La_Nghệ_La_Nghệ 627 khi phụng_sự cho triều Đường có tên là Lý_Nghệ_李藝 tên_tự Tử_Diên_子延 hay Tử_Đình_子廷 nguyên là một quan_lại triều Tuỳ_Ông đã nổi_dậy chống lại sự cai_trị của Tuỳ_Dạng_Đế và chiếm_cứ khu_vực Bắc_Kinh ngày_nay Sau đó ông quy_phục Đường_Cao Tổ và được phong tước Yên_Vương được ban cho họ Lý của hoàng_tộc Đường Trong cuộc tranh_giành quyền_lực giữa Thái_tử Lý_Kiến_Thành và Tần_Vương_Lý_Thế Dân ông về phe của Thái_tử Sau sự biến Huyền_Vũ môn năm 626 Lý_Nghệ lo_sợ nên đã nổi_dậy chống lại Đường Thái_Tông_Lý_Thế Dân vào năm 627 kết_quả thất_bại và bị giết chết Nổi_dậy ban_đầu Gia_tộc của La_Nghệ có nguồn_gốc từ Tương_Dương 襄陽 nay thuộc Tương_Dương Hồ Bắc song đã di_cư đến kinh_thành Trường An vào thời Tuỳ_Phụ thân của La_Nghệ là La_Vinh_羅榮 giám môn tướng_quân của triều Tuỳ một chức quan nhỏ La_Nghệ được mô_tả là người thông_minh tự_tin và tài_năng trên chiến_trường song ương_bướng Do có công_lao trên chiến_trường đến những năm cai_trị sau của Tuỳ_Dạng_Đế_La Nghệ được trao chức Hổ_Bôn lang tướng đốc quân ở Bắc_Bình 北平 nay thuộc Tần_Hoàng_Đảo_Hà Bắc dưới quyền hữu vũ vệ đại_tướng quân Lý_Cảnh_李景_La Nghệ nghiêm_khắc rèn_luyện kỷ_luật binh_sĩ song bản_thân ông lại tỏ ra ngạo_mạn ngay cả với Lý_Cảnh_Lý_Cảnh thường quở_trách La_Nghệ vì_thế La_Nghệ tức_giận trong lòng Năm 616 Trác quận 涿郡 nay gần tương_ứng với Bắc_Kinh lân_cận liên_tục bị quân khởi_nghĩa nông_dân cướp_bóc do Tuỳ_Dạng_Đế cho tích_trữ lương_thực và để nhiều binh_sĩ ở đây nhằm chuẩn_bị tiến_công Cao_Câu_Ly và cũng do Lâm_Sóc cung 臨朔宮 có nhiều đồ trân quý của hoàng_gia Các quan được giao nhiệm_vụ lưu thủ_thành gồm Triệu_Thập_Trụ_趙什住 Hạ_Lan_Nghị_賀蘭誼 và Tấn_Văn_Diễn_晉文衍 đều không_thể ngăn nổi các cuộc tiến_công cướp_bóc duy có La_Nghệ xuất chiến là có_thể chiếm ưu_thế trước quân nổi_dậy vì_thế uy_thế của ông được nâng cao Triệu_Thập_Trụ là người thống_lĩnh song ông ta rất nghi_ngờ La_Nghệ_La_Nghệ tính đến chuyện nổi_dậy chống lại triều_đình Tuỳ vì_thế đã kích_động binh_sĩ khi tuyên_ngôn Đến khi La_Nghệ trở về sau một cuộc tiến_công quân nổi_dậy ông đã bắt_giữ quận thừa Triệu_Thập_Trụ lo_sợ nên đã quy_phục La_Nghệ mở kho phân_phát của_cải cho binh_sĩ và phân_phát lương_thực cho người dân_nghèo_khó giết chết Bột_Hải thái_thú Đường Y 唐禕 và một_số người bất_đồng với ông Một_số thành_trì của Tuỳ xa về phía bắc đến Liễu_Thành_柳城 nay thuộc Triều_Dương_Liêu_Ninh và Hoài_Viễn_懷遠 nay thuộc Thẩm_Dương_Liêu_Ninh đã quy_phục La_Nghệ_La_Nghệ tự_xưng là tổng quản U châu 幽州 tức Trác quận Quy_phục Đường Vào mùa xuân năm 618 Vũ_Văn_Hoá_Cập đã tiến_hành binh_biến sát_hại Tuỳ_Dạng_Đế tại Giang Đô_江都 nay thuộc Dương_Châu_Giang_Tô và tôn Dương_Hạo làm hoàng_đế Khi tiến_quân đến khu_vực phía đông Thái_Hành_Sơn_Vũ Văn_hoá Cập phái sứ_giả đến chỗ La_Nghệ để thuyết_phục La_Nghệ quy_phục La_Nghệ đáp lại Ta là cựu_thần Tuỳ thất cho trảm sứ_giả của Vũ_Văn_hoá Cập phát_tang Tuỳ_Dạng_Đế song chỉ trong ba ngày Sau đó hai thủ_lĩnh nổi_dậy là Đậu_Kiến_Đức và Cao_Khai_Đạo đều phái sứ_giả đến thuyết_phục La_Nghệ quy_phục song La_Nghệ xem họ chỉ là quân trộm_cướp và từ_chối Thay vào đó khi hay tin Lý_Uyên đăng cơ ở Trường An và lập ra triều Đường La_Nghệ đã quyết_định quy_phục thông_qua tướng Đường là Trương_Đạo_Nguyên_張道源 Khoảng tết năm 619 Đường_Cao Tổ bổ_nhiệm La_Nghệ làm U châu tổng quản Sau đó La_Nghệ đẩy lui một cuộc tiến_công của Đậu_Kiến_Đức_Vào mùa đông năm 619 Đường_Cao Tổ chiếu phong La_Nghệ làm Yên vương ban họ Lý của hoàng_tộc Đường cho La_Nghệ_Khoảng thời_gian này La_Nghệ đẩy lui một cuộc tiến_công khác của Đậu_Kiến_Đức Sau đó vào mùa hè năm 620 Đậu_Kiến_Đức lại tiến_công U châu La_Nghệ được Cao_Khai_Đạo cứu_viện và lại đẩy lui Đậu_Kiến_Đức Sau đó Cao_Khai_Đạo thông_qua ông đã dâng biểu quy_phục triều Đường Năm 621 Tần vương Lý_Thế_Dân bắt được Đậu_Kiến_Đức và Đường_Cao Tổ đã quyết_định xử_tử Đậu_Trong một thời_gian ngắn lãnh_địa của nước Hạ nằm dưới quyền kiểm_soát của Đường song sau đó các bộ_tướng cũ của Đậu_Kiến_Đức đã nổi_dậy chống Đường dưới sự lãnh_đạo của Lưu_Hắc_Thát_Đường Cao_Tổ phái một_số tướng_lĩnh suất quân tiến_công Lưu_Hắc_Thát và lệnh cho La_Nghệ công_kích Lưu từ phía bắc Tuy_nhiên Lưu_Hắc_Thát đã đánh_bại tất_cả các tướng Đường tiến đến bao_gồm cả La_Nghệ giành lấy các lãnh_thổ nước Hạ khi trước Vào mùa đông năm 621 U châu của La_Nghệ rơi vào nạn đói Cao_Khai_Đạo đồng_ý cung_cấp lương_thực cho U châu Khi La_Nghệ phái những người già_yếu đến Úy châu để tránh nạn đói Cao_Khai_Đạo đã đối_đãi tốt với họ La_Nghệ hài_lòng và đã phái 300 lính với hàng trăm cỗ xe và trên 1 000 ngựa và lừa đến Uý châu vận_chuyển lương_thực Tuy_nhiên Cao_Khai_Đạo đã quay sang chống La_Nghệ và đã giữ tất_cả lại từ_bỏ quan_hệ với Lý_Nghệ và triều Đường_Cao Khai_Đạo liên_kết với Đông_Đột_Quyết ở phương bắc và Lưu_Hắc_Thát ở phương nam Năm 622 Lý_Thế_Dân suất quân tiến_công Lưu_Hắc_Thát_La Nghệ dẫn quân hội với Lý_Thế_Dân tiến_công đô_thành của Lưu_Hắc_Thát tại Minh châu 洺州 nay thuộc Hàm_Đan_Hà_Bắc Sau khi hai bên bế_tắc trong vài tháng Lý_Thế_Dân đánh_bại Lưu_Hắc_Thát nhờ kế dùng nước Minh_Thuỷ buộc Lưu_Hắc_Thát phải chạy trốn đến Đông_Đột_Quyết_La Nghệ trở về căn_cứ tại U châu Tuy_nhiên cũng trong năm đó Lưu_Hắc_Thát cùng quân tiếp_viện của Đông_Đột_Quyết đã quay trở_lại La_Nghệ không_thể đẩy lui Lưu_Hắc_Thát song Lưu_Hắc_Thát sau đó bị Thái_tử Lý_Kiến_Thành giết chết vào đầu năm 623 Cũng vào mùa xuân năm 623 La_Nghệ thỉnh_cầu được nhập triều Đường_Cao Tổ chấp_thuận và hậu_đãi bổ_nhiệm ông làm tả_dực_vệ đại_tướng quân Tham_gia vào tranh_chấp trong triều_đình Ngay sau khi đến kinh_thành La_Nghệ liên_kết chặt_chẽ với Thái_tử Lý_Kiến_Thành đang tranh_giành quyền_lực với Lý_Thế_Dân_Có một lần Lý_Thế_Dân sai người đến chỗ La_Nghệ song La_Nghệ lại cho trói họ lại và đánh_đập khiến Đường_Cao Tổ tức_giận Đường_Cao Tỏ cho giam_giữ La_Nghệ trong một thời_gian ngắn song sớm phóng_thích và đối_đãi tốt như ban_đầu Trong một sự_kiện khác vào năm 624 Lý_Kiến_Thành làm trái quy_định của Đường_Cao Tổ khi trưng_dụng các tinh_binh dưới quyền La_Nghệ để tăng_cường đội cận_vệ của mình và khi việc này bị phát_giác Đường_Cao Tổ quở_trách Lý_Kiến_Thành_Vào mùa hè năm 625 vùng Quan_Trung nhiều lần bị Đông_Đột_Quyết tiến_công Đường_Cao Tổ cho thay_đổi vị_trí một_số tướng_lĩnh để ngăn_chặn các cuộc tiến_công này Trong đó quân nằm dưới quyền chỉ_huy của La_Nghệ đóng ở Hoa_Đình_華亭 nay thuộc Bình_Lương_Cam_Túc và Đàn_Tranh Hiệp_彈箏峽 nay thuộc Cố_Nguyên_Ninh_Hạ Vào mùa hè năm 626 quân Đông_Đột_Quyết lại tiến_công Đường_Cao Tổ phái Tề vương Lý_Nguyên_Cát thuộc phe Thái_tử suất quân chống Đông_Đột_Quyết_La Nghệ là một bộ_tướng dưới quyền Lý_Nguyên_Cát_Tuy nhiên khi đó Lý_Thế_Dân đã ra_tay trước tiến_hành phục_kích giết chết Lý_Kiến_Thành và Lý_Nguyên_Cát trong sự biến Huyền_Vũ môn sau đăng cơ làm hoàng_đế tức Đường Thái_Tông_Qua đời Đường Thái_Tông tuyên_bố đại_xá cho các thuộc_hạ của Lý_Kiến_Thành và Lý_Nguyên_Cát cũng sử_dụng một_số quân_sư của Lý_Kiến_Thành_La Nghệ được trao chức khai phủ nghi đồng tam ty song do trước_đây xung_khắc với tân_hoàng_đế trong lòng vẫn cảm_thấy bất_an Trong khi đó tên phù_thuỷ Lý_Ngũ_Giới_李五戒 có quan_hệ mật_thiết với thê Mạnh thị của La_Nghệ báo với Mạnh thị rằng bà sẽ trở_thành mẫu nghi thiên_hạ sau đó Mạnh thị và Lý_Ngũ_Giới đều thuyết_phục La_Nghệ nổi_dậy La_Nghệ chấp_thuận và đến mùa xuân năm 627 La_Nghệ giả_vờ phụng mật chỉ của Đường Thái_Tông đem quân từ căn_cứ ở Nghi châu 宜州 nay thuộc Đồng Xuyên_Thiểm_Tây đến Trường An_Khi quân La_Nghệ tiến đến Bân châu 豳州 nay thuộc Hàm_Dương_Thiểm_Tây trị trung Triệu_Từ_Hạo_趙慈皓 không biết La_Nghệ làm_phản nên đã nghênh_tiếp La_Nghệ chiếm_cứ Bân châu Đường Thái_Tông lệnh cho lại bộ thượng_thư Trưởng Tôn_Vô_Kị hữu vũ hậu đại_tướng quân Uất_Trì_Kính_Đức suất quân đánh La_Nghệ_Tuy nhiên trước lúc quân triều_đình đến Triệu_Từ_Hạo_慈皓 và_thống quân Dương_Ngập_楊岌 đã lập_mưu đánh La_Nghệ song bị phát_hiện Triệu_Từ_Hạo bị tống_giam Dương_Ngập ở thành ngoại tiến_công La_Nghệ lo_sợ cùng thê_tử và vài trăm kị_binh chạy đến Đông_Đột_Quyết_Tuy nhiên khi đến trạm Ô Thị_烏氏 nay thuộc Bình_Lương những thuộc_hạ đi theo đã ám_sát rồi đưa thủ_cấp của ông về Trường An_Đường_Thái_Tông bêu thủ_cấp của La_Nghệ trên đường_phố trong kinh_thành phục họ La loại ông khỏi tông chính thuộc tịch Mạnh thị Lý_Ngũ_Giới và đệ của ông là La_Thọ_羅壽 đương giữ chức Lợi châu đô_đốc đều bị xử_tử Tham_khảo BULLET Đường thư BULLET Tân_Đường thư BULLET Tư trị thông giám các quyển
La_Nghệ