Cá_nhám mang xếp Cá_nhám mang xếp tên khoa_học Chlamydoselachus anguineus là một loài cá_mập thuộc chi Chlamydoselachus họ Chlamydoselachidae_Đây là loài cá sống chủ_yếu ở vùng_biển sâu trên 1 500 mét phân_bố không liên_tục trên cả Đại_Tây_Dương và Thái_Bình Dương_Loài cá này có một_số đặc_điểm của loài cá_mập nguyên_thuỷ được coi là hoá_thạch sống dưới đáy biển thời_kỳ khủng_long Chúng có chiều dài có_thể đạt tới 2 m 6 6 ft có cơ_thể màu nâu sẫm giống con lươn nhưng có sáu cặp khe mang giống với loài cá_mập thời tiền_sử Khi di_chuyển và săn mồi cá_mập thằn_lằn uốn cong cơ_thể để di_chuyển về phía trước một_cách linh_hoạt giống với một con rắn biển khổng_lồ Do tỉ_lệ sinh_sản thấp cộng với việc chúng có giá_trị thương_mại cao nên dù sống ở vùng_biển sâu những nơi khó bị đánh_bắt nhưng Liên_minh Bảo_tồn thiên_nhiên Quốc_tế IUCN đã đánh_giá chúng là loài gần bị đe_doạ Phân_loại Người đầu_tiên khám_phá ra loài cá_nhám mang xếp là nhà_ngư_loại_học người Đức có tên Ludwig_Döderlein trong chuyến thăm Nhật_Bản của ông vào năm 1879 và 1881 Ông đã đưa hai mẫu_vật của loài này về Vien_Áo để nghiên_cứu nhưng những bản_thảo mô_tả của ông đã bị mất Vì_vậy những mô_tả đầu_tiên về loài cá_nhám mang xếp chính là của nhà động_vật_học người Mỹ Samuel_Garman khi bắt được một con cá_nhám cái dài 1 5 mét 4 9 ft tại Vịnh Sagami_Nhật_Bản_Những nghiên_cứu của ông được công_bố vào năm 1884 với tên Một loài cá_nhám kì_dị được đăng trong kỷ_yếu của Viện Essex ông đã đặt chúng trong một họ và chi mới với tên khoa_học là Chlamydoselachus anguineus từ chlamy trong tiếng Hy_Lạp có nghĩa là xếp thành nếp và selachus có nghĩa là cá_nhám còn anguineus trong tiếng Latinh có nghĩa là giống như loài rắn Nhiều nhà_nghiên_cứu cho rằng đây là loài cá_nhám tổ_tiên của lớp cá_nhám Elasmobranchii bao_gồm cả cá_đuối dựa trên cấu_tạo về răng xương hộp sọ mang cùng cấu_tạo đốt_sống của xương_sống không rõ_ràng Nhà động_vật_học Samuel_Garman tin rằng chúng là loài cổ_sinh_vật giống với loài cá_nhám cổ_đại Cladoselache đã tuyệt_chủng thuộc kỷ Devon_Còn theo Theodore_Gill và Edward_Drinker_Cope thì cá_mập thằn_lằn liên_quan đến các loài cá_mập thuộc thời_kỳ Mesozoic_Đại_Trung_Sinh Cope đã gán cho chúng với loài cá_mập tiền_sử Xenacanthus_Cá nhám mang xếp là một trong những loài cá_nhám tồn_tại lâu_đời nhất cùng với cá_nhám sáu mang có_thể là thời_kỳ Creta muộn cách đây 95 triệu năm hoặc có_thể là cuối kỷ Jura cách đây 150 triệu năm bởi nó mang những đặc_tính nguyên_thuỷ giống với tổ_tiên xa_xưa của chúng Phân_bố và môi_trường sống Chúng được ghi_nhận ở rải_rác khắp các vùng_biển thuộc Đại_Tây_Dương và Thái_Bình Dương_Ở_Đại_Tây_Dương chúng được tìm thấy ở khu_vực phía Đông bao_gồm phía Bắc_Na_Uy_Bắc Scotland và phía Tây_Ireland vùng_biển thuộc Pháp kéo_dài tới Maroc bao_gồm ở cả Madeira và Mauritanie_Ở trung_tâm Đại_Tây_Dương bắt_gặp chúng ở một_vài khu_vực thuộc núi Mid_Atlantic_Ridge phía Bắc của Brazil Suriname Ridge_Vavilov ngoài khơi Tây_Phi vùng bờ biển khu_vực các bang thuộc New_England bang Georgia Còn trong khu_vực Thái_Bình_Dương chúng có_mặt ở phía Đông nam đảo Honshu_Nhật_Bản_Đài Loan ngoài khơi bờ biển bang New_South_Wales và Tasmania ở Úc và xung_quanh New_Zealand Ngoài_ra là vùng bờ biển Hawaii_California và phía bắc Chile Môi_trường sống của cá_nhám mang xếp là ngoài khu_vực thềm_lục_địa khoảng giữa dốc lục_địa những vùng_biển mát và có sự đa_dạng sinh_thái Chúng sống phổ_biến ở độ sâu 1 000 m 3 300 ft và có_thể thấy chúng ở độ sâu lên tới 1 570 m 5150 ft Ở Nhật_Bản khu_vực vịnh Suruga độ sâu phổ_biến thấy loài này là từ 50 200 m 160 660 ft nhưng từ tháng tám đến tháng mười một_khi nhiệt_độ ở đây vượt quá 15 C 59 F thì chúng xuống những tầng nước sâu hơn Mô_tả Trong thần_thoại cá_nhám mang xếp được miêu_tả giống với những con rắn biển khổng_lồ Chúng có cơ_thể thuôn dài giống lươn và xuất_hiện một_cách kỳ_lạ với thân_hình màu nâu tối hoặc xám Đầu của cá_nhám mang xếp rộng phẳng nhưng chúng lại có một cái miệng tròn ngắn Đôi mắt hình_bầu_dục và được bố_trí nằm ngang Lỗ mũi là khe hở nằm theo chiều dọc đầu Trái_ngược với nhiều loài cá_nhám khác răng của chúng ngắn và mảnh nhưng lại dài vào sâu trong khoang miệng được cấu_tạo thành nhiều răng nhỏ hơn cùng với đó là khoảng_cách giữa các răng là khá rộng Mỗi con có khoảng 300 chiếc răng nhỏ thanh_mảnh như những cây kim Đây là một trong số_ít loài cá_nhám có 6 cặp khe mang các khe mang nhỏ được xếp thành nếp giúp mở_rộng được các sợi mang Cặp khe mang đầu_tiên nằm ngay ở cổ_họng trông như chúng như có một chiếc cổ áo Khi trưởng_thành cá_nhám mang xếp có_thể đạt chiều dài 1 7 m 5 6 ft đối_với cá_thể đực và 2 m 6 6 ft đối_với cá_thể cái Vây ngực của cá_nhám mang xếp ngắn và tròn vây lưng nhỏ nhưng lại nằm ở vị_trí khá xa so với cơ_thể ở đối_diện với vây hậu_môn Các vây bụng và hậu_môn lớn rộng và tròn Vây đuôi rất dài và có hình_tam_giác Có một cặp nếp gấp da dày không rõ chức_năng chạy dọc theo bụng ngăn_cách bởi đường rãnh Con_cái có phần thân giữa dài hơn so với con đực và vây bụng nằm gần với vây hậu_môn hơn Cá_nhám mang xếp có khoảng 147 đốt_sống và ruột chúng có cấu_tạo bao_gồm 26 28 van xoắn_ốc Có một loài cá_nhám mang xếp khác ở phía Nam châu_Phi được xếp vào loài mới có đầu dài hơn khe mang ngắn hơn có nhiều đốt_sống và nhiều van xoắn_ốc hơn khoảng 160 171 Hình_thái sinh_học Để thích_ứng với cuộc_sống ở vùng_biển sâu xương của chúng bị vôi_hoá cùng với đó là việc gan phát_triển chứa đầy chất_béo ở nồng_độ thấp cho_phép duy_trì trạng_thái ít vận_động trong môi_trường nước Cá_nhám mang xếp có_thể gặp nguy_hiểm bởi các loài cá_mập ăn thịt dữ_dằn khác bằng_chứng là những cái đuôi bị cụt của chúng Một_số loài ký_sinh_trùng của cá_nhám mang xếp gồm có các loài sán ở các chi Monorygma_Otodistomum veliporum hay_là giun ống Mooleptus rabuka Thức_ăn Với cấu_tạo hàm dài cho_phép chúng nuốt được những con mồi bằng một_nửa nửa hoặc hơn so với chúng Tuy_nhiên với cấu_tạo răng cùng khớp hàm khiến chúng không_thể cắn_xé con mồi một_cách mạnh_mẽ như các loài cá_mập khác Thức_ăn chủ_yếu của cá_nhám mang xếp bao_gồm các động_vật thân_mềm bao_gồm cả mực các loài cá nhiều xương Osteichthyes và kể_cả các loài cá_nhám nhỏ hơn Ở vùng_biển Chōshi một con cá_nhám mang xếp dài 1 6 m đã nuốt một con cá_mập mèo Nhật_Bản Apristurus japonicus nặng 590 g 1 3 lb Đối_với những con mồi di_chuyển nhanh như là mực chúng tấn_công con mồi một_cách bất_ngờ và chớp_nhoáng giống như một con rắn cùng với đó là việc đóng các khe mang để tạo ra một lực hút con mồi vào miệng Sinh_sản Con_cái trưởng_thành thì có buồng_trứng và tử_cung ở bên phải Khi phôi_thai của cá_nhám mang xếp phát_triển chúng được nuôi_dưỡng bằng các chất dinh_dưỡng có trong trứng Do sống ở những vùng nước sâu ít bị ảnh_hưởng bởi thời_tiết hay các mùa nên mùa sinh_sản của cá_nhám mang xếp không được xác_định cụ_thể Cứ khoảng 2 tuần một lần trứng rụng vào thành tử_cung và chỉ dừng lại đến khi trứng được thụ_tinh trong thời_gian mang thai Giai_đoạn đầu phôi_thai có màng mỏng bảo_vệ dạng viên nang hình elip màu vàng nâu Khi phôi_thai dài 6 8 cm 2 4 3 1 in nó sẽ được đẻ vào thời_điểm này phôi_thai đã được phát_triển tương_đối đầy_đủ và phát_triển tiếp_tục ở môi_trường bên ngoài cho đến khi đạt chiều dài 40 50 cm 16 20 in Phôi tăng_trưởng trung_bình là 1 4 cm 0 55 in mỗi tháng và do_đó toàn_bộ thời_kỳ thai có_thể kéo_dài 3 6 tháng lâu hơn bất_kỳ loài động_vật có xương_sống nào khác Cá_nhám con khi nở có chiều dài từ 40 60 cm 16 24 in Chúng sẽ trưởng_thành và phát_triển cơ_quan sinh_dục khi đạt chiều dài cơ_thể 1 1 2 m 3 3 3 9 ft ở con đực và 1 3 1 5 m 4 3 4 9 ft đối_với con cái Tác_động Đây là một loài cá hiếm gặp nhưng chúng không nguy_hiểm đối_với con_người Người ta bắt_gặp cá_nhám mang xếp tình_cờ trong khi đánh_bắt hải_sản tại các vùng_biển nước sâu khắp_nơi trên thế_giới nhất là ở vùng vịnh Suruga_Ngư dân coi đây là sự phiền_toái khi bắt được chúng vì thông_thường sẽ làm hỏng lưới đánh_cá Đôi_khi cá_nhám mang xếp được bán hoặc chế_biến bột cá nhưng không đáng_kể Do tỷ_lệ sinh_sản thấp cùng với việc đánh_bắt thuỷ_sản ngày_càng nhiều nên nó đã bị liệt_kê vào danh_sách các loài sắp bị đe_doạ bởi IUCN Liên_kết ngoài BULLET Deep_Sea_Frilled_Shark at ReefQuest_Centre for Shark_Research
Cá_nhám mang xếp