Tư_Mã Việt_Tư_Mã_Việt chữ Hán_司馬越 311 tức Đông_Hải Hiếu_Hiến vương 東海孝獻王 tự là Nguyên Siêu_元超 là tông thất của nhà Tấn một trong tám vị chư_hầu vương trong loạn bát vương đầu thời Tấn trong lịch_sử Trung_Quốc Ông nội của Tư_Mã Việt là Tư_Mã Quỳ em_trai của Tấn_Tuyên đế Tư_Mã Ý Họ Tư_Mã từ năm 251 đã nắm được quyền chính của nhà Nguỵ trải qua ba đời là Tuyên đế Tư_Mã Ý Cảnh đế Tư_Mã Sư và Văn đế Tư_Mã Chiêu_Đến năm 265 con Tư_Mã Chiêu là Tư_Mã Viêm cướp ngôi nhà Nguỵ lập ra nhà Tấn_Về thế thứ trong dòng_họ Tư_Mã Việt thuộc dòng thứ gọi Tấn_Vũ đế Tư_Mã Viêm là anh và thuộc hàng chú của Tấn_Huệ đế Tư_Mã Trung Được phong Đông_Hải vương Buổi đầu Tư_Mã Việt được phong làm Kị đô_uý cùng phò_mã đô_uý Dương_Mạc và Lang Tà quận vương Tư_Mã Luân làm thị giảng cho thái_tử Tư_Mã Trung con trai Tấn_Vũ đế Năm 291 thời Huệ đế tức Tư_Mã Trung_Tư_Mã_Việt tham_gia vào_cuộc lật_đổ ngoại thích Dương_Tuấn ông ngoại Tấn_Huệ đế lập được công nên được phong làm Ngũ_Thiên_Hộ hầu Phụ quốc tướng_quân Thượng_thư Hữu phó xạ Sau đó ông được phong làm Đông_Hải vương Đến năm Vĩnh_Khang ông được thăng làm Trung thư lệnh cai_quản Trung thư giám Diệt_Tư_Mã_Nghệ Năm 301 Tư_Mã Luân cướp ngôi Tấn_Huệ đế mở ra loạn bát vương trong lịch_sử Trung_Quốc Đến tháng 4 năm đó Tề vương Tư_Mã Quýnh giết chết Tư_Mã Luân lập lại Huệ đế và nắm quyền chính Tuy_nhiên sang tháng 12 năm 302 Trường_Sa vương Tư_Mã Nghệ giết Tư_Mã Quýnh và nắm được quyền hành Tấn_Huệ đế phong cho Dương thị làm Hoàng_hậu và cháu nội là Tư_Mã Tân_làm thái tôn Năm Thái_An thứ hai 303 Hà_Gian vương Tư_Mã Ngung và Thành_Đô vương Tư_Mã Dĩnh hợp binh đánh Tư_Mã Nghệ_Hai bên giao_chiến ác_liệt giằng_co nhiều trận Tư_Mã Nghệ đem quân cố_thủ Lạc_Dương lại sai Dương_Trầm đánh Tư_Mã Ngung_Cùng lúc đó do đố_kị với Tư_Mã Nghệ_Tư_Mã_Việt bèn nói loan lên rằng Tư_Mã Ngung và Tư_Mã Vĩnh đánh thành không phải vì muốn hại Tấn_Huệ_Đế mà vì muốn giết Nghệ rồi truy_lùng Nghệ_Nghệ trốn sang thành Kim_Dung_Được Hoàng môn lang Phan_Thao khuyến_khích Tư_Mã Việt bèn báo cho Vương_Phường là tướng của Tư_Mã Ngung đem quân đánh Tư_Mã Nghệ giết chết Nghệ Sau khi Tư_Mã Nghệ bị giết chết Tư_Mã Dĩnh vào thành tự_xưng là Thừa_tướng Hoàng_Thái đệ và phong Tư_Mã Việt làm Thượng_thư lệnh Phân_tranh cùng Dĩnh_Ngung_Từ khi lên làm Hoàng_Thái đệ Tư_Mã Dĩnh sinh kiêu_căng bị dân_chúng bất_mãn Năm Vĩnh_An thứ nhất 304 Tư_Mã Việt tức_giận cùng tướng Trần_Mạch mang quân đánh Dĩnh_Dĩnh thua chạy về Nghiệp_Thành_Việt phục ngôi cho Dương_Hậu và Thái_tử Sau đó Tư_Mã Việt ép Tấn_Huệ đế phong mình làm đại đô_đốc đưa Huệ đế Việt thân_chinh cùng đánh Nghiệp_Thành để tận_diệt Tư_Mã Dĩnh_Tuy nhiên do chủ_quan tưởng quân Dĩnh tan_rã nên bị Dĩnh đánh_úp thua chạy tơi_tả còn Tấn_Huệ đế bị Thạch_Siêu bắt đem về Nghiệp_Thành_Tư_Mã Việt thua trận trốn sang Hạ_Bi nhờ Từ châu đô_đốc Đông_Bình vương Tư_Mã Mậu nhưng Mậu không chịu tiếp nên ông phải chạy về đất phong của mình là quận Đông_Hải Cùng năm đó thái tể Tư_Mã Ngung ép Tấn_Huệ đế phong Tư_Mã Việt làm thái_phó cùng mình phụ_chính nhưng ông không nhận Trong khi đó phe Tư_Mã Dĩnh thấy Dĩnh bị truất ngôi Hoàng thái đệ bộ_tướng Công_Sư_Phiên cũng khởi_binh làm_loạn Tư_Mã Việt sai Tuân_Hi đi đánh không dẹp được Cùng lúc đó ông lôi_kéo được Lưu_Dư lại muốn tận_dụng binh_lực của Thứ_sử Dự_Châu_Lưu_Kiều nhưng_Kiều không nghe lệnh chống lại Việt và theo phe Ngung_Nghe tin Trương_Phường ép Tấn_Huệ đế dời đô Trường An_Trung uý Đông_Hải là Lưu_Hiệp khuyên Tư_Mã Việt phát binh Tư_Mã Việt bèn phong Lưu_Hiệp làm Tả_Tư mã Tào_Phức làm Quân ty chuẩn_bị khởi_binh Ông tự_xưng là Đô_đốc Từ châu dời Tư_Mã Mậu làm Thứ_sử Duyễn châu Sau đó ông mời Đô_đốc U Châu_Vương_Tuấn và Thứ_sử Kinh_Châu_Tư_Mã Đằng mang quân đánh Tư_Mã Dĩnh_Hà_Gian vương Tư_Mã Ngung ép Huệ đế hạ chiếu giáng chức Tư_Mã Việt triệu về đất phong Tư_Mã Việt đành phải nghe lệnh đem 3 vạn tướng_sĩ về Tiểu_Huyền_Thứ sử Dự_Châu là Lưu_Kiều sai con là Lưu_Hưu đem quân đánh Tư_Mã Việt_Tư_Mã_Việt thất_bại Tuy_nhiên sau đó PHạm_Dương_vương Tư_Mã Hao cùng đô_đốc Điền_Huy nghênh_tiếp ông Được sự giúp_đỡ của Tư_Mã Hao_Tư_Mã_Việt đem quân tấn_công Tư_Mã Ngung lúc này đã nắm được quyền chính Tư_Mã Ngung bèn giết chết Vương_Phương để tạ tội với Tư_Mã Việt nhưng bị ông cự_tuyệt ép phải trả lại Tấn_Huệ đế Năm 306 Tư_Mã Việt sai tướng_quân ở Sơn_Đông là Kì_Hoằng đem quân vào Trường An đưa Tấn_Huệ đế về Lạc_Dương Quyền_thần nhà Tấn Sau khi nắm được Huệ đế Tư_Mã Việt nhanh_chóng diệt được phe Ngung_Dĩnh một_mình nắm quyền Loạn bát vương kết_thúc với chiến_thắng thuộc về Tư_Mã Việt_Ông được Tấn_Huệ đế phong làm Thái_phó lục thượng_thư sự lại phong thêm cho hai quân Tế_Dương_Hạ_Bi Tháng 11 năm 306 Tư_Mã Việt đầu_độc chết Tấn_Huệ đế lập Hoàng_Thái đệ Tư_Mã Xí con thứ 25 của Tấn_Vũ đế làm vua tức Tấn_Hoài đế Quyền chính trong triều hoàn_toàn rơi vào tay Tư_Mã Việt_Năm 307 Lại_Bộ lang Châu_mục cậu Thanh_Hà vương Tư_Mã Đàm là người cùng phe với Tư_Mã Việt và em_gái là Gia_Cát_Mai đề_nghị Tư_Mã Việt phế Tấn_Hoài đế lập Thanh_Hà vương làm thiên_tử Tư_Mã Việt không nghe giết hết hai người nhưng tha cho ba họ Nhân đó ông dâng sớ xin bỏ hình_phạt tru_di ba họ Năm 308 Hán vương Lưu_Uyên tự_xưng Hoàng_đế đặt quốc_hiệu là Hán mở ra thời Ngũ_Hồ_Thập lục quốc Tấn_Hoài đế cho Tư_Mã Việt thống_lĩnh quân chống Hung_Nô_Cùng năm 308 Lưu_Uyên đem quân đánh Hứa_Xương_Tư_Mã Việt cử Tả_Tư mã Vương_Bân đem 5000 quân bảo_vệ kinh_thành Lạc_Dương Bộ_tướng của Tư_Mã Dĩnh là Công_Sư_Phiên lại khởi_binh báo_thù cho chủ Phiên chết bộ_tướng Ngập_Tân và Thạch_Lặc vẫn không chịu bãi_binh mang quân đánh chiếm Nghiệp_Thành giết Tân_Thái_Vương_Tư_Mã Đằng_Tư_Mã_Việt sai Tuân_Hi mang quân đánh chiếm lại được Nghiệp_Thành_Thạch_Lặc thua chạy về hàng Lưu_Uyên_Năm 310 con Lưu_Uyên là Lưu_Thông sai 10 vạn quân đánh Lạc_Dương Tư_Mã_Viên đem 38 vạn quân ra chống buộc Hung_Nô lui quân Tư_Mã Việt cầm_quyền trong triều giết nhiều người_thân tín của Hoài đế Hai bên xảy ra xung_đột Tháng 10 năm 310 các tướng Hán_Triệu là Lưu_Diệu_Lưu_Xán con Lưu_Thông Vương_Di_Thạch_Lặc chia đường cùng nhau tấn_công Lạc_Dương lần thứ ba Tấn_Hoài đế sai người đến các quận cầu_cứu nhưng không có kết_quả Tháng 10 năm 310 Tư_Mã Việt đưa quân về Hứa_Xương để Hoài đế ở Lạc_Dương Qua_đời Tư_Mã Việt nắm giữ quyền chính tỏ ra chuyên_quyền hống_hách lấn_át Tấn_Hoài đế Sau khi đem quân đuổi Hung_Nô_Tấn_Hoài đế không cho quân đuổi theo nữa mà rút về Trường An_Tư_Mã_Việt không đồng_ý liền thúc quân đuổi theo quân Hung_Nô_Hai bên xảy ra mâu_thuẫn với nhau Năm 311 Tấn_Hoài đế phong Chinh đông tướng_quân Tuân_Hi làm Đại_tướng quân ban chiếu kể tội_trạng của Tư_Mã Việt lệnh cho các trấn đem quân thảo phạt Tuân_Hi bắt giết phe_cánh của Việt_Cùng lúc đó Tư_Mã Việt bị bệnh qua_đời ở Hạng Thành Trong quân không vội phát_tang Tương_Dương_vương Tư_Mã Phạm và Tư_đồ Vương_Diễn dẫn quân đưa thi_thể ông vào Đông_Hải an_táng bị tướng của Lưu_Thông là Thạch_Lặc đuổi theo truy bắt giết chết mấy vạn quân Thạch_Lặc bắt được Vương_Diễn và quan_tài Tư_Mã Việt bèn giết Diễn và băm xác Tư_Mã Việt Không rõ Tư_Mã Việt thọ được bao_nhiêu tuổi Tấn_Hoài đế xuống chiếu biếm Tư_Mã Việt làm Huyền vương Tướng của Tư_Mã Việt là Hà_Luân_Lý_Uẩn nghe tin ông qua_đời bèn dẫn thế_tử Tư_Mã Bì cùng gia_quyến của ông bỏ trốn đến đất Thương thì bị Thạch_Lặc bắt được Toàn_bộ gia_quyến của ông đều bị hại Lý_Uẩn trốn sang Quảng_Tông còn Hà_Luân trốn đến Hạ_Bì Vợ của ông là Bùi_phi bị bắt Không bao_lâu sau Lưu_Thông đem quân tiến chiếm Lạc_Dương tiêu_diệt nhà Tây_Tấn Sau này Tấn_Nguyên_Đế lập ra nhà Đông_Tấn truy tôn_ông là Đông_Hải Hiếu_Hiến vương và lập con là Tư_Mã Xung làm Đông_Hải vương kế_tục ông Xem thêm BULLET Loạn bát vương BULLET Tấn_Huệ đế BULLET Tư_Mã Ngung_BULLET_Tư_Mã Dịch_BULLET_Tấn_Hoài đế BULLET Tấn_Tuyên đế Tham_khảo BULLET Đặng_Huy_Phúc 2001 Các đời hoàng_đế Trung_Hoa_Nhà xuất_bản Hà_Nội BULLET Thẩm_Khởi_Vĩ 2007 Kể chuyện Lưỡng_Tấn_Nam_Bắc triều Nhà_xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Tấn thư Bản kỉ các quyển 4 Hiếu_Huệ đế quyển 5 Hiếu_Hoài đế Hiếu_Mẫn đế Liệt_truyện quyển 29
Tư_Mã Việt