Nguyễn_Thiện_Dương Nguyễn_Thiện_Dương 1888 còn gọi là Lãnh_Giang là 1 thủ_lĩnh nghĩa_quân chống Pháp của khởi_nghĩa Bãi_Sậy trong phong_trào Cần_Vương Thân_thế Năm sinh của ông không rõ Chỉ biết ông là người làng Xuân_Dục huyện Đường Hào nay là làng Xuân_Đào xã Xuân_Dục thị_xã Mỹ_Hào tỉnh Hưng_Yên thuộc dòng_họ hậu_duệ của Nguyễn_Trãi_Cha ông là Nguyễn_Tuy làm nghề dạy_học từng đỗ Tú_tài Các anh của ông là Nguyễn_Thiện_Thuật Nguyễn_Thiện_Kế Nguyễn_Thiện Hiển về sau đều là thủ_lĩnh trong Khởi_nghĩa Bãi_Sậy_Ông là em_trai thứ 4 trong gia_đình Thời trẻ ông có tiếng là người đức_độ võ_nghệ siêu_quần Ông cùng các anh Nguyễn_Thiện_Kế Nguyễn_Thiện_Hiển theo giúp_việc quân cho Nguyễn_Thiện_Thuật khi Nguyễn_Thiện_Thuật nhận chức Sơn_phòng Chánh_sứ Hưng_Hoá kiêm Tán tương Quân thứ Sơn_Tây Cùng anh chiến_đấu chống Pháp Ngày 10 tháng 7 năm Quý_Mùi tức 9 tháng 8 năm 1883 quân Pháp do Đại_uý Briolval chỉ_huy hạ thành Hải_Dương Triều_đình cử Nguyễn_Thiện_Thuật làm Tổng_đốc Hải_Yên đồng_thời làm Phó nguyên_suý Đạo binh Đông_Bắc dưới quyền Tiết_chế Bắc_Kỳ quân_vụ Hoàng_Tá_Viêm ông cũng theo anh về giúp_việc quân Ngày 20 tháng 8 năm 1883 Đại_Nam ký với Pháp Hiệp_ước Harmand_Triều đình ra_lệnh cho các quân thứ Bắc_Kỳ Phải lập_tức triệt binh dũng lui để tỏ điều tin đối_với nước Đại_Pháp yêu_cầu quan_lại đang đánh Pháp ở Bắc_Kỳ về Kinh đợi chỉ Ông cùng Nguyễn_Thiện_Kế một_lòng ủng_hộ Nguyễn_Thiện_Thuật từ quan để phản_đối chỉ_dụ bãi_binh của vua Tự Đức về Đông_Triều Chí_Linh chiêu_mộ anh_hùng hào_kiệt chống Pháp Năm 1885 thành Lạng_Sơn thất_thủ Nguyễn_Thiện_Thuật phải lánh sang Long_Châu_Trung_Quốc Ông cùng anh là Nguyễn_Thiện_Kế ở lại quốc_nội hô_hào nhân_dân các phủ huyện ở tỉnh Hải_Dương bất cộng_tác với Pháp lên_án triều_đình chủ_trương đầu_hàng Tháng 7 năm Ất_Dậu 1885 Nguyễn_Thiện_Thuật được tin vua Hàm_Nghi ra Sơn_phòng Quảng_Bình đã về nước gặp Lễ bộ thượng_thư Nguyễn_Quang_Bích được vua Hàm_Nghi giao cho chủ_trương chống Pháp ở Bắc_Kỳ rồi lãnh trách_nhiệm phục_hồi cuộc khởi_nghĩa Bãi_Sậy vì Đổng_Quế ốm nặng phong_trào đang sa_sút Tháng 9 năm Ất_Dậu Nguyễn_Thiện Thuật tổ_chức lễ Tế cờ khởi_nghĩa ở Văn_chỉ Bình_Dân Nguyễn_Thiện_Dương được phong chức Lãnh_binh và giao cho phụ_trách vùng Đáp_Cầu nay thuộc thành_phố Bắc_Ninh phía thượng_lưu hạ_lưu sông Cầu và vùng phụ_cận Ngoài nhiệm_vụ xây_dựng lực_lượng và tổ chức tác_chiến ông còn lãnh trách_nhiệm bảo_vệ con đường bí_mật chuyên_chở vũ_khí từ vùng biên_giới Đông_Bắc do Lưu_Kỳ mua và vận_chuyển về căn_cứ Đáp_Cầu_Trong năm 1887 ông chỉ_huy nghĩa_quân hoạt_động mạnh_mẽ ở vùng Bắc và Tây_Hải_Dương_Nam Bắc_Ninh Bắc_Hưng_Yên_Về tài thao_lược của Lãnh_Giang người Pháp phải thừa_nhận Tán_Thuật có hai tướng giúp_việc là anh_em của ông là Lãnh_Giang và Hai Kế_Hai người này thực_sự là những chỉ_huy có tài đã khiến cho cuộc nổi_dậy này phải khó_khăn và lâu_dài mới đàn_áp nổi Tháng 1 năm 1887 Lãnh_Giang_Đốc_Khoát Đội Văn_Đề_Quý phối_hợp với nghĩa_quân Ba Báo thành một đạo quân lớn tấn_công các hạm tàu xà lúp của quân Pháp vận_chuyển quân_lính khí_tài lương_thực thư_từ trên sông Luộc_Kết quả ba chiếc xà lúc trên sông Luộc bị tấn_công một chiếc tất_cả thuỷ_thủ sợ_hãi bỏ trốn nghĩa_quân trèo xuồng ra thu hết vũ_khí quân_trang lương_thực đốt_phá xà lúc Người Pháp phải thừa_nhận Năm 1887 trong thời_gian chờ_đợi công_cuộc bình_định chỉ được tiến những bước yếu_ớt Từ tháng 1 năm 1887 Lãnh_Giang lại trở về trong tỉnh và liên_kết với Khoát_Ba_Báo_Quý Kết_quả của việc này chẳng bao_lâu đã thấy rõ Vụ nọ tiếp vụ kia ba tàu buôn nhỏ bị tấn_công trên sông Luộc_Một tàu bị bỏ lại và bị cướp Trong những cuộc truy_lùng địch các đội lính Khố_đỏ và Khố_xanh của chúng_ta luôn_luôn xung_đột với các đám giặc đương_đầu với họ có một bốt suýt_nữa bị họ chiếm Tựu_nghĩa tại Bần_Yên_Nhân_Ngày 9 tháng 2 năm 1888 ông cùng 15 binh_sĩ từ căn_cứ về Bãi_Sậy họp Trên đường đến Bần_Yên_Nhân thì trời sẩm tối ông cùng các binh_sĩ nghỉ trong một ngôi chùa Bất_ngờ toán tuần_tiễu Pháp do viên đội người Pháp là Trung_sĩ Fillipe chỉ_huy đồn Ghênh cùng 15 lính khố_đỏ từ Kẻ_Sặt về đồn Ghềnh khi qua Bần_Yên_Nhân thì phát_hiện ra toán của Lãnh_Giang liền bao_vây tấn_công Tuy_nhiên người Pháp đã đánh_giá sai đối_thủ Mặc_dù có lợi_thế công_sự bao_vây toán quân Pháp bị quân Lãnh_Giang chống_trả kịch_liệt làm tiêu sao sinh_lực Sau nhờ tiếp_viện của hai toán tuần_tra khác do 2 viên quản Thượng_sĩ Soler và Sumaran chỉ_huy nghe tiếng súng liền tới tiếp_viện Lãng_Giang chỉ_huy quân_sĩ nhiều lần đánh_bật quân Pháp ra xa ngôi chùa tuy_nhiên ông lại trúng đạn tử_trận Các binh_sĩ mở_đường máu đưa xác ông vào trong làng được nhân_dân giấu trong đống rơm quân Pháp không tìm ra Khi quân Pháp rút nghĩa_quân đưa xác ông về Bãi_Sậy Sau khi đưa thi_hài ông về đến căn_cứ Bãi_Sậy một tang_lễ được cử_hành trọng_thể có đông_đủ các tướng_lĩnh nghĩa_quân nhân_dân đến để_tang Lửa đốt suốt đêm sáng_rực cả một vùng Quân_Pháp và Hoàng_Cao_Khải ở các đồn xung_quanh biết nhưng không dám đem quân đến đánh Mộ ông đắp to trên một khu đất cao tại căn_cứ Về sau lại thiên đi nơi khác cuối_cùng con_cháu ông mới đưa về táng tại khu Mả_Quan xã Xuân_Dục_Tham khảo BULLET Lê_Minh_Quốc_Danh nhân quân_sự Việt_Nam Phần 3 Nhà_xuất_bản Trẻ 2006 tr 101 BULLET Vũ_Thanh_Sơn_Khởi nghĩa Bãi_Sậy_Nhà xuất_bản Văn_hoá thông_tin 2009 BULLET Vũ_Thanh_Sơn 284 anh_hùng hào_kiệt của Việt_Nam Tập 3 Nhà_xuất_bản Công_an nhân_dân 2009
Nguyễn_Thiện_Dương