Chiến_dịch Lý_Thường_Kiệt_Chiến dịch Lý_Thường_Kiệt tiến_hành từ 25 9 đến 10 10 1951 do Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam tiến_hành nhằm chiếm vùng thung_lũng Nghĩa_Lộ của thực_dân Pháp ở mặt_trận Tây_Bắc thuộc địa_bàn tỉnh Sơn_La Yên_Bái ngày_nay Bối_cảnh Sau chiến_dịch Thu đông 1950 trực_tiếp là chiến_trường Biên_Giới Tây_Bắc đã thu_hẹp phạm_vi phân_khu Nghĩa_Lộ của quân_đội Pháp và chư_hầu Quốc_gia Việt_Nam Xứ_Thái tự_trị Tinh_thần của quân Pháp sa_sút trầm_trọng và có nguy_cơ rất cao là sẽ thất_bại trước Việt_Minh_Chính nguy_cơ này đã dẫn tới việc Mỹ bắt_đầu viện_trợ cho Pháp để chống lại cuộc kháng_chiến của Việt_Nam Sang năm 1951 lực_lượng du_kích của Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam gặp rất nhiều khó_khăn tại vùng địch_hậu nhất là ở Nam_Bộ các căn_cứ thường_xuyên nằm trong tình_trạng bị bao_vây chia_cắt sau khi thực_dân Pháp và tay_sai với sự gia_tăng nguồn_lực từ Mỹ tăng_cường tấn_công Sau Chiến_dịch Hà_Nam Ninh tại đồng_bằng Bắc_Bộ Pháp ra_sức củng_cố công_sự tăng_cường càn_quét phá cơ_sở đồng_thời Pháp đẩy_mạnh kế_hoạch củng_cố vùng Tây_Bắc_Phối hợp với những cuộc càn_quét liên_tiếp quân Pháp đẩy_mạnh Da vàng hoá chiến_tranh dùng nhiều cách bắt lính người Việt để xây_dựng được 68 tiểu_đoàn ở toàn miền Báo_cáo của Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam cho biết Tại nhiều nơi cơ_sở của ta gần như mất_trắng Có nơi 80 cán_bộ Đảng_viên bị bắt nhiều ku du_kích xóm_làng bị triệt_hạ đồng_bào bị thiệt_hại vùng du_kích thu_hẹp khá nhiều Phong_trào kháng_chiến ở vùng địch_hậu giảm_sút rõ_rệt Pháp tăng_cường lực_lượng củng_cố Nghĩa_Lộ tỉnh Yên_Bái để giữ vựa thóc lớn của Tây_Bắc và uy_hiếp phía tây căn_cứ Việt_Bắc_Ngày 11 9 1951 Bộ_chính_trị ra chỉ_thị mở chiến_dịch Lý_Thường_Kiệt ở Tây_Bắc nhằm tiêu_diệt sinh_lực địch xây_dựng cơ_sở đẩy_mạnh chiến_tranh_du_kích phá khối Nguỵ_quân người Thái_Bộ tư_lệnh Đại_đoàn 312 được Tổng_quân_uỷ trao trách_nhiệm điều_hành chiến_dịch Mục_tiêu Nghĩa_Lộ là một đồn cách đông bắc Sơn_La khoảng 100 km và cách Yên_Bái khoảng 80 km về phía tây_nam Nghĩa_Lộ nằm trong một thung_lũng rộng_lớn phì_nhiêu dài 10 km và rộng 4 km có khoảng 40 ngàn dân ngay trên trục giao_thông để Việt_Minh chuyển_vận đồ tiếp_tế từ Trung_Quốc viện_trợ qua Cao_Bằng Tuyên_Quang Yên_Bái Nghĩa_Lộ Sơn_La Điện_Biên_Phủ Thị_trấn Nghĩa_Lộ nằm giữa một thung_lũng rộng_lớn có đông_đúc dân_cư Quân_Pháp ở đây có hai đơn_vị trấn_giữ chia ra Đồn thượng trên ngọn đồi cao nhòm xuống thị_trấn và Đồn hạ một đồn thấp nằm ngay trong thị_trấn Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam mở chiến_dịch Lý_Thường_Kiệt với chủ_đích nắm tất_cả vùng tây bắc Việt_Nam Nghĩa_Lộ là trạm trung_chuyển quan_trọng và cũng là một vựa thóc lớn Về phía Pháp ngày 20 tháng 9 Raoul_Salan đã cam_kết với de Lattre đang ở Washington_DC kể thuyết_phục Mỹ_viện_trợ là sẽ cố_thủ tại Nghĩa_Lộ Đây sẽ là một cuộc thử_nghiệm quan_trọng cho năng_lực chiến_đấu của quân Pháp để từ đó có_thể tạo sự tin_tưởng từ phía Mỹ Lực_lượng Quân_đội Pháp Tại phân_khu Nghĩa_Lộ lực_lượng Pháp có một tiểu_đoàn lính người Thái 1e RTA và bốn đại_đội bổ_sung chiếm_đóng LCSM phân ra làm bốn điểm Nghĩa_Lộ Gia_Hội_Ba_Khe Thượng_Bằng_La mỗi nơi có một đại_đội do một quan tư chỉ_huy chung Tất_cả khoảng chừng 1 000 binh_sĩ trong số đó có 150 sĩ_quan và hạ_sĩ_quan Pháp cộng với 60 lính pạc ti dăng người Nùng cùng 1 tiểu_đoàn sơn_pháo 75mm hỗ_trợ Ngày 2 10 51 khi Nghĩa_Lộ bị uy_hiếp mạnh một tiểu_đoàn dù khoảng 1 000 lính do đại_uý Gauthier chỉ_huy được thả xuống Gia_Hội cách Nghĩa_Lộ 20 km về phia bắc để tiếp_viện Sáng ngày 4 10 một tiểu_đoàn dù khác do đại_uý Raffali chỉ_huy được thả xuống Gia_Hội để phụ_lực với Gauthier và đến 5 10 thì Pháp huy_động thêm 1 tiểu_đoàn dù nữa để chi_viện Quân_đội nhân_dân Việt_Nam Đại_đoàn 312 gồm BULLET Trung_đoàn 141 BULLET Trung_đoàn 165 BULLET Trung_đoàn 209 Ngoài_ra có Trung_đoàn 148 độc_lập cùng một liên_đội sơn_pháo 75mm Được 2 đại_đội và 1 tiểu_đoàn bộ_đội và du_kích địa_phương hỗ_trợ Căn_cứ vào nhiệm_vụ chiến_dịch và nghiên_cứu thực_địa Đảng_uỷ và Bộ_Tư_lệnh Đại_đoàn 312 quyết_định kế_hoạch tác_chiến như sau BULLET Trung_đoàn 165 được phối_thuộc một đại_đội địa_phương Yên_Bái một khẩu pháo 75mm có nhiệm_vụ tiến_công Ca_Vịnh Ba Khe_Cốc_Báng_Cửa Nhì_BULLET 2 trung_đoàn 141 và 209 cùng với liên_đội pháo tiến_công Bản Tú_Nghĩa_Lộ_Gia Hội BULLET Chỉ_huy sở đại_đoàn đặt ở giữa Khe_Phong và Ngã_Hai_Về đảm_bảo hậu_cần ngoài việc bố_trí các kho gạo dọc đường đủ cung_cấp cho bộ_đội hành_quân từ Phú_Thọ lên Yên_Bái còn bố_trí bên tả_ngạn sông Hồng một số_lượng gạo bổ_sung cho toàn đại_đoàn mỗi người 10 ngày ăn và mỗi dân_công 21 kg trước khi sang sông Kho dự_trữ của đại_đoàn khi tác_chiến một đặt ở Nậm_Mười để cung_cấp cho hai trung_đoàn 141 và 209 một đặt ở gần Ca_Vịnh để cung_cấp cho trung_đoàn 165 Để phục_vụ chiến_dịch vận_chuyển hàng_hoá làm lán_trại bè mảng cho bộ_đội qua sông quân_dân Tây_Bắc đã huy_động trên 29 000 dân_công cung_cấp 522 ngựa thồ vận_chuyển 96 411 kg lương_thực thực_phẩm vũ_khí trang_bị cho bộ_đội Diễn_biến Hạ_tuần tháng 9 lên_đường đến ngày 25 9 đại_đoàn 312 vượt sông Hồng tiến vào Tây_Bắc chia làm hai cánh tiến vào phân_khu Nghĩa_Lộ BULLET Cánh phụ do trung_đoàn 165 đảm_nhiệm theo đường 13 vào Nghĩa_Lộ theo hướng đông Nam_BULLET_Cánh chính do hai trung_đoàn 141 209 cùng với liên_đội pháo_binh 75 ly đi theo đường_mòn vào Nghĩa_Lộ theo hướng bắc Tới cuối tháng 9 1951 thì Pháp biết rằng trung_đoàn 141 và trung_đoàn 209 đã tiến tới Nam_Muội cách Nghĩa_Lộ khoảng 10 km về phía bắc Trung_đoàn 165 đã tiến tới Ca_Vinh cách Nghĩa_lộ 40 km về phía đông Ngày 30 9 cánh phụ tiêu_diệt Ca_Vinh_Lực_lượng Pháp ở Ca_Vịnh có 135 lính do quan hai Roch chỉ_huy vũ_khí có 12 trung_liên hai súng_cối 61mm một đại_liên và nhiều súng_trường lựu_đạn 3 giờ 10 phút thì nổ_súng đến 7 giờ 30 phút thì phá_huỷ được một phần công_sự nhưng Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam không giải_quyết được hoàn_toàn cứ_điểm và phải rút ra ngoài vì thương_vong cao hy_sinh 36 người bị_thương 118 người Ngày 1 tháng 10 Pháp bỏ Ca_Vịnh rút về Ba Khe_Ngày 1 10 ở cánh chính tiểu_đoàn 166 trung_đoàn 209 đánh chiếm Bản Tú_Quân_Pháp ở đây có 120 tên do quan một Renoult chỉ_huy vũ_khí có 6 trung_liên hai cối 61mm và tiểu_liên súng_trường 23 giờ 30 phút Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam nổ_súng sau 5 phút đã mở được cửa_mở và phát_triển vào tung_thâm 24 giờ Pháp rút về phía Nghĩa_Lộ khoảng hai trung_đội Đến 24 giờ 40 phút Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam chiếm xong đồn diệt 12 lính bắt 16 có cả đồn_trưởng Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam hy_sinh 9 người bị_thương 71 người Ngày 2 10 1951 Raoul_Salan ném tiểu_đoàn dù 8 8th BPC do đại_uý Gauthier chỉ_huy xuống Gia_Hội cách Nghĩa_Lộ 20 km về phia bắc để tiếp_viện đe_doạ sau lưng cánh quân 312 đang tiến về Nghĩa_Lộ Nhiệm_vụ tiểu_đoàn này là phá_rối trung_đoàn 141 và 209 để cầm_chân và làm giảm nhẹ áp_lực của Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam vào Nghĩa_Lộ Đêm_ngày 2 10 trung_đoàn 141 cùng một liên_đội pháo tăng_cường năm khẩu hai đại_đội công_binh tiến_công đồn hạ phía nam Nghĩa_Lộ nhưng không thành_công Thiếu_tá Girardin trưởng đồn bị tử_trận có lúc Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam chỉ còn cách đồn chỉ_huy 50m nhưng cuối_cùng đồn vẫn giữ vững không bị thất_thủ sau nhiều đợt xung_phong của Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam Về phía bắc 7 giờ 30 phút ngày 3 tháng 10 hai tiểu_đoàn 154 và 166 thuộc trung_đoàn 209 vận_động đánh quân dù hành_quân từ Gia_Hội đến tiếp_viện cho Nghĩa_Lộ cách Gia_Hội 8 km Sau một giờ chiến_đấu quân Pháp bị cắt làm hai bộ_phận Bộ_phận đi đầu khoảng một đại_đội cơ_bản bị diệt số còn lại chạy về Gia_Hội bị đại_đội 612 đại_đội 606 truy_kích diệt 40 lính Bị đánh mạnh tiểu_đoàn dù của Gauthier phải rút về giữ thế thủ ở đèo Gia_Hội_Suốt ngày 3 đến sáng ngày 4 10 51 tiểu_đoàn 546 của trung_đoàn 165 tiến_công đồi Cửa Nhì ở phía đông cùng lúc trung_đoàn 141 Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam tấn_công đồn Sơn_Búc cách Nghĩa_Lộ khoảng 10 km phía đông nam nhưng vấp phải sức kháng_cự mãnh_liệt của đại_uý Bes de Berc và lính người Nùng_Quân_Pháp còn có sự yểm_trợ của không_quân các máy_bay ném bom B 26 Invader và F8F Bearcat liên_tục ném bom vào các vị_trí Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam Đến 4 giờ sáng ngày 4 10 Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam rút_lui Kết_quả hai trận đánh ở Nghĩa_Lộ đêm 2 và 4 tháng 10 Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam đã diệt khoảng 150 lính bắt 19 nhưng bị hy_sinh 118 người bị_thương 200 người Sáng ngày 4 10 Salan được tin tiểu_đoàn dù bị thiệt_hại nặng đã ném tiếp tiểu_đoàn 2 dù xuống Gia_Hội_Tiểu đoàn dù 2 do đại_uý Raffali chỉ_huy được thả xuống Gia_Hội để phụ_lực với Gauthier_Nhưng cả hai tiểu_đoàn dù đều bị chặn đánh ở Văn_Tông và gần Nậm_Mười không liên_lạc được với nhau Ngày 5 10 Salan ném thêm tiểu_đoàn 10 dù xuống Nghĩa_Lộ định cắt đường tiếp_tế của đại_đoàn 312 đang ở trên cánh đồng Nghĩa_Lộ Tiểu_đoàn 2 và 8 dù tiến về phía rừng_núi Khâu_Vác_Những phân_đội của Đại_đoàn 312 phát_hiện quân dù lập_tức nổ_súng Tiểu_đoàn 154 phục_kích cánh quân của tiểu_đoàn 8 dù ở bản Văn_Tông sau 10 phút nổ_súng và truy_kích đến 2 giờ sáng diệt và bắt 26 lính Cũng trong thời_gian đó cánh quân của tiểu_đoàn 2 dù tiến đến Nậm_Mười bị tiểu_đoàn 130 nổ_súng chặn đánh Sau năm đợt xung_phong quân Pháp yếu_thế phải bỏ chạy Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam truy_kích đến 4 giờ ngày 7 tháng 10 thì rút quân Kết_quả toàn trận Pháp chết 60 línn Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam hy_sinh 15 người bị_thương 62 người Cả hai tiểu_đoàn dù bị thiệt_hại nặng phải rút về Gia_Hội đại_uý Gauthier chỉ_huy Tiểu_đoàn dù 8 bị_thương nặng rồi sau đó mất_tích Đêm đó một lính Lê_dương Pháp vì tức_giận do đơn_vị bị thiệt_hại quá nhiều đã dùng dao cắt_cổ một_số tù_binh người Việt một_cách man_rợ Sau trận đánh lính Lê_dương này bị toà_án quân_sự kết_án tù Trên hướng thứ_yếu Phong_Thổ từ đêm 29 tháng 9 đến ngày 10 tháng 10 trung_đoàn 148 cùng bộ_đội_địa_phương Lào_Cai bao_vây tiến_công các đồn Yên_Na 4 tháng 10 diệt 113 lính thu 12 súng các loại và 20 tấn quân_trang quân_dụng Ngày 9 tháng 10 tiểu_đoàn 930 tiến_công Than_Thuộc_Pác_Tà Sau 30 phút chiến_đấu Pháp bỏ đồn chạy Tiểu_đoàn 910 tiến_công Than_Uyên không kết_quả Về phía Việt_Nam lực_lượng của đại_đoàn 312 cũng bị tiêu_hao nhiều sau 10 ngày chiến_đấu liên_tục 287 người hy_sinh 702 người bị_thương 22 người mất_tích lương_thực chỉ còn 2 ngày Ngày 10 tháng 10 Bộ_chỉ_huy chiến_dịch nhận_định thời_cơ đánh địch đã hết và ra_lệnh kết_thúc chiến_dịch Đại_đoàn trưởng Lê_Trọng_Tấn ra_lệnh thu_quân Kết_quả Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam tuyên_bố chiến_thắng và cho biết đã loại khỏi vòng chiến_đấu 1 258 lính trong đó có 255 bị bắt thu trên 300 súng các loại gồm 20 trung_liên một đại_liên 76 tiểu_liên năm súng_cối 229 súng_trường 28 súng_ngắn và 20 tấn quân_lương 11 tấn đạn_dược Riêng hướng chính tiêu_diệt 476 lính bắt 42 lính Từ khi nổ_súng 29 tháng 9 đến 31 tháng 10 đã đánh 16 trận công đồn sáu trận phục_kích ba trận tao_ngộ hai trận đánh quân nhảy_dù hai trận truy_kích Qua 29 trận đánh trên các hướng đã diệt chín đại_đội địch diệt sáu cứ_điểm Than_Thuộc_Hua_Tà Ca_Vịnh Bản Tu_Tan_Man_Pa Pé bức rút tám vị_trí Thượng_Bằng_La_Đồng Bò_Đèo_Pho_Khe Tùa_Cốc_Báng_Cửa Nhì_Khang_Tiêu_Sài Lương_Giải phóng một vùng rộng_lớn từ Quang_Huy lên Ca_Vịnh Ba Khe_Sài_Lương và từ Phong_Tô qua Bình_Lư tới Than_Uyên Nhưng chiến_dịch cũng bộc_lộ những khuyết_điểm chính là công_tác chuẩn_bị thiếu chặt_chẽ không giữ được bí_mật nên sớm bị Pháp phát_hiện được ý_định Đại_đoàn 312 chưa quen điều_hành nên gặp khó_khăn lúng_túng Lê_Trọng_Tấn_Tư lệnh đại_đoàn cho rằng Việc di_chuyển bộ_đội quá chậm nên địch đã biết và chuẩn_bị đối_phó Từ Yên_Bái vào Nghĩa_Lộ ta mất năm ngày hành_quân vất_vả nhưng địch tăng_cường quân dù từ Hà_Nội lên chỉ mất một giờ Tây_Bắc là địa_hình rừng_núi nhưng trong thực_tế bộ_đội ta đánh nhau với quân dù trên đồng_ruộng ban_ngày như ở chiến_dịch Trung_Du có pháo_binh và không_quân yểm_trợ chúng vẫn gây cho ta nhiều khó_khăn thiệt_hại Ở địa_bàn này tiếp_tế cho bộ_đội bằng quang_gánh của dân_công trên hàng trăm km vẫn là vấn_đề nan_giải Trước khi mở chiến_dịch đại_đoàn chưa nhìn thấy hết những khó_khăn này Theo hồi_ký của Đại_tướng Võ_Nguyên_Giáp thì Anh Lê_Trọng_Tấn từ Tây_Bắc trở về báo_cáo với Bộ chiến_dịch Lý_Thường_Kiệt đã thất_bại Ta diệt và bắt khoảng 500 quân địch không rõ số bị_thương nhưng lực_lượng ta bị tiêu_hao nhiều 253 hi_sinh 964 bị_thương 87 mất_tích Anh Tấn tự nhận là lần đầu chỉ_đạo một chiến_dịch nên còn nhiều sai_sót Nhìn_chung cả nước nửa cuối năm 1951 địch đã giành thắng_lợi trên mặt_trận vùng địch_hậu một thắng_lợi chúng chưa hề có được những năm trước đó Về so_sánh lực_lượng ta vẫn ở thế yếu Địch không_những đông về số_lượng mà_còn hơn hẳn về vũ_khí trang_bị mọi mặt Nhưng với khối chủ_lực hiện có số_lượng tương_đương với khối cơ_động của địch chúng_ta vẫn có_thể tạo thời_cơ giành thắng_lợi trên chiến_trường chính chỗ mạnh của ta là hoàn_toàn chủ_động tiến_hành những trận đánh do ta lựa_chọn Tháng 12 năm 1951 Chủ_tịch Hồ_Chí_Minh gửi thư cho toàn_thể cán_bộ chiến_sĩ Đại_đoàn 312 khen_ngợi thành_tích trong Chiến_dịch và căn_dặn cán_bộ chiến_sĩ rút kinh_nghiệm sửa_chữa khuyết_điểm phát_triển ưu_điểm Sau vụ tấn_công hồi tháng 10 1951 Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam vẫn không bỏ ý_định chiếm Nghĩa_Lộ bởi đây là nút chặn quan_trọng trên đường tiếp_tế vùng tây bắc Việt_Nam vì_vậy tháng 10 năm 1952 Quân_đội Nhân_dân Việt_Nam lại kéo các đại_đoàn 308 và đại_đoàn 312 về khu_vực đó trong chiến_dịch Tây_Bắc và lần này thì Nghĩa_Lộ đã thất_thủ Xem Trận_Nghĩa_Lộ 1952 Tham_khảo BULLET Võ_Nguyên_Giáp_Đường tới Điện_Biên_Phủ BULLET Lê_Trọng_Tấn_Từ Đồng Quan đến Điện_Biên BULLET Trần_Thái_Bình_Võ Nguyên Giáp trong cuộc trường_chinh thế_kỷ Nhà_xuất_bản Sài_Gòn giải_phóng BULLET Lê_Mậu_Hãn chủ_biên Đại_cương lịch_sử Việt_Nam BULLET Hữu_Mai Không phải huyền_thoại BULLET Viện Sử_học Việt_Nam Những sự_kiện lịch_sử 1945 1975 Xem thêm BULLET Kế_hoạch De_Lattre de Tassigny_BULLET_Chiến dịch Trần_Hưng_Đạo_BULLET Chiến_dịch Hoàng_Hoa_Thám_BULLET Bernard de Lattre de Tassigny
Chiến_dịch Lý_Thường_Kiệt