Toki_Pona_Toki_Pona là một ngôn_ngữ được xây_dựng thiểu đơn_lập do nhà ngôn_ngữ_học và dịch_giả Canada Sonja_Lang sáng_tạo làm một ngôn_ngữ triết_học nhằm đơn_giản_hoá ý_nghĩ và giao_tiếp Nó xuất_hiện lần đầu trên mạng năm 2001 dưới dạng dự bản rồi dưới dạng hoàn_chỉnh trong cuốn Toki_Pona_The_Language of Good năm 2014 Một cộng_đồng người nói_nhỏ hình_thành vào đầu thập_niên 2000 rồi từ đó ngày_một phát_triển nhất là sau khi cuốn sách chính_thức ra_mắt Hầu_hết hoạt_động diễn ra trên diễn_đàn trực_tuyến trên mạng xã_hội trong các trang mạng khác dù đã có một_số buổi gặp_mặt xảy ra trong mấy năm gần đây Một tâm đích chính của Toki_Pona là sự tối_giản Giống pidgin nó tập_trung vào khái_niệm yếu_tố đơn_giản mà mọi nền văn_hoá đều có Lang xây_dựng Toki_Pona làm ngôn_ngữ diễn_đạt tối_đa ý_nghĩa với tối_thiểu sự phức_tạp cũng như để lan_truyền suy_nghĩ tích_cực Ngôn_ngữ này có 137 gốc_từ và 14 âm_vị chọn ra để mọi người nói từ mọi nơi đều dễ_dàng thích_ứng Dù không tạo ra làm ngôn_ngữ hỗ_trợ quốc_tế nó vẫn có_thể đóng vai_trò đó Do ảnh_hưởng Đạo gia ngôn_ngữ này được sinh ra để giúp người dùng tập_trung vào cái cốt_lõi lược bỏ đi sự phức_tạp sản_sinh trong quá_trình suy_nghĩ Mặc cho khối từ_vựng nhỏ người nói vẫn thông_hiểu giao_tiếp được với nhau dựa trên văn_cảnh và sự kết_hợp từ để đạt để nghĩa mong_muốn Từ nguyên Tên ngôn_ngữ này ghép từ_từ toki ngôn_ngữ xuất_phát từ Tok_Pisin chính nó lại bắt_nguồn từ talk nói tiếng Anh với pona tốt lấy từ tốt Esperanto lại từ tiếng Latinh_Âm vị học và số_liệu Inventory_Toki_Pona có chín phụ_âm và năm nguyên_âm Nếu từ đa_âm tiết thì âm_tiết đầu được nhấn Không có nguyên_âm đôi sự phân_biệt độ dài nguyên_âm cụm phụ_âm và thanh_điệu Sự phân_bổ Sự phân_bổ nguyên_âm khá tiêu_biểu cho ngôn_ngữ nói_chung Chỉ tính gốc_từ có tần_suất 32 là 25 và đều hơn 15 còn 10 là 20 gốc_từ bắt_đầu bằng nguyên_âm Tần_suất trong một văn_bản mẫu nặng 10kB chênh_lệch chút 34 30 15 và 6 Trong số phụ_âm đầu thường gặp nhất 20 hơn 10 rồi đến âm mũi không tính N cuối từ ít gặp nhất mỗi âm chừng 5 là Tần_suất cao và tần_suất thấp khá khác_thường nếu so với ngôn_ngữ_tự_nhiên Việc có_mặt trong hư_từ la li ala nghĩa_là tần_suất trong văn_bản có_lẽ còn cao hơn Cấu_trúc âm_tiết Âm_tiết có dạng C V N tức phụ_âm đầu nếu có nguyên_âm âm mũi cuối nếu có hay V CV VN CVN Như hầu_hết ngôn_ngữ CV là loại phụ_âm phổ_biến nhất đạt 75 Âm_tiết kiểu V và CVN đạt độ 10 còn chỉ năm từ 5 có âm_tiết kiểu VN 2 âm_tiết Đa_số gốc_từ 70 đôi âm_tiết chừng 20 đơn_âm tiết và 10 có ba âm_tiết Đây là tỉ_lệ thường gặp tương_tự với trong các ngôn_ngữ Polynesia_Chữ viết 14 chữ_cái Latinh a e i j k l m n o p s t u w được vận_dụng để viết Toki_Pona_Chúng có cùng giá_trị với các âm trong bảng mẫu_tự ngữ_âm quốc_tế IPA j đọc giống y tiếng Anh nguyên_âm giống cách đọc trong tiếng Tây_Ban_Nha và tiếng Ý Gốc_từ Toki_Pona luôn được viết bằng chữ thường dẫu chúng có đứng đầu câu đi_nữa Hai hệ chữ tượng_hình sitelen pona và sitelen sitelen sau đó được thiết_kế giới_thiệu trong cuốn Toki_Pona_The_Language of Good_Sitelen pona là phát_kiến của Lang với mỗi chữ thể_hiện một từ Ký_hiệu thể_hiện tính từ đơn có_thể nằm trong hay trên ký_tự đại_diện cho từ mà nó bổ nghĩa Cụm_từ toki pona trong hộp thông_tin đầu_bài được viết bằng sitelen pona với kí_tự cho pona được viết bên trong kí_tự cho toki Hệ_thống ra_đời sau sitelen sitelen do Jonathan_Gabel sáng_chế Nó phức_tạp hơn còn về phần nhìn thì trông giống chữ Maya_Đây là một hệ chữ với hai cách_thức thể_hiện từ mỗi ký_tự thể_hiện một từ và ký_tự thể_hiện âm_tiết kết_hợp tự_vị để thể_hiện hình_vị Thêm vào đó cộng_đồng Toki_Pona còn dùng vài hệ chữ nữa để viết thứ tiếng này ví_dụ Hangul chữ Ả_Rập và Tengwar của J R R Tolkien_Liên kết ngoài BULLET Trang_web của tác_giả BULLET Từ_điển Toki_Pona_BULLET_Bài học của Bryant_Knight jan Pije_BULLET_Bài học của Robert_Warnke jan Lope_BULLET_ISO_Một trang Wikia với liên_kết tới trang_web liên_quan đến Toki_Pona
Toki_Pona