Ấu tàu Củ_Ấu tàu ấu tẩu Ô đầu hay còn gọi là củ_ấu tàu là rễ_củ của cây Ô đầu tên khoa_học là Aconitum fortunei thuộc họ mao lương Ranunculaceae được xếp vào danh_sách thuốc_độc bảng A nhưng cũng là một vị thuốc quý đứng thứ 4 trong tứ đại danh dược sâm_nhung quế phụ sau khi được bào_chế cẩn_thận Phân_bố Cây thường mọc hoang ở các vùng núi cao biên_giới phía Bắc Việt_Nam bao_gồm các tỉnh Lào_Cai Tuyên_Quang Hà_Giang Nghĩa_Lộ Cao_Bằng Bắc_Kạn và các tỉnh miền núi Trung_Quốc Đặc_điểm Ô đầu là cây_thuốc có độc tất_cả các phần của cây đều chứa chất gây độc nhiều nhất là ở củ Củ_ấu tàu rất độc lượng độc của củ_ấu tẩu có_thể làm cho người tê cứng chân_tay tắc_nghẽn mạch_máu đông máu và chết Ấu tàu mọc trên cạn và chỉ có ở vùng núi cao Lá tựa như lá ngải_cứu chia thành ba thuỳ có răng_cưa ở nửa trên Rễ_củ hình_nón mọc thành chuỗi có củ_cái củ con Dưới thân cây rễ cái phình thành củ giống như củ_đậu gọi là củ mẹ Cạnh cổ rễ cái mọc ra những củ con Trên đầu củ con có một búp mang lá ngầm Sau khi cây nở hoa củ mẹ sẽ héo và tiêu dần Củ mẹ thường nhẹ rỗng ở giữa màu xám củ con thì nặng chắc hơn và lõi màu vàng Trong dược_thư Việt_Nam củ nhỏ được gọi là phụ_tử còn củ lớn được gọi là ô đầu Phụ_tử có độc_tính kém hơn ô đầu Thành_phần Thành_phần hoá_học của ấu tàu chủ_yếu là aconitin có độc_tính cao thuộc loại thuốc_độc bảng A Độc_tính của aconitin rất mạnh Chỉ cần một liều 0 02 0 05 mg cho 1 kg thể_trọng là có_thể gây chết người Do cực độc nên trước_đây một_số người đã dùng nước của loại củ này tẩm vào đầu mũi_tên khi săn thú rừng kể_cả voi Tác_dụng Theo y_học dân_tộc ô đầu vị cay tê tính rất nóng rất độc có tác_dụng_trợ dương bổ_hoả trừ phong_hàn táo thấp Trong đông_y ô đầu được dùng để chữa các chứng phong tê chân_tay nhức mỏi tê bại Thường chỉ dùng làm_thuốc uống khi đã qua chế_biến cẩn_thận và được dùng với liều nhỏ có sự chỉ_định và theo_dõi thận_trọng của thầy_thuốc_Tây_y dùng làm_thuốc ho chứng ra mồ_hôi nhiều Cháo ấu tàu Cháo_Ấu tàu từ lâu được xem là đặc_sản của Hà_Giang người_dân trong vùng gọi đây là cháo độc_dược hay cháo chết người Theo những người_dân ở đây khi được chế_biến thành cháo ăn vào không chết người mà_còn khiến cơ_thể các đấng nam_nhi hồi_phục năng_lực phòng_the Ngày_nay món cháo đặc_sản này đã có_mặt ở nhiều vùng ở Việt_Nam Tại Thành_phố Hồ_Chí_Minh nhiều con phố đã bày_bán loại cháo này như trên đường Quang_Trung quận Gò_Vấp đường Cộng_Hoà quận Tân_Bình Củ_ấu tẩu có độc nhưng qua kinh_nghiệm chế_biến khéo_léo của người_dân Tây_Bắc đã trở_thành nguyên_liệu của món cháo ngon và có_ích cho sức_khoẻ Theo họ thì thông_thường cháo ấu tẩu phải nấu trong nồi_cơm_điện từ 5 giờ chiều ngày hôm trước cho đến 6 giờ sáng ngày hôm sau mới được nếu nấu bằng bếp củi thì phải ninh với thời_gian lâu hơn Phải nấu lâu như_vậy là để khử độc_tố có trong củ_ấu Muốn biết cháo ăn được hay chưa thì chỉ có một_cách duy_nhất là nếm cháo Khoảng vài phút sau khi nếm cháo nếu cảm_nhận đầu_lưỡi tê cứng máu đông cứng lại thì có nghĩa_là ấu tẩu chưa hết độc Khi du_lịch ở các tỉnh vùng Tây_Bắc như Tuyên_Quang Hà_Giang Cao_Bằng Lào_Cai Lai_Châu du_khách thường được giới_thiệu có món cháo đặc_sản ấu tẩu ăn vào có lợi cho sức_khoẻ Ở các chợ của vùng này củ_ấu tẩu cũng được bán để ai có nhu_cầu thì mua về tự chế_biến Thực_ra tên gọi phổ_biến với nhiều người là cháo ấu tẩu chứ ít khi gọi cháo ấu tàu Và nhắc tới cháo ấu tẩu thì nơi có bán món này chế_biến phục_vụ chuyên_nghiệp tức_là các nhà_hàng chỉ bán riêng một món cháo làm từ củ_ấu tẩu chứ không bán kèm các món ăn hỗn_hợp thập_cẩm khác đó chính là ở tỉnh Hà_Giang Tại tỉnh Hà_Giang thì 2 nơi có nhiều nhà_hàng cháo ấu tẩu là TP Hà_Giang và tt Đồng_Văn thuộc tỉnh Hà_Giang Ở những nơi khác như Cao_Bằng Lạng_Sơn hoặc Lào_Cai bây_giờ muốn tìm một quán cháo ấu tẩu rất khó_khăn Tuy_nhiên tại Hà_Giang lại rất sẵn Xử_lý khi bị ngộ_độc Khi có biểu_hiện ngộ_độc củ_ấu tàu có_thể gây nôn nếu người_bệnh còn tỉnh_táo mới ăn trong khoảng một giờ đầu cho bệnh_nhân uống nước_sạch 200ml 300ml để dễ nôn sau đó nhanh_chóng đưa đến cơ_sở y_tế gần nhất để xử_trí Tuyệt_đối không giữ người bị ngộ_độc ở nhà để tự theo_dõi hoặc điều_trị theo mách_bảo sẽ dẫn đến nguy_hiểm có_thể tử_vong nhanh_chóng do liệt cơ hô_hấp hoặc loạn nhịp tim Liên_kết ngoài BULLET Cháo_Ấu_Tẩu_Hà_Giang
Ấu tàu