Trương_Quỹ_Trương_Quỹ 255 314 tên_tự Sĩ_Ngạn_士彥 miếu_hiệu Thái_Tổ_太祖 là người sáng_lập nhà Tiền_Lương trong lịch_sử Trung_Quốc Trương_Quỹ là người Thị huyện An_Định quận Ung châu nay thuộc tây bắc Bình_Lương tỉnh Cam_Túc là cháu đời thứ 17 của Thường_Sơn vương Trương_Nhĩ thời Tây_Hán_Thời nhà Tấn ông giữ chức Lương châu_mục là người kiến_lập trên thực_tế của chính_quyền Tiền_Lương là phụ_thân của Trương_Thực và Trương_Mậu_Năm 314 ông qua_đời được triều_đình Tấn truy thuỵ Vũ_công Những năm đầu Gia_thế Trương_Quỹ vốn hiếu liêm nổi_tiếng với Nho_học Thời niên_thiếu Trương_Quỹ đã thông_minh hiếu_học rất có danh_vọng từng ẩn_cư trên Nữ_Ki sơn 女幾山 ở Nghi_Dương quận Sau khi triều Tây_Tấn được kiến_lập ông vào nhậm_chức quan trong triều do cùng trung thư giám Trương_Hoa nghị_luận ý_nghĩa kinh tịch và chính sự nên được đối_phương rất coi_trọng Trương_Quỹ từng nhậm các chức_vụ thái_tử xá nhân thượng_thư lang thái_tử tẩy mã thái_tử trung thứ tử tán kị thường thị chinh Tây tướng_quân tư_mã Cai_quản Lương châu Năm Nguyên Khang thứ 1 291 thời Tấn_Huệ_Đế loạn bát vương bắt_đầu nổ ra thiên_hạ đại loạn Trương_Quỹ do_vậy đã có ý_muốn chiếm_cứ đất Hà_Tây nay là khu_vực tây bộ Cam_Túc và một phần_đông bộ Tân_Cương vì_thế đã yêu_cầu được điều nhiệm đến Lương châu Được sự ủng_hộ của các quan_viên trong triều vào năm Vĩnh_Ninh thứ 1 301 Trương_Quỹ được nhậm_chức hộ Khương hiệu_uý Lương châu thứ_sử Sau khi Trương_Quỹ đến nhậm_chức đã tức_khắc khiển quân đánh_bại cuộc nổi_dậy khi đó của người Tiên_Ti ở Lương châu tiêu_diệt đạo tạc hoành_hành trong khu_vực chém đầu hơn vạn người do_đó mà uy của ông vang_dội khắp khu_vực phía Tây đã an định được Lương châu Trương_Quỹ đã dùng nhiều người thuộc đại tộc ở Lương châu có tài_cán như Tống_Phối_宋配_Âm Sung_陰充_Phiến_Viện 氾瑗 và Âm_Đạm_陰澹 làm tay_chân phụ_giúp cùng nhau trị lý Lương châu Ông cũng khuyến_khích cày_cấy trồng dâu lập học_hiệu lại cùng với đồng_đẳng châu biệt giá sùng văn_tế tửu tiến_hành hương xạ lễ vào xuân_thu thực_hiện giáo_hoá tại Lương châu Năm Vĩnh_Hưng thứ 2 305 một người Tiên_Ti là Nhược_La_Bạt_Năng 若羅拔能 dẫn quân xâm_nhập Lương châu Trương_Quỹ phái tư_mã Tống_Phối đi thảo phạt cuối_cùng đã chém chết Nhược_La_Bạt_Năng đồng_thời bắt_giữ hơn 10 vạn người vì_thế mà có được thanh_danh lẫy_lừng Tấn_Huệ_Đế vì_thế đã thăng cho ông làm An_Tây tướng_quân phong An_Lạc Hương hầu đất phong nghìn hộ Đồng_thời trị_sở Cô Tang_姑臧 nay thuộc Vũ_Uy của tỉnh Cam_Túc của Lương châu cũng được đại_tu Khi ấy Đông_Khương hiệu_uý Hàn_Trĩ_韓稚 sát_hại Tần châu thứ_sử Trương_Phụ_張輔 thuộc_cấp của Trương_Quỹ là tư_mã Dương_Dận_楊胤 chủ_trương thảo phạt Hàn_Trĩ cũng khuyến Trương_Quỹ học theo cách_thức chủ_trì địa_phương của Tấn_Hoàn công nghiêm_trị hành_vi tự_ý giết thứ_sử của Hàn_Trĩ_Trương_Quỹ do_đó đã lệnh suất lĩnh hai vạn binh đi thảo phạt song trước_tiên mang thư đến chỗ Hàn_Trĩ để khuyến hàng sau đó Hàn_Trĩ đã hướng Trương_Quỹ đầu_hàng Sau khi Trương_Quỹ báo_cáo Nam_Dương_vương Tư_Mã Mô_司馬模_Tư_Mã Mô rất hài_lòng đồng_thời đem kiếm mà Hoàng_đế ban để tặng cho Trương_Quỹ cũng đem khu_vực Lũng_Tây cấp cho Trương_Quỹ quản_lý Tận_trung với triều Tấn_Trương_Quỹ luôn trung_thành với triều Tây_Tấn lấy đó để giữ lấy_lòng dân Như vào năm Thái_An thứ 3 304 khi Hà_Gian vương Tư_Mã Ngung_司馬顒 và Thành_Đô vương Tư_Mã Dĩnh_司馬穎 đem quân đến Lạc_Dương thảo phạt Tư_Mã Nghệ_司馬乂_Trương_Quỹ từng phái ba nghìn binh chi_viện cho triều_đình Năm Vĩnh_Gia thứ 2 308 bộ_tướng của Lưu_Uyên là Vương_Di_王彌 đem quân tấn_công Lạc_Dương Trương_Quỹ đã phái Bắc_Cung_Thuần_北宮純 Trương_Toản_張纂_Mã Phường 馬魴 và Âm_Tuấn_陰濬 lãnh_binh đến bảo_vệ Lạc_Dương Bắc_Cung_Thuần sau đó đã phái hơn trăm danh dũng_sĩ đột_kích quân của Vương_Di hiệp trợ triều_đình đánh lui Vương_Di Không lâu sau đó Bắc_Cung_Thuần tại Hà_Đông đã đánh_bại nhi tử của Lưu_Uyên là Lưu_Thông Tấn_Hoài_Đế do_vậy đã ra chiếu sắc_phong Trương_Quỹ làm Tây_Bình quận công song Trương_Quỹ đã khiêm_nhường từ_chối Suýt mất Lương châu Năm Vĩnh_Gia thứ 2 308 Trương_Quỹ bị phong súc nên không_thể nói_chuyện vì_thế sai nhi tử là Trương_Mậu thay_thế quản_lý Lương châu Trương_Việt_張越 là một đại tộc ở Lương châu nghe nói có lời tiên_tri rằng Trương thị sẽ hưng_thịnh Lương châu nghĩ rằng Trương thị trong lời tiên_tri là gia_tộc mình vì_thế không ngần_ngại hạ_bệ Lương châu thứ_sử và cùng huynh_trưởng là Tửu_Tuyền thái_thú Trương_Trấn_張鎮 cùng những người khác hợp mưu nhằm trừ_khử Trương_Quỹ Ý đồ của huynh_đệ Trương_Việt là dùng Tần châu thứ_sử Giả_Kham_賈龕 thay_thế Trương_Quỹ vì_thế họ đã phái mật sứ đến Lạc_Dương thỉnh_cầu cho Thượng_thư thị_lang Tào_Khư_曹祛 nhậm_chức Tây_Bình thái thủ nhằm lấy chỗ dựa Thuộc_cấp của Trương_Quỹ là Khúc_Triều_麴晁 cũng có ý_đồ nhân cơ_hội này để lộng_quyền nên đã phái sứ_giả đến Trường An tố_cáo với Tư_Mã Mô nói rằng Trương_Quỹ bị bệnh nên không_thể tiếp_tục thực_thi quyền hành của một thứ_sử yêu_cầu để Giả_Kham thay_thế Trương_Quỹ_Giả_Kham lúc đầu muốn theo lệnh song bị huynh_trưởng ngăn_trở Sau khi Trương_Trấn và Tào_Khư biết việc Giả_Kham từ_chối ưng mệnh lại thượng biểu thỉnh_cầu phái tân_thứ_sử đến song khi chưa trình lên trên đã đưa Đỗ_Đam_杜耽 thay_thế lãnh_đạo chính sự trong châu rồi bắt Đỗ_Dam dâng biểu đề_cử Trương_Việt làm tân_thứ_sử Trương_Quỹ biết được có ý_định rút_lui muốn trở về Nghi_Dương để ẩn_cư song trưởng sử Vương_Dung_王融 và tham quân Mạnh_Sướng_孟暢 không chịu quyết ý phò trợ Trương_Quỹ nên đã lãnh_binh giới_nghiêm lại sai người đến chỗ trưởng tử của Trương_Quỹ là Trương_Thực và bảo người này lãnh_binh thảo phạt Trương_Trấn_Đồng thời họ cũng phái cháu của Trương_Trấn là Lệnh_Hồ_Á_令狐亞 đi thuyết_phục Trương_Trấn_Cuối cùng Trương_Trấn nghe theo nhận ra sai_lầm Trương_Thực sau đó tiến đánh Tào_Khư_Tào_Khư chạy trốn Do Vương_Dung đồng_thời cử_binh Vũ_Uy thái_thú Trương_Điển_張琠 cũng phái nhi tử là Trương_Đản_張坦 đến Lạc_Dương thượng biểu ủng_hộ Trương_Quỹ trị trung Dương_Đạm_楊澹 cũng đến Trường An để cáo_giác với Tư_Mã Mô rằng Trương_Quỹ bị vu_khống Tư_Mã Vô_thượng biểu đình_chỉ tuyển điều tân_thứ_sử Sau đó Tấn_Hoài_Đế uý_lạo Trương_Quỹ hạ_lệnh diệt_trừ Tào_Khư_Trương_Quỹ biết chuyện rất hài_lòng lệnh cho Trương_Thực lĩnh ba vạn binh thảo phạt Tào_Khư cuối_cùng đánh_bại và giết được Tào_Khư_Trương_Quỹ sau đó đã lệnh cho trị trung Trương_Lãng_張閬 đưa năm nghìn nghĩa_binh và một lượng vật_tư lớn đến Lạc_Dương Năm Vĩnh_Gia thứ 5 311 sau khi quang lộc đại_phu Phó Chi_傅祗 và thái thường Chí_Ngu_摯虞 viết thư cho Trương_Quỹ và nói trong đó rằng vật_tư ở Lạc_Dương thiếu_thốn Trương_Quỹ lại ngay_lập_tức phái tham quân Đỗ_Lệ_杜勵 dâng 500 con ngựa và ba vạn xấp vải len Tấn_Hoài_Đế vì_thế trao cho Trương_Quỹ các chức_vị Trấn_Tây tướng_quân quản_lý quân_sự khu_vực Lũng_Hữu phong cho Trương_Quỹ làm Bá_Thành hầu Tịnh_Tiến Xa kị tướng_quân Khai_Phủ_Nghi_Đồng tam ti Nhưng khi sứ_giả chưa đến_nơi Vương_Di lại một lần nữa tiến vào Lạc_Dương Trương_Quỹ phái tướng_quân Trương_Phỉ_張斐_Bắc Cung_Thuần và Quách_Phu_郭敷 suất năm nghìn kị_binh tinh_nhuệ đến bảo_vệ Lạc_Dương Tuy_nhiên cuối_cùng thì Lạc_Dương bị đại_tướng Lưu_Diệu của Hán_Triệu chiếm được Tạo nền_tảng cho Tiền_Lương Sau loạn Vĩnh_Gia hai trọng thành của triều Tấn là Lạc_Dương và Trường An đều trước_sau rơi vào tay quân Hán_Triệu rất nhiều người_dân từ khu_vực Trung_Nguyên và Quan_Trung kéo đến Lương châu tị_nạn Trương_Quỹ thiết_lập Vũ_Hưng quận ở tây bắc Cô Tang lại phân Tây_Bình quận nay là Tây_Ninh tỉnh Thanh_Hải ra để thiết_lập Tấn_Hưng quận nhằm dùng làm nơi thu_nhận lưu_dân Đồng_thời Trương_Quỹ vẫn tiếp_tục ủng_hộ triều Tấn sau khi Tấn_Hoài_Đế bị bắt đến Bình_Dương Trương_Quỹ từng định dốc toàn lực châu ra để tấn_công Bình_Dương Không lâu sau Tần vương Tư_Mã_Nghiệp nhập_quan Trương_Quỹ lại phái binh đến hỗ_trợ Năm sau Tư_Mã_Nghiệp được ủng_hộ lên làm hoàng_thái_tử Trương_Quỹ được trao chức Phiếu_Kị đại_tướng quân Nghi_Đồng tam ti song Trương_Quỹ khiêm_nhường từ_chối Đồng_thời Trương_Quỹ cũng hiệp trợ tiêu_diệt thế_lực phản_loạn tại khu_vực phụ_cận như Tần châu thứ_sử Bùi_Bao_裴苞_Khúc Khác_麴恪_Cúc_Nho 鞠儒 ở Tây_Bình quận Tư_Mã_Nghiệp sau đó lại tái bổ_nhiệm song Trương_Quỹ lại một lần nữa từ_chối Năm Vĩnh_Gia thứ 7 313 Tấn_Hoài_Đế bị sát_hại Tư_Mã_Nghiệp kế_vị và trở_thành Tấn_Mẫn_Đế đồng_thời thăng Trương_Quỹ làm tư không Trương_Quỹ lại từ_chối Đồng_thời lại nghe theo kiến_nghị của quân_sư ông cho đúc trở_lại tiền ngũ thù khôi_phục lưu_thông tiền_tệ trong địa_bàn đem đến tiện_lợi lớn cho sinh_hoạt của nhân_dân không còn phải dùng xếp vải làm phương_tiện thanh_toán Đồng_thời Lưu_Diệu tiến sát Trường An_Trương_Quỹ lại phái tham quân Khúc_Đào_麴陶 lĩnh ba nghìn binh đến bảo_vệ Trường An_Năm_Kiến_Hưng thứ 2 314 Tấn_Mẫn_Đế đã phong chức Trương_Quỹ làm thị trung thái_uý Lương châu_mục phong tước Tây_Bình công song Trương_Quỹ vẫn từ_chối Ngày Nhâm_Thìn tháng thứ 5 ÂL Trương_Quỹ mất vì bệnh thọ 60 tuổi thuỵ là Vũ_công Các bộ_hạ thân tin của Trương_Quỹ sau đó ủng_hộ trưởng tử của Trương_Quỹ là Trương_Thực kế_nhiệm_chức Lương châu_mục Gia_đình BULLET Tổ_phụ Trương_Liệt_張烈 ngoại hoàng lệnh của Tào_Nguỵ_BULLET_Phụ Trương_Ôn_張溫 thái quan lệnh của Tào_Nguỵ_BULLET_Mẫu Tân_thị 辛氏 người Lũng_Tây_BULLET_Huynh đệ Trương_Túc_張肅_Kiến Uy tướng_quân Tây_Hải thái_thú của triều Tấn_BULLET_Nhi tử BULLET Trương_Thực_張寔_Tiền Lương_Minh vương BULLET Trương_Mậu_張茂_Tiền Lương_Thành vương Tham_khảo BULLET Tấn thư BULLET Thập_lục quốc Xuân_Thu BULLET Tư trị thông giám các quyển
Trương_Quỹ