Nguyễn_Văn_Giao Nguyễn_Văn_Giao chữ Hán_阮文交 1811 1863 hiệu Quất_Lâm_橘林 tự là Đạm_Như là một danh_sĩ Việt_Nam thế_kỷ 19 Cuộc_đời và sự_nghiệp Theo Gia_phả gia_tộc Nguyễn_Văn_Giao huý là Tao sinh vào giờ Sửu ngày 3 tháng 11 năm Tân_Mùi tức 18 tháng 12 năm 1811 người xã Trung_Cần tổng Nam_Kim huyện Thanh_Chương phủ Anh_Sơn nay là xã Nam_Trung huyện Nam_Đàn tỉnh Nghệ_An Thân_phụ là ông Nguyễn_Danh_Học là một thầy_thuốc và thầy_địa_lý từng làm quan trong Trấn_Ty triều Gia_Long sang triều Minh_Mạng nghỉ hưu về nhà dạy con_cháu học và đọc sách thánh_hiền được triều định phong hàm Lục_phẩm Hàn_lâm_viện trước_tác Thân_mẫu là bà Trần_Thị_Khoan người Thịnh_Quả được triều_đình tặng hiệu Quốc nhân vinh và Lục_phẩm an nhân Anh ông là Nguyễn_Trọng_Dực cũng là một danh_sĩ có tiếng Ông đậu Tú_tài khoa Tân_Mão 1831 Năm Giáp_Ngọ niên_hiệu Minh_Mạng thứ 15 1834 đi đỗ Cử_nhân Hương_cống nhưng do cuối quyển có chữ_viết phạm trường_quy nên xét_lại bị đánh_hỏng bị án Chung_thân bất đắc ứng thi suốt đời không được đi thi Trong suốt 17 năm liền sau đó không được đi thi ông về quê dạy_học Số người theo học rất đông thành_đạt nhiều Mãi đến năm Nhâm_Tý 1852 niên_hiệu Tự Đức thứ 5 ông mới được ân_xá Ông thi lần thứ hai và đỗ Giải_nguyên ở trường Nghệ_Năm sau ông dự khoa thi Quý_Sửu niên_hiệu Tự Đức năm thứ 6 1853 đậu Hội_nguyên Vào thi Đình ông được chấm đỗ Đệ nhất giáp Tiến_sĩ cập đệ Đệ tam danh tức Thám_hoa khi đã 42 tuổi Sau khi thi đỗ tháng 11 năm đó ông được bổ thụ Hàn_lâm_viện Trước_tác nhận chức_vụ Hành_tẩu ở Nội_các Tháng 8 năm Ất_Sửu 1855 được thăng thụ Hàn_lâm_viện Thừa chỉ Năm Mậu_Ngọ 1858 được thăng nhiệm Hàn_lâm_viện Thị giảng học_sĩ kiêm chức Hành_tẩu Nội_các Tháng 6 năm Kỷ_Mùi 1859 thăng thực_thụ Thị giảng học_sĩ tháng 1 năm Nhâm_Tuất 1862 thăng thụ Thị độc học_sĩ vẫn kiêm chức Tham_biện Nội_các Ông mất ngày 18 tháng 3 năm Quý_Hợi tức 5 tháng 5 năm 1863 Thi_hài ông được đưa về quê an_táng Triều_đình truy_tặng ông hàm Quan lộc Tự khanh tòng Tam_phẩm Giai_thoại Trong thời chịu án không được đi thi ông đọc sách làm thơ trong đó có bài sau Vua_Tự_Đức nghe bài thơ này biết có sự uẩn_khúc đã ân_xá cho ông thi lại Nhờ vậy mà ông đã đỗ đầu thi Hội và thi Đình_Khoa thi Quý_Sửu 1853 có Nguyễn_Đức_Đạt và Nguyễn_Văn_Giao cùng quê ở tổng Nam_Kim cùng đỗ Tiến_sĩ cùng đậu Đình_nguyên Đệ nhất giáp Thám_hoa Sau khi vinh_quy bái_tổ Nguyễn_Đức_Đạt đến thăm nhà Nguyễn_Văn_Giao thấy nhà ông đồng_khoa chỗ nào cũng có đậu đúng mùa thu_hoạch đậu liền ra vế đối Nguyễn_Văn_Giao trông ra hàng_rào cây dâm_bụt đang trổ nhiều hoa liền đối Tác_phẩm nổi_bật Ông có nhiều trước_tác nay còn lưu lại được 4 tác_phẩm BULLET Quất_Lâm di thảo 橘林遺草_BULLET_Sử_Lâm ký Yếu_BULLET_Tam_Khoa Bị_Lục_BULLET_Thưởng lãm Sách Thi_Tập Ngoài_ra còn ghi_nhận được một_số trước_tác của ông như BULLET Nam sử lược thuyết Lịch_sử BULLET Ngự_Thiện tự thi_tập Văn_Giáo khoa BULLET Vạn sự vịnh sử Văn_BULLET_Diệp tự văn ngụ_ngôn BULLET Kim_Nguyên_Minh sử phú sử văn BULLET Sách học tân_truyện Văn dùng cho khoa_cử Lưu_Ngọc_Quân trong công_trình nghiên_cứu của mình có đề_cập trường_hợp thư_tịch Việt_Nam sau khi truyền nhập Trung_Quốc được các văn_sĩ Trung_Quốc in khắc rồi lại từ Trung_Quốc quay về Việt_Nam Đó là tập Sử_Luận của Nguyễn_Đạm_Như_Phủ tức Nguyễn_Văn_Giao_Vào năm Đồng Trị thứ 10 1871 Nguyễn_Hữu_Lập học_sĩ Hàn_Lâm_Viện được lệnh đi sứ Trung_Quốc khi qua sông Trường_Sa tình_cờ gặp_gỡ Tương_Âm_Lý_Phụ Diệu mà ca_tụng tập Sử_Luận của bác ông là Nguyễn_Đạm_Như_Phủ viết về lịch_sử Trung_Quốc từ Thượng_Cổ đến triều Minh các câu trong bài luận đều là những câu có sẵn trong Thập_Tam_Kinh_Sách này sau được Từ Thụ_Minh_Ngọc_Khởi Vận_Tương_Âm_Lý Phụ_Diệu đề_tựa do họ Lý vào năm Đồng Trị thứ 13 1874 in khắc Thư_viện Quốc_gia Trung_Quốc có hai bản khắc in năm 1874 với tên Sử_Luận ký_hiệu 142429 và 72095 còn tại Viện nghiên_cứu Hán_Nôm Hà_Nội lại là hai bản viết_tay một đề Nguyễn_Thám_Hoa_Đạm Như Phủ_Sử_Luận_Thập Tam_Kinh_Tập_Cú VNV 1728 một bản đề Sử_Luận_Tập_Cú A 234 Do hai bản lưu tại thư_viện Quốc_gia Trung_Quốc là bản khắc in còn hai bản lưu tại Viện nghiên_cứu Hán_Nôm là bản viết_tay nhưng ở phần mục_lục đều có bài đề_tựa của Từ Thụ_Minh_Ngọc_Khải Vận và bài bạt của Lý_Phụ cho_nên Lưu_Ngọc_Quân cho rằng có_thể bản chép lưu tại Viện nghiên_cứu Hán_Nôm là chép từ bản khắc Trung_Quốc Di_sản Ngày_nay tại xóm Tân_Hoa xã Nam_Trung huyện Nam_Đàn Nghệ_An có Nhà_thờ Thám_hoa Nguyễn_Văn_Giao_Tại đây còn lưu_giữ nhiều di_vật quý như Bản_sắc phong khảm trên gỗ tếch phủ nhũ vàng Tấm bia đá xanh nhỏ 25 cm x 25 cm 2 tấm bia lớn ở phía trước nhà_thờ trong đó có một tấm hình_chữ_nhật tấm bia kia có hoa_văn hình rồng trên đỉnh có hình mặt_trăng toả sáng và nhiều hoa_văn sống_động Bia ở đây đều khắc chữ Hán cổ Trong bàn_thờ còn có mũ_cánh_chuồn Vua ban cho ông nhưng lại bằng gỗ dổi được khắc tạo rất công_phu Tham_khảo BULLET Văn_bia đề danh tiến_sĩ khoa thi_hội năm Quý_Sửu niên_hiệu Tự Đức năm thứ 6 1853 BULLET Gia_phả dòng_họ Nguyễn_Hữu ở Nam_Trung Nam_Đàn Nghệ_An BULLET Danh_sĩ Nguyễn_Văn_Giao qua Đạn như thi thảo
Nguyễn_Văn_Giao