Quốc_hữu_hoá Quốc_hữu_hoá tiếng Anh Nationalization là việc đưa các tài_sản động_sản và bất_động_sản từ sở_hữu tư_nhân thành sở_hữu nhà_nước Đây là quyết_định đơn_phương quyền_lực của nhà_nước đối_với các tài_sản Việc quốc_hữu_hoá có_thể kèm theo đền_bù kinh_phí tiếng Anh Expropriation hoặc không đền_bù gì cả lúc đó còn gọi là tịch_thu hay sung_công tiếng Anh confiscation Ngược_lại quá_trình chuyển_đổi sở_hữu từ khu_vực công sang khu_vực tư gọi là tư_nhân_hoá Lý_do Những lý_do đưa tới việc quốc_hữu_hoá thì rất đa_dạng BULLET Hoàn_cảnh lịch_sử ngoại_lệ Ở Áo sau Chiến_tranh thế_giới thứ hai tất_cả các tài_sản của người Đức bất bất_kể tư hay công từ các kỹ_nghệ nhiên_liệu thô trở_thành tài_sản công của nước Áo BULLET Quốc_hữu_hoá vì tình_trạng khủng_hoảng_kinh_tế khi chính_phủ trở_thành chủ_nhân của công_ty tư mà nếu không có sự can_thiệp của nhà_nước sẽ bị phá_sản BULLET Quốc_hữu_hoá để ngăn_ngừa tình_trạng độc_quyền tư_nhân BULLET Quốc_hữu_hoá những ngành kinh_tế quan_trọng như ngân_hàng hầm_mỏ kỹ_nghệ sắt thép hệ_thống giao_thông xe_lửa Đằng sau những quyết_định này là ý_tưởng nhà_nước phải sở_hữu những công_ty này để có_thể điều_hành nền kinh_tế một_cách hiệu_quả Thí_dụ các ngân_hàng nhà_nước có_thể cho mượn tiền với lãi rẻ để khuyến_khích một_số đầu_tư nào đó Hoặc cố_ý đập_tan những thế_lực chính_trị của các cá_nhân có được nhờ thế_lực kinh_tế Quốc_hữu_hoá cũng có_thể xảy ra vì lo_sợ là những ngành quan_trọng bị rơi vào tay những tập_đoàn ngoại_quốc Dù với lý_do nào khi quốc_hữu_hoá người ta thường phải chấp_nhận những thiệt_hại vì các hãng nhà_nước thường làm_việc không hiệu_quả bằng các hãng tư_nhân Một điều quan_trọng nữa là phải bồi_thường cho các chủ cũ như_thế_nào Hoàn_cảnh Thảm_hoạ môi_trường Sau Thảm_hoạ hạt_nhân Fukushima_Nhật_Bản quốc_hữu_hoá công_ty điện_lực TEPCO Giải_thích cho quyết_định quốc_hữu_hoá chính_phủ Nhật_Bản cho rằng việc này sẽ giúp TEPCO cung_cấp điện ổn_định và tránh những rắc_rối có_thể xảy ra trong quá_trình tẩy_rửa chất phóng_xạ và bồi_thường cho các thiệt_hại của sự_cố hạt_nhân Khủng_hoảng_kinh_tế Việc quốc_hữu_hoá hay quốc_hữu_hoá bán phần là một dụng_cụ chính_trị trong những tình_trạng ngoại_lệ được thi_hành để làm ổn_định khi nền kinh_tế bị khủng_hoảng như Khủng_hoảng tài_chính 2007 2008 Tại Việt_Nam TS Lê_Xuân_Nghĩa Phó Chủ_tịch Uỷ_ban Giám_sát tài_chính quốc_gia tại cuộc hội_thảo Ngân_hàng Việt_Nam bức tranh toàn_cảnh 2012 và khuyến_nghị cho là cách tốt nhất trong giai_đoạn tái cấu_trúc hệ_thống ngân_hàng trong việc xử_lý nợ xấu là quốc_hữu_hoá các ngân_hàng yếu_kém không_thể tự_khắc phục được Độc_quyền tự_nhiên Các ngành thuộc về độc_quyền tự_nhiên như các công_ty cung_cấp điện nước hoặc các phương_tiện giao_thông như xe_lửa thường đã được các nước quốc_hữu_hoá để có_thể bảo_đảm cung_cấp cho mọi người tiêu_thụ nhưng hiện_thời các nước lại có khuynh_hướng tư_nhân_hoá các công_ty đó vì các công_ty tư_nhân làm_việc hiệu_quả và ít tốn_kém hơn BULLET Canada đã quốc_hữu_hoá các công_ty đường_sắt trong năm 1918 sau khi những công_ty này bị phá_sản trong suốt và sau Chiến_tranh thế_giới thứ nhất và thành_lập Đường_sắt Quốc_gia Canada Tuy_nhiên từ năm 1995 họ lại tư_nhân_hoá công_ty này BULLET Hãng hàng_không Air_France của Pháp bị quốc_hữu_hoá sau Chiến_tranh thế_giới thứ hai vào năm 1945 và được tư_nhân_hoá vào năm 1998 sau một thời_gian thua_lỗ triền_miên BULLET Đặc_biệt ở Anh quốc cũng vì lý_do nêu trên_dưới thời Margaret_Thatcher nhiều công_ty quốc_doanh trở_thành tư_nhân British_Airways quốc_hữu_hoá năm 1939 tư_nhân_hoá 1987 British_Steel đổi từ quốc_doanh từ năm 1967 sang tư_nhân 1988 Chủ_nghĩa_Xã_hội Những người theo chủ_nghĩa_xã_hội đã coi việc quốc_hữu_hoá là những biện_pháp để xoá_bỏ ra bất_công xã_hội phân_hoá giàu nghèo chế_độ đẳng_cấp nạn bóc_lột lao_động lối sống thực_dụng và tha_hoá con_người Trong Tuyên_ngôn của Đảng Cộng_sản Karl_Marx và Friedrich_Engels kêu_gọi quốc_hữu_hoá tất_cả các phương_tiện sản_xuất Karl_Marx và Friedrich_Engels đòi_hỏi trong Tuyên_ngôn của Đảng Cộng_sản ngoài_ra BULLET Tập_trung tín_dụng vào tay nhà_nước thông_qua một ngân_hàng quốc_gia với tư_bản của nhà_nước và ngân_hàng này sẽ nắm độc_quyền hoàn_toàn BULLET Tập_trung tất_cả các phương_tiện vận_tải vào trong tay nhà_nước BULLET Tăng thêm số công_xưởng nhà_nước và công_cụ sản_xuất khai_khẩn đất_đai để cấy cầy và cải_tạo ruộng_đất trong một kế_hoạch chung Trong cuộc Cải_cách_ruộng_đất tại miền Bắc Việt_Nam đất_đai của các địa_chủ bị tịch_thu và được phân_phát cho các tá_điền Tuy_nhiên quyền tư_hữu của nông_dân chỉ là tạm_thời vì sau đó năm 1958 Uỷ_ban Trung_ương Đảng Cộng_sản quyết_định rằng tập_thể_hoá là mục_tiêu phát_triển nông_thôn Hiến_pháp Việt_Nam Dân_chủ Cộng_hoà 1959 kế_tiếp hợp_thức_hoá chính_sách đó và xoá_bỏ quyền_sở_hữu ruộng_đất tư_nhân và thay vào đó là quyền_sở_hữu tập_thể Đất_đai dần tập_trung vào tay Nhà_nước qua việc thành_lập những hợp_tác_xã do chính_phủ quản_lý Nhà_nông bị ép_buộc gia_nhập hợp_tác_xã nên đến năm 1960 86 dân_quê ở Miền Bắc đã vào hợp_tác_xã Số_liệu đó tăng lên thành 95 5 vào năm 1970 Khi Hiến_pháp Cộng_hoà_Xã_hội_Chủ_nghĩa_Việt_Nam 1980 được soạn ra thì quyền tư_hữu ruộng_đất của nông_dân hoàn_toàn biến mất quyền_sở_hữu đất trên toàn cõi đất_nước thuộc về toàn dân và Nhà_nước thay_mặt quản_lý Tham_khảo BULLET Volkseigentum tiếng Đức BULLET Spiegel_Online_Wenn der Staat zum Banker wird 10 10 2008 BULLET Es muss Schluss sein Interview mit Hans_Werner_Sinn_Welt online 15 09 2011 BULLET When_Governments_Take_Over Industries in Trouble_NYT 21 01 2009
Quốc_hữu_hoá