Đậu_Thái_Đậu_Thái chữ Hán_窦泰 500 537 là tướng lãnh nhà Đông_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Xuất_thân Ông tự Ninh_Thế hoặc Thế_Ninh người dân_tộc Tiên_Ti có hộ_tịch ở huyện Hãn_Thù quận Đại_An_Họ_Đậu của người Tiên_Ti được đổi từ họ Hột_Đậu_Lăng_纥豆陵 trong quá_trình Hán hoá của nhà Bắc_Nguỵ_Họ_Hột Đậu_Lăng tự nhận là 1 nhánh của sĩ tộc họ Đậu vào đời Đông_Hán vì_thế các sử_liệu đều chép nguyên_quán của Thái là huyện Quan_Tân quận Thanh_Hà Ông cụ hoặc ông nội là Đậu_La được làm Thống_Vạn trấn tướng nhà Bắc_Nguỵ nhân đó định_cư ở bắc biên Cha là Đậu_Nhạc gặp khởi_nghĩa Lục trấn giúp Hoài_Sóc trấn tướng Dương_Quân cố_thủ kết_quả bị giết Sau_này Thái hiển quý Nhạc được tặng quan Tư_đồ Sự_nghiệp Đến khi trưởng_thành Thái giỏi cưỡi ngựa bắn cung có sức_mạnh và mưu_lược Cha_anh của Thái đều tử_trận ở trấn ông vác hài_cốt theo về với Nhĩ_Chu_Vinh_Ban đầu Thái được làm Tương uy tướng_quân Trướng nội_đô tướng Nhĩ_Chu_Vinh mượn danh_nghĩa thanh quân trắc tiến về Lạc_Dương 528 Thái được bái làm Ninh viễn tướng_quân Hổ bôn trung lang tướng Tiền_phong đô_đốc Hiếu_Trang đế yên_vị ở Lạc_Dương Thái nhờ công tham_gia phù lập được trừ làm Xạ_Thanh hiệu_uý Gián nghị đại_phu Năm sau 529 Thái tham_gia đánh dẹp nghĩa_quân Hình_Cảo được bái làm Phụ quốc tướng_quân Kiêu kỵ tướng_quân Quảng_A huyện Khai_quốc tử thực ấp 300 hộ Cao_Hoan được làm Tấn_Châu thứ_sử xin lấy Thái làm Trấn thành_đô đốc cho ông tham_mưu quân_sự Trong những năm tiếp_theo Cao_Hoan phù lập An_Định vương Nguyên Lãng đánh_bại liên_quân họ Nhĩ_Chu ở Quảng_A 531 ở Hàn_Lăng 532 còn Thái được thăng_thưởng 3 lần_lần đầu được thụ làm Phủ quân tướng_quân Ngân thanh_quang lộc đại_phu rồi thăng làm thị trung lần thứ hai được trừ làm Sứ trì tiết Đô_đốc Hiển_Châu chư quân_sự Xa kỵ tướng_quân Hiển_Châu thứ_sử tăng ấp 400 hộ lần thứ 3 được chuyển trừ làm Sứ trì tiết Đô_đốc Úy châu chư quân_sự bản tướng_quân như trước Úy châu thứ_sử Hiếu_Vũ đế lên_ngôi 532 Thái được tiến tước làm công tăng ấp 400 hộ tướng_quân như trước Nghi đồng tam tư Năm sau 533 Thái đem kỵ_binh tinh_nhuệ tập_kích Nhĩ_Chu_Triệu ở Tú_Dung 1 ngày 1 đêm đi được 300 dặm Thái xuất_hiện trước sân_nhà của Triệu khiến ông ta thảng_thốt bỏ chạy đến Xích_Lồng lĩnh thì treo_cổ tự_sát Thái được trừ làm Sứ trì tiết Đô_đốc Tương_Châu chư quân_sự tướng_quân như trước Khai phủ Tương_Châu thứ_sử Năm Vĩnh_Hi thứ 3 534 Cao_Hoan mượn danh_nghĩa thanh quân trắc tiến về Lạc_Dương sai Thái cùng Tả sương đại đô_đốc Mạc_Đa_Lâu_Thái Văn cứu_viện Tế_Châu thứ_sử Thái_Tuấn chống lại tướng đài quân là Giả_Hiển_Trí_Hiển Trí ngầm xin hàng dẫn quân lui về Quân tư Nguyên Huyền phát_giác tìm cách trì_hoãn rồi xin thêm quân Hiếu_Vũ đế sai Đại đô_đốc Hầu_Kỷ_Thiệu đến đôi bên giao_chiến ở phía đông Hoạt_Đài_Hiển_Trí đem quân đầu_hàng Hầu_Kỷ_Thiệu tử_trận Hiếu_Tĩnh đế lên_ngôi 534 Thái được trừ làm Thị trung lĩnh Ngự_sử trung_uý Kinh_kỳ đại đô_đốc tướng_quân khai phủ nghi đồng_đều như cũ Thái vừa là công_thần vừa là anh_em_cọc_chèo với quyền_thần Cao_Hoan được nắm quyền Ngự_sử_đài dẫu không hay bắt lỗi nhưng bá_quan vẫn lo_sợ Cái chết Cuối năm Thiên_Bình thứ 3 536 Cao_Hoan tấn_công Tây_Nguỵ lệnh Thái từ Đồng Quan tiến vào Đầu năm sau 537 Thái đến Tiểu_Quan bất_ngờ bị quyền_thần Tây_Nguỵ là Vũ_Văn_Thái tập_kích Toàn quân_bị diệt Thái tự_sát hưởng_thọ 38 tuổi Hậu_sự Thái được nhà Đông_Nguỵ truy_tặng làm Đại tư_mã Thái_uý công Lục thượng_thư sự thuỵ là Vũ_Trinh_Bắc_Tề Văn_Tuyên đế lên_ngôi cho tế cáo mộ của Thái_Hiếu_Chiêu đế lên_ngôi đưa bài_vị của Thái vào thờ trong miếu của Cao_Hoan_Năm_Thiên Bảo thứ 5 554 vợ của Thái mất Năm sau 555 hai vợ_chồng được hợp_táng và được đổi đến vị_trí cách kinh_đô_Nghiệp 20 dặm về phía tây Đánh_giá Sử cũ nhận_xét Thái là thân_thích nên được Cao_Hoan xem trọng nhưng công_danh đều là tự mình giành lấy Gia_đình Vợ là Lâu_Hắc_Nữ_娄黑女 496 554 quý_tộc Tiên_Ti xuất_thân họ gốc là Thất_Lâu hộ_tịch ở Bình_Thành quận Đại được phong Đốn_Khâu quận quân Hắc_Nữ là em_gái của Lâu_Chiêu_Quân vợ của Cao_Hoan_Con là Đậu_Hiếu_Kính được kế_tự làm đến Nghi đồng tam tư Kỳ sự Khi xưa mẹ Thái mơ thấy gió to sấm lớn có_vẻ sắp mưa bèn ra đình mà trông thình_lình chớp giật loá_mắt mưa ướt_đầm đìa giật_mình tỉnh dậy phát_hiện mình có_thai Đến kỳ không sanh được bà sợ lắm Thầy_cúng nói Qua sông giặt quần sanh con ắt dễ Bà tìm đến_nơi có nước chợt gặp một người nói Đang sanh quý_tử nên dời về nam Bà nghe theo không lâu sau sinh ra Thái Vào lúc Thái sắp rời khỏi Nghiệp trong thành có Ni_cô Huệ_Hoá dao truyền rằng Đậu hành đài đi không về Trước khi lên_đường nửa_đêm canh ba chợt thấy mấy ngàn người mặc áo đỏ mũ đỏ tiến vào trong Ngự_sử_đài nói Bắt_Đậu trung_uý binh_sĩ túc_trực đều kinh_sợ Bọn người lạ đi vào vài căn phòng phút_chốc thì biến mất Trời sáng thấy cửa_nẻo vẫn còn khoá kín mọi người biết đó không phải là người cho rằng lần này Thái ắt bại
Đậu_Thái