Đảng Hạng Đảng Hạng là tộc_người được đồng_nhất với nước Tây_Hạ họ cũng được gọi là Đảng Hạng Khương_党項羌_Người_Đảng Hạng thường được xem là một tộc_người nói tiếng Khương và đã thiên_di đến khu_vực Tây_Bắc_Trung_Quốc vào một khoảng thời_gian nào đó trước thế_kỷ 10 CN Nguồn_gốc Về mặt lịch_sử trong tiếng Hán_Khương là một thuật_ngữ giản_lược được dùng để chỉ các nhóm dân_tộc khác nhau bao_gồm cả những người Tạng sinh_sống ở Tây_Bắc_Trung_Quốc Sau khi người Tiên_Ti thiên_di từ Đông_Bắc đến Tây_Bắc rồi lập ra vương_quốc Thổ_Dục_Hồn 284 670 họ được người Hán gọi là Khương_Hồ_羌胡_Qiāng Hú_Các sử tịch và phát_hiện khảo_cổ trong thời_gian gần đây đã thể_hiện mối liên_hệ giữa Lý_Nguyên_Hạo và dõng dõi thủ_lĩnh của bộ_lạc Thác_Bạt_Tiên_Ti Lịch_sử Tộc_người Đảng Hạng ban_đầu cư_trú tại khu_vực cao_nguyên Tùng Phan thuộc tỉnh Tứ_Xuyên ngày_nay sống nhờ vào chăn_nuôi Vào đầu thời nhà Đường thủ_lĩnh Đảng Hạng là Thác_Bạt_Xích_Từ 拓跋赤辭 từng giúp_đỡ Thổ_Dục_Hồn chống Đường tuy_nhiên Thổ_Dục_Hồn cuối_cùng đã bị đánh_bại Sau đó Thác_Bạt_Xích_Từ quay sang trung_thành với Đường được Đường Thái_Tông ban cho họ Lý phong làm Tây_Nhung châu đô_đốc Thời giữa của nhà Đường do chịu áp_lực từ Thổ_Phồn người Đảng Hạng được nhà Đường cho di_chuyển đến Khánh_Châu_Những người Đảng Hạng ở lại đất cũ trở_thành nô_lệ của quý_tộc Thổ_Phồn được gọi là người Nhị_Dược_Những người Đảng Hạng di_cư về phía bắc phân thành tám bộ_lạc Thời_Đường_Đại_Tông do Thổ_Phồn và người Đảng Hạng liên_hiệp quấy_nhiễu Đường triều_đình Đường lại đưa người Đảng Hạng thiên_di đến khu_vực phía bắc của Ngân_Châu phía đông của Hạ_Châu_Khu vực Tuy Châu và Diên_Châu cũng có một đợt thiên nhập lớn của người Đảng Hạng Cuối thời nhà Đường khoảng 873 bộ_lạc Thác_Bạt hùng_mạnh hơn hẳn thủ_lĩnh Thác_Bạt_Tư_Cung 拓跋思恭 của bộ_lạc Thác_Bạt cát_cứ Hựu_Châu và tự_xưng là thứ_sử Năm 881 Thác_Bạt_Tư_Cung do có công giúp nhà Đường dẹp loạn Hoàng_Sào nên được Đường Hi_Tông phong làm Hạ_Châu tiết_độ_sứ và ban cho họ Lý phong làm Hạ_quốc công Đến đầu thời nhà Tống giữa Hạ_Châu của họ Lý và triều_đình Tống nhiều lần phát_sinh chiến_tranh Sau khi thủ_lĩnh Lý_Kế_Phủng_李繼捧 quy_hàng Tống tộc nhân lại ủng_hộ Lý_Kế_Thiên_李繼遷 làm thủ_lĩnh để tiếp_tục chống Tống_Năm 1005 thủ_lĩnh Đức_Minh thiết_lập hoà_bình với Tống_Tống_Chân_Tông ban họ cho Đức_Minh phong làm Hạ_Châu thứ_sử đảm_nhiệm_chức Định_Nan quân tiết_độ_sứ Năm 1031 Lý_Nguyên_Hạo kế_vị cha đến năm 1038 thì lập nên Tây_Hạ_Trong các nguồn bằng tiếng Đảng Hạng đất_nước này được gọi là phôn¹ mbın² lhi ə tha² tạm dịch là Bạch_Cao_Đại_Quốc 白高大國 tức đại quốc_gia cao_quý và thuần_khiết Mặc_dù tên tiếng Hán này đôi_khi cũng xuất_hiện trong các nguồn bằng tiếng Đảng Hạng tên gọi thông_dụng nhất của quốc_gia này là Đại_Hạ_大夏 trong các nguồn văn_bản chữ Hán của Tây_Hạ hay là Hạ_Quốc 夏國 trong các nguồn của nhà Tống Sau này người ta thường đề_cập đến đất_nước Đảng Hạng là Tây_Hạ_西夏_Do cha của người sáng_lập Tây_Hạ tức Lý_Đức_Minh không phải là một người cai_trị quá thủ_cựu người Đảng Hạng bắt_đầu tiếp_thu ngày_càng nhiều văn_minh Trung_Hoa song họ không bao_giờ đánh mất đi bản_sắc nguyên_bản của mình điều này được chứng_minh bằng một số_lượng lớn các văn_hiến còn lại của bản_thân nhà_nước Đảng Hạng Tuy_vậy người sáng_lập Tây_Hạ là Lý_Nguyên_Hạo lại có suy_nghĩ có phần thủ_cựu hơn ông đã tìm cách phục_hồi và tăng_cường bản_sắc của người Đảng Hạng bằng việc ra_lệnh thiết_lập ra chữ Đảng Hạng chính_thức và đặt ra các điều_luật nhằm củng_cố phong_tục văn_hoá truyền_thống Một trong các điều_luật đó là lệnh cho các thần_dân mặc y_phục dân_tộc truyền_thống và một điều_luật khác quy_định các thần_dân Tây_Hạ phải để tóc ngắn hoặc cạo đầu tương_phản với phong_tục của người Hán lúc bấy_giờ là để tóc dài và kết lại Nguyên Hạo loại_bỏ họ Lý_do triều Đường ban cũng loại_bỏ họ Triệu do triều Tống ban Nguyên Hạo nhận họ Đảng Hạng là Ngôi_Danh_嵬名_Ông lập Hưng_Khánh_興慶 làm quốc đô của Tây_Hạ_Đến thế_kỷ 13 Thành Cát_Tư_Hãn thống_nhất các bộ_lạc ở vùng thảo_nguyên phía bắc Mông_Cổ và dẫn quân Mông_Cổ thực_hiện sáu loạt tấn_công Tây_Hạ trong một khoảng thời_gian hơn 20 năm 1202 1207 1209 10 1211 13 1214 19 1225 26 Trong loạt tấn_công cuối_cùng Thành Cát_Tư_Hãn đã qua_đời trên đất Tây_Hạ_Sử liệu chính_thức của người Mông_Cổ thì nói rằng ông mất vì bệnh_tật trong khi có truyền_thuyết nói rằng ông ta mất vì bị trọng_thương trong trận chiến Năm 1227 quốc đô Tây_Hạ bị người Mông_Cổ tàn_phá họ đã phá_huỷ các toà nhà và các ghi_chép viết rằng tất_cả đều bị thiêu cháy ngoại_trừ tu_viện Tây_Hạ_Mạt_Chủ Lý_Hiện bị giết và hàng chục nghìn dân_thường đã bị thảm_sát Tuy_nhiên nhiều gia_đình người Đảng Hạng đã gia_nhập vào đế_quốc Mông_Cổ Một_số người trong số họ đã chỉ_huy quân Mông_Cổ chinh_phạt Trung_Hoa Sau khi thành_lập nhà Nguyên quân người Đảng Hạng được hợp_nhất vào quân Mông_Cổ trong các cuộc chinh_phục miền trung và miền nam Trung_Hoa sau đó Người Đảng Hạng được người Mông_Cổ gọi là Đường Ngột tangγud 唐兀 thuộc loại người Sắc_Mục_色目人 trong hệ_thống phân_loại của nhà Nguyên_do đó tách_biệt họ với vùng Hoa_Bắc_Hán nhân Thời nhà Nguyên một bộ_phận người Đảng Hạng hoạt_động rất mạnh nổi_tiếng nhất là Dương_Liễn_Chân_Già 楊璉真珈 song sau đó họ dần dung_hợp với các tộc_người khác và biến mất khỏi lịch_sử Đến cuối thời Minh có bằng_chứng về sự hiện_diện của các cộng_đồng Đảng Hạng nhỏ tại các hành tỉnh An_Huy và Hà_Nam Thành_viên của hoàng_tộc Tây_Hạ đã di_cư đến phía tây Tứ_Xuyên phía bắc Tây_Tạng và thậm_chí là đến Đông_Bắc_Ấn_Độ và trong một_số trường_hợp đã trở_thành thủ_lĩnh địa_phương Cuối thời Minh_Lý_Tự_Thành đã lãnh_đạo một cuộc khởi_nghĩa nông_dân thiết_lập chính_quyền Đại_Thuận và tự_xưng mình là hậu_duệ của Lý_Kế_Thiên Một số học giả cũng xác_định Lý_Tự_Thành là hậu_duệ của tộc Đảng Hạng Có một thuyết cho rằng người Sherpa là hậu_duệ của người Đảng Hạng Tôn_giáo Quốc_giáo của Tây_Hạ là Phật_giáo nó giữ một vai_trò cực_kỳ quan_trọng trong xã_hội Đảng Hạng Toàn_bộ kinh sách Phật_giáo Trung_Hoa đã được dịch sang tiếng Đảng Hạng trong khoảng thời_gian 50 năm và được ban_bố vào_khoảng năm 1090 với 3700 quyển đây là một kỳ_công nếu so_sánh với khoảng thời_gian người Hán hoàn_thành nhiệm_vụ tương_tự Phật_giáo ở Tây_Hạ thường được đánh_giá là một sự pha_trộn giữa các truyền_thống Tạng và Hán trong đó Hoa_Nghiêm_Thiền tông có tầm ảnh_hưởng lớn nhất Đặc_điểm đặc_trưng khác của Phật_giáo Đảng Hạng là có sự tương_đồng về các đức_tin Phật_giáo với Đại_Liêu của người Khiết_Đan một_số bản văn trước_đây được cho là có nguồn_gốc Đảng Hạng bản_địa hoá_ra lại là các bản dịch từ bản văn Khiết_Đan gốc Mức_độ ảnh_hưởng của yếu_tố Tạng đối_với sự hình_thành của Phật_giáo Đảng Hạng vẫn chưa được khám_phá đặc_biệt là trong bối_cảnh các phát_hiện mới cho thấy rằng Phật_giáo Đảng Hạng sở_hữu nhiều yếu_tố văn_hoá bản_địa ở phía bắc Trung_Quốc hơn là ảnh_hưởng thuần từ văn_hoá Tạng hay Hán_Các bản văn thuộc giáo_phái Đại thủ ấn của Tây_Tạng giải_thích rằng Phật_giáo Đảng Hạng ban_đầu tiến_triển theo dòng Ca mã ca cử phái Karma_Kagyu thay_vì Tát già phái Sakya Một số cơ_sở Phật_giáo Đảng Hạng chẳng_hạn như Đế sư đã tồn_tại lâu hơn bản_thân Tây_Hạ và vẫn có_thể thấy được vào thời Nguyên Một trong các nguồn rõ_ràng hơn về Phật_giáo Đảng Hạng là ở Ngũ_Đài sơn nơi mà cả Hoa_Nghiêm tông và Kim_Cương thừa đều phát_triển mạnh_mẽ từ cuối thời nhà Đường cho đến khi người Mông_Cổ xâm_lược Một_số nguồn đối_lập thì cho rằng tôn_giáo Đảng Hạng có nguồn_gốc từ Khổng giáo Có_thể đúng là Nho_giáo tồn_tại ở Tây_Hạ song mức_độ sùng_kính với Vạn thế sư biểu thì không_thể so_sánh về mức_độ phổ_biến của việc sùng_bái Phật_giáo Điều đó cũng có_thể được chứng_minh bằng các văn_hiến Đảng Hạng còn tồn_tại trong đó chủ_yếu là kinh Phật trong khi những thứ gọi là văn_học thế_tục bao_gồm kinh_điển Nho_giáo hầu_như không_thể tìm thấy trong các bản dịch tiếng Đảng Hạng Nhà_nước Đảng Hạng thi_hành các điều_luật nghiêm_khắc liên_quan đến giảng_dạy các tín_ngưỡng tôn_giáo và kiểm_tra nghiêm các giảng_sư tiềm_năng Trước khi một người được phép giảng đạo họ sẽ cần phải được sự cho_phép của chính_quyền địa_phương nếu mới đến từ Tây_Tạng hay Ấn_Độ Các học_thuyết được giảng_dạy và phương_pháp được sử_dụng được giám_sát một_cách cẩn_thận để đảm_bảo người Đảng Hạng không_thể hiểu sai về giáo_lý Bất_cứ ai bị phát_hiện ra là một thầy_bói hay lang_băm sẽ phải đối_mặt với hành_vi ngược_đãi ngay_lập_tức Xét thấy trái với đức_tin về luân_thường đạo_đức của Phật_giáo nhà_nước Đảng Hạng nghiêm_cấm hoàn_toàn việc giảng_sư nhận đồ đáp lễ hay đồ tưởng_thưởng cho việc giảng_dạy của họ Mặc_dù nhà_nước Đảng Hạng không ủng_hộ một trường phát Phật_giáo chính_thức nào song họ bảo_vệ tất_cả các địa_điểm và vật_thể tôn_giáo bên trong biên_giới quốc_gia Giống như các triều_đại Trung_Hoa việc trở_thành một tu_sĩ cần phải được chính_quyền ân chuẩn và bất_cứ ai thực_hiện lời tuyên_thệ của một tu_sĩ mà không có sự giám_sát của chính_quyền sẽ phải đối_mặt với việc bị trừng_phạt nặng Phụ_nữ cũng đóng một vai_trò trong các hoạt_động tôn_giáo Đảng Hạng khi họ trở_thành các ni_cô một vị_trí mà chỉ một goá_phụ hay một trinh_nữ là có_thể đảm_nhiệm Suchan 1998 tìm thấy ảnh_hưởng của một_vài vị Cát mã ba Karmapa đầu_tiên đối_với các triều Nguyên và Minh cũng như Tây_Hạ và nói đến Đô tùng Khâm ba Desum_Khyenpa_Một vài vị Cát mã ba đầu_tiên trở_nên nổi_bật do vị_trí quan_trọng của họ trong các triều_đình Nguyên và Minh tại Trung_Quốc ở đó họ là người chỉ_dẫn tinh_thần cho các hoàng_tử và hoàng_đế Tầm ảnh_hưởng của họ cũng mở_rộng đến triều_đình Hạ của người Đảng Hạng ở đó một đệ_tử của Đô tùng Khâm ba được vua Tây_Hạ trao cho tước_hiệu Thượng sư Liên_kết ngoài BULLET http www omniglot com writing tangut htm BULLET http kepping net Last works and documents of Ksenia_Kepping_BULLET http www chinaknowledge de History_Song xixia html BULLET The_Tangut_Royal_Tombs Steinhardt_Nancy_Shatzman 1993 The_Tangut_Royal_Tombs near Yinchuan_In_Muqarnas_X An_Annual on Islamic_Art and Architecture_Margaret_B_Sevcenko ed Leiden_E_J_Brill
Đảng Hạng