Chiến_dịch Nam_Kỳ_Chiến dịch Nam_Kỳ là chiến_dịch Pháp giành quyền bảo_hộ toàn_bộ miền Nam_Kỳ nhà Nguyễn bắt_đầu từ năm 1858 Pháp phát_động cuộc chiến_tranh đầu_tiên tại bán_đảo Sơn_Trà Đà_Nẵng đến ngày 5 tháng 6 năm 1862 nhà Nguyễn cắt đất cầu_hoà ký hiệp_ước với Pháp về việc công_nhận nền bảo_hộ của Pháp tại Nam_Kỳ và không tiếp_tục xâm_phạm lãnh_thổ nhà Nguyễn tại Trung_Kỳ và Bắc_Kỳ tại Hoà_ước Nhâm_Tuất 1862 Nhưng không lâu sau đó Pháp trở_mặt lịch_sử chuyển sang giai_đoạn mới không còn trong Nam_Kỳ_Bối cảnh Trong cuộc_chiến chống lại triều_đình Tây_Sơn Nguyễn_Ánh giành được nhiều sự giúp_đỡ của người Pháp đặc_biệt là Giám_mục Pigneau de Béhaine để củng_cố quân_đội và tạo cho mình một thế đứng vững_vàng Cũng đồng_thời lúc đó vua Quang_Trung của Tây_Sơn đột_ngột qua_đời nhà Tây_Sơn rơi vào cảnh cốt_nhục_tương_tàn triều_đình nhanh_chóng suy_yếu và mất_lòng dân Nguyễn_Ánh ra_sức tấn_công và đến năm 1802 đánh_bại hoàn_toàn Tây_Sơn lên_ngôi hoàng_đế lập ra triều_đại nhà Nguyễn Sau khi diệt xong nhà Tây_Sơn nhà Nguyễn vẫn có quan_hệ tốt với Pháp đặc_biệt những người Pháp như Chaigneau_Vannier và Despiau làm quan tại triều Gia_Long Nguyễn_Ánh cho mỗi người 50 lính_hầu và khi chầu thì không cần lạy Hoàng_đế Năm 1817 chính_phủ Pháp phái tới Việt_Nam chiếc Cybèle để thăm_dò bang_giao Thuyền_trưởng là Achille_De_Kergariou nói rằng vua Louis_XVIII sai sang xin thi_hành những điều_ước do Bá_Đa_Lộc ký năm 1787 về việc nhường cửa Đà_Nẵng và đảo Côn_Lôn_Vua_Gia Long sai quan ra trả_lời rằng những điều_ước ấy nước Pháp trước đã không thi_hành thì nay bỏ không nói đến nữa Tuy_nhiên sự bành_trướng của châu_Âu ở Đông_Nam_Á khiến Gia_Long e_ngại nhất là sau khi người Anh đánh chiếm được Singapore Nhà_vua thấy rằng cần phải giao_hảo với người Tây_phương nhưng không_thể biệt_đãi một quốc_gia đặc_biệt nào Năm 1819 John_White một thương_gia Hoa_Kỳ tới Gia_Định và được hứa_hẹn sẽ dành cho mọi sự dễ_dàng khi buôn_bán ở Việt_Nam Vị vua kế_tục Gia_Long là Minh_Mạng không có cảm_tình với người Pháp như thái_độ chung của người Á_Đông lúc đó coi người châu_Âu là bọn man_di là quân xâm_lược Ngoài_ra ông cũng không thích cả Công_giáo của châu_Âu_Trong thời_kỳ Minh_Mạng nắm quyền tín_đồ Công_giáo bị đàn_áp quyết_liệt Với những người Pháp đã từng giúp vua Gia_Long_Minh_Mạng tỏ thái_độ lạnh_nhạt nên khi Chaigneau trở_lại Việt_Nam không được trọng_dụng nữa Minh_Mạng cho Chaigneau hay rằng không cần phải ký thương_ước giữa hai chính_phủ người Việt_Nam vẫn đối_xử tốt_đẹp với người Pháp là đủ ông chỉ thoả_thuận mua_bán với người Pháp nhưng không chấp_nhận xây_dựng đặt quan_hệ ngoại_giao chính_thức với nước Pháp quốc_thư của Pháp xin cho ông Chaigneau làm Lãnh_sự Pháp ở Việt_Nam không được nhà_vua đếm_xỉa đến Vào giữa thế_kỷ 19 ở Việt_Nam đã có khoảng 300 000 người theo đạo Công_giáo Hầu_hết các Giám_mục và linh_mục đều nói tiếng Pháp hoặc tiếng Tây_Ban_Nha Hầu_hết người Việt_Nam thời bấy_giờ không thích và nghi_ngờ này cộng_đồng Kitô giáo Người Pháp lại bắt_đầu cảm_thấy có trách_nhiệm đảm_bảo tính_mạng cho họ Sách_nhiễu các Kitô hữu cuối_cùng giúp Pháp có một lý_do để tấn_công Việt_Nam Sự căng_thẳng càng_ngày_càng gia_tăng Do những việc cấm đạo và tàn_sát giáo_dân của vua Minh_Mạng mà ngay trong năm 1838 đã có sĩ_quan Hải_quân Fourichon đề_nghị nước Pháp gửi Hải_quân tới can_thiệp nhưng bị Ngoại_trưởng Pháp là Guizot bác_bỏ Dư_luận Pháp thì sôi_động vì sự ngược_đãi giáo_dân của Minh_Mạng nên ủng_hộ đề_nghị dùng vũ_lực Khi Thiệu_Trị nối_ngôi có thái_độ mềm_mỏng hơn cho thả một_số linh_mục bị bắt và tỏ ý sẽ cho tàu sang Châu_Âu mua_bán nhưng sự_kiện đụng_độ tại Đà_Nẵng năm 1847 giữa tàu Pháp và Việt khiến nhà_vua tức_giận và ông ra_lệnh xử_tử ngay tại_chỗ tất_cả người Âu bắt được tại Việt_Nam Khi Tự Đức lên cầm_quyền triều_đình vẫn cai_trị tuân theo phong_cách Nho_giáo Triều_đình không có một biện_pháp nào đối_phó với phương Tây ngược_lại chỉ cấm đạo và cấm mua_bán quyết_liệt hơn trước Nhân vụ An_Phong_Công_Hồng Bảo mưu phản tìm cách liên_hệ với các giáo_sĩ để soán ngôi mà nhà_vua cho công_bố 2 đạo dụ cấm_đoán Công_giáo các năm 1848 và 1851 từ 1848 1860 đã có hàng vạn giáo_dân bị tàn_sát hay lưu_đày Ngày 16 tháng 9 năm 1856 tàu_chiến Catinat đưa phái_viên Pháp cầm quốc_thư đến Đà_Nẵng và cũng nhằm mục_đích dò_xét tình_hình nhưng triều_đình Huế lo_ngại không chịu tiếp Thất_bại trong âm_mưu điều_tra tình_hình Việt_Nam nhằm phục_vụ âm_mưu xâm_lược ngày 26 tháng 9 năm 1856 hải_quân Pháp trắng_trợn khai_hoả bắn phá các đồn_luỹ rồi kéo lên khoá tất_cả các đại_bác bố_trí ở trên bờ sau đó tàu nhổ_neo bỏ đi Một tháng sau ngày 24 tháng 10 chiến_hạm Capricieuse lại cập bến cảng Đà_Nẵng xin được gặp các quan_lại trong triều để thương_lượng nhưng cũng bị cự_tuyệt Cuối_cùng ngày 23 tháng 1 năm 1857 một phái_viên tên là Montigny của Napoléon_III cập bến Đà_Nẵng yêu_cầu được tự_do truyền_đạo và buôn_bán Thực_ra đây chỉ là một chuyến đi dọn đường sẵn cho cuộc can_thiệp vũ_trang khi đánh xong Trung_Quốc Cho_nên ngay trước khi Montigny đến Đà_Nẵng một tháng Bộ_trưởng Hải_quân Pháp là Hamelin đã tiếp_viện thêm cho hạm_đội Pháp ở Thái_Bình_Dương và Bộ_trưởng Ngoại_giao nước Pháp là Walewski cũng đã ra_lệnh cho Phó Đô_đốc Rigault de Genouilly lúc đó đang chỉ_huy hạm_đội Pháp tham_gia cuộc tấn_công Trung_Quốc sau khi bắn phá và chiếm_cứ xong Quảng_Châu phải kéo ngay quân xuống đánh Việt_Nam Rõ_ràng việc cử Montigny sang triều_đình Huế chỉ có giá_trị ngoại_giao hình_thức còn mọi mưu_mô kế_hoạch đều đã được sắp_đặt từ trước chỉ đợi thời_cơ và kiếm cớ để nổ_súng Vì_thế bản_thân Montigny đã có những hành_động vô_cùng trắng_trợn Vấp phải thái_độ của triều_đình Huế cương_quyết cự_tuyệt không tiếp trước khi rút_lui về nước y đã đe_doạ sẽ dùng vũ_lực để trừng_phạt nếu không đình_chỉ việc cấm đạo đồng_thời y cũng cấp_báo về nước yêu_cầu cử_binh chiếm gấp Nam_Kỳ_Trước khi xuống tàu về nước y còn lén_lút đưa tên gián_điệp đội_lốt giáo_sĩ Pellerin về Pháp yêu_cầu Napoleon_III cử_binh sang Việt_Nam để bênh_vực những người theo đạo Ngày 22 tháng 4 năm 1857 Napoleon_III quyết_định lập ra Hội_đồng Nam_Kì để xét_lại Hiệp_ước Versailles đã được ký_kết năm 1787 giữa Pigneau de Behaine đại_diện cho Nguyễn_Ánh và Montmorin đại_diện cho Louis_XVI_Âm mưu của Pháp lúc đó là muốn dựa vào Hiệp_ước Versailles để hợp_pháp_hoá việc mang quân sang đánh chiếm Việt_Nam Nhưng trong thực_tế thì hiệp_ước đó đã bị thủ_tiêu ngay sau khi ký_kết Chính_phủ Pháp lúc đó không có điều_kiện thi_hành vì còn lo đối_phó với ngọn sóng cách_mạng đang dâng cao trong nước Họ không_thể dựa vào cớ thi_hành hiệp_ước để đưa quân chiếm_đóng Đà_Nẵng Côn_Đảo đòi độc_quyền thương_mại và tự_do truyền_đạo ở Việt_Nam như các điều_khoản của hiệp_ước đã ghi Mặc_dù vậy người Pháp vẫn quyết_định cử quân sang đánh chiếm Việt_Nam lập_luận một_cách trắng_trợn rằng việc đem quân đánh chiếm Nam_Kỳ đã từ lâu nằm trong dự_kiến của nước Pháp đến nay thi_hành chẳng_qua chỉ là tiếp_tục truyền_thống cũ trung_thành với một quốc_sách đã được các chính_phủ tiếp_tục theo_đuổi qua các thời_kì mà thôi Tháng 7 năm 1857 Napoleon_III quyết_định can_thiệp vào Việt_Nam bằng vũ_lực Pháp đã lấy cớ trả_thù việc triều_đình Huế không tiếp_nhận quốc_thư của Pháp do tàu_chiến Catina đem đến tháng 9 năm 1856 vì cho là làm_nhục quốc_kì Pháp Mặt_khác họ còn lấy cớ bênh_vực đạo truyền_bá văn_minh công_giáo để tranh_thủ sự đồng_tình ủng_hộ của dư_luận công_giáo ở Pháp và Việt_Nam Nhưng tất_cả những lý_do đó đều không che_đậy nổi nguyên_nhân sâu_xa bên trong của âm_mưu xâm_lược Đó là yêu_cầu tìm_kiếm thị_trường và căn_cứ ở Viễn_Đông nhất là ở miền Nam Trung_Quốc của chủ_nghĩa_tư_bản Pháp đang chuyển mạnh lên con đường đế_quốc thực_dân đó là cuộc chạy_đua giành_giật thị_trường giữa Pháp với các nước tư_bản khác ở khu_vực Viễn_Đông đặc_biệt với Anh Năm 1857 Tự Đức lại cho xử_tử hai nhà truyền_giáo Tây_Ban_Nha Đây không phải là đầu_tiên nhưng cũng không phải là sự_cố mới nhất và lần trước chính_phủ Pháp đã bỏ_qua các hành_động khiêu_khích kiểu này Nhưng lần này Tự Đức hành_xử không đúng thời_gian vì hiện đang diễn ra cuộc Chiến_tranh Nha_phiến lần thứ 2 Quân_đoàn viễn_chinh của Anh và Pháp được gửi đến vùng Viễn_Đông để trừng_phạt Trung_Quốc và kết_quả là người Pháp có thừa quân trong tay để can_thiệp vào tình_hình Đại_Nam_Tháng 11 năm 1857 hoàng_đế Napoleon_III của Pháp ra_lệnh Đô_đốc Charles_Rigault de Genouilly đem một đoàn viễn_chinh sang trừng_phạt Việt_Nam Tháng 9 năm 1858 liên_quân Pháp và Tây_Ban_Nha đã cập bến tại Tourane Đà_Nẵng và chiếm được đánh được thành_phố
Chiến_dịch Nam_Kỳ