Chiến_dịch phản_công Mozhaisk_Vyazma_Chiến dịch phản_công Mozhaysk_Vyazma có tên mã Chiến_dịch Sao Mộc 10 tháng 1 31 tháng 3 năm 1942 là chiến_dịch bộ_phận trong Cuộc phản_công chiến_lược đầu năm 1942 của quân_đội Liên_Xô trên chính_diện trung_tâm của mặt_trận Rzhev_Sychyovka_Vyazma trong Chiến_tranh Xô_Đức thuộc Chiến_tranh thế_giới thứ hai Chiến_sự diễn ra giữa Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô với các Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 và 4 Đức Quốc xã Nó được xem là đòn phản_công chính của quân Liên_Xô trong hoạt_động phối_hợp với cánh trái của Phương_diện_quân Kalinin trong Cuộc phản_công chiến_lược mùa đông 1941 1942 trên khu_vực Moskva_Đây là một chiến_dịch bị bỏ_dở vì không đạt mục_tiêu ban_đầu và phải thay_đổi lại toàn_bộ kế_hoạch trong đó có kế_hoạch giải_vây cho Tập_đoàn_quân 33 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 bị mắc_kẹt trong hậu_tuyến của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức Tình_huống mặt_trận Sau các trận phản_công thắng_lợi vào cuối năm 1941 trên khu_vực phía Tây_Moskva_Phương diện quân Tây_Liên_Xô đã chiếm lại một loạt các thành_phố và thị_trấn quan_trọng như Volokolamsk_Zvenigorod_Kubinka_Naro Fominsk_Borovsk_Maloyaroslavets_Aleshkovo Kaluga_Babynino_Kozelsk đẩy_lùi quân Đức về phía Tây từ 50 đến 120 km Quân Đức Quốc xã buộc phải vội_vã củng_cố các tuyến phòng_thủ lâm_thời trên các tuyến sông Lama_Ruza và Nara_Thay thế thống_chế Fedor von Bock chỉ_huy Cụm tập_đoàn_quân thống_chế Günther von Kluge nắm trong tay 76 sư_đoàn trong đó có 9 sư_đoàn xe_tăng và 6 sư_đoàn cơ_giới Tuy_nhiên những đơn_vị này đã chịu nhiều tổn_thất sau cuộc phản_công cuối năm 1941 của quân Liên_Xô_Lệnh của Hitler yêu_cầu các sư_đoàn_Đức phải chuyển sang phòng_ngự đến hết mùa đông nhưng phải giữ vững tuyến đã chiếm_lĩnh Mùa đông năm 1941 1942 ở Nga kéo_dài hơn mọi năm với nhiệt_độ xuống thấp kỷ_lục trong vòng 10 năm từ năm 1932 đến năm 1942 Ba phương_diện_quân Liên_Xô trấn_giữ khu_vực Tây_Bắc_Tây và Tây_Nam Moskva và 6 tập_đoàn_quân của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức đều phải sử_dụng những phương_tiện và biện_pháp đặc_biệt để tác_chiến trên các cánh đồng tuyết Quân Liên_Xô do chuẩn_bị tốt hơn cho tác_chiến mùa Đông vẫn tiếp_tục phản_công trong khi quân Đức Quốc xã gấp_rút chuẩn_bị các vị_trí vừa để phòng_thủ vừa để trú đông Khu_vực phía Tây_Moskva có địa_hình tương_đối cao và bằng_phẳng với thế dốc ở hai bên Moskva và Smolensk giữa hai thành_phố đó là các thung_lũng sông Lama_Moskva_Ruza_Nara Moskva_Gzhat_Vazuza ở phía Đông thượng_nguồn sông Volga xen_kẽ với thượng_nguồn sông Dniepr sông Vop và sông Obsha ở phía Tây sông Ugra và thượng_nguồn sông Desna ở phía Nam_Trong khu_vực có nhiều thành_phố quan_trọng như các ngã tư đường_sắt Rzhev_Vyazma_Bakhmutovo_Sukhinichi và Kirov_Các thành_phố đó nối với nhau bằng các tuyến đường_sắt và đường_bộ có tầm quan_trọng chiến_lược đối_với việc cơ_động các lực_lượng Binh_lực và kế_hoạch Quân Liên_Xô_Binh_lực Phương_diện_quân Tây chỉ_huy Đại_tướng G K Zhukov tham_mưu_trưởng thiếu_tướng V S Golushkyevich_BULLET_Tập đoàn quân xung_kích 1 do trung_tướng V I Kuznetsov chỉ_huy Biên_chế 2 sư_đoàn kỵ_binh 8 lữ_đoàn bộ_binh 3 lữ_đoàn hải_quân_đánh_bộ 10 tiểu_đoàn trượt_tuyết độc_lập 1 tiểu_đoàn bộ_binh độc_lập 2 trung_đoàn và 3 tiểu_đoàn pháo_binh 1 lữ_đoàn xe_tăng 1 sư_đoàn không_quân quân_số 54 396 người BULLET Tập_đoàn_quân 20 do các trung_tướng A A Vlasov đến tháng 3 năm 1942 và M A Reiter chỉ_huy Biên_chế 2 sư_đoàn và 3 lữ_đoàn bộ_binh 1 lữ_đoàn hải_quân_đánh_bộ 2 trung_đoàn và 3 tiểu_đoàn pháo_binh 5 lữ_đoàn xe_tăng 1 đoàn tàu_hoả bọc thép quân_số 41 560 người BULLET Tập_đoàn_quân 16 do trung_tướng K K Rokossovsky chỉ_huy Biên_chế gồm 3 sư_đoàn và 4 lữ_đoàn bộ_binh 3 sư_đoàn kỵ_binh 1 lữ_đoàn hải_quân_đánh_bộ 7 trung_đoàn pháo_binh 3 trung_đoàn súng_cối 4 tiểu_đoàn Katyusha 2 lữ_đoàn và 1 tiểu_đoàn xe_tăng 1 đoàn tàu bọc thép quân_số 61 500 người BULLET Tập_đoàn_quân 5 do do trung_tướng L A Govorov chỉ_huy Biên_chế gồm 8 sư_đoàn 3 lữ_đoàn và 2 trung_đoàn bộ_binh 7 trung_đoàn và 5 tiểu_đoàn pháo_binh 1 lữ_đoàn xe_tăng 1 trung_đoàn cơ_giới quân_số 62 268 người BULLET Tập_đoàn_quân 10 do trung_tướng F I Golikov đến tháng 2 năm 1942 và thiếu_tướng V S Popov chỉ_huy Biên_chế gồm 8 sư_đoàn bộ_binh và 1 sư_đoàn pháo_binh quân_số 55 260 người BULLET Tập_đoàn_quân 33 do Trung_tướng M G Yefremov chỉ_huy Biên_chế gồm 9 sư_đoàn bộ_binh 6 trung_đoàn và 2 tiểu_đoàn pháo_binh 3 tiểu_đoàn súng_cối quân_số 74 250 người BULLET Tập_đoàn_quân 43 do trung_tướng K V Golubev chỉ_huy Biên_chế gồm 3 sư_đoàn và 1 tiểu_đoàn bộ_binh độc_lập 2 lữ_đoàn trượt_tuyết 4 trung_đoàn pháo_binh 3 tiểu_đoàn súng_cối 1 lữ_đoàn xe_tăng 1 đoàn tàu bọc thép quân_số 41 538 người BULLET Tập_đoàn_quân 49 do thiếu_tướng I G Zakharkin chỉ_huy Biên_chế gồm 6 sư_đoàn và 4 lữ_đoàn bộ_binh 6 trung_đoàn pháo_binh 3 tiểu_đoàn súng_cối 2 lữ_đoàn xe_tăng quân_số 67 770 người BULLET Tập_đoàn_quân 50 do trung_tướng I V Boldin chỉ_huy Biên_chế gồm 6 sư_đoàn bộ_binh 1 sư_đoàn kỵ_binh 2 trung_đoàn pháo_binh 5 tiểu_đoàn súng_cối 1 sư_đoàn và 1 trung_đoàn xe_tăng chỉ còn lại 28 xe_tăng sử_dụng được 1 đoàn tàu bọc thép quân_số 42 605 người BULLET Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 do trung_tướng P A Belov chỉ_huy Biên_chế gồm 2 sư_đoàn kỵ_binh 1 trung_đoàn cơ_giới 1 trung_đoàn pháo_binh Lực_lượng dự_bị của Đại_bản_doanh BULLET Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 do Thiếu_tướng A F Levashev và Đại_tá A F Kazankin từ tháng 2 năm 1942 chỉ_huy Biên_chế gồm 3 lữ_đoàn dù BULLET Lữ_đoàn đổ_bộ đường không 201 BULLET Lữ_đoàn đổ_bộ đường không 250 Kế_hoạch Phối_hợp với Phương_diện_quân Kalinin tấn_công từ Bắc xuống Nam_Phương diện quân Tây dự_định tổ_chức tấn_công trên 3 cánh Cánh_Bắc gồm các tập_đoàn_quân Xung_kích 1 20 5 và 16 tấn_công từ phòng_tuyến Volokolamsk_Ruza sang phía Tây đánh chiếm Mozhaysk_Gzhatsk_Gagarin tiến ra tuyến Sychyovka_Rzhev_Cánh giữa gồm các tập_đoàn_quân 33 43 49 tấn_công từ phòng_tuyến Borovsk_Kaluga đánh chiếm Bereya_Medyn_Yukhnov và đột_kích đến Vyazma_Cánh_Nam gồm các tập_đoàn_quân 10 50 từ phòng_tuyến sông Oka tấn_công đánh chiếm Sukhinichi_Mosalsk_Kirov và phát_triển đến Milyatino_Spas_Demensk_Do các tập_đoàn_quân 10 và 50 đã suy_yếu Đại_bản_doanh Bộ_Tổng_tư_lệnh tối_cao Liên_Xô yêu_cầu Phương_diện_quân Bryansk điều_động Tập_đoàn_quân 61 phối_hợp với cánh trái Phương_diện_quân Tây tổ_chức tấn_công trên khu_vực Sukhinichi_Cuộc tấn_công được lên kế_hoạch đại_thể bằng mệnh_lệnh của Đại_bản_doanh ngày 5 tháng 1 năm 1942 Các tập_đoàn_quân phải chuyển sang tấn_công chỉ sau sau 3 ngày chuẩn_bị Tham_vọng thì rất lớn nhưng lực_lượng thì không đủ Trong tất_cả các sư_đoàn thuộc Phương_diện_quân Tây quân_số chỉ còn lại từ 3 000 đế 5 000 người Khoảng 10 sư_đoàn có quân_số từ 6 000 đến 7 000 người Do tiếp_tục tấn_công một_cách vội_vã đạn_dược không bảo_đảm cơ_số yêu_cầu Mỗi khẩu pháo 122 mm chỉ còn 1 17 cơ_số đạn pháo 76 mm 0 57 cơ_số pháo chống tăng 45 mm 5 7 cơ_số súng_cối 120mm 0 47 cơ_số súng_cối 82 mm 0 4 cơ_số Tại Hội_nghị quân_sự ngày 2 tháng 1 năm 1942 của Đại_bản_doanh Bọ_Tổng tư_lệnh tối_cao Liên_Xô trong khi G K Zhukov cho rằng nhiệm_vụ chính tiếp_theo là cần xoá_bỏ chỗ lồi nguy_hiểm ở khu_vực Rzhev_Vyazma còn các mặt_trận khác cần chuyển sang phòng_thủ thì I V Stalin và các nguyên_soái K E Voroshilov_S_M_Timoshenko lại đề_nghị cần phát_động cuộc tổng_tấn_công Chỉ_thị ngày 10 tháng 1 của Đại_bản_doanh Liên_Xô do I V Stalin ký nêu rõ Về chủ_trương chiến_lược thì tinh_thần liên_tục tấn_công là phù_hợp để phá chiến_lược phòng_thủ lâm_thời của quân Đức Nhưng những nhận_định về tình_hình binh_lực của hai bên thì chỉ_thị này đã thể_hiện sự chủ quan Nước Đức Quốc xã vẫn còn rất nhiều tiềm_lực và chưa đến mức kiệt_quệ Quân Đức chỉ cần có thời_gian để chuyển các sư_đoàn mới từ Pháp Đan_Mạch Trung_Âu và nước Đức sang mặt_trận phía Đông trong khi một phần_lớn lực_lượng dự_bị của quân Liên_Xô đã sử_dụng hết trong cuộc phản_công chiến_lược tại khu_vực Moskva_Tổng binh_lực quân Liên_Xô không_thể bảo_đảm cho cuộc tổng_tấn_công trên các mặt_trận mà chỉ có_thể bảo_đảm cho một hướng chiến_lược Chính vì_vậy việc chủ_trương mở quá nhiều cuộc tấn_công đã làm phân_tán binh_lực của quân Liên_Xô trong thời_điểm đầu năm 1942 Chủ_trương vừa phòng_ngự vừa tấn_công là điểm yếu nhất trong kế_hoạch tác_chiến năm 1942 của quân_đội Liên_Xô không_chỉ ở khu_vực Rzhev_Vyazma nói_riêng mà_còn trên toàn mặt_trận Xô_Đức nói_chung Tuy chiến_dịch Sao Mộc được tiến_hành cùng thời_gian với Chiến_dịch phản_công Rzhev_Vyazma 1942 nhưng mỗi chiến_dịch đều theo một kế_hoạch riêng dưới sự điều_khiển chung của STAVKA Quân Đức Quốc xã Binh_lực Cụm Tập_đoàn_quân Trung_tâm chỉ_huy Thống_chế Günther von Kluge_Cánh_Nam tham_gia chiến_dịch gồm có BULLET Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 do Thượng_tướng Bộ_binh Richard_Ruoff chỉ_huy Biên_chế 1 sư_đoàn xe_tăng 11 sư_đoàn bộ_binh BULLET Tập_đoàn_quân 2 do Đại_tướng Maximilian von Weichs_Thượng tướng Bộ_binh Hans von Salmuth và Thiếu_tướng Walter_Weiß lần_lượt chỉ_huy Biên_chế 1 sư_đoàn xe_tăng 7 sư_đoàn bộ_binh 1 sư_đoàn an_ninh BULLET Tập_đoàn_quân 4 do Thượng_tướng Sơn_cước Ludwig_Kübler và Thượng_tướng Bộ_binh Gotthard_Heinrici từ ngày 20 tháng 1 chỉ_huy Biên_chế 15 sư_đoàn bộ_binh 1 trung_đoàn SS và 1 trung_đoàn cảnh_binh BULLET Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 do Đại_tướng Rudolf_Schmidt chỉ_huy Biên_chế gồm 1 sư_đoàn xe_tăng 3 sư_đoàn cơ_giới 5 sư_đoàn bộ_binh và 3 cụm tác_chiến hỗn_hợp tương_đương sư_đoàn Kế_hoạch Ngày 16 tháng 12 năm 1941 Tổng_hành_dinh quân_đội Đức Quốc xã ra Chỉ_thị số 442182 41 đặt tất_cả các cụm tập_đoàn_quân Đức trên mặt_trận phía Đông vào tư_thế phòng_thủ và đây là lần đầu_tiên kể từ ngày bắt_đầu Chiến_tranh Xô_Đức quân Đức quốc xã phải chuyển sang trạng_thái này trên toàn mặt_trận Một bức_điện gửi riêng cho Tư_lệnh Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức ngày 21 tháng 12 năm 1941 chỉ rõ Ngoài tuyến phòng_thủ đầu_tiên hiện đang trấn_giữ trên các tuyến sông Lama_Ruza_Nara_Prodva Zhizdra quân Đức Quốc xã ở phía Tây_Moskva đã thiết_lập tuyến phòng_thủ thứ hai được gọi là tuyến Koenigsberg kéo_dài trên 300 km từ Rzhev qua phía đông Zubtsov phía Đông_Gzhatsk đến Yukhnov_Một tuyến phòng_thủ thứ ba cũng được thiết_lập từ Staraya_Russa qua Kholm_Toropets_Ilyino_Yartsevo Yelnya đến Bryansk_Quân_Đức_Quốc xã hy_vọng chặn_đứng các cuộc tấn_công của quân Liên_Xô trên tuyến Koenigsberg với một loạt các cụm_cứ_điểm phòng_ngự đều được đặt tên theo các thành_phố ở Đức như Augsburg_Bremen_Coburg_Dresden Quân Đức Quốc xã hy_vọng trụ lại qua mùa Đông và củng_cố binh_lực trang_bị để tiếp_tục tấn_công trong mùa hè năm 1942 Diễn_biến chính Trên cánh Bắc_Với ý_định sử_dụng Tập_đoàn_quân 20 và Tập_đoàn_quân xung_kích 1 làm lực_lượng nòng_cốt trong cuộc phản_công tiếp_theo ngày 6 tháng 1 đại_tướng G K Zhukov điều_chỉnh lại lực_lượng trên cánh Bắc của Phương_diện_quân Tây_Tập đoàn quân xung_kích 1 chuyển_giao cho Tập_đoàn_quân 20 các lữ_đoàn bộ_binh 29 và 56 trung_đoàn pháo_binh 528 Tập_đoàn_quân 16 chuyển_giao cho Tập_đoàn_quân 20 các trung_đoàn pháo_binh 471 523 các tiểu_đoàn xe_tăng 138 và 537 các lữ_đoàn bộ_binh 40 và 49 Sau khi được tăng_cường Tập_đoàn_quân 20 có 450 khẩu pháo 395 súng_cối và khoảng 100 xe_tăng Tướng A A Vlasov đã thành_lập 3 cụm cơ_động chiến_dịch có nhiệm_vụ phá vỡ phòng_tuyến của Tập_đoàn_quân 9 và Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 Đức trên các tuyến sông Lama và Ruza trên hướng tấn_công chính đến Shakhovskaya và Gzhatsk_BULLET_Cụm 1 do thiếu_tướng M E Katukov chỉ_huy gồm Sư_đoàn xe_tăng cận_vệ 1 các lữ_đoàn bộ_binh 49 và cận_vệ 1 trung_đoàn pháo_binh 36 của Sư_đoàn pháo_binh 7 và các trung_đoàn pháo_binh độc_lập 517 528 BULLET Cụm 2 do thiếu_tướng F T Remizov chỉ_huy gồm Sư_đoàn bộ_binh 17 và Lữ_đoàn xe_tăng 145 BULLET Cụm 3 do thiếu_tướng F P Korolya chỉ_huy gồm các sư_đoàn bộ_binh 40 và 331 Lữ_đoàn xe_tăng 31 các trung_đoàn pháo_binh 15 133 523 Những biện_pháp mới xuất_hiện trong chiến_thuật của quân_đội Liên_Xô tại Phương_diện_quân Tây là sự tập_trung hoả_lực pháo_binh Trong các trận tấn_công đầu_tiên của Tập_đoàn_quân 20 Liên_Xô vào phòng_tuyến sông Lama của quân Đức Quốc xã pháo_binh Liên_Xô với các loại pháo cỡ nòng từ 76 mm đến 122 mm được phân_cấp sử_dụng cho tập_đoàn_quân Bộ_tư_lệnh phương_diện_quân nắm trong tay một lực_lượng pháo_binh cấp phương_diện_quân từ 3 đến 5 trung_đoàn pháo có cỡ nòng 152 mm và có toàn_quyền điều_động nó đến các khu_vực được xác_định là cửa_khẩu đột_phá Mật_độ pháo_binh trên tuyến tấn_công đạt từ 60 70 khẩu pháo và súng_cối km chính_diện Với chiến_thuật này ngày 10 tháng 2 Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô khởi_động cuộc phản_công trên tuyến sông Lama_Trong ngày đầu_tiên của cuộc tấn_công Tập_đoàn_quân 20 chỉ tiến lên được từ 2 đến 3 km do bão_tuyết dày_đặc không_quân không_thể yểm_hộ Phải đến ngày thứ ba của chiến_dịch Tập_đoàn_quân 20 mới bẻ gãy sức kháng_cự của Sư_đoàn xe_tăng 6 Đức do tướng Erhard_Raus chỉ_huy và đột_phá sâu vào phòng_tuyến của Quân_đoàn bộ_binh 5 Đức do tướng Wilhelm_Wetzel chỉ_huy Ngày 13 tháng 1 các cụm cơ_động của Tập_đoàn_quân 20 Liên_Xô đánh chiếm Shakhovskaya_Ngày 14 tháng 5 Sư_đoàn bộ_binh 82 Tập_đoàn_quân 5 đánh chiém đầu_mối đường_sắt Dorokhovo_Ngày 15 tháng 1 Tập_đoàn_quân 16 của tướng K K Rokossovsky cũng bắt_đầu vượt sông Ruza ngập tuyết Ngày 17 tháng 1 Tập_đoàn_quân 5 của tướng L A Govorov đánh chiếm Ruza_Các sư_đoàn bộ_binh 50 82 và 108 của tập_đoàn_quân này đã công_kích Mozhaysk từ phía Bắc và phía Nam_Để bảo_đảm tiêu_diệt cụm quân Đức tại Mozhaysk tướng G K Zhukov ra_lệnh đổi hướng tấn_công của Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 2 sang phía Tây_Mozhaysk thay_vì tiến đến Shakhovskaya như đã dự_kiến Nhận thấy Tập_đoàn_quân 20 và Tập_đoàn_quân xung_kích 1 đủ sức hoàn_thành nhiệm_vụ trên hướng Gzhatsk_Mozhaysk ngày 18 tháng 1 tướng G K Zhukov điều Tập_đoàn_quân 16 sang hướng Sukhinichi với ý_đồ khoét sâu chỗ yếu trên cánh phải của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức mở một mũi đột_kích từ phía Đông_Nam vào sau lưng các tập_đoàn_quân 4 và xe_tăng 4 Đức trên khu_vực phía Nam_Vyazma_Tuy nhiên ngày 19 tháng 1 I V Stalin yêu_cầu tướng G K Zhukov trả Tập_đoàn_quân xung_kích 1 cho lực_lượng dự_bị của Đại_bản_doanh để điều nó đến Phương_diện_quân Tây_Bắc_Mặc dù G K Zhukov và Bộ_chỉ_huy Phương_diện_quân Tây đã trình_bày mọi lý_do để giữ tập_đoàn_quân này lại nhưng I V Stalin vẫn không thay_đổi mệnh_lệnh Tập_đoàn_quân 20 phải điều các sư_đoàn bộ_binh 49 64 và Lữ_đoàn bộ_binh 28 sang thay_thế trên tuyến chính_diện của Tập_đoàn_quân xung_kích 1 Sức tấn_công của Tập_đoàn_quân 20 yếu đi Tối 20 tháng 1 Tập_đoàn_quân 5 và Tập_đoàn_quân 43 phối_hợp đánh chiếm Mozhaysk_Cùng ngày Sư_đoàn bộ_binh 82 Liên_Xô giải_phóng Borodino nơi đã diễn ra trận đánh lịch_sử năm 1812 giữa quân Nga và quân Pháp Từ ngày 25 đến ngày 31 tháng 1 các tập_đoàn_quân trên cánh Bắc của Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô đột_phá vào tuyến phòng_thủ mệnh_danh Koenigsberg ở phía Đông_Gzhatsk nhưng đều bị đánh_bật trở_lại Ở giữa mặt_trận Hướng_Yukhnov_Vyazma là hướng chiến_lược quan_trọng hàng_đầu đối_với Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô trong cuộc tổng_phản_công mùa xuân năm 1942 Trước đó 4 tháng cũng từ hướng chiến_lược này Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức đã khởi_binh tấn_công trực_diện vào Moskva trong Chiến_dịch Bão_Táp bao_vây Phương_diện_quân Dự_bị và một phần Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô_Khu vực tam_giác Vyazma_Mozhaysk_Yukhnov là một vùng_đất cao tương_đối bằng_phẳng là điều_kiện tự_nhiên để phát_huy ưu_thế của hoả_lực pháo_binh xe_tăng và không_quân Ngày 8 tháng 1 bằng một chiến_dịch đệm Tập_đoàn_quân 33 của tướng M G Yefremov xuất_phát từ Naro_Fominsk đánh chiếm thành_phố Borovsk_Tập đoàn quân 43 của tướng K D Golubev vượt sông Protva đánh chiếm Maloyaroslavets_Từ bàn_đạp chiến_dịch này Tập_đoàn_quân 33 đột_phá sang phía Tây phối_hợp với Tập_đoàn_quân 43 đánh chiếm Medyn một điểm phòng_thủ mạnh của Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 Đức ngày 10 tháng 1 Bên cánh trái họ Tập_đoàn_quân 49 của tướng N G Zakharkin sau khi tiêu_diệt quân Đức tại chốt chặn Tarusa bên bờ sông Protva cũng tấn_công song_hành sang phía Tây phối_hợp với cánh phải Tập_đoàn_quân 50 đánh chiếm Tikhonova_Pustyn_Ngày 14 tháng 1 Tập_đoàn_quân 4 Đức tung các quân_đoàn bộ_binh 11 12 phối_hợp với Quân_đoàn bộ_binh 20 Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 chặn đánh các tập_đoàn_quân 49 50 Liên_Xô trên sông Ugra một_số tiểu_đoàn xe_tăng Đức đã vượt sông tấn_công sang phía Đông với ý_đồ chiếm lại Kaluga_Ngày 15 tháng 1 tướng G K Zhukov điều Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 đến dải tấn_công của Tập_đoàn_quân 50 để hỗ_trợ cho tập_đoàn_quân này tiến_công vào sau lưng cánh quân của Quân_đoàn bộ_binh 12 Đức đang phòng_ngự trên sông Ugra_Tập đoàn quân 43 Liên_Xô đánh chiếm Domanovo hình_thành thế vây_ép từ phía Bắc Trước nguy_cơ bị bao_vây các quân_đoàn bộ_binh 12 13 Đức phải rút về chỗ lồi Yukhnov một cứ_điểm phòng_thủ quan_trọng mang mật_danh Dresden trên phòng_tuyến Koenigsberg và bố_trí phòng_ngự nửa vòng_tròn nhô sang phía Đông_Ngày 17 tháng 1 các Tập_đoàn_quân 49 50 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 Liên_Xô đã tiến sát phía Tây_Nam đường_cao_tốc Warsawa_Tập đoàn quân 43 Liên_Xô đánh chiếm Shelaki phía Tây_Bắc_Yukhov 25 km áp sát phía Bắc khu_vực Yukhnov_Myatlevo từ phía Bắc_Tập đoàn quân 33 sau khi đánh chiếm Temkino đã đột_phá đến phía Đông_Vyazma_Để thúc_đẩy việc tiêu_diệt quân Đức tại_chỗ lồi Yukhnov_Myatlevo_Tyrnovka ngày 19 tháng 1 quân Liên_Xô tiến_hành chiến_dịch đổ_bộ đường không mang mật_danh Znamenka_Trọng tâm chiến_dịch là ngôi làng Znamenka nơi có cây cầu_đường bộ quan_trọng của đường_cao_tốc Warsawa bắc qua sông Ugra_Tuy nhiên các đơn_vị dù Liên_Xô đều được thả xuống không đúng mục_tiêu Tiểu_đoàn dù 1 Lữ_đoàn đổ_bộ đường không 201 được thả xuống khu_vực Lugi_Trung đoàn dù 250 được thả xuống khu_vực Zhelanya_Tây_Nam_Znamenka 8 đến 12 km Chỉ có Tiểu_đoàn dù 2 Lữ_đoàn 201 đổ_bộ đúng mục_tiêu đánh chiếm cây cầu Znamenka và làm gián_đoạn giao_thông của quân Đức trên đường_cao_tốc Warsawa_Sư xuất_hiện của quân dù phía sau lưng Tập_đoàn_quân 4 Đức đã gây ra mối lo_ngại cho tướng Gotthard_Heinrici_Ngày 21 tháng 1 Các sư_đoàn bộ_binh 56 và 216 Đức được điều từ Milyatino lên phía Bắc để giải_toả khu_vực Znamenka_Tuy nhiên quân Liên_Xô có một kế_hoạch khác Trong khi Tiểu_đoàn dừ 2 Lữ_đoàn 201 tiếp_tục quấy_rối ở phía Tây khu_vực Yukhnov thì Trung_đoàn dù 250 và Tiểu_đoàn dù 2 Lữ_đoàn 201 tấn_công xuống Tây_Nam đánh vào sau lưng các sư_đoàn bộ_binh 52 98 và 260 Đức đang phòng_thủ tại khu_vực Tyrnovka_Kayuchi phía Tây đường_cao_tốc Warsawa_Ngày 27 tháng 11 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 Liên_Xô từ ngoài đánh vào phối hộp với quân dù từ trong đánh ra đã chiếm các thị_trấn Tyrnovka và Kayuchi Trước nguy_cơ bị bao_vây tướng Gotthard_Heinrici buộc phải rút các quân_đoàn 12 và 13 khỏi khu_vực Yukhnov_Myatlevo và các cụm chốt Klimov_Zavod_Sidorovskoye thiết_lập tuyến phòng_thủ mới trên sông Ugra_Tiểu đoàn dù 2 Lữ_đoàn 201 bị cô_lập ở phía Tây sông Ygra đã phải tiến sang phía Tây con đường_sắt Vyazma_Bakhmutovo tổ_chức chiến_tranh_du_kích Nhận thấy tình_hình thuận_lợi tại khu_vực Yukhnov tướng G K Zhukov hạ_lệnh Cụm quân của P A Belov không dừng lại tại Yukhov mà phải phối_hợp với Tập_đoàn_quân 10 tiêu_diệt cánh quân Đức ở Mosalsk sau đó tiếp_tục tấn_công lên hướng Tây_Bắc đánh vào Vyazma từ phía Nam Thực_hiện mệnh_lệnh này ngày 23 tháng 1 năm 1942 Quân_đoàn của P A Belov đã phối_hợp với Tập_đoàn_quân 10 của tướng F I Golikov đánh chiếm Mosalsk Sau các cuộc đột_phá qua đường_cao_tốc Warshawa vào các ngày 24 và 25 tháng 1 không thành_công Ngày 28 tháng 1 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 đã phá vỡ phòng_tuyến của các sư_đoàn bộ_binh 268 216 Đức và bắt đàu đột_phá về hướng Vyazma_Tuy nhiên họ đã phải để lại Lữ_đoàn xe_tăng 2 ở khu_vực Mosalsk và chuyển nó cho Tập_đoàn_quân 10 trong tình_trạng không đủ nhiên_liệu và nhiều xe_tăng bị mắc lỗi kỹ_thuật Ngày 30 tháng 1 năm 1942 tướng Gotthard_Heinrici điều_động Quân_đoàn cơ_giới 40 được cải_tổ từ Quân_đoàn bộ_binh 40 phối_hợp với quân_đoàn bộ_binh 43 bịt được cửa_mở tại khu_vực Kalyuchi đẩy_lùi Tập_đoàn_quân 10 Liên_Xô về Mosalsk cắt đứt đường tiếp_tế của Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 Cuộc tấn_công của Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô ban_đầu diễn ra khá thuận_lợi Ngày 17 tháng 1 khi tập_đoàn này đã tiến đến Tây_Bắc_Vereya tướng G K Zhukov sửa_đổi mục_tiêu nhiệm_vụ huỷ_bỏ cuộc tấn_công của Tập_đoàn_quân 33 vào Yelnya và chuyển nhiệm_vụ đó cho Tập_đoàn quan 43 Tập_đoàn_quân 33 có nhiệm_vụ mới là từ khu_vực Vereya tổ_chức đột_kích qua Zakharovo_Vyazishchi_Zamytskoye sang phía Tây phối_hợp với Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 từ phía Nam lên và Quân_đoàn kỵ_binh 11 từ phía Bắc xuống đánh chiếm Vyazma_Ngày 26 tháng 1 cụm xung_kích của Tập_đoàn_quân 33 gồm 5 sư_đoàn bộ_binh 3 trung_đoàn lựu_pháo 2 tiểu_đoàn pháo chống tăng và 3 tiểu_đoàn súng_cối bắt_đầu đột_kích trên khu_vực Zakharovo_Vyazishchi_Zamytskoye_Ngày 27 tháng 1 phòng_tuyến Koenigsberg của quân Đức ở phía nam Temkino bị chọc thủng Sau hai lần vượt sông Ugra ngày 1 tháng 2 năm 1942 Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô đã giải_phóng 15 điểm dân_cư Ngày 2 tháng 2 đoàn quân của tướng M G Yefremov đã gặp Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 của tướng P A Belov ở Yastreby phía Nam_Vyazma cắt đứt đường_sắt Vyazma_Bakhmutovo và bắt_đầu công_kích các tuyến phòng_thủ phía Nam_Vyazma của Tập_đoàn_quân 4 Đức Vào thời_điểm đó cả tướng M G Yefremov và tướng P A Belov đều đinh_ninh rằng cuộc tấn_công của họ sẽ được phối_hợp từ phía Bắc bởi Tập_đoàn_quân 39 và Quân_đoàn kỵ_binh 11 của Phương_diện_quân Kalinin_Họ không hề biết rằng Tập_đoàn_quân 39 đã bị chặn lại ở giữa Osuga và Sychyovka và đang dạt sang phía Tây còn Quân_đoàn kỵ_binh 11 thì trước đó ba này đã đơn_độc tổ_chức tấn_công vào phía Bắc_Vyazma và bị đánh_bật về các khu rừng phía Đông_Kholm_Zhirkovsky Không còn bị đe_doạ từ phía Bắc quân Đức Quốc xã tập_trung 3 sư_đoàn xe_tăng 1 sư_đoàn cơ_giới và 4 sư_đoàn bộ_binh bố_trí phòng_thủ chặt_chẽ thành một hình vòng_cung từ phía Đông sang phía Tây_Nam Vyazma_Ngày 3 tháng 2 Quân_đoàn bộ_binh 20 từ phía Bắc và Quân_đoàn cơ_giới 57 Đức từ phía Nam mở các mũi đột_kích hợp_điểm vào Zakharovo bịt được hành_lang Zakharovo_Vyazishchi_Zamytskoye cô_lập chủ_lực Tập_đoàn_quân 33 tại phía Tây_Nam Vyazma_Tập đoàn quân 43 đã suy_yếu và 3 sư_đoàn bộ_binh của Tập_đoàn_quân 33 trong đó có 2 sư_đoàn khinh_binh còn ở lại bên này chiến_tuyến đã không_thể chọc thủng được phòng_tuyến vững_chắc của Sư_đoàn xe_tăng 19 và Sư_đoàn cơ_giới 3 Đức Từ ngày 8 đến ngày 16 tháng 2 Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 bắt_đầu tấn_công trên hướng Lyadovo_Voroshyaka phía Nam_Vyazma_Quân_Đức huy_động các sư_đoàn xe_tăng 6 7 Sư_đoàn cơ_giới 10 các sư_đoàn bộ_binh 137 và 403 tổ_chức phản_kích đánh_bật các cuộc tấn_công của kỵ_binh và bộ_binh Liên_Xô Không có xe_tăng yểm_hộ cuộc tấn_công của Tập_đoàn_quân 33 không_thể vượt qua phòng_tuyến Aleksandrovka của quân Đức ở phía Nam_Vyazma_Ngày 17 tháng 2 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 cố_gắng tổ_chức tấn_công từ Semlevo vào Tây_Nam Vyazma_Ngày 18 tháng 2 Sư_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và sư_đoàn kỵ_binh 41 đánh chiếm làng Stogovka_Ngày 19 tháng 2 bốn sư_đoàn kỵ_binh đã đột_phá đến phía Bắc_Semlevo_Ngày 20 tháng 2 kỵ_binh Liên_Xô phá_hoại 6 đến 7 km đường_sắt Smolensk_Vyazma đoạn phía Tây_Vyazma_Ngày 23 tháng 2 các sư_đoàn kỵ_binh cận_vệ 2 và 57 đánh chiếm các nhà_ga Rebrovo và Alferovo_Khi chỉ còn cách Vyazma 30 km về phía Tây_Nam thì Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 phải dừng lại trước tuyến phòng_thủ của Sư_đoàn xe_tăng 5 và các sư_đoàn bộ_binh 31 và 131 Đức Ngày 24 tháng 2 quân Liên_Xô tổ_chức đổ_bộ 2 lữ_đoàn và 1 trung_đoàn dù thuộc Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 xuống khu_vực Ozerechnaya_Tây_Nam_Vyazma Trong một nỗ_lực cuối_cùng ngày 3 tháng 3 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và quân dù chuyển_hướng cuộc tấn_công sang Izdeshkovo_Sư đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và trung_đoàn dù 214 được điều sang tấn_công trên hướng Dorogobuzh nhằm phòng_ngừa một cuộc đột_kích của quân Đức từ phía Nam_Do không tập_trung được binh_lực thiếu hoả_lực pháo_binh và không có xe_tăng cuộc tấn_công của Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và 2 lữ_đoàn dù Liên_Xô vẫn bị quân Đức chặn_đứng Sau hai tuần tấn_công liên_tục Tập_đoàn_quân 3 Liên_Xô cũng bị thiệt_hại nặng Ngày 5 tháng 3 tướng G K Zhukov ra_lệnh chấm_dứt các cuộc tấn_công của Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 trên khu_vực Vyazma_Các sư_đoàn còn lại phải bố_trí phòng_thủ vòng_tròn trên khu_vực bị bao_vây và phối_hợp với du_kích địa_phương tổ_chức chiến_tranh_du_kích trong hậu_phương quân Bộ_Tư_lệnh Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô lập cầu_hàng không để tiếp_tế cho các đơn_vị trong vòng_vây Tại_chỗ lồi Sukhinichi_Cuộc phản_công cuối năm 1941 của các tập_đoàn_quân cánh Nam thuộc Phương_diện_quân Tây và cánh Bắc của Phương_diện_quân Tây_Nam Liên_Xô đã tạo được một thế_trận có lợi cho quân Liên_Xô tại tuyến tiếp_giáp giữa Tập_đoàn_quân 2 và Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 Đức Đây cũng là tuyến mặt_trận mà quân Liên_Xô đột_kích sâu hơn cả về phía Tây trong cuộc phản_công mùa đông 1941 1942 từ tuyến Stalinogorsk_Yefremov đến tuyến sông Zhizdra_Zusha dài từ 150 dến 250 km Phía trước các Tập_đoàn_quân 10 50 Phương_diện_quân Tây và 61 Phương_diện_quân Tây_Nam là phòng_tuyến Yukhnov_Sukhinichi_Oryol là một phần phòng_tuyến Koenigsberg của Tập_đoàn_quân 4 và Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 Đức Nhằm tăng_cường sức chiến_đấu của quân Liên_Xô trên hướng này ngày 24 tháng 12 năm 1941 STAVKA ra_lệnh phục_hồi Phương_diện_quân Bryansk và bố_trí nó ở giữa Phương_diện_quân Tây và Phương_diện_quân Tây_Nam Ngày 12 tháng 1 Tập_đoàn_quân 10 Liên_Xô khởi_động cuộc tấn_công từ Belyov vượt sông Oka phối_hợp với cánh trái của Tập_đoàn_quân 50 đánh sang tuyến sông Zhizdra_Các quân_đoàn bộ_binh 40 và 47 Đức bố_trí các cụm phòng_thủ mạnh tại Kozelsk và Peremyshl on Zhizdra đã chặn được cuộc tấn_công của quân Liên_Xô trên tuyến sông Zhizdra trong một tuần Tập_đoàn_quân 10 với 6 sư_đoàn bộ_binh đã không thành_công trong các trận đánh vượt sông Zhizdra từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 1 năm 1942 Nhận thấy hướng tấn_công từ chỗ lồi Sukhinichi có khả_năng tạo ra một_mặt trận đe_doạ chủ_lực Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức đang tập_trung phòng_thủ chỗ lồi Rzhev_Sychyovka_Vyazma ngày 18 tháng 1 đại_tướng G K Zhukov đã điều_động Tập_đoàn_quân 16 của tướng K K Rokossovsky từ khu_vực phía Tây_Nam Volokolamsk đến Kozensk_Cùng thời_điểm này Bộ_Tổng_tư_lệnh tối_cao lục_quân Đức cũng tăng_cường cho Quân_đoàn cơ_giới 24 Đức các sư_đoàn bộ_binh 208 211 rút từ phía Tây cùng với các sư_đoàn xe_tăng 4 và 18 lập thành phòng_tuyến cắt ngang con đường_sắt Bryansk_Sukhinichi_Ngày 20 tháng 1 Tập_đoàn_quân 61 tổ_chức hai mũi đột_kích từ khu_vực Kholmishchi và Belyov hướng về Bryansk uy_hiếp phía sau Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 Đức đang phòng_ngự trên khu_vực Oryol_Tướng_Rudolf_Schmidt phải điều_động Quân_đoàn bộ_binh 47 đang phòng_ngự trên tuyến sông Zhizdra rút xuống phía Nam phối_hợp với Quân_đoàn bộ_binh 53 và Quân_đoàn xe_tăng 24 đón chặn cuộc tấn_công của Tập_đoàn_quân 61 Lợi_dụng tuyến phòng_thủ trên sông Zhizdra của quân Đức suy_yếu Tập_đoàn_quân 10 Liên_Xô vượt sông Zhizdra đánh chiếm Kozelsk và uy_hiếp Sukhinichi_Ngày 24 tháng 1 năm 1942 Quân_đoàn bộ_binh 47 và Quân_đoàn xe_tăng 24 Đức chặn_đứng cuộc tấn_công của các tập_đoàn_quân 16 và 61 Liên_Xô tại Zanoznaya trên sông Vytebet buộc Tập_đoàn_quân 61 Liên_Xô_Kholmishchi và về phía Bắc_Bolkhov_Ngày 26 tháng 1 Quân_đoàn xe_tăng 24 Đức mở cuộc đột_kích từ Zhizdra dọc theo đường_sắt Bryansk_Sukhinichi thiết_lập tuyến phòng_thủ cứng_rắn ở phía Bắc thành_phố đầu_mối đường_sắt quan_trọng này Ngày 27 tháng 1 Tập_đoàn_quân 16 Liên_Xô đã tập_kết ở khu_vực phía Đông_Sukhinichi_Ngày 29 tháng 1 Tập_đoàn_quân 16 và Tập_đoàn_quân 10 Liên_Xô mở cuộc tổng_công_kích vào Sukhinichi_Ngày 1 tháng 2 Tập_đoàn_quân 16 Liên_Xô đánh_bật Quân_đoàn xe_tăng 34 Đức khỏi thành_phố và phát_triển tấn_công trên toàn tuyến mặt_trận Ngày 5 tháng 2 các tập_đoàn_quân 10 và 16 vượt sông Ressa tiến ra tuyến Đông_Bakhmutovo_Kirov_Lyudinovo và Zhizdra_Tập đoàn quân 61 giữ được tuyến mặt_trận từ Kholmishchi đến phía Bắc_Bolkhov_Từ đầu tháng 2 đến đầu tháng 3 năm 1942 Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 Đức liên_tiếp mở các trận phản_kích vào chỗ lồi Sukhinichi_Ngày 26 tháng 2 Sư_đoàn xe_tăng 4 Đức chiếm lại thành_phố Lyudinovo_Ngày 8 tháng 3 Sư_đoàn bộ_binh 339 mới được điều_động từ Pháp sang cũng đánh chiếm một_nửa thành_phố Zhizdra nửa còn lại vẫn nằm trong tay Tập_đoàn_quân 16 Liên_Xô_Do tổn_thất lớn trong các trận phản_kích Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 Đức không còn đủ lực_lượng để xoá_bỏ chỗ lồi Sukhinichi_Diễn biến sau chiến_dịch Cuộc đổ_bộ đường không lần thứ ba Sau hai cuộc đổ_bộ đường không ngày 3 tháng 1 và ngày 18 tháng 1 Phương_diện_quân Tây đề_nghị STAVKA cho tiến_hành cuộc đổ_bộ đường không lần thứ ba xuống khu_vực Ozerechnya để hỗ_trợ cho Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 sau khi cuộc tấn_công Vyazma lần thứ nhất không thành_công Ngày 18 tháng 2 Bộ_Tổng_tư_lệnh tối_cao quân_đội Liên_Xô chuẩn_y kế_hoạch đổ_bộ thêm quân dù xuống khu_vực này với hy_vọng khi điều_kiện chiến_trường cho_phép cụm quân_bị vây sẽ trở_thành một kiểu con ngựa thành Troa trong cuộc tấn_công sắp tới của Phương_diện_quân Tây_Từ ngày 19 đến 24 tháng 2 các lữ_đoàn dù 8 9 và trung_đoàn dù 214 thuộc Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 gồm 3 589 người được thả xuống khu_vực Ozerechnya_Cuộc đổ_bộ này chỉ thành_công một phần Lữ_đoàn dù 9 và Trung_đoàn dù 214 bị rải ra trên một diện_tích rất rộng tản_mát khắp_nơi và hầu_như phải chiến_đấu ngay khi chạm đất Đến ngày 5 tháng 3 mới thu_thập được 2 343 người mang theo 1 276 súng_trường 787 tiểu_liên 378 trung_liên 126 đại_liên 39 súng chống tăng 16 pháo chống tăng từ 37 mm đến 50 mm và hơn 100 súng_cối cỡ 81 mm Chỉ có hơn 2 000 quân dù của Lữ_đoàn dù 8 được đổ_bộ đúng vị_trí theo kế_hoạch xuống khu_vực Velikopolye_Ugra cách Yukhnov 48 đến 51 km về phía Tây lúc 16 giờ ngày 18 tháng 2 và đã tập_trung hầu_hết quân_số trang_bị ngay trong ngày Ngày 19 tháng 2 Lữ_đoàn dù 8 bắt liên_lạc được với Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và bắt_đầu phối_hợp tác_chiến 44 Ngày 21 tháng 2 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và Lữ_đoàn dù 8 Liên_Xô đã phát_động cuộc tấn_công vào Dyaglevo tiêu_diệt cơ_quan tham_mưu Sư_đoàn xe_tăng 5 làm gián_đoạn đường_sắt Smolensk_Vyazma một thời_gian và bắt liên_lạc với nhóm tàn_quân của Quân_đoàn kỵ_binh 11 Liên_Xô đang hoạt_động trong các khu rừng ở Azarovo và Chernov trên thượng_nguồn sông Dniepr_Ngày 23 tháng 2 7 100 quân còn lại của Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 được đưa lên máy_bay ở Ryazan_Tuy nhiên các máy_bay TB 3 của Không_quân Liên_Xô có tốc_độ chậm đã không được sự yểm_hộ thích_đáng của các phi_đội tiêm_kích khi thả dù vào ban_ngày và đã đổ quân không chính_xác Các máy_bay Me 110 của Không_quân Đức Quốc xã đã bắn rơi 4 chiếc TB 3 Trong đó có chiếc chở tướng A F Levashyev tư_lệnh quân_đoàn Ông đã không kịp nhảy ra khỏi chiếc máy_bay bị rơi Đại_tá A F Kazankin tham_mưu_trưởng quân_đoàn tạm_quyền tư_lệnh Đêm 24 tháng 2 Lữ_đoàn dù 9 của đại_tá I I Kurishev sau khi tiêu_diệt các đội trắc vệ nhỏ của quân Đức đã đánh chiếm các làng Prochistoye và Kurakino nhưng đã bị Sư_đoàn bộ_binh 23 và 35 Đức chặn lại Trong ba ngày tiép theo Lữ_đoàn dù 212 của trung_tá N E Kolobovnikov cũng cố_gắng công_kích để bám_trụ tại khu_vực Ivantsevo_Kostinka và Zherdovkoye nhưng không thành_công Chỉ_huy của hai lữ_đoàn chọn con đường_đột phá qua tuyến phòng_thủ của Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 Đức để về với quân nhà Ngày 28 tháng 2 phân_đội trinh_sát của Lữ_đoàn dù 9 đã vượt qua đường_cao_tốc Warsawa và bắt liên_lạc với Tập_đoàn_quân 50 nhưng Quân_đoàn bộ_binh 7 Đức đã nhanh_chóng bịt lại cửa_mở Các cuộc đột_phá về phía Tây của Tập_đoàn_quân 50 để cứu quân dù Liên_Xô đều không thành_công Hoạt_động đổ_bộ đường không của quân_đội Liên_Xô tại khu_vực Vyazma đã thất_bại mà không đạt được kết_quả nào đáng_kể Thảm_hoạ của Tập_đoàn_quân 33 Sau 3 trận công_kích không thành_công vào các vị_trí phòng_thủ của Tập_đoàn_quân 4 và Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 Đức ở phía Nam_Vyazma_Tập đoàn quân 33 Liên_Xô đã suy_yếu và bị cô_lập tại khu_vực phía Tây_Nam Vyazma_Họ cũng không còn liên_lạc được với Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 đang chiến_đấu trên khu_vực giữa Ozerechnaya và Semlevo_Bắt đầu từ ngày 1 tháng 3 số_phận của Tập_đoàn_quân 33 trở_nên mờ_mịt không_chỉ trên thực_tế mà_còn ngay trong lịch_sử của cuộc Chiến_tranh Xô_Đức_Từ ngày 3 tháng 2 đến đầu tháng 4 sau khi bịt lại hành_lang Zakharovo_Vyazishchi_Zamytskoye_Tập đoàn quân xe_tăng 4 Đức không ngừng gây sức_ép với các Tập_đoàn_quân 43 49 và 50 Liên_Xô_Ngày 15 tháng 3 Tập_đoàn_quân 43 của tướng K D Golubev đã chiếm được một đầu cầu nhỏ phía Tây sông Ugra trên khu_vực các làng Krasnaya_Gorka và Bolsoy_Uschye_Ngày 18 tháng 3 Quân_đoàn bộ_binh 9 Đức phản_công lấy lại căn_cứ đầu cầu này Thương_vong của Tập_đoàn_quân 43 Liên_Xô lên đến trên 5 000 người Trong trận đánh phòng_ngự phản_công từ ngày 13 đến ngày 15 tháng 4 Quân_đoàn cơ_giới 40 Đức đã chiếm lại khu đồi Zaitsevo làm tiêu_tan hi_vọng cuối_cùng của Tập_đoàn_quân 50 Liên_Xô trong một nỗ_lực để giải_cứu cho Tập_đoàn_quân 33 đang bị vây ở phía Nam_Vyazma_Cuối tháng 3 năm 1942 lực_lượng của Tập_đoàn_quân 33 đã kiệt_quệ Cả bốn sư_đoàn chỉ còn lại hơn 12 000 người Pháo các cỡ còn hơn 80 khẩu nhưng không còn đạn Khả_năng tăng_viện và tiếp_tế không còn vì các sân_bay dã_chiến đã bị quân Đức phá_huỷ hoặc đánh chiếm Trong khi đó cả thống_chế Gunther von Kluge và thượng_tướng Walter_Model đều nhận thấy rằng nếu không sớm loại_bỏ Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 Liên_Xô thì nguy_cơ đối_với Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức là không_thể lường trước được Ngày 10 tháng 4 tướng M G Yefremov nhận được một bức_điện qua một điện_đài chỉ còn liên_lạc một_chiều thu tin của tập_đoàn_quân Từ 13 giờ ngày 10 tháng 4 năm 1942 kẻ_thù đã mở cuộc đột_kích bằng bộ_binh có tăng_cường xe_tăng vào phòng_tuyến của chúng_ta Cần tìm các vị_trí phòng_thủ thích_hợp trên sông Ugra_Do đó việc dự_kiến cho Yefremov vượt qua hệ_thống phòng_thủ có chiều sâu lớn của đối_phương để sang phía Đông về với Phương_diện_quân Tây tại khu_vực của các tập_đoàn_quân 43 và 49 trong vòng một ngày là không_thể thực_hiện được Nhưng sự_thực thì các tập_đoàn_quân 43 của thiếu_tướng K D Golubev và 49 của thiếu_tướng I G Zakharkin đã hành_động một_cách rời_rạc không phối_hợp với nhau phân_tán binh_lực dàn đều trên toàn tuyến Đã xảy ra tình_trạng một_số sư_đoàn phải giao_chiến kịch_liệt với bộ_binh và xe_tăng Đức trong khi một_số sư_đoàn khác trở_thành những quan_sát_viên ngoài cuộc Điều nguy_hiểm nhất đối_với hai tập_đoàn_quân này là khoảng_cách kéo_dài giữa cánh trái của Tập_đoàn_quân 43 và cánh phải của Tập_đoàn_quân 49 ngày_một rộng hơn đã trở_thành miếng mồi cho các đòn phản đột_kích của Quân_đoàn xe_tăng 56 Đức Ngày 14 tháng 4 Sư_đoàn xe_tăng 6 và Sư_đoàn bộ_binh 14 Đức chiếm lại Myatlevo buộc Tập_đoàn_quân 43 Liên_Xô phải chấm_dứt cuộc tấn_công để đối_phó với nguy_cơ bị đột_kích từ sườn trái Trong khi đó tướng M E Yefremov vẫn tiếp_tục cuộc vượt sông Ugra để trở về Phương_diện_quân Tây bằng con đường ngắn nhất Theo nhật_ký chiến_đấu của Tập_đoàn_quân 33 được các toán quân thoát vây mang về đến ngày 11 tháng 4 tập_đoàn_quân này chỉ còn lại 12 780 người 9 185 súng_trường 219 tiểu_liên 111 trung_liên 37 đại_liên 112 súng_cối 340 xe_ngựa và 3 579 con ngựa Ngày 13 tháng 4 trinh_sát Quân_đoàn bộ_binh 57 Đức phát_hiện chủ_lực Tập_đoàn_quân 33 đang tổ_chức vượt sông Ugra_Ngày 14 tháng 4 quân Đức tổ_chức bao_vây cụm quân của Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô tại làng Novo_Mikhailovka_Tướng_M G Efremov ra_lệnh cho tập_đoàn_quân phân_tán thành nhiều toán nhỏ để thoát vây Tối 13 tháng 4 tất_cả liên_lạc vô_tuyến với Tập_đoàn_quân 33 đều bị mất Theo các sĩ_quan Liên_Xô thoát vây kể lại khi bị Quân_đoàn cơ_giới 57 Đức tập_kích trung_tướng M G Efremov cùng với thiếu_tướng P N Afanasyev chỉ_huy pháo_binh của tập_đoàn_quân đã dẫn một toán quân tiến lên phía Đông_Bắc_Ngày 17 hoặc 18 tháng 4 trong khi vượt sông Ugra ông đã bị_thương nặng và tự_sát cùng với P N Afanasyev_Ngày 19 tháng 4 quân Đức tìm thấy xác ông và mai_táng theo nghi_thức quân_đội tại làng Slobodka_Cùng với việc không đánh chiếm được Vyazma thảm_hoạ của Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô là thất_bại lớn nhất của Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô trong Chiến_dịch phản_công Mozhaysk_Vyazma_Cuộc thoát vây của Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 Các nhà viết sử Liên_Xô cũ cho rằng tướng P A Belov đã chọn con đường rút_lui dài hơn nên thành_công hơn và đã cứu sống Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 cùng gần 2 lữ_đoàn dù và một_số quân lạc ngũ của Tập_đoàn_quân 33 Điều đó chỉ đúng một phần Ngay từ cuối tháng 2 sau khi các cuộc đột_kích vào Vyazma của quân_đội Liên_Xô thất_bại Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 đã bị đánh_bật sang phía Tây_Nam Ozerechnaya và hoàn_toàn mất liên_lạc với Tập_đoàn_quân 33 Vì_vậy tướng P A Belov phải tự mình tìm con đường rút_lui theo tình_huống thực_tế chứ không phải theo một kế_hoạch đã định trước Quân_đoàn của P A Belov không_thể_nào vượt qua được tuyến phòng_thủ có đủ chiều sâu của các Tập_đoàn_quân xe_tăng 3 và 4 Đức ở phía Đông_Nam_Vyazma điều mà trước đó Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô cũng không_thể làm được Ngày 1 tháng 3 STAVKA đặt toàn_bộ quân dù còn lại trong vòng_vây thuộc quyền chỉ_huy của Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 Ngày 18 tháng 4 Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô bị đánh thiệt_hại nặng trên bờ sông Ugra trong một cố_gắng phá_vây để trở_lại Phương_diện_quân Tây_Trong khi đó tướng P A Belov cũng bắt_đầu tính dến việc phải rút quân khi cầu_hàng không của không_quân Liên_Xô không_thể đảm_bảo cung_cấp cho các cánh quân trong vòng_vây Điều duy_nhất đúng đối_với P A Belov là dựa vào sức cơ_động nhanh của kỵ_binh ông đã dùng chiến_thuật luồn tránh các đòn công_kích của các sư_đoàn_Đức đang tiến_hành cuộc tảo_thanh mang tên Hannover tránh các đòn tấn_công trực_diện và chỉ tấn_công các toán trắc vệ nhỏ_lẻ của quân Đức khi tình_huống bắt_buộc phải giao_chiến Khi buộc phải rút quân xuống phía Nam_Yelnya_Quân đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 cũng phối_hợp rất tốt với các đội du_kích trong vùng để vừa chiến_đấu vừa tìm một lỗ_hổng trong tuyến phòng_thủ của Tập_đoàn_quân 4 Đức Sau khi giải_quyết xong Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô_Tập đoàn quân 4 Đức tăng_cường sức_ép lên cụm quân kỵ_binh dù của tướng P A Belov_Ngày 26 tháng 4 các quân_đoàn bộ_binh 43 và 57 Đức đánh_bật cụm quân kỵ_binh dù Liên_Xô khỏi khu_vực Yelnya_Tướng_P_A Belov phải rút quân về khu du_kích phía nam con đường_sắt Smolensk_Spas_Demensk_Trên đường rút quân xuống phía nam tướng P A Belov thu_thập thêm gần 800 quân trong đó gần một_nửa đã bị_thương của các sư_đoàn thuộc Tập_đoàn_quân 33 và liên_lạc với Trung_đoàn du_kích Zhabo đang hoạt_động tại khu_vực phía Bắc_Yelnya_Lực_lượng của đội quân hỗn_hợp này đã tăng lên đến gần 20 000 người cho_phép họ có_thể tiến_hành các hoạt_động tác_chiến lớn Từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 6 năm 1942 đội quân này đã lật_đổ 11 đoàn tàu_hoả Đức phá_huỷ 18 cây cầu_đường sắt gần 70 km đường_ray phá_huỷ 46 toa_xe quân_sự làm gián_đoạn các tuyến đường_sắt Smolensk_Vyazma và Smolensk_Spas_Demensk trong gần 50 ngày Ngày 18 tháng 5 năm 1942 Bộ_tư_lệnh Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức lệnh cho Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 và Tập_đoàn_quân 4 phải tiêu_diệt bằng được cụm kỵ_binh dù của tướng P A Belov và các toán du_kích Liên_Xô trong khu_vực tam_giác Smolensk_Chiến dịch dự_định bắt_đầu ngày 24 tháng 5 Tuy_nhiên trong suốt một tháng sau đó các đơn_vị tuần_tiễu của Quân_đoàn cơ_giới 57 Đức không_thể xác_định được vị_trí của Quân_đoàn bộ_binh cận_vệ 1 quân dù và các lực_lượng kích Liên_Xô_Ngày 9 tháng 6 Cụm quân hỗn_hợp kỵ_binh dù Liên_Xô vượt đường_sắt Smolensk_Spas_Demensk ở phía Tây_Yelnya xuống phía Nam hội quân với Trung_đoàn du_kích Zhabo_Liên_Xô tại làng Kucherov phía bắc Roslavl 60 km Khi Sư_đoàn xe_tăng 11 Đức kéo quân đến_nơi thì trên chiến_trường chỉ còn lại hai khẩu pháo và xác_chết của hơn 300 lính Đức Ngày 10 tháng 6 trinh_sát của Quân_đoàn bộ_binh 20 Đức phát_hiện một toán quân hỗn_hợp bộ_binh và du_kích Liên_Xô dùng 10 xe_bọc_thép chiếm được của quân Đức đột_phá qua đường_sắt Smolensk_Vyazma ở phía Tây_Yartsevo 5 km theo hướng Demidovo_Quân_Đức lập_tức đuổi theo Thực_ra đó chỉ là một toán quân nhỏ thuộc Sư_đoàn bộ_binh 160 do đại_tá I P Orlov chỉ_huy Sử_dụng 120 kg thuốc_nổ TNT phá_huỷ cây cầu_đường sắt ở phía Tây_Yartsevo nhóm quân của I P Orlov đã ngăn_cản được cuộc truy_đuổi của Sư_đoàn xe_tăng 6 Đức và chạy thoát về khu_vực đóng quân của Tập_đoàn_quân xung_kích 4 Liên_Xô_Trong khi đó thì đoàn quân chủ_yếu của tướng P A Belov đã luồn rừng men theo sông Desna xuống phía Nam và đột_phá sang khu_vực đóng quân của Tập_đoàn_quân 10 Liên_Xô tại thị_trấn Schelakovsk_Với sự giúp_đỡ của các đội du_kích khu_vực Smolensk và Spas_Demensk sau hai tháng dẫn quân luồn tránh các đòn công_kích của bộ_binh và xe_tăng Đức dọc theo sông Desna_Ngày 24 tháng 6 gần 7 000 quân dù còn lại của Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 cùng hơn 10 000 quân của Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 đã về đến tuyến phòng_thủ của Tập_đoàn_quân 10 Liên_Xô ở phía Tây_Kirov_Kết quả Đặc_biệt trong suốt 2 tháng rưỡi chiến_đấu từ ngày 2 tháng 2 Tập_đoàn_quân số 33 đã tiêu_diệt 8 700 quân Đức phá_huỷ 24 xe_tăng 29 đại_bác và các phương_tiện quân_sự khác Thương_vong của Tập_đoàn_quân 33 bao_gồm quân_số tử_trận bị_thương và bị bắt trong cùng giai_đoạn đó là 8 000 người Trong đó có 6 000 binh_sĩ và sĩ_quan tử_trận trong cuộc phá_vây Một_số tài_liệu cho rằng Tập_đoàn_quân 33 Liên_Xô chỉ còn 889 người thoát vây Tổn_thất của Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô trong chiến_dịch theo các thống_kê chính_thức gồm 148 940 người chết và mất_tích 286 722 người bị_thương Tổn_thất của các tập_đoàn đoàn quân xe_tăng 3 4 và tập_đoàn_quân 9 Đức được cho là thấp hơn hơn nhiều khoảng 177 000 thương_vong trong đó có 97 968 người chết và mất_tích Đánh_giá và ảnh_hưởng Đánh_giá Cuộc tấn_công Đông_Xuân 1942 của Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô chỉ đạt được kết_quả đáng_kể là đẩy_lùi Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức ra xa Moskva thêm 70 đến 120 km chủ_yếu ở hướng Tây và Tây_Nam Moskva_Quân_đội Liên_Xô chiếm được vị_trí có lợi bên sườn trái của Phương_diện_quân Tây trên khu_vực Sukhinichi nhưng không còn lực_lượng dự_bị để giáng một đòn quyết_định vào sườn phải của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức cũng như vào sau lưng cụm quân Đức đóng tại khu_vực Rzhev_Vyazma_Đòn công_kích Vyazma của Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 cùng 5 Lữ_đoàn dù đã uy_hiếp hậu_phương trực_tiếp của các tập_đoàn_quân xe_tăng 3 và 4 các tập_đoàn_quân 4 và 9 Đức nhưng quân Đức đã nhanh_chóng bịt được các cửa đột_phá cô_lập Tập_đoàn_quân 33 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và các đơn_vị dù Liên_Xô sâu trong vùng phía sau mặt_trận và sau đó đánh thiệt_hại nặng hoặc tiêu_hao các đơn_vị này Sai_lầm lớn nhất của Bộ_tư_lệnh Phương_diện_quân Tây mà trực_tiếp là của đại_tướng G K Zhukov ở chỗ họ vẫn hy_vọng vào_cuộc đột_kích của Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 vào Vyazma sẽ làm yếu sức phòng_thủ của các tập_đoàn_quân 4 và các tập_đoàn_quân xe_tăng 3 4 Đức trong khi các sư_đoàn_Đức đã rút về các vị_trí phòng_ngự được chuẩn_bị trước không_những đã đánh lùi các cuộc tấn_công của trên Phòng_tuyến Koenigsberg_Các tập_đoàn_quân 43 49 và 50 ở hướng trung_tâm và các tập_đoàn_quân 5 20 31 ở cánh Bắc đã không hoàn_thành nhiệm_vụ đánh phối_hợp để quân Đức tự_do điều_động các lực_lượng xe_tăng mạnh về phòng_thủ Vyazma và chỗ lồi Yukhnov_Các tập_đoàn_quân 10 16 và 61 cũng không dám tiến_công xa hơn do lo_ngại bị hở sườn trái đặc_biệt là khi Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 Đức đã đánh lui cuộc đột_kích của Tập_đoàn_quân 61 Sau khi cuộc công_kích Vyazma thất_bại Bộ_tư_lệnh Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô đã không kịp_thời rút Tập_đoàn_quân 33 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 và quân dù khỏi vòng_vây khi mặt_trận của quân_đội Đức Quốc xã còn chưa ổn_định dẫn đến thiệt_hại lớn cho các đơn_vị này Cuối_cùng việc giao cho các phương_diện_quân Tây và Kalinin tổ_chức chiến_dịch đột_kích thọc_sâu nhưng lại thiếu phối_hợp đã dẫn đến việc các tập_đoàn_quân được giao nhiệm_vụ thọc_sâu đã không đến được Vyazma vào cùng một thời_điểm Do_đó các sư_đoàn xe_tăng Đức có_thể lần_lượt bẻ gãy từng mũi đột_kích này Các mũi đột_kích của Tập_đoàn_quân 39 Quân_đoàn kỵ_binh 11 Phương_diện_quân Kalinin cũng như của Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 Phương_diện_quân Tây do không được yểm_hộ chắc_chắn từ hai bên sườn đã nhanh_chóng trở_thành các cuộc tấn_công phiêu_lưu mạo_hiểm dẫn đến những tổn_thất không đáng có Thành_công đáng_kể nhất của quân_đội Liên_Xô sau chiến_dịch là cuộc phá_vây thành_công của Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 sau khi quân Đức tiến_hành Chiến_dịch Hannover nhưng không tiêu_diệt được quân_đoàn này Thành_công đó do sự kiên_trì chủ_động và sáng_tạo của tướng P A Belov cũng sự trợ_giúp đáng_kể của Quân_đoàn đổ_bộ đường không 4 và du_kích vùng Smolensk_Trong khi đó Bộ_Tư_lệnh Phương_diện_quân Tây đã thất_bại khi sử_dụng Tập_đoàn_quân 50 tạo một cửa_mở để cứu quân_đoàn này Việc Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 thoát vây về khu_vực của Tập_đoàn_quân 10 hoàn_toàn không nằm trong dự_kiến ban_đầu của Bộ_Tư_lệnh Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô_Quân_đội Đức Quốc xã sau khi thua một trận lớn đấu tiên trước cửa_ngõ Moskva đã kịp_thời được củng_cố lại Đến đầu tháng 3 mặt_trận cánh Nam của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm đã ổn_định trở_lại Các sư_đoàn_Đức được bố_trí lại trên phòng_tuyến mới đã bảo_đảm giữ vững phòng_tuyến này Tập_đoàn_quân xe_tăng 2 đã kiềm_chế được cánh trái của Phương_diện_quân Tây_Liên_Xô trên hướng Sukhinichi_Kirov không để cho chỗ lồi này phát_triển trở_thành nguy_cơ đe_doạ sau lưng Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Tập_đoàn_quân 4 và xe_tăng 3 Đức cũng hoàn_thành nhiệm_vụ chặn_đứng các cuộc tấn_công của quân_đội Liên_Xô trên hướng trung_tâm mặt_trận tạo ra một vùng_đệm an_toàn giữa tuyến mặt_trận của quân_đội Liên_Xô với tuyến đường_sắt chiến_lược Rzhev_Vyazma_Tập đoàn quân xe_tăng 4 Đức được rảnh tay để tung vào các trận đánh đối_phó với Tập_đoàn_quân 33 Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 quân dù và du_kích Liên_Xô ở Tây_Nam Vyazma_Về chiến_thuật sau khi buộc phải lui quân trước cửa_ngõ Moskva quân Đức tập_trung lực_lượng để chiếm_giữ các trung_tâm đô_thị các đầu_mối đường_sắt quan_trọng và các tuyến đường_sắt và đường_bộ chiến_lược tạo được sự liên_thông sống_còn giữa các cụm_cứ_điểm phòng_thủ của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Quân_đội Liên_Xô tuy chiếm_giữ được các khu rừng và đầm lầy nhưng lại lâm vào thế bị chia_cắt khó yểm_hộ hỗ_trợ cho nhau Đây là thế_chiến lược bất_lợi cơ_bản cho quân_đội Liên_Xô tại khu_vực Rzhev_Vyazma khi diện_tích chiếm_đóng không mang lại lợi_thế về giao_thông Ảnh_hưởng Kết_quả của chiến_dịch phản_công Mozhaysk_Vyazma chứng_tỏ quân_đội Đức Quốc xã bắt_đầu quá_trình thoát khỏi cuộc khủng_hoảng mùa đông 1941 1942 Quân_đội Đức Quốc xã giữ lại được bàn_đạp quan trong trên cửa_ngõ phía Tây_Moskva_Mặc dù phải tiếp_tục bố_trí đây trên 70 sư_đoàn để giữ phòng_tuyến Koenigsberg nhưng quân_đội Liên_Xô cũng đã phải để lại tại khu_vực Moskva nhiều tập_đoàn_quân quan_trọng trong đó có Tập_đoàn_quân xe_tăng 5 mới được thành_lập được bố_trí phía sau Phương_diện_quân Bryansk_Vì chờ_đợi một cuộc tấn_công tiếp_theo của quân Đức vào khu_vực Moskva nên kế_hoạch hành_động của Tập_đoàn_quân xe_tăng 5 Liên_Xô trong mùa hè năm 1942 là hướng Bryansk_Smolensk chứ không phải hướng Oryol_Voronezh_Do đó quân_đội Liên_Xô đã lâm vào thế bị_động đối_phó trong mùa hè năm 1942 không_thể sử_dụng có hiệu_quả những lực_lượng dự_bị mạnh để ngăn_chặn cuộc tấn_công ồ_ạt của quân_đội Đức Quốc xã trên nửa phía Nam mặt_trận Xô_Đức_Thế xen_cài của hai bên trên hướng Tây_Moskva giữa quân_đội Liên_Xô và quân_đội Đức Quốc xã là điều_kiện để các bên tiếp_tục tổ_chức nhiều chiến_dịch nhằm vào bên sườn của nhau Trong khi quân_đội Liên_Xô tổ_chức các chiến_dịch cục_bộ nhằm vượt qua phòng_tuyến Koenigsberg thì quân_đội Đức Quốc xã tổ_chức các chiến_dịch tảo_thanh chống lại cuộc chiến_tranh du_kích trên các khu_vực phía sau của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm trong khi vẫn giữ được tuyến phòng_thủ cơ_bản từ Rzhev qua Gzhatsk đến Bakhmutovo thay_vì Yukhnov như kế_hoạch ban_đầu Giữ quan_điểm của Kế_hoạch Barbarossa người Đức cho rằng nếu không chiếm được Moskva thì họ không_thể đánh_bại được Liên_Xô_Vì vậy cho_dù quân Đức dồn hơn 900 000 quân cùng nhiều Phương_tiện chiến_tranh về cánh Nam của Mặt_trận Xô_Đức_Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức vẫn được duy_trì trong biên_chế có nó hơn 500 000 quân khoảng 1 300 xe_tăng và trên 6 500 pháo tạo thành một khẩu súng_ngắn chĩa vào trái_tim của đất_nước Xô_Viết theo cách nói của Paul_Joseph_Göbbels Sau chiến_dịch Quân_đội Liên_Xô vẫn còn giữ được chỗ lồi Sukhinichi_Kirov uy_hiếp sườn phải của Cụm tập_đoàn_quân Trung_tâm Đức Khác với Phương_diện_quân Tây_Nam Phương_diện_quân Tây duy_trì bàn_đạp này như một mối đe_doạ thường_trực đối_với quân Đức nhưng không mạo_hiểm tổ_chức tấn_công mặc_dù về mặt hình_thế quân_sự chỗ lồi Sukhinichi khá giống với chỗ lồi Barvenkovo_Trong và sau chiến_dịch một_số tướng_lĩnh chỉ_huy các tập_đoàn_quân Liên_Xô tại Phương_diện_quân Tây bị thay_thế Tháng 4 năm 1942 thiếu_tướng I I Fedyuninsky chỉ_huy Tập_đoàn_quân 5 thay trung_tướng pháo_binh L A Govorov được điều đi Phương_diện_quân Leningrad_Tháng 2 năm 1942 thiếu_tướng V S Popov chỉ_huy Tập_đoàn_quân 10 thay trung_tướng F I Golikov được điều đi Phương_diện_quân Bryansk_Tháng 3 năm 1942 thiếu_tướng M A Reyter chỉ_huy Tập_đoàn_quân 20 thay trung_tướng A A Vlasov được điều đi Phương_diện_quân Volkhov_Tháng 5 năm 1942 thượng_tướng K A Mereskhov chỉ_huy Tập_đoàn_quân 33 thay trung_tướng M G Yefremov tử_trận Sau chiến_dịch Tập_đoàn_quân xe_tăng 4 Đức chỉ còn lại 3 quân_đoàn bộ_binh Ngày 29 tháng 4 năm 1942 Tập_đoàn_quân này được rút về lực_lượng dự_bị thuộc OKH để củng_cố bổ_sung quân_số và trang_bị lại tại Vitebsk_Ngày 2 tháng 7 năm 1942 nó được đưa vào biên_chế Cụm tập_đoàn_quân Nam_Đức để tham_gia Trận_Stalingrad_Tham khảo BULLET Свердлов_Ф_Д_Ошибки Г К Жукова_Москва_Монолит 2002 ISBN 5 85868 114 X F D Sverdlov_Sai lầm của G K Zhukov_Molonit_Moskva 2002 BULLET Мельников_В_М_Трагедия и бессмертие 33 й армии Москва_Патриот в 2 х томах 1000 экз V M Melnikov_Bi kịch và sự bất_tử của Tập_đoàn_quân 33 Nhà_xuất_bản Người_yêu nước Moskva_BULLET_Михеенков_С Е Армия которую предали Трагедия 33 й армии генерала М Г Ефремова 1941 1942 М ЗАО Центрполиграф 2010 351 с На линии фронта Правда о войне 3000 экз S E Mikheenkov_Quân_đội bị phản_bội Thảm_kịch Tập_đoàn_quân 33 của tướng M F Efremov 1941 1942 Trung_tâm bản_đồ đa chức_năng ấn_hành Moskva 2010 Chương_Trên mặt_trận Sự_thật về cuộc_chiến ISBN 978 5 9524 4865 0 BULLET Мельников_В_М_Их послал на смерть Жуков_Гибель армии генерала Ефремова_М_Яуза_Эксмо 2009 736 с 5000 экз V M Melnikov_Họ đã dược Zhukov gửi đến tử_địa Cái chết của Tư_lệnh tập_đoàn_quân Efremov_Yauza và Eksmo_Moskva 2009 ISBN 978 5 699 36163 2 Liên_kết ngoài BULLET Bản_đồ chiến_sự tại khu_vực Rzhev_Vyazma từ ngày 5 12 1941 đến 20 4 1942 BULLET Bản_đồ các hoạt_động quân_sự tại khu_vực Đông_Nam_Vyazma tháng 1 năm 1942 BULLET Bản_đồ cuộc tấn_công của Tập_đoàn_quân 33 và Quân_đoàn kỵ_binh cận_vệ 1 tháng 2 1942
Chiến_dịch phản_công Mozhaisk-Vyazma