Nguyễn_Đăng_Tuân quan nhà Nguyễn Nguyễn_Đăng_Tuân chữ Hán_阮登洵 1772 1844 tự Tín_Phu_信夫 hiệu Thận_Trai_慎齋 là danh_thần triều Nguyễn trong lịch_sử Việt_Nam Tiểu_sử Ông sinh năm Nhâm_Thìn 1772 tại làng Phù_Chánh huyện Lệ_Thuỷ tỉnh Quảng_Bình Xuất_thân trong một gia_đình nho_học cha_ông là Tiến_sĩ Nguyễn_Đăng_Hoành_Mặc dù có tài_năng nhưng vào thời Tây_Sơn Nguyễn_Đăng_Tuân không ra làm quan mà đi ở ẩn Đầu đời Gia_Long ông được tiến_cử vào làm_việc ở Viện_Hàn_lâm rồi làm Tri_huyện Ngọc_Sơn nay là vùng thuộc huyện Tĩnh_Gia tỉnh Thanh_Hoá Ít_lâu sau đổi ông về Huế sung chức Tư giảng ở Công phủ rồi làm Thị giảng ở cung Chấn_Hanh_Năm_Minh Mạng thứ nhất Canh_Thìn 1820 ông được bổ làm Thiêm sự bộ Lễ_Năm_Đinh_Hợi 1827 thăng ông giữ chức Hộ tào Bắc_Thành sau chuyển sang Binh tào rồi làm Hữu_Tham tri bộ Lễ_Năm_Canh_Dần 1830 vua Minh_Mạng sung ông làm Phó Tổng tài Quốc_sử_quán Tuy_nhiên làm được một năm thì ông xin về nghỉ được ban hàm Tả_Tham tri bộ Lễ_Năm_Minh_Mạng thứ 14 Quý_Tỵ 1833 gặp lễ khánh_tiết ông về Huế chầu mừng được nhà_vua làm thơ tặng Năm Ất_Mùi 1835 ông được triệu vào triều sung chức Sư bảo dạy các Hoàng_tử Trong số đó có Nguyễn_Phúc_Miên_Tông sau_này là vua Thiệu_Trị_Nhờ dạy_bảo nghiêm và nghĩ định điều_lệ để dạy_dỗ ông được ban hàm Thượng_thư Ở đó được ít_lâu ông lại xin về nghỉ Năm Thiệu_Trị thứ nhất Tân_Sửu 1841 Nguyễn_Đăng_Tuân về triều viếng tang vua Minh_Mạng_Gặp lại thầy dạy cũ vua Thiệu_Trị muốn bổ ông làm Thượng_thư bộ Lễ nhưng ông khẩn_thiết xin từ chỉ dâng lên bài biểu vừa để tạ ơn vừa để xin vua hãy chú_trọng đạo_hiếu và đạo trị nước Cảm_kích tấm lòng ấy trong năm đó nhà_vua lại ban chỉ mời ông về triều lại sung ông làm chức Sư bảo để dạy_dỗ cho các Hoàng đệ và Hoàng_tử Năm Nhâm_Dần 1842 vua đi tuần ra Bắc ông được sung chức đại_thần lo việc ở kinh_đô Khi vua trở về thăng ông làm Thự_Hiệp biện đại_học_sĩ nhưng vẫn sung chức Sư bảo như cũ Rồi vì già_yếu ông lại cố xin nghỉ Không nỡ trái ý ông mãi nhà_vua bèn ban cho vàng_bạc đồng_thời cấp thuyền công để đưa ông về Năm Thiệu_Trị thứ 4 Giáp_Thìn 1844 nhà_vua sai quan ở Nội_các mang sắc thư đến nhà thăm_hỏi ông đồng_thời ban cho ông thực_thụ hàm Vinh lộc đại_phu Hiệp_biện đại_học_sĩ Ngoài_ra nhà_vua còn sai cấp cho ông một_nửa nguyên bổng hàng năm cho người con thứ được tập_ấm làm Tư vụ và người cháu là cử_nhân Nguyễn_Đăng_Hành đều được ở nhà để phụng_dưỡng ông Song ông đã dâng sớ xin từ_chối bổng_lộc nói rằng mình không đến_nỗi thiếu_thốn Mùa đông năm đó 1844 Nguyễn_Đăng_Tuân mất tại quê nhà hưởng_thọ 72 tuổi được truy_tặng_chức Thiếu sư và ban tên_thuỵ là Văn_Chính_Ngoài ra nhà_vua còn sắc cho ty chức cấp tiền để lo việc tang sai quan đến tế đồng_thời lại sai lấy thơ vua làm và soạn sự_trạng khắc vào bia đá dựng nơi làng của ông Năm Tự Đức thứ nhất Mậu_Thân 1848 nhà_vua nghĩ đến công_lao của ông có làm hai bài thơ rồi sai người đọc trong một buổi tế Sau sứ_thần về lại nói là cảnh nhà ông quá thanh_bạch nhà_vua lại sắc cho ty thuộc dựng lại nhà để thờ ông Được tôn_vinh trong sử nhà Nguyễn_Theo_Đại_Nam chính biên liệt_truyện quyển 13 Nguyễn_Đăng_Tuân là người có tính thận_trọng ít nói và lối học chủ về nghĩa_lý Trải thờ ba triều sau khi về được vua mến nhớ khôn_nguôi Ngoài_ra sử thần còn cho biết khi ông đang giữ chức Thiêm sự bộ Lễ 1820 ông đã dâng sớ đại_ý nói là quân và dân đang bị tật dịch dịch_bệnh xin đình các công_tác nặng_nhọc Đồng_thời ông lại dâng 6 điều là BULLET 1 Đặt viện Ngự_sử để đàn_hặc sửa_chữa phương_thức làm quan BULLET 2 Đặt chức Thái phóng sử để xem_xét quan_lại có tài hoặc kém BULLET 3 Giảm chi_tiêu vô_ích BULLET 4 Đặt nhà học ở các doanh trấn châu huyện BULLET 5 Mở khoa ân thí BULLET 6 Cử_hành việc thờ_tự gia_ân Con_cháu Con của Nguyễn_Đăng_Tuân là Nguyễn_Đăng_Giai 1854 cháu ông là Nguyễn_Đăng_Hành con Đăng_Giai đều là danh_thần triều Nguyễn và đều được vinh_danh trong bộ sách Đại_Nam chính biên liệt_truyện quyển 13 Ông còn có một người con trai tên là Nguyễn_Đống lấy con gái thứ 43 của vua Minh_Mạng là Xuân_Hoà_Công chúa Thục_Tư được phong Phò_mã Đô_uý Sách tham_khảo BULLET Quốc_sử_quán triều Nguyễn_Đại_Nam chính biên liệt_truyện quyển 13 Bản dịch tiếng Việt do Nhà_xuất_bản Văn_học ấn_hành 2004 BULLET Quốc_sử_quán triều Nguyễn_Quốc triều sử toát_yếu Bản dịch tiếng Việt do Nhà_xuất_bản Văn_học ấn_hành 2002
Nguyễn_Đăng_Tuân ( quan nhà Nguyễn )