Acid aspartic Axit aspartic viết tắt là Asp hoặc D là một α amino acid với công_thức_hoá_học HOOCCH NH CHCOOH Anion carboxylat muối hoặc este của axit aspartic được gọi là aspartat Đồng phân của axit aspartic là một trong 20 amino acid sinh protein Codon của nó là GAU và GAC Axit aspartic cùng với axit glutamic được xếp là loại amino acid có tính axit với pKa bằng 3 9 Axit aspartic khá phổ_biến trong các quá_trình sinh tổng_hợp Cũng như tất_cả các amino acid khác sự hiện_diện của ion H của axit phụ_thuộc vào môi_trường hoá_học xung_quanh và pH của dung_dịch Phát_hiện Axit aspartic được Plisson phát_hiện lần đầu_vào năm 1827 dưới dạng dẫn_xuất của nó là asparagin được phát_hiện vào năm 1806 khi đun sôi chiết_xuất từ nước ép măng_tây với một base Đồng phân và danh_pháp Cụm_từ axit aspartic chỉ một trong hai dạng của nó hoặc chỉ hỗn_hợp của cả hai Trong hai dạng này chỉ có đồng phân axit aspartic có nhiều vai_trò trong tự_nhiên còn đồng phân axit aspartic thì có vai_trò sinh_học ít hơn Quá_trình tổng_hợp nhờ enzym sẽ cho một trong hai dạng còn quá_trình tổng_hợp trong phòng_thí_nghiệm sẽ cho một hỗn_hợp cả hai dạng axit aspartic được gọi là hỗn_hợp racemic Vai_trò trong sinh tổng_hợp các amino acid khác Axit aspartic thì không thiết_yếu ở các loài động_vật_có_vú do nó được tổng_hợp từ oxaloacetat nhờ phản_ứng chuyển amin Nó cũng có_thể được tạo ra từ ornithin và citrullin trong chu_trình ure Ở các loài thực_vật và vi_sinh_vật axit aspartic là tiền chất của nhiều amino acid bao_gồm bốn amino acid thiết_yếu ở người là methionin threonin isoleucin và lysin Quá_trình chuyển_đổi từ axit aspartic thành các amino acid trên bắt_đầu bởi sự khử axit aspartic thành semialdehyd tương_ứng OCCH NH CHCHO Asparagin là dẫn_xuất của axit aspartic được tạo nên từ phản_ứng amid hoá Các vai_trò sinh_hoá khác Aspartat cũng là một chất chuyển_hoá trong chu_trình ure và tham_gia vào sự tân_tạo đường Nó tham_gia vào kênh vận_chuyển malate aspartat trong ti_thể Aspartat cung_cấp một nguyên_tử nitơ trong phản_ứng sinh tổng_hợp của inosine tiền chất của các base purine Aspartic là chiếm khoảng 40 trong aspartam một chất gây ra chứng đau_đầu Những cơn đau_đầu có_thể xảy ra ở những bệnh_nhân có hàm_lượng aspartic nhiều ở dạng aspartame D Aspartic axit D Asp đóng vai_trò quan_trọng trong việc sản_xuất testosteron trong tuyến_tiền_liệt của các con đực thuộc nhóm động_vật có xương_sống Chất dẫn_truyền thần_kinh Aspartat kích_thích thụ thể NMDA mặc_dù không mạnh bằng chất dẫn_truyền thần_kinh glutamat Nguồn thức_ăn Axit aspartic không phải là một amino acid thiết_yếu nghĩa_là nó có_thể được tổng_hợp trong cơ_thể qua các chất trung_gian chuyển_hoá trung_tâm Axit aspartic được tìm thấy trong BULLET Nguồn động_vật thịt động_vật xúc_xích BULLET Nguồn thực_vật hạt nảy mầm bông yến_mạch quả bơ măng_tây mía non mật từ củ_cải_đường BULLET Thực_phẩm bổ_sung dưới dạng axit aspartic nguyên_chất hoặc dưới dạng muối như muối magiê aspartat BULLET Chất làm ngọt aspartam Tổng_hợp nhân_tạo Hỗn_hợp racemic của axit aspartic có_thể được tổng_hợp từ dietyl natri phthalimidomalonat Na_CH_CO_NC COEt_Nhược điểm lớn của cách làm trên là hỗn_hợp thu được gồn cả hai đồng phân của axit aspartic trong khi cơ_thể chỉ sử_dụng được đồng phân L Ngày_nay nhờ công_nghệ_sinh_học người ta đã có_thể dùng các enzym cố_định để tạo ra chỉ một trong hai loại đồng phân dựa trên tính_chất quang_học của chúng Axit aspartic được tổng_hợp từ ammoni fumarate và aspartase từ E coli E coli thường bẻ gãy axit aspartic để làm nguồn nitơ nhưng khi lượng ammoni fumarate quá lớn phản_ứng ngược_lại sẽ xảy ra cho_phép tổng được axit aspartic với năng_suất cao từ 98 7 mM đến 1 M Xem thêm BULLET Aspartat transaminase BULLET Natri poly aspartat một polyamide tổng_hợp
Acid aspartic