Rau dớn Rau dớn hay còn gọi là ráng song quần rau dớn rừng rau dớn rừng thái quyết danh_pháp khoa_học Diplazium esculentum là một loài thực_vật hoang_dại thuộc họ Rau dớn Athyriaceae có hình_dáng gần giống cây dương_xỉ Loại rau này có giá_trị sử_dụng trong y_học và được chế_biến thành nhiều món ăn đặc_sản Đặc_điểm sinh_học Mô_tả Rau dớn là loài dương_xỉ có thân rễ nghiêng hướng lên cao tới 15 cm thường bao_phủ nhiều vẩy ngắn hình mũi mác hẹp mỏng có khía răng_cưa ở mép màu hung kích_thước khoảng 10 1 mm Các lá lược mọc thành cụm dài 60 100 cm cuống lá dài 50 60 cm đường_kính ở gốc khoảng 3 5 mm màu vàng lợt hoặc nâu đen và có_thể phủ vẩy thưa_thớt ở gốc Phiến_lá kép lông chim 1 lần lá non hay 2 lần lá già hình_tam_giác hay mũi mác rộng dài 60 80 cm hoặc hơn rộng 30 60 cm nhọn mũi lá_chét 12 16 cặp mọc cách lên dần các lá_chét dưới có cuống hình mũi mác rộng 16 20 6 9 cm chia thuỳ lông chim dài hay dạng lông chim một lần các lá_chét trên không cuống thuôn hình mũi mác hay thẳng 6 10 1 2 cm gốc cụt mép khía răng_cưa hay chia thuỳ lông chim các thuỳ có khía răng_cưa nhỏ nhọn mũi các gân trên mỗi thuỳ hình lông chim gân con 8 10 cặp lên dần 2 hoặc 3 cặp dưới thường chắp lại Phiến_lá cứng không lông hoặc có lông trục chính không lông hoặc có lông gân sống lá xẻ rãnh nông không lông hoặc đôi_khi có lông ngắn màu nâu nhạt Ổ túi bào_tử chủ_yếu là thẳng hơi cong từ gần gân giữa tới mép phiến_lá màng bao màu nâu vàng thẳng dạng màng nguyên Bề_mặt bào_tử với các chỗ lồi lớn dạng hột hay dạng mấu 2n 82 Về tổng_thể rau dớn có ngoại_hình bên ngoài gần giống cây dương_xỉ nhưng kích_thước nhỏ hơn cây dương_xỉ với cành dài lá nhỏ xoè trên đầu cây ra xung_quanh như tán một cái ô rộng_lớn những cành lá già gần gốc có màu đen giống cơm cháy những cành lá non mọc lên từ giữa gốc tạo thành khoảng từ hai đến ba cái cần với độ dài có_thể lên đến nửa mét đầu cong như móc_câu còn những nhánh lá non vươn thẳng lên thân_hình bụ_bẫm phần trên cùng uốn lại như vòi_voi Ngọn của cây rau dớn khi vào mùa lụt thì có hình_dung non tơ mỡ_màng dễ gãy_gọn khi bị gãy thì từ cơ_thể ứa dòng nhựa xanh trong Rau dớn có vị hơi nhớt Lá rau dớn xanh mượt lá mọc so_le hình ngọn giáo thông_thường thì đoạn vòi cuốn hình_dạng như cái vòi_voi chưa mọc lá thì sử_dụng trong ẩm_thực ngon loại rau này mau hư và dập rau chịu đất ẩm mọc quanh khe đá bờ rừng Phân_bố Rau dớn là một loại rau có ở vùng núi_rừng hay nơi bờ suối bờ khe dưới các tán rừng thấp có độ_ẩm ướt cao nó cũng thường mọc nhiều ở bờ suối bờ khe những nơi ẩm_ướt và tránh ánh nắng mặt_trời dớn mọc hoang_dại dọc khe suối bên những tảng đá Cây rau dớn mọc ven khe suối xen_lẫn với các loại cây_cỏ khác Ở một_số nơi rau dớn mọc thành vạt thành đám rộng dưới những tán cây rừng râm mát Đặc_biệt rau dớn chỉ thích_hợp với môi_trường hoang_dã nên ít khi trồng được Vùng sinh_thái phân_bố tự_nhiên của rau dớn trải dài theo đai cao từ mực nước_biển tới độ cao 2 300 m Theo địa_lý trên thế_giới rau dớn phân_bố ở Nhật_Bản Kyushu_Đài_Loan_Trung Quốc_An_Huy_Phúc Kiến_Quảng_Đông_Quảng Tây_Quý_Châu_Hải Nam_Hồ_Nam_Giang Tây_Tứ_Xuyên_Tây Tạng_Vân_Nam_Chiết Giang_Ấn_Độ_Thái Lan_Lào Việt_Nam Campuchia Malaisia_Indonesia_Phillippines_Singapore Papua_New_Guinea Sinh_sản Hằng năm vào đầu mùa mưa nguồn phù_sa được bồi_đắp và rừng luôn ẩm_ướt nên rau dớn mọc xanh_tươi tốt chuẩn_bị cho một chu_kỳ sinh chồi nảy lộc theo mùa xuân đây là lúc cây đâm nhiều nhánh lá non Đây cũng là thời_điểm thích_hợp nhất cho việc thu hái rau dớn Một_số nơi vào_khoảng tháng chín tháng mười đi vào rừng dọc theo các khe suối sẽ thấy rau dớn rừng mọc thành một màu xanh_ngắt vì đây là mùa sinh_sôi và phát_triển của rau Một_số nơi khác thì rau dớn tháng 4 ven các dòng suối bên bờ khe hay giữa các phiến đá rau dớn có phủ đầy rau dớn ăn ngon nhất_là sau mùa lụt đến cuối mùa xuân Mùa mưa bắt_đầu cũng là mùa cao_điểm để người_dân miền núi hái rau Sử_dụng Được gọi là pucuk paku ở Malaysia paco ở Philippines dhekia ঢ_ক_য ở Assam_Dhenkir_Shaak_ঢ ক_র_শ_ক trong tiếng Bengal và linguda ở miền bắc Ấn_Độ đều là chỉ tới các lá lược non còn cuộn lại Tại Thái_Lan nó được gọi là phak khut Rau dớn có_lẽ là loài dương_xỉ được tiêu_thụ nhiều nhất trong ẩm_thực Các lá lược non được sử_dụng làm rau xào hay xa lát Tại Hawaii các lá lược non còn cuộn lại được dùng làm món xa lát gọi là pohole Các lá lược non này có_thể chứa lượng nhỏ các độc_tố dương_xỉ nhưng cho tới nay người ta vẫn chưa ghi_nhận các trường_hợp ngộ_độc Loài dương_xỉ này cũng được sử_dụng trong y_học dân_gian tại một_vài nơi Cụ_thể thuốc_sắc từ lá lược có tính chống sốt_rét được sử_dụng trong chữa_trị sốt_rét đau tai đau răng vàng da và táo_bón được phụ_nữ mang thai dùng làm_thuốc trong thời_gian sinh_đẻ để điều_trị hậu_sản Lá lược non giã dập được dùng chữa ghẻ nhọt và nhiễm_trùng da của trẻ sơ_sinh Thuốc_sắc từ lá lược cũng dùng để xoa vào vết_thương và được sử_dụng để điều_trị bệnh ghẻ cóc và hạ sốt Thân rễ được dùng làm_thuốc tẩy giun chống côn_trùng và sâu_bệnh Thân rễ giã dập cũng được dán để hạ sốt điều_trị hen_suyễn ho đau bụng kiết_lỵ tiêu_chảy chảy_máu cam Tại Việt_Nam Trong ẩm_thực Loại rau rừng này vốn là thức_ăn quen_thuộc của một_số dân_tộc ở Việt_Nam chẳng_hạn rau dớn là loại rau chính trong mùa xuân của người Cơ_Tu_Vào những ngày cuối năm người Cơ_Tu cũng vào rừng hái rau dớn về để_dành ăn trong dịp Tết Đối_với nhiều tộc_người rau dớn là vua loại rau nó giúp cải_thiện chất_lượng bữa ăn hằng ngày mà_còn là món đặc_sản để đãi khách trong các lễ_hội_Mỗi lần tổ_chức lễ_hội của gia_đình hay cộng_đồng người ta tranh_thủ vào rừng hái rau dớn để chế_biến thức_ăn Trước_đây rau dớn từng là món ăn chính của bộ_đội B3 Trường_Sơn_Hiện nay rau dớn đã trở_thành món đặc_sản nơi phố_thị thậm_chí có_mặt trong những nhà_hàng sang_trọng là thứ rau_sạch mà nhiều nhà_hàng luôn chú_ý trong thực_đơn Nhiều người hái rau dớn về bỏ cho các nhà_hàng đặc_sản ở các khu đô_thị Thị_trường đang tiêu_thụ mạnh nguồn cung không kịp cầu Từ rau dớn người ta có_thể_chế_biến nhiều món ăn dân_dã như rau dớn luộc rau dớn xào tỏi canh rau dớn Rau dớn hái về còn tươi xanh luộc chấm với mắm_cái hoặc chế_biến trộn tôm thịt bằng cách dùng tôm sông và thịt heo ba chỉ xắt hạt lựu ướp với hành tím băm nhỏ nước_mắm bột_ngọt tiêu trộn đều hoặc dớn xào rắc hạt mắc khén hay món món rau dớn dòn với cá niên Tuy_nhiên món phổ_biến và được nhiều người_yêu thích hơn cả là món rau dớn luộc Rau dớn là món ăn lành cùng với các loại rau và củ quả khác có_thể giúp người dân_tộc miền núi trước_đây chống_chọi với nạn đói Trong y_học Trong y_học rau dớn là một loại thảo_mộc dùng để chữa các bệnh phổ_biến như cảm ho viêm họng Theo đông_y rau dớn còn là loại rau có tính mát lợi_tiểu chống táo_bón rau có_thể phơi khô để_dành nấu nước uống giải_nhiệt Ăn rau dớn sẽ làm máu lưu_thông giải_độc và giải_nhiệt trong mùa nắng_nóng chất nhầy trong lá có tác_dụng nhuận_trường và làm dịu đau lưng Rau dớn có tính mát lợi_tiểu chống táo_bón làm ngưng các cơn đau âm_ỉ do viêm đại_tràng và giúp dễ ngủ ngủ sâu giúp cơ_thể khoẻ_mạnh Liên_kết ngoài BULLET Rau dớn rau vua trong các loại rau Hà_Trung SGTT 20 06 2012 07 44 GMT 7 BULLET Vegetable fern Diplazium esculentum
Rau dớn