Tuân_Dao_Tuân_Dao chữ Hán_荀瑶 bính âm Xún_Yáo 506 TCN 453 TCN hay Trí_Dao_知瑤_Trí bá Dao_知伯瑤_Trí_Tương tử 知襄子 là vị tông chủ thứ_sáu của họ Trí một trong Lục khanh của nước Tấn dưới thời Xuân_Thu trong lịch_sử Trung_Quốc Tuân_Dao là con của Tuân_Thân tông chủ thứ năm của họ Trí_Thế tập họ Trí_Cha của Tuân_Dao là Tuân_Thân_Trí_Tuyên tử thấy Tuân_Dao tài_giỏi hơn cả định lập làm thế_tử người trong họ là Trí_Quả khuyên_can nói với Tuân_Thân tuy Tuân_Dao có phong_thái bất phàm giỏi tiễn thuật kĩ_nghệ xuất_chúng giỏi biện_luận kiên_nghị quả_quyết nhưng tính_tình tàn_bạo cho rằng năm điều tốt không_thể sánh với một điều xấu khuyên Tuân_Thân nên lập con trưởng là Trí_Tiêu nhưng Tuân_Thân không nghe lập Tuân_Dao làm thế_tử Sau khi Tuân_Thân qua_đời Tuân_Dao lên thế_tập Sau khi hai họ Phạm và Trung_Hàng bị diệt thực_quyền nước Tấn nằm trong tay 4 họ đại_phu Trí_Hàn_Triệu_Nguỵ vua Tấn bị bốn họ lấn_át Năm 475 TCN Chính khanh Trung_quân tướng Triệu_Ưởng qua_đời Tuân_Dao nối chức chính khanh từ đó họ Trí nắm quyền lớn nhất ở nước Tấn_Quan hệ với chư_hầu Năm 472 TCN Tuân_Dao đem quân đánh nước Tề và nước Trịnh giành chiến_thắng Năm 466 TCN Tuân_Dao cùng Triệu_Vô_Tuất hợp binh đánh nước Trịnh_Tuân_Dao nhường cho Triệu_Vô_Tuất làm Tiên_phong nhưng Vô_Tuất từ_chối trả quyền Tiên_phong cho Tuân_Dao_Tuân_Dao có ý khinh_thường chê_trách Triệu_Ưởng thiếu sáng_suốt mới lập Vô_Tuất làm đích tử Năm 464 TCN Tuân_Dao lại đem quân đánh Trịnh_Trịnh cầu_cứu nước Tề quân Tề bèn đem quân cứu Trịnh buộc Tuân_Dao lui quân Năm 462 TCN Tuân_Dao lại cùng họ Triệu một lần nữa đánh Trịnh_Trong lễ ra_quân ông mời Triệu_Vô_Tuất uống rượu nhưng Vô_Tuất không đồng_ý Trí_Bá lấy rượu đổ vào mặt Triệu_Vô_Tuất_Gia thần họ Triệu khuyên Triệu_Vô_Tuất giết Tuân_Dao để rửa nhục nhưng Vô_Tuất cố nhịn Năm 457 TCN Tuân_Dao đem quân đánh nước Vệ_Lấn át vua Tấn Sau khi họ Phạm và họ Trung_Hàng bị diệt đất_đai của hai họ thuộc về vua Tấn_Năm 458 TCN Tuân_Dao cùng 3 họ kia tự_ý lấy đất cũ của họ Phạm và họ Trung_Hàng chia nhau làm ấp phong không cần lệnh của Tấn_Xuất công Tấn_Xuất công bất_bình sai sứ đi liên_lạc với các nước Tề và Lỗ cầu_viện để tấn_công 4 họ đại_phu Tuy_nhiên tại các nước Tề và Lỗ lúc đó quyền hành cũng nằm trong tay các quyền_thần nên họ chỉ củng_cố quyền_lực mà không muốn giúp vua Tấn_Năm 457 TCN hay 452 TCN Tuân_Dao cùng ba họ còn lại khởi_binh chống lại Tấn_Xuất công Tấn_Xuất công không chống nổi phải bỏ chạy sang nước Tề và mất giữa đường Tấn_Chiêu công có người con út tên là Ung được đặt thuỵ hiệu là Đái_Tử_Đái_Tử sinh ra Cơ_Kỵ_Cơ_Kỵ chơi thân với Trí_Bá và mất sớm Trí_Bá muốn độc_chiếm nước Tấn nhưng chưa dám lập con Kỵ là Cơ_Kiêu lên_ngôi tức Tấn_Ai công Sau khi phế Tấn_Xuất công Tuân_Dao tự_xưng tước bá trong khi ba họ còn lại chỉ có tước tử Hợp binh đánh họ Triệu_Năm 457 TCN Tuân_Dao cùng Nguỵ_Câu và Hàn_Hổ dự yến động_chạm đến tên_huý của Hàn_Hổ gia_thần họ Hàn_Đoạn_Quy khuyên ngăn Tuân_Dao nhưng ông không nghe còn sỉ_nhục Đoàn Quy_Tuân_Dao muốn lần_lượt thôn_tính 3 họ Hàn_Nguỵ_Triệu để chiếm cả nước Tấn_Năm 455 TCN Tuân_Dao dùng kế tằm ăn lá dâu giả mệnh Tấn_Ai công lấy cớ đem quân tranh bá ép ba nhà Hàn_Nguỵ_Triệu cắt 100 dặm đất sung_công Nguỵ_Câu và Hàn_Hổ sợ Trí_Bá vội đem sổ_sách và bản_đồ 100 dặm đất dâng nộp Triệu_Vô_Tuất không chấp_nhận yêu_cầu của Tuân_Dao nói Đất_đai là của tiền_nhân để lại sao có_thể dễ_dàng dâng cho người Tuân_Dao tức_giận ép Hàn và Nguỵ hợp sức với mình để đánh Triệu_Vô_Tuất_Năm 455 TCN Tuân_Dao dẫn trung_quân Hàn_Hổ dẫn hữu quân Nguỵ_Câu dẫn tả quân cùng tiến đánh họ Triệu_Triệu_Vô_Tuất rút về Tấn_Dương cố_thủ Thất_bại và bị giết Triệu_Vô_Tuất phòng_thủ chắc_chắn ba họ Trí_Hàn_Nguỵ vây Tấn_Dương hơn 1 năm chưa hạ được Tuân_Dao bèn dùng kế dẫn nước Tấn_Thuỷ sông Phần rót vào thành Nước ngập sắp tới mặt thành dân_chúng phải trèo lên mái nhà tránh lụt Trong thành hết lương rất nguy_cấp phải đổi con cho nhau ăn thịt Tuân_Dao thấy công_trình dẫn nước tiến_hành hoàn_mĩ tỏ ra đắc_ý Nguỵ_Câu và Hàn_Hổ thấy thế_là sợ ngày_sau cũng sẽ bị Tuân_Dao dẫn nước vào đánh mình từ đó có ý phản họ Trí_Trong tình_hình đó thủ_hạ của Vô_Tuất là Trương_Mạnh_Đàm bàn kế ly_gián 2 họ Hàn_Nguỵ với họ Trí_Trương_Mạnh_Đàm nhân ban_đêm bí_mật trèo ra ngoài thành đến trại Hàn_Hổ và Nguỵ_Câu phân_tích lợi_hại thuyết_phục hai họ phản Trí_Bá để tránh bị diệt trong tương_lai Hàn_Hổ và Nguỵ_Câu vốn phải cắt đất cho Tuân_Dao đã bất_bình lại vì đất phong của mình cũng có sông chảy qua nên sợ sau_này sẽ chung cảnh_ngộ như họ Triệu nhân đó bèn đồng_tình phản lại họ Trí_Năm 453 TCN ba họ Triệu_Hàn_Nguỵ hợp binh đánh_úp Tuân_Dao giết chết binh_lính canh đê của họ Trí tháo nước ngược vào chỗ Tuân_Dao_Quân_sĩ họ Trí hoảng_hốt cùng lúc Hàn_Nguỵ hai nhà cùng tấn_công Tuân_Dao họ Triệu từ trong thành cũng nhân đó phản_công Tuân_Dao đại_bại bị Triệu_Vô_Tuất giết chết Vô_Tuất ra_lệnh giết cả tộc họ Trí rồi đem thủ_cấp của ông ngâm rượu để làm_nhục Một_số tộc nhân như Tuân_Khai_Tuân_Khoan trốn sang nước Tần còn Trí_Quả biết được họ Trí sẽ mất trong tay Trí_Dao đã đổi sang họ khác nên thoát chết Tuân_Dao có một người gia_thần là Dự_Nhượng sau khi họ Trí bị diệt Dự_Nhượng ba lần mưu_sát Triệu_Vô_Tuất để báo_thù cho ông nhưng đều thất_bại cuối_cùng tự_sát Gia_đình BULLET Cha Tuân_Thân_Trí_Tuyên tử BULLET Anh_em Trí_Tiêu_BULLET_Con cái Trí_Nhan_Xem thêm BULLET Tuân_Thân_BULLET_Triệu Vô_Tuất_BULLET_Dự Nhượng_BULLET_Ba nhà chia Tấn_Tham khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên các thiên BULLET Tấn thế_gia BULLET Triệu thế_gia BULLET Thích_khách liệt_truyện BULLET Phương_Thi_Danh 2001 Niên_biểu lịch_sử Trung_Quốc Nhà_xuất_bản Thế_giới
Tuân_Dao