Phù_Kiện_Phù_Kiện 317 355 tên ban_đầu là Bồ_Kiện_蒲健 đổi năm 350 tên_tự Kiến_Nghiệp_建業 hay còn được gọi theo thuỵ hiệu là Tiền_Tần_Cảnh_Minh Đế_前_秦景明帝 là người sáng_lập nên nước Tiền_Tần trong lịch_sử Trung_Quốc Dưới thời cai_trị của Thạch_Hổ_Bồ_Kiện sinh năm 317 là con trai thứ ba của Bồ_Hồng_蒲洪 và người vợ Khương thị khi đó Bồ_Hồng đang là một tộc_trưởng người Đê dưới quyền cai_trị của Hán_Triệu_Tuy nhiên trong phần_lớn thời thơ_ấu của Bồ_Kiện_Bồ_Hồng phụng_sự dưới quyền hoàng_đế Thạch_Hổ của Hậu_Triệu_Thạch_Hổ trong khi bề_ngoài đánh_giá cao việc phụng_sự của Bồ_Hồng thì bên trong lại lo_sợ sâu_sắc về lòng trung_thành của những binh_lính người Đê của Bồ_Hồng đối_với mình và đã bí_mật giết chết hai con trai đầu của Bồ_Hồng_Tuy nhiên do bị ấn_tượng trước tính gan_dạ tài bắn cung cưỡi ngựa và lòng quảng_đại của Bồ_Kiện_Thạch_Hổ đã tha cho ông Năm 349 Thạch_Hổ lâm_bệnh ông ta phong Bồ_Hồng làm thứ_sử Ung_Châu_雍州 nay là trung_bộ và bắc_bộ Thiểm_Tây_Tuy nhiên Bồ_Hồng đã không lập_tức đảm_nhiệm chức_vụ do phải chuyển_giao binh_lính người Đê tại căn_cứ của ông ở Phương_Đầu_枋頭 nay thuộc Hạc_Bích_Hà_Nam Khi Hậu_Triệu sụp_đổ Sau khi Thạch_Hổ qua_đời người con trai út của ông ta là Thạch_Thế lên kế_vị song quyền_lực trên thực_tế nằm trong tay Lưu_Thái hậu cùng đồng_minh của bà ta là Trương_Sài_張豺_Bất mãn với Lưu_Thái hậu và Trường Sài nên Bồ_Hồng cùng một_số tướng khác đã thuyết_phục một người con trai khác của Thạch_Hổ là Bành_Thành vương Thạch_Tuân tiến về kinh_thành Nghiệp_Thành lật_đổ Thạch_Thế_Thạch_Tuân trở_thành hoàng_đế song do lo_sợ việc Bồ_Hồng chiếm_giữ vùng Quan_Trung đã tước chức thứ_sử Ung_Châu của Bồ_Hồng_Bồ_Hồng tức_giận ngay_lập_tức trở về chỗ đội quân của mình tại Phương_Đầu và tìm_kiếm trợ_giúp từ nhà Tấn_Phù_Kiện trong thời_gian này đã ở bên cạnh phụ_thân và hỗ_trợ cho các tham_vọng của ông ta Cũng trong năm đó Thạch_Tuân bị người cháu trai nuôi là Thạch_Mẫn lật_đổ người này ủng_hộ một người con trai khác của Thạch_Hổ là Nghĩa Dương_vương Thạch_Giám làm hoàng_đế mới Khi rối_loạn tiếp_diễn những người Đê và Khương đã từng bị Thạch_Hổ bắt di_chuyển đến phía đông Trung_Quốc bắt_đầu bất_chấp luật_pháp Hậu_Triệu và tìm cách_trở về quê_hương ở phía tây Họ ủng_hộ Bồ_Hồng làm lãnh_đạo Năm 350 sau khi Nhiễm Mẫn ra_lệnh cho giết những người không phải tộc Hán đặc_biệt là người Yết và Hung_Nô cũng như bắt_đầu cho thấy ý_đồ muốn tiếp_quản đế_quốc Bồ_Hồng là một trong các tướng chống lại Thạch_Mẫn Sau đó cùng năm triều_đình Tấn lập ông làm Quảng_Xuyên quận công và lập Phù_Kiện làm Tương_Quốc huyện công Tuy_nhiên Bồ_Hồng đã không giữ lại lâu tước_hiệu do nhà Tấn ban cho và ngay sau đó đã xưng làm Tam_Tần vương và Đại_Thiền vu và cải họ từ Bồ sang Phù theo một lời tiên_tri Ông dự_định tây chinh để chiếm vùng Quan_Trung tuy_nhiên khi đang lên kế_hoạch ông ta đã bị tướng Ma_Thu_麻秋 của mình đầu_độc trên giường_bệnh Phù_Hồng đã lệnh cho Phù_Kiện chiếm Quan_Trung_Phù_Kiện khi ấy đang là thế_tử ông nắm giữ binh_quyền và xử_tử Ma_Thu_Ông từ_bỏ các tước_hiệu mà cha_ông đã tuyên_bố trở_lại với tước_hiệu được nhà Tấn ban cho Cuối năm Phù_Kiện đã sẵn_sàng tiến_hành một chiến_dịch tây chinh song không muốn để tướng Đỗ_Hồng_杜洪 là người trấn_giữ thành Trường An ở Quan_Trung biết về ý_định nên ông đã vờ như sẵn_sàng an_cư lâu_dài ở Phương_Đầu Sau khi Đỗ đã yên_lòng Phù mở chiến_dịch phân binh làm hai một do chính ông và em_trai là Phù_Hùng_苻雄 chỉ_huy và một do cháu trai ông là Phù_Tinh_苻菁 và Ngư_Tuân_魚遵_Cả hai đội quân đều tiến về phía tây một_cách nhanh_chóng và đến mùa đông năm 350 Trường An đã thất_thủ Vào mùa xuân năm 351 quân_sư Giả_Huyền_Thạc_賈玄碩 của Phù_Kiện đề_nghị chúa_công xưng làm Tần vương và đã đề_nghị triều_đình nhà Tấn ban cho ông tước_hiệu đó Phù_Kiện không hài_lòng do ông đã sẵn_sàng tuyên_bố độc_lập khỏi Tấn_Ngay sau đó ông đã xưng làm Thiên vương chính_thức đoạn_tuyệt với Tấn cùng Hậu_Triệu và lập nước Tiền_Tần_Trị vì Với vai_trò là người cai_trị Tiền_Tần_Phù_Kiện trị quốc một_cách tận_tuỵ và tiết_kiệm ông đã bãi_bỏ nhiều điều_luật khắc_nghiệt của Hậu_Triệu và mời những người có khả_năng tham_gia vào chính_quyền song ông cũng là người bạo_lực và dễ_dàng cảm_thấy bị xúc_phạm Giả_như năm 351 ông trở_nên giận_dữ khi Giả đề_xuất rằng ông nên xưng_vương thay_vì xưng_đế ông đã vu_cáo Giả âm_mưu cùng tướng Tấn là Tư_Mã Huân_司馬勳 và xử_tử Giả cùng các con trai Năm 352 Phù_Kiện xưng_đế Ông tiếp_tục chống lại các tướng Hậu_Triệu lúc này đang kiểm_soát các thái_ấp nhỏ cùng quân Tiền_Yên và Tấn ba nước xác_định biên_giới bằng giao_tranh sau khi Hậu_Triệu diệt_vong vào năm 351 và tiếp_theo là khi Nhiễm Mẫn thất_bại trước Tiền_Yên vào năm 352 Năm 353 Phù_Hùng và Phù_Tinh cũng đẩy_lùi một cuộc tấn_công của Tiền_Lương một chư_hầu trên danh_nghĩa của nhà Tấn_Năm 354 tướng Hoàn_Ôn của nhà Tấn phối_hợp cùng quân Tiền_Lương để mở một chiến_dịch lớn chống lại Tiền_Tần_Phù_Kiện tập_hợp tất_cả lực_lượng sẵn có của mình và trao quyền chỉ_huy cho các con trai là thái_tử Phù_Trường_Phù_Sinh Phù_Thạch cùng với Phù_Hùng và Phù_Tinh sẵn_sàng chống lại Tấn_Tuy nhiên Hoàn_Ôn đã tiến được đến vùng lân_cận của Trường An đánh_bại mọi toán quân Tiền_Tần trên đường hành_quân Tuy_nhiên Hoàn_Ôn đã do_dự khi bao_vây còn Phù_Kiện đã dự_đoán được cuộc tấn_công của Tấn nên đã cho thu_hoạch lúa_mì quân Tấn bắt_đầu cạn nguồn lương_thảo và buộc phải rút_lui vào cuối mùa hè năm 354 Tuy_nhiên thái_tử Phù_Trường đã bị một mũi_tên gây trọng_thương trong chiến_dịch chống Hoàn_Ôn và đã qua_đời vào mùa đông năm 354 Vợ của Phù_Kiện là Cường_Hoàng hậu muốn lập người con trai út Phù_Liễu_苻柳 làm thái_tử song Phù_Kiện tin vào một lời tiên_tri nên đã lập Phù_Sinh làm thái_tử bất_chấp việc Phù_Sinh có tính bạo_lực và đồng_bóng Vào mùa hè năm 355 Phù_Kiện lâm_bệnh Trong quá_trình dưỡng_bệnh cháu trai Phù_Tịnh tin rằng Phù_Kiện đã chết nên đã tiến_hành một cuộc tấn_công bất_ngờ nhắm vào hoàng_cung với ý_định giết chết Phù_Sinh và chiếm lấy ngai_vàng Phù_Kiện trong khi vẫn đang mang bệnh đã nhanh_chóng xuất_hiện trước các cận_vệ quân của Phù_Tinh trông thấy Phù_Kiện đã hoảng_sợ và bỏ trốn Tuy_vậy Phù_Kiện chỉ cho giết Phù_Tinh_Phù_Kiện qua_đời năm ngày sau đó thái_tử Phù_Sinh lên kế_vị Tham_khảo BULLET Tấn thư Phù_Kiện truyện Tái ký quyển 12 BULLET Tư trị thông giám các quyển 98 99 100
Phù_Kiện