Zingiber ottensii Zingiber ottensii là một loài thực_vật có hoa trong họ Gừng_Loài này được Theodoric_Valeton miêu_tả khoa_học đầu_tiên năm 1918 Tên gọi địa_phương tại Indonesia banglai ideung tại Malaysia là lempoyang hitam hoặc bonglai hitam để nói tới thân rễ màu tía xám Mẫu định_danh Mẫu định_danh Ottens_A 676 do Arend_Ottens 1871 1925 trung_sĩ trong quân_đội Đông_Ấn_Hà_Lan từ năm 1911 là trợ_lý và sau đó là người giám_sát của Bảo_tàng và Văn_phòng Điều_tra Thực_vật_học Kinh_tế ở Buitenzorg phát_hiện thu_thập ở toạ_độ tại Buitenzorg tỉnh Tây_Java_Mẫu lectotype lưu_giữ tại Naturalis_Leiden_L các mẫu isolectotype lưu_giữ tại Trung_tâm Nghiên_cứu_Sinh học Indonesia ở Cibinong_BO và Vườn_Thực vật Singapore SING Từ nguyên Tính từ định_danh ottensii là để vinh_danh Arend_Ottens Phân bố Loài bản_địa Indonesia Java_Sumatra_Malaysia bán_đảo du_nhập vào Lào Myanmar Thái_Lan và Việt_Nam Môi_trường sống là rừng thường xanh lá rộng thứ_sinh trên granit thường dọc vệ đường những nơi thoáng_đãng bìa rừng ở cao_độ 25 1 100 m Phân_loại Z ottensii thuộc tổ Zingiber với cụm hoa bao_gồm cành hoa bông thóc trên cuống cụm hoa dài mọc từ thân rễ Mô_tả Cây_thảo thân rễ rắn_chắc cao 1 1 9 m mọc thành bụi với 3 10 chồi lá mỗi bụi khoảng_cách mỗi chồi lá khoảng 0 5 2 cm Thân rễ phân nhánh đường_kính 2 2 3 cm vỏ màu nâu ánh vàng sáng ruột từ màu xám ánh tía sáng tới tím sẫm mùi thơm hăng được các vảy hình_tam_giác màu nâu sáng ánh vàng che_phủ rậm lông sớm rã Thân lá hơi cong gần nhẵn_nhụi dày 8 mm nhiều lá 18 25 lá các lóng ngắn khoảng 1 5 đến 1 3 sát gốc không lá gốc phồng đường_kính 1 5 2 3 cm Bẹ không phiến_lá 5 6 dài tới 60 cm màu xanh lục các bẹ phía dưới màu đỏ tươi bên ngoài thưa lông màu trắng bên trong nhẵn_nhụi Bẹ lá màu xanh lục tới xanh lục ánh tía từ nhẵn_nhụi tới có lông trắng rậm về phía cuống lá và đáy Lưỡi bẹ dài 1 3 1 5 cm rộng 1 3 cm hơi dạng màng màu trắng mờ xỉn với các đốm nhỏ màu đỏ có lông trắng đỉnh nguyên gần nhọn dạng giấy mép rộng liên_tục từ bẹ lá Cuống lá gần như không có hoặc tiêu giảm thành gối dài 3 5 mm lưng rậm lông_tơ mịn màu trắng Phiến_lá 34 43 6 8 cm hình elip tới hình mác ngược thuôn dài đỉnh thon nhỏ dần nhọn thon nhọn về phía đáy thường với đáy thuôn tròn tới tù mặt trên màu xanh lục nhẵn_nhụi mặt lưng màu xanh lục sáng thưa lông màu trắng dạng mạng_nhện Ở cây non lá hình mác rất nhọn tới nhọn thon đáy thon nhỏ dần 23 4 cm lưỡi bẹ nhỏ hơn dà 5 8 mm Cụm hoa mọc từ thân rễ Cuống cụm hoa gần với chồi lá thẳng_đứng dài 25 29 cm đường_kính 1 2 1 3 cm lá_bắc che_phủ 9 12 hình ống 1 3 từ đáy 4 4 5 2 5 4 cm nhỏ hơn về phía đáy mặt ngoài màu đỏ xỉn màu đỏ ánh xanh lục về phía đỉnh có lông_tơ đỉnh nguyên Cành hoa bông thóc lớn hình elipxoit tới hình elipxoit gần thuôn dài tù hoặc hơi nhọn 9 15 4 5 4 8 cm Lá_bắc 3 6 4 3 4 cm xếp lợp chặt và áp ép vào nhau rất lồi đỉnh cuốn trong mạnh nhưng không phải dạng túi hình trứng ngược hoặc các lá_bắc phía dưới gần hình_tròn đỉnh gần cắt cụt bên trong màu trắng bên ngoài ban_đầu màu nâu đỏ xỉn tới đỏ ánh lục với khoảng 1 3 đáy màu ánh trắng nhưng sau khi nở hoa thì chuyển thành màu đỏ tươi mép ngắn mỏng khô xác khi khô khó thấy từ nhẵn_nhụi tới có lông rất mỏng đặc_biệt ở mép đỉnh cắt cụt đỡ 1 hoa Lá_bắc con hình trứng hẹp 3 3 5 1 2 1 6 cm bao quanh toàn_bộ đài_hoa xoắn và rất phẳng đỉnh thu_hẹp thành nhọn ngắn và từ nguyên tới gần chẻ đôi màu trắng trong mờ đỉnh màu ánh đỏ mặt ngoài thưa lông màu trắng mặt trong nhẵn_nhụi Hoa lớn thò ra từ lá_bắc dài 5 6 5 cm màu trắng hồng nhạt tới vàng nhạt hay da_cam nhạt dày_đặc các đốm lớn hay nhỏ màu vàng nhạt Đài_hoa hình ống khi ép dẹp hình elip rộng dài 2 2 3 cm rộng 0 7 1 4 cm đỉnh cắt cụt rộng 0 6 cm và hơi rộng đầu hoặc 2 răng gân giữa khác_biệt gân nhiều 3 ở mỗi bên của 4 gân giữa màu trắng trong mờ với đỉnh màu ánh vàng nhạt Ống tràng dài 3 5 4 2 cm đỉnh dần nở rộng màu trắng hoặc kem tới vàng với đỉnh màu ánh vàng nhạt thuỳ tràng lưng hình trứng tới hình trứng hẹp 2 2 5 0 7 1 3 cm nhẵn_nhụi đỉnh tù tới nhọn hơi dạng nắp gân 7 trong mờ các thuỳ tràng bên thuôn dài hình trứng hẹp 2 2 2 0 6 cm toả rộng hơi cứng và cong xuống ngắn hơn cánh môi nhẵn_nhụi đỉnh nhọn Cánh môi dài 5 5 cm thuỳ giữa từ thuôn dài tới hình trứng ngược hình_tròn 2 1 2 6 1 5 2 cm màu vàng nhạt với các đốm màu đỏ ánh nâu đỉnh thuôn tròn tới hơi nhọn với khe chẻ ngắn khoảng 2mm mép từ hơi khía răng_cưa tới hơi gợn sóng ở cây sống cong hình cung đỡ cánh hoa hoặc hình trứng 2 thuỳ Nhị lép bên lớn hình trứng ngược 1 5 2 0 6 1 1 cm đỉnh thuôn tròn ở cây sống thẳng_đứng và gần đối_diện cánh môi ở hoa trải rộng thì hợp sinh khoảng 1 2 từ đáy với đáy cánh môi màu vàng nhạt với các đốm màu đỏ ánh nâu nhạt Nhị dài 2 4 2 5 cm chỉ nhị không cuống bao_phấn 1 1 2 0 5 0 6 cm mô liên_kết màu vàng tươi nhẵn_nhụi mô vỏ bao_phấn dài 1 1 1 cm nứt dọc mào bao_phấn dài 1 1 1 cm khi không kéo thẳng bao quanh đầu nhuỵ màu vàng nhẵn_nhụi Vòi nhuỵ dài tới 6 5 cm khi kéo thẳng màu trắng nhẵn_nhụi đầu nhuỵ 1 2 0 8 mm màu trắng lỗ nhỏ hướng xuống dưới với vòng lông rung thẳng Tuyến trên bầu 2 hình dùi 7 9 0 6 0 8 mm Bầu nhuỵ 5 6 5 mm hình_tam_giác thuôn dài màu kem nhạt thưa lông 3 ngăn noãn đính tâm Quả nang thuôn dài_dài 1 5 cm màu đỏ Ra hoa tháng 8 tạo quả tháng 11 Về ngoại_hình Z ottensii rất giống với Z zerumbet Theo Valeton 1918 thì loài mà Ridley 1907 gọi là Z zerumbet với dẫn chiếu tới Zingiber sp của Griffith 1851 chính là Z ottensii Ông cũng cho rằng Z ottensii không thuộc về nhóm Z zerumbet mà thuộc về nhóm Z spectabile và điều này phù_hợp với phân_tích phát_sinh chủng loài của Theerakulpisut et al 2012 Sử_dụng Tại khu_vực núi Dầu tỉnh Quảng_Ngãi được sử_dụng thay_thế cho Alpinia galanga làm gia_vị Tại khu_vực bán_đảo Mã_Lai được sử_dụng trong y_học cổ_truyền
Zingiber ottensii