Zingiber kerrii Zingiber kerrii là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Lịch sử phân_loại Z kerrii được William_Grant_Craib miêu_tả khoa_học đầu_tiên năm 1912 theo mẫu_vật thu_thập tại Chiang_Mai_Thái_Lan Năm 1987 Shao_Quan_Tong_童绍全 Đồng Thiệu_Toàn miêu_tả 2 loài theo các mẫu_vật thu_thập tại Vân_Nam Trung_Quốc là Z menghaiense và Z stipitatum Hai loài này được công_nhận trong Flora of China 2000 Năm 2015 Bai et al cho rằng 2 loài này với Z kerrii chỉ là một loài và gộp chúng lại dưới danh_pháp Z kerrii Mẫu định_danh Các mẫu định_danh bao_gồm BULLET Z kerrii Kerr_A_F_G 1290 do Arthur_Francis_George_Kerr 1877 1942 thu_thập ngày 24 tháng 7 năm 1910 ở cao_độ 1 200 m toạ_độ Vườn_quốc_gia Doi_Suthep_Pui tỉnh Chiang_Mai_Thái_Lan Mẫu lectotype lưu_giữ tại Vườn_Thực vật Hoàng_gia tại Kew_K các isolectotype lưu_giữ tại Văn_phòng Bảo_hộ các loại thực_vật ở Băng Cốc_BK_Bảo tàng Lịch_sử Tự_nhiên Anh ở London_BM Vườn_Thực vật Hoàng_gia tại Edinburgh_E_Bảo tàng Lịch_sử Tự_nhiên Quốc_gia Pháp tại Paris_P và Đại_học Trinitry ở Dublin_Ireland_TCD_BULLET Z menghaiense Tong_S_Q_Li A M 32860 thu_thập ngày 2 tháng 7 năm 1982 ở cao_độ 1 200 m trên vệ đường trong rừng ở trấn Mãnh_Hải huyện Mãnh_Hải châu tự_trị Tây_Song_Bản_Nạp tỉnh Vân_Nam Trung_Quốc Mẫu holotype lưu_giữ tại Vườn_Thực vật Nhiệt_đới Tây_Song_Bản_Nạp HITBC isotype lưu_giữ tại Viện Thực_vật Côn_Minh_KUN_BULLET Z stipitatum Tong_S_Q_Liao C J 24836 thu_thập ngày 25 tháng 7 năm 1983 ở cao_độ 1 200 m trên đường từ thôn Mãnh_Tú_勐秀村 tới trại Đao_Bả_刀把寨 hương Mãnh_Tú_勐秀乡 thành_phố cấp huyện Thuỵ_Lệ châu tự_trị Đức Hoành tỉnh Vân_Nam Trung_Quốc Mẫu holotype lưu_giữ tại HITBC các isotype lưu_giữ tại HITBC và KUN 2 mẫu Tên gọi Các tên gọi thông_thường bao_gồm BULLET Tiếng Trung_BULLET_Z menghaiense 勐海姜_Mãnh_Hải khương gừng Mãnh_Hải_BULLET_Z stipitatum 唇炳姜 thần bỉnh khương gừng cánh môi sáng BULLET Tiếng Lào ở Louangphabang_ຂງ_ຂນໝາກເ_ບງ khing khan mak beng gừng chồi sen BULLET Tiếng Khơ_Mú ở Louangphabang_ລຮາງລຮະເ_ວ_ຢມ hang ha ve yim gừng cụm hoa đỏ già Phân_bố Loài này có trong khu_vực từ miền đông Ấn_Độ bang Manipur qua Myanmar tới Lào các tỉnh Louangphabang_Phôngsali ngoại_ô thủ_đô Viêng_Chăn miền bắc Thái_Lan các tỉnh Chaiyaphum_Chiang_Mai_Chiang Rai_Loei_Phitsanulok tây_nam Trung_Quốc các châu địa cấp thị Đức Hoành_Tây_Song_Bản Nạp tỉnh Vân_Nam Phân loại Craib xếp loài này trong tổ Lampujium tổ Zingiber_Mô tả Cây_thảo lâu năm có thân rễ cao 1 2 1 6 2 5 m màu xám tro phủ khắp không rõ nét khi già Thân rễ mọng phân nhiều nhánh đường_kính 1 2 cm vỏ màu nâu sáng ruột màu hồng tía khi non và màu vàng da_cam khi già các củ rễ hình trứng tới hình_thoi 2 1 cm vỏ màu nâu ánh trắng ruột màu xám nhạt Chồi lá tới 15 mọc thành bụi đến 44 lá khi nở hoa ít hơn từ bẹ không phiến_lá các bẹ lá có sọc dọc hình ống tại đáy lưỡi bẹ dài 1 4 6 mm 2 thuỳ đỉnh hình_tam_giác tù đáy màu xanh lục chuyển thành ánh đen và như da khi già với các gân nổi rõ nét phần trên như thuỷ_tinh dạng màng rậm lông_tơ nhẵn_nhụi khi già Phiến_lá thẳng tới hình trứng hẹp 15 34 1 8 3 4 5 cm nhẵn_nhụi và màu xám tro cả hai mặt đáy tù tới thon nhỏ dần đỉnh nhọn thon Cụm hoa 1 3 mọc từ thân rễ cuống cụm hoa dài 12 20 cm thẳng_đứng với các vảy màu hồng trên phần đáy Cành hoa bông thóc hình_thoi hoặc hình_trụ đỉnh nhọn 10 15 5 6 cm lá_bắc hữu_sinh đỡ 1 hoa hình trứng ngược rộng hoặc hình thìa rộng hơi dài hơn ống hoa_màu xanh lục với đỉnh màu đỏ tía 3 4 5 2 4 cm đỉnh thuôn tròn toàn_bộ cành hoa chuyển thành màu đỏ tươi khi ra quả Lá_bắc con hình trứng hẹp đỉnh nhọn 3 0 6 cm nửa trong mờ mặt ngoài thưa lông_tơ mặt trong nhẵn_nhụi Hoa dài 5 6 cm đài_hoa hình ống dạng màng dài 1 cm chẻ một bên tới 4 mm đỉnh hơi có răng hoặc gần như cắt cụt mặt ngoài thưa lông_tơ mặt trong nhẵn_nhụi nửa trong mờ ống hoa_màu trắng kem dài 3 cm thuỳ tràng lưng hình trứng hẹp 1 8 0 9 cm màu trắng kem lõm nhẵn_nhụi đỉnh có mấu nhọn các thuỳ tràng bên hình trứng hẹp 1 8 0 7 cm màu kem nhẵn_nhụi cánh môi hình trứng ngược với đáy thon nhỏ dần rõ nét 2 6 1 2 cm màu kem với vệt màu đỏ tía trên đáy đỉnh có khía răng_cưa hoặc chẻ đôi mép cuốn ngoài các nhị lép bên hình trứng ngược hẹp thuôn dài hẹp hoặc hình_tam_giác hẹp 1 8 0 4 cm 1 5 đáy hoặc ít hơn hợp sinh với cánh môi màu kem với 2 vệt màu đỏ tía trên đáy đỉnh thuôn tròn tới thon nhỏ dần Nhị dài 1 7 cm chỉ nhị tiêu giảm dài dưới 1 mm bao_phấn dài 1 1 cm mô liên_kết màu vàng nhạt mô vỏ bao_phấn dài 1 1 cm nứt dọc theo toàn_bộ chiều dài phấn hoa_màu vàng nhạt mào bao_phấn dài 0 6 cm màu vàng nhạt Vòi nhuỵ hình chỉ màu trắng nhẵn_nhụi đầu nhuỵ hình phếu màu trắng lỗ nhỏ có lông rung Bầu nhuỵ hình_trụ màu vàng nhạt 3 ngăn noãn đính tâm 20 noãn mỗi ngăn 5 3 mm rậm lông_tơ tuyến trên bầu 2 màu vàng nhạt dài 4 mm đường_kính 0 3 mm đỉnh tù Quả nang hình trứng ngược tới gần hình_cầu hoặc hình_tam_giác tù 2 2 1 8 cm thưa lông mặt ngoài màu kem ánh lục với vết đỏ mặt trong màu đỏ hạt hình trứng ngược 5 4 mm màu nâu sẫm bóng với rốn hạt màu trắng dễ thấy ở đáy áo_hạt màu trắng giống túi đỉnh với mép không đều che_phủ phần_lớn hạt Z kerrii tương_tự như Z laoticum ở chỗ toàn cây bề_ngoài có màu xám tro đặc_biệt rõ nét ở các chồi non trở_thành khó thấy hơn khi cây già các lá_bắc màu xanh lục nhạt với mép màu hồng đỏ thân rễ và thân giả bên trong màu đỏ tía Tuy_nhiên Z laoticum khác ở chỗ có cánh môi rộng hơn với nhiều đốm màu tía nâu sẫm lưỡi bẹ dài hơn 1 5 cm nguyên_dạng màng Sử_dụng Người Khơ_Mú tại Louangphabang sử_dụng loài này như một loại rau rừng Các cụm hoa non và chồi lá non được dùng bằng cách luộc hấp hoặc rán với ớt và cá khô
Zingiber kerrii