Đôn_Túc_Hoàng quý_phi Đôn_Túc_Hoàng quý_phi chữ Hán_敦肅皇貴妃 10 tháng 10 năm 1690 27 tháng 12 năm 1725 Niên thị 年氏_Hán_Quân_Tương Hoàng kỳ là một phi_tần rất được sủng_ái của Thanh_Thế Tông_Ung_Chính_Đế Bà được biết đến là em_gái của danh_thần triều Ung_Chính là Phủ viễn Đại_tướng quân kiêm Tổng_đốc Xuyên_Thiểm_Niên_Canh Nghiêu_Khác với hầu_hết chế_độ Trắc_Phúc tấn từ đời Càn_Long về sau Niên thị tuy là Kỳ phân Tá lĩnh song bà cũng như một_số nữ tử Bao y đã sớm vào phủ hầu Ung_Chính_Đế khi còn là Hoàng_tử rồi được Khang_Hi_Đế tấn_phong mà không phải từ Bát_Kỳ tuyển tú chỉ_định để thành Trắc_Phúc tấn như đại_đa_số quy_định về sau dành cho các Kỳ phân Tá lĩnh Đương ở triều Ung_Chính_Niên thị là Quý_phi duy_nhất thường được biết đến là sủng phi được Ung_Chính_Đế ân_ái khác_thường sự sủng_ái có_thể được nhìn_nhận là vượt qua Hiếu_Kính_Hiến_Hoàng hậu Trong lịch_sử hậu_cung nhà Thanh bà cũng là người đầu_tiên được sơ phong từ Tiềm để làm Quý_phi cũng là người qua_đời khi ở danh_vị Hoàng quý_phi hình_thức tang_lễ của bà trở_thành điển phạm cho các Hoàng quý_phi của triều Thanh vào các đời sau Tiểu_sử Ung vương Trắc phi Đôn_Túc_Hoàng quý_phi Niên thị là người thuộc gia_tộc Quảng_Ninh Niên thị 廣寧年氏 người huyện Hoài_Viễn_Phượng_Dương nay là tỉnh An_Huy_Nguyên quán gia_tộc này thuộc Quảng_Ninh Phụng_Thiên là nhà quan_lại thế_gia triều Minh_Những năm Thuận_Trị họ Niên nhập_tịch Mãn_Châu cư_ngụ tại Bắc_Kinh_Sang năm Thuận_Trị thứ 12 1655 tổ_phụ của Niên thị là Niên_Trọng_Long_年仲隆 tham_dự khoa khảo thoát_ly nô tịch đưa vào Hán_Quân_Tương_Bạch kỳ Phụ_thân bà là Hồ Quảng_Tuần phủ tước Nhất_đẳng Công_Niên_Hà_Linh 年遐龄_Trong nhà bà anh trưởng Niên_Hi_Nghiêu_年希尧 làm đến Tuần_phủ Quảng_Đông_Hữu_Thị lang bộ Công sau thăng Tổng quản của Nội_vụ phủ Một người anh thứ của Niên thị là Niên_Canh_Nghiêu quan đến Phủ viễn Đại_tướng quân kiêm Tổng_đốc Xuyên_Thiểm_Những năm 50 triều Khang_Hi_Niên thị được Khang_Hi_Đế phong làm Trắc_Phúc tấn của Ung_Thân vương Dận_Chân_Hoàng tử thứ tư của Khang_Hi_Đế_Tuy nhiên Niên thị là được trực_tiếp chỉ hôn hay_là từ Cách cách tấn_phong vẫn có nghi_vấn Theo chỉ_dụ về sau lên làm Hoàng quý_phi có_vẻ là Niên thị hầu_hạ trong phủ một thời_gian rồi mới tấn_phong làm Trắc_Phúc tấn và với thứ_tự như_vậy thì Niên thị có_lẽ là đệ nhị Trắc_Phúc tấn vị thứ sau Lý thị người sinh Hoằng_Thời_Với chế_độ đầu Thanh việc Niên thị không phải Bao y mà vào hầu phủ rồi phong Trắc_Phúc tấn cũng có_thể xảy ra đấy gọi là chế_độ Thuộc nhân 属人 tức những gia_tộc chịu sự liên_kết và quản_lý bởi một Thân_vương hoàng_tử Về sau thân_phận như Niên thị ngày_càng giảm Năm Khang_Hi thứ 54 1715 ngày 12 tháng 3 âm_lịch Niên thị sinh_hạ con gái thứ tư của Dận_Chân nhưng qua_đời sớm vào tháng 5 năm Khang_Hi thứ 56 1717 vừa 2 tuổi Năm Khang_Hi thứ 59 1720 ngày 25 tháng 5 âm_lịch bà hạ sinh Phúc_Nghi_福宜 là con trai thứ 7 của Dận_Chân đây là tính theo số con sinh ra không kể mất sớm Nhưng sang năm sau 1721 ngày 13 tháng 1 Phúc_Nghi qua_đời chỉ tròn 8 tháng tuổi Năm Khang_Hi thứ 60 1721 ngày 9 tháng 10 cách không lâu sau cái chết của Phúc_Nghi_Niên thị tiếp_tục hạ sinh Phúc_Huệ_福惠 tên cũ Hoằng_Thịnh_弘晟_Đây là con trai thứ 8 tính theo số đếm lại thành thứ 7 của Dận_Chân_Ung_Chính Đế_Quý phi Năm Khang_Hi thứ 61 1722 ngày 13 tháng 11 tức ngày 20 tháng 12 dương_lịch Khang_Hi_Đế băng_hà Sang ngày 20 tháng 11 tức ngày 27 tháng 12 dương_lịch Ung_Thân vương Dận_Chân lên_ngôi tức Ung_Chính_Đế_Năm Ung_Chính nguyên_niên 1723 ngày 14 tháng 2 âm_lịch sau khi tuyên_bố sách lập Hoàng_hậu Na_Lạp thị Hoàng_đế ra chỉ phong Trắc_Phúc tấn Niên thị làm Quý_phi Trắc_Phúc tấn Lý thị tấn_phong làm Tề phi Cách cách Nữu_Hỗ_Lộc thị làm Hi phi Lúc này gia_tộc họ Niên phụng_chỉ nhập Tương_Hoàng kỳ của Hán_Quân_Cùng năm đó ngày 10 tháng 5 âm_lịch Quý_phi Niên thị hạ sinh Phúc_Phái_福沛_Vào lúc bà mang thai Phúc_Phái cũng là khi đại_tang Khang_Hi_Đế có_thể nói áp_lực cùng không_khí không tương_đồng một_chút nào Có_lẽ do hành_lễ bái tang trong một khoảng thời_gian dài thai khí không ổn đã dẫn đến việc Niên thị sinh ra Phúc_Phái cơ_bản là không giữ được liền 1 tháng sau thì Phúc_Phái cũng chết_non Khi tấn_phong Quý_phi thân_thể của Niên thị có dấu_hiệu đã bị_thương tật rất nặng_nề không_chỉ do nhiều lần mang thai mà ra cũng phần_nhiều bởi sự thương_cảm đối_với Phúc_Phái vắn số Ngày 21 tháng 12 âm_lịch cùng năm lấy Văn_Hoa điện Đại_học_sĩ Tung_Chúc_嵩祝 làm Chính sứ Lễ bộ Hữu_Thị lang Tam_Thái_三泰 làm Phó sứ hành_lễ sách phong Sách văn viết Khi đó Quý_phi Niên thị là Phi_tần duy_nhất có tước_vị Quý_phi trong cung Hậu_cung nhà Thanh dưới Hoàng_hậu có Hoàng quý_phi rồi đến Quý_phi như_vậy địa_vị của Niên thị khi đó chỉ duy_nhất dưới Hoàng_hậu Na_Lạp thị vì khi đó không có Hoàng quý_phi Trong khi đó Trắc_Phúc tấn Lý thị sinh ra Hoàng_tử Hoằng_Thời con trai lớn nhất thành_niên khi ấy của Ung_Chính_Đế và cũng có tư lịch cao hơn Niên thị thế_mà cũng chỉ phong làm Tề phi ngang_hàng với Cách cách Nữu_Hỗ_Lộc thị phong Hi phi Niên_hiệu Sùng_Đức thời Hoàng_Thái_Cực sách lập Hiếu_Đoan_Văn hoàng_hậu cùng sách phong Tứ phi là Thần phi Hải_Lan_Châu_Quý phi Na_Mộc_Chung_Thục phi Ba Đặc_Mã_Tảo và Trang phi Bố Mộc_Bố_Thái_Hoàng Thái_Cực đã cho làm lễ Khánh_hạ 慶賀 cho cả triều_đình chúc_mừng Trong dịp ấy Công_chúa Vương_phi và Mệnh_phụ nhập triều bái lạy Hoàng_hậu đồng_thời cũng bái lạy Tứ phi bằng Tứ túc nhị quỵ nhị khấu lễ 四肃二跪二叩礼_Sang thời Ung_Chính_Niên thị khi tấn_phong Quý_phi là gặp ngay đại điển lập Hậu do_đó theo lệ cũ mà Niên thị cũng nhận triều bái của Công_chúa Thân_vương Phúc tấn cùng các Cáo mệnh phu_nhân khi vào triều bái lạy Hoàng_hậu Về sau Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi Cao thị cũng chịu ân điển này trở_thành điển phạm của các Quý_phi được phong cùng lúc với đại điển lập Hậu của triều Thanh ghi vào Hội_điển Sang năm thứ 3 1725 tháng 8 âm_lịch đã hết tang kỳ của Khang_Hi_Đế triều_đình làm lễ gia viên ý là muốn trang_trọng chúc_mừng sách lập Hoàng_hậu nhân đó có ý_muốn chúc_mừng Quý_phi do đại điển lập Hậu từng bái_kiến qua Thế nhưng Ung_Chính_Đế khước_từ và nói chúc_mừng Hoàng_hậu sách lập thì chỉ nên có Hoàng_hậu được hưởng_thụ Quý_phi chỉ là tần phi làm_sao có_thể hưởng_thụ được Điều này có_thể nhìn ra Ung_Chính_Đế tuy sủng_ái Niên thị song đối_với Hoàng_hậu Na_Lạp thị vẫn có sự tôn_trọng nhất_định Quý_phi Niên thị vì chuyện này mà rất không vui nhưng Ung_Chính_Đế rất kiên_quyết không nhượng_bộ Bất_hạnh qua_đời Tấn_phong Hoàng quý_phi Năm Ung_Chính thứ 3 1725 tháng 11 âm_lịch Quý_phi Niên thị lâm_bệnh nặng Ngay khi đó Ung_Chính_Đế phải đi Cảnh lăng tế bái Quý_phi không_thể đi theo Chỉ sau mấy ngày Hoàng_đế lặn_lội đường xa hồi_loan kinh_thành chuẩn_bị Đông_chí_tế thiên đại điển bên cạnh đó rất quan_tâm bệnh_tình của Quý_phi Ngày 15 tháng 11 âm_lịch cùng năm Ung_Chính_Đế ra chỉ tấn_phong Quý_phi Niên thị làm Hoàng quý_phi Hoàng_đế dụ Nội_các như sau BULLET 贵妃年氏_秉性柔嘉_持躬淑慎_朕在藩邸时 事圳克尽敬慎_在皇后前小心恭谨_驭下宽厚平和_皇考嘉其端庄贵重封为亲王侧妃 朕在即位后_贵妃于皇考_皇妣大事悉皆尽心力尽礼_实能赞襄内政 妃素病弱_三年以来朕办理机务_宵旰不遑_未及留心商确诊治 凡方药之事悉付医家_以致耽延日久_目今渐次沉重_朕心深为轸念 贵妃着封为皇贵妃_倘事一出_一切礼仪俱照皇贵妃行_BULLET Quý_phi Niên thị bỉnh tính nhu gia trì cung thục thận Khi Trẫm còn ở Phiên để hành_sự cung_kính và thận_trọng trước mặt Hoàng_hậu luôn cung cẩn thuận theo đối_với kẻ dưới luôn khoan hạ đôn_hậu Hoàng khảo thấy này đoan_trang cẩn_thận nên mới ban phong làm Thân_vương Trắc phi Sau khi Trẫm lên_ngôi Quý_phi đối_với đại_sự của Hoàng khảo cùng Hoàng tỉ rất tận_tâm và hiếu lễ quả_thật đáng làm_gương chốn Nội_chính Vốn Phi có bệnh ba năm nay Trẫm lại luôn bận cơ vụ ngày_đêm đều không rảnh_rỗi nàng không tiện lưu_tâm bồi_dưỡng chuẩn_xác mọi chuyện thuốc_men đều giao_phó Ngự_y nhưng cũng không có cải_thiện Trước_mắt bệnh đã chuyển_biến trầm_trọng Trẫm thật_sự đau_xót Quý_phi nên tấn_phong làm Hoàng quý_phi Những việc bày_biện lễ_nghi đều nên án theo lệ cũ của Hoàng quý_phi mà làm Ngày 18 tháng ấy giao_tế phủ nhất kết_thúc Ung_Chính_Đế miễn triều hạ ở Thái_Hoà điện tức_tốc phi xe_ngựa về Viên Minh_Viên_Kế tiếp liên_tiếp 5 ngày trừ ngày 19 phát chỉ_dụ các quan tỉnh và miễn thuế 4 huyện Giang_Nam còn lại cứ theo ghi_chép trong Khởi cư chú 起居注 không nhìn thấy bất_kì việc công_văn nào mà Ung_Chính_Đế xử_lý điều này có nghĩa ông đã dành trọn thời_gian quan_tâm bệnh_tình của Hoàng quý_phi An_táng trọng_thể Ngày 23 tháng 11 âm_lịch Hoàng quý_phi Niên thị hoăng thệ tại Viên Minh_Viên thuỵ hiệu là Đôn_Túc_Hoàng quý_phi 敦肅皇貴妃_Trong lịch_sử nhà Thanh không tính Đổng_Ngạc_Hoàng quý_phi của Thuận_Trị_Đế đã truy_phong làm Hoàng_hậu thì Niên thị là Hoàng quý_phi đầu_tiên qua_đời với tư_cách Hoàng quý_phi Cũng vì lẽ đó tang_lễ của bà trở_thành điển phạm cho tất_cả tang_lễ của các Hoàng quý_phi về sau Ngày Đôn_Túc_Hoàng quý_phi mất Ung_Chính_Hoàng đế nghỉ triều 5 ngày cử_hành đại_lễ an_táng Hoàng quý_phi đây là tang_lễ chính_thức dành cho một Hoàng quý_phi của nhà Thanh_Trong lúc làm tang nghi Ung_Chính_Đế thương_cảm không thôi Khi đó Thành_Thân vương Dận_Chỉ_Liêm_Thân vương Dận_Tự cùng Phụng ân Tướng_quân trở lên lãnh_đạo Công_Hầu Bá đến quan_viên hàng Tứ_phẩm trở lên đều có_mặt đầy_đủ trong 3 ngày khóc tang Đến_nỗi Lễ bộ quan_viên do là lần đầu có tang nghi Hoàng quý_phi đã bị liệt_kê tội Nghi_thức qua_loa bị xử_phạt cách_chức hoặc giáng bậc 2 cấp Tang_lễ của bà cùng lễ sách thuỵ dâng cáo Thái_Miếu hậu điện Phụng_Tiên điện_thế_nào về sau đều trở_thành lệ trong tang nghi và truy_tặng của Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi và Triết_Mẫn_Hoàng quý_phi Vì lý_do gặp tang nghi của Đôn_Túc_Hoàng quý_phi Ung_Chính_Đế còn ra chỉ_dụ tạm hoãn phiên xử Niên_Canh_Nghiêu_Những người con do Đôn_Túc_Hoàng quý_phi đích_thân hạ sinh chỉ có Phúc_Huệ là sống lâu nhất Ung_Chính_Đế tư niệm đó là cốt_nhục duy_nhất của Niên thị nên cũng có sủng_ái Nhưng ở năm Ung_Chính thứ 6 1728 Phúc_Huệ cũng bất_hạnh quy thiên Ung_Chính_Đế vì thương mà đặc_cách dùng lễ táng Thân_vương Đến thời Càn_Long_Hoàng đế từng nói về Phúc_Huệ_Dụ_Trẫm huynh Đại a ca nãi Hoàng tỷ Hiếu_Kính_Hoàng hậu sở sinh Trẫm đệ Bát_A ca tố vì Hoàng khảo sở chung ái đương nhật tằng dĩ Thân_vương cải_táng 谕_朕兄大阿哥_乃皇妣孝敬皇后所生_朕弟八阿哥 素为皇考所钟爱当日曾以亲王殡葬 chứng_minh việc Ung_Chính_Đế yêu_quý Phúc_Huệ trong Hoàng_tộc đều biết Năm Càn_Long thứ 2 1737 tháng 3 kim quan của Ung_Chính_Đế và Hiếu_Kính_Hiến_Hoàng hậu đều cùng nhập địa cung của Thái lăng 泰陵 thuộc Thanh_Tây lăng Đôn_Túc_Hoàng quý_phi cũng được táng phụ vào địa cung của Thái lăng với Đế_Hậu_Hậu duệ Đôn_Túc_Hoàng quý_phi Niên thị tổng_cộng hạ sinh ba con trai và một con gái BULLET 1 Hoàng tứ nữ 皇四女 1715 1717 con gái thứ tư của Ung_Chính_Đế_Sinh ngày 12 tháng 3 năm Khang_Hi thứ 54 mất vào tháng 5 năm Khang_Hi thứ 56 BULLET 2 Phúc_Nghi_福宜 1720 1721 con trai thứ 7 của Ung_Chính_Đế nhưng do mất sớm nên không thường xét thứ_tự Sinh ngày 25 tháng 5 năm Khang_Hi thứ 59 mất ngày 13 tháng 1 năm Khang_Hi thứ 60 Tròn 8 tháng BULLET 3 Phúc_Huệ_福惠 1721 1728 tên cũ Hoằng_Thịnh_弘晟 con trai thứ 6 trong số các con trai trưởng_thành của Ung_Chính_Đế nhưng thực_ra là vị_trí thứ 8 trong các con Sinh ngày 9 tháng 10 năm Khang_Hi thứ 60 mất ngày 9 tháng 9 năm Ung_Chính thứ 6 Được truy_tặng Hoà_Thạc_Hoài_Thân vương 和碩怀親王_BULLET 4 Phúc_Phái_福沛 1723 con trai thứ 9 của Ung_Chính_Đế nhưng do mất sớm nên không thường xét thứ_tự Sinh ngày 10 tháng 5 năm Ung_Chính nguyên_niên mất tầm 1 tháng sau đó Xem thêm BULLET Hậu_cung nhà Thanh_BULLET_Ung_Chính BULLET Hiếu_Kính_Hiến hoàng_hậu BULLET Hiếu_Thánh_Hiến hoàng_hậu Tham_khảo BULLET Thanh sử cảo Hậu phi truyện BULLET Thanh thực lục Thế_Tông thực lục BULLET Hoàng_triều thông điển 皇朝通典_BULLET_耶稣会士中国书简集_中国回忆录 quyển 3
Đôn_Túc_Hoàng quý_phi