về Phu_Hãn và hay tin Bắc_Nguỵ đã chiếm được kinh_thành Thống_Vạn_統萬 nay thuộc Du_Lâm_Thiểm_Tây của nước Hạ và buộc Hách_Liên_Xương phải chạy đến Thượng_Khuê_上邽 nay thuộc Thiên_Thuỷ_Cam_Túc Khất_Phục_Sí_Bàn đã cử thúc_phụ Khất_Phục_Ác_Đầu 乞伏握頭 đi triều_cống Bắc_Nguỵ_Tuy nhiên tại thời_điểm này Tây_Tần vẫn bị Bắc_Lương và Cừu_Trì tấn_công liên_tục Vào mùa hè năm 428 Khất_Phục_Sí_Bàn đã qua_đời trước đó ông đã bảo Khất_Phục_Mộ_Mạt hãy cố thiết_lập hoà_bình với Bắc_Lương bằng cách trao_trả quân_sư Thư Cừ_Thành_Đô_沮渠成都 bị bắt năm 422 Khất_Phục_Mộ_Mạt lên kế_vị Tham_khảo BULLET Tấn thư BULLET Tư trị thông giám
Khất_Phục_Sí_Bàn