Nguyễn_Phúc_Lương_Đức Nguyễn_Phúc_Lương_Đức chữ Hán_阮福良德 26 tháng 7 năm 1817 13 tháng 5 năm 1891 trước có tên là Tam_Xuân_三春 phong hiệu An_Thường_Công chúa 安常公主 là một công_chúa con vua Minh_Mạng nhà Nguyễn trong lịch_sử Việt_Nam Công_chúa Lương_Đức nổi_tiếng là người hiếu_thuận cũng là một nhà_thơ trong chốn cung_đình như Nguyễn triều Tam_Khanh_阮朝三卿 nhưng tác_phẩm của bà chỉ là thơ đối_đáp ứng_khẩu không gom thành thi_tập Tiểu_sử Công_chúa Lương_Đức sinh ngày 13 tháng 6 âm_lịch là con gái thứ tư của vua Minh_Mạng mẹ là Bát giai Mỹ_nhân Nguyễn_Thị_Bân_Công chúa là chị ruột của Hàm_Thuận công Nguyễn_Phúc_Miên_Thủ Công_chúa Lương_Đức lúc sinh ra đĩnh ngộ lạ_thường có tính hiếu_thuận vua rất yêu_quý Năm công_chúa Lương_Đức 9 tuổi nhân tiết Vạn_Thọ sinh_nhật vua các công_chúa được vào hầu cơm vua cha Gặp đại_quan tiến vua món đuôi dê và nầm dê nầm dê tức_là nầm sữa của con dê cái vua chia ban cho các nàng công_chúa Đến lượt chúa Lương_Đức bà chỉ ngậm lại không nuốt Vua thấy lạ mới hỏi tại_sao thì công_chúa thưa rằng Mẹ thần có bệnh không được thấm ơn thần trộm_nghĩ món này rất bổ nên để lại cho mẹ Vua biết ý ngợi_khen truyền cho lấy phần khác để công_chúa cất dâng bà Mỹ_nhân các quan hầu đều rất cảm_động có người rơi nước_mắt Lúc hơi lớn vua xuống dụ cho công_chúa Lương_Đức ở điện Trinh_Minh cho các nữ quan dạy thi sử và nữ_công gia_chánh Công_chúa học tiến_bộ rất minh_mẫn và chuyên_cần Một hôm có cung_nữ bất_cẩn làm rơi than sưởi mà cháy cả mành trướng công_chúa kinh_sợ vội kêu ban trực rồi tự_thân đôn_đốc dập lửa nhưng mau_chóng dập tắt được Vua_Minh_Mạng lúc đó từ Thuận_An về nghe tâu khen_ngợi và ban thưởng cho công_chúa 3 lạng vàng Thọ_Xuân vương Miên_Định hoàng_tử thứ ba của Minh_Mạng có câu_thơ nói về việc này Vương cơ bất tác phi lai trĩ Bác đắc An_Thường mãn tụ kim Tạm dịch Con vua bỗng làm chim trĩ bay tới cứu được bình_yên vàng thưởng đầy tay_áo An_Thường_An_Thường là phong hiệu của công_chúa Năm_Minh_Mạng thứ 15 1834 vua đi tuần_du phương nam sai chúa Lương_Đức sang hầu ở cung Từ Thọ là nơi ở của bà Nhân_Tuyên_Thái hậu Trần_Thị_Đang mẹ vua Công_chúa sớm_tối tươi_tỉnh vui_vẻ rất được lòng bà nội Khi vua trở về thưởng cho tấm thẻ_bài bạch ngọc có dây thao rủ xuống Năm_Minh_Mạng thứ 18 1837 mùa đông bà Mỹ_nhân Nguyễn thị mất_công chúa thương_xót để thân_thể gầy_còm không buồn điểm_trang hết_lòng lo tang Ba năm sau 1840 vua Minh_Mạng băng_hà công_chúa đau_thương ngất đi tưởng_chừng như đã tắt_thở Vua anh Thiệu_Trị thường lấy cháo của vua ăn còn lại đem cho khuyên chúa nên bớt lòng thương Lúc vua cha mới ngã_bệnh chúa tự mình sắc thuốc nấu cháo để dâng sớm_chiều hầu_hạ không biết mỏi_mệt Trong 3 năm để_tang chưa từng thấy công_chúa cười đùa Năm Thiệu_Trị thứ nhất 1841 vua anh gả bà Lương_Đức cho Phò_mã đô_uý Phan_Văn_Oánh con trai thứ 4 của Đô_thống phủ Chưởng phủ sự tước Chương_Nghĩa hầu Phan_Văn_Thuý_Khi về nhà chồng chúa rất_mực lễ_phép chăm_lo việc phụng_dưỡng mẹ chồng nuôi dạy con_cái không cậy mình con vua Năm Tự Đức thứ nhất 1848 bà Lương_Đức được phong An_Thường_Công chúa 安常公主_Năm thứ 15 1862 phò_mã Oánh mất thuỵ là Anh Mại công_chúa Lương_Đức dâng sớ xin xây mộ sẵn dành cho mình để sau_này được hợp_táng cùng chồng Năm thứ 19 1866 mùa hạ mừng thọ công_chúa Lương_Đức 50 tuổi vua sai hoàng_thân cùng thái_giám đem tờ dụ và vật_phẩm ban cho làm lễ thọ Năm thứ 31 vua thấy bà tuổi đã cao nên gia thưởng cho mỗi năm 100 quan_tiền 50 phương gạo để dưỡng già Năm Hàm_Nghi thứ nhất 1885 tháng 5 âm_lịch Pháp tấn_công vào kinh_thành công_chúa đang trực tại điện Hiếu_Tư chợt nghe báo_động lạy khóc ra đi để tránh đến Hiếu lăng của vua Minh_Mạng thì quân binh coi giữ lăng đã chạy tan vào thấy đền thờ_tự khí bỏ ngổn_ngang thì bà liền cất_tiếng khóc to rồi ở lại đấy coi giữ không chịu đi Đến lúc 3 bà Tam cung quay về thì công_chúa mới theo hầu sau khi vua Đồng_Khánh lên_ngôi thì bà mới về phủ_đệ Mùa xuân năm Thành Thái thứ 3 1891 Trang_Ý_Hoàng thái_hậu Võ_Thị_Duyên ra dụ truyền công_chúa hoạ lại bài thơ Phục cử Giao tự_đại lễ Lại cử_hành lễ tế Nam_Giao của bà Nguyễn_Nhược_Thị_Bích cung_tần của vua Tự Đức sáng_tác Bà vâng lệnh hoạ vần dâng lên thơ có câu Đến câu_kết là Cả hai bài xướng và hoạ được Lưỡng cung khen hay Từ Dụ vui_mừng trao lụa gấm thưởng cho bà và phán Quý_nhân và công_chúa đều cùng một ý_kiến chung sự vui_buồn và cảm_hứng ra thi_ca Toàn bài của công_chúa rất trang_nhã hai cặp trạng luận tả rất thiết_thực câu_kết càng hay Thật đã xứng_đáng với thẻ_bài phụ_vương ban khi trước Công_chúa Lương_Đức tuổi già mộ_đạo Phật có biệt_hiệu là Thanh_Từ_Khi ấy Tôn_Nhân phủ cho là hiếu_hạnh đáng khen xin nêu khen thì bàn với nhau rằng chốn nhà_vua là nơi bắt_đầu nền phong_hoá không_thể theo như lệ của dân_thường được nên việc đó bãi_bỏ Năm Thành Thái thứ 3 1891 ngày 6 tháng 4 âm_lịch công_chúa Lương_Đức mất thọ 75 tuổi thuỵ là Mỹ Thục_美淑_Tẩm mộ của bà được song táng cùng phò_mã Oánh tại làng Nguyệt_Biều nay thuộc phường Thuỷ_Biều_Huế_Tẩm của công_chúa Lương_Đức là một trong số_ít các lăng_tẩm công_chúa còn giữ được nguyên_vẹn Bà có 4 con trai 4 cháu nội và 5 chắt nội Con trưởng là Phan_Văn_Huy tập_ấm_chức Hiệu_uý Tuy Lý vương Miên_Trinh có làm bài thơ đề vào ảnh nhỏ của bà như sau Tác_phẩm Về tài thơ_văn của công_chúa Lương_Đức tuy không phổ_biến cũng như không được lưu lại trong sách nhưng chỉ một bài tán trên của ông Tuy Lý_Vương cũng đủ chứng_minh tài_năng đức_độ đến lời_văn của công_chúa đã đạt đến mức cảm_hoá được lòng người Bài thơ Đường luật độc_nhất còn lại của công_chúa đó là HOA PHỤC CỬ GIAO TỰ_ĐẠI LỄ hoạ thơ bà Lễ tần Nhược_Bích_Tham khảo BULLET Hội_đồng trị_sự Nguyễn_Phúc_Tộc 1995 Nguyễn_Phúc_Tộc thế phả Nhà_xuất_bản Thuận_Hoá_BULLET_Quốc sử_quán triều Nguyễn 2006 Đại_Nam liệt_truyện chính biên Tổ_Phiên dịch Viện Sử_học dịch Nhà_xuất_bản Thuận_Hoá_BULLET_Quốc sử_quán triều Nguyễn 2006 Đại_Nam thực lục chính biên Tổ_Phiên dịch Viện Sử_học dịch Nhà_xuất_bản Giáo_dục Xem thêm BULLET Gia_đình Minh_Mạng
Nguyễn_Phúc_Lương_Đức