Vũ_Miên_Vũ_Miên 武檰 1718 1782 hiệu Hy_Nghi tiên_sinh là một danh_sĩ sử_gia và là một đại_quan trong lịch_sử Việt_Nam Tiểu_sử Vũ_Miên là người làng Xuân_Lan huyện Lương_Tài phủ Thuận_An trấn Kinh_Bắc xưa_nay là thôn Ngọc_Quan xã Lâm_Thao huyện Lương_Tài tỉnh Bắc_Ninh Dòng_họ Vũ của Vũ_Miên có gốc_từ làng Mộ_Trạch_Hải_Dương một dòng_họ có nguồn_gốc từ thuỷ_tổ Vũ_Hồn đỗ Tiến_sĩ Nho_học của Trung_Quốc thời Đường làm quan An_Nam_Kinh lược sứ người đứng đầu An_Nam đô_hộ phủ Bởi_vậy ngày_nay trong nhà_thờ ông tại quê nhà thôn Ngọc_Quan có câu_đối Vũ_Miên xuất_thân dòng_dõi khoa_bảng cha của Vũ_Miên tên Vũ_Khuê là Cống_sĩ thi đậu Tam_trường khoa thi Hội làm quan Huấn_đạo phủ Lâm_Thao thuộc Phú_Thọ ngày_nay được phong đến chức Đặc tiến Kim tử Vinh lộc Đại_phu Công bộ tả Thị_lang Đông các điện Đại_học_sĩ Lan_Khê hầu Vũ_Miên nổi_tiếng thông_minh ngay từ thuở nhỏ mới 15 tuổi Vũ_Miên đã đỗ đầu xứ 18 tuổi thi đỗ Hương giải được ra kinh_đô học tại Quốc tử giám Năm 31 tuổi Vũ_Miên dự thi Hội đỗ Hội_nguyên văn phú sách đều giỏi loại nhất Đình_thí xếp sau 2 người sách Đăng_khoa lục sưu giảng cho biết tư_cách ông thực_sự là Trạng_nguyên nhưng vì thiếu may_mắn nên kết_quả lại xếp sau 2 vị khác trong thi Đình_Vũ_Miên_Người làng Xuân_Lan huyện Lương_Tài học rộng tài cao Năm 31 tuổi đỗ Tiến_sĩ Hội_nguyên khoa Mậu_Thìn niên_hiệu Cảnh_Hưng_Ngày hôm Đình_thí đầu_bài nghĩa sách nhớ thuộc vanh_vách hỏi đâu biết đấy thả_sức làm văn nghĩ rằng đoạt khôi_nguyên như thò tay vào túi lấy đồ_vật gì vậy không ngờ khi đi thi đương viết văn mới viết được một lúc ngòi_bút đã cùn sạch chỉ còn trơ lại quản_bút không_thể_nào viết được nên phải viết trả_lời mấy câu hỏi qua_loa Vậy thì khoa_bảng tự trời cho cân_nhắc phúc_đức mà định số_phận Giai_thoại Là Nho_sĩ có danh_tiếng nên xung_quanh cuộc_đời sự_nghiệp của Vũ_Miên có những giai_thoại trong dân_gian trong đó có câu_chuyện hư_cấu về chuột báo_ơn ông thi đỗ Hội_nguyên Vũ trung tuỳ_bút của Sinh_đồ Phạm_Đình_Hổ có chép lại câu_chuyện kỳ_lạ này như sau Vũ_Miên người Liên_Trì khi nhỏ học rất tối_tăm suốt ngày đọc đi đọc lại chỉ được một trang sách mà vẫn cố sức học mãi không thôi về sau cũng nổi_tiếng văn_học trong thời ấy nhưng văn_chương ông nghèo_nàn viết suốt ngày vẫn thường không đủ Khoa thi năm Mậu_Thìn 1748 vào đến trường đệ_tứ ông gặp đề_bài đều nhớ cả nhưng viết không kịp đến xẩm tối mới nộp xong quyển thi mà đi ra Về đến nhà_trọ cởi áo ra nghỉ_ngơi xem_lại thì thấy nộp nhầm quyển nháp còn quyển chính có đóng_dấu vẫn còn ở trong ống Bấy_giờ ngồi than_thở ân_hận mãi sau đem những đoạn văn làm ban_ngày ra nhuận_sắc viết lại tinh_tươm vào quyển có đóng_dấu Trời gần sáng thì viết xong rồi chợp mắt ngủ mãi đến trưa mới tỉnh dậy Xem trong ống_quyển thì quyển văn có đóng_dấu ấy không thấy đâu nữa trong bụng hoang_mang chỉ sợ bộ Lễ đòi quyển có dấu thì không biết lấy đâu ra mà trả lại được Bàng_hoàng lo_sợ tới năm_bảy ngày Đến khi yết bảng thì thấy tin_đồn rằng ở Liên_Trì có Vũ_Miên đỗ Hội_nguyên ông vẫn không tin bèn đến đình Quảng_Văn xem yết bảng quả_nhiên có tên mình thật Ông vừa vui_mừng vừa kinh_ngạc không biết duyên_cớ làm_sao Có người bảo rằng Nhà ông ba đời không nuôi mèo cho_nên được báo cái ơn ấy chẳng biết có phải không Việc chuột báo_ơn mang quyển thi của Vũ_Miên đến để vào nơi chấm thi đem lại vận may đỗ_đạt chỉ là câu_chuyện hoang_đường ông là danh_nho Phú thi đứng đầu cả nước được Nho_sĩ đương_thời trọng_vọng bởi_vậy đó chỉ là một giai_thoại vui về Vũ_Miên được dân_gian xây_dựng nó cũng như bao giai_thoại nhuốm màu_sắc lạ_kỳ về các danh_nhân trong lịch_sử Việt_Nam mà chúng_ta đã biết Sự_nghiệp Sau khi Vũ_Miên đỗ_đạt ông liên_tục làm quan dưới triều Lê_Trịnh là vị quan có cương_vị cao cùng lúc giữ nhiều trọng_trách Ông được giữ đồng_thời nhiều chức quan trong đó có Đặc tiến Kim tử Vinh lộc Đại_phu Nhập thị hành Tham_tụng quyền Tể_tướng Quốc_sử_quán Tổng_tài Quốc tử giám Tế_tửu Trong khi thi khảo xét tất_cả các quan_lại về Phép_Thư giản ông đỗ đầu và được giữ chức Giản quan Vũ_Miên có đóng_góp quan_trọng ở lĩnh_vực sử_học Khi làm Tổng_tài Quốc_sử_quán ông được giao chủ_trì biên_soạn Đại_Việt sử_ký tục_biên 1775 Nhóm biên_soạn gồm Ngô_Thì Sĩ_Phạm Nguyễn_Du_Ninh_Tốn và Nguyễn_Sá việc trông_coi biên_soạn do Vũ_Miên_Lê_Quý Đôn Nguyễn_Hoàn phụ_trách Bộ sách này chép sự_việc từ niên_hiệu Vĩnh_Trị đời Lê_Hy_Tông đến niên_hiệu Vĩnh_Hựu đời Lê_Ý_Tông gồm 6 quyển Hoàn_thành bộ quốc_sử Vũ_Miên lại cùng Nguyễn_Hoàn_Uông_Sĩ Lãng_Phan_Trọng_Phiên biên_soạn sách Đại_Việt lịch triều đăng_khoa lục 1779 chép danh_sách đỗ_đạt Trạng_nguyên Tiến_sĩ từ 1075 đến 1787 Chúa_Trịnh muốn làm cuộc cải_cách lớn về văn trị bổ_nhiệm Nguyễn_Nghiễm làm Trung thư giám trông_coi công_việc chung Vũ_Miên kiêm giữ chức Tế_tửu Phan_Trọng_Phiên và Lê_Quý_Đôn cùng giữ chức Tư nghiệp Kể từ đó chấn_chỉnh được văn_học Trong thời_gian kiêm chức Tế_tửu Quốc tử giám ông đã có nhiều đóng_góp vào việc chấn_hưng giáo_dục đào_tạo nhân_tài cho đất_nước Cùng với Nguyễn_Nghiễm ông cho tu_sửa lại nhà Thái học đúc Bích_Ung đại chuông tham_gia tổ_chức các khoa thi Tiến_sĩ Nho_học để lựa_chọn nhân_tài Có khoa thi Hương ông cho rằng các nơi khảo_hạch chưa tinh các sĩ_tử chỉ đáng xem là hạng Khá và cho_phép họ công_khai chỉ_trích nhau cho thoả_đáng để chọn được người thực_tài Vũ_Miên nổi_tiếng về thơ_phú Nhiều tài_liệu cho biết ông giỏi thơ_phú nhất_thời ấy Tác_phẩm của ông có thơ_văn được chép trong các tư_liệu Quốc_âm thi Lịch_đại quần anh thi văn_tập Việt thi tục_biên Hồng ngư trú tú lục Cẩm tuyền vinh lục Đạo_giáo nguyên lưu Ông có tập Bắc sứ tự_thuật ký kể về chuyến đi sứ từ Thăng_Long đến Yên_Kinh_Bắc_Kinh và các nơi danh_thắng trên đường đi Cùng với Nguyễn_Lệ tức Nguyễn_Khản_Ninh_Tốn Phạm_Khiêm trong nhóm Cúc_Lâm cư_sĩ Vũ_Miên tham_gia dịch tác_phẩm Tam thiên tự lịch_đại văn lấy tên là Tam thiên tự lịch_đại văn Quốc_âm để giảng_dạy Ông có công bắt được giặc Thành cùng_đồ đảng gây nhiễu vùng Hưng_Hoá và biên_giới Việt_Trung_Ông cũng tham_gia bàn_định kế_sách dẹp giặc Lê_Duy_Mật_Ở trên cương_vị nào Vũ_Miên cũng dốc lòng hết_sức vì công_việc sống nhân_ái gần_gũi với nhân_dân có lần về quê ông đã mời tất_cả những người có nợ trong tổng Lâm_Thao đến ăn cơm và lấy gia_sản để xoá hết nợ cho mọi người Với quê_hương ông là tấm gương về tinh_thần hiếu_học nhân_nghĩa tình yêu_thương và trách_nhiệm Đình_Ngọc_Quan chùa Sen đường làng cổng làng nơi đâu cũng ghi dấu công_lao của ông Bởi_vậy dân_làng đã tôn_ông làm hậu_thần từ khi ông còn sống để tỏ lòng ngưỡng_vọng biết_ơn Năm 1782 ông bị ốm nặng chúa Trịnh_Sâm sai quan trung sứ đến thăm_hỏi Ông bảo người_nhà đỡ dậy tự tay viết tờ_khải khuyên Trịnh_Sâm định thứ_tự trưởng ấu cho đúng với đạo đời và lòng dân Khi mất Vũ_Miên được truy_tặng_chức Binh bộ Thượng_thư và được ban tên_thuỵ là Ôn_Cẩn con của ông là Vũ_Chiêu giữ chức Tham_nghị xứ Hải_Dương được đặc_biệt Tiến triều Tác_phẩm Tác_phẩm của Vũ_Miên có nhiều song đến nay được biết có BULLET Đại_Việt sử_ký tục_biên 1775 Tổng_tài Nguyễn_Hoàn_Vũ_Miên_Lê_Quý_Đôn_Toản tu Ngô_Sĩ_Phạm_Khiêm Ninh_Tốn Nguyễn_Sá hợp soạn Gồm 6 quyển nối_tiếp bộ Đại_Việt sử_ký toàn thư BULLET Đại_Việt lịch triều đăng_khoa lục 1779 Nguyễn_Hoàn_Vũ_Miên Uông_Sĩ_Lãng_Phan_Trọng_Phiên hợp soạn BULLET Có nhiều bài thơ chữ Hán được chép trong Việt thi tục_biên do Nguyễn_Thu biên_soạn Hỗ giá tỉnh phương cung ký thứ tùng thần vận Trú_Châu_Giang_kiều thứ tụng thần vận Thần_Phù hải_khẩu Tiễn_Diên_Hà_Quế Đường Lê_Quý_Đôn_Bắc sứ Hoà tiễn Lan_Khê_Tham tụng Nguyễn_Hoàn trí_sỹ Tùng giá du Diên_Dực sơn Du_Dục_Thuý sơn thứ sứ thạch Phạm_Công_Khắc_Thạch thi vận Cận thể BULLET Bắc sứ tự_thuật ký viết bằng chữ_Nôm theo thể thơ lục_bát kể về chuyến đi sứ từ Thăng_Long đến Yên_Kinh_Yenching tức Bắc_Kinh_BULLET_Tam thiên tự lịch_đại văn Quốc_âm Nhóm Cúc_Lâm cư_sĩ gồm Vũ_Miên Nguyễn_Lệ Ninh_Tốn_Phạm_Vĩ Khiêm dịch tác_phẩm Tam thiên tự lịch_đại văn của Từ Côn_Ngọc nhà Thanh_Hậu duệ Dòng_họ Vũ_Miên tại làng Xuân_Lan nay là Ngọc_Quan huyện Lương_Tài là dòng_dõi khoa_bảng nổi_tiếng xứ Kinh_Bắc trong gần 200 năm 1717 1919 có tới 43 người thuộc dòng_họ thi đậu khoa_bảng trong tổng_số 46 vị khoa_bảng của Ngọc_Quan làm cho làng Xuân_Lan trở_thành Kinh_Bắc danh hương Trong thời_gian ngắn mà số_lượng đỗ_đạt làm quan như_vậy là rất lớn ở Lương_Tài sách Đồng_Khánh_Dư địa_chí nói rằng ở huyện Lang Tài nổi_bật về học_hành thì có tổng Lâm_Thao chính là nói về dòng_họ này BULLET Con trai Vũ_Chiêu đỗ Hương giải làm quan đến chức Đặc tiến Kim tử Vinh lộc Đại_phu Tham đồng Đề lĩnh Tứ thành quân_vụ BULLET Cháu nội Vũ_Trinh đỗ Giải_nguyên làm quan đến chức Tham_tri Chính sự Phó Tể_tướng Lại bộ hữu Thị_lang kiêm Hình bộ hữu Thị_lang thời Chiêu_Thống_Đế được Ngô_Thì Nhậm nhiều lần tiến_cử làm quan nhưng từ_chối không theo Tây_Sơn Gia_Long thống_nhất đất_nước vời ra làm quan đến Hình bộ hữu Tham_tri 2 lần làm Chánh_sứ sang Yên_Kinh tham_gia soạn bộ Nguyễn triều Hình_luật BULLET đỗ Phó bảng thời Nguyễn còn gọi là Ất khoa Tiến_sĩ làm quan đến chức Thái_Nguyên tỉnh Bố_chính sứ có nhiều đóng_góp cho Khởi_nghĩa Bãi_Sậy của Nguyễn_Thiện_Thuật_BULLET Vũ_Văn_Ngũ_Trưởng Khoa đầu_tiên của Khoa_Vi sinh Bệnh_viện Bạch_Mai_Vinh danh Tên của danh_nhân Vũ_Miên hiện_nay đã được đặt cho một con đường ở Thành_phố Đà_Nẵng một con phố ở Thành_phố Bắc_Ninh gần Văn_Miếu Bắc_Ninh một con phố tại thị_trấn Thứa huyện Lương_Tài một con phố ở phường Yên_Phụ quận Tây_Hồ Tham_khảo BULLET Lịch triều tạp kỷ Lê_Cao_Lãng_BULLET Lịch_đại danh hiền phổ Nguyễn_Thượng_Khôi dịch Saigon_Bộ_Quốc_gia Giáo_dục 1962 BULLET Danh_nhân Vũ_Miên trên Từ_điển Cồ_Việt_BULLET_Bi ký Mậu_Thìn khoa Cảnh_Hưng năm thứ 9 Văn_Miếu Quốc tử giám
Vũ_Miên