Ca tỳ la vệ Ca tỳ la vệ chữ Hán_迦毗羅衛_Kapilavastu phiên_âm tiếng Pali_Kapilavatthu là một thành quốc của Ấn_Độ cổ_đại nơi được các kinh_điển Phật_giáo mô_tả là quê_hương của Đức Phật_Thích ca Mâu ni Hình_thành Theo mô_tả của các kinh_điển Phật_giáo thuỷ_tổ của tộc Thích ca là vua Okkaka thuộc triều_đại Thái_Dương_Vương_quốc của tộc Thích ca bấy_giờ đóng_đô tại Saketa có thuyết cho rằng Saketa là cựu kinh_đô trước_kia của xứ Kosala_Về sau vua Okkaka vì sủng_ái thứ_phi nên đã lưu_đày các hoàng_tử và công_chúa con của hoàng_hậu đến các vùng_đất xa_xôi Trong cuộc lưu_đày này bốn hoàng_tử là Ukkamukha_Karakanda_Hatthinika và Nipura đã đi về hướng Himalaya_Trên đường đi họ đã gặp một hiền_sĩ tên là Kapila và được vị này bảo rằng bất_cứ kinh_thành nào được thiết_lập nơi vùng_đất ông ta đang ẩn tu sau_này vương_quốc đó sẽ phồn_thịnh Các hoàng_tử bèn nghe theo và lập kinh_thành tại vùng_đất này và dùng tên vị ẩn_sĩ Kapila để đặt cho vương_quốc mới của họ là Kapilavastu_Theo mô_tả của các kinh_điển Phật_giáo tiểu quốc Thích ca nằm dưới chân núi Himalaya hướng đông giáp hai vương_quốc Ly xa Licchavis và Ma kiệt đà Magadha hướng tây giáp vương_quốc_Kiều tát la Kosala và phía bắc là sông Rohini làm ranh_giới ngăn chia thành Ca tỳ la vệ với thị_tộc Câu ly Koliya nằm ở bờ bên kia Về dân_số theo sử_liệu ghi_chép của luận sư Buddhaghosa_Phật_Minh cho biết vào thời Phật tại thế ông có chừng 80 000 gia_đình thân_quyến bên nội và khoảng bằng con_số đó gia_đình thân_tộc bên ngoại Theo Dr_Rhys_Davids nếu mỗi gia_đình có 6 hoặc 7 người thì tính ra tổng dân_số của thị_tộc Thích ca thành Ca tỳ la vệ bấy_giờ có_thể lên tới khoảng một_triệu người Phát_triển Tiểu quốc Ca tỳ la vệ phát_triển xung_quanh thành Ca tỳ la vệ trung_tâm của tiểu quốc nơi trú_ngụ của tầng_lớp quý_tộc thuộc giai_cấp Kshatriya_Sát đế lị tộc Thích ca Việc cai_trị vương_quốc mới này được cai_trị theo hình_thức cộng_hoà trong đó vị tông chủ được các trưởng_lão trong tộc Thích ca tôn làm Tiểu vương Ràjà để lãnh_đạo dân_chúng Mọi việc quan_trọng trong tiểu quốc đều được mang ra thảo_luận ở đại_hội do chính tiểu vương làm chủ_tịch Phần_đông tầng_lớp bình_dân Ca tỳ la vệ sống bằng nghề nông và nuôi gia_súc tản_mát trong những ngôi làng ở trong rừng Tuy hầu_hết các làng đề có các thợ_thủ_công sinh_sống nhưng cũng có nhiều nơi mà thợ_thủ_công sống tập_trung thành làng như các làng_nghề mộc rèn gốm Trong làng khi người_dân có việc ma_chay cưới_hỏi do sự thỉnh_cầu các tư tế Bà la môn Brahmins sẽ giúp_đỡ cho họ Mặc_dù các ngôi làng mang tính tự_trị cao nhưng họ được đặt dưới sự bảo_vệ của tộc Thích ca thành Ca tỳ la vệ Đổi lại họ phải nộp thuế và chịu sự cai_trị lỏng_lẻo của tộc Thích ca thành Ca tỳ la vệ Ngoại_trừ kinh_đô Ca tỳ la vệ được ghi_nhận có chợ_búa với vài cửa tiệm nhỏ nhưng các mô_tả về kinh_thành Ca tỳ la vệ không ghi_chép gì về các thương_gia như_thường thấy xuất_hiện tại nhiều thành trấn lớn ở các tiểu quốc Ấn_Độ khác Hưng_thịnh Sau khi vương_quốc được lập ngôi_vị quốc_vương Ca tỳ la vệ được lần_lượt truyền qua các đời tông chủ đến vị quốc_vương có tên là Jayasena chữ Phạn_जयस_न Sau khi Jayasena qua_đời ngôi_vị quốc_vương lần_lượt được truyền đến con ông là Sihahanu chữ Phạn_स_हहन_Siôhahanu Pali_Sìha hanu Hán tạng dịch là Sư_Tử Giáp_師子頰 rồi đến cháu ông là Suddhodana được Hán tạng dịch là Tịnh_Phạn_Vào thời Suddhodana thành Ca tỳ la vệ đã phát_triển thành một đô_thị cổ_đại là một thuộc_quốc có ảnh_hưởng của nước_Kiều tát la Kosala_Quốc vương Tịnh_Phạn_Śuddhodana và Hoàng_hậu Ma da Māyā đã sống và cai_trị tại Ca tỳ la vệ cũng như con trai của họ là Thái_tử Tất đạt đa Cồ đàm Siddartha_Gautama cho đến khi ông rời cung_điện vào năm 29 tuổi Suy_tàn Sự phát_triển nhanh_chóng của thuộc_quốc Ca tỳ la vệ mang lại cho thành quốc này một ảnh_hưởng đối_với chính_quốc_Kiều tát la Để kết_liên với tộc Thích ca quốc_vương Ba tư nặc Pasenadi từng ngỏ lời hỏi cưới một nữ nhân của tộc Thích ca làm vợ Tông chủ tộc Thích ca bấy_giờ là Mahànàma người kế_vị Śuddhodana đã gả Vāsabha người con gái ngoại hôn của ông với một người tỳ nữ cho quốc_vương Ba tư nặc để làm thứ thiếp Người thiếp này về sau sinh được một người con trai là hoàng_tử Virudhaka được Hán tạng dịch là Tỳ_Lưu_Ly_Khi trưởng_thành hoàng_tử Virudhaka cướp ngôi của vua cha Pasenadi_Theo các kinh_điển Phật_giáo lấy lý_do trả_thù cho nguồn_gốc thấp_kém của mình mẹ là tỳ nữ Virudhaka đã xuất_quân tàn_sát toàn_bộ tộc Thích ca và huỷ_diệt hoàn_toàn thành Ca tỳ la vệ Sau cuộc tàn_sát đẫm máu này thành Ca tỳ la vệ gần như biến mất trong lịch_sử Một_vài người trong tộc Thích ca thoát được khỏi cuộc thảm_sát di_cư lập_quốc ở vùng khác mà theo mô_tả của đại_sư Huyền_Trang trong Đại_Đường_Tây vực ký có những tiểu quốc như Ô trượng na Udiyāna_Phạm diễn na Bamyan_Hí ma đát la Himatala và Thương di Sgamaka đều là do những hậu_duệ của tộc Thích ca lập nên Đâu là vị_trí của Ca tỳ la vệ Cuộc tìm_kiếm địa_điểm lịch_sử Ca tỳ la vệ vào thế_kỷ XIX dựa trên những ghi_chép của các nhà_sư Pháp Hiển và Huyền_Trang những nhà_sư Phật_giáo Trung_Quốc đã thực_hiện những cuộc hành_hương sớm nhất đến địa_điểm này Nhà_sư Pháp Hiển trong chuyến hành_hương đến chiêm bái Ca tỳ la vệ vào năm 403 đã mô_tả như sau Nhà_sư Huyền_Trang trong chuyến hành_hương đến chiêm bái Ca tỳ la vệ vào năm 636 đã ghi_chép Sự mô_tả khác nhau về khoảng_cách của 2 nhà_sư Trung_Quốc dẫn đến có 2 quan_điểm chính khác_biệt về vị_trí được xác_định là thành Ca tỳ la vệ cổ_đại Theo đó một_số nhà_khảo_cổ xác_định thành Ca tỳ la vệ nằm tại ngôi làng Tilaurakot thuộc huyện Kapilvastu_Nepal ngày_nay Một_số nhà_khảo_cổ khác lại ủng_hộ quan_điểm cho rằng thành Ca tỳ la vệ cổ nằm tại làng Piprahwa thuộc huyện Siddharth_Nagar bang Uttar_Pradesh_Ấn_Độ ngày_nay Vị_trí thành Ca tỳ la vệ ngày_nay được cả Ấn_Độ lẫn Nepal cho rằng nằm trong lãnh_thổ của mình dẫn đến những tranh_chấp của 2 quốc_gia về địa_điểm quê_hương của Đức Phật_Cả 2 địa_điểm trên đều chứa nhiều tàn_tích khảo_cổ được xác_định có niên_đại từ thời Phật tại thế Các học_giả cho rằng vùng kiểm_soát của nhà_nước thị_tộc Shakya mà có_thể bao_trùm cả khu_vực rộng_lớn gồm cả 2 địa_điểm trên Tuy_nhiên rất nhiều học_giả Phật_giáo ủng_hộ quan_điểm thành Ca tỳ la vệ cổ thực_sự nằm ở Nepal Vị_trí thành Ca tỳ la vệ ở Ấn_Độ rất có_thể là của một nhánh hậu_duệ tộc Thích ca thoát khỏi vương nạn Tỳ lưu_ly xây_dựng nên về sau_này Tham_khảo BULLET Ghé thăm thành cổ Ca_Tỳ_La_Vệ nơi cha_mẹ Đức Phật sống và yên_nghỉ BULLET Quay về nguồn_cội Lâm_Tỳ_Ni
Ca-tỳ-la-vệ