Ma_Nhai kỷ công bi văn Ma nhai kỷ công bia văn là tấm văn_bia khắc trực_tiếp trên núi đá tại núi Thành Nam xã Chi_Khê huyện Con_Cuông tỉnh Nghệ_An kỉ_niệm chiến thằng của Thái_thượng_hoàng Trần_Minh_Tông do Hoàng_giáp Nguyễn_Trung_Ngạn soạn_thảo Văn_bia này khắc vào mùa đông nhuần năm Ất_Hợi niên_hiệu Khai_Hựu thứ 7 tức 1335 Hoàn_cảnh ra_đời Triều_đại nhà Trần sau 3 lần đại_thắng quân xâm_lược Mông_Cổ nhanh_chóng bắt_tay vào việc phục_hồi và phát_triển đất_nước Dưới sự trị_vì của các vị vua sáng và các tôi hiền tướng giỏi thì uy_thế của Đại_Việt ngày_càng lớn_mạnh Nhưng trong thời_gian này các tù_trưởng địa_phương cũng như các nước láng_giềng thường đem quân quấy_phá nơi biên viễn Sau khi đánh dẹp Ngưu_Hống ở Đà_Giang lại xảy ra việc chúa Ai_Lao là Bổng gây_hấn vùng_biên phía tây đạo Nghệ_An Năm Ất_Hợi niên_hiệu Khai_Hựu thứ 7 1335 đời vua Trần_Hiến_Tông_Thái thượng_hoàng Trần_Minh_Tông quyết_định thân_chinh tự làm tướng đích_thân chỉ_huy quân_đội hiệu_lệnh nghiêm_minh uy thanh vang_dội do_đó Ai_Lao nghe tiếng chạy mất_hút Thượng_hoàng liền lệnh Phát vận sứ Nguyễn_Trung_Ngạn soạn văn khắc vào vách núi kỷ_niệm chiến_thắng Tấm bia hiện còn tại núi Thành Nam xã Chi_Khê huyện Con_Cuông tỉnh Nghệ_An Tác_giả Không giống như các bia đá khác Bia_Ma nhai kỷ công bi văn khắc trực_tiếp lên núi đá và không ghi rõ người soạn người viết chữ kể_cả hoa_văn trang_trí Nhưng nó lại được các bộ chính_sử như Đại_Việt sử_ký toàn thư của Ngô_Sĩ_Liên hay Khâm định Việt sử thông giám cương mục của Quốc_sử_quán triều Nguyễn nhắc đến và cho biết tác_giả là Nguyễn_Trung_Ngạn_Hoàng giáp khoa Giáp_Thìn niên_hiệu Hưng_Long thứ 12 đời vua Anh Tông triều Trần 1304 Ông trải qua nhiều chức_vụ quan_trọng trong triều_đình như Gián_quan Ngự_sử_đài Thị ngự_sử Nội mật viện phó sứ Đặc_biệt năm Giáp_Dần 1314 ông được cử đi sứ nhà Nguyên Đến năm 1341 ông được giao giữ chức Kinh_sư đại doãn và là vị Kinh_sư đại doãn nổi_tiếng nhất trong lịch_sử Thăng_Long Hà_Nội chính vì_vậy mà trên địa_bàn Hà_Nội hiện_nay có đến 7 ngôi đền thờ ông Ông được Phan_Huy_Chú đánh_giá là một trong mười người phù_trợ có công_lao thời Trần ngang_hàng với Thượng_tướng Trần_Quang_Khải_Mạc Đĩnh_Chi_Trương_Hán Siêu_Đoàn_Nhữ_Hài Phạm_Sư_Mạnh_Nội dung Văn_bia Phiên_âm Hoàng_Việt_Trần triều đệ lục đế Chương_Nghiêu_Văn_Triết thái_thượng_hoàng đế thụ thiên quyến mệnh yêm hữu trung hạ phổ hải nội_ngoại võng bất_thần phục tối nhĩ Ai_Lao do ngạnh vương hoá Tuế tại Ất_Hợi quý thu đế thân suất lục sư tuần vu Tây bỉ Chiêm_Thành quốc thế_tử Chân_Lạp quốc Tiêm quốc cập man tù đạo thần Quỳ_Cầm_Xa_Lặc tân_phụ Bôi_Bồn man tù đạo Thanh_Xa man chư bộ các phụng phương vật tranh tiên nghênh kiến Độc nghịch Bổng chấp mê uý tội vị tức lai triều Quý đông đế trú tất vu Mật_Châu_Cự_Đồn chi nguyên Nãi mệnh chư_tướng cập man_di chi binh nhập vu kỳ quốc Nghịch_Bổng vọng phong bôn thoán toại giáng chiếu ban sư Thì Khai_Hựu thất niên Ất_Hợi đông nhuận thập nhị nguyệt nhật lặc thạch Dịch nghĩa Đời vua thứ_sáu triều Trần nước Đại_Việt_Thái thượng_hoàng đế Chương_Nghiêu_Văn_Triết nhận được mệnh_trời thương_mến làm chủ hết cả bốn cõi khắp trong đất ngoài bể không ai không thần_phục thế_mà nước Ai_Lao nhỏ_bé kia còn ngang_ngạnh với giáo_hoá của triều_đình Cuối thu năm Ất_Hợi_Thượng hoàng thống_lĩnh sáu sư đi tuần ở cõi Tây_Thế tử nước Chiêm_Thành nước Chân_Lạp nước Xiêm và tù_trưởng đạo thần là Quỳ_Cầm_Xa_Lặc rồi các bộ mán mới phụ_thuộc là tù_trưởng rợ Bôi_Bồn và rợ Thanh_Xa đều dâng sản_vật của địa_phương mình và tranh nhau đón_rước Chỉ một_mình tên giặc Bổng cứ giữ thói u_mê sợ tội mà chưa tới chầu ngay Đến cuối đông Thượng_hoàng đóng quân ở cánh đồng Cự_Đồn thuộc Mật_Châu rồi lệnh cho các tướng cùng với quân_lính mọi_rợ vào tận nơi ở của chúng Tên giặc Bổng nghe uy_thế liền trốn chạy Thượng_hoàng bèn xuống chiếu đem quân về Ngày_tháng 12 nhuần mùa đông năm Ất_Hợi niên_hiệu Khai_Hựu thứ 7 khắc vào đá Tham_khảo BULLET Chuyện về tấm văn_bia khắc trên vách đá cổ nhất Việt_Nam Báo_điện_tử Dân_trí
Ma_Nhai kỷ công bi_văn