Chiến_dịch Thọ_Xuân Chiến_dịch Thọ_Xuân chữ Hán_壽春三叛_Thọ_Xuân tam bạn hay còn gọi là Ba lần binh_biến Thọ_Xuân bao_gồm 3 cuộc_chiến chống lại các chính_quyền địa_phương của quyền_thần họ Tư_Mã nước Tào_Nguỵ thời Tam_Quốc trong lịch_sử Trung_Quốc Cuộc_chiến chống họ Tư_Mã chuyên_quyền ở trung_ương nổ ra 3 lần đều tại Thọ_Xuân vùng_đất phía nam sông Hoài trong đó có lần tham_chiến của nước Đông_Ngô_Hoàn cảnh Sau khi Nguỵ_Minh_Đế_Tào Duệ qua_đời 239 vua nhỏ Tào_Phương được lập quyền phụ_chính trong tay Tào_Sảng và Tư_Mã Ý Năm 249 sau nhiều năm kín_đáo giấu mình Tư_Mã Ý phát_động sự biến lăng Cao_Bình lật_đổ Tào_Sảng khống_chế Tào_Phương_Đồng thời Tư_Mã Ý buộc các_tông thất họ Tào đều phải tới cư_trú tại kinh_đô Lạc_Dương để khống_chế không cho_qua lại với nhau Ngoài_ra họ còn bị Tư_Mã Ý sai người giám_sát hành_động Việc họ Tư_Mã thao_túng triều_đình khiến tông thất nhà Tào_Nguỵ bất_bình Chính Tư_Mã Ý cũng nhận_thức nguy_cơ tất_yếu từ sự chống_đối này nên đã chủ_động ra_tay dẹp những lực_lượng này dọn đường cho con_cháu giành ngôi nhà Nguỵ_Lần thứ nhất Sau khi diệt Tào_Sảng_Tư_Mã Ý chủ_động chĩa mũi_nhọn vào những tướng_lĩnh không cùng cánh để dẹp bỏ nguy_cơ phục_hưng Tào_Nguỵ của những người trung_thành với họ Tào_Tháng giêng năm 251 vua Đông_Ngô là Tôn_Quyền lấp kín cửa_sông Đồ_Thuỷ chảy vào sông Trường_Giang_Đô đốc Dương châu chư quân_sự là Vương_Lăng cho rằng Tôn_Quyền định khởi_binh đánh Nguỵ do_đó ông ra_lệnh giới_nghiêm toàn quân ở Dương châu đồng_thời dâng biểu về triều đề_nghị phát đại_quân đánh Ngô_Tư_Mã_Ý cho rằng Vương_Lăng lấy lý_do đánh Ngô chỉ là cớ để khởi_binh chống triều_đình nên không đồng_ý cho Vương_Lăng hưng_binh ra_quân rồi tâu lên Tào_Phương rằng Vương_Lăng có mưu_đồ câu_kết với Sở vương Tào_Bưu con thứ của Tào_Tháo em Văn_Đế_Tào_Phi ông chú của Tào_Phương làm_phản sẽ đánh chiếm Hứa_Xương để phế_truất Tào_Phương_Nhưng để giữ bí_mật khiến Vương_Lăng không phòng_bị Tư_Mã Ý không công_khai khởi_binh rầm_rộ mà ngấm_ngầm huy_động binh_lính đi theo đường_thuỷ đột_ngột từ Dĩnh_Thuỷ tới Thọ_Xuân Vương_Lăng không hiểu vì sao Tư_Mã Ý lại mang quân tới bất_ngờ như_vậy cũng không_thể có cách nào điều quân chống_cự Khi Tư_Mã Ý đã đến Khâu_Đầu_Vương_Lăng đành bảo_thủ hạ trói mình cùng thủ_hạ Vương_Úc tới thuỷ doanh của Tư_Mã Ý nộp ấn_tín xin thỉnh tội Tư_Mã Ý sai 600 quân áp_giải Vương_Lăng về Lạc_Dương trị_tội Vương_Lăng đi nửa đường tới Hạng Thành thì uống thuốc_độc tự_tử Vương_Lăng được chôn_cất ít_lâu thì có một viên tướng là Vương_Thức tới tự_thú với Tư_Mã Ý nói rằng mình là người cùng họ với Vương_Lăng và là thuộc_hạ của Thứ_sử Duyện châu Lệnh_Hồ_Ngu từng theo lệnh của Lệnh_Hồ_Ngu tới thành Bạch_Mã câu_kết với Sở vương Tào_Bưu còn Lệnh_Hồ_Ngu cũng từng mưu_đồ với Vương_Lăng chống triều_đình Các sử_gia cho rằng khi đó Lệnh_Hồ_Ngu đã bị bệnh qua_đời nên không có cách nào kiểm_chứng lời tự_thú và tố_cáo của Vương_Thức thực_chất đây là vụ án giả do Tư_Mã Ý làm ra để tiêu_diệt những lực_lượng chống_đối Tư_Mã Ý căn_cứ vào đó hạ_lệnh phá quan_tài Vương_Lăng và Lệnh_Hồ_Ngu phơi xác họ 3 ngày trong chợ thiêu_huỷ ấn_tín và áo_quan của họ rồi chôn xác họ trần xuống đất Sau đó Tư_Mã Ý hạ_lệnh tru_di_tam_tộc của hai người này họ cha họ mẹ và họ vợ và nhân_danh Tào_Phương ra chiếu_thư bắt Sở vương Tào_Bưu phải tự_sát Lần thứ hai Tư_Mã Ý chết không lâu sau chiến_dịch lần thứ nhất 251 con trưởng là Tư_Mã Sư lên kế_vị điều_hành triều_chính Tháng_giêng năm 254 Tào_Phương trước sự chèn_ép của họ Tư_Mã bèn mưu cùng Hạ_Hầu_Huyền người cùng họ tông thất Tào_Nguỵ đánh_đổ Tư_Mã Sư_Mưu sự bại_lộ Tư_Mã Sư khép tội Hạ_Hầu_Huyền cùng những người cùng cánh là Lý_Phong_Trương_Tập Nhạc_Đôn_Lưu_Hiền tội_danh phế_bỏ đại_thần và tru_di_tam_tộc họ Tới tháng 9 năm đó Tư_Mã Sư nhân_danh Quách thái_hậu phế_truất Tào_Phương làm Tề vương lập cháu Nguỵ_Minh_Đế là Cao_Quý hương công Tào_Mao mới 14 tuổi lên_ngôi Nghe tin Tư_Mã Sư làm_việc phế lập Trấn đông tướng_quân Vô_Khâu_Kiệm và Thứ_sử_Dương châu Văn_Khâm bèn khởi_binh thảo phạt Tư_Mã Sư_Vô_Kỳ_Kiệm ước_hẹn với Văn_Khâm và các tướng Hộ quân An_Phong là Trịnh_Ký_Hộ quân Lư_Giang là Lã_Tuyên_Thái thú Lư_Giang là Trương_Hưu_Thái thú Hoài_Nam là Đinh_Tôn hộ quân Hợp_Phì là Chính Hưu cùng giương cờ chống Tư_Mã Sư bảo_vệ nhà Tào_Nguỵ_Vô_Khâu Kiệm dâng biểu về Lạc_Dương lên Tào_Mao kể 10 tội_trạng của Tư_Mã Sư nhưng đồng_thời bài biểu lại ca_ngợi công_lao của Tư_Mã Ý và đề_nghị Tào_Mao dùng em Tư_Mã Sư là Tư_Mã Chiêu thay_thế làm phụ_chính Các sử_gia cho rằng có_thể đây là chủ_định nhằm phân_hoá hàng_ngũ họ Tư_Mã của Vô_Kỳ_Kiệm và Văn_Khâm nhưng chẳng có hiệu_quả nào Để có thêm lực_lượng chống Tư_Mã Sư_Vô_Khâu_Kiệm và Văn_Khâm cầu_cứu Đông_Ngô hiệp trợ Hai tướng cùng gửi con_tin sang cho vua Ngô là Tôn_Lượng đề_nghị phát binh Trong khi Tôn_Lượng chưa phát binh Vô_Khâu_Kiệm và Văn_Khâm tập_hợp 6 vạn quân từ Thọ_Xuân tiến về phía tây nhưng không đánh thẳng tới Lạc_Dương hoặc Hứa_Xương mà chỉ chiếm Hạng Thành và đóng quân Các sử_gia cho rằng việc không quyết_đoán này chính là ngồi chờ đòn phản_công của quân địch Vô_Khâu_Kiệm sai sứ_giả mang thư tới Duyện châu dụ Đặng_Ngải ủng_hộ mình Đặng_Ngải không nghe theo giết luôn sứ_giả rồi mang quân ra kháng_cự Tư_Mã Sư sai Giám quân Vương_Cơ làm tiên_phong đóng đồn ở Nam_Đốn ngăn_chặn Vô_Khâu_Kiệm và Văn_Khâm lại sai Gia_Cát_Đản mang quân Dự châu đánh căn_cứ của họ là Thọ_Xuân còn sai Hồ Tuân mang quân Thanh châu Từ châu đi theo đường giữa Thương Khâu và huyện Tiêu tới cắt đứt đường rút về Thọ_Xuân của họ Tư_Mã Sư còn sai Đặng_Ngải mang 1 vạn quân Thái_Sơn ra Lạc_Gia để dẫn_dụ Vô_Kỳ_Kiệm ra đánh còn tự mình cầm_quân chủ_lực tới Nhữ_Dương_Đặng_Ngải mang quân tới Lạc_Gia làm cầu_phao tạo điều_kiện cho đại_quân Tư_Mã Sư tới chiếm được Lạc_Gia_Lúc đó Tư_Mã Sư đang bị bệnh lên bướu ở mắt Văn_Khâm sai con là mãnh_tướng Văn_Ương mang quân đánh vào đại doanh Tư_Mã Sư_Bị quân Văn_Ương đánh bất_ngờ quân Tư_Mã Sư rối_loạn Tư_Mã Sư sợ_hãi bật cả tròng một con mắt ra ngoài đau quá ngất đi Nhưng vì lực_lượng của Văn_Ương quá ít không phá được trại địch cuối_cùng phải rút_lui Tư_Mã Sư bớt bệnh Vô_Khâu_Kiệm sai Văn_Khâm mang quân ra đánh Đặng_Ngải_Trong khi hai bên xuất chiến Tư_Mã Sư mang quân chủ_lực đánh tập_hậu Văn_Khâm không địch nổi bị thua tan_tác Các cánh quân và thành_trì theo Vô_Khâu_Kiệm lần_lượt đầu_hàng Thấy quân chủ_lực thua trận Vô_Kỳ_Kiệm vội bỏ Hạng Thành chạy toàn quân Dương châu tan_vỡ Vô_Kỳ_Kiệm chạy tới huyện Thận núp vào bụi cỏ rậm bên bờ sông bị một người_dân là Trương_Thuộc bắn chết Em ông là Vô_Khâu_Tú chạy sang đầu_hàng Đông_Ngô còn Văn_Khâm bại_binh cũng bỏ chạy đến hàng Ngô_Tư_Mã_Sư thắng trận trở về bắt giết hết gia_tộc hai họ Vô_Khâu và họ Văn_Lần thứ ba Sau trận Thọ_Xuân thứ hai không lâu sang tháng 1 năm 255 Tư_Mã Sư qua_đời Em ông là Tư_Mã Chiêu lên nắm quyền phụ_chính Trấn đông tướng_quân Gia_Cát_Đản ở Thọ_Xuân bất_hoà với Thứ_sử_Dương châu là Nhạc_Lâm con Nhạc_Tiến bị Nhạc_Lâm tố_cáo liên_kết với Đông_Ngô_Gia_Cát Đản trước đó đã thu_thập những người bỏ trốn và tích_trữ lương_thực trong 1 năm Tư_Mã Chiêu sai Giả_Sung đi Dương châu thị_sát Khi trở về Giả_Sung khuyên Tư_Mã Chiêu nên triệu_tập Gia_Cát_Đản về kinh_đô Lạc_Dương phong chức Tư không Tư_Mã Chiêu nghe theo bèn nhân_danh Tào_Mao phát lệnh gọi Gia_Cát_Đản_Gia Cát_Đản biết mình bị nghi_ngờ năm 257 bèn khởi_binh đánh Tư_Mã Chiêu nhân_danh phò nhà Nguỵ Trước_tiên Gia_Cát_Đản tấn_công giết chết Nhạc_Lâm sau đó sai người đưa con là Gia_Cát_Thịnh sang Đông_Ngô làm con_tin đề_nghị Tôn_Lượng phát binh chi_viện Gia_Cát_Đản tập_hợp được hơn 10 vạn quân phía Tôn_Lượng cũng phái hơn 3 vạn quân bắc tiến dưới quyền chỉ_huy của Toàn Dịch_Toàn_Đoan_Vương Tộ và hàng tướng Văn_Khâm_Quân_Ngô sang sông rồi vội_vã vào thành Thọ_Xuân hội với Gia_Cát_Đản_Các sử_gia cho rằng chiến_thuật này là sai_lầm quân Ngô nên đóng ở ngoài để cùng Gia_Cát_Đản hai cánh quân cứu_ứng cho nhau Tư_Mã Chiêu mang 20 vạn quân ép Tào_Mao cùng đi thân_chinh để tránh binh_biến ở Lạc_Dương Tư_Mã Chiêu tiến đại_quân đến đóng ở Thẩm_Khâu thúc quân bao_vây thành Thọ_Xuân men theo tường thành đắp 2 lớp luỹ Hai bên giằng_co trong vòng 10 tháng từ tháng 5 năm 257 đến tháng 3 năm 258 Cháu Toàn Dịch là Toàn Huy ở Kiến_Nghiệp kinh_đô Đông_Ngô vì mâu_thuẫn trong nhà nên dắt mẹ cùng gia_quyến vượt sông Trường_Giang sang đầu_hàng Tư_Mã Chiêu_Thủ hạ của Tư_Mã Chiêu là Chung_Hội nhân đó bèn hiến_kế nhân_danh anh_em Toàn Huy viết thư cho Toàn Dịch trong thư nói vua Ngô trách Toàn Dịch bất_lực định_trị tội gia_quyến họ Toàn do_đó Toàn Huy mới phải trốn đi hàng Nguỵ_Toàn_Dịch nhận thư sợ_hãi bèn mang quân ra khỏi thành đầu_hàng Tư_Mã Chiêu_Chung_Hội hậu_đãi những người đầu_hàng do_đó các tướng_sĩ trong thành của Đông_Ngô và Gia_Cát_Đản dao_động nảy ý đầu_hàng Cùng lúc đó trong thành Thọ_Xuân hết lương Toàn Dịch và Toàn Đoan cùng nhiều tướng_sĩ ra đầu_hàng Gia_Cát_Đản lại nghi_ngờ Văn_Khâm không_trung thành bèn bắt giết Văn_Khâm_Văn_Ương bất_mãn nhưng không_thể trả_thù được cho cha bèn bỏ thành_ra hàng Tư_Mã Chiêu_Trong thành Thọ_Xuân suy_kiệt bị quân Tư_Mã Chiêu công_phá cuối_cùng hạ được thành Gia_Cát_Đản cưỡi ngựa mang quân chạy ra cửa Tiểu_Thành nhưng không thoát bị quân Tư_Mã Chiêu giết chết Có mấy trăm thủ_hạ trung_thành với Gia_Cát_Đản khi bị bắt đều không chịu đầu_hàng lần_lượt chịu chém Hậu_quả và ý_nghĩa Ba lần binh_biến Thọ_Xuân là 3 lần có tính_chất khác nhau Lần đầu do Tư_Mã Ý chủ_động ra_tay với Vương_Lăng và Vương_Lăng trong thế bị_động Lần thứ hai thực_sự là do sự bất_bình của các quan tướng trung_thành với nhà Nguỵ nhưng cả Văn_Khâm và Vô_Khâu_Kiệm đều tài_năng kém_cỏi không bằng Tư_Mã Sư_Lần thứ ba giống lần thứ nhất ở việc họ Tư_Mã chủ_động ra_tay trước với tướng trấn_thủ Thọ_Xuân bằng việc triệu_tập về kinh để tước bỏ binh_quyền nhưng Gia_Cát_Đản không chịu trói như Vương_Lăng_Mặt khác động_cơ khởi_binh của Gia_Cát_Đản cũng không được xem là xuất_phát từ lòng trung_thành với nhà Tào_Nguỵ vì trước đó Gia_Cát_Đản từng giúp họ Tư_Mã đánh Vô_Khâu_Kiệm còn lý_do thực_sự là do mâu_thuẫn giữa Gia_Cát_Đản và Nhạc_Lâm khi bị Tư_Mã Chiêu đụng_chạm thì Gia_Cát_Đản lấy việc phò vua Nguỵ làm danh_nghĩa Các lực_lượng chống_đối ở Hoài_Nam bị dẹp quyền hành của họ Tư_Mã trong chính_quyền Tào_Nguỵ được củng_cố các thủ_lĩnh địa_phương không còn dám chống_đối Tư_Mã Chiêu ép Tào_Mao phong làm Tấn_công cắt đất phong nước riêng bắt_đầu việc giành ngôi nhà Nguỵ_Tào_Mao không chịu nổi tự chèn_ép của Tư_Mã Chiêu_Năm 260 Tào_Mao cầm_quân chống lại nhưng lập_tức bị đánh_bại và bị giết Tư_Mã Chiêu lập Tào_Hoán lên làm Nguỵ_Nguyên_Đế Không lâu sau việc điều quân diệt nước Thục_Hán đã suy_yếu họ Tư_Mã phế_truất Tào_Hoán lập ra nhà Tấn 265 Trong Tam_Quốc diễn_nghĩa La_Quán_Trung không nhắc tới việc Tư_Mã Ý trừ_bỏ Vương_Lăng và Tào_Bưu trong tiểu_thuyết Tam_Quốc diễn_nghĩa Hai lần binh_biến sau của Vô_Khâu_Kiệm và Gia_Cát_Đản được kể gần giống với sử_sách Xem thêm BULLET Vương_Lăng_BULLET_Tư Mã_Ý_BULLET_Tư Mã_Chiêu_BULLET_Tư Mã_Sư_BULLET_Gia Cát_Đản_BULLET_Vô Khâu_Kiệm_Tham khảo BULLET Lê_Đông_Phương 2007 Kể chuyện Tam_Quốc_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Trịnh_Phúc_Điền_Khả Vĩnh_Quyết Dương_Hiệu_Xuân 2006 Tướng_soái cổ_đại Trung_Hoa tập 1 Nhà_xuất_bản Lao_động BULLET Dịch_Trung_Thiên 2010 Phẩm_Tam_Quốc tập 2 Nhà_xuất_bản Công_an nhân_dân BULLET Trần_Văn_Đức 2008 Khổng_Minh_Gia_Cát Lượng đại truyện Nhà_xuất_bản Văn_học
Chiến_dịch Thọ_Xuân