Mận damson Damson hay Mận_Damson_Prunus domestica subsp insititia hay Prunus insititia là một loài thực_vật có quả hạch một phân loài của mận Tên có yếu_tố insititia được tìm thấy trên khắp châu_Âu nhưng tên gọi damson có nguồn_gốc từ Vương_quốc_Anh và chỉ đến những giống có xuất_xứ tại đây Mận damson là một loại quả tương_đối nhỏ giống quả mận có hình trứng với hương_vị đặc_biệt hơi chát và được sử_dụng rộng_rãi trong ẩm_thực đặc_biệt là trong các món mứt Ở Nam_Á và Đông_Nam_Á thuật_ngữ mận damson đôi_khi dùng để chỉ trâm mốc một loại quả từ cây thuộc họ Myrtaceae Trước đây ở Jamaica tên damson núi hoặc damson đắng cũng được dùng để gọi Simarouba amara Lịch_sử Tên gọi damson bắt_nguồn từ các từ damascene damesene damasin damsin trong tiếng Anh thời_kỳ Trung_cổ và cuối_cùng là từ prunum damascenum mận từ Damascus trong tiếng Latinh_Một lý_thuyết vẫn thường tuyên_bố rằng damson lần đầu_tiên được trồng trong thời cổ_đại ở vùng_đất xung_quanh thành_phố cổ Damascus thủ_đô của Syria hiện_nay và đã được mang đến Anh bởi người La_Mã_Mối liên_hệ lịch_sử giữa damascenum thời La_Mã và mận damson phía bắc và tây châu_Âu khá mong_manh dù đã dùng để gọi là mận Trong thời_kỳ hậu cổ_điển các tác_giả La_Mã và Hy_Lạp mô_tả Damascenum có nhiều đặc_tính của một món mận ngọt dùng để tráng_miệng nhưng đặc_tính lại không phù_hợp để gọi là mận damson Dấu_tích của mận damson đôi_khi được tìm thấy trong các cuộc khai_quật khảo_cổ_học tại các di_chỉ La_Mã cổ_đại trên khắp nước Anh chúng rõ_ràng đã được trồng_trọt và tiêu_thụ trong nhiều thế_kỷ Hạt quả mận Damson đã được tìm thấy trong một cuộc khai_quật ở Hungate_York có niên_đại vào cuối thời_kỳ Anglo_Saxon của Anh Nguồn_gốc chính_xác của Prunus domestica subsp insititia vẫn còn rất nhiều tranh_cãi nó thường được cho là đã phát_sinh từ các cây lai hoang_dã ở Tiểu_Á giữa mận gai Prunus spinosa và mận anh_đào Prunus cerasifera Mặc_dù vậy các cuộc thử_nghiệm trên mận anh_đào và mận damson cho thấy có_thể quả mận damson phát_triển trực_tiếp từ các dạng của quả mận gai có_lẽ thông_qua các giống có quả tròn được gọi là mận bullace và mận anh_đào không đóng một vai_trò nào trong huyết_thống của nó Insititia có nhiều loại khác nhau chẳng_hạn như mận Đức Kriechenpflaume hoặc mận Pháp quetsche phân_bố trên khắp châu_Âu và từ damson đôi_khi được dùng để chỉ các loại mận này trong tiếng Anh nhưng nhiều giống mận dùng trong tiếng Anh với tên damson ban_đầu chỉ mận có dạng khác_biệt về vị đặc_trưng và hình_dạng quả lê_pyriform so với các dạng mận lục_địa châu_Âu_Robert_Hogg nhận_xét rằng Damson dường_như là một loại trái_cây đặc_biệt đối_với nước Anh Chúng_ta không thấy nó ở nước_ngoài cũng như không có bất_kỳ đề_cập nào về nó được thực_hiện trong bất_kỳ công_trình nghiên_cứu nào hoặc danh_mục vườn_ươm nào trên Lục_địa Theo tiến_triển thời_gian sự phân_biệt được phát_triển giữa các giống được gọi là damascenes và các loại thường nhỏ hơn được gọi là damson đến mức vào năm 1891 chúng trở_thành đối_tượng của một vụ kiện khi một cửa_hàng tạp_hoá ở Nottinghamshire phàn_nàn về việc được cung_cấp sai một trong hai giống quả này trong khi anh ấy đặt_hàng cái khác Ngoài việc cung_cấp trái_cây để ăn cây mận damson còn làm hàng_rào cứng hoặc chắn gió và nó đã trở_thành loại cây hàng_rào được ưa_chuộng ở một_số vùng của Anh như Shropshire và Kent_Ở những nơi khác mận damson được sử_dụng trong vườn cây_ăn_trái để bảo_vệ các cây_trồng khác thiếu độ cứng_cáp mặc_dù vườn cây_trồng toàn_bộ là cây mận là một đặc_điểm của một_số khu_vực chẳng_hạn như thung_lũng Lyth ở Westmorland và thung_lũng Teme ở Malverns và thực_sự damsons là mận chỉ được trồng thương_mại ở phía bắc Norfolk_Có nhiều bằng_chứng giai_thoại cho thấy mận damson đã được sử_dụng trong các ngành công_nghiệp sản_xuất vải và thuốc_nhuộm của Anh vào thế_kỷ 18 và 19 với nhiều khu_vực trồng damson lớn Buckinghamshire_Cheshire_Westmorland_Shropshire và Worcestershire_Những giai_thoại kể rằng mận damson được sử_dụng để nhuộm quân_phục màu kaki và điều này đặc_biệt phổ_biến Tuy_nhiên một báo_cáo vào năm 2005 của cơ_quan bảo_tồn English_Nature không_thể tìm thấy bằng_chứng tài_liệu nào trong ngành công_nghiệp nhuộm cho thấy mận damson từng là nguồn thuốc_nhuộm lưu_ý rằng việc sử_dụng thuốc_nhuộm tự_nhiên đã giảm nhanh_chóng sau những năm 1850 và kết_luận rằng dường_như không có bằng_chứng cho thấy mận damson được sử_dụng rộng_rãi hoặc sử_dụng trong phát_triển kỹ_nghệ Việc sử_dụng chúng được ghi_nhận trong thời_kỳ công_nghiệp là để làm mứt thương_mại và các vườn cây_ăn_quả của giống mận này đã trồng phổ_biến rộng_rãi cho đến Thế_chiến thứ hai Sau đó do thay_đổi trong khẩu_vị tiêu_dùng do ảnh_hưởng của việc phân_bổ đường thời_chiến và do chi_phí tương_đối cao trong việc trồng và phát_triển mận damson ở Anh nên cuối_cùng gây ra sự sụt_giảm nghiêm_trọng đối_với giống cây_trồng này Mận damson đã được đưa vào các thuộc địa Mỹ bởi những người Anh định_cư trong giai_đoạn trước cuộc Cách_mạng Hoa_Kỳ Nó được coi là phát_triển ở lục_địa Hoa_Kỳ tốt hơn so với các giống mận châu_Âu khác nhiều tài_liệu tham_khảo sớm nhất đề_cập mận châu_Âu trong vườn cây_ăn_quả Mỹ liên_quan đến mận damson Là loại cây ưa_thích của những người thực_dân đầu_tiên cây mận damson đã thoát khỏi các khu vườn trồng và có_thể được tìm thấy mọc hoang_dã ở nhiều tiểu_bang như Idaho_Đặc điểm Đặc_điểm chính của mận damson là hương_vị đậm_đà đặc_biệt của nó không giống như các loại mận khác nó vừa chứa rất nhiều đường vừa chứa rất nhiều chất làm chát Quả mận damson cũng có_thể được xác_định bằng hình_dạng của nó thường là hình quả trứng hơi nhọn ở một đầu hoặc hình quả lê_thịt quả màu vàng xanh có kết_cấu mịn khi ăn và vỏ của nó có màu từ xanh đậm đến màu chàm đến màu gần như đen tuỳ_thuộc vào giống cây_trồng Giống_Prunus domestica khác có_thể có vỏ màu tím vàng hoặc đỏ Hầu_hết các giống mận damson thuộc loại quả hạch Chúng cũng gần giống với mận bullace bán hoang_dã cũng được phân_loại là ssp insititia là một loại mận nhỏ hơn nhưng quả tròn có vỏ màu xanh tím hoặc vàng lục Mận damson nhìn_chung hạt quả có rãnh sâu không giống như mận bullace và không_thể sấy khô để làm mận khô được Các giống trồng Một_số giống cây_trồng đã được chọn_lọc một_số giống được tìm thấy ở Anh Ireland và Hoa_Kỳ Hiện vẫn có ít giống damson tạp_chí The_Garden ghi_nhận có không quá tám hoặc chín giống tồn_tại vào cuối thế_kỷ 19 một_số tự sinh_sản và có_thể sinh_trưởng từ hạt cũng như bằng cách ghép Giống_Farleigh_Damson và giống Prune_Damson đã đạt được Giải_thưởng Garden_Merit của Hiệp_hội Làm_vườn Hoàng_gia BULLET Farleigh_Damson syn Crittenden s Prolific_Strood_Cluster được đặt theo tên của ngôi làng East_Farleigh ở Kent nơi nó được nuôi_dưỡng bởi James_Crittenden vào đầu thế_kỷ 19 Một lá thư năm 1871 viết cho Tạp_chí làm_vườn và làm_vườn thực_tế Journal of horticulture and practical gardening tuyên_bố rằng cây giống ban_đầu đã được tìm thấy bởi ông Herbert người thuê đất đã thuê một khu vườn chợ ở Strood ông đã đưa nó đến Crittenden_Nó có trái nhỏ hình_tròn màu đen với hoa nặng có màu xanh_lam Việc chiết ghép cây giống nhiều khiến nó được trồng rộng_rãi ở Anh BULLET Shropshire_Prune syn Prune_Damson_Long_Damson Damascene_Westmoreland_Damson_Cheshire Damson là một giống cũ rất lâu_đời Quả hình trứng màu xanh tím có hương_vị đặc_biệt chất làm chát rất đậm được coi là vượt_trội so với các quả damson khác và nó được cho là đặc_biệt thích_hợp để đóng_hộp Hogg cho biết đây là giống cây_trồng đặc_biệt gắn liền với tên cũ damascene Các giống cây_trồng địa_phương thường được gọi là Westmoreland_Damson và Cheshire_Damson được mô_tả là đồng_nghĩa với Shropshire_Prune bởi nhà làm_vườn Harold_Taylor và những nhà làm_vườn khác Shropshire cũng là giống mận damson nổi_tiếng nhất ở Hoa_Kỳ BULLET Tương_tự như Shropshire_Prune và có_thể là một phần của giống thích_nghi địa_phương Aylesbury_Prune syn Bucks_Prune_Michaelmas_Prune là một loại mận bán hoang_dã thuộc loại mận damson từ khu_vực Buckinghamshire và Berkshire tập_trung ở Ivinghoe_Nó có_thể kết trái tương_đối lớn và được người trồng coi là có khả_năng cao trong việc chống bạc lá mặc_dù bị cho là không thích_hợp lắm đối_với việc đóng_hộp Cùng với mận Victoria_Aylesbury_Prune là một trong những giống mận cha_mẹ của loại mận ẩm_thực Laxton s Cropper_Mặc dù các vườn cây_ăn_quả Aylesbury_Prune hiện_nay rất hiếm nhưng Hội_đồng quận Aylesbury_Vale đã nỗ_lực để bảo_tồn nó BULLET Frogmore là một giống cây_trồng lần đầu_tiên được trồng vào thế_kỷ 19 trong Vườn_Hoàng_gia ở Frogmore tại đó nó được chăm_sóc bởi người làm vườn đứng đầu là Thomas_Ingram_Nó được mô_tả là có quả ngọt hình_bầu_dục tròn màu đen tía quả chín vào đầu tháng 9 BULLET King of the Damsons syn Bradley s King là một giống mận cuối mùa ở Nottinghamshire tạo nên một giống cây có sức_sống và lan rộng với những tán lá chuyển sang màu vàng đặc_biệt vào mùa thu Nó được Bradley_Sons ở Halam phân_phối lần đầu_tiên vào_khoảng năm 1880 Quả màu tím hình trứng từ trung_bình đến lớn tương_đối ngọt với thịt hơi khô BULLET Merryweather là một giống cây_trồng phổ_biến trong thế_kỷ 20 được giới_thiệu bởi công_ty của Henry_Merryweather_Sons ở Southwell_Nottinghamshire vào năm 1907 Vẫn chưa rõ nguồn_gốc của cây nó có những chiếc lá cao hơn hẳn so với kích_thước của những giống damson khác và được cho là có ít_nhất một tổ_tiên là giống mận ăn được Quả có màu xanh đậm to và ngọt đặc_biệt khi chín mặc_dù có chất làm chát BULLET Early_Rivers được đăng_ký vào năm 1871 giống cây_trồng này được trồng bởi Rivers_Nursery từ một hạt_giống của giống St_Etienne có trái tròn với hoa_màu phấn Quả nhỏ màu tím đỏ chín sớm nhất_là vào giữa tháng 8 thịt rất ngon nhưng thiếu hương_vị damson thực_sự BULLET Blue_Violet có nguồn_gốc ở Westmoreland có_thể là một giống_lai hoặc giống phát_triển từ giống mận Shropshire_Prune và lần đầu_tiên được gửi đến National_Fruit_Trials vào những năm 1930 Một giống mận sớm ra quả vào tháng 8 người ta cho rằng chúng đã mất từ lâu nhưng một_vài cây đã được phát_hiện ở Lake_District vào năm 2007 BULLET Common_Damson syn Small_Round_Damson là một giống mận trồng truyền_thống với quả nhỏ màu đen có_lẽ rất gần với các giống mận hoang_dã Thịt có kết_cấu dạng bột với vị chua và đến những năm 1940 nó không còn được trồng nữa Có một giống mận damson từng được trồng rộng_rãi ở County_Armagh_Ireland chưa bao_giờ được xác_định chắc_chắn nhưng thường được gọi là mận damson Armagh quả của nó đặc_biệt được coi là tốt cho việc đóng_hộp Các loại mận khô của Anh như Gloucestershire_Old_Pruin đôi_khi được mô_tả là giống damson Mận damson trắng Mặc_dù phần_lớn các giống mận damson có màu xanh đen hoặc màu tím nhưng hiện có ít_nhất hai dạng damson trắng hiếm gặp cả hai đều có da xanh lục hoặc vàng xanh National_Fruit_Collection có nhập giống cây_trồng White_Damson_Sergeant và White_Damson_Taylor có cỡ lớn hơn cả hai đều được đề_cập từ thập_niên 1620 Sử_dụng Vì hạt damson khó tách khỏi thịt quả và tốn nhiều thời_gian để tách nên việc_làm mứt hoặc bơ quả thường dùng nguyên quả Hầu_hết những người nấu_ăn khi chế_biến loại_bỏ hạt nhưng những người khác thì tin rằng để nguyên quả thì hương_vị sẽ ngon hơn Một số_lượng hạn_chế hạt damson bỏ sót trong mứt được cho là mang lại hương_vị hạnh mặc_dù như tất_cả các loại mận hạt mận damson có chứa cyagenic glycoside amygdalin một độc_tố Rượu_mùi Damson gin được chưng_cất như giống rượu làm từ mận gai mặc_dù cần ít đường hơn vì damsons ngọt hơn mận gai Các giống Insititia tương_tự như mận damson được sử_dụng để làm rượu slivovitz một loại rượu mận chưng_cất được sản_xuất ở các nước Slav_Rượu vang Damson đã từng rất phổ_biến ở Anh một tài_liệu tham_khảo từ thế_kỷ 19 ghi_nhận rượu_vang damson ngon có_lẽ là cách tiếp_cận gần nhất đến Rượu_vang Bồ_Đào_Nha mà chúng_ta có ở Anh Không loại rượu_nho nào có_thể sánh bằng
Mận damson