Parathion_Parathion hay parathion ethyl hoặc diethyl parathion tại Việt_Nam được biết đến nhiều dưới tên gọi Thiophos là một hợp_chất phosphat hữu_cơ Nó là một thuốc_trừ_sâu và thuốc trừ ve bét rất mạnh Nguyên ban_đầu nó được IG Farben phát_triển trong thập_niên 1940 Nó cực độc với nhiều sinh_vật bao_gồm cả người Việc sử_dụng parathion bị cấm hay hạn_chế tại nhiều quốc_gia và đã có những đề_xuất cấm sử_dụng nó tuyệt_đối Hoá_chất có quan_hệ gần với nó là methyl parathion Wofatox_Tên khác BULLET AAT BULLET AATP BULLET ACC 3422 BULLET Alkron_BULLET_Alleron_BULLET American_Cyanamid 3422 BULLET Aphamite_BULLET_Aralo_BULLET BAY 1605 BULLET Bayer_E 605 BULLET Bladan_F_BULLET_Bladan BULLET Diethyl 4 nitrophenyl phosphorothioate BULLET Diethyl parathion BULLET Diethyl p nitrophenyl phosphorothionate BULLET Diethyl p nitrophenyl thionophosphate BULLET DNTP BULLET DNTP Mixture_BULLET_E 605 BULLET E 605F BULLET E 605FT20 BULLET Ecatox 20 BULLET Ekatox_BULLET_Ekatox 20 BULLET ENT 15108 BULLET Ethyl parathion BULLET Ethylparathion_BULLET_Ethyl parathion BULLET Etilon_BULLET_Folidol_BULLET Folidol_BULLET_Folidol_E BULLET Folidol_E 605 BULLET Folidol oil BULLET Fosferno_BULLET_Fostox_BULLET Galpar_BULLET_Gearphos_BULLET Lirothion_BULLET_NA 2783 BULLET Niran_BULLET_Nitrostigmine_BULLET NIUIF 100 BULLET Nourithion_BULLET_NSC 8933 BULLET O_O Diethyl_O 4 nitrophenyl phosphorothioate BULLET O_O Diethyl_O p nitrophenyl phosphorothioate BULLET O_O Diethyl_O p nitrophenyl thiophosphate BULLET O_O Diethyl_O 4 nitrophenyl phosphorothioate BULLET Oleofos 20 BULLET Oleoparathene_BULLET_Oleoparathion_BULLET Orthophos_BULLET_Pacol_BULLET Paramar 50 BULLET Paraphos_BULLET_Parathene_BULLET Parathion_BULLET_Parathion_Phosphorothioic acid O_O diethyl O 4 nitrophenyl ester BULLET Parathion_A_BULLET_Parathion ethyl BULLET Paration_BULLET_Penncap_E BULLET Phosphorothioic acid O_O diethyl O 4 nitrophenyl ester BULLET Phosphorothioic acid O_O diethyl O 4 nitrophenyl ester BULLET Phosphorothioic acid O_O diethyl O p nitrophenyl ester BULLET Phosphorothioic acid O_O diethyl O p nitrophenyl ester BULLET RB BULLET Rhodiasol_BULLET_Rhodiatox_BULLET Selephos_BULLET_Super_Rodiatox BULLET Thiomex_BULLET_Thiophos_BULLET Thiophos 3422 BULLET UN 3018 BULLET Vitrex_Lịch sử Parathion do Gerhard_Schrader phát_triển cho tổ_hợp công_nghiệp_hoá chất của Đức là hãng IG Farben vào thập_niên 1940 Sau chiến_tranh và sụp_đổ của IG Farben do các vụ xử tội_phạm_chiến_tranh các nước đồng_minh phương Tây đã chiếm lấy bằng_sáng_chế và parathion được các công_ty khác nhau tiếp_thị trên khắp thế_giới dưới các nhãn_hiệu khác nhau Nhãn_hiệu phổ_biến nhất tại Đức từng là E605 bị cấm tại Đức sau năm 2002 nó không phải là một phụ_gia thực_phẩm theo số E như được sử_dụng tại châu_Âu ngày_nay E trong tên gọi E605 là viết tắt của Entwicklungsnummer trong tiếng Đức để chỉ_số phát_triển Tính_chất Khi ở dạng tinh_khiết parathion là chất_rắn kết_tinh màu trắng tuy_nhiên nó thường được phân_phối ở dạng chất_lỏng màu nâu có mùi như trứng thối hay mùi tỏi Thuốc_trừ_sâu này là khá bền_vững mặc_dù trở_thành sẫm màu khi bị phơi dưới ánh_sáng Tổng_hợp công_nghiệp Parathion được tổng_hợp từ axit diethyl dithiophosphorric CHO PSH là chất thu được từ xử_lý PS bằng ethanol methanol được dùng khi điều_chế methyl parathion Axit diethyl dithiophosphorric được clo hoá để sinh ra diethylthiophosphorryl chloride chất này sau đó được xử_lý bằng natri 4 nitrophenolat muối natri của 4 nitrophenol Ứng_dụng Là một loại thuốc trừ dịch_hại parathion nói_chung được sử_dụng bằng cách phun xịt Nó thường được sử_dụng cho bông lúa và cây_ăn_quả Nồng_độ của dung_dịch để dùng ngay thường là 0 05 tới 0 1 Hoá_chất này bị cấm sử_dụng đối_với nhiều loại cây cung_cấp lương_thực Khả_năng diệt_trừ sâu_bọ Parathion tác_động lên enzym acetylcholinesterase nhưng không trực_tiếp Sau khi sâu_bọ nuốt phải và cả con_người do bất_cẩn parathion bị oxy_hoá bởi các oxidase để tạo ra paraoxon thay_thế lưu_huỳnh liên_kết đôi bằng oxy Este phosphat có tính hoạt_hoá cao hơn trong các sinh_vật so với este phosphorrothiolat do các nguyên_tử phosphor trở_nên âm điện hơn Phân_huỷ Sự phân_huỷ parathion tạo ra các sản_phẩm có độ hoà_tan trong nước cao hơn Quá_trình thuỷ phân khử hoạt_tính của phân_tử xảy ra tại liên_kết aryl este tạo ra diethyl thiophosphat và 4 nitrophenol Sự phân_huỷ xảy ra trong các điều_kiện kị_khí thì lại khác Nhóm nitro trên parathion bị khử thành amin An_toàn Parathion là một chất ức_chế cholinesterase Nói_chung nó phá vỡ hệ thần_kinh bằng cách ức_chế acetylcholinesterase Nó được hấp_thụ qua da màng_nhầy và theo đường miệng Parathion đã hấp_thụ nhanh_chóng bị chuyển_hoá thành paraoxon như mô_tả trên đây Phơi nhiễm paraoxon có_thể gây ra đau_đầu co_giật suy_giảm thị_lực nôn_mửa đau bụng tiêu_chảy nặng hôn_mê run_rẩy khó thở và cuối_cùng là phù phổi cũng như ngừng thở Các triệu_chứng ngộ_độc kéo_dài trong một khoảng thời_gian đôi_khi tới vài tháng Thuốc giải_độc phổ_biến nhất và đặc_hiệu là atropin với liều dùng lên tới 100 mg mỗi ngày Do atropin cũng có_thể gây độc người ta khuyến_cáo nên sử_dụng thường_xuyên các liều nhỏ trong điều_trị Nếu ngộ_độc ở người được phát_hiện sớm và xử_lý nhanh atropin và hô_hấp nhân_tạo thì tỷ_lệ tử_vong không cao Sự thiếu_hụt oxy sẽ dẫn tới thiếu oxy não và tổn_thương não vĩnh_viễn Bệnh thần_kinh ngoại_vi bao_gồm cả bại_liệt được ghi_nhận do các di_chứng muộn hơn sau hồi_phục từ ngộ_độc cấp_tính Parathion cũng từng được dùng để tự_vẫn hay đầu_độc người khác có chủ_định Nó được biết đến như là Schwiegermuttergift thuốc_độc cho mẹ_vợ chồng trong tiếng Đức Vì lý_do này phần_lớn các công_thức điều_chế đều chứa một loại thuốc_nhuộm màu xanh để cảnh_báo Parathion từng được sử_dụng như một loại vũ_khí_hoá_học đáng chú_ý nhất là do Selous_Scouts thực_hiện trong Chiến_tranh_du_kích Rhodesia_Dựa trên các nghiên_cứu trên cơ_thể động_vật parathion được Cục Bảo_vệ Môi_trường Hoa_Kỳ coi là chất có khả_năng gây ung_thư ở người Các nghiên_cứu chỉ ra rằng parathion độc_hại với thai_nhi nhưng không gây ra các dị_tật sơ_sinh Parathion được phân_loại là chất gây ô_nhiễm hữu_cơ bền_vững POP của Chương_trình Môi_trường Liên_hiệp_quốc UNEP và lớp độc_tính Ia_Extremely_Hazardous_Ia Cực_kỳ Nguy_hiểm của Tổ_chức Y_tế Thế_giới WHO Parathion rất độc đối_với ong cá_chim và các dạng sự sống hoang_dã khác Parathion có_thể được thay_thế bằng nhiều loại thuốc_trừ_sâu an_toàn hơn và ít độc_hại hơn bao_gồm các phosphat hữu_cơ cacbamat ít độc_hại hoặc bằng các pyrethroid tổng_hợp Bảo_vệ chống ngộ_độc Người làm_việc tiếp_xúc với parathion phải có các trang_thiết_bị bảo_hộ_lao_động tối_thiểu như găng_tay khẩu_trang lọc khí hay mặt_nạ phòng độc quần_áo bảo_hộ_lao_động An_toàn công_nghiệp trong quá_trình sản_xuất đòi_hỏi sự thông gió đặc_biệt và đo_đạc liên_tục chỉ_số ô_nhiễm không_khí nhằm đảm_bảo không vượt quá mức phơi nhiễm được phép PEL cũng như chú_ý đặc_biệt tới vệ_sinh cá_nhân Phân_tích thường_xuyên độ hoạt_động của acetylcholinesterase trong huyết_thanh của người lao_động cũng mang lại lợi_ích liên_quan tới an_toàn nghề_nghiệp do tác_động của parathion có tính tích_luỹ Nếu một phần của cơ_thể bị ô_nhiễm tiếp_xúc với parathion thì khu_vực bị ô_nhiễm này phải được loại tẩy_rửa kỹ_càng ngay_lập_tức Ngoài_ra atropin được sử_dụng như là thuốc giải_độc đặc_hiệu Đề_xuất cấm Theo tổ_chức phi_chính_phủ Pesticide_Action_Network_PAN parathion là một trong các loại thuốc trừ dịch_hại nguy_hiểm nhất Tổ_chức này cũng liệt_kê parathion như là bad actor chemical Chỉ tính riêng tại Hoa_Kỳ đã có trên 650 nông_dân bị ngộ_độc kể từ năm 1966 trong đó 100 người tử_vong Tại các quốc_gia kém phát_triển thì có_lẽ còn có nhiều người bị ngộ_độc tới mức tử_vong không tử_vong hơn Tổ_chức Y_tế Thế_giới PAN và nhiều tổ_chức môi_trường khác đã đề_xuất một lệnh cấm chung toàn_cầu Hiện_tại việc sử_dụng parathion bị cấm hoặc hạn_chế tại 23 quốc_gia và việc nhập_khẩu hoá_chất này là phạm_luật tại 50 quốc_gia Xem thêm BULLET Độc_tính của thuốc_trừ_sâu đối_với ong BULLET Methyl parathion Liên_kết ngoài BULLET ATSDR Methyl_Parathion_Expert_Panel Report_U_S_Department of Health and Human_Services phạm_vi công_cộng BULLET Ethyl parathion BULLET Methyl parathion
Parathion