Mã hoàng_hậu Minh_Thái_Tổ_Hiếu Từ_Cao_Hoàng hậu Mã thị chữ Hán_孝慈高皇后馬氏 1332 23 tháng 9 1382 thường gọi Minh_Thái_Tổ_Mã Hoàng_hậu 明太祖馬皇后 để phân_biệt với vị Hoàng_hậu cùng thuỵ hiệu đời Thanh_Là_Hoàng hậu đầu_tiên của triều_đại nhà Minh_Mã thị cũng là vị Hoàng_hậu duy_nhất của triều_đại Minh_Thái_Tổ_Chu Nguyên Chương_Hoàng đế khai_quốc của triều_đại này Sách sử không hề ghi rõ tên thật của bà trong những tác_phẩm tiểu_thuyết như Đại_Minh anh liệt 大明英烈 thì bà tên Mã_Ngọc_Hoàn_馬玉环 dã_sử địa_phương gọi là Mã_Tú_Anh_馬秀英 Trong dân_gian bà được gọi là Đại_Cước hoàng_hậu 大腳皇后 nên còn gọi là Mã_Đại_Cước_马大脚 vì tương_truyền bà có bàn_chân rất to Cước nghĩa_là bàn_chân Thân_thế Hiếu_Từ_Cao hoàng_hậu họ Mã_馬氏 người ở Túc_Châu phủ Quy_Đức_归德府 nay là khu_vực thành_phố Túc_Châu tỉnh An_Huy_Sử ký không chép rõ tên cha_mẹ bà Minh sử ghi đại_khái là Mã công 馬公 và Trịnh ẩu 鄭媼_Mẹ của Mã thị là Trịnh ẩu mất sớm cha bà là Mã công vốn có quan_hệ tốt với Quách_Tử_Hưng nên sau khi Mã công chết Mã thị được sống trong phủ Quách_Tử_Hưng nhận Tử_Hưng làm cha nuôi Theo Minh_Sử diễn_nghĩa của Thái_Đông_Phiên thời nhà Thanh_Mã thị được Quách_Tử_Hưng dạy chữ_viết và phép_tính còn vợ là Trương thị dạy về nữ_công Tương_truyền Mã thị rất thông_minh học đều rất nhanh_chóng Khoảng năm Chí_Chính thứ 12 triều Nguyên 1352 đất_nước bắt_đầu loạn_lạc Quách_Tử_Hưng gầy dựng thế_lực riêng ở Hào_Châu_Lúc ấy Chu_Nguyên_Chương còn hàn_vi đến trước nhà họ Quách mà xin vào làm thủ_hạ cho Quách_Tử_Hưng sau Hưng muốn thu_phục Chu_Nguyên_Chương nên gả Mã thị cho Nguyên Chương kết_tóc làm phu_thê Chu_Nguyên_Chương và Mã thị rất ân_ái hoạn_nạn luôn có nhau Cũng do tâm_tư tỉ_mỉ cùng rất giỏi viết chữ_nghĩa mà bà được giao cậy văn_thư quan_trọng của Chu_Nguyên_Chương_Khi ấy Chu_Nguyên_Chương thu 3 người cháu một là Chu_Văn_Chính cháu bên chị Lý_Văn_Trung và còn có Mộc_Anh_Mã thị đối_với 3 người con này đều tỉ_mỉ cẩn_thận Dù đã thu_nhận Chu_Nguyên_Chương nhưng Quách_Tử_Hưng vốn là người đa_nghi dễ nghe lời dèm cũng từng nhiều lần ngờ_vực Chu_Nguyên_Chương_Mã thị biết được bà thường tự mình khuyên_giải giúp Chu_Nguyên_Chương giảng_hoà với cha nuôi Khi Chu_Nguyên_Chương tính tự mình gầy dựng đại nghiệp Mã thị cũng ở phía sau giúp_đỡ gia_đình tướng_sĩ tự tay may áo cho quân_sĩ khi cấp_bách Gặp phải Trần_Hữu_Lượng khiêu_chiến bà khuyên Nguyên Chương không nên lạm_sát khi toàn_thắng để thu_phục nhân_tâm Đối_với việc Chu_Nguyên_Chương toàn_thắng lên_ngôi không_thể không kể công của bà Hoàng_hậu nhà Minh_Biểu_dương nữ phạm Năm Hồng_Vũ nguyên_niên 1368 tháng_giêng Chu_Nguyên_Chương lên_ngôi Hoàng_đế ở Nam_Kinh lập ra Nhà Minh xưng niên_hiệu là Hồng_Vũ_洪武_Với tư_cách là chính_thất của Hoàng_đế Mã thị được lập làm Hoàng_hậu Con trai của bà là Chu_Tiêu được lập làm Hoàng_thái_tử các con trai khác đều phong làm Thân_vương Bà chủ_trương không cho Chu_Nguyên_Chương trọng_dụng họ Mã của bà tránh hoạ ngoại thích cho triều_đình Nhân vì cha_mẹ bà mất sớm nên Chu_Nguyên_Chương cho truy_phong cha bà là Mã công làm Từ vương 徐王 mẹ Trịnh thị là Từ vương phu_nhân 徐王夫人_Mặc dù Mã thị là Hoàng_hậu nhưng bà đề_cao tiết_kiệm cơm canh của Hoàng_đế đều do tự Mã_Hoàng hậu xem_xét Bà cũng chuộng ăn_mặc giản_dị nghe nói Hoàng_hậu của Nguyên_Thế_Tổ_Hốt_Tất Liệt là Sát_Tất lấy dây_cung dệt bạch y nên ba cũng lập nhà_may dệt tự dệt vài chất_liệu vải còn ban cho Phi_tần cùng Công_chúa và Mệnh_phụ mỗi khi họ vào cung Khi còn ở nhà họ Quách_Chu_Nguyên_Chương từng bị nhốt giam trong biệt thất không cho ăn_uống Mã_Hoàng hậu thường trộm nấu cơm làm bánh đem giấu ở trong ngực lén đưa cho Chu_Nguyên_Chương vì_thế phần làn da trước ngực đều bị bỏng Nguyên_văn 后竊炊餅_懷以進_肉為焦_Tương truyền chính vì cách dùng nhục vi tiêu 肉為焦 này của Minh sử mà về sau người Trung_Quốc hay gọi bánh hấp 炊饼 thành bánh_nướng 烧饼_Bà còn hay dự_trữ thịt cho quân_trang nên đến đêm cũng ăn chưa no Ngày_nay hiển quý rồi Chu_Nguyên_Chương nói với quần_thần Hoàng_hậu hiền_đức có_thể sánh Trưởng Tôn hoàng_hậu thời nhà Đường nhưng bà khiêm_tốn nói Thiếp thường nghe Phu_phụ tương bảo dịch Quân_thần tương bảo nan Bệ_hạ nếu đã không quên thiếp khi bần_tiện_nguyện cũng mong bệ_hạ không quên các quần_thần cùng hiệp_lực lúc gian_nan Còn như so với Trưởng Tôn hoàng_hậu thật_sự không dám nghĩ Vào khi bà giảng_dạy nữ đức cho cung_nhân Mã_Hoàng hậu thực_hiện thao_tác coi_trọng cổ huấn thường lấy các Hiền_hậu đời nhà Tống nên mệnh cho các nữ quan tra xem các hành_vi điển phạm Tống triều rồi thường_xuyên lật xem xem_xét Có nữ sử nói các Hoàng_hậu nhà Tống quá mức nhân_hậu bà nói Quá mức nhân_hậu Như_vậy so với quá mức độc_ác không phải càng tốt hôn sao Có một ngày sau khi xem Sử_ký cùng Hán thư bà ngẫu_nhiên hỏi một nữ sử Thuật thuyết Hoàng_Lão là điều gì Vì sao Đậu_Thái hậu triều Hán lại say_mê như_vậy Vị nữ sử đáp Thuật thuyết Hoàng_Lão là đem thanh_tĩnh vô_vi làm căn_bản Vứt đi nhân_nghĩa khuyến_khích dân_chúng hiếu_thuận hữu_ái Đó là đạo_lý của thuật này Nghe xong vậy bà nói Hiếu_thuận hữu_ái chính là nhân_nghĩa lại có_thể bỏ đi nhân_nghĩa kêu người ta chú_trọng hiếu_thuận hữu_ái ư Đối_với dân_chúng Mã_Hoàng hậu cũng biểu_lộ sự quan_tâm dù thân_phận một Hậu phi không tiện biết được tường_tận Một ngày Hoàng_hậu hỏi Chu_Nguyên_Chương_Hiện giờ dân_chúng trong thiên_hạ có yên_ổn không Hoàng_đế bèn nói Chuyện này không điều là điều nàng nên bận_tâm thế rồi bà đáp Bệ_hạ ngài là phụ_thân của người trong thiên_hạ thiếp may_mắn có_thể trở_thành mẫu_thân của người trong thiên_hạ Con_cái yên_ổn hay không thiếp sao lại có_thể không hỏi Mỗi khi trong nước có thiên_tai Hoàng_hậu liền suất lĩnh cung_nhân ăn cơm canh đạm_bạc trợ_giúp bá_tánh cầu_nguyện Chu_Nguyên_Chương đôi_khi sẽ đem chuyện cứu_tế nói cho bà Hoàng_hậu liền nói Thay phiên cứu_tế chẳng bằng vốn đã có tích_tụ cơm_áo ấm_no Có_khi quan_viên triều_đình thượng tấu xong sự_tình yến_tiệc chiêu_đãi trong cung bắt_đầu Hoàng_hậu liền mệnh_lệnh hoạn_quan lấy tới rượu và thức_ăn nếm thử hương_vị không tốt bèn nói Làm đồ cung_phụng chủ tử của mình không tốt Thế hẳn cung_phụng người khác sẽ tận_tâm Chu_Nguyên_Chương liền cho trách phạt quan_viên Quang lộc tự Giúp chồng được tiếng nhân Chu_Nguyên_Chương ở phía trước điện xử_lý sự_tình có_khi tức_giận phi_thường Mã_Hoàng hậu chờ Chu_Nguyên_Chương trở_lại hậu_cung thường thường căn_cứ lý_lẽ uyển_chuyển mà khuyên_can Tính_cách của Chu_Nguyên_Chương tuy_rằng cương_nghị nhưng bởi_vì có Mã_Hoàng hậu khuyên_can mà có_thể giảm miễn hình_phạt cho rất nhiều người Tham quân Quách_Cảnh_Tường khi lưu thủ Hoà_Châu nghe nói con trai là Trì_Sóc muốn giết cha Chu_Nguyên_Chương nổi_giận muốn đem xử_tử Trì_Sóc_Bà bèn khuyên Quách_Cảnh_Tường chỉ có 1 đứa con trai duy_nhất kẻ khác mật_báo thường sẽ có hiềm_nghi giết hắn chỉ sợ cũng sẽ đoạn_tuyệt Quách_Cảnh_Tường hậu đại Chu_Nguyên_Chương nghe thế bèn cho tra rõ sự_tình phát_hiện Trì_Sóc quả_nhiên là oan_uổng Khi con_nuôi Chu_Nguyên_Chương là Lý_Văn_Trung thủ vệ Nghiêm_Châu có Dương_Hiến vu_cáo hắn không tuân_thủ pháp_luật Chu_Nguyên_Chương muốn triệu Lý_Văn_Trung về Mã_Hoàng hậu bèn can Nghiêm_Châu la nơi trọng hiểm trước mặt sau lưng đều là thù Nay tự_tiện đổi tướng_lĩnh quả_thực là hạ_sách Huống_hồ Văn_Trung từ trước đến nay tài_đức sáng_suốt Dương_Hiến chỉ nói qua_loa một lời thì liền có_thể đáng tin sao Chu_Nguyên_Chương vì_thế đình_chỉ chuyện này Lý_Văn_Trung sau lại rốt_cuộc lập_công lớn Khi đó học_sĩ Tống_Liêm bởi_vì sự_việc Tôn_Thận mà bị tội Mã_Hoàng hậu khuyên_can Các bá_tánh dân_gian vì con_nhỏ mà thỉnh Lão sư còn đem Tôn_sư chi lễ thừa_hành cả đời huống_hồ là hoàng_gia thiên_tử Tống_Liêm chỉ quanh_quẩn trong nhà nhất_định là không biết chuyện bên ngoài Chu_Nguyên_Chương không nghe Khi Mã_Hoàng hậu làm lễ dâng cơm hầu Hoàng_đế bà không ăn không uống Hoàng_đế lại hỏi sự_tình thì bà lại nói Thiếp vì Tống tiên_sinh mà làm một chuyện công_đức Chu_Nguyên_Chương nội_tâm cũng cảm_thấy buồn_bã vì_thế buông chiếc đũa đứng lên Ngày hôm sau Hoàng_đế đặc_xá Tống_Liêm miễn tử_tội đem ông ta an_trí đến Mậu_Châu_Lại có phù hào Thẩm_Vạn_Tam nhiều năm giao_thương bên ngoài cậy mình giàu_có mà tự_tiện khao_thưởng Thiên_tử quân Chu_Nguyên_Chương nghe được cảm_thấy bị sỉ_nhục mà muốn giết cũng nhờ Mã_Hoàng hậu mà chỉ đày đi Vân_Nam_Thời_Chu Nguyên Chương hễ khi có tội_phạm mang án nặng ông đều sai cho đến xây Vạn_Lý_Trường_Thành Mã_Hoàng hậu cầm_lòng không được bèn xin Thông_qua phạt lao_dịch để chuộc tội đây là ân_huệ lớn nhất mà quốc_gia đối_đãi tù_phạm trọng_tội Nhưng lỡ như thân_thể bạo_bệnh mà_còn phải làm lao_dịch chỉ sợ vẫn không tránh được tử_vong Chu_Nguyên_Chương vì_thế cho đặc_xá bọn họ Trong cung cũng hay có cung_phi đắc_tội Chu_Nguyên_Chương_Có một hôm một cung_nhân gây Hoàng_đế đại nộ ông giận_dữ trách_mắng Mã_Hoàng hậu cũng làm bộ tức_giận mà sai đem đến Cung chính ty nghị tội Hoàng_đế bèn hỏi Vì cái gì bà đáp Làm một Đế_vương không_thể vì hỉ nộ mà tuỳ_ý thưởng_phạt Khi ngài tức_giận chỉ sợ trách phạt có_điều không công_bằng Nay đem nàng ta đến Cung chính ty là có_thể phán định tương_đối hợp_lý_Thiết đặt Cung chính ty chính là để thẩm_tra cung_nhân có tội ngài chỉ cần giao cơ_quan có thẩm_quyền xử_lý là được Mã_Hoàng hậu phi_thường yêu_quý nhân_tài Một lần Chu_Nguyên_Chương thị_sát Thái học trở về bà hỏi Thái học có bao_nhiêu học_sinh Chu_Nguyên_Chương đáp có mấy ngàn người Mã_Hoàng hậu nói Mấy ngàn Thái_học_sinh có_thể nói nhân_tài đông_đúc Nhưng Thái_học_sinh tuy có sinh_hoạt trợ_cấp nhưng thê_tử và nữ_nhi của bọn họ thì dựa vào cái gì đây Sau nhiều lần thuyết_phục Chu_Nguyên_Chương đồng_ý thu_thập một_số tiền_lương thiết_trí 20 hồng bản thương đem chia ra cho các nhà của Thái_học_sinh do_đó thê_nhi của các Thái_học_sinh này vô_cùng cảm_tạ công_đức Qua_đời Năm Hồng_Vũ thứ 15 1382 tháng 8 Mã_Hoàng hậu đột_nhiên nhiễm_bệnh Quần_thần thỉnh_cầu nên lập đàn cầu_nguyện hiến tế lấy Thái_Y viện lương_y chẩn_trị Hoàng_hậu nhất_quyết can nói Sống_chết là vận_mệnh an_bài cầu_nguyện hiến tế có chỗ lợi gì đâu Huống_hồ Y_sinh làm_sao tài thánh mà đem người sống mãi trường_thọ nếu_như uống thuốc không_thể thấy hiệu_quả chỉ sợ sẽ chỉ bởi_vì ta mà giáng tội các vị Y_sinh sao Lúc bà hấp_hối Chu_Nguyên_Chương ở bên bà không rời hỏi bà còn điều gì trăn trối bà nói Hy_vọng bệ_hạ có_thể cầu lấy người hiền năng nghe ý_kiến của người khác từ đầu đến cuối nghiêm_túc đối_đãi con_cháu đều có_thể đủ hiền năng Như_vậy đại_thần cùng bá_tánh đều có_thể ngưỡng_vọng Thế rồi vào ngày Bính_Tuất tháng ấy tức ngày 23 tháng 9 dương_lịch Hoàng_hậu Mã thị băng thệ thọ 51 tuổi Thái_Tổ_Chu_Nguyên Chương rất cảm_khái đau_buồn và ông quyết_định không lập ai khác làm Hoàng_hậu nữa Sau khi Mã hoàng_hậu mất Lý_Thục phi rồi Quách_Ninh phi lần_lượt có quyền Nhiếp lục cung sự song không ai còn đủ tư_cách khiến Chu_Nguyên_Chương chọn lập làm Hoàng_hậu nữa Sau khi Mã_Hoàng hậu mất trong cung thị_nữ cung_nhân đều cảm_thương tiếc_nuối nhiều lời hát được sáng_tác để tưởng_niệm Mã hoàng_hậu vì tấm lòng hiền_từ của bà Trong đó có câu Ngã hậu thánh từ_hoá hành gia bang Phủ ngã dục ngã hoài_đức nan vong Hoài_đức nan vong ư vạn tư niên Bí bỉ hạ tuyền du du thương thiên 我后聖慈_化行家邦_撫我育我_懷德難忘 懷德難忘_於萬斯年_毖彼下泉_悠悠蒼天 Theo thể_chế Hoàng_hậu băng thệ đều phải có thuỵ hiệu để đời sau gọi và Chu_Nguyên_Chương cho truy thuỵ của bà là Hiếu_Từ_Hoàng hậu 孝慈皇后 Sau khi Minh_Thái_Tổ băng_hà có Đế thuỵ là Cao_Mã thị được dâng thêm thuỵ hiệu nữa bà được đổi gọi thành Hiếu_Từ_Cao_Hoàng hậu hoặc Cao_Hoàng hậu Trải qua các đời Hoàng_đế nhà Minh thuỵ hiệu của bà toàn xưng thành Hiếu_Từ_Trinh_Hoá Triết_Thuận_Nhân_Huy Thành Thiên_Dục_Thánh_Chí Đức Cao_Hoàng hậu 孝慈貞化哲順仁徽成天育聖至德高皇后_Hậu duệ Căn_cứ Minh sử Hiếu_Từ_Cao_Hoàng hậu Mã thị sinh ra 5 hoàng_tử cùng 2 vị hoàng nữ Song rất nhiều thuyết cho rằng Mã_Hoàng hậu không hề sinh ra bất_kỳ ai mà đều là cung_nhân khác sinh ra và lấy danh_nghĩa của bà làm con Sách Tội duy lục 罪惟錄 của người Minh ghi_chép lại đương_thời song đã từng nhắc đến Có người nói Cao_Hoàng hậu không con chứng_tỏ việc này đã sớm bị người Minh hoài_nghi chưa nói đến về sau Bên cạnh đó Phụng sứ lục 奉使录 của người Triều_Tiên đương_thời cũng ghi lại nhận_định Chu_Đệ không phải do Mã_Hoàng hậu_sinh ra Sách Tĩnh_Chí_cư thi thoại 靜志居詩話 của Chu_Di_Tôn_朱彝尊 cuốn 13 nhan_đề Thẩm_Nguyên hoa điều 沈元華條 có viết Phụng_Tiên_Miếu chế Nam_Kinh_Thái_Miếu Phụng_Tiên điện cao về phía mặt Nam chư Phi đều ở phía Đông riêng phía Tây chỉ chừa 1 vị Cống phi cứ theo Nam_Kinh_Thái thường chí Cao hậu_sinh thời thiện lương nhưng chưa từng có mang dẫu cho Trường lăng ý nói Chu_Đệ đến Ý Văn_Thái tử cũng không phải Hậu sở sinh 奉先廟制_南京太廟奉先殿_高後南面_諸妃盡東列 西序惟碽妃一人_具載南京太常寺志_善高后從未懷妊_豈惟長陵 即懿文太子亦非后生也_Tuy nhiên Thái thường tự chí được nhắc đến bên trên phần_nhiều đã được chứng_minh là bóp_méo sai sự_thực và người bóp_méo là Trương_Đình_Ngọc khi soạn sử Minh nhưng hư_hư_thực_thực biên vào các ký_lục truyền_miệng Rốt_cuộc cho đến nay vẫn không có căn_cứ nào minh_xác chứng_minh Mã_Hoàng hậu không con Căn_cứ Minh sử chính_thức các con của bà gồm BULLET 1 Chu_Tiêu_朱標 được truy làm Ý Văn_Thái tử 懿文太子 cha của Minh_Huệ_Đế_BULLET 2 Chu_Sảng_朱樉 sau được truy_tặng Tần_Mẫn vương 秦愍王_BULLET 3 Chu_Cương_朱棡 sau được truy_tặng làm Tấn_Cung vương 晋恭王_BULLET 4 Chu_Đệ_朱棣 tức Thành Tổ_Văn hoàng_đế 成祖文皇帝_BULLET 5 Chu_Túc_朱橚 được truy làm Chu_Định vương 周定王_BULLET 6 Ninh_Quốc công_chúa 寧國公主 1364 1434 hạ giá lấy Mai_Ân_梅殷 vào năm 1379 BULLET 7 An_Khánh công_chúa 安慶公主 năm 1381 hạ giá lấy Âu_Dương_Luân_歐陽倫 Xem thêm BULLET Minh_Thái_Tổ_BULLET Minh_Thành_Tổ_BULLET Minh_Huệ_Đế_Tham khảo BULLET Minh sử quyển 113 liệt_truyện đệ 1 Hậu phi nhất Thái_Tổ_Hiếu_Từ_Cao_Hoàng hậu
Mã hoàng_hậu ( Minh_Thái_Tổ )