Đặng_Vũ_Đặng_Vũ 2 58 tên_tự là Trọng_Hoa người Tân_Dã_Nam_Dương tướng_lĩnh khai_quốc_công_thần nhà Đông_Hán đứng đầu Vân_Đài nhị thập bát tướng Từ nhỏ thông_minh Ông từ nhỏ thông_minh 13 tuổi đã biết làm thơ về sau du_học Trường An_Khi ấy Lưu_Tú cũng du_học Trường An_Vũ tuy nhỏ_tuổi nhưng gặp Lưu_Tú đã biết không phải kẻ tầm_thường lập_tức kết_thân Mấy năm sau ông quay về nhà Cuối thời nhà Tân_khắp_nơi nổi_dậy hào_kiệt quê nhà muốn đề_cử Vũ làm thủ_lĩnh để khởi_sự ông không theo Nghe tin Canh_Thuỷ đế mệnh cho Lưu_Tú bình_định Hà_Bắc ông lập_tức khăn_gói vượt sông sang bờ bắc đến Nghiệp thì gặp được Hai người nói_chuyện thâu đêm Vũ khuyên ông ta mời_gọi anh_hùng thu lấy_lòng dân mà tự_lập Lưu_Tú rất hài_lòng lệnh cho bộ_hạ gọi ông là Đặng_tướng_quân mỗi khi có việc lớn ắt được cùng bàn_bạc Không lâu sau Vương_Lang nổi_dậy Vũ theo Lưu_Tú lánh sang Kế rồi đến Tín_Đô có được mấy ngàn quân_lệnh cho ông soái lĩnh đánh hạ Quảng_A_Trong thời_gian này Lưu_Tú tuyển nhiệm tướng_lĩnh thường hỏi qua ý_kiến của Vũ_Những người mà ông tiến_cử đều là kỳ_tài quân_sự nên càng được kính_trọng Về sau Lưu_Tú mệnh cho Vũ và bọn Cái_Duyên đi dẹp nghĩa_quân Đồng Mã ở Thanh_Dương_Bọn_Duyên đi trước không thắng được lui về giữ thành bị địch vây khốn Ông soái quân đại_phá nghĩa_quân mà giải_vây bắt sống đại_tướng của địch Đưa quân tây tiến Năm Canh_Thuỷ thứ 2 24 Lưu_Tú muốn tranh_giành Quan_Trung với triều_đình Canh_Thuỷ bèn bái Vũ làm Tiền tướng_quân Trì tiết soái 2 vạn tinh_binh được tự chọn cấp dưới đi cùng Ông lấy Hàn_Hâm làm Quân_sư Lý_Văn_Lý_Xuân Trình_Lự làm Tế_tửu Phùng_Âm làm Tích nỗ tướng_quân Phàn_Sùng làm Kiêu kị tướng_quân Tông_Hâm làm Xa kị tướng_quân Đặng_Tầm làm Kiến uy tướng_quân Cảnh_Hân làm Xích mi tướng_quân Tả_Vu làm Quân_sư tướng_quân dẫn binh tây tiến Tháng_giêng năm Kiến_Vũ đầu_tiên 25 Vũ soái quân vượt núi Thái_Hành ra khỏi Cơ_quan tiến đánh Hà_Đông Hà_Đông đô_uý đóng_cửa cố_thủ quân Hán tấn_công 10 ngày phá được thu lấy rất nhiều quân_nhu lương_thực Kế đó soái quân vây An_Ấp nhưng mấy tháng vẫn chưa hạ được Tướng Canh_Thuỷ là Phàn_Tham soái mấy vạn quân vượt núi Đại_Dương đến tấn_công ông sai các tướng quay lại đánh trả ở Giải Nam đại_phá địch chém đầu Tham_Tướng_Canh_Thuỷ là bọn Định_Quốc thượng công Vương_Khuông_Huấn_Tương Ấp vương Thành Đan_Kháng uy tướng_quân Lưu_Quân hợp quân hơn 10 vạn tiếp_tục tấn_công quân Hán gặp bất_lợi Phàn_Sùng tử_trận Trời về chiều đôi bên bãi chiến Bọn Hàn_Hâm khuyên Vũ nhân đêm_tối lui quân ông không nghe Ngày hôm sau là ngày Quý_Hợi bọn Khuông tránh ngày cuối của Lục_Giáp nên không ra đánh ông nhân đó chỉnh_đốn đội_ngũ sắp_xếp chỉ_huy Ngày thứ 3 Vương_Khuông dốc quân đến đánh Vũ lệnh cho trong quân không được vọng động đợi đối_phương đến gần mới nổi trống cùng tiến lên đại_phá địch Bọn Khuông bỏ quân mà chạy Vũ soái khinh kỵ đuổi theo bắt được Lưu_Quân cùng Hà_Đông thái_thú Dương_Bảo_Trì tiết trung lang tướng Nhị_Cương đều chém đầu thu được 6 ngọn cờ tiết 500 ấn thụ binh_khí không đếm xuể bình_định xong Hà_Đông Ông thừa chế lấy Lý_Văn làm Hà_Đông thái thủ đặt các chức huyện_lệnh để trị lý Cùng tháng Lưu_Tú lên_ngôi ở Cảo_Ấp chính là Hán_Quang_Vũ đế phái sứ_giả mang cờ tiết đến bái Vũ làm Đại tư_đồ ban ấn thụ Phụng xa đô_uý phong Toản hầu thực ấp vạn hộ Khi ấy Vũ mới 24 tuổi Vũ đưa quân từ Phần Âm vượt sông_vào Hạ_Dương_Trung lang tướng Tả phụ đô_uý của Canh_Thuỷ tấn_công Thừa_Hấp đưa 10 vạn người hợp với quân ở Tả_Phùng_Dực cùng chống lại Vũ ông đánh_bại bọn họ Khi ấy quân Xích_Mi tiến vào Trường An quân_kỷ không tốt trăm_họ hoang_mang Nghe nói quân của Vũ kỷ_luật nghiêm_minh trên đường_không tơ_hào gì lại không ai địch nổi nên người theo hàng có đến hàng ngàn Ở nơi ông dừng xe dựng cờ tiết uý_lạo trăm_họ già_trẻ trai_gái chen_chúc dưới xe ai cũng vui_mừng vì_thế tiếng_tăm vang_dội Quan_Tây_Quang_Vũ đế nghe biết rất hài_lòng Đánh mất Trường An_Bộ hạ của Vũ khuyên ông vào Quan nhưng Vũ muốn trước_tiên đánh lấy 3 quận Thượng_Quận Bắc_Địa An_Định nuôi_dưỡng sức người sức của Vì_thế ông đưa quân về phía bắc tiến đến Tuần_Ấp các quận_huyện nối nhau quy phụ Quang_Vũ đế thúc_giục ông tiến_quân nhưng Vũ vẫn kiên_trì quan_điểm phái quân đánh lấy các huyện của Thượng_Quận lưu Phùng_Âm_Tông_Hâm ở lại giữ Cẩu_Ấp tự_thống quân chủ_lực bình_định Bắc_Địa_Nhưng 2 người lại tranh quyền giành công Âm giết Hâm rồi quay ra chống lại Vũ_Ông sai sứ hỏi kế Quang_Vũ đế đế suy_đoán thuộc_hạ thân_tín của Âm là Hộ quân Hoàng_Phòng sẽ bắt Âm quả_nhiên như_vậy Mùa xuân năm Kiến_Vũ thứ 2 26 Vũ được tăng phong làm Lương hầu thực ấp 4 huyện Nghĩa_quân Xích_Mi có nội_loạn rời Trường An chạy sang phía tây đến Phù_Phong_Vũ nhân lúc Trường An trống_rỗng mà tiến vào đóng quân ở hồ Côn_Minh khao_thưởng sĩ_tốt Ông soái các tướng trai_giới chọn ngày lành sửa_soạn lễ_vật mà cúng_tế miếu Cao_Tổ tìm lại bài_vị của 11 đời Hoàng_đế nhà Hán sai sứ báo tin về Lạc_Dương nhân đó xem_xét lăng_tẩm cắt_đặt quan_chức coi_sóc Vũ đưa quân giao_chiến với Duyên_Sầm ở Lam_Điền không thắng quay về thu_hoạch lương_thực của Vân_Dương_Hán_Trung vương Lưu_Gia đến hàng gia tướng Lý_Bảo của ông ta có hành_vi vô_lễ ông chém đi Em_trai Bảo thu lấy bộ_hạ của ông ta chống lại Vũ giết chết tướng_quân Cảnh_Hân_Từ khi Phùng_Âm làm_phản uy_tín của Vũ đã kém đi_lại thiếu_thốn lương_thực những người quy phụ đều rời bỏ Lúc này nghĩa_quân Xích_Mi quay lại đánh Trường An_Vũ đưa quân giao_chiến thua chạy lui về Cao_Lăng sĩ_tốt đói_kém phải ăn rau_cỏ Đế gọi về trách ông cố chống lại quân Xích_Mi liều chết vì đói nên mới thất_bại Vũ lấy_làm xấu_hổ về việc không lập được công mấy lần phái binh quay lại dò_xét đều gặp bất_lợi Mùa xuân năm thứ 3 27 Vũ nhận lệnh tiến đánh Xích_Mi yêu_cầu Phùng_Dị cùng chống địch Dị cho rằng nên thả cho quân Xích_Mi đi qua rồi đông_tây giáp kích ông không nghe cùng bộ_tướng là Xa kỵ tướng_quân Đặng_Hoằng gấp_gáp đón đánh Hoằng cùng nghĩa_quân giao_chiến cả ngày quân Xích_Mi lui chạy nguỵ_trang những xe chở đất bùn làm xe chở lương_thực Quân Hoằng tranh_giành lẫn nhau nghĩa_quân quay lại tấn_công Hoằng đại_bại Vũ_Dị hợp quân đến cứu Xích_Mi lui chạy Vũ đuổi theo đại_bại chỉ còn 24 kỵ_binh chạy thoát về Nghi_Dương_Ông dâng trả ấn thụ Đại tư_đồ Lương hầu có chiếu giao lại cho ông ấn thụ Lương hầu Mấy tháng sau được bái làm Hữu tướng_quân Mùa xuân năm thứ 4 28 Vũ cùng Phục_Hán tướng_quân Đặng_Diệp_Phụ_Hán tướng_quân Vu_Khuông tại Đặng_đánh_bại Duyên_Sầm_Ông đuổi đến Vũ_Đương lại phá được địch Duyên_Sầm trốn về Hán_Trung còn bộ_hạ của ông ta đều hàng Cuối đời Năm thứ 13 37 bình xong thiên_hạ Quang_Vũ đế gia_phong công_thần phong Vũ làm Cao_Mật hầu thực ấp 4 huyện Cao_Mật_Xương_An Di_An_Thuần_Vu lại phong em_trai của ông là Khoan làm Minh_Thân hầu Theo lệ ông bị bãi tất_cả các quan_chức nhưng nằm trong số_ít các công_thần thường được gọi vào triều khi có việc lớn Vũ thờ mẹ rất hiếu có 13 con trai đều nuôi dạy thành_tài Của nhà chỉ cần đủ dùng không có ý làm_giàu nên rất được Đế xem trọng Năm Trung_Nguyên đầu_tiên 56 được coi việc Đại tư_đồ là ngoại_lệ hiếm có trong số các công_thần khai_quốc Theo xa_giá tuần_thú phía đông được phong Đại tông Minh đế lên_ngôi bái ông làm Thái_phó Cùng năm mất hưởng_thọ 57 tuổi thuỵ là Nguyên hầu Mộ của ông ở vị_trí ngày_nay cách 200m về phía tây thôn Ngự_Giá huyện Tế_Nguyên_Hà_Nam Tương_truyền do Hán_Minh đế đích_thân tống_táng Vũ nên mới có tên thôn là Ngự_Giá Trong Văn_Cách mộ đã bị đào lên một phần Đánh_giá Chiến_công của Vũ không sánh bằng bọn Ngô_Hán_Giả_Phục Nhân_cách của ông cũng không bì kịp bọn Phùng_Dị_Sái_Tuân Nhưng ông có công vạch ra sách_lược củng_cố lòng tin cho Quang_Vũ đế trong buổi đầu khởi_nghiệp khó_khăn từ đó giành lấy Hà_Bắc_Quan_Tây làm cơ_sở vững_chắc đi đến thành_công sau_này Thêm nữa Vũ tiến_cử Ngô_Hán_Khấu_Tuân cho thấy khả_năng nhìn người sắc_sảo càng được Quang_Vũ đế kính_trọng Bình xong thiên_hạ Vũ vui_thú điền_viên thờ mẹ dạy con thể_hiện đạo_đức cao_đẹp khiến cho Quang_Vũ đế hài_lòng Ông là một trong vài công_thần khai_quốc được tái bổ_nhiệm làm đến Thái_phó Gia_đình dòng_họ Sau khi Vũ mất con_cháu đời_đời làm quan_họ Đặng_ở Nam_Dương cùng họ Đậu ở Phù_Phong họ Dương ở Hoằng_Nông và họ Viên ở Nhữ_Nam là 4 thế_gia đại tộc hiển_hách nhất trong thời_kỳ Đông_Hán_Ông có 13 con trai Hậu_Hán thư có chép liệt_truyện của trưởng tử Đặng_Chấn con thứ Đặng_Tập con thứ 3 Đặng_Trân con thứ 6 Đặng_Huấn và con_nhỏ Đặng_Hồng_Chấn_Tập Trân được thế_tập hầu_tước Huấn sinh ra Đặng_Tuy là Hoàng_hậu của Hán_Hoà đế tức Đặng_thái_hậu về sau Những nhà_nghiên_cứu đời Tống là cha_con Đặng_Danh_Thế_Đặng_Xuân_Ai đã soạn Cổ_kim thắng thị thư biện_chứng kể rằng Sau khi trung_hưng họ Đặng_nhiều đời được sủng quý hầu_tước 29 người công_tước 2 người đại_tướng quân trở xuống 13 người trong đó 14 người nhận lương_bổng 2000 đam liệt hiệu 22 người châu_mục quận thú 48 người còn thị trung_tướng đại_phu lang yết giả nhiều không đếm xuể Tuy_nhiên sau khi Đặng_thái_hậu qua_đời có người vu_cáo bọn Đặng_Khôi_Đặng_Hoằng từng phản_đối lập Hán_An đế khiến cho họ Đặng_chịu 1 phen tai kiếp Con_cháu từ đó luân_lạc đến Hồ_Nam_Hồ_Bắc thậm_chí là Sơn_Tây Cam_Túc_Trọng thần Đặng_Chi nhà Thục_Hán thân_tín Đặng_Dương của Đại_tướng quân Tào_Sảng nhà Tào_Nguỵ vào thời Tam_Quốc đều là hậu_duệ của Đặng_Vũ_Xem thêm BULLET Hán_Quang_Vũ_Đế BULLET Đặng_Chi_Tham khảo BULLET Hậu_Hán thư BULLET Tư trị thông giám
Đặng_Vũ