Thái_Bình Thiên_Quốc bắc phạt Thái_Bình Thiên_Quốc bắc phạt chữ Hán_太平天國北伐 là hành_động quân_sự trọng_yếu của Thái_Bình Thiên_Quốc diễn_từ năm 1853 đến 1855 mục_tiêu cuối_cùng là Bắc_Kinh của nhà Thanh kết_quả thất_bại nặng_nề toàn quân_bị tiêu_diệt Bối_cảnh diễn_biến và kết_cục Năm 1853 sau khi Thái_Bình Thiên_Quốc đánh chiếm Nam_Kinh tháng 5 Đông vương Dương_Tú_Thanh phái Lâm_Phượng_Tường_Lý Khai_Phương Cát_Văn_Nguyên ngồi thuyền từ Dương_Châu xuất_phát đến Phố Khẩu lên bờ soái 9 cánh quân hơn 2 5 vạn người lên phía bắc Rồi phái Chu_Tích_Côn_Hứa Tông_Dương_Hoàng_Ích Vân làm hậu đội theo sau Bấy_giờ mục_tiêu là chiếm_lĩnh Thiên_Tân sau đó đợi viện quân tiếp_tục đánh lấy Bắc_Kinh_Hậu đội sau khi lên bờ ở Phố Khẩu thì đi lạc đến Lục_Hợp còn chưa gặp được tiền đội thì phát_sinh hoả_hoạn tử_thương nặng_nề Hoàng_Ích_Vân mất_mạng Chu_Tích_Côn trốn đến hội_họp với Lâm_Phượng_Tường_Hứa Tông_Dương quay về Thiên_Kinh Sau khi từ Dương_Châu xuất_phát quân Bắc_Phạt đi qua Lâm_Hoài quan và phủ Phượng_Dương của An_Huy vào tháng 6 đi qua Bạc_Châu tiến vào Hà_Nam Họ đánh hạ phủ Quy_Đức của Hà_Nam cướp được hơn 2 vạn cân thuốc_nổ cùng vô_số đại_bác nhưng không có lương_thực Quân Bắc_Phạt vốn muốn quay về Lưu_Gia khẩu cách phủ Quy_Đức 40 dặm về phía bắc để cướp thuyền vượt Hoàng_Hà nhưng quân Thanh đã đem toàn_bộ thuyền_bè thu được ở bờ bắc toàn_bộ thiêu_huỷ Họ đành tiếp_tục tây tiến đi qua huyện Trần_Lưu_Chu_Tiên trấn Trung_Mưu_Trịnh_Châu cuối_cùng đến được Tỷ_Thuỷ khẩu của huyện Củng mà vượt sông Do người nhiều thuyền ít trong lúc đó quân Thanh đã đuổi đến Số quân chưa vượt sông chừng 3000 người đành phải quay về nam đi qua Hồ Bắc trở về An_Huy gia_nhập đội quân tây chinh Cánh quân đã vượt sông từ tháng 6 bắt_đầu vây đánh phủ Hoài_Khánh nay là thành_phố Thấm_Dương_Hà_Nam hơn 50 ngày vẫn chưa hạ được đành phải bỏ_qua sau đó tiến vào Sơn_Tây đi qua phủ Bình_Dương nay là Lâm_Phần Sơn_Tây huyện Hồng_Động ngoặt qua phía đông đến Đồn Lưu_Lê_Thành rồi từ Thái_Hành_Sơn vào Vũ_An huyện Thiệp tiến thẳng đến Trực_Lệ_Vào ngày 28 tháng 8 đánh hạ Lâm_Minh quan của Trực_Lệ kinh_thành chấn_động không dưới 3 vạn gia_đình trốn khỏi Bắc_Kinh_Nhà_Thanh một_mặt tuyên_bố giới_nghiêm kinh_thành Hàm_Phong đế nhiệm mệnh hoàng thúc Miên_Du làm Phụng_mệnh đại_tướng quân Khoa_Nhĩ_Thấm_Horqin quận vương Tăng_Cách_Lâm_Thấm làm Tham_tán đại_thần tăng_cường binh_lực quanh Bắc_Kinh một_mặt chuẩn_bị rút khỏi Bắc_Kinh nếu tình_hình nguy_cấp Vì quân Thanh chắn giữ Bảo_Định quân Bắc_Phạt bèn từ Thâm_Châu tiến_quân tính_toán đi qua Thương Châu_Tĩnh_Hải rồi vào mặt đông mà chiếm Bắc_Kinh_Nhưng cả một dải đất này bị nước lũ dâng cao khiến họ hết cách tiến lên Mãi đến cuối năm khoảng 4 vạn nghĩa_quân vẫn ở dừng lại ở Tĩnh_Hải và khu_vực gần Độc_Lưu của vùng phụ_cận Thiên_Tân_Trong thời_gian này nhà Thanh tranh_thủ điều_động quân_đội khiến cho quân triều_đình ở Bắc_Kinh tăng lên gấp_bội còn quân Bắc_Phạt chủ_yếu là người phương nam không chịu nổi cái rét của mùa đông phương bắc dần rơi vào thế yếu Đầu năm 1854 nghĩa_quân hết lương buộc phải rút về nam Trong lúc quân Bắc_Phạt bị trở_ngại ở Tĩnh_Hải phái người về Thiên_Kinh xin viện quân_chính quyền Thiên_Kinh phái bọn Tằng_Lập_Xương_Hứa Tông_Dương và Trần_Sĩ_Bảo soái lĩnh 7500 người lên phía bắc tăng_viện Tháng 3 năm 1854 viện quân vượt Hoàng_Hà trên đường thu_nạp không ít tân_binh Trong tháng 4 viện quân đến Lâm_Thanh_Châu thuộc Sơn_Đông không lâu sau vì tân_binh không nghe hiệu_lệnh nên tan_rã thua chạy Tằng_Lập_Xương đành rút về nam Ông ta và Trần_Sĩ_Bảo trước_sau chiến tử còn Hứa_Tông_Dương chạy thoát về Thiên_Kinh bị bắt giam ở Đông lao Quân_đội của Lâm_Phượng_Tường_Lý Khai_Phương vào tháng 3 lui về Phụ_Thành_Cát_Văn Nguyên chiến tử ở đất ấy Nghĩa_quân lại lui về phía nam đến Liên trấn nay thuộc huyện Đông_Quang_Hà_Bắc Lâm_Phượng_Tường nghe tin viện quân đã đến Sơn_Đông phái Lý_Khai_Phương chia quân đi nghênh_tiếp Lý_Khai_Phương chưa gặp được thì viện quân đã tan_rã ông ta đành phải cố_thủ ở Cao_Đường_Châu thuộc Sơn_Đông_Chính quyền Thiên_Kinh phái Tần_Nhật_Cương soái lĩnh cánh viện quân thứ 2 lên bắc ở Thư Thành_thuộc An_Huy bị quân Thanh đánh_bại đành phải quay về Quân Thanh vây khốn quân Bắc_Phạt ở Liên trấn và Cao_Đường_Châu khiến cho nghĩa_quân ở 2 nơi không cách gì liên_lạc với nhau sau nhiều tháng cố_thủ do hết lương mà dần không chống nổi nữa Tháng 3 năm 1855 tướng Thanh là Tăng_Cách_Lâm_Thấm đánh hạ Liên trấn Lâm_Phượng_Tường thụ thương nên bị bắt sau đó bị áp_giải về Bắc_Kinh xử_tử Tăng_Cách_Lâm_Thấm soái binh đến Cao_Đường_Châu_Lý Khai_Phương biết tin toàn quân của Lâm_Phượng_Tường bị tiêu_diệt bèn từ Cao_Đường_Châu đột vây đến đồn Phùng_Quan lại bị quân Thanh vây khốn không lâu sau bị bắt vào tháng 6 bị xử_tử ở Bắc_Kinh_Đánh giá và ảnh_hưởng Nhà_sử_học Trung_Quốc cận_đại Quách_Đình_Dĩ nhận_định cuộc Bắc_Phạt của Thái_Bình Thiên_Quốc thất_bại vì 2 nguyên_nhân chính 1 là binh_lực không đủ vả_lại bộ_binh chiếm phần_lớn không quen giao_chiến trên đồng_bằng không địch nổi kỵ_binh của Tăng_Cách_Lâm_Thấm 2 là người phương bắc thận_trọng ít người hưởng_ứng cuộc khởi_nghĩa không như thời_kỳ ở Lưỡng_Hồ người đi theo kể đến hàng vạn Nguyên_nhân thứ 1 nhận được sự đồng_tình của nhiều người trong đó nhà_sử_học La_Nhĩ_Cương và Trung vương Lý_Tú_Thành của Thái_Bình Thiên_Quốc_Trong_Tự thuật của mình Lý_Tú_Thành cho rằng hành_động này là điều đầu_tiên trong 10 sai_lầm lớn của cuộc khởi_nghĩa Cũng có quan_điểm cho rằng hành_động Bắc_Phạt phản_ánh tâm_lý cầu_an của Đông vương Dương_Tú_Thanh_Năm 1852 ông ta từng nói Ngày_nay thượng_sách chẳng bằng bỏ Việt không giữ đánh thẳng về phía trước men Trường_Giang mà chiếm lấy thành bảo bỏ_qua những chỗ yếu hại giữ chắc Kim_Lăng lấy chỗ này làm căn_bản Về sau sai tướng ra đánh 4 mặt chia nhau quấy_nhiễu nam bắc Cho_dù không nên việc Hoàng_Hà về phía nam ta cũng có_thể giữ được Hành_động Bắc_Phạt thất_bại đã làm tổn_thất của Thái_Bình Thiên_Quốc một lượng lớn tinh_binh lương tướng nhưng đã thu_hút sự chú_ý của chính_quyền nhà Thanh tạo điều_kiện cho sự thành_công của các cuộc Đông chinh và Tây chinh sau_này Tham_khảo BULLET Mao_Gia_Kỳ_Quách Đình_Dĩ hiệu bổ Thái_Bình Thiên_Quốc sử sự nhật chí BULLET La_Nhĩ_Cương_Thái Bình_Thiên Quốc_sử quyển 50
Thái_Bình Thiên_Quốc bắc phạt