Mẫn_Thái hậu Mẫn_Thái hậu Nguyễn_thị chữ Hán_愍太后_阮氏 1799 là vợ thứ Thái_tử Lê_Duy_Vĩ mẹ Mẫn đế Lê_Chiêu_Thống vị Hoàng_đế cuối_cùng của triều_đại nhà Lê_trung_hưng Bản_thân bà là Hoàng_thái_hậu cuối_cùng của triều_đại này Thân_thế Bà được ghi là Nguyễn_thị là vợ thứ của Thái_tử Lê_Duy_Vỹ_Lần đề_cập đầu_tiên về bà là khi Mẫn đế Chiêu_Thống đã lên_ngôi rồi đó là năm Đinh_Mùi 1787 Năm đó Chiêu_Thống tôn bà làm Hoàng_thái_hậu và cha làm Hựu_Tông hoàng_đế Trước_kia Thái_tử Duy_Vĩ được lòng chúa Trịnh_Doanh nên được đính_hôn với Tiên_Dung quận chúa nhưng chưa thành_hôn thì quận chúa đã tạ_thế Sau khi khâm_liệm truy_phong làm Hoàng_thái_tử phi Chạy nạn Tình_hình trong nước rối_ren loạn_lạc Tháng 11 năm Đinh_Mùi_Chiêu_Thống thứ nhất 1787 Quân Tây_Sơn do Vũ_Văn_Nhậm chỉ_huy tấn_công Bắc_Hà Chiêu_Thống sai Nguyễn_Hữu_Chỉnh đem quân chống_cự nhưng trong trận đánh lớn trên sông Thanh_Quyết bị Văn_Nhậm đánh tan Hữu_Chỉnh và Hữu_Du chỉ kịp đem vài trăm quân chạy về Thăng_Long_Tháng 12 năm đó Văn_Nhậm kéo quân tới Thăng_Long_Chiêu_Thống nghe lời Hữu_Chỉnh bỏ Thăng_Long chạy đi Kinh_Bắc_Sáng hôm sau nhà_vua sai hoàng đệ Duy_Trù hộ_tống Thái_hậu Hoàng phi Nguyễn_Thị_Kim_Nguyên tử và cung_tần đi trước Lúc này thị_vệ và các bầy_tôi tản_mát bỏ trốn hết Vua lại phải cho người sang nhờ Hữu_Chỉnh đi hộ_giá Khi vua đến Kinh_Bắc trấn_thủ là Nguyễn_Cảnh_Thước vốn đã bí_mật đầu_hàng Tây_Sơn đóng_cửa thành cáo_bệnh không đón Vua cùng Hữu_Chỉnh qua đò sông Nguyệt_Đức đi theo chỉ còn sáu bảy người lại bị bọn vô_lại cướp mất áo_bào Tình_cảnh hết_sức thê_thảm Khi Chiêu_Thống tới huyện Yên_Dũng mới được tri_huyện huyện ấy giúp_đỡ xin hộ_giá rồi dần_dần khôi_phục lại được lực_lượng ở mạn Cao_Bằng Thái_Nguyên Cầu_viện nhà Thanh_Năm_Chiêu_Thống thứ 2 1788 tháng 7 Thái_hậu đến Cao_Bằng các phiên tù đều đem quân đi phòng_thủ chẹn đánh Phiên mục Bế Nguyễn_Trù dẫn tướng giặc là bọn Cúc_Hoán đến đánh_úp trấn doanh Bọn đốc đồng Nguyễn_Huy_Túc phiên thần Địch quận công Hoàng_Ích_Hiểu tụng thần Lê_Quýnh và Nguyễn_Quốc_Đống bảo_vệ thái_hậu và nguyên_tử do cửa_ải Thuỷ khẩu chạy sang Long_Châu nhà Thanh_Quan châu là Trần_Tốt đem việc này đề_đạt lên tổng_đốc và tuần_phủ Lưỡng_Quảng tổng_đốc Tôn_Sĩ_Nghị và Quảng_Tây tuần_phủ Tôn_Vĩnh_Thanh hội hợp ở Nam_Ninh_Thái hậu đưa nguyên_tử đến yết_kiến ở trong sân gào khóc xin cứu_viện Bọn Sĩ_Nghị tâu với vua Thanh rằng Tự hoàng nhà Lê_đương phải bôn_ba đối_với đại_nghĩa ta nên cứu_viện Vả_lại An_Nam là đất cũ của Trung_Quốc sau khi khôi_phục nhà Lê_ta nhân đó đặt lính_thú để đóng giữ Thế_là vừa làm cho nhà Lê được tồn_tại vừa chiếm lấy được An_Nam thật là làm một chuyến mà được hai lợi Vua_Thanh nghe theo ý_kiến của bọn Sĩ_Nghị bèn chính tay viết tờ chiếu trong có nói Trẫm sẽ giải tỏ nghĩa cả với thiên_hạ nâng_đỡ cương_thường ở thuộc_quốc Mọi việc về Nam_Giao đều phó_thác cho khanh cả đấy Sĩ_Nghị nhận được tờ chiếu ấy bèn mưu_tính làm một chuyến to đều động quân_lính bốn tỉnh Quảng_Đông_Quảng_Tây Vân_Nam và Quý_Châu ấn_định nhật_kỳ kéo sang cứu_viện Trước_hết tung ra vài trăm tờ hịch để tuyên_bố cho gần_xa đều biết lại Lê_Quýnh và Nguyễn_Quốc_Đống đem tờ trát bí_mật đi đường tắt về tâu với nhà_vua Về lại Đại_Việt_Tháng 11 năm 1788 bà trở về Đại_Việt_Khi đó Chiêu_Thống có tính hẹp_hòi khắc_nghiệt Trong họ tôn_thất có người phụ_nữ lấy tướng giặc đang có mang cũng bị nhà_vua sai mổ bụng chết Lại sai chặt chân ba người hoàng thúc quăng ra chợ cung chợ ở trong cung Lòng người dần_dần ngờ_vực không nhất_trí Khi về đến Thăng_Long_Thái hậu nghe biết những việc_làm ngang_ngược của nhà_vua chỉ thưởng hay phạt theo một_chiều bằng tình_cảm riêng mình yêu hay ghét bà nổi_giận nói Trải bao cay_đắng ta mới cầu_xin được quân cứu_viện sang đây nước_nhà phỏng_chừng chịu được bao phen phá_hoại bằng cách đền ơn báo_oán thế_này Thôi diệt_vong đến_nơi rồi Rồi bà gào khóc không chịu vào cung Bầy_tôi theo hầu là Nguyễn_Huy_Túc phải khuyên_giải mãi thái_hậu mới thôi Cùng con chạy lưu_vong Khi quân nhà Thanh sang đánh nhau với quân Tây_Sơn do Hoàng_đế Nguyễn_Huệ chỉ_huy bị bại_trận không còn manh giáp đó là năm 1789 Tôn_Sĩ_Nghị rút chạy Lê_Chiêu_Thống cũng cùng đi theo Nhà_vua sai bọn Hoàng_Ích_Hiểu gấp về nội điện hộ_vệ Thái_hậu và Nguyên_tử vượt qua sông Hoàng đệ Lê_Duy_Chi hộ_vệ Hoàng phi Nguyễn_Thị_Kim và cung_tần đến bến sông thì cầu gãy không qua sông được phải hướng về phía tây mà chạy trốn Tháng 11 mùa đông năm Kỷ_Mùi 1799 Thái_hậu cũng vì lo_buồn uất_ức mà mất cũng như Chiêu_Thống đặt tên là Mẫn đế thì nay tạm gọi là Mẫn_Thái hậu Qua_đời Năm Giáp_Tý 1804 niên_hiệu Gia_Long thứ 3 vua Thanh cho_phép đưa linh cửu vua Lê_Thái hậu và nguyên_tử về nước Tháng 2 mở quan ván ra thì thấy vua Lê_da_thịt đều tiêu cả chỉ riêng có quả tim vẫn không nát hãy còn rướm máu tươi đỏ như lúc sống Ai trông thấy cũng phải xót_xa kinh_ngạc Tháng 8 đến trấn Nam_Quan_Tháng 9 về đến thành Thăng_Long_Hoàng phi Nguyễn_Thị_Kim trước_đây chạy nạn ngầm_ẩn ở vùng Kinh_Bắc khi nghe thi_hài vua và_Thái_hậu đi qua đến đón và hộ_tống đến Thăng_Long thì uống thuốc_độc đi theo Tham_khảo BULLET Khâm_Định_Việt_Sử Thông_Giám_Cương_Mục
Mẫn_Thái hậu