Dọc mùng tranh Dọc mùng hay Thiếu_nữ trong vườn và phong_cảnh là bức tranh_sơn_mài khổ lớn trình_bày theo kiểu bình_phong của hoạ_sĩ Nguyễn_Gia_Trí_Bức tranh thực_chất gồm hai mặt mặt trước là tranh Phong_cảnh còn mặt sau là tranh Thiếu_nữ trong vườn Bức tranh được giới chuyên_môn cũng như giới sưu_tập đánh_giá là Bức tranh_sơn_mài đẹp nhất Việt_Nam Hiện_nay bức tranh được đặt trang_trọng tại Bảo_tàng Mỹ_thuật Việt_Nam Miêu_tả bức tranh Bức tranh là một bộ bình_phong gồm 8 tấm gỗ ghép lại Với sơn đỏ_son sơn_then vàng_bạc vỏ trứng và sơn cánh_gián hoạ_sĩ đã tạo cho Dọc mùng một vẻ đẹp lộng_lẫy có chiều sâu bí_ẩn đưa kĩ_thuật sơn_mài lên đỉnh_cao khẳng_định tầm quan_trọng của chất_liệu hội_hoạ này trong nền mỹ_thuật Việt_Nam đồng_thời đánh_dấu sự khởi_đầu cho khuynh_hướng sáng_tác đưa sơn_mài vào nghệ_thuật của Nguyễn_Gia_Trí những năm sau_này Mặt trước là hình_ảnh cây dọc mùng với nét vẽ khoẻ_khoắn những mảng vỏ trứng hình cây điển_hình được viền bằng những mảng màu to rộng nét cứng_cáp gợi về sự gần_gũi chân_quê của vùng nông_thôn Bắc_Bộ Việt_Nam Mặt sau bức tranh Thiếu_nữ trong vườn là vườn hoa muôn sắc_màu trong đó các cô gái đang vui_đùa chạy_nhảy giá_trị hiện_thực toát lên từ hình_khối động_tác Sắc vàng kim được dát trên nền trời trên những tấm áo điểm_xuyết vỏ trứng những vệt vàng lộng_lẫy trên từng đường lượn như tôn vẻ đẹp thanh_tân thiếu_nữ Mọi thành_tựu kỹ_thuật đều được phát_huy hết_mức đặc_biệt là thủ_pháp để lộ nền_son trong những hình người khiến các nhân_vật nhẹ lâng_lâng như tan được Việc xử_lý vỏ trứng ở đây có những sáng_tạo mới vỏ trứng nhoè mờ ẩn_hiện như thuỷ_mặc mềm như lụa ánh vàng kim chiếu ra từ bên trong từ những kẽ vỏ trứng như một ánh_sáng nội_tại huy_hoàng và các nét tinh_tế màu đen chạy trên mặt vỏ trứng khiến ta nhìn thấy được những đường gió cuốn tà áo_dài thiếu_nữ Ở đây sử_dụng mô_típ ba cô Ba cô gái đứng cạnh nhau của Botticelli nhưng có_thể thấy sự khác_biệt ở vẻ mông_lung hư_ảo nhiều hơn phần hồn át hẳn phần xác nhịp chân tíu_tít bước chân tung_tẩy như không chạm đất sự trong_trắng phát sáng từ bên trong Các cô đã rời cõi thế lên tiên_giới Đánh_giá Ngoài những sự công_nhận giá_trị của bức tranh này nó còn làm thay_đổi cả quan_niệm về sơn_mài truyền_thống Năm 1946 Bác_Hồ từng mượn của nhà sưu_tập Đức_Minh tranh Nguyễn_Gia_Trí trong đó có Dọc mùng và các hoạ_sĩ khác để tiếp khách quốc_tế Bác_Hồ rất coi_trọng văn_hoá quốc_gia cho_nên Bác muốn nơi tiếp khách phải thể_hiện văn_hoá quốc_gia Mỹ_thuật biểu_hiện điều đó nhanh nhất rõ nét nhất Tìm_kiếm Sau chiến_dịch Đại_thắng mùa xuân 1975 cố hoạ_sĩ nhà phê_bình mỹ_thuật Nguyễn_Đỗ_Cung nguyên Viện trưởng đầu_tiên của Viện Mỹ_thuật Việt_Nam đã chỉ_thị cho người cộng_sự của mình là hoạ_sĩ nhà điêu_khắc Nguyễn_Thiện vào Đà_Lạt tìm và đưa bức sơn_mài nổi_tiếng của danh_hoạ Nguyễn_Gia_Trí về Hà_Nội an_toàn nguyên_vẹn Hoạ_sĩ Nguyễn_Thiện người cộng_sự năm_xưa giờ đã vào tuổi 80 bồi_hồi kể lại Sau giải_phóng miền Nam 1975 tôi khi đó là Trưởng phòng Phục_chế trang_trí và trưng_bày của Bảo_tàng Mỹ_thuật Việt_Nam được ông Nguyễn_Đỗ_Cung_Viện trưởng gọi lên giao nhiệm_vụ vào Nam tìm và đem bằng được bức tranh Dọc mùng của hoạ_sĩ Nguyễn_Gia_Trí lúc đó đang được đặt tại dinh_thự của Ngô_Đình_Diệm ở Đà_Lạt về Hà_Nội Nhận nhiệm_vụ tôi không dám hỏi lại Viện trưởng vì sao chỉ cử một_mình tôi vào tìm đem bức tranh về bởi tôi biết ông là một người rất cẩn_trọng Lặng_lẽ gói gém hành_trang tôi lên_đường với hy_vọng hoàn_thành nhiệm_vụ Sau vài tuần vất_vả đi đường tôi cũng đến được Đà_Lạt và thật may_mắn công_tác bảo_vệ giữ_gìn các công_trình kiến_trúc của chế_độ cũ được các cơ_quan Trung_ương cũng như địa_phương làm khá tốt sau giải_phóng Hầu_như các hiện_vật là các bức tranh quý tại các dinh_thự của quan_lại chế_độ cũ được bảo_quản khá nguyên_vẹn Bức tranh Dọc mùng được tôi tìm thấy tại dinh_thự cổ của một viên chủ đồn_điền Pháp tại Đông_Dương được Ngô_Đình_Diệm chọn làm nơi ở mỗi khi lui về nghỉ_dưỡng tại Đà_Lạt Khi đó tôi thật_sự cảm_phục sự tinh_tế của ông Nguyễn_Đỗ_Cung và hiểu vì sao Viện trưởng lại cử mình vào tìm bức tranh Một vấn_đề khó_khăn xuất_hiện sau khi tìm được bức tranh Đó là làm_sao đưa được bức tranh trở về Hà_Nội một_cách an_toàn và nguyên_vẹn bởi bức tranh là bình_phong khổ lớn gồm tám bức ghép có kích_thước 160cmx400cm Tôi đành điện ra Hà_Nội báo_cáo xin ý_kiến chỉ_đạo và Viện trưởng đã cử một đoàn công_tác đặc_biệt do hoạ_sĩ Nguyễn_Văn_Y một bậc thầy về gốm khi đó là Phó Viện trưởng Viện Mỹ_thuật Việt_Nam dẫn theo tổ công_tác gồm hoạ_sĩ Chu_Khắc_Thuật_Lê_Kim_Lê_Anh_Tuấn Nguyễn_Bích_Hải_Yến là cán_bộ của Bảo_tàng Mỹ_thuật Việt_Nam vào hỗ_trợ tìm cách đưa bức tranh trở về Ông Thiện kể tiếp Sau giải_phóng giao_thông đi_lại thật gian_khó nhưng khi chúng_tôi đề_xuất với địa_phương về sự quan_trọng cần gìn_giữ và đưa bức tranh ra Hà_Nội phải được đảm_bảo an_toàn tuyệt_đối nên đã được tạo điều_kiện rất thuận_lợi Và hành_trình của chuyến xe đặc_biệt vận_chuyển bức tranh_sơn_mài đẹp nhất Việt_Nam về Sài_Gòn rồi sau đó ngược ra Bắc an_toàn
Dọc mùng ( tranh )