Á_sừng Á_sừng Dermatitis plantaris sicca là thuật_ngữ để mô_tả các bệnh khô da nứt da bong da ở bàn_tay bàn_chân đặc_biệt ở gót chân thường xuất_hiện vào mùa đông còn được gọi là viêm da cơ_địa mùa đông diễn_biến dai_dẳng hay tái_phát Á_sừng hiện_nay cũng có_thể coi là 1 bệnh hoặc 1 biểu_hiện của viêm da cơ_địa đặc_trưng bởi các tổn_thương dạng sừng ở các đầu ngón tay_chân gót bàn_tay bàn_chân Nguyên_nhân chính Với các trường_hợp viêm da cơ_địa bệnh được cho là có yếu_tố di_truyền và cơ_địa da dị_ứng tiếp_xúc bệnh thường khởi_phát hoặc tăng năng hơn trong khi gặp những yếu_tố thuận_lợi Mùa đông khí_hậu lạnh khô tiếp_xúc với các chất tẩy_rửa hàng ngày như xà_phòng nước xả vải bột_giặt dầu_gội đầu_nước rửa bát kem hoá_dược bôi da Triệu_chứng Dày sừng ở da đầu ngón chân_tay gót chân Nền da khô đỏ ở các đầu ngón tay_chân ranh_giới không rõ_ràng Các dát đỏ có_thể lan rộng ra ở bàn_tay bàn_chân_gót chân Vào mùa hè thương_tổn có_thể đỏ ngứa nổi mụn nước như trong bệnh tổ_đỉa lâu ngày có_thể làm các móng xù_xì lỗ_chỗ Vào mùa đông khi độ_ẩm trong không_khí thấp tình_trạng nứt_nẻ càng nặng thêm phần da bệnh dễ bị nứt_toác ra rớm máu đau_đớn có_thể ảnh_hưởng đến sinh_hoạt và công_việc Nếu tiếp_xúc với bột_giặt các chất tẩy_rửa các loại nước bẩn xăng_dầu khói thuốc hoá_chất thì bệnh càng nặng thêm Người_bệnh cũng dễ có nguy_cơ nhiễm nấm vi_khuẩn tại các vùng tổn thường Với các trường_hợp viêm da tiếp_xúc chủ_yếu là các trường_hợp viêm da trong công_nghiệp Bệnh thường gặp ở các bà nội_trợ người làm nông_nghiệp công_nhân giặt công_nhân nhà_máy xà_phòng thợ làm tóc hay kỹ_thuật_viên y_tế Các yếu_tố thuận_lợi là cọ_xát sang_chấn độ_ẩm thấp Bệnh mặc_dù ít ảnh_hưởng đến sức_khoẻ nhưng gây rất nhiều khó_chịu bức_bối cho người_bệnh trong công_việc cũng như sinh_hoạt hàng ngày Rất nhiều trường_hợp không_thể duy_trì nghề_nghiệp được do bệnh khi tiếp_xúc với các yếu_tố nguy_cơ trên sẽ nhanh_chóng tái_phát và làm cho tình trang bong tróc đau_đớn nặng nền hơn Những người cố_gắng bám việc thường phải chịu hành_hạ bởi những cơn đau nẻ bắn máu làm giảm năng_suất lao_động và chất_lượng cuộc_sống Điều_trị Các phương_pháp điều_trị hiện_nay là dùng BULLET Các thuốc bôi bạt sừng như acid salycilic hay bôi các chế_phẩm có steroid để giảm viêm như Gentrizone_Fucicort_BULLET_Các kem dưỡng da tăng độ_ẩm cho da làm mềm mịn da thường được sử_dụng để thay_thế hạn_chế tác_dụng của các corticoid như Explaq_Bên cạnh đó lưu_ý các biện_pháp hạn_chế sự khởi_phát hoặc bệnh nặng hơn như BULLET Tuyệt_đối không bóc vảy da chà_xát kỳ_cọ vùng da thương_tổn quá mạnh bằng đá kỳ bàn_chải vì trà xát mạnh càng làm tổn_thương lớp sừng khiến quá_trình bong da sau đó còn mạnh_mẽ hơn BULLET Không tiếp_xúc với hoá_chất xà_phòng chất tẩy_rửa xăng_dầu Hạn_chế giặt quần_áo lau nhà rửa bát Khi chế_biến thức_ăn tránh tiếp_xúc với mỡ gia_vị như ớt muối Nếu nhất_thiết phải làm công_việc này nên mang găng_tay bảo_vệ Tuy_nhiên lưu_ý găng_tay bằng nhựa dẻo sẽ ít gây phản_ứng dị_ứng hơn là găng cao_su không đeo găng trong thời_gian dài nhất_là khi ra mồ_hôi có_thể kích_thích bệnh nặng thêm BULLET Luôn giữ ẩm cho da bằng kem dưỡng ẩm nhất_là vào mùa đông vì thời_tiết hanh khô càng làm da thô_ráp nứt_nẻ hơn Bôi kem dưỡng ẩm trước khi làm_việc hoặc sau khi rửa tay BULLET Cắt ngắn móng tay_chân và giữ vệ_sinh sạch_sẽ BULLET Tuyệt_đối không gãi ngứa vì có_thể kích_thích nổi nhiều thương_tổn hơn dễ gây nhiễm_trùng BULLET Tránh ăn các loại thức_ăn dễ gây dị_ứng như tôm cua nhộng thịt gà BULLET Thay_đổi môi_trường sống môi_trường làm_việc nếu thường_xuyên phải tiếp_xúc với hoá_chất BULLET Tăng_cường ăn rau quả tươi rau xanh đặc_biệt là rau quả có nhiều vitamin C E như giá đỗ cà_chua các loại đậu rau_ngót rau bí bắp_cải cam bưởi đu_đủ cà_rốt Thực_tế cho thấy đại_đa_số người_bệnh đều là người ít ăn rau quả Thiếu vitamin nhất_là A C D E sẽ ảnh_hưởng đến chất_lượng lớp sừng Lưu_ý khi dùng Corticoid trong điều_trị Bệnh á_sừng Corticoid dùng bôi ngoài da sử_dụng điều_trị bệnh á_sừng có nhiều loại dưới dạng đơn_chất Gentrizone_Fucicort hoặc phối với hoạt_chất khác như với a salicylic Diprosalic_Beprosalic hoặc với calcipotriol Daivobet_Corticoid bôi ngoài da có_thể dùng điều_trị tấn_công bệnh á_sừng Thuốc có ưu_điểm làm thương_tổn nhanh được cải_thiện bệnh_nhân cảm_thấy dễ_chịu dễ chấp_nhận Bởi_vì thuốc làm giảm viêm giảm đỏ và giảm bong vảy da nhanh Nhưng sự cải_thiện này duy_trì không bền Mặt_khác sau khi ngừng thuốc bệnh sớm bùng_phát trở_lại khi đó sử_dụng lại corticoid tại_chỗ sẽ không thấy có hiệu_quả Nhiều trường_hợp dùng corticoid tại_chỗ kéo_dài thấy xuất_hiện thương_tổn nhiễm_trùng da như mụn mủ viêm nang lông nhiễm nấm mọc lông giãn mạch và teo da Dùng corticoid bôi ngoài da kéo_dài sẽ thấy thương_tổn không đáp_ứng với thuốc bệnh không giảm thậm_chí còn tiến_triển nặng thêm Tham_khảo BULLET Tài_liệu tham_khảo PGS TS Trần_Lan_Anh_Bộ môn Da_liễu Trường Đại_học Y Hà_Nội
Á_sừng