Văn_học Đàng_Trong thời Lê_trung_hưng Văn_học Đàng_Trong thời Lê_trung_hưng là một giai_đoạn của văn_học Việt_Nam phản_ánh các thành_tựu về văn_thơ của nước Đại_Việt dưới thời nhà Lê_trung_hưng từ năm 1593 đến những năm 1770 trong vùng lãnh_thổ từ sông Gianh trở vào năm dưới quyền cai_quản của chúa Nguyễn_Thời kỳ đầu Thế_kỷ 17 chứng_kiến 2 cuộc nội_chiến giữa họ Trịnh và tàn_dư họ Mạc đồng_thời giữa họ Trịnh và họ Nguyễn_Đàng_Trong ban_đầu chỉ có vùng Thuận_Quảng sau mới phát_triển dần vào phía nam tới Nam_Bộ Do lịch_sử mới hình_thành chưa có bề dày văn_hiến như Đàng_Ngoài nhìn_chung văn_thơ Đàng_Trong ít thành_tựu hơn Tiêu_biểu nhất_thời kỳ đầu trong thế_kỷ 17 là Đào_Duy_Từ với các tác_phẩm chữ Nôm_Ngoạ_Long cương và Tư dung vãn Đây là 2 tập thơ lục_bát dài nói lên tâm_trạng của kẻ_sĩ ẩn_dật chờ thời Đào_Duy_Từ tự ví mình với Gia_Cát_Lượng ở đồi Ngoạ_Long khi chưa ra giúp Lưu_Bị_Trong hoàn_cảnh đó ông vẫn tin_tưởng sẽ có dịp lập_công danh Từ cuối thế_kỷ 17 sang thế_kỷ 18 hoà_bình lập lại đánh_dấu sự phát_triển thịnh_vượng nhất của nền văn_học cổ_điển Việt_Nam Thời_kỳ sau Ngoài ca_dao tục_ngữ trong văn_học_dân_gian còn có những bài vè điển_hình nhất là bài vè Chàng Lía thủ_lĩnh phong_trào chống chúa Nguyễn ở Quảng_Ngãi Trong dòng văn_học chính_thống những tác_gia và tác_phẩm lớn nhất ở Đàng_Trong là Nguyễn_Khoa_Chiêm Nguyễn_Hữu_Hào Nguyễn_Cư Trinh và Mạc_Thiên_Tứ_Nguyễn Khoa_Chiêm_Ông là nhà_văn lớn của thời_kỳ này với tác_phẩm Nam triều công_nghiệp diễn chí kể về quá_trình chống chúa Trịnh gây_dựng cơ_nghiệp Đàng_Trong của chúa Nguyễn_Nhiều tình_tiết trong tác_phẩm được xem như tư_liệu lịch_sử cho đời sau Nguyễn_Hữu_Hào_Là dòng_dõi công_thần của chúa Nguyễn tác_phẩm nổi_tiếng nhất của ông là Song tinh bất dạ Song tinh bất dạ viết bằng thể thơ_Nôm lục_bát xen_lẫn những bài thể thơ Đường Tác_phẩm thuật lại sự hưởng_lạc của chúa Nguyễn và các đại_thần sau khi mở_mang được vùng_đất phía nam trong bối_cảnh một câu_chuyện tình giữa một Nho_sinh tên là Song Tinh với cô gái Nhuỵ_Châu_Mối tình đã vượt ra ngoài khuôn_khổ lễ_giáo phong_kiến Đây được đánh_giá là tác_phẩm có giá_trị lớn nhất cả về nội_dung tư_tưởng lẫn hình_thức nghệ_thuật Nguyễn_Cư_Trinh_Tác phẩm tiêu_biểu của ông là Sãi_Vãi viết năm 1751 khi đang là Tuần_phủ Quảng_Ngãi Nội_dung tác_phẩm đề_cao tư_tưởng Nho_giáo phản_đối tầng_lớp quan_liêu Đàng_Trong tôn_sùng đạo Phật_Sãi_Vãi được viết theo thể văn thịnh_hành ở Đàng_Trong là văn hát_tuồng đồ hình_thức hát_tuồng vốn rất phổ_biến trong xã_hội khi đó Đây là một trong những tác_phẩm có tác_dụng động_viên giáo_dục trực_tiếp với người đương_thời Ngoài_ra Nguyễn_Cư_Trinh còn viết thơ chữ Hán với tập thơ Đạm_Am thi_tập Ngô_Thế_Lân_Ngô_Thế_Lân là người có tài nhưng không ra làm quan Tác_phẩm ông để lại có Phong trúc tập và Nam hành ký đắc tập Phong trúc tập của ông ra_đời vào lúc xã_hội Đàng_Trong dưới tay quyền_thần Trương_Phúc_Loan đứng về phía người lao_động có giá_trị tố_cáo sự bất_lương của giai_cấp thống_trị Ngòi_bút của Ngô_Thế_Lân táo_bạo và nói_thẳng không úp_mở ví_von Nhìn tổng_thể tác_phẩm của ông phản_ánh sự bất_lực của kẻ_sĩ trước thời_cuộc Mạc_Thiên_Tứ và nhóm Chiêu_Anh_Các_Là công_thần của chúa Nguyễn trong việc gây_dựng vùng_đất Nam_Bộ Mạc_Thiên_Tứ đã sáng_tác tập thơ Hà_Tiên thập cảnh khi đang trấn_thủ Hà_Tiên Tác_phẩm là 10 khúc ngâm_vịnh cảnh đẹp Hà_Tiên vừa theo thể song_thất_lục_bát vừa theo thể Đường luật bát_cú Ông xem đất Hà_Tiên đẹp như bức tranh_thuỷ_mặc hơn cả chốn thị_thành Tư_tưởng chủ_đạo của Mạc_Thiên_Tứ trong tập thơ này là tư_tưởng an_nhàn Cái an_nhàn đó khác với sự an_nhàn của các sĩ_phu Đàng_Ngoài bất_mãn với thời_cuộc và rút về ở_ẩn Cái an_nhàn của Mạc_Thiên_Tứ xuất_phát từ sự mãn_nguyện với cuộc_sống thanh_bình ấm_no Thơ của ông tuy không điêu_luyện như các nhà_thơ đương_thời Đàng_Ngoài nhưng trong bối_cảnh nền văn_học Đàng_Trong còn non_trẻ Hà_Tiên thập vịnh được xem là tác_phẩm quý_giá khhi đó Nó đánh_dấu một giai_đoạn ngôn_ngữ tiếng Việt đã phổ_biến khắp Bắc_Trung_Nam được các nhà_nghiên_cứu đánh_giá là bằng_chứng hùng_hồn về sự thống_nhất dân_tộc Mạc_Thiên_Tứ đã tập_hợp một thi xã là nhóm Chiêu_Anh_Các đến từ các nơi Phúc_Kiến_Quảng_Đông Trung_Quốc và Quy_Nhơn_Gia_Định Đàng_Trong_Nhóm ban_đầu gồm có 25 người Hoa và 6 người Việt sau đó chọn ra 18 người gọi là Thập bát anh lập làm Chiêu_Anh_Các_Hai tập thơ của nhóm để lại là Hà_Tiên vịnh tập và Lư_Khê nhân điếu Hà_Tiên vịnh tập gồm 320 bài thơ tập_trung vào 10 đề_tài cảnh được xem là đẹp nhất Hà_Tiên BULLET 1 Kim dư lan đào đảo Kim_Dư chắn sóng BULLET 2 Bình_Sơn điệp thuý Núi Bình_Sơn xanh trập_trùng BULLET 3 Tiêu tự thần trung tiếng chuông chùa Tiêu_BULLET 4 Giang_Thành dạ cổ tiếng trống_canh Giang_Thành_BULLET 5 Thạch_Động thốn vân Hang đá nuốt mây BULLET 6 Chân_Nham lạc lộ Cò đậu Chân_Nham_BULLET 7 Đông_Hồ ấn nguyệt Trăng soi Đông_Hồ_BULLET 8 Nam_Phố trừng ban Sáng_ngời Nam_Phố_BULLET 9 Lộc_Trĩ thôn cư cảnh quê Lộc_Trĩ_BULLET 10 Lư_Khê ngư bạc xóm chài Ngư_Khê_Lư_Khê nhân điếu chỉ có 30 bài phú đều viết về đề_tài Khe_Lư_Qua đề_tài câu cá của các bài thơ toát lên cảnh sống no_đủ an_nhàn lạc_quan yêu_đời của các nhà_thơ đương_thời Xem thêm BULLET Đàng_Trong_BULLET_Mạc_Thiên_Tứ_BULLET_Văn học Việt_Nam thời Lê_trung_hưng BULLET Văn_học Đàng_Ngoài thời Lê_trung_hưng Tham_khảo BULLET Viện sử_học 2007 Lịch_sử Việt_Nam tập 4 Nhà_xuất_bản Khoa_học_xã_hội
Văn_học Đàng_Trong thời Lê_trung_hưng