Họ Cá bướm Họ Cá bướm tên khoa_học Chaetodontidae là một tập_hợp các loài cá biển nhiệt_đới dễ nhận rõ cá bướm cờ bannerfish và cá san_hô coralfish cũng được xếp vào họ này Họ Cá bướm có khoảng 129 loài thuộc 12 chi tập_trung ở các rạn san_hô thuộc Ấn_Độ Dương_Đại_Tây_Dương và Thái_Bình Dương_Có nhiều cặp loài ở Ấn_Độ_Dương và Thái_Bình_Dương và là thành_viên của một chi rất lớn là chi Cá bướm Chaetodon_Thoạt nhìn cá bướm trong giống như phiên_bản thu nhỏ của họ Cá bướm gai Pomacanthidae nhưng không giống như cá bướm gai cá bướm không có gai tiền nắp mang ở các nắp mang Một_vài loài cá bướm thuộc chi Heniochus trông tương_tự như cá thù_lù Zanclus cornutus loài duy_nhất của họ Zanclidae_Trong bộ Cá_vược cận ngành thì cá bướm gai Pomacanthidae và cá bướm có mối quan_hệ họ_hàng không quá xa trong khi giữa cá thù_lù Zanclidae và cá bướm thì quan_hệ họ_hàng có_lẽ lại ít gần hơn rất nhiều Mô_tả và sinh_thái_học Cá bướm thường có chiều dài cơ_thể từ 8 đến 30 cm Chaetodon lineolatus Chaetodon ephippium và Heniochus singularius là ba loài có cơ_thể dài nhất trong họ tổng chiều dài cơ_thể của chúng có_thể lên đến 30 cm Tên gọi chung cá bướm ám_chỉ những hoa_văn có màu_sắc tươi_sáng và nổi_bật trên cơ_thể của nhiều loài trong họ này từ màu đen_trắng xanh dương đến đỏ cam và vàng Trong khi đó cũng có những loài chỉ có màu_sắc u_ám Nhiều loài cá bướm có những điểm mắt trên phần thân và những dải màu tối bao_phủ vùng mắt trông tương_tự như những hoa_văn trên đôi cánh của bướm ngày Lý_do cá bướm có màu_sắc sặc_sỡ có_thể là để nhằm giao_tiếp giữa các loài với nhau Cá bướm có dải vây lưng liên_tục vây đuôi tròn hoặc cụt nhưng không bao_giờ có dạng chẻ Nhìn_chung cá bướm sống về ban_ngày tại vùng nước sâu dưới 18 m mặc_dù có một_số loài sống ở độ sâu 180 m Những loài ăn san_hô phân_chia lãnh_địa lập thành từng cặp bạn tình và giành cho mình một đầu san_hô riêng Ngược_lại những loài ăn động_vật phù_du thì tập_trung thành từng đàn cá lớn cùng loài Vào ban_đêm cá bướm ẩn_nấp trong các kẽ nứt của rạn san_hô Vì có màu_sắc đẹp nên cá bướm xuất_hiện phổ_biến trong các hồ cá_cảnh Tuy_nhiên đa_phần các loài thuộc họ này ăn pô líp san_hô và hải_quỳ Do sự phức_tạp của việc cân_bằng số_lượng giữa con mồi và loài săn mồi trong hồ cá_cảnh nên những người đam_mê hồ cá thường chỉ tập_trung vào một_ít loài ăn động_vật phù_du Cá bướm đẻ trứng gần mặt_biển cụ_thể là chúng đẻ nhiều búi trứng vào trong nước rồi số trứng này trở_thành một phần của đám sinh_vật phiêu sinh trôi_nổi cùng dòng nước cho đến khi nở thành cá_bột Cá con trải qua một giai_đoạn có tên là tholichthys trong đó cơ_thể của những con cá non ở giai_đoạn hậu ấu_trùng được bao_bọc bởi những lớp sừng cứng như xương Khi cá thuần_thục lớp sừng này sẽ mất đi Ngoài cá bướm thì chỉ có họ Cá nâu Scatophagidae mới có giai_đoạn lớp sừng bao_bọc cơ_thể như vừa nêu Từ nguyên Tên của họ cá này bắt_nguồn từ_từ chaite tóc lông và odontos răng trong tiếng Hi_Lạp cổ Điều này ám_chỉ những hàm_răng tựa như răng lược trong cái mõm dài và nhọn của cá bướm Phân_loại và tiến_hoá Họ này theo truyền_thống xếp trong bộ Cá_vược nhưng gần đây được đề_xuất tách ra và xếp cùng họ Leiognathidae trong bộ mới lập_là bộ Cá bướm Chaetodontiformes_Có_thể chia họ Chaetodontidae thành hai dòng_dõi phân họ Tên phân họ Chaetodontinae là tàn_tích cũ của một thời_kì khi mà Pomacanthidae và Chaetodontidae còn được xếp chung trong một họ là họ Chaetodontidae sensu lato Vì_vậy ngày_nay Chaetodontinae là tên đồng_nghĩa muộn của Chaetodontidae_Trông bất_kỳ trường_hợp nào một dòng_dõi của Chaetodontidae theo nghĩa hiện_tại chứa các loài cá bướm điển_hình quanh chi điển_hình Chaetodon bao_gồm Parachaetodon_Prognathodes_Roa trong khi dòng_dõi kia hợp_nhất các loài cá bướm của các chi còn lại Vì bộ Cá_vược mang tính cận ngành cao nên mối quan_hệ chính_xác giữa các loài trong toàn_thể họ Chaetodontidae chưa được giải_thích rõ_ràng Trước khi có phương_pháp Dideoxy thì ngành phân_loại_học gặp trở_ngại trong vấn_đề giải_đáp câu hỏi rằng liệu nên xem những con cá này là loài hay phân loài Ngoài_ra người ta còn đề_xuất hàng_loạt phân chi để chia chi Cá bướm Chaetodon ra và càng ngày_công_việc chia nhỏ này càng trở_nên rõ_ràng hơn Hoá_thạch của nhóm cá này khá hiếm Do chỉ giới_hạn khu_vực sống tại các rạn san_hô nên xác_chết của cá bướm có khả_năng bị các loài ăn xác thối ăn bị san_hô mọc chồng lên hoặc các hoá_thạch nếu có khó có_thể tồn_tại lâu do bị ảnh_hưởng bởi hiện_tượng xói_mòn Tuy_vậy hoá_thạch của Pygaeus từ giai_đoạn giữa muộn của thế Eocen tại châu_Âu có niên_đại khoảng từ tầng Barton 40 37 triệu năm về trước Vì_thế hầu_như chắc_chắn là họ Cá bướm đã xuất_hiện khoảng từ Eocen sớm giữa Các chi Dòng_dõi cá bướm cờ cá san_hô có_thể được chia tiếp làm hai nhóm và hai nhóm này có_thể được xem là tông nhưng vẫn chưa được đặt tên chính_thức Dưới đây là danh_sách các chi xếp theo thứ_tự từ cổ nhất đến trẻ nhất Dòng_dõi cá bướm cờ cá san_hô 1 BULLET Amphichaetodon_BULLET_Coradion_BULLET Chelmon_BULLET_Chelmonops_Dòng dõi cá bướm cờ cá san_hô 2 BULLET Forcipiger_BULLET_Hemitaurichthys_BULLET Heniochus_BULLET_Johnrandallia gồm cả Pseudochaetodon_Cá loài cá bướm điển_hình có_thể thuộc nhiều chi xem chi Cá bướm BULLET Chaetodon_BULLET_Parachaetodon_BULLET Roa_BULLET_Prognathodes có lúc bao_gồm Chaetodon
Họ Cá bướm