Lục khanh Lục khanh chữ Hán_六卿 là sáu gia_tộc quyền_thần giữ chức khanh 卿 được hưởng thế_tập ở nước Tấn thời Đông_Chu trong lịch_sử Trung_Quốc Sự hùng_mạnh của nước Tấn thời Xuân_Thu có đóng_góp không nhỏ của các gia_tộc này không_chỉ với chính_trường nội_bộ nước Tấn mà_còn cả quan_hệ giữa các nước chư_hầu đương_thời Tuy_nhiên chính ảnh_hưởng quá lớn của các gia_tộc này đối_với chính_trường nước Tấn cũng dẫn đến sự diệt_vong của nước Tấn hình_thành các quốc_gia Tam_Tấn_Hàn_Triệu Nguỵ_Cơ_sở hình_thành Theo chế_độ phân phong của nhà Chu các con_cháu của các quân_chủ chư_hầu không có quyền thừa_kế ngôi_vị vẫn có_thể được phong tại các thái_ấp được quyền_thế tập hình_thành những tiểu quốc phụ dung cho quốc_gia chư_hầu đó gọi là các công thất Ngoài_ra theo quan_chế nhà Chu triều_đình đứng đầu bởi quân_chủ dưới có các quan xếp theo thứ_bậc là Khanh_卿_Đại phu 大夫_Sĩ_士 gọi gộp là khanh sĩ Các khanh sĩ ở các nước chư_hầu được hưởng lợi_tức từ các thực_địa đất ăn lộc do quân_chủ ban cho thuộc tầng_lớp quý_tộc có quyền truyền thừa hình_thành những gia_tộc có thế_lực gọi là các tư_gia Trong đó Khanh là quan_chức cao nhất có vùng thực_địa rộng nhất hưởng lộc bằng 1 10 vị quân_chủ Đã thế chức quan Khanh thường do gia_tộc công thất nắm giữ lẽ dĩ_nhiên là có thế_lực nhất hưởng lộc từ cả thái_ấp lẫn thực_địa Sự trỗi dậy của các tư_gia Chế_độ tông pháp của nhà Chu duy_trì được hơn 300 năm thì sụp_đổ Nhà Chu từ khi dời sang phía đông Đông_Chu để tránh sự uy_hiếp của tộc Khuyển_Nhung thì ngày_càng suy_yếu chỉ còn danh_hiệu thiên_tử trên danh_nghĩa Các nước chư_hầu bắt_đầu phá vỡ trật_tự cũ không giữ quan_hệ vua_tôi như trước Ngay từ đầu thời Đông_Chu hai chi trưởng thứ nước Tấn tại đất Dực và đất Khúc_Ốc đã nổ ra chiến_tranh giành ngôi_vị quân_chủ Chiến_tranh kéo_dài gần 100 năm trải qua 4 thế_hệ mới kết_thúc bằng thắng_lợi của chi thứ Khúc_Ốc với kết_quả 5 vua Tấn ngành trưởng bị giết Cuộc_chiến chấm_dứt khiến hàng_loạt người trong công thất ngành trưởng bị tiêu_diệt Trong cuộc_chiến giành ngôi_vị Tấn_Vũ công dựa nhiều vào sự giúp_đỡ từ các gia_tộc có thế_lực nhất Tấn_Hiến công kế_vị một_mặt thanh_trừng nội_tộc để độc_quyền ngôi_vị một_mặt thông_qua chiến_tranh mở_rộng lãnh_thổ Sau khi Hiến công chết các hậu_duệ của ông rơi vào_cuộc tranh_giành ngôi_vị khiến các họ công thất ngày_một tổn_thất Trước khi Tấn_Văn công lên_ngôi cũng phải trải qua nhiều năm lưu_lạc nhờ sự phò_tá của một_số triều_thần mà ổn_định được ngôi_vị Trong hơn 40 năm tranh_giành ngôi_vị quân_chủ và phát_triển ngôi bá_chủ chư_hầu các gia_tộc công thất bị tàn_sát phần_lớn và bị suy_yếu đến mức vua Tấn phải dựa vào các gia_tộc tư_gia trong việc phát_triển đất_nước trong các hoạt_động ngoại_giao và quân_sự Các gia_tộc tư_gia lập nhiều công_trạng và được vua Tấn_phong thưởng nhiều thực_địa thế_lực ngày_càng lớn_mạnh Bên cạnh đó một_số gia_tộc công thất tồn_tại được qua các cuộc thanh_trừng sau nhiều đời cũng hoá thành gia_tộc tư_gia khi mối liên_hệ gia_tộc với ngôi quân_chủ trở_nên lỏng_lẻo Một_số dòng_tộc lớn nước Tấn_Đương thời quý_tộc tại các nước chư_hầu có thái_ấp thực_địa lớn được hưởng quyền phụ dung thường đổi họ theo tên đất được phong từ đó hình_thành các gia_tộc khác nhau Khi Tấn_Văn công lên_ngôi chính sự nước Tấn bắt_đầu ổn_định Thế_lực các gia_tộc cũng phát_triển nổi_bật có một_số gia_tộc như sau BULLET Dương_Thiệt_羊舌 thị gốc họ Cơ thuộc dòng công thất Đời_Cơ_Đột được Tấn_Hiến công phong làm đại_phu ăn lộc đất Dương_Thiệt_BULLET_Hàn 韩 thị gốc họ Cơ thuộc dòng công thất Đời_Cơ_Vạn được Tấn_Vũ công phong thực ấp ở Hàn_Thành_BULLET_Khích 郤 còn đọc là Khước thị gốc họ Cơ thuộc dòng công thất Đời_Thúc_Hổ được phong thực ấp ở đất Khích_BULLET_Loan_欒 thị gốc họ Cơ thuộc dòng công thất Đời_Tân_Phụ phò_tá Khúc_Ốc_Hoàn_Thúc được phong thực ấp ở đất Loan_BULLET_Nguỵ_魏 thị hậu_duệ của Tất công Cao lưu_lạc đến Tấn_Đến đời Tất_Vạn có công_lao phò_tá Tấn_Hiến công tiêu_diệt các nước Hoạch_Nguỵ và Cảnh được phong thực ấp ở đất Nguỵ_Đời_Nguỵ_Thù có công tòng_vong Tấn_Văn công thời lưu_vong ở nước_ngoài BULLET Hồ 狐 thị Đời_Hồ_Đột gả con gái cho Tấn_Hiến công được phong làm đại_phu Hồ thị là họ ngoại của Tấn_Văn công và Hồ Yển có công tòng_vong Tấn_Văn công thời lưu_vong ở nước_ngoài BULLET Phạm_范 thị hậu_duệ của khanh sĩ nhà Chu là Đỗ bá đời Thấp_Thúc lưu_lạc sang Tấn làm chức Sĩ sư đổi sang họ Sĩ sau được phong làm đại_phu ăn lộc ở đất Phạm_BULLET_Tiên_先 thị được phong làm đại_phu ăn lộc ở đất Nguyên Đời_Tiên_Chẩn có công tòng_vong Tấn_Văn công thời lưu_vong ở nước_ngoài BULLET Triệu_趙 thị gốc họ Doanh được Chu_Mục vương phong làm đại_phu lấy Triệu_Thành làm thực ấp Đời_Triệu_Túc được Tấn_Hiến công hưởng thực ấp ở đất Cảnh_Đời_Triệu_Thôi có công tòng_vong Tấn_Văn công thời lưu_vong ở nước_ngoài BULLET Tuân_荀 thị gốc họ Nguyên Đời_Nguyên_Thị_Ảm có công_lao phò_tá Tấn_Vũ công tiêu_diệt các nước Dực_Tuân được phong thực ấp ở đất Tuân Sau hình_thành ra Trí thị và Trung_Hành còn gọi là Trung_Hàng thị Ngoài_ra còn có các gia_tộc họ Kỳ_Tư_Đồ_Tục Khánh_Bá đều là những gia_tộc lớn phát_triển nhờ được phong thưởng qua công_trạng mà họ đóng_góp với vua Tấn_Các gia_tộc này trở_thành thế_lực mới và vua Tấn ngày_càng phải dựa nhiều vào họ Binh_lực át thiên_tử Theo binh_chế nhà Chu quân_đội được chia làm ngũ 5 lính lượng 5 ngũ tốt 4 lượng lữ 5 tốt sư 5 lữ quân 5 sư Về lý_thuyết mỗi quân có 12 500 người Theo nguyên_tắc thiên_tử có sáu quân vạn cỗ chiến_xa các chư_hầu có ba hoặc hai một quân và có ngàn cỗ trăm cỗ chiến_xa hay vài chục cỗ chiến_xa tuỳ theo lớn_nhỏ Tuy_nhiên vào thời Đông_Chu thế_lực của Thiên_tử nhà Chu đã suy_yếu Với sự sút_giảm lớn về đất_đai chỉ còn giới_hạn ở Lạc_Dương và các vùng xung_quanh triều_đình Chu không còn có_thể duy_trì sáu quân thường_trực lục_quân nên phải cần sự trợ_giúp của các chư_hầu hùng_mạnh xung_quanh để bảo_vệ họ khỏi các cuộc cướp_bóc và để giải_quyết các cuộc tranh_giành quyền_lực bên trong Nước Tấn để giữ được ngôi_vị bá_chủ luôn phải duy_trì một đội quân hùng_mạnh để can_thiệp vào các nước chư_hầu khác khi cần và nhất_là ngăn_ngừa sự tranh_chấp ngôi bá_chủ của nước Sở nước Tề_Thời_Tấn_Vũ công đã tổ_chức đạo quân đến thời Tấn_Hiến công mở_rộng thành 2 đạo để phục_vụ việc xâm_chiếm mở_rộng lãnh_thổ Năm 633 TCN Tấn_Văn công mới tổ_chức thành 3 đạo quân thường_trực phân thành Thượng_Trung_Hạ_Mỗi đạo do một Tướng_quân chỉ_huy và một Tá quân làm phụ_tá Với đội quân thường_trực này nước Tấn có một binh_lực chính_quy hùng_hậu tạo sức_mạnh để tranh bá chư_hầu Khác với các chư_hầu khác bấy_giờ việc chỉ_huy các đạo quân ở nước Tấn không giao cho công thất để tránh nội_loạn mà giao cho các tư_gia các chỉ_huy được lựa_chọn theo khả_năng có thực_quyền chủ_động trên chiến_trường đồng_thời cũng tham_gia chấp_chính trong triều Trong các đạo quân thì đạo Trung_quân quan_trọng nhất vì_vậy chỉ_huy đạo quân này được xếp vào bậc Khanh_Trung quân tướng trong triều đứng ở bậc Chính khanh nắm quân_sự gọi là Nguyên_soái nắm quyền cao nhất về chính_trị quân_sự chỉ sau quân_chủ Trung_quân_tá cũng xếp vào bậc Khanh gọi là Thứ khanh Chỉ_huy các đạo quân còn lại cũng được xếp vào bậc Đại_phu Cách tổ_chức này bộ_máy chính_trị quân_sự hợp_nhất này được gọi là Nhị khanh Tứ đại_phu Chính khanh Nguyên_soái đầu_tiên của nước Tấn là Khích_Hộc_郤縠 còn đọc là Khước_Cốc_Các chỉ_huy còn lại được xếp theo thứ_bậc gồm Khích_Trăn_郤溱 còn đọc là Khước_Trăn là Thứ khanh Trung_quân_tá Hồ Mao làm Thượng quân tướng Hồ Yển_Thượng quân tá Loan_Chi_Hạ quân tướng và Tiên_Chẩn_Hạ quân tá Ngoài_ra Tấn_Văn công còn tôn Triệu_Thôi lên bậc Khanh làm cố_vấn Tuân_Lâm_Phụ_Nguỵ Thối_魏焠 còn đọc là Nguỵ_Thù làm hộ_vệ Tuy_nhiên trước khi quân Tấn giao_chiến với quân Sở_tại trận Thành Bộc thì Khích_Hộc ốm chết Tiên_Chẩn do có công lấy thành Ngũ_Lộc của nước Vệ được Tấn_Văn công thăng làm Chính khanh Nguyên_soái Tư_Thần thay làm Hạ quân tá Sau trận Thành Bộc uy_thế nước Tấn lên cao bắt_đầu lấn_át nhà Chu_Do khi phát_động chiến_tranh hầu_như toàn_bộ quân_đội nước Tấn đều đi viễn_chinh trong nước bỏ trống Do_vậy trước chiến_dịch công_hãm nước Trịnh_Tấn_Văn công cho lập thêm 3 đạo quân nữa để chuyên việc viễn_chinh nhưng để tránh_tiếng có 6 quân ngang với thiên_tử nhà Chu nên gọi là Tam hành cho Tuân_Lâm_Phụ làm Trung hành tướng Vì_vậy về sau gia_tộc của Tuân_Lâm_Phụ phát_triển thành Trung_Hành_中行 thị Hai đạo còn lại do Đồ_Kích làm Hữu hành tướng và Tiên_Miệt làm Tả hành tướng Sau chiến_dịch công_hãm nước Trịnh năm 629 TCN Tấn_Văn công bãi_bỏ Tam hành tổ_chức thành 2 đạo quân mới là Tân_thượng quân và Tân_hạ quân giao cho Triệu_Thôi làm Tân_thượng quân tướng Cơ_Trịnh_Phủ làm Tân_thượng quân tá Tư_Anh con Tư_Thần làm Tân_hạ quân tướng Tiên_Đô làm Tân_hạ quân tá Ngoài_ra thăng Tư_Thần làm Hạ quân tướng phong Khích_Khuyết làm Hạ quân tá Việc Tấn_Văn công tổ_chức 5 đạo quân trên thực_tế đã phá vỡ quy_định kềm_chế binh_lực chư_hầu của nhà Chu_Bên cạnh đó việc triệu vua Chu đến hội chư_hầu đặt vua Chu chỉ còn hình_thức trên thực_tế quân_chủ nước Tấn mới là Bá_chủ Mặc_dù vậy trên danh_nghĩa vua Chu vẫn là Thiên_tử vì_vậy ngay sau khi kế_vị đã cho thu gọn 5 đạo quân lại thành 3 đạo để tránh_tiếng chư_hầu lấn_át Thiên_tử Sau khi Tiên_Chẩn tử_trận Tương công cho Tiên_Thả_Cư kế chức cha là Trung_quân Nguyên_soái Triệu_Thôi đổi sang làm Trung_quân_tá Sau khi Triệu_Thôi_Loan_Chi Tiên_Thả_Cư và Tư_Thần chết Tương công tổ_chức lại quân_đội cho Hồ Xạ_Cô còn gọi là Giả_Quý làm Trung_quân Nguyên_soái Triệu_Thuẫn làm Trung_quân_tá Cơ_Trịnh_Phủ làm Thượng quân tướng Tuân_Lâm_Phụ làm Thượng quân tá Tiên_Miệt làm Hạ quân tướng Tiên_Đô làm Hạ quân tá Sau Tương công cho đổi Triệu_Thuẫn lên làm Trung_quân Nguyên_soái Hồ Xạ_Cô xuống làm Trung_quân_tá Các khanh tộc lộng_quyền Hai đời quân_chủ nước Tấn là Văn_công Tương công có uy_tín và năng_lực kiềm_chế được các khanh tộc sau khi Tấn_Tương công chết nước Tấn bắt_đầu rơi vào nội_loạn bởi các quyền_thần và sự tranh_chấp quyền_lực giữa các khanh tộc Hồ thị lưu_vong Tính đến đời Tương công họ Hồ đã phát_triển thành khanh tộc lớn từng có công giúp dòng thứ nước Tấn giành ngôi_vị loại_trừ công thất và mở_mang bờ_cõi lại có công tòng_vong là họ ngoại của Tấn_Văn công Đời_Hồ_Xạ_Cô từng làm Chính khanh trước khi bị Tương công hạ xuống bậc Thứ khanh Nguyên trước khi chết Tương công di mệnh cho Chính khanh nước Tấn là Triệu_Thuẫn phò_tá con mình là Thế_tử Di_Cao lên_ngôi Tuy_nhiên sau khi cân_nhắc Triệu_Thuẫn đã quyết_định không lập Thế_tử Di_Cao vốn còn nhỏ_tuổi mà lập một công_tử lớn_tuổi lên_ngôi vị quốc quân Phe_cánh của Thứ khanh Hồ Xạ_Cô muốn đón em Tương công là công_tử Lạc vốn làm quan ở nước Trần lên_ngôi Tuy_nhiên Triệu_Thuẫn ép các triều_thần đón công_tử Ung cũng là em Tương công đang làm con_tin ở nước Tần lên_ngôi Mâu_thuẫn Hồ thị và Triệu thị bùng_nổ khi Triệu_Thuẫn cho người giết chết công_tử Lạc và để trả_đũa Hồ Xạ_Cô cũng cho người giết Dương_Xử_Phụ người từng khuyên Tấn_Tương công nên dùng Triệu_Thuẫn thay Hồ Xạ_Cô ở chức Chính khanh Nhân cơ_hội này Triệu_Thuẫn cho diệt_trừ vây_cánh của Hồ Xạ_Cô bức Hồ Xạ_Cô phải lưu_vong ra nước_ngoài Hồ thị từ đó mất hẳn vai_trò trên chính_trường nước Tấn_Triệu_Thuẫn giết vua Hồ Xạ_Cô lưu_vong Triệu_Thuẫn cho một người thuộc vây_cánh mình là Tiên_Khắc thay vào vị_trí Trung_quân_tá Tuy_nhiên bấy_giờ áp_lực của triều_thần trở_lại buộc Triệu_Thuẫn phải lập Di_Cao lên_ngôi quốc quân lúc đó mới 7 tuổi lên_ngôi quốc quân tức Tấn_Linh công Triệu_Thuẫn cho quân_phục kích đánh Tần tại đất Linh_Hồ giết công_tử Ung bất_ngờ trở_mặt với nước Tần_Hành_động chuyên_quyền của Triệu_Thuẫn làm nảy_sinh mâu_thuẫn trong nội_bộ nước Tấn tức_thì Các tướng Tiên_Miệt_Sĩ_Hội phản_đối Triệu_Thuận lưu_vong sang Tần_Các tướng Cơ_Trịnh_Phủ_Sĩ Cốc_Lương_Ích_Nhĩ Khoái_Khắc nổi_loạn giết chết Tiên_Khắc bị Triệu_Thuẫn giết chết Do Linh công còn quá nhỏ Triệu_Thuẫn chuyên_quyền bổ_nhiệm các tướng thân_cận mình vào các chức_vụ chủ_chốt như Tuân_Lâm_Phụ làm Trung_quân_tá thay Tiên_Khắc_Khước_Khuyết thăng làm Thượng quân tướng thay Cơ_Trịnh_Phủ_Du Biền làm Thượng quân tá Loan_Thuẫn làm Hạ quân tướng thay Tiên_Miệt_Tư_Giáp con Tư_Thần làm Hạ quân tá thay Tiên Đô_Ngoài ra có Đề_Di_Minh làm Xa hữu Hàn_Quyết làm Tư_mã Cuộc nội_loạn làm tổn_hao nguyên_khí của nước Tấn không ít Tấn bắt_đầu suy không kềm_chế nổi tham_vọng bá_chủ của Sở Bên cạnh đó do thái_độ trở_mặt đã kết oán với Tần một đồng_minh thân_cận với Tấn suốt 2 đời quân_chủ Văn_công Tương công Năm 615 TCN Tần tấn_công Tấn nhưng do lương_thảo ít nên phải rút quân Nhờ uy_thế thắng trận Triệu_Thuẫn thay Tư_Giáp bằng Tư_Khắc con Tư_Giáp làm Hs quân tá đồng_thời dùng mưa đưa Sĩ_Hội về nước giảng_hoà và phong làm Đại_phu Tấn_Linh công lớn lên ham_mê tửu_sắc vui_chơi không lo việc triều_chính xây_cất trang_trí cung_điện và giết người vô_tội Triệu_Thuẫn nhiều lần can_ngăn Còn Linh công lâu ngày chán_ghét Triệu_Thuẫn hai lần sai lực_sĩ đi ám_sát Triệu_Thuẫn nhưng đều không thành_công Triệu_Thuẫn sợ_hãi bỏ trốn khỏi cung Tháng 9 năm đó em Triệu_Thuẫn là Triệu_Xuyên mang quân đánh_úp vào cung giết chết Tấn_Linh công rồi đón Triệu_Thuẫn về nước lập chú Linh công là công_tử Hắc_Đốn lên_ngôi tức Tấn_Thành công Năm 588 TCN Tấn_Cảnh công bắt_đầu đặt ra Lục khanh cho 6 họ đại_phu lớn Trí_Phạm_Trung_Hàng Hàn_Triệu_Nguỵ_Nỗ_lực của họ Loan_Sự suy_yếu của các họ công thất là cơ_hội cho các đại_phu nổi lên nắm quyền_lực Sau khi được Tấn_Cảnh công thăng làm khanh năm 588 TCN thế_lực của các tư_gia ngày_càng lớn hơn và cuộc tương tranh ngày_càng ác_liệt Ngay giữa các họ tư_gia và các họ công thất cũng có chia_rẽ và quan_hệ với nhau khá phức_tạp và đấu_tranh lẫn nhau nhưng kẻ bị tiêu_diệt cuối_cùng trong cuộc đấu_tranh là các họ công thất Thời_Tấn_Tương công họ Hồ bị đánh_bại phải chạy sang nước Địch_Thời_Tấn_Lệ công họ Khước bị diệt Bản_thân Tấn_Lệ công trong cuộc đấu_tranh cũng bị Loan_Thư và Tuân_Yển giết chết Các họ Tiên_Tục_Khánh_Tư lần_lượt bị diệt không còn trong chính_trường nước Tấn_Đến thời Tấn_Bình công mâu_thuẫn giữa công thất và tư_gia nổ ra thành_nội chiến tại nước Tấn_Họ_Loan có mâu_thuẫn với các đại_phu bị gièm_pha phải chạy sang nương_nhờ Tề_Trang công Năm 550 TCN Tề_Trang công giúp quân cho Loan_Doanh lẻn về thành Khúc_Ốc nước Tấn_Loan_Doanh muốn lật_đổ quyền hành của các đại_phu nước Tấn bèn tập_hợp lực_lượng ở thành Khúc_Ốc_Trong số lục khanh Loan_Doanh chỉ được lòng họ Nguỵ nên ngầm sai người về Giáng đô nhờ Nguỵ_Thư giúp làm nội_ứng Tháng 4 năm 550 TCN Loan_Doanh mang quân đánh_úp Giáng đô Con Phạm_Mang là Phạm_Ưởng dò biết Nguỵ_Thư định giúp cho Loan_Doanh tìm cách ngăn_trở khiến Nguỵ_Thư bị giữ_chân trong triều không_thể ra_mặt điều quân giúp họ Loan_Liên quân lục khanh cuối_cùng đánh_bại họ Loan_Loan_Doanh bại_trận phải rút về thành Khúc_Ốc_Lục khanh mang quân đánh thành cuối_cùng hạ thành và diệt tộc họ Loan tại Khúc_Ốc_Công thất bị loại_bỏ Từ khi họ Loan là công thất lớn nhất bị diệt các khanh đại_phu ra_mặt chuyên_quyền vua Tấn còn ít quyền_lực Dù vẫn duy_trì ngôi bá_chủ trên danh_nghĩa các vua Tấn không có thực_quyền Nhiều cuộc chiến_tranh_chấp ngôi bá_chủ với nước Sở và can_thiệp vào các nước chư_hầu khác do các khanh đại_phu quyết_định điều_động binh_sĩ tiến đánh và rút_lui đều do họ quyết_định các vua chư_hầu nhỏ phải cầu_cạnh họ Năm 516 TCN Vệ_Linh công và Tống_Cảnh công_sai sứ sang Tấn đề_nghị nước Tấn giúp Lỗ_Chiêu công về nước trị_tội họ Quý nước Lỗ chuyên_quyền Nhưng đại_phu họ Quý nước Lỗ sai sứ sang đút_lót cho đại_phu họ Phạm để nước Tấn đừng giúp vua Lỗ_Lục khanh tâu với Tấn_Khoảnh công rằng họ Quý không có lỗi Vì_vậy nước Tấn không ra_tay giúp Lỗ_Chiêu công Năm 514 TCN lục khanh nhân cơ_hội Tấn_Khoảnh công không bằng_lòng với mấy người cùng họ công thất là Kỳ_Doanh và Dương_Tự_Ngã bèn dùng pháp_luật buộc_tội và giết chết hai người Tấn_Khoảnh công diệt hẳn hai họ công thất khiến vây_cánh họ vua Tấn ngày_càng yếu không có ai giúp Lục khanh chia đất của họ Kỳ làm 7 huyện đất họ Dương thành 3 huyện chia nhau và cho con_cháu mình vào triều làm quan Thế_lực vua Tấn suy trong khi lục khanh càng mạnh Lục khanh tương tranh Đi_đôi với cuộc đấu_tranh với các quý_tộc cũ công thất các quý_tộc mới tư_gia cũng chia_rẽ và đấu_tranh với nhau trên chính_trường Đương_thời các thế_lực mới nổi đều áp_dụng những biện_pháp đổi_mới cho phát_triển sản_xuất nhưng mức_độ và phương_pháp thực_hiện thì có sự khác nhau khá lớn Về chế_độ ruộng_đất lục khanh đều phá_bỏ chế_độ cũ trước_đây 100 bước bằng 1 mẫu Nhưng quy_định mới mà họ đặt ra cũng khác nhau Họ Phạm và họ Trung_Hàng quy_định 1 mẫu bằng 160 bước họ Trí quy_định 1 mẫu bằng 180 bước còn họ Hàn họ Triệu và họ Nguỵ quy_định 1 mẫu bằng 200 bước Do diện_tích canh_tác của người lao_động có tiêu_chuẩn nhất_định nếu quy_định diện_tích từng mẫu lớn thì canh_tác được nhiều có lợi cho sản_xuất Giữa các họ lục khanh dần_dần nảy_sinh mâu_thuẫn Năm 497 TCN thời Tấn_Định công Triệu_Ưởng đến Hàm_Đan gặp tướng trấn_thủ là Triệu_Ngọ vốn là người cùng họ xa hỏi xin 500 hộ dân mà Vệ_Linh công đã dâng nộp Triệu_Ngọ ban_đầu bằng_lòng sau nghe thủ_hạ can_ngăn bèn thác cớ không đáp_ứng Triệu_Ưởng giận Triệu_Ngọ bèn mang quân tấn_công Hàm_Đan_Triệu_Ngọ là cháu gọi Tuân_Dần_Trung_Hàng Dần bằng cậu nhà Tuân_Dần lại thông_gia với Phạm_Sĩ_Cát_Xạ Vì_vậy Tuân_Dần và Sĩ_Cát_Xạ ủng_hộ Triệu_Ngọ bèn cùng nhau đánh Triệu_Ưởng_Triệu_Ưởng chạy về cố_thủ ở Tấn_Dương_Theo luật nước Tấn người làm loạn đầu_tiên phải bị tử_hình do_đó họ Phạm và họ Trung_Hàng được Tấn_Định công ủng_hộ mang quân vây Tấn_Dương_Nhưng các đại_phu khác là Trí_Tuân_Lịch_Hàn Bất_Tín Nguỵ_Xỉ lại có tư_thù với họ Phạm và họ Trung_Hàng bèn mang quân giúp Triệu_Ưởng_Thế 4 họ mạnh lên Tấn_Định công lại ngả theo phe bốn họ Hàn_Nguỵ_Trí_Triệu Tuân_Dần và Sĩ_Cát_Xạ thua trận phải bỏ chạy về thành Triều_Ca_Hàn_Bất Tín và Nguỵ_Xỉ xin hộ với Tấn_Định công về lỗi khơi_mào loạn của Triệu_Ưởng_Định công_bằng lòng tha tội Triệu_Ưởng cho giữ chức như cũ Nước Tề thấy Tấn loạn Tề_Cảnh công_sai người chở thóc đến Triều_Ca giúp Phạm_Cát_Xạ và Tuân_Dần_Triệu_Ưởng ngăn_chặn không được Năm 494 TCN bốn họ Nguỵ_Hàn_Trí_Triệu hạ được thành Triều_Ca_Tuân_Dần và Phạm_Cát_Xạ chạy trốn sang Hàm_Đan_Năm 490 TCN Triệu_Ưởng lại hạ Hàm_Đan họ Phạm và Trung_Hàng chạy sang Bách_Nhân_Triệu_Ưởng lại mang quân vây bức thành Bách_Nhân_Tuân_Dần và Phạm_Cát_Xạ chạy sang nước Tề_Từ đó quyền hành nước Tấn trong tay 4 họ thượng khanh Trí_Hàn_Triệu_Nguỵ Liên_minh ngăn_chặn nỗ_lực của vua Tấn_Trong số 4 họ thì họ Trí nắm quyền lớn nhất nên được gọi là Bá hàm_ý đứng đầu trong số các quan Khanh nước Tấn Sau khi họ Phạm và họ Trung_Hàng bị diệt đất_đai của hai họ theo lẽ nên thuộc về vua Tấn_Tuy nhiên năm 458 TCN Trí_Dao cùng 3 họ kia tự_ý chia nhau phong ấp của họ Phạm và Trung hàng_không đếm_xỉa gì đến Tấn_Xuất công Tấn_Xuất_Công yếu_thế đất_đai ít_ỏi không ngăn được sự chuyên_quyền của bốn nhà nên liên_lạc tìm ngoại_viện từ các nước Tề_Lỗ để tiêu_diệt bốn quan Khanh_Tuy nhiên vào thời_kỳ nào ở Tề và Lỗ tình_hình cũng không sáng_sủa hơn Tề bị lũng_đoạn bởi quyền_lực các Đại_phu trước có họ Thôi họ Khánh sau đến họ Điền còn Lỗ bị lũng_đoạn bởi Tam quý Mạnh tôn thị Thúc tôn thị và Quý tôn thị Các gia_tộc quyền_thần giữa các nước còn ngầm liên_kết hỗ_trợ nhau Năm 452 TCN xung_đột bùng_phát bốn nhà tấn_công Tấn_Xuất_Công_Tấn Xuất_Công bỏ nước trốn sang Tề chết trên đường bỏ trốn Trí_Bá lập chắt của Tấn_Chiêu công là Cơ_Kiêu lên_ngôi tức_là Tấn_Ai công Từ đó quyền hành vua Tấn chẳng còn gì chỉ ngồi làm vì Tồn_tại được thêm trăm_năm thì chính_thức bị xoá_sổ khi ba nhà Hàn_Triệu_Nguỵ được nhà Châu liệt vào hàng chư_hầu Đó là sự kiệnHàn Triệu_Nguỵ chia ba nước Tấn_Tông chủ Lục khanh Triệu thị BULLET 1 Triệu_Túc_BULLET 2 Triệu_Thành tử Triệu_Thôi 636 TCN 622 TCN BULLET 3 Triệu_Tuyên tử Triệu_Thuẫn 621 TCN 601 TCN BULLET 4 Triệu_Trang tử Triệu_Sóc 600 TCN 587 TCN BULLET 5 Triệu_Văn tử Triệu_Vũ 583 TCN 541 TCN BULLET 6 Triệu_Cảnh thúc Triệu_Thành 540 TCN 518 TCN BULLET 7 Triệu_Giản tử Triệu_Ưởng 517 TCN 476 TCN BULLET 8 Triệu_Tương tử Triệu_Vô_Tuất 475 TCN 425 TCN BULLET 9 Triệu_Hoàn tử Triệu_Gia 424 TCN BULLET 10 Triệu_Hiến tử Triệu_Hoán 423 TCN 409 TCN BULLET 11 Triệu_Tịch tức Triệu_Liệt hầu năm 403 TCN được phong chư_hầu Nguỵ thị BULLET 1 Tất_Vạn_BULLET 2 Nguỵ_Mang_Quý_BULLET 3 Nguỵ_Vũ tử Nguỵ_Sưu_BULLET 4 Nguỵ_Điệu tử Nguỵ_Khoả_BULLET 5 Nguỵ_Chiêu tử Nguỵ_Giáng 556 TCN BULLET 6 Nguỵ_Hiến tử Nguỵ_Thư 555 TCN 509 TCN BULLET 7 Nguỵ_Giản tử Nguỵ_Thủ 509 TCN BULLET 8 Nguỵ_Tương tử Nguỵ_Mạn_Đa 482 TCN BULLET 9 Nguỵ_Hoàn tử Nguỵ_Câu 481 TCN 446 TCN BULLET 10 Nguỵ_Tư tức Nguỵ_Văn hầu năm 403 TCN được phong chư_hầu Hàn thị BULLET 1 Hàn_Vũ tử Hàn_Vạn_BULLET 2 Hàn_Cầu_Bá_BULLET 3 Hàn_Giản_BULLET 4 Hàn_Tử_Dư_BULLET 5 Hàn_Hiến tử Hàn_Quyết_BULLET 6 Hàn_Tuyên tử Hàn_Khởi 514 TCN BULLET 7 Hàn_Trinh tử Hàn_Tu 513 TCN BULLET 8 Hàn_Giản tử Hàn_Bất_Tín_BULLET 9 Hàn_Trang tử Hàn_Canh_BULLET 10 Hàn_Khang tử Hàn_Hổ 425 TCN BULLET 11 Hàn_Vũ tử Hàn_Khải_Chương 424 TCN 409 TCN BULLET 12 Hàn_Kiền tức Hàn_Cảnh hầu năm 403 TCN được phong chư_hầu Trí thị năm 453 TCN diệt_vong BULLET 1 Trí_Trang tử Tuân_Thủ BULLET 2 Trí_Vũ tử Tuân_Oanh 560 TCN BULLET 3 Trí_Trang tử Tri_Sóc truy tôn BULLET 4 Trí_Điệu tử Tuân_Doanh 559 TCN 532 TCN BULLET 5 Trí_Văn tử Tuân_Lịch 531 TCN 493 TCN BULLET 6 Trí_Tuyên tử Tuân_Thân 492 TCN BULLET 7 Trí_Tương tử Tuân_Dao 453 TCN Trung_Hàng thị năm 490 TCN bị diệt BULLET 1 Trung_Hàng_Hoàn tử Tuân_Lâm_Phủ 632 TCN 593 TCN BULLET 2 Trung_Hàng_Tuyên tử Tuân_Canh 592 TCN 576 TCN BULLET 3 Trung_Hàng_Hiến tử Tuân_Yển 575 TCN 554 TCN BULLET 4 Trung_Hàng_Mục tử Tuân_Ngô 553 TCN BULLET 5 Trung_Hàng_Văn tử Tuân_Dần 490 TCN Phạm thị BULLET 1 Phạm_Vũ tử Sĩ_Hội 593 TCN BULLET 2 Phạm_Văn tử Sĩ_Tiếp 575 TCN BULLET 3 Phạm_Tuyên tử Sĩ_Mang 574 TCN 547 TCN BULLET 4 Phạm_Hiến tử Sĩ_Ưởng 546 TCN BULLET 5 Phạm_Chiêu tử Sĩ_Cát_Xạ 490 TCN Xem thêm BULLET Tấn nước BULLET Chư_hầu nhà Chu_BULLET_Ba nhà chia Tấn_Tham khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên các thiên BULLET Chu bản kỷ BULLET Tấn thế_gia BULLET Trương_Tú_Bình_Vương Hiểu_Minh 1998 Một trăm_sự kiện của Trung_Quốc Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Cát_Kiếm_Hùng chủ_biên 2006 Bước thịnh_suy của các triều_đại phong_kiến Trung_Quốc tập 1 Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Khổng_Tử 2002 Xuân_Thu tam truyện tập 3 tập 5 Nhà_xuất_bản TP Hồ_Chí_Minh BULLET Lê_Đông_Phương_Vương_Tử_Kim 2007 Kể chuyện Tần_Hán_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Trình_Doãn_Thắng_Ngô Trâu_Cương_Thái_Thành 1998 Cố sự Quỳnh_Lâm_Nhà xuất_bản Thanh_Hoá
Lục khanh