Tư_Mã Duật_Tư_Mã_Duật chữ Hán_司马遹 278 300 biểu tự Hi_Tổ_熙祖 tiểu tự Sa_Môn 沙门 là tông thất nhà Tấn hoàng_thái_tử của Tấn_Huệ đế vua thứ hai của nhà Tấn trong lịch_sử Trung_Quốc Ông bị Hoàng_hậu Giả_Nam_Phong phế_truất và sát_hại năm 300 sau được truy tôn là Mẫn_Hoài thái_tử Cái chết của ông cũng châm ngòi cho loạn bát vương đầu thời nhà Tấn_Thân thế và thuở nhỏ Tư_Mã Duật là con trai trưởng của Tấn_Huệ_Đế vua thứ hai của nhà Tấn với cung_nhân Tạ_Cửu_Năm 271 TCN Tư_Mã Trung tức Tấn_Huệ_Đế lúc đó đang làm thái_tử lấy con gái đại_thần Giả_Sung là Giả_Nam_Phong phong làm vợ đích nhưng Giả_Nam_Phong chỉ sinh toàn con gái mà đến năm 278 thì Tạ_Cửu lại sinh ra con trai là Tư_Mã Duật_Tư_Mã_Duật từ nhỏ đã thông_minh đĩnh ngộ được vua ông là Tấn_Vũ đế yêu_quý Do_đó mặc_dù thấy Tư_Mã Trung bị thiểu_năng trí_tuệ nhưng Tấn_Vũ đế và Dương_Hoàng hậu vẫn giữ ngôi thái_tử vì họ cho rằng tuy con dốt nhưng cháu giỏi thì sau_này có_thể giúp con vì_vậy càng thôi ý_định thay thái_tử Sau đó Tấn_Vũ đế phong cho Tư_Mã Duật làm Quảng_Lăng vương phong địa 5 vạn hộ_lại cho đại_thần Lưu_Thực làm thầy cho ông Được phong_thái tử Năm 290 Tấn_Vũ đế mất Tư_Mã Trung lên nối_ngôi tức Tấn_Huệ_Đế_Huệ đế phong cho Tạ tài nhân làm Thục phi Tư_Mã Duật làm thái_tử Huệ_Đế cho tuyển những lão thần như Hà_Thiệu làm thái_sư Vương_Nhung làm thái_phó Dương_Tế làm Thái_bảo dạy_học cho Tư_Mã Duật lại tuyển Bùi_Hiến và Trương_Huy_Hoà cùng học với ông Tư_Mã Duật tuy hồi nhỏ thông_minh nhưng lớn lên lại không thích học_hành cũng không tôn_kính thầy dạy Giả_Nam_Phong lúc này đã làm Hoàng_hậu muốn toàn_quyền nắm triều_chính thường sai người đến dụ_dỗ ông không tham_gia triều_chính Tuy Giang_Thống và Đỗ_Tích_Đô khuyên ngăn nhưng ông không nghe Kết oán với họ Giả_Tư_Mã_Duật tính_tình cương_nghị lại sinh được ba con trai nhưng ông ít quan_tâm đến triều_chính Bấy_giờ Giả_Nam_Phong thấy Huệ đế ngu_ngốc muốn khống_chế triều_chính Chiêm sự Bùi_Quyền thấy vậy khuyên ngăn ông nên kết_thân với họ Giả để đề_phòng hậu_hoạn nhưng ông không nghe Em_gái Giả hậu là Giả_Ngọ được gả cho Hàn_Thọ cũng sinh được một con gái Quách_Hoè lại khuyên Giả hậu nên gả cháu gái đó cho Tư_Mã Duật để ràng_buộc Nhưng Giả hậu lẫn vợ_chồng Giả_Ngọ đều không tán_thành Quách_Hoè lại khuyên Giả hậu lấy con gái lớn của tư_đồ Vương_Diễn cho thái_tử Duật để lấy_lòng nhưng Giả hậu lại lấy cô chị xinh_đẹp cho em mình là Giả_Thuỵ và lấy cô em là Vương_Huệ_Phong xấu_xí cho thái_tử Duật_Thái tử biết chuyện nên căm_ghét Giả hậu Có lần Tư_Mã Duật cùng Thành_Đô vương Tư_Mã Dĩnh và Giả_Mật đi du_ngoạn có xung_đột với Giả_Mật_Tư_Mã Dĩnh bèn trách Giả_Mật vô_lễ với thái_tử Giả_Mật tức_giận khuyên Giả_Nam_Phong phế thái_tử Giả hậu nghe theo công_khai tuyên_bố khuyết_điểm của Tư_Mã Duật ra ngoài để mọi người biết Trung_Lĩnh quân Triệu_Tuấn khuyên Tư_Mã Duật ép vua cha phế hậu nhưng ông không nghe Bị phế và bị giết Bùi_Ngỗi_Giả_Mô thấy Giả hậu thù_địch với thái_tử nên rất lo_lắng sợ trong triều sẽ xảy ra biến_loạn bèn bàn với Trương_Hoa định phế_bỏ Giả hậu lập Tạ_Thục phi là mẹ ruột của thái_tử Duật lên thay Thủ_hạ của thái_tử Duật là Lưu_Biện cũng chủ_trương làm binh_biến để phế Giả hậu cũng bàn với Trương_Hoa_Tuy nhiên lão thần Trương_Hoa muốn yên_phận lại thoái_thác rằng chưa từng nghe Giả hậu có ý phế thái_tử do_đó không nên gây_hấn Bản_thân thái_tử Duật cũng không quyết_đoán việc binh_biến Do_đó việc lật_đổ không được thực_hiện Trương_Hoa tiết_lộ mưu của Lưu_Biện cho Giả hậu Biện bị điều ra làm quan ở ngoài Biết mình không thoát khỏi tay Giả hậu Lưu_Biện uống thuốc_độc tự_sát Tháng 12 năm 299 Giả_Nam_Phong bắt_đầu tìm cách hãm_hại Tư_Mã Duật_Bà ta sai tì nữ Trần_Vũ_Tứ chuốc rược cho ông say rồi lừa viết bức thư phản_nghịch Thái_tử Duật vì quá say không biết gì nên cứ thế chép lại nội_dung do Giả hậu soạn sẵn Giả hậu mang thư cho Huệ_Đế xem để có cớ bỏ thái_tử Huệ_Đế ban_đầu muốn giết thái_tử nhưng các đại_thần Trương_Hoa và Bùi_Ngỗi phản_đối cho rằng đó không phải là kiểu văn mà ông thường làm Giả hậu bèn tâu phế Tư_Mã Duật làm thứ_dân Sau đó Giả hậu sai Tư_Mã Đạm đưa Tư_Mã Duật_Vương_Huệ_Phong và ba con ông ra an_trí ở thành Kim_Dung_Mẹ thái_tử là Tạ phi cũng bị tống_giam và tra_tấn tới chết Sau khi Tư_Mã Duật bị phế các đại_thần đứng lên phản_đối Trung_Hữu_vệ Đốc_Tư_Mã_Nhã và Thường_Tòng đốc Hứa_Siêu_Điện trung Trung lang Sĩ_Ý muốn phục ngôi thái_tử bèn nhờ_cậy Triệu vương Tư_Mã Luân_Nhưng_Luân sợ thái_tử là người khó khống_chế nên nghe theo lời mưu_sĩ Tôn_Tú bèn phao tin rằng triều_thần muốn phục ngôi thái_tử để phế Giả hậu Giả hậu sợ_hãi nảy_sinh ý_định giết Tư_Mã Duật_Tháng 3 năm 300 bà ta sai Thái ý lệnh Trình_Cứ làm loại độc_dược là ba_đậu hạnh tử hoàn rồi sai Hoàng môn Tôn_Lự_Trai đến Hứa_Xương hạ độc thái_tử để tuyệt đi lòng mong_đợi của triều_thần Trong cung của Tư_Mã Duật có người nếm thức_ăn để thử độc Tôn_Lự chỉ có cách_bức ép thẳng_tay bắt ông ăn thức_ăn có độc Tư_Mã Duật hô vang cho người bên ngoài biết tuy_nhiên chỉ một lúc sau thì ông qua_đời Tư_Mã Duật hưởng_thọ 23 tuổi 278 300 Sau khi ông mất Giả hậu sai chôn_cất ở Hứa_Xương theo lễ của Quảng_Lăng vương rồi giết Lưu_Chấn_Tôn_Lự và Trình_Cứ để bịt đầu_mối Sau khi qua_đời Cái chết của Tư_Mã Duật đã làm bùng lên loạn bát vương Cùng năm 300 Triệu vương Tư_Mã Luân lấy cớ báo_thù cho ông đem quân tấn_công vào cung giết Giả hậu Kể từ đó các chư_hầu vương bắt_đầu nổi_dậy tranh quyền lẫn nhau gây ra bạo_loạn khắp_nơi Lợi_dụng cơ_hội đó năm 316 quân Hán_Triệu ở miền Bắc chiếm được Lạc_Dương tiêu_diệt Tây_Tấn_Gia_đình BULLET Cha Tấn_Hiếu_Huệ đế Tư_Mã Trung_司马衷_BULLET_Mẹ Tạ_Cửu_谢玖 sau được phong làm Tài nhân rồi Thục phi BULLET Thê_thiếp BULLET Vương_Huệ_Phong_王惠风 con gái Thái_uý Vương_Diễn_王衍_BULLET Tưởng_Tuấn_蒋俊_BULLET Con_cái BULLET Tư_Mã Bình_司马虨 mất năm 300 được truy tôn làm Nam_Dương_vương 南阳王_BULLET_Tư_Mã Tang_司马臧 ban_đầu được phong làm Lâm_Hoài vương 临淮王 sau khi Giả hậu_bị giết được phong làm Hoàng_Thái tôn sau bị Tư_Mã Luân phế làm Bộc_Dương_vương 濮阳王_BULLET_Tư_Mã Thượng_司马尚 được phong làm Tương_Dương_vương 襄阳王 sau khi Tư_Mã Luân bị lật_đổ Tư_Mã Trung phục vị lập thành Hoàng_Thái tôn Xem thêm BULLET Tấn_Huệ_Đế_BULLET Giả_Nam_Phong_BULLET Tạ_Cửu_BULLET_Vương Huệ_Phong_BULLET_Tư Mã_Luân_Tham khảo BULLET Thẩm_Khởi_Vĩ 2007 Kể chuyện Lưỡng_Tấn_Nam_Bắc triều Nhà_xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Tấn thư bản kỉ quyển 4 liệt_truyện quyển 23 BULLET Tư trị thông giám quyển 83
Tư_Mã Duật