Đại_lễ nghị Đại_lễ nghị chữ Hán_大礼議 có nghĩa Tranh nghị về Đại_lễ là một loạt những cuộc tranh_luận về vấn_đề tôn hiệu dành cho thân_sinh của Minh_Thế_Tông_Gia Tĩnh_Đế_Chu_Hậu Thông_Vấn đề xảy ra khi ông muốn tôn_xưng cha ruột là Hưng_Hiến vương Chu_Hữu_Nguyên làm Hoàng khảo 皇考 trong khi ban_đầu ông được quyết_định kế_vị với tư_cách là con thừa_tự của Minh_Hiếu_Tông_Chu Hựu_Đường_Tuy chỉ trên danh_nghĩa là luận về tôn_xưng nhưng thực_tế đây là loạt chiến_tranh quyền_lực giữa Gia_Tĩnh_Hoàng đế và Cựu_thần đời Chính Đức đứng đầu là Dương_Đình_Hoà cùng Mao_Trừng_Cuộc tranh nghị này kéo_dài trong 3 năm đầu đời Gia_Tĩnh 1521 1524 trở_thành một trường_đấu tranh chính_trị thu_hút các phe_phái Triều_đình chia làm hai phái Hộ lễ duy_trì lễ chế phong_kiến và Nghị lễ ủng_hộ nguyện_vọng cá_nhân của Hoàng_đế Kết_quả Minh_Thế_Tông dựa vào hoàng quyền hùng_mạnh giành được thắng_lợi cuối_cùng những người phản_đối bị phạt trượng đình bổng tiền_lương và đoạt quan_chức Dựa vào thành_công của Đại_lễ nghị Minh_Thế_Tông đã giành được quyền_lực tối_thượng được gọi là quân_chủ_chuyên_chế bắt_đầu cai_trị một_cách đầy bá_quyền Chiến_thắng của ông khiến cho Hưng_Hiến vương cuối_cùng được tôn_miếu hiệu và thuỵ hiệu theo chuẩn một Hoàng_đế nhà Minh là Duệ_Tông_Hiến_Hoàng đế 睿宗献皇帝 vào năm Gia_Tĩnh thứ 17 1538 do_đó được tôn thần_chủ vào Thái_miếu Bối_cảnh Minh_Hiến_Tông_Chu Kiếm_Thâm qua_đời con trai thứ 3 là Minh_Hiếu_Tông_Chu Hựu_Đường kế_vị vì trước ông có 2 người anh đều chết sớm Con trai thứ 4 của Hiến_Tông là Hoàng_tử Chu_Hữu_Nguyên được thụ đất phong và sách phong làm Hưng vương lập ra một chi hệ Tiểu tông Hoàng_thất sinh ra con trưởng chết_yểu và người con thứ trở_thành người con lớn nhất chính là Chu_Hậu_Thông_Trong khi ấy Minh_Hiếu_Tông sinh ra Minh_Vũ_Tông_Chu Hậu_Chiếu và Úy_Điệu vương Chu_Hậu_Vĩ_Trong khi Chu_Hậu_Vĩ chết_non Minh_Vũ_Tông là con trai độc_nhất kế_vị Hiếu_Tông nhưng không có con Năm Chính Đức thứ 14 1519 Chu_Hữu_Nguyên qua_đời thuỵ là Hưng_Hiến vương 興献王_Thời điểm ấy Chu_Hậu_Thông lấy thân_phận Thế_tử cư_tang Năm thứ 16 1521 tháng 3 âm_lịch đầu tháng Minh_Vũ_Tông lệnh Chu_Hậu_Thông tập phong tước Vương_Sang ngày 14 tháng 3 âm_lịch cùng năm_Minh_Vũ_Tông băng ở Báo phòng Chu_Hậu_Thông lúc này vẫn chưa chính_thức thụ tước Hưng vương Thời_điểm Minh_Vũ_Tông qua_đời là không có người thừa_kế Một chi Đại tông truyền cho dòng trưởng từ thời Minh_Thành_Tổ_Chu Đệ đến đây vô tự Trước tình_thế ấy Từ Thọ_Hoàng thái_hậu Trương thị mệnh Nội_các thảo_luận lập người kế_thừa Hoàng vị Nội_các Thủ phụ là Dương_Đình_Hoà căn_cứ vào Hoàng_Minh tổ huấn 皇明祖訓 đề_nghị lập người kế_tự của Chu_Hữu_Nguyên tức Hưng vương Thế_tử Chu_Hậu_Thông được mọi người tán_đồng Lời tấu của Dương_Đình_Hoà như sau Lời tấu của Dương_Đình_Hoà nhanh_chóng được Lương_Trữ_Tưởng_Miện và Mao_Ký tán_đồng bọn họ cùng dâng sự_việc lên Hoàng_thái_hậu và thông_qua Dương_Đình_Hoà dẫn_đầu đại_thần ở Tả_Thuận môn 左順門 chờ sẵn Khi ý chỉ được đưa đến bọn họ Ngày 15 tháng 3 ÂL đoàn sứ_thần mang theo di_chiếu và ý chỉ của Thái_hậu khởi_hành đi An_Lục đón Chu_Hậu_Thông đến ngày 26 tháng ấy là đến_nơi Ngày 1 tháng 4 ÂL Chu_Hậu_Thông từ_biệt mộ cha hôm sau từ_biệt mẹ là Tưởng thị để lên_đường ngày 22 tháng ấy thì đến kinh_sư Sau một cuộc tranh_luận nhỏ theo đề_nghị của Dương_Đình_Hoà_Lễ bộ Thượng_thư Mao_Trừng dùng nghi_lễ dành cho Hoàng_thái_tử đón_tiếp Chu_Hậu_Thông theo lễ_nghi này thì Chu_Hậu_Thông đi vào từ Đông_Hoa môn 東華門 và ở tạm tại Văn_Hoa điện 文華殿 chờ ngày chính_thức làm lễ lên_ngôi Quá_trình Nhập tự hay kế_thừa Trước cả khi Minh_Vũ_Tông băng_hà Dương_Đình_Hoà từng giúp Vũ_Tông soạn ý chỉ về việc chỉ_định ai là người kế_vị Và cũng chính tờ di_chiếu do chính Dương_Đình_Hoà soạn này Chu_Hậu_Thông đem làm vũ_khí sắc_bén khơi_mào cho Đại_lễ nghị dai_dẳng về sau Tờ di_chiếu nguyên_văn là Chu_Hậu_Thông dựa vào di_chiếu có 4 chữ Tự Hoàng_đế vị 嗣皇帝位 có nghĩa kế_thừa Hoàng_đế vị cho rằng mình là độc_lập kế_thừa ngôi_vị mà không phải là Hoàng_tử mang danh_nghĩa thừa_tự kế_thừa nên không chấp_nhận mình phải nhận Minh_Hiếu_Tông làm cha Ông nói với Trưởng sử Viên Tông_Cao_袁宗皋 thẳng_thừng Di_chiếu là đem ta kế_thừa Hoàng vị không phải thân_phận Hoàng_tử 遗诏以我嗣皇帝位_非皇子也_Lúc này Chu_Hậu_Thông vẫn chưa đến kinh_sư mà vẫn còn ở ngoại_ô chưa làm theo lễ mà Lễ bộ bàn đi từ Đông_Hoa môn vào Dưới sự dàn_xếp của Trương_Thái hậu triều_đình đưa Chu_Hậu_Thông vào Đại_Minh môn 大明門 cổng chính chỉ dành cho Đế_Hậu và chính_thức lên_ngôi ở Phụng_Thiên điện 奉天殿 với chiếu_chỉ Phụng_Hoàng huynh di mệnh nhập thừa_kế dòng_dõi 奉皇兄遗命_入奉宗祧_Tân_Hoàng đế chọn niên_hiệu cho năm sau là Gia_Tĩnh từ_chối niên_hiệu Thiệu_Trị mà triều_thần đề_nghị Từ đấy sử Minh gọi ông là Minh_Thế_Tông_Giằng co quyết_liệt Ngày 27 tháng 4 ÂL Tân_Hoàng_đế hạ_lệnh quần_thần nghị_định thuỵ hiệu của Vũ_Tông và người tế_tự cùng phong hiệu của cha mình Nội_các Thủ phụ Dương_Đình_Hoà cầm_đầu triều_thần viện_dẫn tiền_lệ Định_Đào vương Lưu_Khang của nhà Hán cha ruột của Hán_Ai_Đế_Lưu Hân và Bộc_An_Ý vương Triệu_Doãn_Nhượng của nhà Tống cha ruột của Tống_Anh_Tông_Triệu Thự cho rằng Thế_Tông vốn là dòng thứ Tiểu tông 小宗 vào kế_thừa dòng trưởng Đại tông 大宗 nên phải tôn phụng chính_thống Chế_độ này có_thể hiểu là khi Đại tông không con vì để bảo_toàn chính_danh nên phải lấy con của Tiểu tông kế_thừa với điều_kiện người con này phải nhận thế_hệ Hoàng_đế trước làm cha mà cha_mẹ ruột chỉ có_thể đối_xử ở hàng bậc chú và thím với tư_cách là cháu Những vị Hoàng_đế trường_hợp này được gọi là Tự_tử 嗣子 tức Con trai nhập Tự thừa_kế và phải gọi người mình nhận làm cha là Tự_phụ 嗣父_Vì thế Minh_Thế_Tông phải làm theo đúng Tông pháp như sau BULLET Xưng gọi Minh_Hiếu_Tông bác của ông làm cha ruột tức Hoàng khảo 皇考_BULLET_Cha ruột Thế_Tông là Hưng_Hiến vương đổi xưng Hoàng thúc khảo Hưng quốc Đại_vương 皇叔考興國大王 mẹ là Hưng phi Tưởng thị làm Hoàng thúc mẫu Hưng quốc Đại phi 皇叔母興國大妃_BULLET_Vào lúc tế_tự đối Thế_Tông với cha_mẹ đẻ thì tự_xưng Chất_Hoàng đế 侄皇帝 từ Chất nghĩa_là cháu gọi trưởng bối bằng chú tiếng xưng_hô này là khiến Thế_Tông nhìn_nhận đối_với cha_mẹ ruột chỉ là chú thím bởi_vì hiện_tại Thế_Tông đã là con thừa_tự trên tông pháp của Minh_Hiếu_Tông anh của Hưng_Hiến vương BULLET Do Thế_Tông đã nhập tự cho Hiếu_Tông điều này khiến Hưng_Hiến vương không có con thừa_tự Do_đó triều_đình nghị_định Sùng_Nhân vương Chu_Hậu_Huyễn con trai của Ích_Đoan vương Chu_Hựu_Tân làm người kế_tự Hưng_Hiến vương Ích_Đoan vương là em_trai của Hưng_Hiến vương do_đó Chu_Hậu_Huyễn là cháu gọi Hưng_Hiến vương bằng bác đồng_thời còn là anh họ của Thế_Tông_Ngày 7 tháng 5 ÂL Lễ bộ Thượng_thư Mao_Trừng và văn_vũ quần_thần hơn 60 người cùng tâu lên Hoàng_đế bản kiến_nghị này trong đó còn viết kẻ nào dị_nghị tức_là gian_tà đáng chém Vị_Hoàng đế mới 15 tuổi đã từng khẳng_định mình không phải là Hoàng_tử chẳng_thể đồng_ý với bản kiến_nghị của triều_thần đôi bên bắt_đầu giằng_co Khi lời nghị bàn của Dương_Đình_Hoà được tâu lên Thế_Tông không vui cự_tuyệt mãi Trước_tiên muốn vỗ_về Dương_Đình_Hoà để thông_qua ông mà hợp_pháp_hoá ý_định truy_phong cho cha ruột Thế_Tông còn tặng vàng hậu_hĩnh cho Mao_Trừng_Nhưng_Dương_Đình_Hoà không thay_đổi Mao_Trừng mềm_mỏng hơn đôi_chút cho rằng tương_lai Hoàng_đế có con thì lấy con trai thứ 2 thay Chu_Hậu_Huyễn làm Hưng vương Ngày 3 tháng 7 ÂL Tiến_sĩ Trương_Thông cùng Thị_lang Vương_Toản_王瓚 là những người đầu_tiên nói Hoàng_đế kế_thừa Hoàng vị không phải kế_thừa Tự dẫn ra rằng di_chiếu mệnh Thế_Tông là Trưởng tử của Hưng_Hiến vương để kế_thừa Đại tông mà Lễ ký nói Trưởng tử không phải đem thừa Tự cho người khác khuyến_khích Thế_Tông thừa_kế tư_cách độc_lập như Hán_Văn_Đế_Lưu Hằng kế_vị anh_trai Hán_Huệ_Đế_Lưu_Doanh khi xưa hoàn_toàn không phải là nhập Tự nhưng vẫn hợp_pháp Trương_Thông còn kiến_nghị nên lấy cha_đẻ của Thế_Tông làm Hoàng khảo còn đề_nghị cho lập miếu cho Hưng_Hiến vương ở Bắc_Kinh_Điều này khiến Dương_Đình_Hoà phải biếm quan của Toản đến Nam_Kinh còn mắng Kẻ thư_sinh như Thông chẳng biết gì Từ sau đó tuy Thế_Tông tích_cực lôi_kéo Dương_Mao nhưng cả hai đều tỏ ra rất cứng_rắn vài lần Hoàng_đế muốn thay_đổi_gia tôn cho cha mình cũng đều bị hai người bác_bỏ ngay Tháng 10 ÂL Thế_Tông dùng lễ nghênh đón Hoàng_thái_hậu đưa mẹ mình là Hưng_Hiến phi Tưởng thị vào cung Trước đó Hoàng_đế kiên_trì dùng lễ Hoàng_thái_hậu để đón mẹ thì bị Dương_Đình_Hoà phản_đối Quyết_tâm thực_hiện được ý_nguyện Thế_Tông còn khóc_lóc đòi từ_vị đưa mẹ về An_Lục nên bọn Dương_Đình_Hoà đành phải nhượng_bộ Trong tháng này Chức phương Chủ_sự Hoắc_Thao_霍韜 dâng sớ kiến_nghị lấy Hưng_Hiến vương làm Hoàng khảo Hưng_Hiến_Đế_皇考興獻帝 chịu rất nhiều chỉ_trích Hồ Quảng_Tổng đốc Tịch_Thư_席書 và Lại bộ Viên_ngoại lang Phương_Hiến_Phu_方獻夫 có cùng khẩu_khí nhưng đều không dám dâng sớ nữa Cuối_cùng triều_thần đứng đầu bởi Dương_Đình_Hoà kiên_quyết đề_nghị lấy Hiếu_Tông làm Hoàng khảo chỉ nhân_nhượng đặt hiệu cho Hưng_Hiến vương làm Đế_Tưởng phi là Hưng_Hiến hậu 興獻后 mà không xưng Hoàng_Chỉ riêng bà nội Hiến miếu Quý_phi Thiệu thị do là sinh mẫu của Hưng_Hiến_Đế vừa truy tôn nên trở_thành Hoàng_thái_hậu đây cũng là trường_hợp hiếm_hoi bà nội của một Hoàng_đế lại chỉ có tôn_xưng Hoàng_thái_hậu Năm Gia_Tĩnh nguyên_niên 1522 Minh_Thế_Tông bất_đắc_dĩ làm chiếu chấp_nhận Minh_Hiếu_Tông là Hoàng khảo 皇考_Từ_Thọ_Hoàng thái_hậu là Thánh_mẫu 聖母 còn cha_mẹ ruột là Hưng_Hiến_Đế cùng Hưng_Hiến hậu chỉ gọi Bổn sinh phụ 本生父 cùng Bổn sinh mẫu 本生母_Cùng năm_tháng 2 nhân việc dâng tôn hiệu Thế_Tông cho tôn Hưng_Hiến hậu làm Hưng quốc Thái_hậu 興國太后_Lễ chế đắc_thế Năm Gia_Tĩnh thứ 3 1524 tháng_giêng Minh_Thế_Tông lúc này đã lên_ngôi lâu căn_cơ đã nhiều cực_lực muốn vì cha_mẹ thêm chữ Hoàng vào tôn hiệu Những đại_thần là Trương_Thông và Quế_Ngạc vốn bị biếm đi làm Nam_Kinh dò biết ý Thế_Tông nối nhau dâng sớ nhắc lại việc cũ sớ của Quế_Ngạc là bản sớ cũ của Tịch_Thư_Thư đã ngầm gửi cho Ngạc_Thế_Tông đem tấu sớ của hai người giao cho triều_thần bàn_bạc Dương_Đình_Hoà cũng biết ý bèn xin hưu để tránh tai_vạ Lúc này địa_vị Thế_Tông đã ổn_định không muốn phải chịu sự áp_chế của ông ta nữa nên dễ_dàng chấp_thuận thế rồi Tưởng_Miện thay Dương_Đình_Hoà làm Thủ phụ Cuộc tranh_luận về Đại_lễ sau một thời_gian trầm_lắng được thổi bùng trở_lại Tháng 2 ÂL bọn Lễ bộ Thượng_thư Uông_Tuấn thay Mao_Trừng bệnh chết từ năm thứ 2 cả_thảy 73 người dâng sớ xin giữ tôn_xưng như cũ trong lời tâu có đoạn Cẩn_thận tập_hợp các chương tấu duy Tiến_sĩ Trương_Thông_Chủ sự Hoắc_Thao_Cấp sự trung Hùng_Tiếp cùng Ngạc nghị_định giống nhau còn lại hơn 80 sớ của hơn 250 người đều như bọn thần nghị Thông_lại dâng sớ nhắc_nhở Thế_Tông là con trai duy_nhất của Hưng_Hiến_Đế_Thế Tông bèn tuyên chiếu triệu bọn Thông_Ngạc_Thư vào kinh Bọn đại_thần là Trâu_Thủ_Ích_鄒守益 mấy lần dâng sớ lời_lẽ gay_gắt Nam_Kinh_Lễ bộ Chủ_sự là Hầu_Đình_Huấn_侯廷訓 còn dâng lên Đại_lễ biện 大禮辨 phản_đối ý_tưởng của Thế_Tông_Bọn_Cấp sự trung Trương_Trùng 32 người bọn Ngự_sử Trịnh_Bản_Công 31 người cũng dâng sớ ra_sức tranh_luận Trạng_nguyên thời Chính Đức là Đường_Cao 唐皋 cũng dâng sớ nói_mát Bệ_hạ nên xét kỹ để phân_biệt với chính_thống làm dày tôn_xưng của cha_mẹ Mặt ngoài là ở điều_đình trên thực_tế có khuynh_hướng phản_đối Tiếng_tăm của bọn Trâu_Thủ_Ích và Đường_Cao rất lớn vì một là Đại đệ_tử của Vương_Dương_Minh còn một là Trạng_nguyên do_đó sự phản_đối của hai người gây ra ảnh_hưởng mạnh_mẽ Thế_Tông vừa buồn vừa thẹn nên cả giận những người dâng sớ đợt này bị tống_giam biếm chức đình bổng tiền_lương vài tháng thậm_chí bãi truất Tưởng_Miện xem_chừng không_thể lay_chuyển ý Thế_Tông bèn xin hưu Mao_Kỷ thay làm Thủ phụ Lại bộ Thượng_thư Kiều_Vũ nhiều lần phản_đối cũng xin hưu Phái_Hộ lễ rơi vào thế hạ phong Qua 15 ngày Thế_Tông đáp lại tờ sớ của bọn Uông_Tuấn tỏ ý_muốn tận hiếu với các đấng sinh_thành Uông_Tuấn bất_đắc_dĩ tập_hợp quần_thần xin thêm chữ Hoàng vào tôn hiệu Ngày sóc_vọng đầu tháng 4 ÂL năm đó Minh_Thế_Tông làm chiếu đặt tôn hiệu cho Hưng_Hiến_Đế làm Bổn sinh Hoàng khảo Cung_Mục_Hiến_Hoàng đế 本生皇考恭穆獻皇帝 còn Hưng quốc Thái_hậu làm Bổn sinh mẫu Chương_Thánh_Hoàng thái_hậu 本生母章聖皇太后_Tháng 5 ÂL năm ấy Trương_Thông và Quế_Ngạc đến Kinh riêng Tịch_Thư đến vào tháng 8 được uỷ làm Hàn_Lâm Học_sĩ chuyên phụ_trách việc lễ_nghi Từ đây bọn họ trở_thành trung_tâm của nhóm triều_thần ủng_hộ Hoàng_đế đương_thời gọi là Nghị lễ phái 議禮派 đối_lập với phái bảo_vệ Cựu lệ là Hộ lễ phái 護禮派_Thế_Tông làm chiếu cho lập miếu của Hiến_Hoàng đế trong Đại_nội Uông_Tuấn cực_lực phản_đối bị bãi_chức liền lấy Tịch_Thư thay_thế Cuộc tranh_đấu bước vào giai_đoạn kịch_liệt nhất Kết_cục Cũng trong năm Gia_Tĩnh thứ 3 tháng 7 ngày Giáp_Tuất 11 tức ngày 11 tháng 8 dương_lịch Minh_Thế_Tông_Chu Hậu_Thông vì lấy cớ tôn_xưng Bổn sinh mà dụ Lễ bộ muốn vào 3 ngày sau sẽ tiến_hành dâng Sách văn cho tế cáo Thiên_địa Tông_miếu Xã_tắc Ý_tưởng này của Hoàng_đế khiến quần_thần như tức_nước_vỡ_bờ phản_đối gay_gắt Ngày Mậu_Dần 15 tháng ấy tức ngày 14 tháng 8 theo dương_lịch Lại bộ Tả_Thị lang Hà_Mạnh_Xuân_何孟春 khẩn_thiết nói Thời_Hiến_Tông đại_thần quỳ ở Văn_Hoa môn vì chuyện lễ_tiết hạ táng Từ Ý Hoàng_thái_hậu khiến Hiến_Tông phải nghe theo Đó là bổn triều cố sự Hàn_Lâm_viện Tu soạn Dương_Thận con trai Dương_Đình_Hoà đồng_thời kêu_gọi Nước_nhà nuôi kẻ_sĩ 150 năm giữ vững tiết_tháo đại_nghĩa mà chết là ngày hôm_nay Theo lời kêu_gọi này hơn 200 triều_thần quỳ khóc ở Tả_Thuận môn từ giờ Thìn đến giờ Ngọ hai lần có dụ chỉ mà vẫn không lui Hoàng_đế liền sai Cẩm_Y_vệ bắt giam 8 người cầm_đầu tiếng kêu khóc lại càng lớn Thế_Tông nổi_giận hạ_lệnh tống_giam từ Ngũ_phẩm trở xuống đình chức từ Tứ_phẩm trở lên Mao_Kỷ xin tha cho mọi người không được đành xin hưu Kỷ ở chức Thủ phụ mới được 3 tháng Liền sau đó Thế_Tông cho xử_phạt trượng từ Ngũ_phẩm trở xuống đình bổng từ Tứ_phẩm trở lên 18 người bị đòn mà chết 10 người bị sung quân ở biên_thuỳ Phái_Hộ lễ không còn phản_đối được nữa Tháng 9 ÂL cùng năm Đế đổi xưng Hiếu_Tông làm Hoàng_bá khảo 皇伯考 cha_đẻ làm Hoàng khảo 皇伯考 rồi cho biên_soạn Đại_lễ tập nghị 大礼集议 và Minh luân đại điển 明伦大典_Tháng giêng năm sau đại điển soạn xong thành_viên của phái Nghị lễ được thăng_tiến phái Hộ lễ bị biếm trích bãi truất thậm_chí tống_giam những người đã trí_sĩ cũng bị đoạt quan_chức Năm Gia_Tĩnh thứ 17 1538 Minh_Thế_Tông dâng tôn_miếu hiệu cho Chu_Đệ từ Thái_Tông là Thành Tổ tức gọi Minh_Thành_Tổ cũng cho cải thuỵ hiệu Chu_Đệ được gọi là Minh_Thành_Tổ bắt_đầu từ đây Nhân đó Thế_Tông chính_thức truy tôn cha_đẻ Hiến_Hoàng đế miếu_hiệu là Duệ_Tông thuỵ hiệu Tri_Thiên_Thủ_Đạo Hồng_Đức_Uyên_Nhân Khoan_Mục_Thuần_Thánh Cung_Giản_Kính_Văn Hiến_Hoàng đế 知天守道洪德淵仁寬穆純聖恭簡敬文獻皇帝 sau đó Thế_Tông ra chỉ đưa thần_chủ của Duệ_Tông_Hiến_Hoàng đế vào thờ trong Thái_miếu bài_vị còn đặt bên trên Vũ_Tông_Sự kiện Đại_lễ nghị đến đây thì chấm_dứt Ảnh_hưởng Trải qua 3 năm tranh_luận vị Hoàng_đế trẻ tuổi Minh_Thế_Tông_Chu Hậu_Thông đã khám_phá ra Hoàng quyền vô_địch mà mình đang nắm trong tay những kẻ chống_đối đều bị tống_giam hoặc phạt trượng Từ đây về sau độc_đoán chuyên_chế cố_chấp ngang_ngược đã trở_thành tác_phong của triều_đại Gia_Tĩnh_Mối bất_hoà giữa Thế_Tông và bọn đại_thần Dương_Đình_Hoà đã khiến cho những cải_cách cuối thời Chính Đức tan_thành_mây_khói Thế_Tông ngày_càng hủ_hoá xây_dựng tuỳ_tiện mê_tín phương_thuật tôn_sùng Đạo_giáo ham_muốn được trường sanh bất lão Những thành_viên của phái Nghị lễ chỉ mất lời suông mà được vinh_hiển khiến cho việc xu_nịnh Hoàng_đế trở_thành trào_lưu đương_thời Từ năm thứ 17 1538 về sau 9 trong 14 Nội_các Thủ phụ Từ Giai_Cố_Đỉnh_Thần Nghiêm_Nột_Hạ_Ngôn Quách_Phác_Nghiêm_Tung_Viên Vĩ_Cao_Củng_Lý_Xuân_Phương nhờ làm Thanh từ văn_tế của Đạo_giáo mà thăng_tiến cho thấy tình_trạng suy_đồi của nền chính_trị_Gia Tĩnh_Tham khảo BULLET Minh sử quyển 17 190 191 192 194 196 197 283 BULLET Vạn_Tư_Đồng_Minh sử cảo quyển 284 liệt_truyện 135 Tài_liệu khác BULLET Vưu_Thục_Quân_Danh_phận lễ trật dữ hoàng quyền trọng tố Đại_lễ nghị dữ Gia_Tĩnh chính_trị văn_hoá Khoa_Lịch sử Đại_học Quốc_Lập Chính_trị Đài_Bắc 2006 BULLET Cốc_Ứng_Thái 1620 1690 Minh sử kỷ sự bản mạt
Đại_lễ nghị