Bắc_Nguỵ_Minh_Nguyên Đế_Bắc_Nguỵ_Minh Nguyên Đế chữ Hán_北魏明元帝 392 423 tên_huý là Thác_Bạt_Tự_拓拔嗣 là hoàng_đế thứ hai của triều_đại Bắc_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Ông là con trai cả của hoàng_đế khai_quốc Đạo_Vũ_Đế_Dưới thời trị_vì của ông lãnh_thổ Bắc_Nguỵ đã không được mở_rộng nhiều như dưới thời trị_vì của cha_ông hoặc của con trai Thái_Vũ_Đế song ông đã giúp Bắc_Nguỵ trở_thành một nhà_nước ổn_định ở phía bắc Trung_Quốc và khởi_đầu cho truyền_thống họp_mặt với các triều_thần quan_trọng để lắng_nghe lời khuyên của họ và đưa ra quyết_định cuối_cùng Ông thường được các sử_gia coi là một người cai_trị thông_minh và có óc phân_tích Đầu đời Thác_Bạt_Tự sinh năm 392 tức sau khi cha Thác_Bạt_Khuê lập ra Bắc_Nguỵ vào năm 386 song trước thời_điểm Thác_Bạt_Khuê chinh_phục hầu_hết lãnh_thổ của kình_địch Hậu_Yên và xưng_đế vào năm 399 Mẹ của ông là một thê_thiếp được Thác_Bạt_Khuê sủng_ái Lưu thị bà là con gái của tộc_trưởng Hung_Nô_Lưu_Đầu Quyến_劉頭眷_Ông sinh ra tại kinh_đô Vân_Trung_雲中 nay thuộc Hohhot_Nội_Mông_Thác Bạt_Tự là con trai cả của Thác_Bạt_Khuê và Thác_Bạt_Khuê được thuật lại là rất vui_mừng trước việc này và đã cho đại_xá Khi Thác_Bạt_Tự trưởng_thành ông là một chàng trai_trẻ sáng_suốt và có lòng tốt tất_cả các hành_động của ông đều không phạm phép_tắc Ngược_lại em_trai Thác_Bạt_Thiệu_拓拔紹 của ông lại là một thiếu_niên phù_phiếm và hung_bạo Thiệu thường bị phụ hoàng trừng_phạt và Thác_Bạt_Tự đã có gắng uốn_nắn hành_vi của em_trai bằng những lời trách_mắng song điều này lại khiến cho Thác_Bạt_Thiệu tức_giận ông Năm 403 Thác_Bạt_Khuê sau khi xưng_đế đã phong cho Thác_Bạt_Tự là Tề vương Năm 409 Đạo_Vũ_Đế đã có ý_định lập Thác_Bạt_Tự làm thái_tử song do truyền_thống của bộ_lạc Thác_Bạt có quy_định rằng mẹ của người thừa_kế sẽ phải chết Đạo_Vũ_Đế đã buộc Lưu thị phải tự_sát Đạo_Vũ_Đế đã triệu Thác_Bạt_Tự đến và giải_thích rằng truyền_thống này cũng giống với việc Hán_Vũ_Đế buộc người thiếp được mình sủng_ái là Triệu thị mẹ của Hán_Chiêu_Đế phải chết lý_do đều là để tránh ảnh_hưởng quá lớn của ngoại thích đối_với một hoàng_đế trẻ tuổi Sau khi Thác_Bạt_Tự dời khỏi chỗ cha vì có nhiều tình_cảm với mẹ nên ông đã than_khóc rất nhiều Khi nghe được tin Đạo_Vũ_Đế đã lại triệu ông vào cung song do Đạo_Vũ_Đế vào cuối thời trị_vì của mình có xu_hướng hoang_tưởng và bạo_lực rất lớn các hầu_cận của tân_thái_tử đã đề_nghị rằng ông không nên vào cung mà hãy đi ở ẩn tại vùng thôn_quê Thác_Bạt_Tự đã chấp_thuận và làm theo ông đã chạy khỏi tân_đô Bình_Thành Trong khi đó Đạo_Vũ_Đế đã mâu_thuẫn với Hạ_Lan phu_nhân về những tội của con trai Thác_Bạt_Thiệu nên đã giam_cầm và lên kế_hoạch giết bà Hạ_Lan phu_nhân đã bí_mật gửi một tin nhắn cho con trai bảo Thiệu hãy đến cứu bà Đáp lại Thác_Bạt_Thiệu đã ám_sát Đạo_Vũ_Đế và cố đoạt lấy ngôi_vị hoàng_đế ông ta cũng cố_gắng nắm lấy quân_đội Thác_Bạt_Tự hay tin trong cung đã trở về Bình_Thành song lại ẩn thân cố_gắng dần tập_hợp những người ủng_hộ Thác_Bạt_Thiệu đã cố_gắng tìm_kiếm để trừ_khử ông song các cận binh hoàng_cung đã dần quay sang phía Thác_Bạt_Tự và họ đã bắt_giữ Thác_Bạt_Thiệu và giải đến chỗ Thác_Bạt_Tự_Thác Bạt_Tự quyết_định xử_tử Thác_Bạt_Thiệu_Hạ Lan phu_nhân và các cộng_sự của Thác_Bạt_Thiệu_Thác Bạt_Tự sau đó lên_ngôi hoàng_đế Thời_kỳ đầu trị_vì Minh_Nguyên_Đế đối_lập với phong_cách cai_trị độc_đoán của cha_ông đã lập ra một hội_đồng gồm tám triều_thần để cố_vấn cho mình trong tất_cả các vấn_đề quan_trọng Hội_đồng chủ_yếu là những người Tiên_Ti đến từ bộ_lạc Thác_Bạt song cũng có người Hán và các sắc_tộc khác Điều này đã trở_thành một truyền_thống của những người kế_vị ngai_vàng Bắc_Nguỵ sau_này Tuy_nhiên trong khi khoan_dung hơn cha của mình ông cũng không tha_thứ cho các hành_vi sai_trái của một_số quân_sư Ví_dụ vào năm 413 một trong số các quân_sư chủ_chốt là Thác_Bạt_Khuất_拓拔屈 đã đại_bại dưới tay quân Hạ trong một trận chiến và sau đó khi bại giáng làm thứ_sử Tĩnh_Châu_并州 nay là trung_bộ và nam_bộ Sơn_Tây thì lại lơ_là nhiệm_vụ và Minh_Nguyên_Đế đã cho xử_tử Khuất_Năm 410 Minh_Nguyên_Đế cử một trong số các quân_sư của mình là Nam_Bình công Bạt_Bạt_Tung_拔拔嵩 đi đánh Nhu_Nhiên và khi Bạt_Bạt_Tung bị quân Nhu_Nhiên bao_vây Minh_Nguyên_Đế đã đích_thân dẫn quân đi_giải vây cho Bạt_Bạt_Những năm sau đó ông thường dời khỏi kinh_đô Bình_Thành để kiểm_tra khả_năng phòng_thủ ở các mặt phía bắc với Nhu_Nhiên và phía đông với Bắc_Yên để chắc_chắn rằng đất_nước của ông có_thể chống lại được kẻ_thù Ông cũng thường cử quân_lính đi bình_định các bộ_lạc nổi_loạn Thời_kỳ trị_vì giữa Năm 414 Minh_Nguyên_Đế cử các sứ_thần đến Hậu_Tần_Bắc_Yên Đông_Tấn và Nhu_Nhiên mục_đích là để thiết_lập các mối quan_hệ hoà_bình Các phái_đoàn đến Hậu_Tần và Đông_Tấn có_vẻ đã đạt được thành_công song sứ_thần Hốt_Nữu_Vu_Thập Môn_忽忸于什門 đã xung_đột với hoàng_đế Phùng_Bạt của Bắc_Yên khi Phùng_Bạt yêu_cầu Hốt_Nữu_Vu phải quỳ trước mình và Phùng_Bạt đã giữ Hốt_Nữu_Vu lại và khước_từ việc thiết_lập quan_hệ với Bắc_Nguỵ_Còn đoàn sứ_thần được cử đến Nhu_Nhiên thì khó_khăn hơn trong việc đánh_giá vì mặc_dù có được thành_công ban_đầu đến tết năm 415 thỉ khả hãn Uất_Cửu_Lư_Đại Đàn_郁久閭大檀 của Nhu_Nhiên lại tiến_hành xâm_lược và Minh_Nguyên_Đế đã buộc phải đáp trả và buộc Uất_Cửu_Lư_Đại Đàn phải rút_lui Tuy_nhiên đến khi Minh_Nguyên_Đế cử quân_sư Đạt_Hề_Cân_達奚斤 đi truy_kích Uất_Cửu_Lư_Đại Đàn quân Bắc_Nguỵ đã gặp phải thời_tiết khắc_nghiệt và chịu nhiều thương_vong do bị tê cóng Điều này đã dẫn đến một bối_cảnh lặp lại kéo_dài xuyên thế_kỷ đó là Nhu_Nhiên tấn_công còn Bắc_Nguỵ sẽ phản_công thành_công song sau đó lại không_thể có được chiến_thắng quyết_định trước Nhu_Nhiên_Cũng vào năm 414 Minh_Nguyên_Đế bắt_đầu lệnh cho Thôi_Hạo_崔浩 con trai của quân_sư Thôi_Hoành_崔宏 dạy cho ông các bản văn cổ_xưa như Kinh_Dịch và Hồng_Phạm_洪範 cả hai đều là các bản văn huyền_bí Ông cũng thường hỏi Thôi_Hạo đưa ra những lời dự_đoán dựa trên các bản văn này và chúng thường là chính_xác Thôi_Hạo do_đó ngày_càng được Minh_Nguyên_Đế tin_cậy và hỏi ý_kiến trong các quyết_định quan_trọng Năm 415 các vùng miền bắc của Bắc_Nguỵ bị một nạn đói lớn khiến cho Minh_Nguyên_Đế phải tính đến chuyện dời đô về phía nam đến Nghiệp_Thành_鄴城 nay thuộc Hàm_Đan_Hà_Bắc song Thôi_Hạo và Chu_Đạm_周澹 lại cho rằng việc di_chuyển này sẽ nhanh_chóng bộc_lộ sự thua_kém về số_lượng dân_cư của người Tiên_Ti với người Hán_Minh_Nguyên_Đế nghe theo và vẫn định_đô tại Bình_Thành và chuyển một_số người Tiên_Ti nghèo_khó đến các khu_vực ở Hà_Bắc hiện_nay Vào mùa đông năm 415 theo một thoả_ước hoà_bình đã đạt được trước đó hoàng_đế Diêu_Hưng của Hậu_Tần đã gửi con gái của mình là Tây_Bình công_chúa đến Bắc_Nguỵ để kết_hôn với Minh_Nguyên_Đế_Ông chào_đón công_chúa Hậu_Tần với một buổi lễ theo nghi_thức của một hoàng_hậu Tuy_nhiên theo phong_tục của bộ_lạc Thác_Bạt thì chỉ có phối_ngẫu nào có_thể tự tay rèn được một tượng vàng thì mới có_thể trở_thành hoàng_hậu và Tây_Bình công_chúa đã không_thể làm được do_vậy Minh_Nguyên_Đế chỉ lập bà làm quý_phi song trong cung thì bà có vinh_dự của chính_thất và hoàng_hậu Năm 416 tướng Lưu_Dụ của Đông_Tấn mở một cuộc tấn_công lớn vào Hậu_Tần với ý_định tiêu_diệt nước này Một hạm_đội của Lưu_Dụ do tướng Vương_Trọng_Đức_王仲德 chỉ_huy đã tiến gần đến tiền_đồn chính duy_nhất của Bắc_Nguỵ ở bờ nam Hoàng_Hà là Hoạt_Đài_滑台 nay thuộc An_Dương Hà_Nam tướng Uất_Trì_Kiến_尉遲建 của Bắc_Nguỵ sợ quân Đông_Tấn nên đã bỏ Hoạt_Đài và chạy sang bờ bắc Hoàng_Hà_Minh_Nguyên Đế đã cho xử_tử Uất_Trì_Kiến và sau đó cử sứ_giả đến quở_trách Lưu_Dụ và Vương_Trọng_Đức song cả hai đều khẳng_định mục_tiêu của họ là Hậu_Tần chứ không phải Bắc_Nguỵ và rằng thành Hoạt_Đài sẽ sớm được trao_trả khi sau khi chiến_dịch kết_thúc Tuy_nhiên Đông_Tấn đã không thực_sự trao_trả Hoạt_Đài và Bắc_Nguỵ đã không còn có một sự hiện_diện đáng_kể nào ở bờ nam Hoàng_Hà cho đến năm 422 Quân Đông_Tấn nhanh_chóng chiếm được trọng thành Lạc_Dương và sau đó tiến về kinh_thành Trường An của Hậu_Tần_Vào mùa xuân năm 417 hoàng_đế Diêu_Hoằng của Hậu_Tần đã yêu_cầu sự trợ_giúp khẩn_cấp của Bắc_Nguỵ_Minh_Nguyên Đế đã triệu_tập hội_đồng các quân_sư và xem_xét liệu có nên khởi_binh ngăn_chặn quân Đông_Tấn tiến binh để bảo_vệ Hậu_Tần hay không Hầu_hết các quân_sư lo_sợ rằng Lưu_Dụ cũng muốn tiến đánh Bắc_Nguỵ nên đã đề_xuất Minh_Nguyên_Đế hãy đánh chặn quân Đông_Tấn_Tuy nhiên Thôi_Hạo lại nói rằng nếu làm_vậy sẽ biến Bắc_Nguỵ trở_thành mục_tiêu tấn_công của Đông_Tấn và Minh_Nguyên_Đế đã phần_nào đồng_ý song vẫn cử khoảng 10 vạn lính do Bạt_Bạt_Tung chỉ_huy đi bảo_vệ bờ bắc Hoàng_Hà để chuẩn_bị cho trận chiến Nếu một tàu của Đông_Tấn bị gió thổi đến bờ bắc quân Bắc_Nguỵ sẽ bắt_giữ chiếc tàu và giết chết hoặc bắt_giữ toàn_bộ thuỷ_thủ và khi quân Đông_Tấn đổ_bộ lên bờ bắc quân Bắc_Nguỵ tạm_thời rút_lui và sau đó tái_lập thế phòng_thủ ở bờ bắc ngay sau khi quân Đông_Tấn trở_lại thuyền Giận_dữ trước sự quấy_rối này Lưu_Dụ đã cử tướng Đinh_Ngổ_丁旿 dẫn quân đổ_bộ lên bờ bắc và giáng cho quân Bắc_Nguỵ một thất_bại lớn Điều này đã chấm_dứt các nỗ_lực của Minh_Nguyên_Đế nhằm cứu Hậu_Tần và từ đó cũng không còn các trận đánh nào giữa Bắc_Nguỵ và Đông_Tấn trong suốt chiến_dịch Trong khi Minh_Nguyên_Đế vẫn lên kế_hoạch cắt đường của Lưu_Dụ nếu quân Hậu_Tần có_thể chặn được quận quân Đông_Tấn thì Lưu_Dụ đã chiếm được Trường An và tiêu_diệt Hậu_Tần vào mùa thu năm 417 và kế_hoạch của Minh_Nguyên_Đế đã không_thể thực_hiện Nhiều quan_lại cũ của Đông_Tấn từng đối_đầu với Lưu_Dụ đã chạy trốn từ Hậu_Tần sang Bắc_Nguỵ và Minh_Nguyên_Đế thậm_chí đã ra_lệnh rằng bất_kỳ ai có_thể cứu_giúp và đưa các thành_viên hoàng_tộc họ Diêu đến Bình_Thành đều sẽ được trọng_thưởng Tuy_vậy hầu_hết các thành_viên hoàng_tộc Hậu_Tần đã bị Lưu_Dụ bắt và giết chết Thời_kỳ trị_vì cuối Năm 418 Minh_Nguyên_Đế mở một chiến_dịch tấn_công Bắc_Yên và bao_vây kinh_thành Hoà_Long_和龍 nay thuộc Cẩm_Châu Liêu_Ninh của nước này song đã không_thể chiếm được thành và buộc phải rút quân Năm 420 Diêu thị qua_đời Minh_Nguyên_Đế đã truy thuỵ Hoàng_hậu cho bà Năm 422 Minh_Nguyên_Đế bị ốm nặng rõ_ràng là do thuốc của các nhà_giả_kim thuật đưa cho ông để nhằm kéo_dài tuổi_thọ Ông đã tham_khảo ý_kiến của Thôi_Hạo về những gì mình sẽ phải làm để chuẩn_bị cho các sự_kiện sau khi qua_đời Thôi_Hạo đã dự_đoán rằng ông sẽ phục_hồi song khuyên ông hãy lập người con trai cả là Thác_Bạt_Đảo làm thái_tử và sau đó chuyển_giao một_số quyền_lực cho thái_tử Bạt_Bạt_Tung cũng chấp_thuận nên Minh_Nguyên_Đế đã lập Thác_Bạt_Đảo làm thái_tử và thậm_chí còn cho thái_tử cai_trị như một hoàng_đế thứ hai Ông cũng uỷ_thác cho các quân_sư chủ_chốt gồm Bạt_Bạt_Tung_Thôi Hạo_Đạt_Hề_Cân An_Trì_Đồng_安遲同 Khâu_Mục_Lăng_Quan 丘穆陵觀 và Khâu_Đôn_Đôi_丘敦堆 làm các quân_sư cho thái_tử Từ thời_điểm này trở đi hầu_hết các vấn_đề đặc_biệt là đối_nội đều do Thái_tử quản_lý còn bản_thân Minh_Nguyên_Đế chỉ quyết_định các vấn_đề quan_trọng Đến năm 422 sau khi hay tin về cái chết của Lưu_Dụ_Lưu_Dụ đã đoạt lấy ngai_vàng Đông_Tấn vào năm 420 và lập ra triều_đại Lưu_Tống_Minh_Nguyên Đế đã đoạn_tuyệt quan_hệ với Lưu_Tống và triệu_tập hội_đồng các quân_sư thông_báo cho họ rằng ông có kế_hoạch tấn_công và chiếm lấy ba trọng thành ở phía nam Hoàng_Hà từ tay Lưu_Tống gồm Lạc_Dương Hổ_Lao và Hoạt_Đài_Thôi_Hạo đã phản_đối hành_động này nên Minh_Nguyên_Đế đã uỷ_thác cho Đạt_Hề_Cân làm chỉ_huy đội quân tiến đánh Lưu_Tống_Đạt_Hề Cân đầu_tiên cho quân bao_vây Hoạt_Đài song sau đó đã không_thể nhanh_chóng chiếm được thành Minh_Nguyên_Đế đã đích_thân dẫn quân tiến về phía nam để trợ_giúp cho Đạt_Hề_Ông cũng lệnh cho thái_tử Đảo dẫn một đội quân đến vùng biên_giới phía bắc nhằm chống lại một cuộc tấn_công của Nhu_Nhiên_Hoạt_Đài sau đó thất_thủ và Đạt_Hề_Cân tiến gần đến Hổ_Lao và Lạc_Dương Trong lúc này Minh_Nguyên_Đế cũng cử các tướng Nga Thanh_娥清_Lư_Đại Phì_閭大肥_Phổ_Cơ 普幾 và Ất_Chiên_Kiến_乙旃建 tiến về phía đông chiếm được một_vài quận ở tây bộ Sơn_Đông ngày_nay Tuy_nhiên trong khi các thành khác tại Thanh_Châu_青州 nay là trung_bộ và đông bộ Sơn_Đông thất_thủ quân Bắc_Nguỵ đã không_thể chiếm được đô phủ của Thanh_Châu tức Đông_Dương_東陽 nay thuộc Thanh_Châu_Sơn_Đông và cuối_cùng đã buộc phải rút_lui sau khi đã cạn nguồn lương_thảo và một phần_lớn binh_sĩ bị ốm Quân Bắc_Nguỵ cũng sa_lầy khi bao_vây Hổ_Lao nơi này được Đông_Tấn giao cho Mao_Đức_Tổ_毛德祖 phòng_thủ song lại chiếm được Lạc_Dương và Hứa_Xương_許昌 nay thuộc Hứa_Xương_Hà_Nam vào mùa xuân năm 423 cắt đứt đường tiếp_viện của Đông_Tấn với Hổ_Lao_Đến mùa hè năm 423 Hổ_Lao thất_thủ Chiến_dịch sau đó đã dừng lại Bắc_Nguỵ đã kiểm_soát phần_lớn Hà_Nam và tây bộ Sơn_Đông hiện_nay Năm 423 Minh_Nguyên_Đế cũng bắt_đầu một kế_hoạch xây_dựng lớn đó là xây một thành_luỹ tại vùng biên_giới phía bắc để phòng_thủ trước các cuộc tấn_công của Nhu_Nhiên_Vào mùa đông năm 423 Minh_Nguyên_Đế qua_đời Thái_tử Đảo lên_ngôi tức Thái_Vũ_Đế_Chú thích BULLET Nguỵ thư BULLET Bắc sử BULLET Tư trị thông giám các quyển
Bắc_Nguỵ_Minh_Nguyên Đế