Cự đà biển Giông mào biển có tên thường gọi là Cự đà biển hay Cự đà biển Galapagos danh_pháp hai phần Amblyrhynchus cristatus là một loài thằn_lằn trong họ Iguanidae_Loài này được Bell mô_tả khoa_học đầu_tiên năm 1825 Chúng là loài bò_sát biển chỉ tìm thấy ở quần_đảo Galápagos ngoài khơi bờ biển Ecuador Đây là loài bò_sát thuộc thằn_lằn duy_nhất sống và tìm_kiếm thức_ăn ở biển Môi_trường sinh_sống của chúng là khu_vực bãi đá bờ biển và đôi_khi là khu_vực đầm lầy và rừng ngập_mặn ven biển trên hầu_hết tất_cả các đảo thuộc Galapagos Phân loại và tiến_hoá Từ nguyên Tên chi của nó Amblyrhynchus là sự kết_hợp của hai từ trong tiếng Hy_Lạp là Ambly bắt_nguồn từ Amblus ἀμβλυ có nghĩa là cùn và rhynchus ρυγχος có nghĩa là mõm Còn tên Latin từ cristatus có nghĩa là mào để đề_cập đến những chiếc gai dọc theo lưng của chúng Amblyrhynchus là một chi đơn loài với một loài duy_nhất Amblyrhynchus cristatus Tiến_hoá Các nhà_nghiên_cứu đưa ra giả_thuyết rằng cự đà đất kỳ_nhông và cự đà biển đã tiến_hoá từ một tổ_tiên chung kể từ khi đến các hòn đảo từ Nam_Mỹ có_thể là do chúng trôi trên những bè ra đảo Nhưng giả_thuyết hợp_lý nhất có_lẽ là việc chúng sinh_sống gần những núi_lửa trên quần_đảo này quá_trình kiến_tạo địa_chất khiến nước_biển dâng cao các núi_lửa trở_thành các hòn đảo vì_thế chúng đã phải thích_nghi với cuộc_sống khắc_nghiệt nơi đây bằng cách tiến_hoá Phân loài Các phân loài của cự đà biển Galapagos dựa theo hình_dáng màu_sắc của chúng được phân thành 7 phân loài cự đà biển bao_gồm BULLET A c albemarlensis Eibl_Eibesfeldt 1962 Đảo Isabela_BULLET_A c cristatus Bell 1825 Đảo Fernandina_BULLET_A c hassi Eibl_Eibesfeldt 1962 Đảo Santa_Cruz_BULLET_A c mertensi Eibl_Eibesfeldt 1962 Đảo San_Cristóbal và Santiago_BULLET_A c nanus Garman 1892 Đảo Genovesa_BULLET_A c sielmanni Eibl_Eibesfeldt 1962 Đảo Pinta_BULLET_A c venustissimus Eibl_Eibesfeldt 1956 Đảo Española_Năm 2017 một bản xem_xét lại về mặt phân_loại toàn_diện đầu_tiên của loài trong vòng hơn 50 năm mang tới một kết_quả khác dựa trên các bằng_chứng hình_thái_học và di_truyền_học bao_gồm cả việc công_nhận năm phân loài mới ba trong số này là các quần_thể trên đảo nhỏ trước_đây không được chia vào bất_cứ phân loài nào BULLET A c cristatus albermarlensis và ater là danh_pháp đồng_nghĩa cấp dưới Đảo Isabela và Fernandina_BULLET_A c godzilla phần phía đông bắc của Đảo San_Cristóbal_BULLET_A c hassi Đảo Santa_Cruz và các đảo phụ_cận nhỏ hơn ví_dụ như Baltra_BULLET_A c hayampi Đảo Marchena_BULLET_A c jeffreysi Wolf_Darwin và quần_đảo Roca_Redonda_BULLET_A c mertensi phần phía tây_nam của Đảo San_Cristóbal_BULLET_A c nanus Đảo Genovesa_BULLET_A c sielmanni Đảo Pinta_BULLET_A c trillmichi Đảo Santa_Fé_BULLET_A c venustissimus Đảo Española bao_gồm ca Đảo Gardener nhỏ phụ_cận và Floreana_BULLET_A c wikelskii Đảo Santiago và các đảo gần đó nhỏ hơn như là Rábida_Mô tả Charles_Darwin trong chuyến viếng_thăm quần_đảo đã từng miêu_tả loài cự đà biển như những Con quỷ bóng_tối trên các bãi biển Trên thực_tế loài cự đà biển không phải là luôn có màu đen Những con non có màu nhạt và sọc trên lưng còn một_số con trưởng_thành có màu xám thay_đổi màu_sắc theo mùa Với những màu tối sẽ giúp cự đà biển nhanh_chóng hấp_thụ nhiệt để giảm_thiểu thời_gian hôn_mê sau khi ngoi lên khỏi mặt_nước mỗi lần kiếm_ăn Trong mùa sinh_sản con đực trên các hòn đảo phía Nam_Española_Floreana và các đảo nhỏ lân_cận có sự đa_dạng màu_sắc nhất với đỏ xanh lá trong khi tại đảo Santa_Cruz là sắc đỏ gạch và đen còn đảo Fernandina là màu đỏ gạch và xanh lục xỉn Một sự khác_biệt giữa các loài cự đà biển là về kích_thước tuỳ_thuộc vào nơi sinh_sống của chúng Cự đà sống trên các hòn đảo Fernandina và Isabela là lớn nhất hơn bất_cứ nơi nào khác trong Galápagos_Còn cự đà nhỏ nhất được tìm thấy trên đảo Genovesa_Con đực trưởng_thành có chiều dài 1 7 m nặng 15 kg trong khi con_cái chỉ dài từ 0 6 1 m Cự đà biển nói_chung là ít nhanh_nhẹn trên mặt_đất nhưng là vận_động_viên bơi_lội giỏi nhờ chiều dài cùng với vây lưng và đuôi Trong khi đó các móng_vuốt của chúng rất dài và sắc nhọn cho_phép nó bám chặt vào đá trước những con sóng mạnh của vùng_biển Thái_Bình Dương_Thức ăn chính của nó bao_gồm rong biển và tảo bám trên các mỏm đá và dưới những vùng_biển nông Cự đà biển có mõm phẳng và hàm_răng sắc nhọn cho_phép nó ăn được những mảng tảo bám chặt vào đá Tuyến mũi của chúng có khả_năng lọc bớt lượng muối trong máu và đảo thải thông_qua mũi vì_thế nên mặt của chúng có_thể thấy nhiều những tinh_thể trắng Hành_vi Do là loài bò_sát kiểm_soát thân_nhiệt kém nên cự đà biển chỉ có khả_năng lặn dưới nước trong một khoảng thời_gian nhất_định thường kéo_dài đến tối_đa 30 phút Sau đó nó sẽ ngoi lên và sưởi ấm cơ_thể nhờ ánh nắng mặt_trời lúc này khiến nó nguy_hiểm hơn_bao_giờ_hết đến từ các loài động_vật ăn thịt Mỗi khi kiếm_ăn ở khu_vực có sóng lớn cự đà biển thường ăn trong khi sóng biển chưa vào bờ và di_chuyển nhanh lên trên và bám chặt vào các mỏm đá để tránh sự va_đập có_thể khiến nó bị văng ra biển Trong mùa sinh_sản cự đà biển di_chuyển vào những vùng_đất cát mềm hơn ít sóng hơn Chúng làm những cái tổ bằng cách đào_bới sâu xuống dưới đất Những nghiên_cứu cho thấy khi những thiên_tai như bão nhiệt_đới xảy ra nhiều khiến lượng thức_ăn của chúng giảm trong vòng 2 năm thì chiều dài của cơ_thể cự đà biển cũng giảm đi khoảng 20 Người ta cho rằng nguyên_nhân có_thể là do sự có rút của các mô liên_kết và do một loại hoocmôn được chúng tiết ra làm giảm kích_thước của xương Chính điều này khiến tỉ_lệ cự đà biển chết nhiều hơn bởi sẽ làm giảm thời_gian lặn kiếm_ăn dưới nước và giảm khả_năng làm ấm cơ_thể của chúng Bảo_tồn Đây là loài dễ bị tổn_thương của IUCN được liệt_kê trong Phụ_lục II của Công_ước CITES được bảo_vệ theo luật_pháp của Ecuador Hiện_nay chúng còn khoảng ít_nhất 50 000 cá_thể sinh_sống trên các đảo của Galapagos_Chúng bị đe_doạ bởi hiện_tượng El_Nino khiến lượng thức_ăn bị giảm_sút cùng với đó là các động_vật ăn thịt bao_gồm chó mèo chim ưng Liên_kết ngoài BULLET Rothman_Robert_Marine_Iguana Galapagos_Pages_Rochester_Institute of Technology_Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2009 BULLET Marine_Iguana_Podcast_Smithsonian Ocean_Portal_BULLET_Images of Marine and Land_Iguanas_BULLET_Iguanas of the Galapagos www galapagosonline com BULLET ARKive videos and slide show
Cự đà biển