Tư_Mã Dĩnh_Tư_Mã_Dĩnh chữ Hán_司马颖 279 306 tên_tự là Chương_Độ_章度 là một vị tông thất nhà Tấn một trong các chư_hầu vương nhà Tây_Tấn tham_gia loạn bát vương dẫn đến sự suy_yếu và sụp_đổ của triều_đại này Năm 304 ông thao_túng triều_đình của anh mình ép vua phong mình làm Hoàng thái đệ kế_vị hoàng_đế nhưng không lâu sau cũng trong năm 304 ông bị Tư_Mã Việt lật_đổ và qua_đời vào năm 306 Thân_thế và thời trẻ Tư_Mã Dĩnh là con trai thứ 16 của Tấn_Vũ đế vua đầu_tiên của nhà Tấn em Tấn_Huệ đế vua thứ hai của nhà Tấn_Những năm cuối Thái_Khang niên_hiệu của Tấn_Vũ đế ông được phong làm Thành_Đô vương thực ấp 10 vạn hộ Sau đó ông được phong làm Hoạt_Kị_giáo uý Tán kị thường thị chức Xa kị tướng_quân Có lần cha của Giả hoàng_hậu Hoàng_hậu thứ nhất của Tấn_Huệ đế là Giả_Mật tranh_chấp với thái_tử Tư_Mã Duật_Tư_Mã_Dĩnh biết chuyện đó trách Giả_Mật vô_lễ với thái_tử Giả_Mật sợ do_đó phái ông đi làm Bình_Bắc tướng_quân trấn_giữ_Nghiệp thành sau lại thăng ông làm Trấn bắc đại_tướng quân Tham_gia Loạn bát vương Lật_đổ Tư_Mã Luân_Năm 299 hoàng_hậu Giả_Nam_Phong vu_cáo Thái_tử Tư_Mã Duật và phế thái_tử Duật sau đó giết đi năm 300 Các đại_thần Sĩ_Ỷ và Tư_Mã Nhã muốn phục ngôi Thái_tử bèn nhờ_cậy Triệu_Vương_Tư_Mã Luân_Luân có mưu_đồ riêng phao tin rằng triều_thần muốn phục ngôi Thái_tử để phế Giả_Hậu_Giả_Hậu sợ_hãi bèn giết Tư_Mã Duật_Lúc đó Tư_Mã Luân mới lấy cớ trị_tội Giả_Hậu để khởi_binh bắt giam Giả hậu sau bức_tử ở thành Kim_Dung_Năm 301 Tư_Mã Luân theo kế Tôn_Tú phế_truất Tấn_Huệ_Đế giành ngôi an_trí Huệ_Đế ra thành Kim_Dung_Tề_Vương Tư_Mã Quýnh vốn có công cùng Luân phế Giả_Hậu chỉ được ban chức nhỏ có ý oán_hận nhân_dịp Luân cướp ngôi bèn sai người cầm hịch triệu_tập một loạt vương thất tham_chiến để trừ_bỏ Luân_Tháng 5 năm 301 Tư_Mã Dĩnh đem hai vạn quân cùng Hà_Gian vương Tư_Mã Ngung_Thường_Sơn vương Tư_Mã Nghệ_Tân_Dã công Tư_Mã Hâm cùng đánh Tư_Mã Luân_Tư_Mã_Dĩnh đưa quân vượt qua sông Hoàng_Hà rồi tiến về kinh_đô Lạc_Dương cùng các thân_vương giết Tôn_Tú và bức chết Tư_Mã Luân rước Huệ đế về lập lại làm vua Tư_Mã Dĩnh không lĩnh công đưa quân về Nghiệp thành Diệt_trừ Tư_Mã Nghệ Sau khi Tư_Mã Dĩnh về Nghiệp thành Tấn_Huệ đế sai Vương_Tuý đến gia_phong cửu tích cho ông phong làm Đại_tướng quân Đô_đốc trung ngoại chư quân_sự Lục_Thượng thư sự cho_phép vào triều không phải lạy và được mang kiếm Ông dâng biểu xin 15 vạn hộc lương cứu cho dân bị đói thu_thập hài_cốt 8000 quân_sĩ tử_trận trong cuộc_chiến với Tư_Mã Luân lập lăng_mộ_tế đường cho họ và mai_táng cho Tư_Mã Luân_Từ đó ông được mọi người trọng_vọng Tư_Mã Quýnh một_mình cầm_quyền trong triều lại có ý chuyên_quyền lấn vua rồi chơi_bời không lo chính sự Tư_Mã Dĩnh được lòng dân ủng_hộ Huệ đế lại xuống chiếu triệu ông về triều phụ_chính Tư_Mã Dĩnh muốn đến Lạc_Dương nhưng mẹ ông là Trình thái_phi nhớ Nghiệp thành nên ông chưa quyết_định Đến tháng 12 năm 302 Tư_Mã Quýnh bị Trường_Sa vương Tư_Mã Nghệ một người anh của Tư_Mã Dĩnh giết chết Tư_Mã Nghệ lên nắm quyền chính làm Tư_Mã Ngung và Tư_Mã Dĩnh tức_giận Năm 303 nghe tin Trương_Xương nổi_dậy giết chết Tân_Dã công Tư_Mã Hâm_Tư_Mã_Dĩnh bèn dâng biểu xin đánh Trương_Xương_Được người_dân ủng_hộ Tư_Mã Dĩnh nhanh_chóng dẹp được Trương_Xương Sau đó Hà_Gian vương Tư_Mã Ngung cũng muốn đoạt quyền_bính bèn hợp_tác với Tư_Mã Dĩnh_Ngung sai Trương_Phương vây Lạc_Dương Tư_Mã Nghệ theo kế Tổ_Địch sai người mang thư tới Thứ_sử Ung_Châu_Lưu_Trầm sai Trầm đánh vào Trường An là sào_huyệt của Hà_Gian vương Ngung_Giữa lúc Trương_Phương vây đánh lâu ngày núng thế không hạ được định rút_lui thì trong Kinh_thành có biến Đông_Hải Vương_Tư_Mã_Việt đố_kỵ Tư_Mã Nghệ nói loan lên rằng Ngung và Vĩnh đánh thành không phải vì muốn hại Huệ_Đế mà vì muốn giết Nghệ_Do đó trong thành theo lời Việt bắt trói Nghệ rồi giết chết ở thành Kim_Dung_Tư_Mã Dĩnh vào kinh ép Huệ_Đế phong thêm cho mình 20 quận và lập làm Thừa_tướng Sau Tư_Mã Ngung lấy chiếu của Huệ đế phế_bỏ Dương_Hậu và Thái_tử Đàm lập Dĩnh làm Hoàng thái đệ và vẫn giữ chức Thừa_tướng Mất ngôi Thái đệ Từ sau khi được phong làm Thái đệ Tư_Mã Dĩnh tỏ ra kiêu_căng hống_hách làm mất_lòng dân Năm 304 Đông_Hải vương Tư_Mã Việt cùng các tướng Trần_Mạch_Lục_Bao đánh Tư_Mã Dĩnh_Tư_Mã_Dĩnh thất_bại lui về Nghiệp_Thành_Tư_Mã Việt nhân mới chiến_thắng đem theo Tấn_Huệ đế đánh Nghiệp_Thành_Tư_Mã Dĩnh sai Thạch_Siêu dẫn 5 vạn quân ra chống Tư_Mã Việt có ý chủ_quan nên bị đại_bại bản_thân Huệ đế bị bắn bị_thương Việt rút quân về Đông_Hải Thạch_Siêu đưa vua về Nghiệp_Thành đổi niên_hiệu là Kiến_Vũ_Đông_An vương Tư_Mã Dao do trước đó khuyên Tư_Mã Dĩnh đầu_hàng cũng bị ông giết chết Tư_Mã Dĩnh lấy chiếu của vua tha tội cho Tư_Mã Việt cho giữ chức cũ nhưng Tư_Mã Việt không về triều Tướng Trần_Mạch phò Thái_tử cũ Tư_Mã Đàm ở Lạc_Dương còn Tư_Mã Ngung sai Trương_Phương đem hai vạn quân giúp Tư_Mã Dĩnh Sau đó Tư_Mã Việt đề_nghị Thứ_sử Tinh châu Đông_Doanh công Tư_Mã Đằng và An_Bắc tướng_quân Vương_Tuấn giết Tư_Mã Dĩnh_Tư_Mã_Dĩnh bèn đem quân đánh Tư_Mã Đằng_Đằng và Tuấn sai người liên_hợp với các bộ_tộc Ô Hoàn_Tiên_Ty cùng đánh Tư_Mã Dĩnh_Tư_Mã_Dĩnh cử U châu thứ_sử Vương_Bân và Thạch_Siêu_Lý_Nghị ra chống lại triệu tướng Hung_Nô là Lưu_Uyên tới giúp_sức phong Uyên làm Bắc_Thiền vu tuy_nhiên cuối_cùng thất_bại Tư_Mã Dĩnh hoảng_hốt đưa Tấn_Huệ đế chạy về Lạc_Dương xưng là Thái đệ như cũ Tuy_nhiên lúc bấy_giờ Lạc_Dương đang bị bộ_tướng của Tư_Mã Ngung là Trương_Phương khống_chế Tư_Mã Ngung ở Trường An nghe tin Huệ_Đế về Lạc_Dương sai Trương_Phương mang quân vào Lạc_Dương lấy danh_nghĩa cứu giá Phương thấy Lạc_Dương bị tàn_phá không đủ lương bèn ép mang Vua về theo Tư_Mã Ngung ở Trường An_Tháng 12 năm 304 Tư_Mã Ngung lấy chiếu bãi_chức Thái đệ của Tư_Mã Dĩnh ép trở về đất phong Tư_Mã Ngung nắm được triều_đình cải niên_hiệu là Vĩnh_Hưng lập con thứ 25 của Tấn_Vũ_Đế tức em_út của Huệ đế và Tư_Mã Dĩnh làm Thái đệ Qua_đời Sau khi bị phế Tư_Mã Dĩnh được bộ_tướng là Công_Sư_Phiên tiếp_đón bái làm Trấn quân đại_tướng quân Đô_đốc Hà_Bắc_Tháng 6 năm 306 Tư_Mã Việt đánh_bại Tư_Mã Ngung nắm giữ Huệ đế Cùng năm đó Tư_Mã Dĩnh đi về Lạc_Dương một_số bộ_tướng cũ của Dĩnh muốn dựng ông làm vua nhưng bị Tư_Mã Hổ dẹp tan Dĩnh chỉ còn trơ_trọi ở Tân_Hội Tư_Mã Việt dùng chiếu sai Trấn nam tướng_quân Lưu_Hoằng và Nam_trung lang tương Lưu_Đào tróc_nã Tư_Mã Dĩnh Sau đó Công_Sư_Phiên cũng bị Tư_Mã Hổ bắt sống Bộ_tướng của Tư_Mã Ngung là Lưu_Dư sợ Dĩnh gây hậu_hoạ bèn sai người đánh thuốc_độc giết chết Dĩnh rồi giết cả hai con ông Tư_Mã Dĩnh thọ 28 tuổi Không bao_lâu sau Tư_Mã Ngung cũng qua_đời Tư_Mã Việt trở_thành người nắm chính_trường Loạn bát vương chấm_dứt cũng là lúc triều_đình Tây_Tấn suy_yếu trầm_trọng đến năm 318 thì diệt_vong Xem thêm BULLET Tấn_Huệ đế BULLET Tư_Mã Ngung_BULLET_Tư_Mã Nghệ_BULLET_Tư_Mã Việt_BULLET_Loạn bát vương Tham_khảo BULLET Đặng_Huy_Phúc 2001 Các đời hoàng_đế Trung_Hoa_Nhà xuất_bản Hà_Nội BULLET Thẩm_Khởi_Vĩ 2007 Kể chuyện Lưỡng_Tấn_Nam_Bắc triều Nhà_xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Tấn thư Bản kỉ quyển 4 Hiếu_Huệ đế liệt_truyện quyển 29
Tư_Mã Dĩnh