Gaetano_Donizetti_Domenico_Gaetano Maria_Donizetti 29 tháng 11 năm 1797 tại Bergamo 8 tháng 4 năm 1848 tại Bergamo là nhà soạn nhạc người Ý đến từ Bergamo_Lombardia_Công_trình tiêu_biểu của ông là các vở opera L elisir d amore 1832 Lucia di Lammermoor 1835 và Don_Pasquale 1843 tất_cả điều bằng tiếng Ý và các vở opera bằng tiếng Pháp như La favorite 1840 và La fille du régiment 1840 Cùng với Vincenzo_Bellini và Gioachino_Rossini ông là nhà cách_tân opera hài Ý xuất_sắc giúp thể_loại này vượt qua nguy_cơ bị quên_lãng Tiểu_sử Xuất_thân thời ấu_thơ và niên_thiếu Gaetano_Donizetti chào_đời vào ngày 29 tháng 11 năm 1797 trong một hầm rượu cũ nát của một ngôi nhà sát_sườn đồi ở Bergamo_Ông là người con thứ năm của Andrea_Donizetti và Domenica_Nava_Vào năm 1806 Gaetano được Quỹ khuyến_khích học nhac nhận vào học Cậu con trai nhà Donizetti sớm trở_thành một học_sinh xuất_sắc và được Simone_Mayr giúp_đỡ Nhờ có sự giúp_đỡ này cậu học_trò đã học đàn harpsichord và sáng_tác âm_nhạc 5 năm sau khi được nhận vào học Gaetano đã viết tác_phẩm Il_Piccolo compositore di Musica với sự giúp_đỡ của người thầy mà cậu yêu_quý Tác_phẩm đó được dành cho dàn_nhạc_giao_hưởng của trường Trong năm 1815 Gaetano_Donizetti tới Bologna học âm_nhạc ở cấp trung_học với Stanislao_Mattei nhờ vào lời giới_thiệu của Mayr 2 năm_học với vị thầy_tu thuộc dòng Phanxico này là 2 năm Donizetti nhận được một sự giáo_dục hoàn_hảo Mặc_dù vây do bản_tính ít nói của mình vị thầy_tu không tạo ra cho người học_trò một sự_thân thiện Khi trưởng_thành Trong cuối tháng năm 1817 Gaetano_Donizetti trở_lại quê_hương Bergamo_Một lần nữa Mayr lại đóng vai_trò quan_trọng trong việc người học_trò năm_xưa của ông ký hợp_đồng viết 4 vở opera cho ông_bầu Zancla_Hai vở opera đầu_tiên của Donizetti_Enrico di Borgogna và Il falegname di Livonia được công_diễn lần đầu_tiên vào các năm 1818 và 1819 Kết_quả là khá thành_công Theo như chính Donizetti chia_sẻ công_việc của ông vẫn tiếp_diễn là bởi_vì ông không phải tham_gia nghĩa_vụ_quân_sự Vì bị cuốn_hút bởi tài_năng của nhà soạn nhạc trẻ này Marianna_Pezzoli_Grattaroli đã giúp ông miễn nghĩa_vụ trên Vào năm 1822 Donizetti cho công_diễn vở opera tiếp_theo mang tên Chiara e Serafina đáng buồn là ông phải chịu thất_bại đầu_tiên trong sự_nghiệp của mình Nên cũng thật dễ hiểu khi nhà_hát lớn ở thành_phố Milano đã không cho người đàn_ông này vào trong 8 năm liền Tuy_nhiên trong cái rủi lại có cái may Người thầy Mayr đáng kính của ông đã thuyết_phục bỏ_qua cho Donizetti_Đó là lý_do vì sao buổi công_diễn thực_sự đầu_tiên của nhà soạn nhạc người Ý diễn ra Tác_phẩm có được diễm_phúc đó Zoraida di Granata đã đem lại cho cha_đẻ của nó thành_công Không_chỉ có vậy trong năm 1822 Domenico_Barbaja một ông_bầu có tiếng_tăm đã yêu cấu Donizetti viết một vở opera theo phong_cách opera semi seria tiếng Việt opera nửa nghiêm cho San_Carlo_Theatre nằm ở thành Napoli_Tác phẩm đáp_ứng yêu_cầu đó là La_Zingara_Nó là vở opera thành_công nhất của Donizetti trong năm ấy Tuy_nhiên Hector_Berlioz lại cho rằng nó ướt_át và lặp_đi_lặp_lại Tuy_vậy không_thể phủ_nhận thành_công của tác_phẩm bởi nó đã đánh_dấu một giai_đoạn chói sáng trong sự_nghiệp của Donizetti_Từ năm 1826 Donizetti bắt_đầu sáng_tác những vở opera theo phong_cách mới Trong năm đó ông viết Gabriella di Vergy một vở nhạc_kịch mang phong_cách opera bi_kịch Năm sau ông lại viết L esule di Roma tác_phẩm mang phong_cách opera anh_hùng tân_cổ_điển Ấy là chưa kể ông còn sáng_tác các vở opera nói về cuộc hành_trình của những người hoa_tiêu thuỷ_thủ Otto mesi in due ore Il castello di Kenilworth_Emilia di Liverpool và cả những tác_phẩm chứa_đựng sự lãng_mạn đẫm máu Il_Paria và Melda de Lambertazzi_Tuy nhiên sẽ là thiếu_sót nếu không kể đến những vở opera mang phong_cách hài_hước những tác_phẩm mang đến cho ông thành_công trong thời_gian ông trở về quê nhà những L ajo nell imbarazzo Le convenienze ed inconvenienze teatrali và Il giovedi grasso Vào năm 1830 Donizetti dành chiến_thắng ở Teatro_Carcano_Milan và có vài cuộc thử sức ở Paris và Luân_Đôn với vở Anna_Bolena_Tuy đang sống trong thành_công và viễn_cảnh về sự_nghiệp tầm_cỡ thế_giới và những điều đó có_thể khiến Donizetti nghỉ_ngơi ông vẫn không ngơi tay thậm_chí ông viết đến 5 vở opera chỉ trong vòng chưa đến 1 năm Năm 1832 L elisir d amore bằng_chứng của tốc_độ viết khủng_khiếp của Donizetti tác_phẩm này được hoàn_thành trong vòng chưa đầy 1 tháng đã được trình_diễn thành_công rực_rỡ ở Teatro della Cannobbiana_Milan_Năm sau nhà soạn nhạc người Ý giới_thiệu Il furioso all isola di San_Domingo và Lucrezia_Borgia ở La_Scala_Trong năm tiếp_theo Donizetti ký thêm một hợp_đồng Điều_khoản của hợp_đồng này đó là phải viết một tác_phẩm mang phong_cách opera seria cho mỗi năm cho Nhà_hát San_Carlo ở thành Napoli_Tác phẩm đầu_tiên ông viết theo hợp_đồng này là Maria_Stuarda Không chỉ có rắc_rối xung_quanh kịch_bản Maria_Stuarda còn không được trình_diễn thành_công do ca_sĩ đảm_nhận vai chính Maria_Malibran không thể_hiện hết được khả_năng của mình Điều đó khiến tác_phẩm đi đến thất_bại ngay cả khi đã sửa kịch_bản theo mong_muốn của các nhà kiểm_duyệt của Napoli_Tuy nhiên thất_bại này cũng không giáng một đòn quá nặng_nề lên Donizetti bởi_vì hai nhà soạn nhạc opera nổi_tiếng đương_thời là Gioachino_Rossini và Vincenzo_Bellini đều vô_tình tạo cho ông vị_thế mới Rossini thoái_lui khỏi sàn_diễn opera từ năm 1829 cho đến cuối đời 1868 còn Bellini qua_đời sớm vào năm 1835 do viêm ruột cấp_tính Thế nên nghiễm_nhiên Donizetti trở_thành người đại_diện lớn nhất của opera Ý lúc này Cần phải nói thêm rằng dù Rossini và Donizetti đều là đối_thủ nghề_nghiệp của nhau Rossini vẫn giúp_đỡ cho Donizetti bằng cách đưa ông đến với những nhà_hát của thủ_đô Paris_Pháp_Nhờ làm_việc trên đất_nước láng_giềng của xứ_sở mì ống Donizetti có thu_nhập cao hơn so với ở quê nhà Vào năm 1835 năm trình_diễn đầu_tiên của Maria_Stuarda_Rossini mời Donizetti sáng_tác cho sân_khấu Paris vở opera Marin_Faliero_Đồng thời từ quê nhà Donizetti biết được rằng thành_phố Napoli đã tạo một sự thành_công đặc_biệt cho vở Lucia di Lammermoor_Sang năm 1836 có nhiều vở opera của Donizetti được trình_diễn Đầu_tiên là vở Belisario tiếp_theo là Il_Campanello và Betly tiếp_theo nữa là L assedi di Calais_Thành công trong công_việc nhưng Donizetti bắt_đầu phải hứng_chịu tang_tóc Chỉ trong vòng 2 năm 1836 và 1837 ông mất cha_mẹ người vợ ông cưới năm 1828 Virginia_Vasselli và đứa con gái Vasselli đã sinh cho Donizetti 3 đứa con hai vợ_chồng ông gắn_bó sâu_đậm với nhau Thế nên cũng chẳng ngạc_nhiên khi Donizetti mang nỗi trầm_uất đến cuối đới sau khi người bạn đừi của nhà soạn nhạc qua_đời vì dịch_tả Tuy_vậy ông vẫn sáng_tác trong lúc đau_lòng Hai vở opera tiếp_theo mang tên Pia de Tolomei và Roberto_Devereux ra_đời Qua đi hai năm 1836 và 1837 đến năm 1838 Một sự_kiện diễn ra khi vở Poliuto của Donizetti bị cấm trình_diễn do nhân_vật chính của tác_phẩm là một người tử_vì_đạo Còn một việc khiến Donizetti không vui hơn đó là giám_đốc nhạc_viện tên Nicola_Antonio_Zinarelli vừa_mới qua_đời chức_vụ cũ để trống Người được chọn không phải là Donizetti mà là Saverio_Mercadante chỉ vì lý_do đơn_giản Ông này là người Napoli_Thất vọng vì điều đó tháng 10 năm đó Donizetti chia_tay Napoli và nước Ý để đến với thành Paris_Định_cư hẳn ở đó ông viết Il_Duca di Alba_Khi đã ra đi như_vậy tất_nhiên nhà soạn nhạc người Ý có mối quan_hệ làm_ăn mới Ông đã hợp_tác với các nhà_hát lớn của Pháp như Opéra_Comique_Opéra et Théâtre des Italiens_Định_cư trên một vùng_đất mới Donizetti chứng_tỏ sự nhạy_bén của mình khi dễ_dàng bắt_nhịp những thị_hiếu của công_chúng lúc đó Năm 1840 ông viết những vở opera xuất_sắc La fille du régiment và La favorite đồng_thời có viết thêm Rita Sau đó ông quyết_định trở về Ý nhưng không phải là Napoli mà là Milano_Đến thành_phố này Donizetti chứng_kiến buổi diễn_tập Nabucco của nhà soạn nhạc Giuseppe_Verdi_Quá ấn_tượng với vở opera này Donizetti đã không ngần_ngại đến Viên để giới_thiệu con_người này nơi mà ông là một giám_đốc của mùa diễn Ý Cũng trong năm 1842 đó ông có một buổi chỉ_huy không_thể_nào quên tác_phẩm tôn_giáo Stabat_Mater của Rossini_Hai còn người này lại tiếp_xúc với nhau Trong cuộc trò_chuyện mới nhất này Rossini khuyên Donizetti làm nhạc_trưởng ở nhà_thờ của Petronio tuy_nhiên Donizetti không chấp_nhận vị_trí đó vì ông tìm được một vị_trí có mức thu_nhập khá hơn nhạc_trưởng của cung_điện Habsburg_Và cũng trong năm đó Donizetti giới_thiệu tác_phẩm Linda di Chamonix ở thànhg Viên Vở opera đã mang đến cho ông thành_công rực_rỡ và kết_quả tiếp_theo đó là ông ký một hợp_đồng với triều_đình ở đó và đã có một vị_trí mà ông mong_mỏi từ lâu ở chỗ đó Với bản hợp_đồng đó Donizetti có_thể nghỉ 6 tháng trong 1 năm Các tác_phẩm của Donizetti lúc này đã không_chỉ được trình_diễn ở Pháp hay Ý mà cả ở Đế_quốc Áo BULLET Don_Pasquale_Paris 1843 BULLET Maria di Rohan_Viên 1843 BULLET Dom_Sébastien roi de Portugal_Paris 1843 BULLET Caterina_Cornaro_Napoli 1844 Trong các buổi tập Dom_Sébastien roi de Portugal_Donizetti tỏ ra bản_thân ông có nhiều vấn_đề Ông trở_nên lố_bịch vô_lý mất_trí và dễ nổi_nóng Bệnh_tật và qua_đời Donizetti mắc bệnh giang_mai căn_bệnh được khẳng_định làm thoái_hoá tuỷ_sống Vào năm 1845 ông còn mắc thêm chứng viêm não bởi những lần đau_ốm sau buỏi diễn cuối_cùng và bệnh_tâm_thần do ông mắc những dịp trước Vào ngày 28 tháng 1 năm 1846 Andrea_Donizetti cháu trai có tên giống chắt của mình được người cha Giuseppe_Donizetti cử đi để làm một buổi hội_chẩn Vài ngày sau nhà soạn nhạc danh_tiếng nằm trong bệnh_viện chuyên_khoa gần Ivry nơi gần Paris ngày bắt_đầu và ngày kết_thúc của khoảng thời_gian đó cách nhau đến 17 tháng Ông viết những lá thư thể_hiện tâm_tư của một người đang tuyệt_vọng ngay từ khi bắt_đầu tới bệnh_viện này Chỉ khi những rắc_rối về mặt ngoại_giao xảy ra Donizetti không_chỉ là công_dân Ý mà_còn là công_dân của Đế_quốc Áo Hung lại là một vị nhạc_trưởng của nhà_thờ và Ferdinand I của Habsburg_Donizetti mới được đứa cháu đem về quê nhà vào ngày 6 tháng 10 năm 1847 Trở về ông đã bị liệt hoàn_toàn và chỉ nói ra được vài lời mà thôi Thường thì đó là những lời đơn_tiết và vô_nghĩa Ông được chăm_sóc chu_đáo bởi những người bạn của ông tại nhà của chính họ Gaetano_Donizetti qua_đời vào ngày 8 tháng 4 năm 1848 Phong_cách sáng_tác Donizetti sáng_tác rất nhiều và rất nhanh Sở_dĩ ông lại làm như_vậy là vì ông không nhận được tiền nhuận_bút và chẳng có nguồn thu_nhập nào hơn ngoài việc viết theo yêu_cầu của một người khác Donizetti không giống những người đưng thời Rossini và Bellini cũng như sau_này Verdi ở chỗ ông không hề kiểm_soát các tác_phẩm của mình Ông sáng_tác rất vội không có lựa_chọn cẩn_thận và hay đi theo những giai_điệu cuồng_tín căng_thẳng do trào_lưu đương_thời Tuy_vậy Donizetti cũng không cho mình sự dễ_dãi hời_hợt quá mức Sự phát_triển khả_năng sắp_xếp cùng với kỹ_năng quý_báu và cả trình_độ về chuyên_môn những điều ông học được ở Mayr đã giúp ông không đánh_rơi các tác_phẩm của mình tới mức không chấp_nhận được Ông đạt được_cái gọi là nét ngây_thơ trong vội_vàng nói dễ hiểu hơn thì đó là trí tưởng_tượng của ông luôn được giữ vững Các tác_phẩm Donizetti để lại 70 tác_phẩm opera thuộc nhiều thể_loại khác nhau Ông viết đến 28 bản cantata nhiều tác_phẩm tôn_giáo hơn 250 bài hát trữ_tình và các tác_phẩm nhạc_thính_phòng Tham_khảo BULLET Allitt_John_Stewart_Gaetano Donizetti_Pensiero musica opere scelte Milano_Edizione_Villadiseriane 2003 BULLET Allitt_John_Stewart_Donizetti in the light of romanticism and the teaching of Johann_Simon_Mayr_Shaftesbury Dorset_UK_Element_Books 1991 Also see Allitt s website BULLET Ashbrook_William_Donizetti and his Operas_Cambridge_Cambridge_University Press 1982 Ashbrook also wrote an earlier life entitled Donizetti in 1965 BULLET Bini_Annalisa and Jeremy_Commons_Le prime rappresentazioni delle opere di Donizetti nella stampa coeva Milan_Skira 1997 BULLET Black_John_Donizetti s Operas in Naples 1822 1848 London_The_Donizetti_Society 1982 BULLET Cassaro_James_P_Gaetano Donizetti_A_Guide to Research_New_York_Garland Publishing 2000 BULLET Gossett_Philip_Anna_Bolena and the Artistic_Maturity of Gaetano_Donizetti_Oxford_Oxford University_Press 1985 BULLET Kantner_Leopold_M_Ed Donizetti in Wien papers from a symposium in various languages ISBN 3 7069 0006 8 ISSN 156 00 8921 Published by Primo_Ottocento available from Edition_Praesens_BULLET_Keller Marcello_Sorce_Gaetano_Donizetti un bergamasco compositore di canzoni napoletane Studi_Donizettiani_III 1978 100 107 BULLET Keller_Marcello_Sorce_Io te voglio bene assaje a Famous_Neapolitan_Song_Traditionally Attributed to Gaetano_Donizetti_The_Music Review_XLV 1984 no 3 4 251 264 Also published as 1985 no 4 642 653 BULLET Minden_Pieter_Ed_Gaetano Donizetti 1797 1848 Scarsa_Mercè_Saranno_Duett für Alt und Tenor mit Klavierbegleitung_Partitur_Mit dem Faksimile des Autographs von 1815 Tübingen_Noûs_Verlag 1999 18 pp 13 fol ISBN 3 924249 25 3 Caesar vs Cleopatra_BULLET_Sadie_Stanley Ed_The_New_Grove Dictionary of Music and Musicians_Volume 7 London_Macmillan_Publishers_Ltd 2001 pp 761 796 The 1980 edition article by William_Ashbrook and Julian_Budden was also reprinted in The_New_Grove_Masters of Italian_Opera_London_Papermac 1984 pp 93 154 BULLET Sadie_Stanley_Ed_The New_Grove_Dictionary of Opera_Volume 1 London_Macmillan_Publishers_Ltd 1997 pp 1201 1221 BULLET Saracino_Egidio_Ed_Tutti I libretti di Donizetti_Garzanti_Editore 1993 BULLET Weinstock_Herbert_Donizetti and the World of Opera in Italy_Paris and Vienna in the First_Half of the Nineteenth_Century_New_York Random_House 1963 BULLET Donizetti_Milano_Fratelli_Treves Editori 1930 BULLET Zavadini_Guuido_Donizetti_Vita Musiche_Epistolario_Bergamo 1948 Liên_kết ngoài BULLET Donizetti_Society website BULLET Donizetti works at Casa_Ricordi_BULLET_List of Donizetti operas at opera stanford edu BULLET Donizetti article on Manitoba_Opera website BULLET Donizetti biography on Arizona_Opera website BULLET 2 Donizetti libretti on intratext com BULLET Ghi_âm BULLET Donizetti cylinder recordings from the Cylinder_Preservation and Digitization_Project at the University of California_Santa_Barbara_Library
Gaetano_Donizetti