Lý_Quỹ_Sơ_Đường Lý_Quỹ 619 tên_tự Xử_Tắc_處則 là hoàng_đế của nước Lương thời Tuỳ mạt Đường sơ Ông cai_quản vùng lãnh_thổ ở bờ tây Hoàng_Hà thuộc tỉnh Cam_Túc ngày_nay Năm 618 ông từng có ý_định quy_hàng_Đường_Cao Tổ_Lý_Uyên song cuối_cùng đã không làm như_vậy Năm 619 hạ_thần triều Đường là An_Hưng_Quý_安興貴 đã giả_vờ đến chỗ Lý_Quỹ đầu_hàng và sau đó tiến_hành nổi_dậy Lý_Quỹ bị đánh_bại và bị đưa đến chỗ Đường_Cao Tổ kết_cục bị xử_tử Xưng_vương Lý_Quỹ xuất_thân từ quận Vũ_Uy_武威 nay thuộc Vũ_Uy_Cam_Túc là một tư_mã tại địa_phương Gia_đình ông giàu_có song ông đã dùng tiền_bạc để cứu_tế cho những người nghèo_nàn túng_thiếu do_đó có được tiếng tốt trong vùng Ông cũng được mô_tả là thích đọc các thư_tịch và có tài tranh_luận cũng như ra kế_sách Vào mùa hè năm 617 khi Tiết_Cử nổi_dậy chống lại triều_đình Tuỳ tại Kim_Thành 金城 nay thuộc Lan_Châu_Cam_Túc Lý_Quỹ và những người cùng quận gồm Tào_Trân_曹珍_Quan Cẩn_關謹_Lương_Thạc 梁碩_Lý_Uân_李贇 và An_Tu_Nhân_安修仁 đã thảo_luận về khả_năng cũng nổi_dậy chống Tuỳ biện_luận rằng họ lo_sợ Tiết_Cử sẽ cướp phá Vũ_Uy mà không có ai chống lại còn các quan_lại triều Tuỳ tại địa_phương thì không có khả_năng làm như_vậy Họ quyết_định hành_động và đến khi quyết_định vị_trí thủ_lĩnh Tào_Trân đã nói về lời tiên_tri Lý thị đương vương vì_thế họ đã tôn Lý_Quỹ làm chúa Vào mùa thu năm 617 Lý_Quỹ lệnh cho An_Tu_Nhân tập_hợp các tù_trưởng người Hồ Hung_Nô còn bản_thân ông tập_hợp các gia_đình danh_giá người Hán họ cùng nhau nổi_dậy bắt_giữ các quan_lại triều Tuỳ là Tạ_Thống_Sư_謝統師 và Vi_Sĩ_Chính_韋士政 Lý_Quỹ xưng là Hà_Tây Đại_Lương_Vương đặt niên_hiệu là An_Lạc xây_dựng cấu_trúc chính_quyền theo mô_hình của triều_đình Tuỳ_Văn_Đế_Quan Cẩn đề_xuất giết chết các quan_lại triều Tuỳ và phân_chia gia_sản của họ song Lý_Quỹ đáp lại Các người buộc ta làm chúa vì_thế cần nghe theo phân_xử của ta Nghĩa_binh nổi_dậy là để cứu_giúp người_dân Nay nếu sát_nhân thủ vật thì sẽ trở_thành cuồng_tặc Lập_kế như_vậy thì mong làm được việc gì đây Lý_Quỹ mời Tạ_Thống_Sư và Vi_Sĩ_Chính đến tương_ứng phong cho họ chức thái bộc khanh và thái phủ khanh Tướng Tây_Đột_Quyết là A Sử_Na_Khám_Độ 阿史那闞度 tự_xưng là khả hãn cùng hơn hai nghìn kị_binh cũng đến hàng Lý_Quỹ Sau đó Tiết_Cử phái_bộ tướng Thường_Trọng_Hưng_常仲興 vượt Hoàng_Hà tiến đánh Lý_Quỹ_Lý_Quỹ đã phái Lý_Uân suất quân chống lại Thường_Trọng_Hưng kết_quả là quân Lương chiến_thắng chém được 2 000 thủ_cấp bắt được toàn_bộ số quân Tần còn lại Lý_Quỹ muốn phóng_thích các tù_binh Tần song Lý_Uân phản_đối vì cho rằng họ sẽ về với Tiết_Cử và lại tiến đánh Hà_Tây Lý_Uân đề_xuất giết hết toàn_bộ số tù_binh này Lý_Quỹ đáp lại Nếu đã có Thiên_mệnh ta sẽ tự mình bắt_giữ chúa của họ cái lũ sĩ_tốt ấy cuối_cùng sẽ là của ta Còn nếu_như sự bất_thành cầm_giữ chúng đâu có_ích gì và phóng_thích cho họ Không lâu sau Lý_Quỹ tiếp_tục công_hãm bốn quận Trương_Dịch_張掖 nay gần tương_ứng với Trương_Dịch_Cam_Túc Đôn_Hoàng_敦煌 nay gần tương_ứng với Đôn_Hoàng_Cam_Túc Tây_Bình_西平 nay gần tương_ứng với Tây_Ninh Thanh_Hải và Phu_Hãn_枹罕 nay gần tương_ứng với Lâm_Hạ_Cam_Túc kiểm_soát năm quận Hà_Tây tức bờ Tây thượng_du Hoàng_Hà_Mặc dù sau đó A Sử_Na_Khám_Độ tiến_hành nổi_dậy song Lý_Quỹ đã có_thể đánh_bại và tiêu_diệt vị khả hãn tự_xưng này Đường_Cao Tổ_Lý_Uyên lập ra triều Đường vào mùa xuân năm 618 và nay muốn liên_minh với Lý_Quỹ để tiến_công Tiết_Nhân_Cảo vì Đường_Cao Tổ đã phái sứ_giả đến chỗ Lý_Quỹ trong thư gọi Lý_Quỹ là tụng đệ em họ Lý_Quỹ rất phấn_khích và đã phái đệ là Lý_Mậu_李懋 đến kinh_thành Trường An của triều Đường để yết_kiến Đường_Cao Tổ dâng sản_vật địa_phương Đường_Cao Tổ đã phong cho Lý_Mậu làm đại_tướng quân cho về Lương_Đường_Cao_Tổ còn lệnh cho Hồng_Lư thiếu khanh Trương_Hầu_Đức_張俟德 đến Vũ_Uy để phong chức Lương châu tổng quản phong tước Lương vương cho Lý_Quỹ_Tuy nhiên trước khi Trương_Hầu_Đức có_thể đến lãnh_địa của Lý_Quỹ_Lý_Quỹ đã xưng là Thiên_tử Lương_Đế vào mùa đông năm 618 Lý_Quỹ phong cho nhi tử Lý_Bá_Ngọc_李伯玉 làm thái_tử Làm hoàng_đế Tuy_nhiên sau khi Lý_Quỹ xưng_đế thì việc cai_quản của ông lại trở_nên xấu đi Thoạt_đầu ông tin_tưởng Lương_Thạc phong làm mưu chủ vì đánh_giá Lương_Thạc là người có trí lược Tuy_nhiên khi Lương_Thạc nhận thấy rằng các tù_trưởng người Hồ ngày_càng mạnh lên ông ta đã thỉnh Lý_Quỹ hạn_chế quyền_lực của họ vì_thế mà kết oán với Hộ bộ thượng_thư An_Tu_Nhân người lãnh_đạo của các tù_trưởng người Hồ Hơn thế nữa khi nhi tử của Lý_Quỹ là Lý_Trọng_Diễm_李仲琰 đến thăm Lương_Thạc thì lại không được Lương_Thạc tôn_trọng Lý_Trọng_Diễm ôm hận trong lòng nên đã cùng với An_Tu_Nhân cáo_buộc Lương_Thạc có ý_muốn làm_phản vì_thế Lý_Quỹ đã cho giết Lương_Thạc_Cũng trong khoảng thời_gian này một pháp_sư người Hồ nói với Lý_Quỹ rằng Thượng_đế đang sai_khiến ngọc_nữ giáng_trần Lý_Quỹ vì_thế đã cho xây đài để đón ngọc_nữ chi_phí tốn_kém khiến bách_tính gặp hoạ Hơn_nữa đế_chế của Lý_Quỹ khi đó đang xảy ra nạn đói và Tào_Trân đề_xuất phát_chẩn cứu_tế cho dân đói Tuy_nhiên Tạ_Thống_Sư lại nói với Lý_Quỹ rằng những người bị đói đều yếu_ớt và không nên phung_phí lương_thực Lý_Quỹ nghe theo và từ_chối cứu đói khiến ông mất đi sự ủng_hộ của người_dân Vào mùa xuân năm 619 Trương_Hầu_Đức đến lãnh_địa của Lương lúc này quân Đường đã tiêu_diệt được Tiết_Nhân_Cảo_Lý Quỹ khi nghe được chiếu_chỉ của Đường_Cao Tổ đã thể_hiện rằng mình sẵn_sàng chấp_thuận Tào_Trân không đồng_ý đề_xuất rằng Lý_Quỹ không nên tự mình quy_phục Đường mà thay vào đó nếu muốn quy_phục ông nên làm theo cách của Tây_Lương_Tuyên_Đế dùng khi xưa với triều Bắc_Chu đó là tiếp_tục giữ tước_hiệu hoàng_đế song đồng_thời cũng xưng thần Lý_Quỹ chấp_thuận phái Đặng_Hiểu_鄧曉 đến Trường An còn ông trong khi tuyên_bố quy_phục Đường_Cao Tổ song lại xưng Hoàng tụng đệ Đại_Lương hoàng_đế thần Quỹ_Đường_Cao_Tổ tức_giận và tống_giam Đặng_Hiểu hoàng_đế triều Đường cũng bắt_đầu thảo_luận về việc tiến đánh Lý_Quỹ_Lý_Quỹ phái sứ_giả đến cầu_hoà với Bồ_Tát Bát khả hãn Mộ_Dung_Phục_Doãn của Thổ_Dục_Hồn đề_xuất phóng_thích Mộ_Dung_Thuận nhi tử của Mộ_Dung_Phục_Doãn bị triều Tuỳ giam_giữ từ trước Mộ_Dung_Phục_Doãn hài_lòng và tiến_công Lương theo chỉ_dẫn của Đường khiến Lý_Quỹ suy_yếu Bị đánh_bại và qua_đời Vào mùa hè năm 619 anh của An_Tu_Nhân là An_Hưng_Quý_安興貴 khi đó đang phụng_sự cho triều Đường tại Trường An đã dâng biểu thỉnh được đến Lương châu chiêu uý Lý_Quỹ_An_Hưng Quý còn bẩm với Đường_Cao Tổ về kế_hoạch của mình mà theo đó thoạt_đầu sẽ cố thuyết_phục Lý_Quỹ song nếu Lý_Quỹ từ_chối thì sẽ nổi_dậy lật_đổ Lý_Quỹ_Đường_Cao Tổ chấp_thuận với kế_hoạch của An_Hưng_Quý_Khi An_Hưng_Quý đến Vũ_Uy người này được Lý_Quỹ phong chức tả_hữu_vệ đại_tướng quân An_Hưng_Quý cố_gắng thuyết_phục Lý_Quý quy_phục triều Đường và dâng lãnh_thổ của ông cho triều Đường Lý_Quỹ khước_từ vì tin rằng ông có_thể phòng_thủ kháng_cự lại Đường An_Hưng_Quý sau đó đã lập_mưu với An_Tu_Nhân họ đã tập_hợp người Hồ tấn_công Lý_Quỹ_Lý_Quỹ không_thể chống_cự nổi bèn rút vào trong thành Vũ_Uy_An_Hưng Quý bao_vây Vũ_Uy trong khi kêu_gọi người_dân đầu_hàng Người_dân Vũ_Uy lũ_lượt ra đầu_hàng An_Hưng_Quý_Lý Quỹ thấy tình_thế trở_nên vô_vọng nên đã cùng thê_tử đi lên đài đón ngọc_nữ mà tổ_chức một bữa tiệc biệt_ly An_Hưng_Quý sau đó tiến vào thành và bắt_giữ Lý_Quỹ giải ông đến Trường An_Đường_Cao_Tổ cho xử_tử Lý_Quỹ cùng các hoàng đệ và hoàng_tử Tham_khảo BULLET Cựu_Đường thư BULLET Tân_Đường thư BULLET Tư trị thông giám các quyển
Lý_Quỹ ( Sơ_Đường )