Tề vương Kiến_Tề_Kính vương chữ Hán_齊敬王 trị_vì 264 TCN 221 TCN tên thật là Điền_Kiến_田建 là vị vua thứ tám và là vua cuối_cùng nước Điền_Tề chư_hầu nhà Chu thời Chiến_Quốc trong lịch_sử Trung_Quốc Chính_sách thân Tần_Theo_Sử ký Điền_Kiến là con của Tề_Tương vương vua thứ 7 nước Điền_Tề_Năm 265 TCN Tề_Tương vương mất Điền_Kiến lên_ngôi tức_là Tề vương Kiến_Tề vương Kiến lên_ngôi khi còn ít tuổi thái_hậu đứng ra làm nhiếp_chính Thái_hậu chú_trọng việc giữ quan_hệ với các chư_hầu Thời_kỳ này nước Tần ngày_một lớn_mạnh liên_tiếp mở các cuộc tấn_công sang phía đông đánh chiếm nhiều đất_đai của các nước còn lại Vua_Tần dùng kế thân xa đánh_gần kết_giao với nước Tề để nước Tề không cứu các nước khác khi các nước này bị Tần đánh Năm 260 TCN nước Triệu đại_chiến với nước Tần ở Trường Bình_Tề vương Kiến và Sở Khảo_Liệt vương định phát binh cứu Triệu_Tần_Chiêu_Tương vương tuyên_bố sẽ đánh nước nào cứu Triệu_Vì vậy vua Tề và vua Sở không dám phát binh Triệu_Hiếu_Thành vương khẩn_khoản xin Tề vương Kiến phát binh vì_thế quân Tần rất lớn Chu_Tử cũng khuyên ông ra_quân cứu Triệu vì nếu Triệu bị diệt thì sau đó sẽ tới Tề_Sở nhưng ông nhất_định không nghe theo Kết_quả tướng Tần là Bạch_Khởi đại_phá quân Triệu giết hơn 40 vạn quân Triệu khiến nước Triệu bị suy_nhược Sau khi thái_hậu mất Tề vương Kiến dùng Hậu_Thắng làm tướng_quốc Hậu_Thắng nhất_mực khuyên Tề vương Kiến nên_thân Tần_Khi Tề vương Kiến cử sứ_giả sang giao_hiếu nước Tần lại dùng tiền vàng đút_lót cho các sứ_giả khiến họ cũng cùng nhau nhất_loạt khuyên Tề vương Kiến nên hoà_hiếu với nước Tần_Vì vậy Tề vương Kiến tiếp_tục chính_sách Sự_Tần cẩn kính_cẩn phụng_sự nước Tần không chịu hưởng_ứng hợp tung với chư_hầu trong những lần do Tín_Lăng quân Bình_Nguyên quân và Bàng_Noãn phát_động Trước sức_mạnh của Tần các nước liền kề như Hàn_Triệu_Nguỵ ngày_càng bị mất đất thế_lực suy_kiệt nước Tề bỏ mặc không cứu Trong khi đó thế nước Tề cũng ngày_càng suy_yếu Năm 237 TCN Tề vương Kiến sợ thế_lực của Tần vương Chính cũng phải sang triều_kiến cùng uống rượu tại Hàm_Dương_Mất nước Từ năm 230 TCN Tần bắt_đầu diệt các nước Sơn_Đông_Hàn 230 TCN Triệu 228 TCN Nguỵ 225 TCN rồi tới Sở 223 TCN và Yên 222 TCN Chỉ còn lại nước Tề nhỏ_bé so với thế_lực nước Tần quân Tần đã áp sát biên_giới nước Tề_Trong hơn 40 năm từ khi Tề vương Kiến lên_ngôi nước Tề được bình_yên không hề có chiến_tranh dân nước Tề quen sống yên_ổn không được luyện võ_nghệ Tề vương Kiến lo_lắng điều quân sang giữ biên_giới phía tây Nhưng Tần vương Chính lại điều_động cánh quân của Vương_Bí vừa diệt nước Yên từ phía bắc đánh xuống Quân Tần tiến vào Lâm_Tri dân Tề lâu không biết chiến_tranh không_thể chống_đỡ Tề vương Kiến nghe lời tướng_quốc Hậu_Thắng không đánh trả mà mang gia_quyến ra hàng Tần vương Chính cho Tề vương Kiến đầu_hàng đày ông ra đất Cung đặt nước Tề thành Tề quận Từ đó nước Điền_Tề bị diệt thiên_hạ thống_nhất về tay Tần vương Chính vua Tần xưng làm hoàng_đế tức_là Tần_Thuỷ_Hoàng cai_trị toàn_bộ Trung_Quốc Tề vương Kiến làm vua tất_cả 44 năm sau_này không rõ kết_cục của ông ra sao và mất năm nào Nước Điền_Tề có tất_cả tám_đời vua kéo_dài được 166 năm Người_dân nước Tề nhớ nước cũ oán Tề vương Kiến nghe theo gian_thần không sớm liên_minh với các chư_hầu hợp tung chống Tần để cuối_cùng nước bị mất dân_gian có làm bài ca than_thở trách ông không biết dùng người Hậu_duệ Sau thời Hán_Sở cháu của Tề vương Kiến là Điền_An được phong làm vương đất Tế_Bắc truyền qua nhiều đời thay tên đổi thành họ Vương có_hậu duệ là Vương_Mãng soán Hán lập ra nhà Tân_truy thuỵ cho Tề vương Kiến là Kính_Vương_敬王 miếu_hiệu Thế_Tổ_世祖_Gia quyến Tề vương Kiến có một người em là Điền_Giả còn sống sau khi nước Điền_Tề mất Đúng 12 năm sau 209 TCN Tần_Thuỷ_Hoàng vừa chết thì một người trong họ Tề vương Kiến là Điền_Đam hưởng_ứng Trần_Thắng nổi_dậy chống nhà Tần tái_lập nước Điền_Tề Sau khi Điền_Đam tử_trận người nước Tề tôn Điền_Giả làm Tề vương Trong Đông_Chu liệt quốc Tề vương Kiến trong tiểu_thuyết Đông_Chu liệt quốc của Phùng_Mộng_Long được mô_tả gần với sử_sách Ở hồi cuối_cùng 108 tác_giả đề_cập tới cái chết của Tề vương Kiến_Ông bị vua Tần đày trong vùng hoang_vu chỉ có cây bách cây tùng không được cấp đủ thóc_gạo ăn cuối_cùng bị chết đói Xem thêm BULLET Tần vương Chính BULLET Tề_Tương vương BULLET Điền_Giả_Tham khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên các thiên BULLET Điền_Tề thế_gia BULLET Tần bản kỷ BULLET Cát_Kiếm_Hùng chủ_biên 2006 Bước thịnh_suy của các triều_đại phong_kiến Trung_Quốc tập 1 Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Phương_Thi_Danh 2001 Niên_biểu lịch_sử Trung_Quốc Nhà_xuất_bản Thế_giới BULLET Hàn_Triệu_Kỳ_韩兆琦 2010 Điền_Kính_Trọng_Hoàn thế_gia 田敬仲完世家 tiếng Trung_Sử ký 史记_Bắc_Kinh_Trung Hoa thư cục 中华书局 3659 3663 ISBN 978 7 101 07272 3
Tề vương Kiến