Vu_Cẩn_Vu_Cẩn chữ Hán_于谨 493 568 tự Tư_Kính tên lúc nhỏ là Cự_Di dân_tộc Tiên_Ti người Lạc_Dương Hà_Nam nay là Lạc_Dương Hà_Nam tướng_lĩnh nhà Bắc_Nguỵ nhà Tây_Nguỵ nhà Bắc_Chu khai_quốc_công_thần nhà Tây_Nguỵ nhà Bắc_Chu một trong Bát_Trụ_Quốc nhà Tây_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Xuất_thân Vu_Cẩn vốn có họ là Vật_Nữu_Vu sau khi Bắc_Nguỵ_Hiếu_Văn đế tiến_hành Hán hoá đổi làm Vu_Ông tổ 6 đời là Vật_Nữu_Vu_Lật Đê sử_sách đều chép là Vu_Lật_Đê danh_tướng nhà Bắc_Nguỵ_Ông cụ là Vu_Bà làm Hoài_Hoang trấn tướng Ông nội là Vu_An_Định làm Bình_Lương quận thú Cao_Bình quận tướng Cha là Vu_Đề làm Lũng_Tây quận thú Nhẫm_Bình huyện bá năm Bảo_Định thứ 2 532 nhờ Cẩn có công được truy_tặng Sứ trì tiết Trụ quốc đại_tướng quân Thái_bảo Kiến_Bình quận công Cẩn tính thâm_trầm có hiểu_biết có đọc qua kinh_sử rất thích Tôn tử binh_pháp Thiếu_thời sống lặng_lẽ ở quê nhà chưa có ý_muốn làm quan Có người khuyên_bảo Cẩn nói Quan_chức ở châu quận người_xưa khinh_bỉ quan_chức ở triều_đình cần đợi đến lúc Tôi nên đi chơi khắp các nơi chờ đến sang năm vậy Thái tể Nguyên_Thiên_Mục gặp ông than rằng Có tài Vương tá đây Đời_Bắc_Nguỵ trấn_áp khởi_nghĩa Tham_gia quân_đội Khi Phá_Lục_Hàn_Bạt Lăng nổi_dậy lại thêm Nhu_Nhiên phản Nguỵ_Đại hành đài Bộc xạ Nguyên Toản soái quân đánh dẹp nghe tiếng Cẩn triệu làm Khải tào tham quân_sự theo quân bắc phạt Nhu_Nhiên nghe tin đại_quân đến bèn chạy ra khỏi biên_ải Toản lệnh cho Cẩn soái 2000 kỵ_binh đuổi theo đến Úc Đối_Nguyên không rõ vị_trí hiện_nay trước_sau đánh 17 trận thu hàng tất_cả bọn họ Sau đó Cẩn soái khinh kỵ ra khỏi biên_ải dò_xét nghĩa_quân bất_ngờ gặp phải mấy ngàn kỵ_binh Thiết_Lặc_Ông cho rằng ít không địch nổi nhiều chạy cũng không thoát bèn phân_tán mọi người tìm nơi rậm_rạp mà trốn Lại sai người lên núi chỉ_trỏ ra_vẻ sắp_đặt quân_đội Địch trông thấy tuy ngờ rằng có phục_binh nhưng cậy đông không sợ bèn tiến_quân bức đến Cẩn có hai con tuấn_mã 1 tía 1 qua mình vàng mõm đen kẻ địch đều biết Ông bèn sai hai người cưỡi hai con tuấn_mã này xông ra kẻ địch cho đấy là Cẩn tranh nhau đuổi theo Ông bèn soái quân ra đánh kẻ địch bèn bỏ chạy nhờ đó Cẩn và bộ_hạ trở vào biên_ải Phò_tá Nguyên Uyên_Năm_Chánh_Quang thứ 5 524 Hành đài Quảng_Dương_vương Nguyên Uyên tham_gia bắc phạt tiến Cẩn làm Trưởng lưu tham quân tiếp_đãi theo lễ Mỗi khi có việc gì đều cùng Cẩn bàn_bạc lại sai con là Phật_Đà bái ông làm thầy Ông cùng Nguyên Uyên phá được nghĩa_quân của Hộc_Luật_Dã_Cốc Lộc_Cuối thời Bắc_Nguỵ thiên_tai liên_tiếp chiến loạn khắp_nơi Cẩn bèn khuyên Nguyên Uyên không nên lạm dùng vũ_lực Uyên nghe theo Ông vốn tinh_thông thổ_âm các nơi bèn một ngựa đi chiêu_dụ nghĩa_quân bày_tỏ lợi_hại Vì_thế Tây bộ Thiết_Lặc tù_trưởng Khiết_Liệt_Hà đưa hơn 3 vạn hộ xin hàng sắp dời về nam Uyên muốn cùng Cẩn đến Chiết_Phu lĩnh nghênh đón họ Ông cho rằng Phá_Lục_Hàn_Bạt Lăng ắt sẽ tập_kích Khiết_Liệt_Hà mà bọn Khiết_Liệt_Hà sớm_muộn lại làm_phản cứ bỏ mặc họ hãy bố_trí mai_phục Phá_Lục_Hàn_Bạt Lăng_Uyên nghe theo Quả_nhiên Phá_Lục_Hàn_Bạt Lăng phá được Khiết_Liệt_Hà trên núi bắt hết dân_chúng của Khiết_Liệt_Hà_Cẩn liền nổi phục_binh đánh cho nghĩa_quân Phá_Lục_Hàn đại_bại giành lại dân_chúng của Khiết_Liệt_Hà_Bắc Nguỵ_Hiếu_Minh đế khen_ngợi ban cho ông làm Tích xạ tướng_quân Tháng 5 năm Hiếu_Xương đầu_tiên 525 Cẩn theo Uyên đánh dẹp Tiên_Vu_Tu_Lễ Tháng 9 quân đến Bạch_Ngưu_La_Chương Vũ vương Nguyên Dung bị Tu_Lễ giết nên dừng lại ở Trung_Sơn_Thị trung Nguyên Yến_Tuyên gièm với Linh thái_hậu rằng Uyên đã có ý khác lại nói là do Vu_Cẩn bày mưu Linh thái_hậu nổi_giận bèn yết bảng mộ người có_thể đi bắt ông Cẩn xin với Uyên cho mình vào triều giãi_bày Uyên đồng_ý Ông gặp được Linh thái_hậu hết_lời trần_tình lòng trung_thành của Nguyên Uyên và lý_do dừng quân bà ta nguôi giận tha cho Cẩn còn gia chức Biệt tướng Trong thời_gian này Uyên bị nghĩa_quân Cát_Vinh bắt giết Quét sạch nghĩa_quân Năm thứ 2 526 tướng Lương là Tào_Nghĩa_Tông chiếm_cứ Nhương_Thành nhiều lần xâm_phạm Bắc_Nguỵ_Triều đình lệnh cho Cẩn theo Hành đài thượng_thư Tân_Toản soái binh đánh dẹp Giằng_co mấy năm giao_chiến mấy chục trận ông được tiến làm Đô_đốc Tuyên uy tướng_quân Nhũng tùng bộc xạ Hiếu_Trang đế tức_vị 528 Cẩn được ban chức Trấn viễn tướng_quân sau đó chuyển làm Trực tẩm Lại theo Thái tể Nguyên_Thiên_Mục dẹp Cát_Vinh bình Hình_Cảo được bái làm Chinh lỗ tướng_quân Theo Nhĩ_Chu_Thiên_Quang phá Mặc_Kỳ_Xú_Nô được phong Thạch_Thành huyện bá thực ấp 500 hộ Năm Phổ_Thái đầu_tiên 531 Cẩn được ban chức Chinh bắc đại_tướng quân Kim tử quang lộc đại_phu Tán kỵ thường thị Lại theo Thiên_Quang bình Túc_Cần_Minh_Đạt một_mình cầm_quân đánh dẹp được nghĩa_quân Hạ_Toại_Hữu_Phạt ở Hạ_Châu được thụ Đại đô_đốc Đầu_quân Quan_Trung_Theo_Thiên Quang giao_chiến với Cao_Hoan ở trận Hàn_Lăng liên_quân họ Nhĩ_Chu thất_bại Cẩn chạy vào Quan_Trung_Hạ_Bạt Nhạc dâng biểu xin quan_chức cho Cẩn được làm Vệ tướng_quân Hàm_Dương quận thú Năm ấy Vũ_Văn_Thái nắm quyền Hạ_Châu lấy Cẩn làm Phòng Thành đại đô_đốc kiêm Hạ_Châu trưởng sử Khi Nhạc bị hại 534 Thái đến Bình_Lương_Tháng 4 Cẩn khuyên Thái dựa vào Quan_Trung mà xưng hùng mời Hoàng_đế dời đô về Trường An rồi mượn danh_nghĩa ấy mà hiệu_lệnh thiên_hạ Thái rất vừa_ý Gặp lúc Cẩn được gọi vào triều làm Cáp nội đại đô_đốc Tháng 7 Cao_Hoan bức đến Lạc_Dương ông theo Đế chạy vào Quan_Trung_Tháng ấy Cẩn theo Thái đánh Đồng Quan phá thành Hồi Lạc được thụ Sứ trì tiết Xa kị đại_tướng quân Nghi đồng tam tư Bắc_Ung_Châu thứ_sử tiến tước Lam_Điền huyện công thực ấp 1000 hộ Đời_Tây_Nguỵ đánh đông dẹp nam Chiến_tranh Lưỡng_Nguỵ_Năm_Đại_Thống đầu_tiên 535 Cẩn được bái làm Phiếu kị đại_tướng quân Khai phủ nghi đồng tam tư Năm thứ 3 537 người Hạ_Dương là Vương_Du_Lãng khởi_binh ở Dương_Thị_Bích chống Tây_Nguỵ_Tháng 6 ông đánh dẹp bắt được hắn ta Năm ấy đại_quân Tây_Nguỵ tiến_hành đông phạt Cẩn làm_tiền phong Đến Bàn_Đậu nay là phía tây Linh_Bảo_Hà_Nam phá được tướng Đông_Nguỵ là Cao_Thúc_Lễ bắt hết bộ_hạ của ông ta Nhân đó nhổ thành Hoằng_Nông nay là Linh_Bảo_Hà_Nam bắt Thiểm_Châu thứ_sử Lý_Huy_Bá_Tháng 9 nhuận Cao_Hoan đến Sa_Uyển_Cẩn theo Thái ra_sức chiến_đấu đại_phá quân Đông_Nguỵ được tiến tước Thường_Sơn quận công tăng ấp 1000 hộ Năm sau 538 Cẩn lại tham_gia đánh_bại quân Đông_Nguỵ ở trận Hà_Kiều được bái làm Đại_thừa tướng phủ Trưởng sử kiêm Đại hành đài thượng_thư Tháng 3 năm thứ 7 541 Kê_Hồ soái là Hạ_Châu thứ_sử Lưu_Bình chiếm_cứ Thượng_Quận làm_phản Cẩn soái quân đánh dẹp Được ban chức Đại đô_đốc Hằng_Tinh Yến_Tứ_Vân 5 châu chư quân_sự Đại_tướng quân Hằng_Châu thứ_sử Vào triều làm Thái_tử thái_sư Tháng 2 năm thứ 9 543 Bắc_Dự_Châu thứ_sử Cao_Trọng Mật của Đông_Nguỵ dâng châu hàng Tây_Nguỵ_Thái cất_quân tiếp_ứng Cẩn lãnh_binh tấn_công Bách_Cốc ổ nay là đông nam Yển_Sư_Hà_Nam nhổ được Trận_Mang_Sơn nổ ra_quân Tây_Nguỵ gặp bất_lợi Cẩn soái bộ_hạ vờ hàng dừng ở bên đường Cao_Hoan thừa_thắng xua quân đuổi theo không hề nghi_ngờ Ông đợi cho truy binh qua khỏi bèn từ phía sau tập_kích lại thêm Độc_Cô_Tín tập_hợp tàn_quân đến đánh khiến cho quân Đông_Nguỵ rối_loạn lui chạy nên đại_quân Tây_Nguỵ mới trở về an_toàn Năm thứ 12 546 được bái làm Thượng_thư tả bộc xạ lãnh chức Tư nông khanh Tháng 5 năm thứ 13 547 Hầu_Cảnh phản Đông_Nguỵ dâng đất cầu_viện Tây_Nguỵ_Vũ_Văn Thái mệnh cho Lý_Bật soái binh đi giúp Cẩn can rằng không_thể tin được Cảnh cứ ban quan_chức cho hắn thật hậu_hĩ rồi chờ xem biến_hoá Thái không nghe Tháng 6 Thái phát_hiện Cảnh có chỗ dối_trá gọi hắn vào triều Cảnh không theo Về sau hắn đầu_hàng nhà Lương Sau đó Cẩn lại được kiêm Đại hành đài thượng_thư Thừa_tướng phủ Trưởng sử soái binh trấn Đồng Quan được gia thụ Hoa_Châu thứ_sử tặng 1 vò rượu_nếp lớn một bộ chén bằng ngọc khuê Tháng 5 năm thứ 14 548 được bái làm Tư không tăng ấp 400 hộ Năm thứ 15 549 Vũ_Văn_Thái cải_cách quân_đội Cẩn được tiến vị Trụ quốc đại_tướng quân Bình_định Giang_Lăng_Năm thứ 16 550 nhà Bắc_Tề thay ngôi nhà Đông_Nguỵ_Vũ_Văn Thái cất_quân chinh_phạt lấy Cẩn làm Hậu_quân đại đô_đốc Một con trai của ông được phong làm Diêm_Đình huyện hầu ấp 1000 hộ Năm đầu_tiên thời Tây_Nguỵ_Cung đế 554 Cẩn làm Ung_Châu thứ_sử Trước đó Ung_Châu thứ_sử của Lương là Nhạc_Dương_vương Tiêu_Sát vì anh_trai Tiêu_Dự bị Lương_Nguyên đế Tiêu_Dịch giết chết nên sinh lòng oán_hận bèn dâng châu cầu_viện Tây_Nguỵ_Lại thêm Vũ_Văn_Thái phát_hiện Lương_Nguyên đế sai sứ đi_lại với Bắc_Tề nên quyết_định vào tháng 9 sai bọn Vu_Cẩn_Trung_Sơn công Vũ_Văn_Hộ_Đại tướng_quân Dương_Trung lãnh 5 vạn binh tấn_công nhà Lương_Thái đến hang Thanh_Nê đưa_tiễn bọn họ Kinh_Châu thứ_sử Trưởng Tôn_Kiệm hỏi Cẩn_Tiêu_Dịch có_thể làm được gì Cẩn đáp Bày quân men Hán_Miện cuốn_chiếu vượt Trường_Giang chạy thẳng đến Đan_Dương là thượng_sách của hắn dời cư_dân quách ngoài lui vào giữ thành trong phòng_bị chặt_chẽ chờ_đợi viện_binh là trung sách của hắn còn nếu không chịu di_dời ngồi giữ quách ngoài là hạ_sách của hắn Kiệm lại hỏi Ông đoán Dịch sẽ theo sách nào Đáp_Ắt dùng hạ_sách Hỏi Hắn bỏ Thượng dùng Hạ sao vậy Đáp_Họ_Tiêu chiếm_giữ Giang_Nam đã qua mấy chục năm Gặp lúc Trung_Nguyên nhiều việc nên không phải lo_nghĩ gì Lại cho rằng ta còn cái vạ nước Tề ắt chưa_thể chia sức Vả_Dịch hèn mà vô_mưu đa_nghi thiếu quyết_đoán Còn bọn ngu_dân chẳng biết gì cả đều lưu_luyến nhà_cửa không chịu dời đi cố giữ lấy quách ngoài Nên sẽ dùng hạ_sách vậy Tháng 11 quân Tây_Nguỵ vượt Hán_Thuỷ_Cẩn mệnh cho Hộ_Trung đưa kỵ_binh tinh_nhuệ chiếm Giang_Tân nay là bến đò phía nam Giang_Lăng_Giang_Tô cắt đứt liên_hệ giữa Giang_Lăng và hạ_du Trường_Giang_Người_Lương dựng công_sự bằng gỗ ở ngoài Quách chu_vi hơn 60 dặm Không lâu sau Cẩn đến mệnh cho đắp luỹ dài đốc quân bao_vây Lương_Nguyên đế mấy lần sai quân ra đánh ở phía nam thành đều bị quân Tây_Nguỵ đánh_bại Được 16 ngày Quách bị vỡ quân Lương lui vào giữ thành trong Ngày hôm sau Lương_Nguyên đế đưa mọi người từ Thái_tử trở xuống ra hàng sau đó Nguyên đế bị giết Quân Tây_Nguỵ bắt được hơn 10 vạn nam_nữ thu lấy của_cải trong kho lẫm tìm được Hồn_Thiên_Nghi được làm ra vào đời Lưu_Tống_Nhật_Quỹ Đồng Biểu được làm ra vào đời Lương_Tướng_Phong_Ô được làm ra vào đời Tào_Nguỵ_Bàn_Li Phu bằng đồng gương ngọc lớn chu_vi từ 4 đến 7 thước cùng các thứ xe_cộ của Hoàng_đế đều dâng lên không chút tơ_hào đưa Tiêu_Sát lên_ngôi chỉnh_đốn đội_ngũ mà quay về Tháng 12 Vũ_Văn_Thái đến phủ_đệ của Cẩn bày tiệc rất vui_vẻ thưởng cho ông 1000 nô_tỳ cùng nhiều thứ bảo_vật cùng 1 bộ nhạc Kim_Thạch_Ti_Trúc của nước Lương_Cẩn cố_từ Thái không chịu lại lệnh cho chức quan Tư_Nhạc làm 10 bài Thường_Sơn công_bình Lương ca sai mọi người hát lên Một trong Lục quan Cẩn tự cho mình nắm quyền đã lâu vị cao_vọng trọng công_danh đã vẹn nên xin hưu nhàn Bèn dâng lên tuấn_mã vẫn cưỡi cùng các thứ khải giáp đang dùng Thái biết ý nên nói Nay giặc lớn chưa dẹp ngài sao được một_mình yên_lành như_vậy rồi không nhận Tháng_giêng năm Tây_Nguỵ_Cung đế thứ 3 556 Thái đặt ra Lục quan ông được bái làm Đại tư khấu Thái hoăng con trai Vũ_Văn_Giác còn nhỏ Vũ_Văn_Hộ tuy nhận cố_mệnh nhưng chức_vị còn thấp nên e_ngại các công_tước tranh quyền các tướng_soái không phục ngầm đến thăm Cẩn_Ông khuyên Hộ hãy hăng_hái nhận lấy trách_nhiệm không nhường cho ai cả Trong hội_nghị hôm sau Cẩn đề_nghị Hộ thay quyền của Thái lời_lẽ xúc_động Hộ nghiễm_nhiên nhận lấy Ông được Thái xem như đồng lứa Hộ đối_với ông vẫn rất cung_kính Đến nay Cẩn vái Hộ những người bên cạnh làm theo nhân đó hội_nghị đã có quyết_định Đời_Bắc_Chu công_danh trọn_vẹn Tháng_giêng năm đầu_tiên thời Bắc_Chu_Hiếu_Mẫn đế 557 Cẩn được tiến phong Yên quốc_công thực ấp vạn hộ Tháng 2 ông được thăng làm Thái_phó cùng bọn Lý_Bật_Hầu_Mạc Trần_Sùng tham_nghị triều_chính Tháng 3 năm Vũ_Thành đầu_tiên 559 thời Bắc_Chu_Hiếu_Minh đế Đại tư_mã Hạ_Lan_Tường chinh thảo Thổ_Cốc_Hồn_Cẩn nắm quyền từ xa bày_đặt phương lược Năm Bảo_Định thứ 2 563 thời Bắc_Chu_Vũ đế Cẩn lấy cớ già_yếu dâng biểu xin từ quan Đế không phê_chuẩn Tháng tư năm thứ 3 564 Đế ban chiếu lấy Cẩn làm Quốc nguyên_lão một trong Tam lão Ông cố_từ Đế không chịu còn ban thêm cây gậy Duyên_Niên nghĩa_là kéo_dài tuổi_thọ Vũ đế làm lễ tiến phong Quốc nguyên_lão cho Cẩn ở nhà Thái_Học rất long_trọng cung_kính Khi Tấn_công Vũ_Văn_Hộ tấn_công Bắc_Tề_Cẩn bấy_giờ già bệnh Hộ cho rằng ông là cựu_thần túc tướng nên mời ông cùng đi hỏi_han việc quân Sau khi lui quân được ban 1 bộ chung khánh Năm Thiên_Hoà thứ 2 567 lại được ban 1 cỗ An xa Tháng 7 được thụ chức Ung_Châu mục Năm thứ 3 568 hoăng khi đang ở chức hưởng_thọ 76 tuổi Vũ đế đến viếng tang có chiếu cho Tiếu vương Vũ_Văn_Kiệm giám_hộ tang_sự ban ngàn tấm lụa 5000 hộc lúa được giữ nguyên quan_chức_gia Sứ trì tiết Thái_sư Ung_Hằng 20 châu chư quân_sự Ung_Châu thứ_sử thuỵ là Văn_Khi chôn_cất từ vương công trở xuống đều đưa_tiễn ra khỏi kinh_thành trăm dặm Được thờ trong miếu của Vũ_Văn_Thái_Đánh giá Cẩn có trí mưu rất được bề_trên tín_nhiệm Danh_vị tuy trọng vẫn khiêm_nhường kiềm_chế Mỗi khi vào triều không đưa theo quá đôi ba kỵ_sĩ Triều_đình nếu có quân_quốc sự_vụ phần_nhiều do ông quyết_đoán Cẩn dốc trọn tài_trí hết_lòng với họ Vũ_Văn trước_sau_như_một không có lời nào vì ý riêng Cẩn dạy_dỗ con_cháu khuyên_răn cẩn_trọng Ông tuy tuổi đã cao mà răng vẫn còn mọc được đãi_ngộ long_trọng con_cháu đầy đàn đều được hiển_đạt đương_thời không ai bì kịp Hậu nhân Cẩn có chín con trai Thực_Dực_Nghĩa_Trí Thiệu_Bật_Giản_Lễ Quảng_Thực được kế_tự Con thứ của Thực là Trọng_Văn danh_tướng đời Tuỳ_Dực là Thái_uý đời Tuỳ_Cháu nội của Nghĩa_là Chí_Ninh một trong 18 Học_sĩ đời Đường Tham_khảo BULLET Chu thư quyển 15 liệt_truyện 7 BULLET Bắc sử quyển 23 liệt_truyện 11 BULLET Tư trị thông giám
Vu_Cẩn