Lê_Văn_Thanh_Hành_trạng Lê_Văn_Thanh tham_gia phong_trào Tây_Sơn khi nào không rõ nhưng ông là tướng_lĩnh cao_cấp dưới quyền Đại_Tổng quản Trần_Quang_Diệu_Năm 1794 sau vụ biến Thiền_Lâm nội_bộ Tây_Sơn mâu_thuẫn Để cắt bớt binh_quyền của Trần_Quang_Diệu Trần_Quang_Diệu được thăng chức Thiếu phó không phụ_trách binh_quyền nhưng thuộc_hạ là Đại_Đô đốc Lê_Văn_Thanh được thăng chức Đại_Tổng quản tước phong là Uyên_Thanh hầu cùng với Đại_Đô đốc Trần_Danh_Tuấn được thăng chức Đại_Tư vũ Nguyễn_Phúc_Ánh muốn đánh lấy bốn phủ Quảng_Ngãi Quy_Nhơn_Phú_Yên Diên_Khánh cũng sai Tham_tán Từ_Văn_Tú tâm_phúc của Thái_Đức_Hoàng_Đế Nguyễn_Văn_Nhạc đến dụ hàng Nguyễn_Văn_Bảo Nguyễn_Văn_Bảo theo lời ước nhận hàng Khi ông nhận chức Lưu thủ Quy_Nhơn Nguyễn_Văn Bảo chiêu_dụ các tướng cũ của cha nổi_dậy đánh lấy thành Quy_Nhơn_Ông bị Tiểu triều Nguyễn_Văn_Bảo nổi_dậy bắt giam Cảnh_Thịnh_Hoàng_Đế Nguyễn_Quang_Toản lập_tức kéo binh từ Phú_Xuân vào Quy_Nhơn dẹp loạn Quân Phú_Xuân kéo vào đánh hạ thành Quy_Nhơn bắt Nguyễn_Văn_Bảo dìm xuống sông giết chết Tham_tán Từ_Văn_Tú bị xử lăng_trì Sau vụ biến Tiểu triều Đại_Tổng quản Lê_Văn_Thanh_Đại Tư vũ Trần_Danh_Tuấn_Binh bộ Thượng_thư Nguyễn_Đại_Phác_Thiếu uý Trương_Tiến_Thuý cùng giữ thành Quy_Nhơn chống nhau với quân Nam triều Lúc này Tư lệ Lê_Trung_Hộ giá Thượng_tướng quân Nguyễn_Văn_Huấn đều đã bị Cảnh_Thịnh giết oan Con rể của Tư lệ Lê_Trung là Đại_Đô đốc Lê_Chất bị Thái phủ Lê_Văn_Ứng truy_sát Thái phủ Lê_Văn_Ứng tước phong Mân_Ứng hầu còn gọi là Thái phủ Mân là bề_tôi tâm_phúc của Cảnh_Thịnh_Hoàng_Đế Nguyễn_Quang_Toản_Thái phủ Lê_Văn_Ứng vâng lệnh đem viện_binh vào Quy_Nhơn hợp sức với các tướng ở đấy chống quân Nam triều Tuy_nhiên Thiếu phó Trần_Quang_Diệu và Đại_Tư đồ Vũ_Văn_Dũng lúc này đã giải_hoà hiềm_nghi Lê_Văn_Ứng vào Quy_Nhơn sẽ gây khó_dễ cho Lê_Văn_Thanh_Chính vì_vậy cả hai hẹn với Lê_Văn_Thanh sẽ đem quân đi theo sau vào Quy_Nhơn khi qua cửa Thị_Nại sẽ nổ 3 tiếng súng lừa Lê_Văn_Ứng ra tiếp_ứng để bắt giết đi Đô_đốc Lê_Chất bị Lê_Văn_Ứng truy_sát phải giết một tuỳ_tùng thế mang rồi bỏ trốn vào núi Nhờ chơi thân với Lê_Văn_Thanh nên sai thuộc_hạ đến xin hàng Lê_Văn_Thanh ngỡ Lê_Chất đã chết nên đáp Chất đã chết rồi còn đâu Lê_Chất hay tin sai thuộc_hạ đến trả_lời Dùng_Chất thì Chất còn không dùng Chất thì Chất chết Lê_Văn_Thanh tin lời Lê_Chất đến theo hàng Lê_Văn_Thanh dùng làm thuộc_hạ cải tên họ lưu dưới_trướng Năm 1799 quân Nam triều kéo ra đánh Quy_Nhơn nhờ biết được kế của Trần_Quang_Diêu và Vũ_Văn_Dũng kéo vào cửa Thị_Nại mà không bị ngăn_trở Khi Lê_Văn_Thanh và Lê_Văn_Ứng hay tin thì quân Nam triều đã đổ_bộ lên bờ Đại_Nam_Thực_Lục viết Thuyền vua tiến đến Thị_Nại thẳng vào cửa_biển Sai_Chưởng_Hậu quân Võ_Tánh và Chưởng_Hữu quân Nguyễn_Hoàng_Đức đem quân đóng ở Phú_Trung_Lại sai quân các vệ Hữu đồn quân Thần sách qua đò Càn_Dương đánh giặc ở Cựu_Phụ_Gò cũ hai trận đều thắng Quân ta thừa_thắng tiến đóng ở Trúc_Khê_Thái phủ giặc là Lê_Văn ứng giữ quân ở Thốc_Lộc không dám đánh Trước là Thiếu phó giặc Trần_Quang_Diệu và Tư_đồ Võ_Văn_Dũng thấy ứng là người bề_tôi yêu của Nguyễn_Quang_Toản cậy thế kiêu_ngạo lộng_quyền mưu muốn giết đi Quang_Toản sai Đại tổng quản Lê_Văn_Thanh lưu_giữ Quy_Nhơn_Diệu mưu với Dũng rằng Thanh là người của đảng ta ứng là thù của ta Nay Thanh giữ Quy_Nhơn nếu lại sai ứng đến thì ứng tất là không lợi cho Thanh_Bọn ta theo đấy đem quân vào cửa_biển Thị_Nại mật hẹn với Thanh hễ nghe hiệu súng ở cửa_biển thì nói_dối ứng đó là quân Gia_Định khiến ứng đi ra một_mình nhân đó đánh_úp thì sẽ giết ngay được ứng Diệu bèn nói với Quang_Toản rằng Quy_Nhơn là nơi trọng địa căn_bản nên có một vị thân thần trấn_giữ xin sai ứng Khi ứng đã đi Diệu_Dũng lại xin đem thuỷ_binh tiến theo đem mưu ấy bảo Thanh trước Chợt quân ta đến cửa Thị_Nại nổ ba tiếng súng Thanh ngờ là quân của Diệu_Dũng nên không phòng_bị Xin ứng đi cự chiến ứng ra thành ngần_ngừ không tiến Do_đó quân ta tiến không bị gì ngăn_cản Kịp khi Thanh biết thì trở_tay không kịp nữa bèn cùng ứng đem đồ_đảng chia đóng ở Thốc_Lộc và Đê_Phụ để cùng quân ta chống_giữ ĐNTL Tập 1 tr 395 Quân Tây_Sơn mất địa_lợi giao_chiến thất lợi Thái phủ Lê_Văn_Ứng thua trận lui về giữ Kỳ_Đáo_Thiếu uý Trương_Tiến_Thuý_Đại Tư vũ Trần_Danh_Tuấn giao_chiến bại_trận quân Nam triều kéo đến vây thành Hoàng_Đế Đại_Đô đốc Lê_Chất lại ra hàng quân Nam triều Một loạt tướng_lĩnh dưới quyền Thái_Đức cũ lại ra hàng quân Nam_Từ đó tướng giặc là bọn đại Đô_đốc Võ_Đình_Giai Nguyễn_Văn_Điểm_Đô đốc Lê_Văn_Niệm_Hồ_Văn_Viện Trần_Văn Lân_Đô uý Mai_Gia_Cương Nguyễn_Văn_Trí nối nhau đến hàng không kể xiết được Vua đều sai chiêu_tập quân cũ để theo đi đánh giặc ĐNTL Tập 1 tr 396 Viện_binh Tây_Sơn do hai tướng Trần_Quang_Diệu và Vũ_Văn_Dũng kéo vào bị chặn lại ở Quảng_Ngãi Võ_Tánh cùng Nguyễn_Văn_Thành_Nguyễn Đức Xuyên Nguyễn_Công_Điền Lê_Chất đánh_bại Thái phủ Lê_Văn_Ứng ở Kỳ_Đáo_Quân_Tây Sơn trong thành Hoàng_Đế hết hy_vọng có viện_binh Quân hết lương cạn không có tiếp_viện Đại_Tổng quản Lê_Văn_Thanh_Binh bộ Thượng_thư Nguyễn_Đại_Phác_Thiếu uý Trương_Tiến_Thuý phải ra hàng Đại_Tư vũ Trần_Danh_Tuấn cùng một_số tướng_lĩnh khác cải_trang trốn về Quảng_Ngãi Nam triều Nguyễn vương Nguyễn_Phúc_Ánh nhận hàng tha chết cho các tướng lưu trong quân_ngũ Chiến_sự Tây_Sơn Nam triều diễn ra dai_dẳng Năm 1801 khi đại_quân chúa Nguyễn rút về Gia_Định thành Bình_Định được giao cho Võ_Tánh và Lễ bộ tham_tri Ngô_Tùng_Châu trấn_giữ Đại_Tư đồ Vũ_Văn_Dũng và Thiếu phó Trần_Quang_Diệu đem hết quân cả nước đến vây thành Quy_Nhơn Trần_Quang Diệu sai đắp luỹ chung_quanh thành và chia quân vây bốn mặt Võ_Văn_Dũng thì đôn_đốc thuỷ_quân phòng giữ cửa Thị_Nại_Cuộc bao_vây kéo_dài đến 14 tháng Thuỷ_sư Nam triều đóng ở Cù_Huân kéo đi tập_kích Thị_Nại_Đại_Tổng quản Lê_Văn_Thanh nhân sơ_hở trốn về quân doanh Tây_Sơn Thuỷ_sư của giặc đậu trong cửa_biển Thị_Nại nghiêm đặt phòng giữ Vua thường đi thuyền ngoài biển sai kỳ_binh nhử ra để đánh nhưng chúng không dám ra Đến bấy_giờ được tin thám_tử báo rằng giặc lấy một_nửa thuỷ_binh hợp với bộ_binh Vua bèn đem thuỷ_binh định ban_đêm đánh_úp Mới đến nửa đường bị ngược gió lại phải trở về Hàng tướng là Đại tổng quản Lê_Văn_Thanh bèn lên một chiếc thuyền trốn đi ĐNTL Tập 1 tr 430 Không hiểu Lê_Văn_Thanh về với Tây_Sơn bày mưu_kế gì cho Trần_Quang_Diệu và Vũ_Văn_Dũng_Tuy nhiên quân thế Tây_Sơn sau trận hoả_thiêu Thị_Nại và mất Phú_Xuân càng thêm cùng_quẫn Sau đó Lê_Văn_Thanh lại ra hàng quân Nam triều Nguyễn_Phúc_Ánh vì cớ muốn chiêu phục tướng_lĩnh Tây_Sơn và yên_lòng Lê_Chất nên tha tội cho Lê_Văn_Thanh_Đại tổng quản giặc là Lê_Văn_Thanh lại trở về với ta Lê_Văn_Duyệt cho đóng gông giải về Kinh_Vua cho gọi đến hỏi rằng Ngươi tự đem thành để hàng ta đối_đãi không bạc cớ_sao ngươi lại phản Thanh lạy rạp xuống đất khóc kêu Vua không nỡ giết sai tha ra ĐNTL Tập 1 tr 468 Kết_cục Sau chiến_thắng Tây_Sơn Lê_Văn_Thanh được triều_đại mới lưu dùng không bị giết_hại Mặc_dù ra hàng Nam triều nhưng có_thể nói Lê_Văn_Thanh không phải là một viên tướng phản_bội Ông thậm_chí đã quay lại với Tây_Sơn nhưng sau đó nhận rõ thế_chiến bại tất_yếu trên chiến_trường Khác với các tướng_lĩnh cũ của Thái_Đức ra hàng vì hận Cảnh_Thịnh Lê_Văn Thanh vẫn giữ lòng trung với Tây_Sơn Giao_thiệp che_chở cho Lê_Chất phục_vụ dưới_trướng của Trần_Quang_Diệu chứng_tỏ Lê_Văn_Thành có tài_năng và khí_phách hơn người Nguồn tham_khảo 1 Đại_Nam_Thực_Lục Tập 1 Quốc_sử_quán triều Nguyễn 2 Đại_Nam chính biên liệt_truyện Tập 2 Quốc_sử_quán triều_Nguyễn
Lê_Văn_Thanh