Erich_Hartmann_Erich_Alfred Hartmann 19 tháng 4 năm 1922 20 tháng 9 năm 1993 biệt_danh Bubi tên viết tắt của chàng trai_trẻ bởi những đồng_đội của mình hay Con quỷ đen bởi các đối_thủ Liên_Xô là một phi_công chiến_đấu_cơ người Đức trong Thế_chiến thứ hai Ông là phi_công át_chủ_bài nắm giữ kỷ_lục có thành_tích cao nhất trong lịch_sử hàng_không quân_sự thế_giới với 352 chiến_tích trong đó 345 là thành_tích trên các máy_bay thuộc Không_quân Liên_Xô và 260 là chiến_đấu_cơ trong tổng_số 1 404 phi_vụ Ông đã tham_gia 825 trận không_chiến buộc phải hạ_cánh 14 lần trong tình_trạng chiếc máy_bay của ông bị hư_hại do trúng phải mảnh vỡ của các máy_bay mà ông vừa bắn hạ hay do lỗi kỹ_thuật Hartmann đặc_biệt chưa bao_giờ bị bắn hạ hay buộc phải hạ_cánh do trúng hoả_lực đối_phương Giai_đoạn trước Thế_chiến thứ hai Hartmann là một phi_công tàu lượn Ông gia nhập Luftwaffe năm 1940 và hoàn_thành khoá huấn_luyện phi_công chiến_đấu_cơ vào năm 1942 Được biên_chế đến Không đoàn Chiến_đấu_cơ 52 Jagdgeschwader 52 JG 52 tại mặt_trận Xô_Đức ông may_mắn được sự hướng_dẫn của những phi_công chiến_đấu_cơ nhiều kinh_nghiệm của Luftwaffe và từ đó đã phát_triển những chiến_thuật chiến_đấu của riêng mình Ngày 25 tháng 8 năm 1944 sau khi đã có 301 chiến_thắng ông được trao_tặng Huân_chương Chữ_thập Hiệp_sĩ với Lá sồi Thanh kiếm và Kim_cương Ritterkreuz mit Eichenlaub_Schwertern und Brillanten_Chiến thắng cuối_cùng của ông đến vào ngày 8 tháng 5 năm 1945 Ông và những người còn sống_sót của JG 52 đã đến đầu_hàng Quân_đội Hoa_Kỳ nhưng sau đó bị đưa sang phía Hồng_quân Liên_Xô_Nhằm tạo áp_lực để Hartmann gia_nhập Không_quân Đông_Đức_Volksarmee phía Liên_Xô đã kết_tội oan ông là tội_phạm_chiến_tranh mà về sau_này được toà_án Nga minh_oan Hartmann bị kết_tội 25 năm tù lao_động khổ_sai và sau 10 năm ở trong các trại tù_và gulag của Liên_Xô trước khi được thả ra năm 1955 Năm 1956 Hartmann gia_nhập Không_quân Tây_Đức_Bundesluftwaffe và trở_thành Geschwaderkommodore của Không đoàn Chiến_đấu_cơ 71 Jagdgeschwader 71 Richthofen_Hartmann về hưu sớm năm 1970 do sự chống_đối của ông với thượng_cấp trong việc Luftwaffe đưa chiến_đấu_cơ F 104 Starfighter vào biên_chế chiến_đấu Sau khi về hưu ông tiếp_tục tham_gia huấn_luyện bay một thời_gian Ông mất vì bệnh vào ngày 20 tháng 9 năm 1993 Tuổi_thơ Erich_Hartmann sinh ngày 19 tháng 4 năm 1922 tại Weissach_Württemberg con của bác_sĩ Alfred_Erich_Hartmann và bà Elisabeth_Wilhelmine_Machtholf_Cuộc khủng_hoảng_kinh_tế ở Đức sau Thế_chiến thứ nhất đã buộc gia_đình Hartmann phải đến tìm việc_làm tại Trường_Sa Trung_Quốc và suốt thời niên_thiếu của Erich diễn ra tại đây Gia_đình ông trở về Đức năm 1928 khi cuộc_chiến tại Trung_Quốc nổ ra Gia_đình ông còn người em_trai là Alfred về sau cũng là phi_công của Luftwaffe nhưng là xạ_thủ trên máy_bay ném bom bổ_nhào Ju 87 phục_vụ trên chiến_trường Bắc_Phi_Alfred bị bắt bởi quân Anh và trở_thành tù_binh chiến_tranh suốt bốn năm Erich tốt_nghiệp Volksschule tại Weil im Schönbuch_Tháng 4 1928 Tháng 4 1932 Gymnasium tại Böblingen tháng 4 năm 1932 tháng 4 năm 1936 Học_viện Giáo_dục Chính_trị quốc_gia tại Rottweil tháng 4 năm 1936 tháng 4 năm 1937 và Gymnasium tại Korntal tháng 4 năm 1937 tháng 4 năm 1940 nơi ông nhận được bằng Abitur_Tại_Korntal ông đã gặp người vợ tương_lai của mình bà Ursula_Usch_Paetsch_Sự_nghiệp hàng không của Hartmann bắt_đầu khi ông tham_gia chương_trình huấn_luyện lái tàu lượn của Luftwaffe và được đích_thân mẹ mình một trong những nữ phi_công tàu lượn đầu_tiên tại Đức hướng_dẫn Gia_đình ông còn sở_hữu một máy_bay hạng nhẹ nhưng buộc phải bán đi vào năm 1932 do khủng_hoảng_kinh_tế Khi Đảng Quốc xã lên nắm quyền vào năm 1933 và khuyến_khích tàu lượn phát_triển năm 1936 bà Elisabeth_Hartmann đã tham_gia thành_lập một trường huấn_luyện bay tại Weil im Schönbuch_Erich khi đó mới 14 tuổi nhưng đã trở_thành một huấn_luyện_viên tại đây Năm 1939 ông có được bằng phi_công và từ đó có quyền lái máy_bay có động_cơ Thế_chiến thứ hai Hartmann bắt_đầu được huấn_luyện quân_sự vào ngày 1 tháng 10 năm 1940 tại Trung_đoàn bay số 10 ở Neukuhren_Ngày 1 tháng 3 năm 1941 ông chuyển đến Luftkriegsschule 2 tại Berlin_Gatow nơi ông bắt_đầu bay có sự hướng_dẫn của huấn_luyện_viên và sau đó ba tuần là lần bay một_mình đầu_tiên Hartmann hoàn_thành khoá huấn_luyện bay cơ_bản vào tháng 10 năm 1941 và bắt_đầu các khoá huấn_luyện nâng cao tại Lachen_Speyerdorf từ ngày 1 tháng 11 năm 1941 Tại đây ông được dạy về kỹ_năng chiến_đấu và tác xạ Khoá huấn_luyện này kết_thúc vào ngày 31 tháng 1 năm 1942 và từ ngày 1 tháng 3 đến 20 tháng 8 năm 1942 ông học lái kiểu máy_bay Messerschmitt_Bf 109 tại Jagdfliegerschule 2 ở Zerbst_Anhalt_Khoảng thời_gian học_việc của Hartmann cũng đã có những lúc không suôn_sẻ Ngày 31 tháng 3 năm 1942 trong lúc huấn_luyện_tác xạ trên không ông đã phớt_lờ những chỉ_dẫn và thực_hiện một_số pha nhào_lộn trên không sân_bay Zerbst_Điều này đưa đến một án phạt ba tháng bị quản_thúc tại phòng và trừ ⅔ số lương Tuy_nhiên chính điều này sau đó đã cứu_mạng Hartmann_Ông nhớ lại Khoảng thời_gian mà tôi bị nhốt đó đã cứu_mạng tôi Theo lịch_trình tôi sẽ tham_gia vào một buổi huấn_luyện_tác xạ trên không mà thời_gian đó tôi lại đang bị phạt Người bạn cùng phòng đã tham_gia chuyến bay đó thay_vì tôi và trên chính chiếc máy_bay mà đáng_lẽ tôi phải lái Chỉ một lát sau khi anh ấy cất_cánh trong lúc đang chuẩn_bị vào tầm tác xạ động_cơ máy_bay có vấn_đề và chiếc máy_bay sau đó đã đâm_sầm xuống gần đường_ray Hindenburg_Kattowit_Anh ấy đã chết vì cú đâm ấy Sau đó Hartmann đã trở_lại học_tập một_cách siêng_năng cần_mẫn và bắt_đầu áp_dụng một bí_quyết mà ông luôn nói với các phi_công trẻ Hãy bay với cái đầu chứ không phải với cơ_bắp Trong một buổi huấn_luyện_tác xạ vào tháng 6 năm 1942 ông đã bắn trúng phao mục_tiêu với chỉ 24 trên tổng_số 50 viên đạn súng_máy được cấp_phát một thành_tích rất khó để đạt được Thời_gian huấn_luyện này cho_phép ông có khả_năng lái 17 kiểu máy_bay khác nhau và sau khi tốt_nghiệp ông được đưa đến Ergänzungs_Jagdgruppe_Ost tại Gleiwitz_Thượng_Silesia vào ngày 21 tháng 8 cho đến ngày 10 tháng 10 năm 1942 Tham_gia chiến_đấu Tháng 10 năm 1942 Hartmann được thuyên_chuyển đến Không đoàn Tiêm_kích 52 Jagdgeschwader 52 JG 52 căn_cứ tại Maykop trên Mặt_trận Xô_Đức Không đoàn được trang_bị kiểu máy_bay Messerschmitt_Bf 109G nhưng Hartmann và một_số phi_công khác lúc đầu được giao nhiệm_vụ lái những chiếc Junkers_Ju 87 Stuka mới đến Mariupol_Chuyến bay đầu_tiên của ông kết_thúc với việc thắng lái bị hư và chiếc máy_bay đâm_sầm vào những nhà gỗ tạm_thời cho binh_lính Hartmann sau đó được đưa đến phi_đoàn III JG 52 chỉ_huy bởi Gruppenkommandeur_Thiếu_tá Hubertus von Bonin và có nhiều phi_công kinh_nghiệm như Oberfeldwebel_Edmund_Paule_Roßmann Alfred_Grislawski_Hans_Dammers và Josef_Zwernemann Sau một_vài ngày tập_luyện bay và chiến_đấu giả_định Grislawski đã thừa_nhận Hartmann mặc_dù còn phải học_hỏi chiến_thuật chiến_đấu nhiều nhưng tỏ ra là một phi_công có tài_năng Paule_Roßmann đã hướng_dẫn cho Hartmann những vấn_đề cơ_bản về chiến_thuật tấn_công bất_ngờ mà về sau được Hartmann phát_triển thành chiến_thuật chiến_đấu đặc_trưng của riêng ông Hartmann có phi_vụ chiến_đấu đầu_tiên vào ngày 14 tháng 10 năm 1942 với vai_trò là phi_công bên cánh của Roßmann_Khi chạm_trán với 10 máy_bay địch ở phía dưới Hartmann quá mong_muốn có được chiến_thắng đầu_tiên đã mở bướm ga hết cỡ và tách khỏi Roßmann_Khi chạm_trán máy_bay địch ông đã cho khai_hoả nhưng không trúng phát nào và suýt_nữa đã va vào đối_phương Sau đó ông cho máy_bay núp vào một đám mây thấp và buộc phải hạ_cánh vội_vã sau khi máy_bay hết nhiên_liệu Hartmann đã vi_phạm hầu_hết các nguyên_tắc của chiến_đấu trên không do_đó von Bonin đã phạt ông ba ngày phải làm_việc với các nhân_viên mặt_đất 22 ngày sau đó Hartmann mới có chiến_thắng đầu_tiên là một chiếc máy_bay_cường_kích Ilyushin_Il 2 thuộc Trung_đoàn Không_quân Cường_kích số 7 nhưng đến cuối năm 1942 ông chỉ có thêm được một chiến_thắng nữa Cũng như nhiều phi_công ách chủ_bài hàng_đầu khác phải mất một thời_gian ông mới có được những chiến_thắng liên_tiếp với sự ổn_định cao Hartmann có_vẻ ngoài trẻ hơn so với tuổi nên ông có biệt_danh là Bubi tên viết tắt của chàng trai_trẻ trong tiếng Đức và phi_công ách chủ_bài Walter_Krupinski người chọn Hartmann làm phi_công bên cánh thường thúc_giục ông Hây_Bubi bay gần hơn nào Ngày 25 tháng 5 năm 1943 ông bắn hạ một chiến_đấu_cơ Lavochkin_La 5 trước khi va vào một chiến_đấu_cơ Liên_Xô khác nhưng vẫn giữ được sự kiểm_soát đối_với chiếc máy_bay đã hư_hại của mình Ngày 7 tháng 7 trong một trận không_chiến lớn diễn ra trong trận Kursk ông đã bắn hạ bảy máy_bay Liên_Xô_Đầu tháng 8 năm 1943 thành_tích của Hartmann lên đến con_số 50 và đến cuối tháng thì ông có thêm 48 chiến_thắng nữa Trong tháng 9 ông được bổ_nhiệm làm Staffelkapitän của phi_đoàn 9 JG 52 Một trong những bí_quyết để Hartmann có_thể đạt được những chiến_thắng của mình sau đó được ông kể lại hãy để cho máy_bay địch hoàn_toàn nằm trong tầm hoả_lực của vũ_khí mình rồi mới khai_hoả Nếu đợi cho đến khi nó phủ kín cửa_sổ buồng_lái người phi_công sẽ không phí bất_kì một viên đạn nào Trong năm đầu_tiên tham_gia chiến_đấu Hartmann tỏ ra xem_thường những phi_công Liên_Xô đối_thủ những người mà theo ông hầu_hết lái những chiến_đấu_cơ không được trang_bị kính ngắm trên do_đó buộc họ phải tự vẽ chúng lên kính chắn gió bằng tay Trong những ngày đầu thật khó tin một điều là chả có gì phải sợ một chiếc chiến_đấu_cơ Nga phía sau cả Với cái kính ngắm vẽ bằng tay viên phi_công chả bao_giờ có_thể bắn trúng bạn Ngoài_ra trong khi Hartmann đánh_giá những kiểu chiến_đấu_cơ P 39 P 40 và Hawker_Hurricane yếu_kém hơn kiểu chiến_đấu_cơ Đức Fw 190 và Bf 109 thực_ra chúng có công_nghệ kính ngắm tiên_tiến hơn Tuy_nhiên người Đức cũng học được một_số thủ_thuật từ kẻ_thù Như việc dầu động_cơ DB 605 của Bf 109G 6 bị đóng_băng khiến cho rất khó để khởi_động trong điều_kiện mùa đông khắc_nghiệt ở Nga Một tù_binh không_quân Liên_Xô sau đó đã chỉ cách đổ nhiên_liệu vào bình hứng dầu để làm tan dầu và giúp cho động_cơ có_thể khởi_động được chỉ sau một lần thử Một_cách khác cũng học_hỏi từ người Nga là cho đốt cháy nhiên_liệu bên dưới động_cơ Bị bắt sống và trở về Đến cuối tháng 8 năm 1943 Hartmann đã có 90 chiến_thắng Ngày 19 tháng 8 Geschwaderkommodore của Hartmann_Dietrich_Hrabak đã ra_lệnh cho đơn_vị của Hartmann yểm_trợ cho các máy_bay ném bom bổ_nhào của Sturzkampfgeschwader 2 chỉ_huy bởi phi_công cường_kích nổi_tiếng Hans_Ulrich_Rudel trong một trận phản_công Tám chiến_đấu_cơ của Đức sau đó đã chạm_trán với một số_lượng lớn chiến_đấu_cơ Liên_Xô_Yakovlev_Yak 9 và Lavochkin_La 5 đang bảo_vệ các máy_bay_cường_kích Il 2 Sturmovik trong một phi_vụ cường_kích Hartmann đã bắn rơi được hai máy_bay đối_phương trước khi chiếc máy_bay của ông trúng phải mảnh vỡ bật ra từ chúng và buộc phải hạ_cánh khẩn_cấp Theo quy_định của Luftwaffe phi_công có nghĩa_vụ phải giành lại bảng đồng_hồ Trong khi ông đang làm_việc đó lính Hồng_quân bắt_đầu tiến gần đến Nhận thấy chắc_chắn sẽ bị bắt ông giả_vờ bị_thương Hành_động này của Hartmann đã qua mắt những người lính Hồng_quân nên họ đặt ông lên cáng thương rồi đưa vào một chiếc xe_tải Khi trưởng đội bay của Hartmann_Heinz_Bimmel_Mertens nghe tin này đã lấy một khẩu súng_trường đi tìm Hartmann_Hartmann thận_trọng đợi thời_cơ để tấu thoát Lợi_dụng sự canh_gác mất tập_trung khi một đợt tấn_công của những chiếc Stuka ập đến ông tấn_công lính canh của mình nhảy ra khỏi xe và chạy núp trong một cánh đồng hoa hướng_dương lớn Hartmann đợi cho đến nửa_đêm mới ra ra khỏi vị_trí ẩn_náu Ông bám theo lính trinh_sát Liên_Xô để đi về phía tây hướng mặt_trận Khi gần đến vị_trí quân Đức ông bị một lính gác bắn và viên đạn sượt qua quần Nhận_Huân chương Chữ_thập Hiệp_sĩ với Lá sồi Tháng 10 năm 1943 Hartmann đã có thêm 33 chiến_thắng và đến ngày 29 tháng 10 ông được trao tăng Ritterkreuz khi mà thành_tích của ông lúc bấy_giờ đã lên đến con_số 148 Đến cuối năm số chiến_thắng tăng lên đến 159 Trong hai tháng đầu năm 1944 thêm 50 máy_bay trở_thành nạn_nhân của Hartmann_Hartmann tiếp_tục ghi_điểm với một nhịp_độ ngày_càng cao Điều này khiến cho cả Bộ tổng_chỉ_huy của Luftwaffe còn phải nghi_ngờ và do_đó các chiến_thắng của ông đều được kiểm_tra hai đến ba lần mỗi lần chiến_đấu ông đều có quan_sát_viên kiểm_tra trong đội_hình Ngày 2 tháng 3 ông đã có 202 chiến_thắng Đến thời_điểm này các phi_công Liên_Xô đều biết đến tiếng_tăm của mật_danh Hartmann trên sóng_vô_tuyến Karaya 1 Bộ_chỉ_huy Liên_Xô đã ra giá 10 000 rúp cho cái đầu của ông Chiếc máy_bay của Hartmann có một biểu_tượng hoa tulip đen quanh nắp che động_cơ gần mũi cánh_quạt do_đó những người Liên_Xô đã đặt cho ông biệt_danh Cherniy_Chort_Con quỷ Đen_Mặc dù_vậy mỗi khi phi_công Liên_Xô nhìn thấy biểu_tượng trên thường không dám lao vào chiến_đấu do_đó chiếc máy_bay trên đôi_khi được giao cho các phi_công học_việc lái để đảm_bảo an_toàn Ngày 21 tháng 3 chính Hartmann là người đã ghi dấu chiến_thắng thứ 3500 trong cuộc_chiến của JG 52 Tuy_nhiên việc các phi_công Liên_Xô lẩn_tránh Hartmann đã khiến tỉ_lệ lập_công của ông giảm_sút Cuối_cùng ông phải bỏ biểu_tượng hoa tulip và sơn máy_bay của mình giống những chiếc còn lại trong đơn_vị Hai tháng sau đó Hartmann lại có thêm 50 chiến_thắng Tháng 3 năm 1944 Erich_Hartmann_Gerhard_Barkhorn Walter_Krupinski và Johannes_Wiese được mời đến Tổng_hành_dinh của Adolf_Hitler_Berghof tại Berchtesgaden_Barkhorn được trao_tặng Thanh kiếm trong khi Hartmann_Krupinski và Wiese được trao_tặng thêm Lá sồi vào Huân_chương Chữ_thập Hiệp_sĩ Trên xe_lửa cả bốn người đã uống rượu say_mèm và khi đến Berchtesgaden thì đã rơi vào tình_trạng đứng không vững Thiếu_tá Nicolaus von Below phụ_tá của Hitler về Luftwaffe đã sốc khi thấy cảnh này Hartmann được giải rượu nhưng vẫn chưa tỉnh ông túm lấy một chiếc mũ sĩ_quan Đức gần đó và đội lên đầu nhưng không vừa vì nó quá lớn Von_Below cực_kỳ khó_chịu và bảo đó là mũ của Hitler đề_nghị Hartmann đưa nó về lại vị_trí cũ Chiến_đấu với Không_quân Hoa_Kỳ Ngày 2 tháng 5 năm 1944 Hartmann lần đầu_tiên chạm_trán với máy_bay thuộc Không_quân Hoa_Kỳ Trong khi đang bay phía trên yểm_trợ cho một tốp chiến_đấu_cơ khác Hartmann tấn_công một nhóm bốn máy_bay P 51 trên vùng_trời Bucharest_România và bắn rơi hai chiếc hai chiếc còn lại trở_thành nạn_nhân của đồng_đội ông Ngày 1 tháng 6 năm 1944 Hartmann bắn rơi bốn máy_bay P 51 trong một phi_vụ trên vùng mỏ dầu Ploieşti_Cuối tháng 6 trong phi_vụ thứ năm chạm_trán máy_bay Mỹ ông đã bắn rơi thêm hai máy_bay P 51 nữa trước khi phải nhảy_dù thoát ra khi tám chiếc P 51 khác rượt đuổi chiếc Messerschmitt của ông đến cạn nhiên_liệu Sau những pha nhào_lộn liên_tục Hartmann đến gần một chiếc P 51 nhưng khi bấm nút khai_hoả ông chỉ nghe một tiếng clank tức_là đã hết đạn Khi ông đang nhảy_dù xuống đất những chiếc P 51 bay_lượn vòng_quanh và Hartmann nghĩ rằng số_phận mình sắp được định_đoạt Một chiếc P 51B lái bởi Trung_uý Robert_J_Goebel thuộc Phi_đoàn 308 Không đoàn 31 tách khỏi đội_hình và tiến thẳng đến ông Goebel dùng máy quay_phim quay lại cảnh nhảy_dù và vẫy tay chào Hartmann khi bay đi Ngày 17 tháng 8 Hartmann trở_thành phi_công phi_công ách chủ_bài hàng_đầu vượt qua người bạn thân cũng thuộc đơn_vị JG 52 là Gerhard_Barkhorn người lúc này cũng đã có 274 chiến_thắng Nhận_Huân chương Chữ_thập Hiệp_sĩ với Kim_cương Ngày 23 tháng 8 ông lại có thêm 8 chiến_thắng trong ba phi_vụ để đưa thành_tích của mình lên 290 Erich_Hartmann vượt qua nấc thành_tích 300 vào ngày 24 tháng 8 năm 1944 ngày mà ông đã bắn hạ 11 máy_bay trong hai phi_vụ để đạt đến con_số chưa từng có trước đó là 301 chiến_thắng Ngay_lập_tức Tham_mưu_trưởng Luftwaffe_Thống chế Reichsmarschall_Hermann_Göring lo_sợ rằng nếu Hartmann bị bắn hạ tinh_thần của người Đức sẽ sụt_giảm do_đó ra_lệnh cấm ông chiến_đấu Tuy_nhiên Hartmann sau đó đã biết cách vận_động hành_lang thành_công để tiếp_tục được bay chiến_đấu Hartmann là một trong số 27 quân_nhân Đức trong Thế_chiến thứ hai được trao_tặng Kim_cương vào Huân_chương Chữ_thập Hiệp_sĩ Ông được đưa đến tổng_hành_dinh quân_sự của Hitler_Führerhauptquartier_Wolfsschanze gần Rastenburg để được đích_thân Quốc_trưởng trao_tặng Khi đến_nơi ông bị buộc phải bỏ lại vũ_khí cá_nhân một biện_pháp an_ninh được đưa ra sau vụ ám_sát hụt Hitler ngày 20 tháng 7 năm 1944 Hartmann từ_chối và đe dạo sẽ không nhận Kim_cương nếu không được tin_tưởng mang khẩu súng_lục của ông vào Sau một hồi điều_đình Nicolaus von Below giờ đã mang quân_hàm Oberst đồng_ý cho Hartmann được giữ lại vũ_khí Khi gặp_gỡ Hitler_Hartmann đã thảo_luận về vấn_đề thiếu_hụt huấn_luyện của phi_công mới Theo như kể lại Hitler đã tiết_lộ cho Hartmann biết ông tin rằng về mặt quân_sự nước Đức đã thua cuộc_chiến này và ông ước gì Luftwaffe có thêm những người như cậu và Rudel_Song song với việc trao thưởng này ông được hưởng mười ngày nghỉ_phép Trong thời_gian này ông được lệnh của Adolf_Galland đến dự một cuộc họp ở Berlin_Gatow_Tại đây Galland bày_tỏ ý_định muốn chuyển Hartmann đến dự_án thử_nghiệm máy_bay_phản_lực đầu_tiên Messerschmitt_Me 262 Tuy_nhiên Hartmann đã từ_chối việc thuyên đổi này vì ông vẫn muốn tiếp_tục ở lại JG 52 Galland sau đó đã huỷ_bỏ việc thuyên_chuyển này và đồng_thời cả lệnh cấm Hartmann tham_gia bay chiến_đấu Galland cũng lệnh Hartmann đến Jagdfliegerheim khu nghỉ_dưỡng cho phi_công chiến_đấu_cơ tại Bad_Wiessee_Tại đây vào ngày 10 tháng 9 Hartmann đã kết_hôn với người bạn gái lâu năm Ursula_Usch_Paetsch_Tham_gia lễ cưới còn có những người bạn phi_công của ông bao_gồm Gerhard_Barkhorn và Wilhelm_Batz_Những ngày chiến_đấu cuối_cùng Từ ngày 1 đến ngày 14 tháng 2 năm 1945 Hartmann trở_thành Gruppenkommandeur của phi_đoàn I JG 53 cho đến khi được thay_thế bởi Helmut_Lipfert_Tháng 3 năm 1945 số chiến_thắng của Hartmann đã lên đến con_số 336 và lần thứ hai ông được Adolf_Galland mời gia_nhập đơn_vị chiến_đấu_cơ phản_lực Me 262 Hartmann đã tham_gia chương_trình chuyển_đổi chiến_đấu_cơ phản_lực do Heinrich_Bär chỉ_đạo Galland mời Hartmann gia_nhập phi_đoàn JV 44 nhưng Hartmann lại từ_chối cũng với lý_do muốn tiếp_tục ở lại JG 52 Nhiều nguồn tài_liệu cho biết quyết_định của Hartmann ở lại đơn_vị là do nhận được một bức_điện tín gửi bởi Oberstleutnant_Hermann_Graf Sau khi trở_thành Gruppenkommandeur của phi_đoàn I JG 52 Erich_Hartmann đã có chiến_thắng thứ 350 ngày 17 tháng 4 tại Chrudim_Tấm ảnh cuối_cùng của Hartmann trong cuộc_chiến này được chụp trong dịp chiến_thắng trên Cuối chiến_tranh Erich_Hartmann đã bất tuân thượng lệnh của tướng Hans_Seidemann là ông cùng Hermann_Graf phải bay về phía quân Anh để tránh bị Hồng_quân bắt_giữ Hartmann sau đó đã giải_thích Trong suốt cuộc_chiến tôi chưa bao_giờ bất tuân thượng lệnh cho đến khi tướng Seidemann ra_lệnh Graf và tôi bay về phía quân Anh để tránh bị Hồng_quân bắt trong khi những người còn lại của phi_đoàn sẽ đầu_hàng Liên_Xô_Tuy nhiên tôi không_thể rời khỏi những người đồng_đội của mình Đó là một người chỉ_huy tồi nếu làm thế Chiến_thắng cuối_cùng của Hartmann diễn ra tại Brno_Tiệp_Khắc ngày 8 tháng 5 ngày kết_thúc chiến_tranh tại châu_Âu_Sáng sớm ngày hôm đó ông được bay một phi_vụ trinh_sát và báo_cáo lại vị_trí Hồng_quân Hartmann cất_cánh cùng phi_công bên cánh của mình lúc 8 giờ 30 sáng và phát_hiện ra vị_trí các đơn_vị Hồng_quân chỉ cách đó chừng 40 km Khi bay qua khu_vực này Hartmann phát_hiện hai chiến_đấu_cơ Yak 9 đang nhào_lộn trên đội_hình Hồng_quân Quyết_tâm vào phá hỏng bữa tiệc Hartmann nhào xuống từ vị_trí thuận_lợi 12 000 ft 3 700 m và bắn hạ một chiếc ở độ cao 200 ft 61 m Trong khi đang chuẩn_bị tiêu_diệt chiếc còn lại Hartmann trông thấy nhiều chấm sáng ở phía trên vị_trí của ông từ phía tây đó là những chiếc chiến_đấu_cơ P 51 Để tránh bị những chiếc máy_bay Liên_Xô và Mỹ bắt kịp Hartmann và phi_công bên cánh lẩn_tránh dưới màn khói lúc này đang phủ quanh Brno Sau khi hạ_cánh Hartmann biết được sân_bay đang trong tầm pháo_kích của Hồng_quân nên JG 52 đã phá_huỷ chiếc Karaya_One của ông 24 chiếc Bf 109 khác và một lượng lớn đạn_dược Hartmann sau đó nhớ lại hành_động cuối_cùng của mình trong cuộc_chiến Chúng_tôi phá_huỷ máy_bay và tất_cả đạn_dược mọi thứ Tôi ngồi trên chiếc máy_bay của mình khai_hoả vào khu rừng nơi chất xăng_dầu và nhảy khỏi nó Tổng_cộng chúng_tôi đã phá_huỷ 25 chiếc chiến_đấu_cơ đang ở trong tình_trạng tuyệt_vời Đáng_lẽ bây_giờ chúng đã có_thể có một vị_trí đẹp ở bảo_tàng Hartmann sau_cùng đã lựa_chọn cho toàn đơn_vị của mình đầu_hàng Sư_đoàn Bộ_binh 90 Hoa_Kỳ Tù_binh sau chiến_tranh Đầu_hàng Sau khi đầu_hàng Hartmann đã bị quân Mỹ chuyển_giao cho Hồng_quân Liên_Xô vào ngày 24 tháng 5 theo thoả_thuận tại Hội_nghị Yalta rằng mọi quân_nhân Đức đã tham_gia chiến_đấu chống Hồng_quân đều phải đầu_hàng trực_tiếp Liên_Xô_Hartmann và đơn_vị của mình được người Mỹ dẫn đến một khu đất rào kín ngoài_trời để chờ việc chuyển_giao Tổng_số tù_nhân lên đến 50 000 người Điều_kiện sinh_hoạt rất tệ do_đó nhiều lính canh Mỹ đã phớt_lờ cho tù_binh Đức trốn thoát Trong một_số trường_hợp họ còn cung_cấp lương_thực và bản_đồ Hartmann kể lại những ngày đầu sau khi bị chuyển sang Hồng_quân Việc đầu_tiên bọn Nga làm là tách phụ_nữ và đàn_ông Đức ra Sau đó họ bắt_đầu chè_chén say_sưa và cưỡng_hiếp Khi nhiều lính Mỹ tìm cách ngăn_chặn bọn Nga bắn chỉ_thiên và tuyên_bố sẽ giết bất_kỳ ai can_dự vào Những vụ cưỡng_hiếp diễn ra suốt đêm Ngày hôm sau một vị tướng Nga đến khu trại và ngay_lập_tức ra_lệnh thiết_quân_luật Sau đó khi một_số lính Nga vi_phạm quân_lệnh và tấn_công một cô gái Đức cô này được phép chỉ ra ai đã làm_việc đó trong hàng quân Không có thủ_tục nào hay toà_án_binh nào cả Những kẻ vi_phạm ngay_lập_tức bị treo_cổ trước mặt các đồng_chí của mình Công_lý đã được thực_thi Ban_đầu phía Liên_Xô cố_gắng thuyết_phục Hartmann hợp_tác với họ Ông được đề_nghị làm mật_vụ theo_dõi những người sĩ_quan bạn ông và trở_thành một stukatch hay bồ_câu chỉ_điểm Ông từ_chối và kết_quả lãnh mười ngày giam_giữ trong một căn phòng chật_hẹp phải nằm trên nền bê_tông và chỉ được phát bánh_mì và nước Trong một lần khác những người Nga đe_doạ sẽ giết vợ và con trai ông cái chết của con trai ông đến giữ vẫn giữ kín Ngoài_ra người Nga còn thẩm_vấn dò_hỏi Hartmann về những gì ông biết đối_với chiến_đấu_cơ Me 262 Khi bị một sĩ_quan Liên_Xô đánh bằng gậy Hartmann đã mau_lẹ dùng một cái ghế đập vào đầu ông này đến bất_tỉnh Nghĩ rằng sẽ bị bắn ông được đưa về chỗ cũ Hartmann sau đó đã tuyệt_thực vì theo ông làm như_vậy còn hơn phải tuân theo lệnh của Liên_Xô_Những người lính Hồng_quân đã cho_phép ông tuyệt_thực bốn ngày trước khi cưỡng_ép ông phải ăn Nhiều nỗ_lực để biến ông thành một người cộng_sản cũng thất_bại Ông cũng được đề_nghị tham_gia vào Không_quân Cộng_hoà Dân_chủ Nhân_dân Đức Luftstreitkräfte der Nationalen_Volksarmee vừa_mới thành_lập nhưng ông lần nữa từ_chối Nếu tôi trở về Tây_Đức tôi được mời ký vào một hợp_đồng bình_thường một thương_vụ như bao_nhiêu người trên thế_giới vẫn làm hàng ngày thì khi tôi cảm_thấy thích lời đề_nghị đó tôi sẽ đến làm_việc như những gì nội_dung hợp_đồng Tuy_nhiên nếu tôi bị cưỡng_bức lao_động dưới bất_cứ hình_thức nào tôi sẽ kháng_cự đến hơi thở cuối_cùng Tù_giam Vì sự chống_đối của mình Hartmann đã bị truy_tố là tội_phạm_chiến_tranh với cáo_buộc đã bắn vào 780 dân_làng Briansk tấn_công một nhà_máy bánh_mì ngày 23 tháng 5 năm 1943 và phá_huỷ 345 máy_bay đắt_giá của Liên_Xô_Ông từ_chối thú_tội trước những cáo_buộc cũng như bào_chữa vì đó là việc chỉ tốn thời_gian Bị kết_án 25 năm lao_động khổ_sai Hartmann đã từ_chối làm_việc Ngay sau đó ông bị giam_cầm một_cách khắc_nghiệt và điều này khiến cho những người bạn của ông cực_kì căm_phẫn Họ tiến_hành một cuộc nổi_loạn áp_chế lực_lượng bảo_vệ và thả ông ta Hartmann khiếu_nại đến văn_phòng Kommandant đề_nghị có người có người đại_diện từ Moscow và một cuộc điều_tra quốc_tế cũng như toà_án để tha_bổng ông trước những cáo_buộc sai_trái Tuy_nhiên điều này đã không được chấp_nhận và ông bị chuyển đến trại tù ở Novocherkassk nơi ông chịu 5 tháng trong cảnh ngục_tù gian_khổ Mặc_dù sau đó Hartmann được xét_xử lần nữa nhưng bản_án vẫn được giữ nguyên Sau đó ông lại bị chuyển trại một lần nữa đến Diaterka tại Ural_Năm 1955 mẹ của Hartmann viết thư đến thủ_tướng mới của Cộng_hoà Liên_bang Đức Tây_Đức_Konrad_Adenauer để xin sự tự_do cho con trai Một thoả_thuận giữa Tây_Đức và Liên_Xô đã đạt được theo đó Hartmann sẽ được thả cùng với 16 000 tù_binh quân_nhân Đức khác Sau 10 năm rưỡi trong các trại tù_binh của Liên_Xô ông là một trong số những tù_binh cuối_cùng được thả về Đức và đoàn_tụ với người vợ Ursula người mà ông đã viết thư hằng ngày trong suốt cuộc_chiến Tháng 1 năm 1997 chính_quyền Liên_bang Nga đã minh_oan cho Hartmann khi khẳng_định việc kết_án ông là tội_phạm_chiến_tranh là sai_trái Trở về Đức Tham_gia Không_quân Tây_Đức Sau khi trở về Tây_Đức_Hartmann lại gia_nhập quân_đội lần nữa lần này là quân_đội Tây_Đức_Bundeswehr và trở_thành sĩ_quan trong lực_lượng không_quân mới Bundesluftwaffe được giao chỉ_huy đơn_vị toàn_bộ là máy_bay_phản_lực đầu_tiên của Tây_Đức_Jagdgeschwader 71 Richthofen gồm các chiến_đấu_cơ Canadair_Sabre và sau đó là Lockheed_F 104 Starfighter_Ông cũng đã đi đến Hoa_Kỳ một_vài lần nơi mà ông được huấn_luyện bởi trang_thiết_bị của Không_quân Hoa_Kỳ Ông có một chiếc máy_bay thuộc JG 71 sơn giống như chiếc Karaya 1 của ông với một bông hoa tulip đen Hartmann đánh_giá F 104 là một chiến_đấu_cơ nhiều khiếm_khuyết và thiếu an_toàn do_đó ông phản_đối việc biên_chế nó vào Bundesluftwaffe_Mặc dù đã có những sự_việc chứng_minh cho nhận_định trên của ông 282 vụ tai_nạn và 115 phi_công chết trong các phi_vụ chưa phải là chiến_đấu và vụ scandal của Lockheed những chỉ_trích của Hartmann không được thượng_cấp của ông tán_thành Tướng Werner_Panitzki người kế_nhiệm tướng Josef_Kammhuber làm Inspekteur der Luftwaffe đã nói Erich là một phi_công giỏi nhưng không phải là sĩ_quan giỏi Hartmann sau đó bị ép nghỉ hưu sớm vào năm 1970 Những năm cuối đời Trong thời_gian ở tù con trai của Hartmann là Erich_Peter sinh năm 1945 đã chết khi mới ba tuổi vào năm 1948 và ông chưa bao_giờ thấy con một lần nào Sau đó vợ_chồng ông có một người con gái Ursula_Isabel sinh ngày 23 tháng 2 năm 1957 Sau khi nghỉ hưu tiếp_tục làm huấn_luyện_viên bay tại Hangelar gần Bonn từ năm 1971 1974 và ngoài_ra còn tham_gia một đội bay biểu_diễn với Adolf_Galland_Tuy nhiên vào năm 1980 ông bị cảm lạnh từ đó phát_triển thành bệnh đau thắt ngực căn_bệnh đã giết chết_cha ông ở tuổi 58 Năm 1983 ông hồi_phục và có_thể huấn_luyện bay trở_lại Tuy_nhiên lo_sợ tái_phát bệnh ông trở_nên thận_trọng hơn và hạn_chế xuất_hiện trước công_chúng Ông nói Tôi đã về hưu và là một công_dân bình_thường tôi muốn an_nghỉ trong bình_yên Tôi không muốn sống như một vật trưng_bày Erich_Hartmann mất ngày 20 tháng 9 năm 1993 ở tuổi 71 tại Weil im Schönbuch_Tổng kết sự_nghiệp và thành_tích Erich_Hartmann đã bay tổng_cộng 1 404 phi_vụ tham_gia tổng_cộng 825 trận không_chiến nhưng chưa bao_giờ bị bắn hạ Ông chưa bao_giờ bị_thương cũng như phải nhảy_dù thoát ra vì phi_công đối_phương bắn trúng Các chiến_thắng của ông bao_gồm khoảng 200 chiến_đấu_cơ một động_cơ của Liên_Xô hơn 80 chiến_đấu_cơ P 39 của Mỹ 15 cường_kích Il 2 và 10 máy_bay ném bom hai động_cơ Mặc_dù ông thường tự_hào là chưa từng mất một phi_công bên cánh nào hơn là số chiến_thắng của ông nhưng thực_tế đã có một phi_công bên cánh của ông bị bắn hạ Thiếu_tá Günther_Capito gia_nhập đơn_vị vào mùa xuân năm 1943 Capito vốn là một phi_công lái máy_bay ném bom và được tái huấn_luyện lái chiến_đấu_cơ Sau khi có chiến_thắng thứ 5 Capito xin được làm phi_công bên cánh của Hartmann_Hartmann ban_đầu từ_chối vì cho rằng Capito chưa được huấn_luyện đầy_đủ để lái kiểu Messerschmitts_Trong phi_vụ đầu_tiên của họ đối_thủ là những chiếc P 39 Airacobras_Tôi bảo anh ta ngoặt về phía đối_diện để tôi có_thể xen giữa hai chiếc chiến_đấu_cơ Liên_Xô_Nhưng vì không thông_thạo lái chiến_đấu_cơ anh ta lãnh đạn lúc ngoặt Tôi ngay_lập_tức ra_lệnh anh ta bổ_nhào xuống và nhảy_dù khỏi máy_bay Tôi trông thấy anh ta nhảy khỏi máy_bay và cánh dù của anh ta Tôi vui_sướng khi hạ được chiếc Airacobra nhưng tôi phát điên với chính mình vì không tin vào giác_quan bản_thân là không nên bay cùng với Günther_Capito_Kỹ thuật chiến_đấu Không giống như Hans_Joachim_Marseille một phi_công thiện_xạ Hartmann lại là bậc thầy trong chiến_thuật lén_lút và truy_kích Theo như ông tính_toán ông khẳng_định 80 số phi_công trở_thành nạn_nhân của ông còn không biết được cái gì đã tấn_công họ Ông dựa vào động_cơ mạnh của kiểu Bf 109 để tiếp_cận nhanh_chóng bất_ngờ bổ_nhào vào đội_hình đối_phương để gây sự hỗn_loạn dẫn đến tản ra Khi phi_công thử_nghiệm người Anh Đại_uý Eric_Brown hỏi Hartmann bí_quyết để ông đạt được 352 chiến_thắng ông thuật lại Bạn có_thể không tin nhưng những chiếc cường_kích Sturmovik của Hồng_quân bay hệt như đội_hình oanh_tạc cơ B 17 và không hề có sự bay tránh_né nào Đằng sau mỗi chiếc có một súng_máy 12 7 mm và một_số trường_hợp phi_công là phụ_nữ Khẩu súng_máy ấy không là gì trừ khi hên lắm nó mới bắn trúng Tôi không bao_giờ khai_hoả cho đến khi nào máy_bay địch chưa phủ kín kính buồng_lái của tôi Khi tôi làm_vậy tôi không phí một viên đạn nào cả Phương_pháp mà ông ưa_thích là không khai_hoả cho đến tận cự_li cực gần 20 m 66 ft hoặc ít hơn sau đó sẽ bắn từng loạt ở khoảng_cách có_thể bắn thẳng một kỹ_thuật ông học được khi còn là phi_công bên cánh của Walter_Krupinski_Kỹ thuật này trái_ngược với khai_hoả tầm xa giúp ông BULLET Lộ diện vị_trí của mình chỉ trong những thời_khắc cuối_cùng BULLET Bù_đắp cho tầm bắn ngắn của khẩu pháo 30 mm MK 108 trang_bị cho những chiếc Bf 109 đời sau tăng hiệu_quả sát_thương của loại pháo này mặc_dù hầu_hết chiến_thắng của ông đến từ những chiếc Messerschmitt trang_bị pháo vận_tốc đạn cao MG 151 BULLET Bắn chính_xác và tiết_kiệm đạn BULLET Nạn_nhân sẽ không_thể bay tránh_né được nữa Tuy_nhiên khai_hoả ở tầm gần cũng có một nguy_hiểm là không kịp tránh những mảnh vỡ từ chiếc máy_bay bị_thương hay nổ tung khiến cho chiến_đấu_cơ của ông dễ bị hư_hại nguyên_nhân chính khiến Hartmann phải hạ_cánh khẩn_cấp Nếu bị đe_doạ ông sẽ rời khỏi cuộc không_chiến và dù_sao cũng đã có một chiến_thắng Chiến_thuật này gọi là Nhìn Quyết_định Tấn_công Thoát ra quan_sát đối_thủ quyết_định tấn_công thế_nào tấn_công và thoát ra để đánh_giá tình_hình Số chiến_thắng Một sử_gia Liên_Xô_Dimitri_Khazanov đã nỗ_lực để khẳng_định Hartmann không_thể_nào có 352 chiến_thắng Khazanov cho rằng Hartmann chỉ bắn hạ khoảng 70 80 máy_bay Liên_Xô_Tuy nhiên Khazanov đã bị các sử_gia hàng_không chỉ_trích nặng_nề như Jean_Yves_Lorant và Hans_Ring do khiếm_khuyết trong nghiên_cứu Ring và Lorant chỉ ra những phi_vụ mà Khazonov khẳng_định Hartmann tuyên_bố sai lại bị bẻ lại là thông_tin sai và nhầm_lẫn Ví_dụ như Khazonov nói phi_vụ ngày 20 tháng 8 năm 1943 Hartmann khẳng_định hai chiến_thắng ở phía tây Millerowo nhưng không có máy_bay Liên_Xô nào bị mất ở khu_vực này Nhưng báo_cáo của quân Đức không phải ở khu_vực này mà chiến_thắng của Hartmann được ghi_nhận phía đông Kuteinikowo cách đó 160 km Ngày 29 tháng 5 năm 1944 Khazanov khẳng_định Hartmann đã báo_cáo bắn hạ ba chiếc La 5 tại Roman_Romania nhưng điều này cũng sai vì thực_tế Hartmann đã khẳng_định là một chiếc P 39 tại Iaşi_Hans_Ring cho rằng những sai_lầm của Khazanov cho thấy sự thiển_cận trong cách đánh_giá của Khazanov và rõ_ràng mục_đích hạ_bệ danh_tiếng và thành_tích của Hartmann_Thậm chí chính Khazanov cũng nói trong bài viết của mình trong phiên_toà xử Hartmann một trong các tội_danh phía Liên_Xô đưa ra là Hartmann đã phá_huỷ 352 thực_ra là 345 máy_bay Liên_Xô_Khen thưởng BULLET Frontflugspange với vàng và con_số 1 300 BULLET Huy_hiệu kết_hợp phi_công quan_sát_viên với Vàng và Kim_cương BULLET Ehrenpokal der Luftwaffe 13 tháng 9 năm 1943 BULLET Huân_chương Chữ_thập Đức Vàng ngày 17 tháng 10 năm 1943 BULLET Huân_chương Chữ_thập 1939 hạng nhì và hạng nhất BULLET Huân_chương Chữ_thập Hiệp_sĩ với Lá sồi Thanh kiếm và Kim_cương BULLET Huân_chương Chữ_thập Hiệp_sĩ 29 tháng 10 năm 1943 cấp_bậc Leutnant thuộc phi_đoàn 9 JG 52 BULLET Lá sồi thứ 420 2 tháng 3 năm 1944 cấp_bậc Leutnant và Staffelführer của phi_đoàn 9 JG 52 BULLET Thanh kiếm thứ 75 2 tháng 7 năm 1944 cấp_bậc Oberleutnant và Staffelkapitän của phi_đoàn 9 JG 52 BULLET Kim_cương thứ 18 25 tháng 8 năm 1944 cấp_bậc Oberleutnant và Staffelkapitän của phi_đoàn 9 JG 52 BULLET Nhắc đến hai lần trong Wehrmachtbericht báo_cáo tình_hình chiến_sự qua radio Tham_khảo BULLET Berger_Florian_Mit_Eichenlaub und Schwertern_Die höchstdekorierten Soldaten des Zweiten_Weltkrieges tiếng Đức Selbstverlag_Germany_Florian_Berger 1999 ISBN 3 9501307 0 5 BULLET Deac_Wil_Air_War s Top_Ace_WWII_Air War_The_Men_The Machines_The_Missions_Stamford Connecticut_Cowles_Enthusiast_Media 1998 ISBN 1 55836 193 6 BULLET Fellgiebel_Walther_Peer_Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen_Kreuzes 1939 1945 tiếng Đức Friedburg_Đức_Podzun_Pallas 2000 ISBN 3 7909 0284 5 BULLET Fraschka_Günther_Knights of the Reich_Atglen_Pennsylvania_Schiffer Military_Aviation_History 1994 ISBN 0 88740 580 0 BULLET Hagen_Hans_Peter_Husaren des Himmels_Berühmte deutsche Jagdflieger und die Geschichte ihrer Waffe tiếng Đức Rastatt_Đức_Moewig 1998 ISBN 3 8118 1456 7 BULLET Hartmann_Ursula và Manfred_Jäger_German_Fighter Ace_Erich_Hartmann_Atglen Pennsylvania_Schiffer_Publishing_Ltd 1992 ISBN 0 88740 396 4 BULLET Helden der Wehrmacht_Unsterbliche deutsche Soldaten tiếng Đức München_Đức_FZ_Verlag GmbH 2004 ISBN 3 924309 53 1 BULLET Jackson_Robert_Fighter_Aces of World_War_II_The True_Stories of Fourteen of World_War_II s Fighter_Pilots_London_Corgi Books 1978 ISBN 0 552 10783 2 BULLET Kaplan_Philip_Fighter_Aces of the Luftwaffe in World_War_WWII_Auldgirth Dumfriesshire_UK_Pen_Sword Aviation 2007 ISBN 1 84415 460 2 BULLET Kurowski_Franz_Luftwaffe_Aces Winnipeg_Canada_J_J Fedorowicz_Publishing_Inc 1996 ISBN 0 921991 31 2 BULLET Maerz_Dietrich 2007 Das_Ritterkreuz des Eisernen_Kreuzes und seine Höheren_Stufen tiếng Đức Richmond_MI_B_D Publishing_LLC_ISBN 978 0 9797969 1 3 BULLET Murawski_Erich_Der deutsche Wehrmachtbericht 1939 1945 vom 1 7 1944 bis zum 9 5 1945 tiếng Đức Boppoard am Rhein_Đức_Harald_Boldt Verlag 1962 BULLET Obermaier_Ernst_Die_Ritterkreuzträger der Luftwaffe_Jagdflieger 1939 1945 tiếng Đức Mainz_Germany_Verlag_Dieter Hoffmann 1989 ISBN 3 87341 065 6 BULLET Patzwall_Klaus_D và Veit_Scherzer_Das_Deutsche Kreuz 1941 1945 Geschichte und Inhaber_Band_II tiếng Đức Norderstedt_Đức_Verlag_Klaus D Patzwall 2001 ISBN 3 931533 45 X BULLET Schaulen_Fritjof_Eichenlaubträger 1940 1945 Zeitgeschichte in Farbe I_Abraham_Huppertz tiếng Đức Selent_Đức_Pour le Mérite 2003 ISBN 3 932381 20 3 BULLET Scherzer_Veit_Ritterkreuzträger 1939 1945 Die_Inhaber des Ritterkreuzes des Eisernen_Kreuzes 1939 von Heer_Luftwaffe_Kriegsmarine_Waffen SS Volkssturm sowie mit Deutschland verbündeter Streitkräfte nach den Unterlagen des Bundesarchives tiếng Đức Jena_Đức_Scherzers_Miltaer Verlag 2007 ISBN 978 3 938845 17 2 BULLET Sims_Edward_H_Jagdflieger Die_Grossen_Gegner von Einst tiếng Đức Stuttgart_Đức_Motorbuch_Verlag 1982 ISBN 3 87943 115 9 BULLET Spick_Mike_Luftwaffe_Fighter Aces_New_York_Ivy Books 1996 ISBN 0 8041 1696 2 BULLET Thompson_J_Steve với Peter_C_Smith_Air Combat_Manoeuvres_The_Technique and History of Air_Fighting for Flight_Simulation_Hersham_Surrey UK Ian_Allan_Publishing 2008 ISBN 978 1 903223 98 7 BULLET Tillman_Barrett_Shot_Down or Out of Gas_Flight_Journal_Volume 11 No 4 August 2006 BULLET Toliver_Raymond_F và Trevor_J_Constable_Holt Hartmann vom Himmel tiếng Đức Stuttgart_Đức_Motorbuch_Verlag 1985 ISBN 3 87943 216 3 BULLET Toliver_Raymond_F and Trevor_J_Constable_The Blond_Knight of Germany_New_York_McGraw Hill 1986 ISBN 0 8306 8189 2 BULLET Weal_John_Bf 109 Aces of the Russian_Front_Oxford_UK Osprey_Publishing_Limited 2003 ISBN 1 84176 084 6 BULLET Weal_John_Jagdgeschwader 52 The_Experten_Aviation_Elite Units_Oxford_UK_Osprey Publishing_Limited 2004 ISBN 1 84176 786 7 BULLET Williamson_Gordon_Knight s Cross with Diamonds_Recipients 1941 1945 Oxford_UK_Osprey_Publishing Limited 2006 ISBN 1 84176 644 5 Liên_kết ngoài BULLET Tiểu_sử chi_tiết và hình của Erich_Hartmann_BULLET_The Blond_Knight of Germany_Biography of Erich_Hartmann_BULLET_Tiểu sử ngắn về Hartmann_BULLET_Tiểu sử ngắn về Hartmann_BULLET_Cuộc phỏng_vấn lần cuối Erich_Hartmann_BULLET_Hartmann nhận Kim_cương từ Bản tin thời_chiến của Đức Die_Deutsche_Wochenschau
Erich_Hartmann