Zingiber thorelii Zingiber thorelii là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Lịch sử phân_loại Loài này được François_Gagnepain miêu_tả khoa_học đầu_tiên năm 1907 Năm 1987 Tong_Shao_Quan_童绍全 Đồng Thiệu_Toàn mô_tả loài Z xishuangbannaense ở Vân_Nam Trung_Quốc với tên gọi trong tiếng Trung là 版纳姜_Bản_Nạp khương nghĩa_đen là gừng Tây_Song_Bản_Nạp Năm 2007 Triboun et al cho rằng Z xishuangbannaense là đồng_nghĩa của Z thorelii Năm 2016 Bai et al lại cho rằng chúng là các loài khác_biệt và phục_hồi Z xishuangbannaense Tuy_nhiên hiện_tại cả WCSP và POWO đều coi Z xishuangbannaense là đồng_nghĩa của Z thorelii Mẫu định_danh Mẫu định_danh bao_gồm BULLET Zingiber thorelii Thorel_C 2363 do Clovis_Thorel thu_thập trong chuyến thám_hiểm sông Mê_Kông giai_đoạn năm 1866 1868 toạ_độ Champasak_Lào_Mẫu lectotype và các mẫu isotype đều lưu_giữ tại Bảo_tàng Lịch_sử Tự_nhiên Quốc_gia Pháp ở Paris_P các barcode tương_ứng là P00451016 P00289183 và P00088650 BULLET Zingiber xishuangbannaense S Q Tong 24808 do Đồng Thiệu_Toàn thu_thập ngày 12 tháng 7 năm 1981 trong rừng ở cao_độ 800 m huyện Mãnh_Lạp tỉnh Vân_Nam Trung_Quốc Mẫu holotype lưu_giữ tại Viện Thực_vật Nhiệt_đới Vân_Nam_YNTBI tức Vườn_Thực vật Nhiệt_đới Tây_Song_Bản_Nạp HITBC mẫu isotype lưu_giữ tại Viện Thực_vật Côn_Minh_KUN Phân bố Loài này có tại Campuchia Lào Myanmar Thái_Lan Trung_Quốc và Việt_Nam Môi_trường sống là rừng thường xanh vùng_đất thấp ở cao_độ 500 1 000 m Phân_loại Z thorelii nghĩa hẹp và Z xishuangbannaense đều thuộc tổ Cryptanthium_Cùng với Z ventricosum và Z oligophyllum chúng tạo thành tổ_hợp Z oligophyllum Mô_tả Mô_tả dưới đây pha_trộn các mô_tả của Gagnepain 1907 Tong 1987 và Flora of China 2000 Cây_thảo trung_bình cao 50 100 cm sát gốc thân lá có bẹ không phiến_lá màu đỏ Thân rễ nằm ngang mập nhiều mắt phân nhiều nhánh các nhánh mập Bẹ nhẵn_nhụi Lưỡi bẹ gần như không có hoặc rất ngắn 2 thuỳ dài 2 4 mm mép khía răng_cưa có lông_tơ Cuống lá dài nhiều hay ít hoặc không cuống dài 5 30 mm Lá xếp thành 2 dãy chen_chúc có cuống hình trứng ngược tới hình elip hoặc hình mác hẹp 28 50 6 15 cm đỉnh nhọn thon hoặc hình đuôi đáy thuôn tròn hoặc thon nhỏ dần hoặc hình nêm hai mặt nhẵn_nhụi hoặc mặt trên thưa lông_tơ dọc theo gân giữa còn mặt dưới từ thưa tới rậm lông dọc theo gân giữa các lá sát gốc hình elip 4 8 2 5 5 cm đỉnh nhọn thon ngắn đáy thuôn tròn mặt gần trục màu xanh lục sẫm mặt xa trục màu đỏ ánh tía ở các lá sát gốc Cụm hoa 1 2 mọc từ thân rễ cán hoa ngắn nằm ngang sau đó thẳng_đứng dài 4 13 cm có vảy che_phủ Vảy 4 hình ống mo phía dưới xếp lợp bao quanh trục phía trên lỏng_lẻo dài hơn nhẵn_nhụi Cụm hoa hình trứng nhọn thon tới elipxoit hay hình mác lỏng_lẻo 3 9 2 4 cm màu từ cam đỏ tới đỏ Lá_bắc hình mác tới hình trứng hay hình elip 3 4 5 3 3 3 cm nhẵn_nhụi xếp lợp hầu_như không che_khuất trục cụm hoa Lá_bắc con_nhỏ hơn nhạt màu với đỉnh màu đỏ hình mác tù 2 4 2 6 0 5 0 6 cm nhẵn_nhụi Đài_hoa hình ống dài 1 1 5 cm đường_kính 4 5 mm nhẵn_nhụi đỉnh 2 3 răng các răng ngắn hình_tam_giác Ống tràng thanh_mảnh khoảng 2 4 lần dài hơn đài_hoa dài 4 6 cm nhạt màu với đỉnh màu ánh vàng các thuỳ tràng uốn ngược nhẵn_nhụi thuỳ tràng lưng hình mác 1 5 3 0 7 1 2 cm nhọn màu hồng tới đỏ cong các thuỳ tràng bên hẹp hơn rộng 4 5 mm đồng màu Nhị lép bên không có hoặc tạo thành_phần dưới cánh môi Cánh môi hình trứng 3 thuỳ màu hồng ánh vàng hoặc vàng không đốm thuỳ giữa giống như lưỡi bẹ 1 5 2 5 0 6 0 7 cm mép uốn ngược các thuỳ bên ngắn hơn hình tai 1 1 5 0 7 0 8 cm Nhị dài 2 8 cm không_chỉ nhị Mô vỏ bao_phấn dài bằng phần_phụ liên_kết 1 4 cm phần_phụ liên_kết rất hẹp hình dùi màu vàng tới vàng sẫm bao quanh vòi nhuỵ Bầu nhuỵ màu ánh xanh lục nhẵn_nhụi hoặc thưa lông Vòi nhuỵ nhạt màu nhẵn_nhụi đầu nhuỵ màu trắng có lông rung Quả nang hình_thoi rộng tới hình quả lê_ngược 3 góc 2 2 4 5 0 7 2 5 cm nhẵn_nhụi với đài bền trên đỉnh màu đỏ sẫm Hạt hình elip thuôn dài có sọc 5 2 5 mm hạt non màu xanh lục dần chuyển thành màu đỏ rồi cuối_cùng màu đen phía trên có sọc hình mắt lưới Áo_hạt màu trắng ở đỉnh dạng màng xé rách Ra hoa tháng 7 Trong số các loài của tổ Cryptanthium trong chi Zingiber nó có_thể so_sánh với Z roseum nhưng khác ở chỗ không có cánh môi màu trắng cánh môi không ngắn hơn các thuỳ tràng hoa cũng như không có lưỡi bẹ dài khô xác với Z chrysanthum nhưng khác ở chỗ lưỡi bẹ gần như không có và lá_bắc nhẵn_nhụi với Z wightianum nhưng khác ở chỗ đài_hoa không có lông_tơ dài ống tràng có lông_tơ các thuỳ bên của cánh môi nhỏ và nhọn quả thuôn dài và cong Nó cũng có một_số điểm giống với Z nimmonii nhưng khác ở chỗ các lá phía trên có cuống dài và với Z oligophyllum ở chỗ quả nang hình_thoi nhưng khác ở chỗ lá có cuống
Zingiber thorelii