Aemilianus_Aemilianus khoảng 207 213 253 là Hoàng_đế La_Mã được 3 tháng vào năm 253 Aemilianus là chỉ_huy quân_đội La_Mã ở Moesia nhờ giành một chiến_thắng quan_trọng chống lại quân xâm_lược người Goth mà ông được binh_sĩ ca_ngợi và tôn_kính Sau đó dựa vào thực_lực của mình ông mau_chóng tiến_quân về Ý đánh_bại Hoàng_đế Trebonianus_Gallus mà ít_lâu sau bị thuộc_hạ của mình giết chết khi một viên tướng khác là Valerianus cũng tự phong làm Hoàng_đế rồi thống_soái đại_quân tiến đánh Aemilianus nhằm phân_định ngôi_vị giữa đôi bên Tiểu_sử Thiếu_thời Aemilianus được sinh ra ở châu_Phi thuộc La_Mã_Theo nguồn tài_liệu từ thế_kỷ 4 Epitome de Caesaribus thì ông được sinh ra tại Girba nay là Djerba một hòn đảo ngoài khơi bờ biển của Tunisia và là người Moor một tài_liệu tham_khảo cũng cùng một nguồn các lời gợi_ý cho rằng ông được sinh vào_khoảng 207 Nhà_sử_học thế_kỷ 12 Joannes_Zonaras gọi ông là một người Libya nghĩa_là đến từ phía tây Ai_Cập và phía đông Libya hơn là một người Moor riêng một cuốn biên_niên_sử thế_kỷ 13 còn cho là ông đã bốn_mươi tuổi vào thời_điểm qua_đời năm 253 Về dòng_dõi của Aemilianus có hai tới nghi_vấn khác nhau đều mang tính phóng_đại trong khi nhà_sử_học Eutropius và dịch_giả của ông Paeanius luôn phỉ_báng Aemilianus về việc tiếm_vị thất_bại khi họ nói rằng ông xuất_thân từ một gia_đình bình_thường John thành Antioch thì lại dựa vào những lời tuyên_truyền của Aemilianus khi ông cho rằng kẻ tiếm_ngôi sử_dụng thân_thế của mình để thâu_tóm quyền hành Aemilianus kết_hôn với Cornelia_Supera một phụ_nữ gốc Phi nhưng không rõ họ kết_hôn vào năm nào cũng có_thể là cả hai đều từ cùng một nơi các nhà_sử_học đều cho rằng họ đã kết_hôn trước khi Aemilianus rời khỏi châu_Phi_Binh_nghiệp Dưới thời Hoàng_đế Trebonianus_Gallus và con trai của ông Volusianus 251 253 Aemilianus được triều_đình gửi đến các nước vùng Balkan để chỉ_huy quân_đội Trọng_trách chính của ông là đảm_bảo hoà_bình dọc theo biên_giới sông Danube vốn là vùng_đất hay chịu nhiều cuộc tấn_công từ người Goth dưới sự lãnh_đạo của vua Cniva_Gallus đã lo củng_cố ngôi_vị từ sau cái chết của hoàng_đế Decius dưới tay của Cniva trong trận Abrittus vào năm 251 và sau đó phải lo giải_quyết một đợt bùng_phát nạn dịch_hạch đã tàn_phá thành Roma_Tuy nhiên ông lại không được lòng binh_sĩ trong quân_đội chủ_yếu là do các điều_ước nhục_nhã được ký_kết năm 251 với người Goth và vua Shapur I của Ba Tư người đã tấn_công Syria Theo John thành Antioch thì khi được bổ_nhiệm làm thống_soái tại Moesia_Aemilianus đã ghen_tị với Gallus và âm_mưu tạo phản chống lại ông Ngoài_ra ông còn đối_địch với Viện Nguyên_lão La_Mã và kế_hoạch nổi_loạn của ông đều được các sử_gia Jerome và Jordanes xác_nhận Triều_đại Năm 253 người Goth dưới sự lãnh_đạo của vua Cniva tuyên_bố họ đã không nhận được khoản cống_nạp từ người La_Mã theo hiệp_ước năm 251 Họ vượt qua biên_giới và tấn_công Cappadocia_Pessinus và Ephesus_Các nhà_sử_học hiện_đại tin rằng khoản tiền cống_nạp thiếu mất này không làm thay_đổi trong chính_sách của Đế_quốc La_Mã và người Goth gần như chỉ muốn cố_gắng để tận_dụng sức_mạnh quân_sự của họ Aemilianus đã ra_lệnh cho quân_đội được phân_công bảo_vệ khu_vực nhưng thất_bại gần đây tại_trận Abrittus đã đẩy quân của ông bên bờ vực thẳm Để vực dậy tinh_thần binh_sĩ Aemilianus đã cổ_vũ họ nhắc_nhở họ về danh_dự La_Mã theo Zosimus và hứa_hẹn lấy lại những khoản cống_nạp từ người Goth theo Zonaras_Người_La_Mã đã tiến_hành đột_kích người Goth giết chết gần như tất_cả bọn họ rồi tiếp_theo dẫn quân xâm_nhập lãnh_thổ của họ với kết_quả là giành được chiến_lợi_phẩm và giải_thoát các tù_binh Đám binh_sĩ La_Mã được Aemilianus triệu_tập liền tôn_phò ông làm Hoàng_đế Tuy_nhiên theo như Jordanes cho biết thì đại_quân của Aemilianus chỉ kéo đi cướp phá bên trong lãnh_thổ La_Mã hơn là chiếm_đoạt cống_phẩm của người Goth_Cùng vài người hầu_cận Aemilianus rời khỏi tỉnh của ông mà không đề_phòng và di_chuyển một_cách nhanh_chóng tới Roma để gặp_gỡ hoàng_đế hợp_pháp Gallus trước khi có_thể nhận được viện_binh về sau Trong khi Aemilianus tấn_công bất_ngờ thành Roma dọc theo đại_lộ Flaminia thì cả Gallus và Volusianus đã buộc Viện Nguyên_lão phải tuyên_bố ông là kẻ_thù nhân_dân sau đó hai người dẫn quân binh rời khỏi Roma để đến gặp kẻ_cướp ngôi Chiến_lược này cho thấy quân của Aemilianus có quy_mô nhỏ hơn so với đối_phương khi họ có_thể không mong_đợi quân tiếp_viện đến kịp lúc nhưng vẫn tin rằng đại_quân của họ sẽ giành chiến_thắng trong trận giao_chiến Quân_đội hai bên mau_chóng dàn trận ở Interamna_Nahars nay là Terni ở cuối phía nam đường phía đông Flaminia sau một hồi kịch_chiến dữ_dội cuối_cùng thì Aemilianus thắng trận làm cho Gallus và Volusianus cùng với một_vài tuỳ_tùng chạy trốn về phía bắc có_lẽ họ định thực_hiện chiến_thuật trì_hoãn trước khi đợi quân tiếp_viện đến cứu nhưng tại quảng_trường trung_tâm Flaminii nay là San_Giovanni_Profiamma ở khúc đường phía tây Flaminia cả hai người đều bị đám vệ_sĩ phản_bội giết chết để được thưởng công Aemilianus tiếp_tục tiến về Roma_Viện_Nguyên lão La_Mã sau một hồi phản_đối kịch_liệt cũng đành công_nhận ông là hoàng_đế Theo một_số nguồn tài_liệu thì sau đó Aemilianus đã viết thư cho Viện Nguyên_lão hứa sẽ chiến_đấu vì Đế_quốc ở Thrace và chống lại người Ba Tư cùng với tuyên_bố sẽ từ_bỏ quyền_lực của mình cho Viện Nguyên_lão mà ông chỉ coi mình là một vị tướng Aemilianus tiếp_nhận danh_hiệu Pius_Felix và Pater_Patriae tribunicia potestas và được thăng lên tới chức pontifex maximus tuy_nhiên ông lại không được bầu_chọn làm chấp_chính quan có_thể là do gốc_gác không thuộc Nguyên_lão nghị_viên La_Mã chính_thống Những đồng_tiền đúc của ông cho thấy lời tuyên_truyền của ông chỉ tập_trung vào khả_năng chỉ_huy quân_sự của mình cũng bởi ông đã đánh_bại người Goth khi ít ai nghĩ rằng điều này có_thể xảy ra và do_đó mọi người coi ông là người thích_hợp cho công_việc khôi_phục lại sức_mạnh của Đế_quốc La_Mã vốn đã bị suy_yếu nhiều do thường_xuyên bị nội_loạn và ngoại_xâm tác_động Tuy_nhiên_viên thống_đốc các tỉnh vùng sông Rhine là Valerianus lại đang trên đường tiến về phía nam với một đội quân mà Zosimus đã gọi đấy là quân tăng_viện cho Gallus_Nhưng các sử_gia hiện_đại tin rằng đội quân này có_thể được huy_động cho một chiến_dịch đương_nhiệm ở phía Đông và chỉ di_chuyển sau cái chết của Gallus nhằm hỗ_trợ cho Valerianus trong cuộc tranh_đoạt quyền_bính Quân_sĩ của Hoàng_đế Aemilianus do lo_sợ sẽ bùng_nổ một cuộc nội_chiến nên chần_chừ chưa chịu tiến_công trong khi đại_quân của Valerianus đã mau_chóng tiến_hành binh_biến và áp sát thành Roma_Thấy vậy đám binh_sĩ quyết_định nổi_loạn giết chết ông tại Spoletium hoặc tại cầu Sanguinarium giữa Oriculum và Narnia_Khúc đường giữa Spoletium và Roma và chịu công_nhận Valerianus là hoàng_đế mới của họ Sau cái chết của Aemilianus vốn xảy ra từ cuối tháng 7 đến giữa tháng 9 Valerianus còn cho công_bố một memoriae damnatio chống lại ông trước toàn_thể thần_dân Cũng có_thể là kẻ tiếm_vị Silbannacus là một sĩ_quan do Aemilianus để ở lại Roma trước khi tiến_quân trừ_diệt Valerianus người sau_này đã cố_gắng trở_thành hoàng_đế nhưng về sau cũng bị đám binh_sĩ dưới_trướng sát_hại Tình trạnh hỗn_loạn dưới thời Aemilianus rốt_cuộc cũng được sử_gia Eutropius tóm gọn lại như sau Tham_khảo BULLET Banchich_Thomas_Marcus_Aemilius Aemilianus ca July ca September 253 De_Imperatoribus_Romanis_BULLET Potter_David_S_The Roman_Empire at Bay_AD 180 395 Routledge 2004 ISBN 0 415 10058 5
Aemilianus