Oát_Ly_Bất_Hoàn Nhan_Tông_Vọng 1127 tên Nữ_Chân là Oát_Lỗ_Bổ_斡鲁补 hay Oát_Ly_Bất_斡离不 tướng_lĩnh hoàng_tử khai_quốc_công_thần nhà Kim trong lịch_sử Trung_Quốc Sự_nghiệp Diệt_Liêu_Ông là con trai thứ hai của Kim_Thái_Tổ thường theo cha chinh_chiến luôn được ở bên cạnh Tháng 12 năm Thiên_Phụ thứ 5 1121 Kim_Thái_Tổ lấy Hoàn_Nhan_Cảo làm Đô_thống nội_ngoại chư quân lấy Tông_Hàn_Tông_Vọng làm phó lần thứ 2 cất đại_quân phạt Liêu_Năm sau chiếm được Trung_Kinh của Liêu_Tông_Hàn dò biết Liêu_Thiên_Tộ đế ở Uyên_Ương Bạc gọi đại_quân đến đánh Tông_Vọng theo Hoàn_Nhan_Cảo soái quân ra Thanh_Lĩnh_Liêu_Thiên Tộ đế trốn vào Âm_Sơn chưa_thể đuổi kịp Khi ấy Tần_Tấn quốc_vương Niết_Lý nhà Liêu ở Yên_Kinh xưng_đế những vùng_đất mới chiếm thì lòng dân chưa phục mà tàn_dư của Liêu vẫn còn mạnh Tông_Vọng trở về kinh mời Kim_Thái_Tổ thân_chinh Tháng 6 Kim_Thái_Tổ biết được Liêu_Thiên_Tộ đế ở Đại_Ngư_Bạc tự soái 1 vạn tinh_binh đi tập_kích Đế lấy Bồ_Gia_Nô_Tông Vọng làm tiên_phong lãnh 4000 binh đem ngày hành_quân đến Thạch_Liễn dịch thì đuổi kịp Liêu_Thiên_Tộ đế Lúc này quân Kim có không đến ngàn người lại mệt_mỏi không chịu nổi còn quân Liêu có 2 5 vạn người Các tướng Kim đều cho rằng không_thể đánh Tông_Vọng e rằng Liêu đế sẽ chạy thoát nên quyết_định tấn_công Liêu_Thiên_Tộ đế nghĩ quân Kim ắt thua nên cùng phi_tần ở trên đồi cao xem trận hàng tướng Liêu là Da_Luật_Dư_Đổ trông thấy đưa quân Kim lên tập_kích Liêu đế hoảng_sợ lập_tức bỏ chạy khiến cho quân Liêu tan_rã thất_bại Tông_Vọng đưa quân truy_kích nhưng Liêu đế đã chạy thoát Sau khi hạ được Yên_Kinh_Kim_Thái Tổ lấy Oát_Lỗ làm Đô_thống Tông_Vọng làm phó lãnh quân tiếp_tục truy_kích Liêu_Thiên_Tộ đế trong khoảng Âm_Sơn_Thanh_Trủng mộ của Vương_Chiêu_Quân_Tông Vọng chia đường tập_kích Thanh_Trủng dùng thừng dắt Da_Luật_Đại_Thạch làm hướng_đạo đến thẳng doanh_trại của Liêu đế bắt được phi_tần và các con của ông ta Liêu đế khi ấy đang ở Ứng_Châu nên được thoát nghe tin tộc thuộc bị bắt bèn đưa 5000 quân từ Kim_Thành đến_cùng Tông_Vọng quyết_chiến lại bị ông đánh_bại Liêu đế sai sứ dâng Kim ấn xin hàng Tông_Vọng nhận xem kỹ lại là Nguyên_soái Yên quốc_vương chi ấn Ông tiếp_tục gởi thư dụ hàng dẫn_chứng việc họ Thạch nhà Hậu_Tấn năm_xưa Đồng_thời gởi thư đến Tây_Hạ kết làm hữu_hảo bởi lo bọn họ muốn cứu Liêu_Tông_Vọng đến Thiên_Đức quân Da_Luật_Thận_Tư của Liêu đầu_hàng Sau đó vì có nhiều lời đồn Tây_Hạ đã đón Liêu đế vượt Đại_Hà ông bèn truyền hịch răn_đe Trong thời_gian này tộc thuộc của Liêu đế được đưa về chỗ Kim_Thái_Tổ_Đế ban Thục quốc_công chúa Dư_Lý_Diễn của Liêu cho Tông_Vọng để thưởng công Năm Thiên_Hội thứ 2 1124 nhà Liêu diệt_vong Diệt_Bắc_Tống_Đánh Tống lần thứ nhất Năm Thiên_Phụ thứ 7 1123 tướng Liêu đã hàng là Trương_Giác chiếm_giữ Nam_Kinh nhà Kim đổi từ tên cũ là Bình_Châu làm_phản đánh_bại tướng Kim là Đồ_Mẫu_Tháng 9 Kim_Thái_Tông đổi niên_hiệu là Thiên_Hội_Tháng 10 Kim_Thái_Tông mệnh Tông_Vọng chỉ_huy tác_chiến tiếp_tục dùng Đồ_Mẫu chinh thảo Trương_Giác thua chạy vào nước Tống_Tướng giữ Nam_Kinh là Trương_Đôn_Cố đầu_hàng Tông_Vọng sau đó Đôn_Cố bị giết Tháng 8 năm Thiên_Hội thứ 3 1125 mượn sự_kiện Trương_Giác_Tông_Vọng Tông_Hàn xin đánh Tống_Tháng 10 Kim_Thái_Tông hạ chiếu phạt Tống_Tông_Vọng thống_lãnh Hữu lộ đại_quân từ Nam_Kinh xuất_phát tấn_công phủ Yên_Sơn nhà Tống đổi từ tên cũ Yên_Kinh_Quân_Kim đến Tam_Hà đại_phá quân Tống ở Bạch_Hà và Cổ_Bắc_Khẩu tướng Tống là Quách_Dược_Sư soái Thường_Thắng quân dưới quyền xin hàng Không lâu sau quân Kim đánh_bại 3 vạn viện quân Tống từ Trung_Sơn phái đến Tông_Vọng từ chỗ Quách_Dược_Sư nắm được tình_hình của Tống liên_tiếp đánh_phá các trọng_trấn là phủ Chân_Định phủ Tín_Đức_Tháng giêng năm thứ 4 1126 ông soái quân vượt Hoàng_Hà chiếm Hoạt_Châu tiến vây đô_thành Biện_Kinh_Tống_Khâm Tông sai sứ cầu_hoà xin cắt 3 trấn cho Kim dâng thư theo lễ xưng cháu gọi bác lấy Khang vương Triệu_Cấu_Thái tể Trương_Bang_Xương làm con_tin Tháng 2 Tông_Vọng lui quân về Mạnh_Dương_Tướng_Tống Diêu_Bình_Trọng đưa 40 vạn quân đến tập_kích bị Tông_Vọng đánh_bại Tống_Khâm_Tông sợ quá sai sứ đến doanh_trại quân Kim giãi_bày rằng việc này Tống triều không liên_quan Tông_Vọng bèn lui quân về Yên_Kinh_Đến_Yên Kinh_Tông_Vọng giải_tán Thường_Thắng quân của Quách_Dược_Sư_Đây vốn là quân_đội của nước Liêu quy_hàng nhà Tống rồi lại bỏ Tống hàng Kim_Tông_Vọng thấy họ phản_phúc vô_thường bèn cho về làm_ruộng an_trí ở các nơi An_Túc quân Hùng_Châu_Bá_Châu Quảng_Tín quân Đối_với những người không an_phận về_vườn thì mượn danh_nghĩa kiểm_đếm khí_giới mà giám_sát chặt_chẽ Tháng 6 nhờ công_phạt Tống được nhiệm_chức Hữu phó nguyên_soái Đánh_Tống lần thứ hai Nhà Kim sai Tiêu_Trọng_Cung_Da Luật Dư_Đổ đi sứ Tống_Khâm_Tông thấy họ là quý_tộc của Liêu nên tìm cách lung_lạc Bọn Trọng_Cung_Dư_Đổ quay về tố_cáo mọi việc Tông_Vọng dựa vào cớ này xin đánh Tống_Tháng 8 Kim_Thái_Tông lần nữa hạ chiếu phạt Tống_Tông_Vọng ở Bảo_Châu hội chư_tướng mệnh cho bọn họ chia nhau đánh chiếm các châu huyện trong địa_giới Hà_Bắc của Tống là Hùng_Châu_Trung_Sơn Quảng_Tín quân Tỉnh Hình rồi chiếm nốt Thiên_Uy quân quân thủ là Tỉnh Hình_Tháng 10 quân Đông lộ do Tông_Vọng chỉ_huy đến Thiên_Định quân cùng các tướng_lĩnh của Tây lộ quân là bọn Tông_Hàn hội_họp xác_định chiến_lược đánh thẳng vào phủ Khai_Phong phủ thủ là đô_thành Biện_Kinh sau đó chiếm lấy các châu huyện ở hạ_du hai bên bờ Hoàng_Hà_Tông_Vọng quay lại chiếm Chân_Định giết tri_phủ Lý_Mạc bắt 3 vạn hộ dân thu hàng 5 huyện rồi soái đại_quân nam hạ Tháng 11 huyện Nguỵ đầu_hàng Các cánh quân Kim vượt Hoàng_Hà liên_tiếp hạ được các thành trấn ở 2 bên bờ là huyện Lâm_Hà huyện Đại_Danh_Đức_Thanh quân phủ Khai_Đức_Tạc_Thành đến dưới chân_thành Biện_Kinh_Quân_Kim đánh_bại quân Tống giữ thành_đồng thời chia các tướng ngăn_trở các lộ viện quân Tống Không lâu sau quân của Tông_Hàn đến 2 cánh quân cùng nhau hoàn_thành công_sự chia nhau đánh thành Ngày 25 tháng 11 nhuận phá được thành Ngày 2 tháng 12 Tống đế dâng biểu đầu_hàng Tháng 3 năm Thiên_Hội thứ 5 1127 nhà Kim lập Thái tể Trương_Bang_Xương của Tống làm Sở đế Tháng 4 Tông_Vọng áp_giải Tống_Huy_Tông_Tông Hàn áp_giải Tống_Khâm_Tông cùng 470 người trong tông_tộc hoàng_thất nhà Tống đem theo một lượng lớn vàng_bạc của_cải sách_vở lấy được ở Biện_Kinh về bắc Bắc_Tống diệt_vong Tông_Vọng soái quân_bản_bộ trở về Yên_Kinh_Quản trị Hà_Bắc_Từ năm Thiên_Hội thứ 2 1124 Tông_Vọng hạ được Nam_Kinh_Kim_Thái Tông lập_tức ban chiếu dụ quan_lại ở đấy đem mọi việc lớn_nhỏ trình với Quân soái chỉ Tông_Vọng không cần chuyển_đạt lên triều_đình Sau khi quân Kim chiếm được đại_bộ_phận khu_vực Hoàng_Hà về phía bắc Thái_Tông đặt Nguyên_soái phủ nắm tất_cả Quân_Chính sự_vụ chia cho hai vị Tả_hữu phó nguyên_soái nắm quyền Hà_Nam Hà_Bắc người thời ấy gọi là Đông_triều đình Tây triều_đình Hữu phó nguyên_soái Tông_Vọng nắm Yên_Kinh xu mật viện cai_quản Hà_Bắc_Ông cầm_quyền trong 4 năm dùng quan_viên cũ của các nước Liêu_Tống là bọn Lưu_Ngạn_Tông_Trương Thông_Cổ_Triệu_Nguyên phụ_tá những phủ châu huyện nào khuyết quan_viên đều tuyển người Hán có tài_năng danh_vọng cho đảm_nhiệm Chọn lấy các quan_viên tốt sai đi kêu_gọi phủ_dụ những kẻ chiếm_cứ thành trại để tránh chiến loạn khuyến_khích bọn họ quay về làm_ăn Chỉ sau một thời_gian ngắn xã_hội kinh_tế Hà_Bắc bị chiến_tranh tàn_phá nặng_nề đã phần_nào khôi_phục sản_xuất Tháng 6 năm Thiên_Hội thứ 5 1127 hoăng Vinh_dự Ban_đầu Tông_Vọng được táng ở Thượng_Kinh_Khi Hải Lăng vương dời Đế lăng đến Phòng Sơn vì ông là một trong những khai_quốc_công_thần nên cũng được táng ở đấy Năm Thiên_Hội thứ 13 1135 thời Kim_Hi_Tông ông được phong là Nguỵ vương Năm Hoàng_Thống thứ 3 1143 tiến phong Hứa quốc_vương lại dời phong Tấn quốc_vương Năm Thiên_Đức thứ 2 1150 thời Hải_Lăng vương Hoàn_Nhan_Lượng ông được tặng Thái_sư_gia Liêu_Yên quốc_vương phối thờ trong miếu của Kim_Thái_Tông_Năm Chánh_Long thứ 2 1157 bị giáng phong Năm Đại_Định thứ 3 1162 thời Kim_Thế_Tông đổi phong Tống vương Theo Tĩnh_Khang bại sử tiên chứng do Xác_Am_Nại_Am người_đời Tống biên_soạn Tông_Vọng từng phản_đối đề_nghị phế_truất cha_con Tống đế của bọn Tông_Hàn nhưng không được Kim đế chấp_thuận Về sau quả_nhiên Khang vương Triệu_Cấu lên_ngôi Cũng theo sách này Tông_Vọng phát bệnh mà chết trong lúc chơi đá cầu Người Tống khinh_bỉ Tông_Hàn gọi lầm tên ông ta là Niêm_Hãn thay_vì Niêm_Một_Hát nhưng lại vừa sợ vừa kính đối_với Tông_Vọng gọi là Nhị thái_tử xem ông là hoá_thân của quân Kim Sau này người Tống gọi Tông_Bật là Tứ thái_tử cũng là muốn sánh ông ta với Tông_Vọng_Tham khảo BULLET Kim sử BULLET Liêu sử BULLET Tống_sử
Oát_Ly_Bất