Miếu_Thượng miếu Trung chùa Đặng_Xá_Miếu_Thượng miếu Trung chùa Đặng_Xá là các di_tích lịch_sử văn_hoá thuộc làng Đặng_Xá xã Văn_Xá huyện Kim_Bảng Hà_Nam Các di_tích này được xây_dựng dựng từ triều_đại nhà Đinh có liên_quan đến thời_gian khởi_nghiệp dẹp loạn 12 sứ_quân thống_nhất đất_nước của Đinh_Tiên_Hoàng_Đế Nơi đây là quê_hương của một Hoàng_hậu nhà Đinh đồng_thời là cháu ngoại dòng_họ Đặng_và được hậu_thế tôn_vinh là thánh Mẫu_Lịch sử Khi Đinh_Bộ_Lĩnh khởi_nghiệp dựng nước đã đến vùng Cổ_Bảng_Kim_Bảng ngày_nay và xã Đặng_Xá chiêu_mộ binh_mã tích_trữ lương_thảo trực_tiếp cầm_quân dẹp loạn 12 sứ_quân Theo nội_dung được ghi ở quyển Thần_phả Ngọc_phả của thôn Đặng_Xá xã Văn_Xá huyện Kim_Bảng tỉnh Hà_Nam được bộ Lễ triều Lê_ban_hành vào năm 1572 thì khi Trần_Lãm mất Đinh_Bộ_Lĩnh đem tướng_sĩ về Hoa_Lư chiêu_mộ hào_kiệt đi dẹp loạn 12 sứ_quân Đinh_Bộ_Lĩnh đã được vợ_chồng vị hào_trưởng Dương_Đỉnh người gốc Trường_Yên_Hạ và vợ tên là Đặng_Thị_Kính vốn người Đặng_Xá_Kim_Bảng là cặp vợ_chồng có của cải và uy_tín ở Đặng_Xá gả con gái tên là Dương_Thị_Nguyệt_Nương về làm vợ và đã sinh ra con gái đầu đặt tên là Đinh_Thị_Ngọc_Nương Quá_trình Đinh_Bộ_Lĩnh về Đặng_Xá lập đồn_trại và truyền hịch Cần_Vương dẹp giặc đã thu_phục trên 600 người ứng_mộ cùng với 180 tráng_đinh Đặng_Xá_Đồng_Lạc Khê_Vĩ_Khi đưa quân đi dẹp loạn Đinh_Bộ_Lĩnh đã đến đền thần Linh_Lang_Bạch_Mã phía đông thành Đại_La làm lễ cầu_đảo xin Thần phù_hộ cho nước cho được vạn sự thì sẽ phong sắc để biểu_dương sự anh_linh Đinh_Bộ_Lĩnh đã chiêm bái chùa Đặng_Xá cầu tôn phật Pháp Vũ phù_hộ cho vạn_sự_như_ý Lời thỉnh_cầu linh_nghiệm từ đấy Đinh_Bộ_Lĩnh đánh đâu được đấy được tôn là Vạn_Thắng_Vương bình được 12 sứ_quân Sau khi thống_nhất đất_nước trở về Đặng_Xá vua Đinh_Tiên_Hoàng mơ thấy một vị thần tự_xưng là Thần_Bạch_Mã báo_mộng rằng Thần đã vâng mệnh Hoàng_Thiên theo vua đánh giặc Nay thiên_hạ đã yên_bình nhà_vua chưa lễ tạ_thế là không đúng lễ Vua tỉnh dậy biết Thần rất là linh_ứng liền phong_tặng mĩ tự phong là Hộ_Quốc_Bảo_Cảnh Linh_Thông_Tế_Thế Đô_Đại_Thành_Hoàng_Linh_Lang_Bạch_Mã Đại_Vương Thượng_Đẳng Phúc_Thần Đinh_Tiên_Hoàng sai sứ_giả mang sắc_phong Linh_Lang_Bạch_Mã về xã Đặng_xá huyện Cổ_Bảng_Phủ_Lý Nhân_Đạo Sơn_Nam truyền cho nhân_dân xây riêng đền để thờ_phụng Từ khi đó nhân_dân phụng_mệnh xây_dựng một ngôi đền để thờ Thần_Linh Lang Bạch_Mã_Đến triều Nguyễn vua Đồng_Khánh năm thứ 9 đã ban sắc_phong cho Ngài là Hàm_Quang_Thượng_Đẳng Thần đặc_cách cho thờ_phụng để ghi_nhớ ngay vui của nước và tỏ rõ biển lệ thờ_tự Vua_Đinh_Tiên_Hoàng không quên ban thưởng các dòng_họ Đặng_Xá và đón Dương_Nguyệt_Nương về kinh_đô Hoa_Lư lập làm Hoàng_hậu Bà Hoàng_hậu quê Hà_Nam này cũng chính là người được Vua_Đinh giao đã truyền dạy trò Xuân_Phả do các nước lân_bang dâng lễ khi cống_nạp tại đền thờ Đại_Hải_Long_Vương hiện còn lưu_giữ đến ngày_nay ở Thanh_Hoá Khi Đinh_Tiên_Hoàng mất Hoàng_hậu Nguyệt_Nương cùng công_chúa Ngọc_Nương đã trở về quê_hương Đặng_Xá sinh_sống đến cuối cuộc_đời Sau_này khi Lê_Hoàn lên_ngôi Hoàng_đế đã tôn phong Đinh_Tiên_Hoàng và Hoàng_hậu hạ sắc_chỉ cho xã Đại_Hoàng lập miếu thờ và truyền chỉ cho thiên_hạ cứ nơi nào vua Đinh_Tiên_Hoàng đã lập đồn_trại thì đều được rước sắc về lập đền thờ_cúng Dân Đặng_Xá đã tới kinh_thành rước sắc về lập miếu để thờ và được gọi là miếu Trung_Hiện nay ở thôn Đặng_Xá xã Văn_Xá di_tích miếu Trung nằm gần chùa Đặng_Xá thờ Vua_Đinh_Tiên_Hoàng cùng hoàng_hậu Nguyệt_Nương và miếu Bà thờ công_chúa Ngọc_Nương_Miếu_Thượng Miếu_Thượng thờ Linh_Lang_Bạch_Mã toạ_lạc tại đầu thôn nơi tiếp_giáp của 3 thôn Đặng_Xá_Điền_Xá và Tranh_Thôn_Tước hiệu đầy_đủ từ thời vua Đinh_Tiên_Hoàng đến triều Nguyễn đã sắc_phong cho Ngài là Miếu_Thượng thờ thần Linh_Lang_Bạch_Mã hay còn gọi là đền Bạch_Mã được khởi dựng từ thời vua Đinh_Tiên_Hoàng sau nhiều lần được bà_con dân_làng thành_tâm công_đức để tu_sửa tôn_tạo nên hiện_nay miếu vẫn còn giứ được dáng_dấp cổ_kính với 3 gian nhỏ toàn_bộ tường được xây bằng gạch và được trát bằng lớp vữa xi_măng phần mái được lợp bằng ngói_ta gần giống cốt_cách về kiến_trúc như đền Bạch_Mã ở phố Hàng_Buồm Hà_Nội ngày_nay Nhìn tổng_thể ngôi miếu uy_nghi thần_bí với 2 cột hai bên tường đầu của miếu đỉnh cột đắp hình con Lân biểu_tượng của sự linh_khí của ngôi miếu Đây là dạng_thức kiến_trúc tiêu_biểu cho các chùa đền miếu rất phổ_biến trong kiến_trúc cổ_truyền của Việt_Nam Miếu được xây ở phía trong gò đất cao trước miếu là một khoảng sân rộng mát_mẻ nhưng u_tịch bởi tán lá nhiều cây cao được trồng từ nhiều năm Toàn_bộ tường rào bao quanh đều được xây dưới đá trên gạch từ cổng vào gian chính của miếu đều được lát gạch Cổng vào miếu mới được xây trên đỉnh cổng là đôi rồng chầu nhật_nguyệt dưới là cuốn thư được ghi Miếu_Thượng thôn Đặng_Bên trên cửa vòm được đắp nổi đôi chim loan_phượng chầu mặt nguyệt Hai bên trụ cổng phía trước được ghi đôi câu_đối bằng nhữ nho và mỗi bên đều có một bức tranh nổi Một bên là cây tùng một bên là cây mai Và phía trụ ngoài hai bên có tiếp đôi câu_đối bằng chữ_nho Tạm dịch là Xuân hạ thu đông bốn mùa sai bông trĩu hạt_nhân khang vật thịnh thiên niên thừa_kế khuông sương Miếu_Trung_Miếu thờ Vua_Đinh và Hoàng_hậu Nguyệt_Nương mà dân_làng gọi là miếu Trung Trước khi khởi_nghiệp Người đã lấy người vợ vốn là người làng Đặng_Xá và đã từng đến đây chiêm bái chùa Khánh_Hưng cầu cho công_thành_danh_toại Miếu_Bà thờ con gái trưởng Vua_Đinh đã từng ở với mẹ tại Đặng_Xá trong thời_gian vua Đinh khởi_nghiệp và khi nhà Đinh mất ngôi Năm 2018 làng Đặng_Xá sẽ khởi_công phục_dựng miếu Trung thờ vua Đinh_Tiên_Hoàng nhân kỷ_niệm 1050 năm vua Đinh xưng_đế và đặt quốc_hiệu là Đại_Cồ_Việt_Công_trình phục_dựng miếu Trung thờ vua Đinh đã được thôn Đặng_khởi_công vào ngày 20 5 2018 thời_gian hoàn_thành miếu trong vòng 5 tháng Với không_gian rộng thế đất cao_ráo ven trục đường chính_qua_làng_lại ở vị_trí có dân_cư đông_đúc có hồ nước bao quanh ở phía bên phải và đằng sau miếu Trung sau khi được phục_dựng xong sẽ thành một địa_chỉ văn_hoá tâm_linh của thôn_làng tạo thành một quần_thể di_tích lịch_sử bao_gồm Chùa Khánh_Hưng đình Đặng_Xá miếu Thượng miếu bà Với bề dày lịch_sử có từ trên 1000 năm các di_tích này không_chỉ dành cho người_dân trong làng mà_còn có sức lan_toả đến trong xã trong vùng Chùa Đặng_Xá_Thôn_Đặng Xá xã Văn_Xá huyện Kim_Bảng có một ngôi chùa cô tồn_tại từ lâu_đời chùa Đặng_Xá có tên là chùa Khánh_Hưng_Theo thần_phả và sắc_phong còn được lưu_giữ chùa thờ Đại_Thánh Pháp_Vân_Phật một trong Tứ_Pháp_Tại chùa còn nhiều đồ thờ_tự cổ có giá_trị trong đó có một hương_án bằng đá xanh được tạo_lập và tháng 11 năm Mậu_Tý 1708 thời vua Lê_Dụ_Tông_Hương án đặt phía trước trong toà hậu_cung Trải qua nhiều biến_cố thăng_trầm chùa Khánh_Hưng vẫn được nhân_dân Đặng_xá Văn xá và nhân_dân trong vùng trùng_tu tôn_tạo vẫn giữ được dáng_vẻ cốt_cách ngôi chùa cổ_kính trên mảnh đất xưa Bắt_đầu từ năm 2007 và 2008 được sự giúp_đỡ của Tỉnh Hà_nam và Huyện Kim_bảng Chính_quyền đoàn_thể cũng như nhân_dân_Làng Đặng_xá Xã Văn_Xá chùa Khánh_Hưng đã được trùng_tu tôn_tạo và xây mới có quy_mô hơn trước rất nhiều Đặc_biệt là nhà Chùa đã đúc và nhập pho tượng Phật bằng đồng nặng gần 9 tấn đặt trên bệ đá đồ_sộ trong chùa Đây là bức tượng Phật bằng đồng lớn nhất trong tất_cả các chùa ở Việt_Nam thờ 4 vị Phật_Pháp là 4 vị Thần_nông_nghiệp đặc_trưng cho nền văn_minh lúa_nước Việt_Nam
Miếu_Thượng , miếu Trung , chùa Đặng_Xá