Trương_Tuấn nhà Đường Trương_Tuấn_張濬 20 tháng 1 năm 904 tên_tự Vũ_Xuyên_禹川 là một quan_lại triều Đường từng giữ đến chức Đồng bình chương sự dưới triều_đại của Đường Hy_Tông và Đường Chiêu_Tông_Vào đầu triều_đại của Đường Chiêu_Tông_Trương_Tuấn là một người tán_thành việc triều_đình đoạt lại quyền_lực từ các tiết_độ_sứ song buộc phải thối hưu sau khi quân triều_đình do ông thống_lĩnh chiến_bại trước Lý_Khắc_Dụng_Đến cuối triều_đại của Đường Chiêu_Tông triều_đình trên thực_tế nằm trong tay Chu_Toàn Trung người này lo_ngại Trương_Tuấn sẽ cản_trở việc soán vị nên đã sát_hại Trương_Tuấn cùng gia_tộc của ông Thân_thế Trương_Tuấn là người Hà_Gian và xưng là hậu_duệ của Trương_Nhĩ một đồng_minh của Hán_Cao_Tổ trong Hán_Sở tranh_hùng và sau trở_thành chư_hầu vương Triệu quốc đầu thời Hán song tổ_tiên của ông chỉ có_thể truy_nguyên xa đến Trương_Tiện_張羨 một viên quan triều Bắc_Chu được ban họ Tiên_Ti là Sất_La_叱羅 song nhi tử là Trương_Chiếu_張照 lại cải về họ Trương thời nhà Tuỳ_Các hậu_duệ của Trương_Chiếu phụng_sự cho nhà Tuỳ và nhà Đường Tổ_phụ của Trương_Tuấn là Trương_Trọng_Tố_張仲素 từng giữ đến chức Trung thư xá nhân song cha_ông là Trương_Đạc_張鐸 lại không phụng_sự cho triều_đình hoặc chỉ có chức quan rất thấp Ông có ít_nhất hai đệ Trương_Vịnh_張泳 và Trương_Hàng_張沆_Theo ghi_chép Trương_Tuấn là người tài_giỏi không gò_bó học nhiều văn sử thích dùng đại_ngôn nên các kẻ_sĩ thường không đánh_giá tốt về ông Do_vậy thoạt_đầu ông không_thể khởi_đầu_nghiệp làm quan đi ở ẩn tại Kim_Phượng Sơn_金鳳山 và dành thời_gian học các thuật do Quỷ_Cốc_Tử truyền lại hy_vọng sẽ có_thể dùng chúng trong những thời_điểm khó_khăn Sự_nghiệp ban_đầu Trong thời_gian đi ở ẩn Trương_Tuấn gặp xu mật sứ Dương_Phục_Cung_Dương Phục_Cung tiến_cử Trương_Tuấn giữ chức Thái thường bác_sĩ Trương_Tuấn sau đó được bổ_nhiệm là Độ chi viên_ngoại lang Năm 880 khi quân nổi_dậy Hoàng_Sào tiến gần đến kinh_sư Trường An_Trương_Tuấn xưng bệnh và đem mẹ cùng gia_tộc đến tị_nạn ở Thương châu Đến khi Hoàng_Sào công chiếm Trường An_Tả_Thần_Sách trung_uý Điền_Lệnh_Tư đưa Đường Hy_Tông chạy hướng đến Thành_Đô Khi Đường Hy_Tông qua Hưng_Nguyên đoàn triều_đình chạy loạn cạn_kiệt nguồn cung lương_thực Hán_Âm lệnh Lý_Khang_李康 đến gặp Hoàng_đế cùng với hàng trăm con la chở lương_thực Khi Hoàng_đế hỏi sao Lý_Khang có_thể nghĩ ra việc này Lý_Khang bẩm rằng ông ta được Trương_Tuấn nhắc_nhở Sau đó Đường Hy_Tông triệu Trương_Tuấn đến và bổ_nhiệm ông giữ chức Binh bộ lang trung Sau đó Trương_Tuấn cũng lấy_lòng Điền_Lệnh_Tư bao_gồm cả việc khấu_đầu trước Điền_Lệnh_Tư song chuốc lấy hổ_thẹn khi Điền_Lệnh_Tư công_khai chuyện này Việc này cũng xúc_phạm Dương_Phục_Cung do Dương_Phục_Cung và Điền_Lệnh_Tư là đối_thủ đặc_biệt là do Trương_Tuấn sau khi lấy_lòng Điền_Lệnh_Tư thì không còn để_ý đến Dương_Phục_Cung_Năm 882 Chư đạo hành_doanh đô_thống Vương_Đạc đến Nghĩa Thành để giám_sát chiến_dịch chống Hoàng_Sào_Trương_Tuấn tháp_tùng Vương_Đạc và giữ chức đô_thống phán quan Đương_thời Vương_Kính_Vũ người cai_quản Bình_Lô chấp_thuận_chức quan do Hoàng_Sào ban cho và khi Vương_Đạc khiển Trương_Tuấn đến Bình_Lô cố_gắng thuyết_phục Vương_Kính_Vũ hợp binh với triều_đình chống Hoàng_Sào_Vương_Kính Vũ thoạt_đầu từ_chối gặp_mặt Trương_Tuấn_Trương_Tuấn trách_mắng Vương_Kính_Vũ và sau đó Vương_Kính_Vũ cho_phép ông nói_chuyện với các binh_lính Trương_Tuấn sau đó biện_luận với các binh_lính địa_phương rằng quân triều_đình sẽ sớm đánh_bại Hoàng_Sào và nay là lúc để học lập nên công_trạng Các binh_sĩ nghe theo lời của Trương_Tuấn_Vương_Hành Du quy_phục triều_đình Đường và khiển binh đi tăng_viện Sau khi Hoàng_Sào bị đánh_bại và Đường Hy_Tông trở về Trường An_Trương_Tuấn được bổ_nhiệm giữ chức Hộ bộ thị_lang Năm 887 ông được bổ_nhiệm giữ chức Binh bộ thị_lang Đồng bình chương sự tức tể_tướng Khi biết tin Hà_Đông tiết_độ_sứ Lý_Khắc_Dụng lên_tiếng phản_đối với Hoàng_đế cho rằng Trương_Tuấn chỉ giỏi ăn_nói và sẽ có ngày làm nguy_hại đến đế_chế Trương_Tuấn từ đó mang thù_oán với Lý_Khắc_Dụng_Làm Đồng bình chương sự Đường Chiêu_Tông lên kế_vị vào năm 888 do nhận được sự ủng_hộ của Dương_Phục_Cung_Trương Tuấn tiếp_tục giữ chức Đồng bình chương sự Sau đó cả Trương_Tuấn và đồng cấp là Khổng_Vĩ đều tán_thành triệt_tiêu quyền hành của các hoạn_quan Đường Chiêu_Tông chấp_thuận và do biết rằng Dương_Phục_Cung có thù_oán với Trương_Tuấn nên Hoàng_đế tin_tưởng giao_phó cho Trương_Tuấn lên kế_hoạch loại_bỏ quyền_lực của Dương_Phục_Cung_Trương Tuấn thường tự so_sánh bản_thân với Tạ_An thời Đông_Tấn và Bùi_Độ trước đó Hơn_nữa Trương_Tuấn còn đề_xuất rằng triều_đình cần phải có quân_đội riêng Đường Chiêu_Tông vì_thế đã lập một đội cấm_binh tuyển từ vùng Quan_Trung được khoảng 10 vạn binh_sĩ Năm 890 Đại_Đồng phòng sự sứ Hách_Liên_Đạc cùng với Tuyên_Vũ tiết_độ_sứ Chu_Toàn Trung_Lô_Long tiết_độ_sứ Lý_Khuông_Uy đều dâng biểu xin Đường Chiêu_Tông tuyên_bố Lý_Khắc_Dụng là kẻ phản_loạn và phát lệnh thảo phạt Khi Đường Chiêu_Tông đề_nghị các triều sĩ cho ý_kiến hầu_hết đều phản_đối bao_gồm các Đồng bình chương sự Đỗ_Nhượng_Năng và Lưu_Sùng_Vọng tuy_nhiên Trương_Tuấn và Khổng_Vĩ thì muốn nhân cơ_hội này để khẳng_định lại quyền_lực của Hoàng_đế và sau đó triệt_tiêu quyền_lực của các hoạn_quan Do Trương và Khổng tích_cực ủng_hộ Đường Chiêu_Tông đã bỏ_qua những lời can_gián và chấp_thuận bổ_nhiệm Trương_Tuấn là Hà_Đông hành_doanh đô chiêu thảo chế trí nghi uý sứ Kinh_Triệu doãn cho Tôn_Quỹ_孫揆 làm phó Khi đem quân rời đi Trương_Tuấn bẩm riêng với Đường Chiêu_Tông_Xin đợi Thần trừ ngoại ưu trước_sau đó vì Bệ_hạ trừ nội_loạn Tuy_nhiên những lời này vẫn đến tai Dương_Phục_Cung khiến vị hoạn_quan này trở_nên lo_sợ Trương_Tuấn_Khi Dương Phục_Cung_thiết tiệc cho Trương_Tuấn để tiễn ông ra trận Trương_Tuấn đã từ_chối uống khi Dương_Phục_Cung mời rượu Dương_Phục_Cung mỉa_mai Tướng_công trượng việt chuyên chinh sao có thái_độ như_vậy Trương_Tuấn đáp Đợi khi ta bình tặc trở về sẽ thấy vì sao ta có thái_độ như_vậy Điều này càng khiến Dương_Phục_Cung bực_tức ông ta sau đó liền cố_gắng ngăn_cản chiến_dịch Thoạt_đầu triều_đình chiếm thế thượng_phong được tăng_viện thêm các binh_sĩ từ Trấn_Quốc_Tĩnh_Nan Phượng_Tường_Bảo_Đại và Định_Nan_Chu_Toàn Trung tiến_công lãnh_địa của Lý_Khắc_Dụng từ đông nam còn Hách_Liên_Đạc và Lý_Khuông_Uy tiến_công từ phía đông bắc Hơn_nữa ngay khi quân của Trương_Tuấn suất quân đệ của Lý_Khắc_Dụng là Chiêu_Nghĩa tiết_độ_sứ Lý_Khắc_Cung_李克恭 bị thủ_hạ ám_sát thủ_phủ Lộ châu của quân này rơi vào tay Chu_Sùng_Tiết_朱崇節 thuộc_hạ của Chu_Toàn Trung_Khi hay tin Đường Chiêu_Tông và Trương_Tuấn không muốn Chiêu_Nghĩa rơi vào tay Chu_Toàn Trung nên đã bổ_nhiệm Tôn_Quỹ làm Chiêu_Nghĩa tiết_độ_sứ lệnh cho Tôn_Quỹ đến nhậm_chức ngay_lập_tức Tuy_nhiên khi Tôn_Quỹ tiến đến Lộ châu ông không bố_trí phòng_ngự chặt_chẽ sau đó dưỡng_tử của Lý_Khắc_Dụng là Lý_Tồn_Hiếu tập_kích và bắt được Tôn_Quỹ_Sự việc này đã khiến quân triều_đình suy_giảm sĩ_khí sau đó Lý_Tồn_Hiếu bao_vây Lộ châu quân Tuyên_Vũ triệt_thoái khỏi Chiêu_Nghĩa_Trong khi đó các dưỡng_tử khác của Lý_Khắc_Dụng là Lý_Tồn_Tín_李存信 và Lý_Tự_Nguyên đánh_bại Lý_Khuông_Uy và Hách_Liên_Đạc_Quan quân giao_chiến với Lý_Khắc_Dụng tại Phần châu Trấn_Quốc tiết_độ_sứ Hàn_Kiến cố_gắng giành thế chủ_động khi tập_kích Lý_Tồn_Hiếu vào ban_đêm song Lý_Tồn_Hiếu đã có phòng_ngừa từ trước Sau đó quân Tĩnh_Nan và Phượng_Tường đột_ngột rời khỏi doanh_trại quan_quân mất tinh_thần và tan_rã Quân Hà_Đông truy_kích đuổi kịp Trương_Tuấn tại Tấn châu Trương_Tuấn giao_chiến với quân Hà_Đông song thất_bại và sau đó các binh_sĩ Bảo_Đại và Định_Nan cũng chạy trốn Trương_Tuấn chỉ còn quân triều_đình Trung_ương cùng quân Trấn_Quốc và một_số quân_lính do Chu_Toàn Trung phái đến Trương_Tuấn cố_thủ Tấn châu Lý_Tồn_Hiếu bao_vây thành song ba ngày sau đó Lý_Tồn_Hiếu cảm_thấy sẽ không có lợi nếu bắt một tể_tướng và đồ sát quan_quân nên đã bãi_bỏ bao_vây và cho_phép Trương_Tuấn cùng Hàn_Kiến chạy trốn Lý_Khắc_Dụng dâng biểu với lời_lẽ gay_gắt cho Đường Chiêu_Tông cáo_buộc Trương_Tuấn sai_trái khi tiến_công ông ta Đường Chiêu_Tông cố_gắng xoa_dịu Lý_Khắc_Dụng khi giáng Trương_Tuấn làm Vũ_Xương tiết_độ_sứ và giáng Khổng_Vĩ làm Kinh_Nam tiết_độ_sứ và phục quan tước cho Lý_Khắc_Dụng_Tuy nhiên Lý_Khắc_Dụng vẫn chưa hài_lòng vì_thế Đường Chiêu_Tông đành phải đày_ải Trương_Tuấn và Khổng_Vĩ trong đó Trương_Tuấn trên danh_nghĩa đi nhậm_chức Liên châu thứ_sử và sau đó là Tú châu tư hộ Thối hưu lần đầu Ngay sau khi rời khỏi Trường An đến Lam_Điền ông chạy trốn khỏi đoàn người hộ_tống đến Hoa châu nương_nhờ Hàn_Kiến cả ông và Khổng_Vĩ đều viết thư cho Chu_Toàn Trung xin người này hãy ra_mặt giúp họ Sau đó Chu_Toàn Trung thượng biểu nói giúp cho Trương_Tuấn và Khổng_Vĩ_Đường_Chiêu Tông quyết_định huỷ_bỏ việc đày_ải cả Trương_Tuấn và Khổng_Vĩ sau đó đều ở Hoa châu với Hàn_Kiến_Trở về làm quan trong triều Năm 895 sau khi Lý_Mậu_Trinh_Vương Hành_Du tiến_quân đến Trường An giết chết Lý_Hề và Vi_Chiêu_Độ_Đường Chiêu_Tông muốn tìm các tể_tướng mới sẵn_sàng đương_đầu trước các quân_phiệt Do_đó Đường Chiêu_Tông triệu Trương_Tuấn lúc này đang sống tại Trường Thuỷ và Khổng_Vĩ nhập triều giữ chức Thái_tử tân_khách sau đó thăng Trương_Tuấn là Binh bộ thượng_thư Chư đạo tô dung sứ Đầu năm 896 khi Chu_Toàn Trung thượng biểu tiến_cử Trương_Tuấn làm tể_tướng Lý_Khắc_Dụng thượng biểu yêu_cầu triều_đình thảo phạt Chu_Toàn Trung và đe_doạ sẽ tiến_công cung_điện nếu Trương_Tuấn được bổ_nhiệm Đường Chiêu_Tông vì_thế không lập Trương_Tuấn làm tể_tướng Cũng vào năm 896 Lý_Mậu_Trinh lại tiến_công Trường An_Đường_Chiêu_Tông chạy đến Hoa châu sau đó nằm trong tầm kiểm_soát của Hàn_Kiến_Trương_Tuấn tháp_tùng Đường Chiêu_Tông đến Hoa châu bị bãi_chức Chư đạo tô dung sứ sau đó được bổ_nhiệm là Hữu bộc xạ Sau đó ông lại tìm cách thối hưu và được cho_phép nghỉ_ngơi với tước_hiệu Tả bộc xạ mang tính_danh dự Ông lại trở về Trường Thuỷ_Thối hưu lần hai Đến năm 900 các hoạn_quan đã buộc Đường Chiêu_Tông phải nhường ngôi cho Thái_tử Lý_Dụ_Biết tin Trương_Tuấn đến gặp Hựu_Quốc tiết_độ_sứ Trương_Toàn_Nghĩa_張全義 để thúc_giục người này phát binh_phục vị cho Đường Chiêu_Tông_Trương_Tuấn cũng viết thư cho nhiều tiết_độ_sứ khác với nội_dung tương_tự Tuy_nhiên sau đó Trường An đã diễn ra phản binh_biến Đường Chiêu_Tông phục vị Sau đó khi Chu_Toàn Trung công chiếm Trường An và các hoạn_quan đưa Hoàng_đế đến Phượng_Tường của Lý_Mậu_Trinh_Trương Tuấn gặp Chu_Toàn Trung và thuyết_phục ông ta rằng Hàn_Kiến từng có một thời_gian dài liên_kết với Lý_Mậu_Trinh vì_thế cần phải loại_bỏ Do_vậy Chu_Toàn Trung đã đoạt lấy Trấn_Quốc và chuyển Hàn_Kiến đến Trung_Vũ_Do_Chu Toàn Trung vẫn bao_vây Phượng_Tường_Hàn_Toàn Hối phái sứ_giả đến nhiều quân tuyên_bố Chu_Toàn Trung có ý làm_phản và kêu_gọi các tiết_độ_sứ đem quân đến cứu Hoàng_đế Nhi tử của Trương_Tuấn là Lý_Nghiễm_李儼 nguyên danh Trương_Bá_張播 trở_thành sứ_giả đến gặp Hoài_Nam tiết_độ_sứ Dương_Hành_Mật thuyết_phục Dương_Hành_Mật suất binh song sau đó Dương_Hành_Mật hành_động rất ít Nhi tử và người kế_nhiệm Vương_Kính_Vũ là Vương_Sư_Phạm từng là đồng_minh trong một thời_gian dài với Chu_Toàn Trung song bị Trương_Tuấn thuyết_phục nên đã hành_động song cuối_cùng vẫn không thành_công Kết_quả Lý_Mậu_Trinh đầu_hàng_Đường Chiêu_Tông rơi vào tay Chu_Toàn Trung_Chu_Toàn_Trung lo rằng khi ông ta soán vị triều Đường thì Trương_Tuấn sẽ xúi_giục các tiết độ khác chống lại mình do_đó đã phái Trương_Toàn_Nghĩa có hành_động chống Trương_Tuấn_Khoảng tết năm 904 Trương_Toàn_Nghĩa khiển nha tướng Dương_Lân_楊麟 dẫn binh giả làm đạo_tặc đến Trường Thuỷ để sát_hại Trương_Tuấn cùng gia_tộc Vĩnh_Ninh huyện lại Diệp_Ngạn_葉彥 trước_đây được Trương_Tuấn đối_đãi tốt người này đã phát_hiện ra âm_mưu và đến gặp nhi tử của Trương_Tuấn là Trương_Cách_張格 và nói Tướng_công không_thể thoát khỏi hoạ này Lang_quân nên tự lo_liệu Trương_Tuấn sau đó nói với Trương_Cách_Con ở lại đây thì tất sẽ cùng chết nếu đi thì nhà ta mới giữ được dòng_giống Trương_Cách sau đó chia_tay cha và chạy đến đất Thục sau phụng_sự cho Tiền_Thục_Khi người của Dương_Lân đến họ bao_vây biệt_thự của Trương_Tuấn đồ sát toàn_bộ gia_quyến của ông
Trương_Tuấn ( nhà Đường )