Đảo chắn Đảo chắn là khái_niệm dùng để chỉ những dải cát và trầm_tích tương_đối hẹp chạy song_song với bờ biển và thường hợp_thành từng chuỗi gồm từ vài đảo đến hơn một tá Nếu không kể những lạch triều chia_cắt các đảo thì một chuỗi đảo chắn có_thể trải dài liên_tục trên một trăm kilômét Trong số 2 149 đảo chắn trên toàn_cầu thì Hoa_Kỳ là quốc_gia sở_hữu nhiều đảo chắn nhất với con_số tổng_cộng là 405 đảo trong đó đảo chắn dài nhất và rộng nhất thế_giới được biết đến là đảo Padre thuộc tiểu_bang Texas của nước này Ngoài_ra Brasil là quốc_gia sở_hữu chuỗi đảo chắn dài nhất thế_giới với 54 đảo chắn trải dài 571 km dọc theo một dải rừng ngập_mặn ven biển Chiều dài và chiều rộng của các đảo chắn nói_riêng cũng như toàn_bộ địa_mạo dải chắn ven bờ có mối quan_hệ với các yếu_tố như biên_độ triều năng_lượng sóng nguồn cung trầm_tích mực nước_biển Có_thể tìm thấy các chuỗi đảo chắn dọc theo khoảng 13 dải bờ biển của thế_giới Trong đó một_số đảo chắn thể_hiện những đặc_điểm khác nhau Điều này cho thấy rằng đảo chắn hình_thành và duy_trì trong nhiều điều_kiện môi_trường khác_biệt Con_người đã đưa ra hàng_loạt lý_thuyết để giải_thích cơ_chế hình_thành đảo chắn Hình_thành Trong hơn 150 năm qua vô_số nhà_khoa_học đã đề_xuất các lời giải_thích về sự phát_triển của đảo chắn Có_thể chia số này làm ba lý_thuyết chính lý_thuyết dải chắn ngoài khơi lý_thuyết bồi_tụ mũi nhô và lý_thuyết chìm_ngập Tuy_nhiên không một lý_thuyết đơn_lẻ nào có đủ khả_năng giải_thích sự phát_triển của toàn_bộ đảo chắn phân_bố dọc các bờ biển trên Trái_Đất và các nhà_khoa_học tán_thành quan_điểm cho rằng đảo chắn bao_gồm các loại địa_hình chắn khác hình_thành theo nhiều cơ_chế khác nhau Tuy_nhiên có một_số điều_kiện chung cần_thiết cho sự hình_thành của đảo chắn Thứ nhất hệ_thống đảo chắn phát_triển dễ_dàng nhất tại các bờ biển bị chi_phối chủ_yếu bởi sóng và có biên_độ triều ở mức từ nhỏ đến trung_bình Cần biết rằng bờ biển được phân làm ba loại căn_cứ vào biên_độ triều là biên_độ triều nhỏ 0 2 m biên_độ triều trung_bình 2 4 m và biên_độ triều lớn trên 4 m Có một xu_hướng vượt_trội là đảo chắn sẽ hình_thành ở các bờ biển có biên_độ triều nhỏ tại đây chúng phát_triển mạnh và gần như là không bị gián_đoạn Theo Boggs 2006 rất hiếm khi gặp đảo chắn ở các bờ biển có biên_độ triều lớn nhưng Stutz_Pilkey 2011 nêu ra ví_dụ về các đảo chắn gần châu_thổ sông Gurupi ở phía bắc Brasil theo đó các đảo này hình_thành nơi biên_độ triều từ 4 đến 7 m Lời giải_thích cho hiện_tượng này là nguồn cung cát dồi_dào dọc bờ biển xích_đạo Brasil đã bù_đắp cho lượng cát bị xói_mòn do thuỷ_triều lớn Thứ hai đi kèm với một bờ biển có biên_độ triều nhỏ và bị sóng biển chi_phối thì thềm đất phải có độ dốc tương_đối nhỏ Nếu không sự_tích tụ cát để hình_thành đê cát sẽ không diễn ra mà thay vào đó số cát này sẽ bị phân_tán khắp bờ biển Do_vậy nguồn cung trầm_tích phong_phú là điều_kiện cần phải có để hình_thành nên đảo chắn Cuối_cùng sự ổn_định của mực nước_biển là một yêu_cầu lớn phải được đáp_ứng theo đó điều đặc_biệt quan_trọng là mực nước_biển phải giữ hầu_như không đổi trong quá_trình đảo chắn hình_thành và phát_triển Nếu mực biển thay_đổi quá mạnh thì sóng sẽ không có đủ thời_gian để tích_tụ đủ cát cho sự hình_thành cồn cát mà sau_này sẽ thành đảo chắn thông_qua quá_trình bồi_đắp thêm Có_thể thấy rằng mực nước_biển ổn_định không thay_đổi là điều_kiện giúp sóng có_thể tập_trung cát lại một địa_điểm Lý_thuyết dải chắn ngoài khơi Một trong những ý_tưởng ra_đời sớm nhất để lý_giải sự hình_thành đảo chắn đã được nhà_khoa_học người Pháp Elie de Beaumont xuất_bản vào năm 1845 Theo ông sóng chuyển_động vào những vùng nước nông đã khuấy cát lên và tích_tụ chúng lại dưới dạng đê cát ngầm sau khi năng_lượng sóng đã tiêu_hao gần hết Do các đê cát bồi_tụ theo chiều đứng nên dần_dần chúng vươn lên khỏi mặt_biển và trở_thành đảo chắn Lý_thuyết bồi_tụ mũi nhô Năm 1885 nhà địa_chất người Mỹ Grove_Karl_Gilbert lần đầu_tiên đưa ra lý_lẽ rằng trầm_tích tạo nên dải chắn đến từ các nguồn ở dọc bờ Theo ông các trầm_tích đi vào đới sóng vỡ thông_qua quá_trình khuấy trộn của sóng dòng_chảy dọc bờ sẽ tạo nên các mũi nhô trải dài từ những mũi_đất song_song với bờ biển Sau_này sóng biển trong các cơn bão sẽ xâm_thực các mũi nhô và tạo nên các đảo chắn Lý_thuyết chìm_ngập Năm 1890 William_John_McGee cho rằng bờ biển miền Đông và bờ biển ven vịnh Mexico của Hoa_Kỳ đang trải qua giai_đoạn chìm_ngập xuống mà bằng_chứng là có nhiều thung_lũng sông đã chìm xuống ở dọc các bờ biển này bao_gồm vịnh Raritan vịnh Delaware và vịnh Chesapeake_Ông tin rằng trong quá_trình chìm_ngập các gờ ven biển đã bị tách khỏi đất_liền và đầm_phá đã hình_thành ở phía sau các gờ này McGee dẫn ra các ví_dụ về hệ_thống đảo chắn Mississippi_Alabama bao_gồm đảo Cat đảo Ship đảo Horn đảo Petit_Bois và Dauphin để minh_hoạ rằng hiện_tượng bờ biển chìm xuống đã tạo nên đảo chắn Tuy_nhiên về sau người ta đã chỉ ra sự sai_lầm trong lý_thuyết của ông khi các phương_tiện nghiên_cứu địa_tầng_học ven biển và tuổi_thọ trầm_tích càng_ngày_càng trở_nên chuẩn_xác Hoạt_động sóng dọc theo bờ biển Louisiana đã làm biến_cải những khoảng lồi cũ của đồng_bằng sông Mississippi và tạo nên những phức_hợp gờ bờ biển Quá_trình chìm_ngập của những đồng lầy phía sau các dải chắn đã tiếp_tục kéo_dài khiến những khu_vực đất ngập nước ngày nào hoàn_toàn biến thành các vùng nước Tầm quan_trọng về sinh_thái Đảo chắn đóng vai_trò to_lớn trong việc giảm nhẹ ảnh_hưởng của các cơn sóng cũng như các cơn bão đối_với hệ_thống sông_ngòi ở mặt sau của đảo chắn Nhờ vậy tuỳ_thuộc vào điều_kiện môi_trường xung_quanh mà nhiều hệ_thống đầm_phá cửa_sông và hoặc đồng lầy có_thể phát_triển tại khu_vực này Nếu không đảo chắn thì những vùng_đất ngập nước này sẽ không_thể tồn_tại nổi và sẽ bị sóng biển thuỷ_triều hàng ngày cũng như các trận bão huỷ_diệt Hệ_thống đảo chắn Louisiana là một ví_dụ nổi_bật minh_hoạ cho tầm quan_trọng của đảo chắn đối_với hệ_sinh_thái Xem thêm BULLET Dải chắn ngoài tức quần_đảo chắn thành_phố New_York và Long_Island_BULLET_Quần đảo chắn Texas
Đảo chắn