Cytokinin_Cytokinin viết tắt trong tiếng Anh CK là nhóm hormone thực_vật thứ ba được phát_hiện sau auxin và gibberellin Vào năm 1955 khi Miller_Skoog và các cộng_sự đã tách được một chất từ việc hấp mẫu DNA của tinh_dịch cá_thu có khả_năng kích_thích sự phân_chia tế_bào mạnh_mẽ trong nuôi_cấy mô gọi là kinetin Cytokinin tự_nhiên trong cây được tách ra lần đầu_tiên năm 1963 bởi Letham và Miller ở dạng kết_tinh từ hạt ngô gọi là zeatin có hoạt_tính mạnh hơn kinetin 10 100 lần Sau đó người ta đã phát_hiện ra cytokinin ở trong các thực_vật khác nhau và là một nhóm chất kích_thích sinh_trưởng quan_trọng ở trong cây Công_thức_hoá_học Chất tổng_hợp Vai_trò sinh_lý Cytokinin có khả_năng kích_thích sự phân_chia tế_bào mạnh_mẽ ở thực_vật Vì_vậy mà cytokinin là các chất hoạt_hoá sự phân_chia tế_bào Có hiệu_quả này là do cytokinin hoạt_hoá mạnh_mẽ sự tổng_hợp acid nucleic và protein Cytokinin có_mặt trong các RNA vận_chuyển Cytokinin ảnh_hưởng rõ_rệt và rất đặc_trưng lên sự phân_hoá cơ_quan của thực_vật đặc_biệt là sự phân_hoá chồi Từ lâu người ta đã chứng_minh rằng sự cân_bằng tỉ_lệ giữa auxin phân_hoá rễ và cytokinin phân_hoá chồi có ý_nghĩa rất quyết_định trong quá_trình phát_sinh hình_thái của mô nuôi_cấy in vitro cũng như trên cây nguyên_vẹn Nếu tỉ_lệ auxin cao hơn cytokinin thì kích_thích sự ra rễ còn tỉ_lệ cytokinin cao hơn auxin sẽ kích_thích sự xuất_hiện và phát_triển của chồi Để tăng hệ_số nhân_giống người ta tăng nồng_độ cytokinin trong môi_trường nuôi_cấy ở giai_đoạn tạo chồi in vitro Cytokinin có khả_năng kìm_hãm sự hoá già của cơ_quan và của cây nguyên_vẹn Chẳng_hạn khi một lá bị ngắt khỏi cây thì chúng đặc_trưng bằng sự giảm hàm_lượng diệp_lục và sẽ hoá vàng làm giảm hàm_lượng của protein và acid nucleic Nếu_như lá tách rời được xử_lý cytokinin thì duy_trì được hàm_lượng protein và diệp_lục trong thời_gian lâu hơn và duy_trì được màu xanh lâu hơn Hiệu_quả kìm_hãm sự hoá già kéo_dài tuổi_thọ của cơ_quan có_thể chứng_minh là khi cành giâm ra rễ thì rễ tổng_hợp cytokinin nội_sinh và kéo_dài thời_gian sống của lá lâu hơn Trên cây nguyên_vẹn thì khi hệ rễ phát_triển mạnh_mẽ sẽ là lúc cây trẻ và sinh_trưởng mạnh Nếu hệ_thống rễ bị_thương tổn thì cơ_quan trên mặt_đất sẽ chóng già Cytokinin trong một_số trường_hợp ảnh_hưởng lên sự nảy mầm của hạt và củ Vì_vậy nếu xử_lý cytokinin cũng có_thể phá_bỏ trạng_thái ngủ nghỉ của hạt củ chồi Ngoài_ra trong mối tương_quan với auxin cytokinin có ảnh_hưởng tới ưu_thế ngọn của cây Cytokinin làm yếu hiện_tượng ưu_thế ngọn làm phân_hoá cành nhiều Chính vì_vậy mà từ rễ cơ_quan tổng_hợp cytokinin lên chồi ngọn cơ_quan tổng_hợp auxin thì hiện_tượng ưu_thế ngọn càng tăng dần tương_ứng với hàm_lượng auxin và giảm hàm_lượng cytokinin Cơ_chế tác_dụng Cytokinin tác_động đến quá_trình phân_hoá tế_bào đến quá_trình phát_sinh cơ_quan kìm_hãm sự già hoá có_lẽ ở mức_độ phân_tử Nhưng cơ_chế tác_động của cytokinin chưa sáng_tỏ một_cách hoàn_toàn Những kiến_thức hiện_nay về cơ_chế tác_động của cytokinin lên quá_trình sinh_trưởng của cây có_thể tóm_tắt như sau Khi thiếu cytokinin thì tế_bào không phân_chia được mặc_dù DNA có_thể tiếp_tục được tổng_hợp nhưng quá_trình tổng_hợp protein không xảy ra Vì_vậy cytokinin tham_gia sự tổng_hợp protein ở giai_đoạn từ mRNA Cytokinin có_mặt trong acid nucleic do_đó ảnh_hưởng đến sự tổng_hợp protein Cytokinin xâm_nhập nhanh_chóng vào các RNA và giữ một chức_năng điều_chỉnh nào đó cho tRNA trong quá_trình tổng_hợp protein Chức_năng điều_chỉnh của cytokinin trong tRNA được thực_hiện có_lẽ bằng cơ_chế ngăn_chặn sự nhận_mặt sai của các codon trên anticodon trong quá_trình sinh tổng_hợp protein Tác_dụng chủ_yếu của cytokinin là kích_thích sự tổng_hợp DNA RNA trong tế_bào Thông_qua cơ_chế di_truyền cytokinin tác_động lên quá_trình sinh tổng_hợp protein từ đó ảnh_hưởng đến sự tổng_hợp enzyme cần_thiết cho sự phân_chia và sinh_trưởng của tế_bào Hiệu_quả của cytokinin trong việc ngăn_chặn sự già hoá có liên_quan nhiều đến khả_năng ngăn_chặn sự phân_huỷ protein acid nucleic và diệp_lục hơn là khả_năng kích_thích tổng_hợp chúng Có_lẽ cytokinin ngăn_chặn sự tổng_hợp mRNA điều_khiển sự tổng_hợp nên các enzyme thuỷ_phân
Cytokinin