Johann_Gottlieb_Fichte_Johann Gottlieb_Fichte phát_âm tiếng Đức 19 tháng Năm 1762 27 tháng 1 năm 1814 là một triết_gia người Đức Ông là một trong những nhân_vật sáng_lập của phong_trào triết_học được biết dưới tên chủ_nghĩa_duy_tâm Đức vốn phát_triển trừ những bài viết về triết_lý và đạo_đức của Immanuel_Kant_Fichte thường được xem là một nhân_vật người mà triết_học của ông đã bắc cây cầu giữa các tư_tưởng của Kant với nhà duy_tâm Đức Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel Gần đây nhiều nhà triết_học và học_giả bắt_đầu đánh_giá như một nhà triết_học quan_trọng tự_thân do những tầm nhìn độc_đáo của ông vào bản_chất của sự tự nhận_thức hay tự_ý_thức Giống_Descartes và Kant đi trước ông được thúc_đẩy bởi vấn_đề tính chủ_quan và nhận_thức Fichte cũng viết các tác_phẩm về triết_học chính_trị và được coi là một trong những người hình_thành nên chủ_nghĩa dân_tộc Đức Cuộc_đời Thời ấu_thơ và niên_thiếu Johann_Gottlieb_Fichte chào_đời tại Saxony trong một gia_đình làm dải ruy_băng trang_trí Cậu bé Fichte đã sớm gây ấn_tượng cho mọi người là một đứa trẻ cực_kỳ thông_minh Rất tiếc là cậu không được học_hành tử_tế Tuy_nhiên may_mắn đã đến với cậu khi một quý_tộc trong làng ra_tay bảo_trợ để cậu có_thể vào Trường Trung_học Pfrota danh_giá Ngôi trường này là nơi chuẩn_bị cho học_sinh vào đại_học Khi trưởng_thành Fichte theo học hai trường đại_học danh_tiếng của Đức là Đại_học Jena và Đại_học Leipzig_Chúng ta không biết nhiều các sự_kiện trong giai_đoạn này của cuộc_đời ông nhưng biết chắc ông cố_gắng lấy tấm bằng thần_học và ông phải bỏ_dở đèn_sách vì lý_do tài_chính vào năm 1784 Trong thời_gian kiếm sống bằng nghề gia_sư ông gặp Johanna_Rahn người vợ tương_lai của ông Vào mùa hè năm 1790 một bước_ngoặt đã đến với ông Khi sống ở Leipzig và gặp khó_khăn về tài_chính Fichte được một người nhờ giảng_dạy triết_học của Immanuel_Kant thế nhưng ông lại chẳng biết gì về nó Ông tập_trung đọc sách nói về nó và sự_nghiệp triết_học của ông có_thể đã bắt_đầu từ đây Để hiểu hơn tư_tưởng của nhà triết_học vĩ_đại này Fichte đã thực_hiện một chuyến đi đến Königsberg và gặp ông Đó là vào ngày 4 tháng 6 năm 1791 Kết_quả là chuyến đi này không được thành_công cho lắm Kant không ấn_tượng gì về Fichte_Để chứng_tỏ khả_năng nghiên_cứu triết_học của mình Fichte viết bản_thảo nêu lên mối tương_quan giữa triết_học phê_phán và vấn_đề thần khải Ngay_lập_tức Kant đã bị thu_hút và đã để cho nhà_xuất_bản của riêng ông in_ấn Đó chính là tác_phẩm Phê_bình thiên khải Tháng 10 năm 1793 Fichte là lễ cưới Và như là một chuyện song_hỷ theo đúng nghĩa ông bất_ngờ nhận_lời mời nhận ghế chủ_nhiệm khoa triết_học của Đại_học Jena mà Karl_Leonhard_Reinhold để lại Tháng 5 năm 1794 Fichte đến thành_phố Jena_Ông ở đó cho đến năm 1799 Trong khoảng thời_gian đó ông xuất_bản các tác_phẩm làm_nên tên_tuổi của ông Năm 1800 Fichte đã đến Berlin tiếp_tục nghiên_cứu triết_học Ông không còn là một vị giáo_sư bởi ở đó không có trường đại_học nào tồn_tại nào cả Vì_thế nguồn thu_nhập của ông là xuất_bản và thuyết_giảng Fichte tiếp_tục hiệu_đính Wissenschaftslehre tuy_nhiên rất ít tác_phẩm của ông được công_bố trong khoảng thời_gian này Nguyên_nhân chủ_yếu là vì những hiểu lầm ông gặp phải khi còn ở Jena_Điều đó càng khiến nhiều người lúc đó cho rằng Fichte không còn là một triết_gia độc_đáo nữa Thứ duy_nhất được xuất_bản là một đề_cương khó hiểu thứ ra_mắt vào năm 1810 còn lại những bài giảng về Wissenschaftslehre chỉ được in_ấn sau khi ông qua_đời Năm 1806 Fichte xuất_bản hai tuyển_tập bài giảng Những đặc_trưng của thời hiện_tại và Đường đến cuộc_sống ân sủng Chúng được đón_nhận nồng_nhiệt Cuối_cùng thì trường đại_học đầu_tiên của Berlin cũng đã được mở Fichte ngay_lập_tức trở_thành trưởng khoa triết_học Một năm sau đó 1811 ông trở_thành hiệu_trưởng đầu_tiên của trường này Lúc này ông vẫn tiếp_tục sự_nghiệp triết_học giảng Wissenschaftslehre viết về triết_học chính_trị cùng nhiều vấn_đề triết_học khác Qua_đời Khi Chiến_tranh_Giải_phóng nổ ra vào năm 1813 Fichte gia_nhập quân_đội Vợ ông tình_nguyện làm y_tá cho một bệnh_viện quân_đội Bà đã bị sốt phát_ban nặng Hậu_quả của bệnh_tật lại không đến với bà mà đến với chồng bà Fichte đã bị lây_nhiễm và qua_đời vì nó vào ngày 27 tháng 1 năm 1814 Tổng_quan về sự_nghiệp Tư_tưởng triết_học đáng chú ý nhất của Fichte đó là hệ_thống chủ_nghĩa_duy_tâm siêu nghiệm có tên Wissenschaftslehre đây là một thuật_ngữ có nghĩa là khoa_học tri_thức học_thuyết khoa_học hay lý_thuyết khoa_học Tuy_nhiên thuật_ngữ này có_thể được dùng để chỉ tư_tưởng triết_học của Fichte vì_vậy chỗ này dễ gây hiểu lầm Hệ_thống này đóng vai_trò quan_trọng trong việc phát_triển triết_học thời_kỳ sau Kant_Nói chung nhiều tư_tưởng của Fichte chịu ảnh_hưởng không hề nhỏ của nhà triết_học kinh_điển Kant_Có_thể nói ông là một trong những người kế_cận xuất_sắc nhất của Kant_Trong suốt sự_nghiệp của mình Fichte biên_soạn các tác_phẩm cho một bên gồm giáo_sư và sinh_viên và một bên là công_chúng Ông khao_khát truyền những sự thông_đạt đến với công_chúng Đam_mê của Fichte đối_với giáo_dục của xã_hội là hệ_quả tất_yếu của triết_học của ông Quá_trình nghiên_cứu Sau lần gặp Kant đầu_tiên Như đã nói ở trên sau khi gặp Kant lần đầu Fichte cố_gắng bước những bước_đi triết_học đầu_tiên của mình Fichte đã đề_cập những vấn_đề mà Kant đã không đề_cập đến Trong bản_thảo đó Fichte đã biến những tuyên_bố của Kant về đạo_đức và tôn_giáo thành khái_niệm mặc khải Tiếp_nhận suy_nghĩ của Kant_Fichte cho rằng nếu mọi tín_ngưỡng muốn tuyên_bố một điều gì đó thì chúng phải chịu sự kiểm_duyệt Theo Fichte bất_kỳ sự mặc khải nào về hoạt_động của Chúa đều phải thông_qua những thử_nghiệm đạo_đức tức_là mọi vi_phạm đạo_đức đều không được gán cho nhân_vật quyền_uy này Fichte đã gián_tiếp chỉ_trích Kitô giáo khi nghĩ đến thử_nghiệm này Tuy_nhiên nếu quy_tắc về mặc khải khả hữu được đặt ra những niềm tin của Kitô giáo sẽ bị lật_đổ vấn_đề chỉ ở thời_gian Câu_chuyện về chàng Adam và nàng Eva rõ_ràng không tương_thích với sự công_bằng được bảo_hiểm bởi luật đạo_đức Rất tiếc là cuốn Phê_bình thiên khải cuốn sách làm Kant phải chú_ý thực_sự lại không nêu gì về danh_tính của Fichte vì vài lý_do nào đó và hệ_quả là nó bị gán nhầm cho Kant_Điều này đã khiến Fichte bị chậm một bước trên còn đường nổi_danh với tư_cách là nhà triết_học Ngoài_ra Fichte còn xuất_bản hai tác_phẩm lần này cũng ẩn_danh Đòi lại tự_do tư_tưởng từ các hoàng_tử châu_Âu những người đã đàn_áp nó cho tới nay và Đóng_góp vào việc đính_chính sự phán_xét của công_luận về Cách_mạng Pháp Thế nhưng lúc này mọi người lại biết đến tên_tuổi của ông sau khi các tác_phẩm này được xuất_bản Với hai tác_phẩm này Fichte được gắn với tư_tưởng cấp_tiến Những năm ở Jena_Tiếp tục xuất_bản của tác_phẩm Fichte đang chứng_tỏ mình là một trong những nhân_vật quan_trọng của truyền_thống triết_học Đức Ông chưa bao_giờ tự nhận mình là một vị hàn_lâm giảng_thuyết cho bè_bạn giáo_sư và sinh_viên ông nhận mình là người có vai_trò mở_rộng triết_học ra ngoài cái vỏ hàn_lâm Fichte suy_nghĩ rằng một trong những nhiệm_vụ của triết_học đó biết định_hướng đến những cứu_cánh tương_thích với một xã_hội hài_hoà Như nói ở trên ông rất nhiệt_thành với việc truyền những tư_tưởng triết_học đến với nhiều người Rõ_ràng là Fichte đã tiếp_nối một tư_tưởng hay của Kant_Triết học phải có nhiệm_vụ giải_phóng con_người khỏi sự chưa trưởng_thành Để làm được điều đó theo suy_nghĩ mà Kant phát_biểu và Fichte tiếp_thu trước_tiên cần suy_tư về bản_thân tiếp_theo là nhận trách_nhiệm cao_cả vì không suy_tư và vì không độc_lập với bên ngoài Những năm ở Berlin_Ở đây Fichte trả_lời những người phê_phán ông về chủ_nghĩa vô_thần Thiên_hướng Con_người đã trở_thành tác_phẩm thành_công nhất của ông Trong những bản_thảo được viết vào lúc này Fichte đã nói về cái tuyệt_đối và những biểu_hiện của nó Ông cho rằng đã đến lúc triết_học thay_thế cho những ý_niệm về Thượng_đế dựa trên những cái tuyệt_đối Kết_quả là như đôi_khi người ta vẫn nói Fichte đã thực_hiện một bước chuyển tôn giác ở Berlin_Ngoài ra Fichte cũng nghiên_cứu về triết_học lịch_sử đạo_đức và tôn_giáo Về triết_học lịch_sử ông cho rằng có 5 giai_đoạn của lịch_sử bắt_đầu bằng sự thống_trị của bản_năng đến sự thống_trị của lý_trí Ông nói rằng mình ở giai_đoạn thứ ba tức_là lúc con_người được giải_phóng khỏi quyền_lực của bản_năng và ngoại tại Còn về đạo_đức tôn_giáo ông bàn về chúng theo cách phổ_thông Vị_trí trong lịch_sử Nhìn_nhận một_cách công_bằng ta thấy Fichte là một phần quan_trọng trong lịch_sử triết_học Đức Tuy_nhiên những di_sản của ông vẫn gây tranh_cãi ầm_ĩ Có ý_kiến cho rằng công_bằng lắm thì cũng chỉ coi Fichte là cái gạch_nối giữa Immanuel_Kant và Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel hơn là các bậc thang dẫn tới tri_thức tuyệt_đối Nhưng ngày_nay những tác_phẩm của Fichte được nghiên_cứu ngày_càng nhiều vì những diễn_giải về tư_tưởng của Kant liên_quan đến chủ_thể tính Fichte đã vượt qua người đàn_anh của mình trong chủ_đề này Tuy_nhiên hơn cả vẫn là việc_làm mới Wissenschaftslehre và sự không hài_lòng về những công_thức tư_duy đã có trước của Fichte_Có ai đó không thích sự lưỡng_lự của ông trong việc phát_biểu những tư_tưởng chí_ít Fichte cũng đã biến những độc_giả thành những triết_gia có suy_nghĩ sâu_sắc bằng những nỗ_lực không mệt_mỏi đi tìm chân_lý của bản_thân Ảnh_hưởng Ảnh_hưởng của Fichte cũng gây chú_ý cho nhiều người Sinh_thời ông ảnh_hưởng đến nhiều người đặc_biệt là khoảng thời_gian sống ở Jena_Tuy nhiên ông mất dần ảnh_hưởng cho đến cuối đời và như giọt nước làm tràn ly sự xuất_hiện của Hegel đã khiến ông chỉ được coi là cái gạch_nối giữa Kant và Hegel_Nhưng cuối_cùng ông vẫn được đánh_giá đúng_đắn là một người có tư_duy độc_lập và một nhà triết_học duy_tâm độc_đáo Liên_kết ngoài BULLET Outlines of the Doctrine of Knowledge_BULLET_The_North American_Fichte_Society_BULLET Works by Fichte original German texts BULLET Internationale_Johann_Gottlieb_Fichte Gesellschaft_BULLET_KULTUR_KONGRESSWERK fichte Eventlocation in Magdeburg named after Johann_Gottlieb_Fichte_BULLET A Case_Study in Ad_Hominem_Arguments_Fichte s Science of Knowledge_BULLET_Timeline of German_Philosophers
Johann_Gottlieb_Fichte