Xanana_Gusmão_Kay_Rala Xanana_Gusmão tên khai_sinh là José_Alexandre_Gusmão vào ngày 20 tháng 6 năm 1946 là một chính_trị_gia Đông_Timor Ông nguyên là một chiến_binh đã trở_thành Tổng_thống đầu_tiên của Đông_Timor giữ chức_vụ này từ tháng 5 năm 2002 đến tháng 5 năm 2007 Ông cũng là Thủ_tướng Đông_Timor từ ngày 8 tháng 8 năm 2007 Tháng 02 năm 2015 là bộ_trưởng kế_hoạch và chiến_lược đầu_tư Cuộc_đời và sự_nghiệp ban_đầu Gusmão có phụ_mẫu là giáo_viên người mestiço hợp chủng Bồ_Đào_Nha Timor tại Manatuto thuộc Timor thuộc Bồ_Đào_Nha và theo học tại một trường trung_học Dòng Tên ở ngay bên ngoài Dili Sau khi phải rời bỏ trường trung_học vì lý_do tài_chính ở tuổi 15 ông đã làm các công_việc phổ_thông khác nhau trong khi tiếp_tục việc học_tập tại lớp_học ban_đêm Năm 1965 vào tuổi 19 ông gặp Emilia_Batista người sau_này sẽ trở_thành phu_nhân của ông Biệt_danh Xanana của ông bắt_nguồn từ tên ban nhạc rock and roll Sha_Na_Na của Hoa_Kỳ và ban nhạc này lại lấy tên theo phần lời trữ_tình từ một bài hát doo wop năm 1957 của nhóm nhạc the Silhouette_Năm 1966 Gusmão có được một vị_trí trong ngành dân_chính điều này cho_phép ông có_thể tiếp_tục việc học_tập Tuy_nhiên việc này đã bị gián_đoạn vào năm 1968 khi Gusmão phải thực_hiện nghĩa_vụ_quân_sự trong Lục_quân Bồ_Đào_Nha Ông phục_vụ ba năm trong quân_ngũ được thăng cấp hạ_sĩ Trong thời_gian này ông kết_hôn với Emilia_Batista rồi cùng bà có một người con trai tên Eugenio và một người con gái tên Zenilda Sau này ông đã ly_dị Emilia và vào năm 2000 ông đã kết_hôn với một người Úc là Kirsty_Sword và có ba người con trai với bà Alexandre_Kay_Olok và Daniel_Năm 1971 Gusmão hoàn_thành nghĩa_vụ_quân_sự con trai ông ra_đời và ông bắt_đầu tham_gia một tổ_chức dân_tộc chủ_nghĩa do José_Ramos_Horta đứng đầu Trong ba thập_niên sau đó ông đã tham_gia vào các hoạt_động kháng_nghị hoà_bình nhằm vào chế_độ thuộc địa Vào năm 1974 đã xảy ra chính_biến tại Bồ_Đào_Nha kết_quả đã dẫn đến sự khởi_đầu cho tiến_trình phi thuộc địa_hoá Timor thuộc Bồ_Đào_Nha và một thời_gian ngắn sau đó thì Toàn_quyền Mário_Lemos_Pires đã công_bố các kế_hoạch nhằm tìm_kiếm độc_lập cho thuộc địa Các kế_hoạch đã được thảo để tổ_chức cuộc tổng_tuyển_cử về quan_điểm độc_lập vào năm 1978 Trong suốt năm 1975 một cuộc đấu_tranh nội_bộ gay_gắt đã diễn ra giữa các bè_phái kình_địch tại Timor thuộc Bồ_Đào_Nha Gusmão đã có liên_hệ sâu_sắc với phái FRETILIN và kết_quả là ông bị phái đối_địch là Liên_minh Dân_chủ Timor bắt và giam_giữ vào giữa năm 1975 Tận_dụng sự rối_loạn nội_bộ này Indonesia đã ngay_lập_tức bắt_đầu một chiến_dịch gây mất ổn_định và thường_xuyên tấn_công vào Timor thuộc Bồ_Đào_Nha từ Tây_Timor của Indonesia Cuối năm 1975 phái FRETILIN đã giành được quyền kiểm_soát Timor thuộc Bồ_Đào_Nha và Gusmão được trả tự_do khỏi nhà_tù Ông được trao chức_vụ Phát_ngôn_viên trong tổ_chức FRETILIN Ngày 28 tháng 11 năm 1975 FRETILIN tuyên_bố nền độc_lập của Timor thuộc Bồ_Đào_Nha với tên gọi Cộng_hoà Dân_chủ Đông_Timor và Gusmão chịu trách_nhiệm quay_phim buổi lễ Chín ngày sau đó Indonesia xâm_lược Đông_Timor Khi đó Gusmão đang viếng_thăm bạn vè bên ngoài Dili và ông đã chứng_kiến cuộc xâm_lược từ những ngọn đồi Vài ngày sau ông tìm_kiếm gia_đình mình Indonesia chiếm_đóng Sau khi Indonesia lập ra Chính_phủ Lâm_thời Đông_Timor Gusmão đã tham_gia sâu vào các hoạt_động kháng_chiến Trong những ngày đầu Gusmão phải đi từ làng này sang làng khác để thu_nhận ủng_hộ và tân_binh Song sau khi FRETILIN trải qua một_số thất_bại lớn vào đầu thập_niên 1980 Gusmão đã dời khỏi FRETILIN và ủng_hộ các liên_minh chủ_trương ôn_hoà khác cuối_cùng trở_thành một đối_thủ hàng_đầu của FRETILIN Đến giữa thập_niên 1980 ông trở_thành một nhà lành đạo lớn Vào đầu thập_niên 1990 Gusmão tham_gia sâu và quản_lý đối_ngoại và truyền_thông và là người đã báo cho thế_giới về thảm_sát Santa_Cruz xảy ra vào ngày 12 tháng 11 năm 1991 Gusmão đã trả_lời phỏng_vấn nhiều kên truyền_thông lớn và thu được sự chú_ý trên toàn thế_giới Do có tầm ảnh_hưởng ở mức cao Gusmão trở_thành một mục_tiêu hàng_đầu của chính_phủ Indonesia Một chiến_dịch để bắt ông cuối_cùng đã thành_công vào tháng 11 năm 1992 Vào tháng 5 năm 1993 Gusmão đã bị xét_xử bị chính_quyền Indonesia tuyên_bố là có tội và bị tuyên_án tù chung_thân Ông bị kết_tội dựa theo Điều 108 của Bộ_luật Hình_sự Indonesia nổi_loạn Điều_luật số 12 năm 1951 sở_hữu súng bất_hợp_pháp và Điều 106 cố_gắng chia_cắt một phần lãnh_thổ của Indonesia Ông được phát_biểu khi biện_hộ cho mình và được cử một luật_sư bào_chữa trước khi bắt_đầu phiên_toà Tổng_thống Suharto đã giảm án cho ông xuống còn 20 năm vào tháng 8 năm 1993 Mặc_dù không được tự_do cho đến cuối năm 1999 Gusmão đã lãnh_đạo thành_công cuộc kháng_chiến từ trong nhà_tù Quá_độ đến độc_lập Ngày 30 tháng 8 năm 1999 một cuộc trưng_cầu_dân_ý đã được tổ_chức tại Đông_Timor và một đa_số_áp_đảo đã bỏ_phiếu muốn độc_lập Do kết_quả từ những áp_lực ngoại_giao của Liên_Hợp_Quốc sự xúc_tiến từ phía Bồ_Đào_Nha từ cuối thập_niên 1970 và của Liên_Hợp_Quốc cùng Úc trong thập_niên 1990 một lực_lượng gìn_giữ hoà_bình quốc_tế do Liên_Hợp_Quốc phê_chuẩn và do Úc đứng đầu INTERFET đã tiến vào Đông_East_Timor và Gusmão cuối_cùng đã được phóng_thích Khi trở về quê_hương Đông_Timor ông bắt_đầu một chiến_dịch hoà_giải và tái_thiết Gusmão được bổ_nhiệm vào một vị_trí cấp cao trong chính_quyền Liên_Hợp_Quốc tại Đông_Timor cho đến ngày 20 tháng 5 năm 2002 Trong thời_gian này ông tiếp_tục vận_động cho thống_nhất và hoà_bình trong nội_bộ Đông_Timor và thường được xem là một nhà_lãnh_đạo trên thực_tế của quốc_gia mới xuất_hiện này Các cuộc bầu_cử được tổ_chức vào cuối năm 2001 và Gusmão nhận được sự tán_thành của 9 đảng_phái song không bao_gồm FRETILIN đã tranh_cử với vị_thế độc_lập và thắng_cử_chức lãnh_đạo Do_vậy ông trở_thành Tổng_thống đầu_tiên của Đông_Timor khi quốc_gia này chính_thức độc_lập vào ngày 20 tháng 5 năm 2002 Gusmão đã cho xuất_bản một cuốn tự_truyện với các tác_phẩm được tuyển_chọn có tựa đề To_Resist_Is to Win_Ông là người kể chuyện chính của bộ phim A Hero s Journey_Where the Sun_Rises một bộ phim_tài_liệu năm 2006 về ông và Đông_Timor Đông_Timor độc_lập Ngày 21 tháng 6 năm 2006 Gusmão đã kêu_gọi Thủ_tướng Mari_Alkatiri từ_chức hoặc ông sẽ làm như_vậy viện lý rằng Alkatiri đã ra_lệnh một đội du_kích đi đe_doạ và sát_hại các kẻ_thù chính_trị của ông ta dẫn đến một phản_ứng dữ_dội Các thành_viên cấp cao của đảng FRETILIN đã tụ_họp vào ngày 25 tháng 6 để thảo_luận về tương_lai của Alkatiri trong vai_trò thủ_tướng giữa một cuộc biểu_tình có sự tham_gia của hàng nghìn người kêu_gọi Alkatiri từ_chức thay_vì Gusmão_Alkatiri đã từ_chức vào ngày 26 tháng 6 năm 2006 để chấm_dứt tình_trạng bất_định Ông nói về việc này Tôi tuyên_bố rằng tôi sẵn_sàng để từ_bỏ vị_trí thủ_tướng chính_phủ của mình để tránh sự từ_chức của Ngài_Tổng_thống Cộng_hoà Xanana_Gusmão_Những lời buộc_tội đội du_kích chống lại Alkatiri sau đó đã bị một Uỷ_ban Liên_Hợp_Quốc bác_bỏ uỷ_ban này cũng chỉ_trích Gusmão đã có các phát_biểu mang tính kích_động trong cuộc khủng_hoảng Gusmão đã từ_chối chạy_đua tranh_cử một nhiệm_kỳ nữa trong cuộc bầu_cử tổng_thống vào tháng 4 năm 2007 Vào tháng 3 năm 2007 ông nói rằng mình sẽ lãnh_đạo Đại_hội Quốc_dân Tái_thiết Đông_Timor CNRT mới thành_lập tham_gia cuộc bầu_cử nghị_viện được lên kế_hoạch tổ_chức vào cùng năm và nói rằng ông muốn trở_thành thủ_tướng nếu đảng của ông thắng_cử Kế_nhiệm ông trong chức_vụ Tổng_thống là José_Ramos_Horta vào ngày 20 tháng 5 năm 2007 CNRT đã về nhì trong cuộc bầu_cử nghị_viện vào tháng 6 năm 2007 sau FRETILIN với 24 10 số phiếu với 18 ghế Ông giành được một ghế trong nghị_viện khi là cái tên đầu_tiên trong danh_sách ứng_cử của CNRT CNRT đã liên_minh với các đảng_phái khác để thành_lập một liên_minh chiếm đa_số ghế trong nghị_viện Sau nhiều tuần tranh_chấp trong liên_minh này và FRETILIN về việc phe nào nên thành_lập chính_phủ Ramos_Horta đã tuyên_bố vào ngày 6 tháng 8 rằng liên_minh do CNRT lãnh_đạo sẽ thành_lập chính_phủ và rằng Gusmão sẽ trở_thành thủ_tướng vào ngày 8 tháng 6 Gusmão đã tuyên_thệ nhậm_chức tại dinh tổng_thống ở Dili vào ngày 8 tháng 8 Ngày 11 tháng 2 năm 2008 một đoàn xe hộ_tống có chở Gusmão đã bị bắn vào_khoảng một giờ sau khi Tổng_thống José_Ramos_Horta bị bắn vào bụng Dinh_thự của Gusmão cũng bị quân nổi_dậy chiếm_giữ Theo AP các sự_kiện này có_thể liên_quan đến nỗ_lực đảo_chính họ cũng được mô_tả là có_thể thực_hiện các nỗ_lực ám_sát và bắt_cóc Trong cuộc bầu_cử Nghị_viện vào ngày 7 tháng 7 năm 2012 đảng Đại_hội Quốc_dân Tái_thiết Đông_Timor của ông đã về nhất giành được 36 66 tổng_số phiếu bầu tương_đương với 31 trong tổng_số 65 ghế trong nghị_viện Ngày 8 tháng 8 năm 2012 ông đã chính_thức nhậm_chức người đứng đầu chính_phủ liên_minh nhiệm_kỳ thứ hai Liên_kết ngoài BULLET Tiểu_sử chính_thức
Xanana_Gusmão