Lưu_Vũ_Chu_Lưu_Vũ_Chu 622 là một thủ_lĩnh nổi_dậy chống lại quyền cai_trị của triều Tuỳ_Ông được Đông_Đột_Quyết lập làm khả hãn tự_xưng đế song ban_đầu chỉ kiểm_soát được khu_vực nay là bắc_bộ Sơn_Tây và một_số bộ_phận nay thuộc trung_bộ Nội_Mông_Tuy nhiên sau khi Lý_Uyên lập ra triều Đường vào năm 618 Lưu_Vũ_Chu đã chiếm được khu_vực Thái_Nguyên trong một thời_gian ngắn vào năm 619 với sự hỗ_trợ của Đông_Đột_Quyết_Năm 620 hoàng_tử Lý_Thế_Dân đã phản_công tái_chiếm Thái_Nguyên và tiếp_tục công chiếm đô_thành Mã_Ấp của Lưu_Vũ_Chu buộc Lưu_Vũ_Chu phải chạy trốn đến Đột_Quyết_Đến khi Lưu_Vũ_Chu cố_gắng chạy về Mã_Ấp_Đông_Đột Quyết đã xử_tử ông Lập_quốc ở Định_Dương_Gia tộc của Lưu_Vũ_Chu có nguồn_gốc từ quận Hà_Gian_河間 nay gần tương_ứng với Bảo_Định_Hà_Bắc Đến đời cha_ông là Lưu_Khuông_劉匡 thì gia_đình di_cư đến Mã_Ấp_馬邑 nay thuộc Sóc_Châu_Sơn_Tây Mẹ của Lưu_Vũ_Chu mang họ Triệu_Lưu_Vũ_Chu là người kiêu_dũng giỏi bắn cung ông thường giành thì giờ giao_hảo với hào_kiệt Kì huynh Lưu_Sơn_Bá_劉山伯 thấy vậy không hài_lòng và quở_trách Mày không chọn người mà giao_du kết_cục sẽ diệt tộc đó Do_đó Lưu_Vũ_Chu rời khỏi gia_đình và đến đông đô Lạc_Dương tại đây Lưu_Vũ_Chu phụng_sự dưới_trướng của thái bộc Dương_Nghĩa_Thần_Đến khi Tuỳ_Dạng_Đế tiến_hành chiến_dịch tiến_công Cao_Câu_Ly_Lưu_Vũ_Chu lập được quân_công nên được phong làm hiệu_uý Lưu_Vũ_Chu sau đó trở về gia_đình và giữ chức Ưng_Dương phủ hiệu_uý Khi đó thái_thú Vương_Nhân_Cung_王仁恭 là một kẻ tham_ô và không chăm_lo cho dân_nghèo ông ta ấn_tượng với danh_tiếng của Lưu_Vũ_Chu trong quận vì_thế đã cho Lưu_Vũ_Chu thống_lĩnh đột quân canh_gác cho mình Tuy_nhiên Lưu_Vũ_Chu lại tư_thông với một thị nhi_nữ tì của Vương_Nhân_Cung ông sợ sự_việc nếu bại_lộ thì sẽ bị trừng_phạt Do_đó Lưu_Vũ_Chu nghĩ ra kế nói với người trong quận rằng Vương_phủ doãn đóng kho lương không thương_xót bách_tính đói_khổ dân_chúng bị kích_động nên đều trở_nên phẫn_uất Sau đó Lưu_Vũ_Chu cáo_bệnh song khi hào_kiệt làng_xóm đến thăm_hỏi ông lại thiết tiệc họ và tuyên_bố ý_định muốn nổi_dậy các hào_kiệt đều đồng_ý theo ông Vào mùa xuân năm 617 ông cùng Trương_Vạn_Tuế_張萬歲 và hơn 10 người khác chờ lúc Vương_Nhân_Cung thị sự chém chết Vương_Nhân_Cung_Người dân trong quận quy_phục và ông mở kho phát_chẩn lương_thực cho người nghèo_khổ Lưu_Vũ_Chu tập_hợp được khoảng một vạn lính và tự_xưng là thái_thú khiển sứ đến Đông_Đột_Quyết xin nương_cậy Các quan_lại ở quận Nhạn_Môn_雁門 nay gần tương_ứng với Hãn_Châu_Sơn_Tây lân_cận là Trần_Hiếu_Ý_陳孝意 và Vương_Trí_Biện_王智辯 đã đem quân tiến_công Lưu_Vũ_Chu_Lưu_Vũ_Chu hợp quân với Đông_Đột_Quyết chống_trả giết chết Vương_Trí_Biện và buộc Trần_Hiếu_Ý phải chạy trốn Trần_Hiếu_Ý chạy về Nhạn_Môn bị bộ nhân giết chết dâng thành hàng Lưu_Vũ_Chu Sau đó Lưu_Vũ_Chu chiếm quận Lâu_Phiền_樓煩 nay cũng thuộc Hán châu và cướp phá Phần Dương cung 汾陽宮 một trong nhiều cung_điện phụ mà Tuỳ_Dạng_Đế cho xây khắp đế_quốc bắt các cung_nhân củ triều Tuỳ và giao họ cho Thuỷ_Tất khả hãn A Sử_Na_Đốt_Cát Thế đổi lại Thuỷ_Tất khả hãn lấy ngựa báo_đáp Lưu_Vũ_Chu_Lưu_Vũ_Chu công chiếm quận Định_Tương_定襄 nay gần tương_ứng với Hô_Hoà_Hạo_Đặc Nội_Mông_Thuỷ_Tất khả hãn lập Lưu_Vũ_Chu làm Định_Dương khả hãn Dương là họ của hoàng_tộc triều Tuỳ_Thuỷ_Tất khả hãn cũng ban lang đầu đạo cờ đầu sói cho Lưu_Vũ_Chu Sau đó Lưu_Vũ_Chu xưng_đế lập thê là Tự_thị làm hoàng_hậu cải niên_hiệu là Thiên_Hưng cho vệ_sĩ Dương_Bộc_Niệm_楊伏念 làm tả bộc xạ phong muội tế em rể Uyển_Quân_Chương_苑君璋 làm nội sử lệnh Vào mùa xuân năm 619 Thuỷ_Tất khả hãn dường_như đã lên kế_hoạch tiến_hành một cuộc tấn_công lớn vào Trung_Nguyên yêu_cầu Lưu_Vũ_Chu và Lương_Đế_Lương_Sư Đô một thủ_lĩnh nổi_dậy khác đến hợp quân song Thuỷ_Tất khả hãn đã qua_đời sớm nên người Đột_Quyết đã từ_bỏ chiến_dịch Chiến_dịch chống Đường Tuy_nhiên Lưu_Vũ_Chu đã tự mình tiến_hành chiến_dịch chống Đường vào cuối mùa xuân năm 619 quân Đông_Đột_Quyết đóng vai_trò phụ_trợ Vào mùa hè năm 619 ông tiếp_cận Thái_Nguyên khi đó đang do Tề vương Lý_Nguyên_Cát trấn_thủ Lý_Nguyên_Cát phái tướng Trương_Đạt_張達 đi chống Lưu_Vũ_Chu_Trương Đạt chỉ được giao một đội quân nhỏ song cũng miễn_cưỡng phải đi kết_quả bị Lưu_Vũ_Chu đánh_bại Trương_Đạt oán_giận Lý_Nguyên_Cát nên đã đầu_hàng Lưu_Vũ_Chu và dẫn Lưu_Vũ_Chu đến chiếm Du_Thứ_榆次 nay thuộc Tấn_Trung_Sơn_Tây Ngay sau đó Lưu_Vũ_Chu bao_vây Thái_Nguyên Lý_Nguyên_Cát ban_đầu có_thể đẩy_lùi được Lưu_Vũ_Chu song ngay sau đó Lưu_Vũ_Chu đã chiếm Thạch châu 石州 nay gần tương_ứng với Lữ_Lương_Sơn_Tây và Giới châu 介州 nay thuộc Tấn_Trung_Tiếp theo bộ_tướng của Lưu_Vũ_Chu là Hoàng_Tử Anh 黃子英 đã đánh_bại và bắt được các tướng Đường là Khương_Bảo_Nghị_姜寶誼 và Lý_Trọng_Văn_李仲文 song hai tướng này sau lại trốn thoát khỏi doanh trai của Lưu_Vũ_Chu_Cùng lúc đó Lưu_Vũ_Chu nhận được thêm hỗ_trợ từ Tống_Kim_Cương_宋金剛 một thủ_lĩnh nổi_dậy khác Tống_Kim_Cương đánh không lại Đậu_Kiến_Đức nên đã chạy đến chỗ Lưu_Vũ_Chu_Lưu_Vũ_Chu cho rằng Tống_Kim_Cương là một tướng tài nên phong làm Tống_Vương và ban cho nhiều phú_quý thậm_chí tặng cho Tống_Kim_Cương một_nửa tài_sản của mình Sau đó Tống_Kim_Cương đã ly_dị với chính_thất và kết_hôn với muội của Lưu_Vũ_Chu_Tống Kim_Cương sau đó đề_xuất với Lưu_Vũ_Chu rằng trước_tiên nên chiếm Tịnh châu 并州 tức Thái_Nguyên và sau đó tiến về phía nam để chiếm thêm đất_đai tìm cách thống_nhất Trung_Nguyên Đường_Cao Tổ đã phái hữu bộc dạ Bùi_Tịch suất một đội quân lớn đến đánh quân Lưu_Vũ_Chu_Bùi_Tịch tiến đến Giới châu vào mùa thu và bao_vây thủ_phủ Giới Hưu_介休 do Tống_Kim_Cương trấn_thủ kết_quả chiến_bại Sau trận chiến đó Lưu_Vũ_Chu lại tiếp_cận Thái_Nguyên Lý_Nguyên_Cát đã bỏ thành và chạy về Trường An Sau đó Lưu_Vũ_Chu rời đô từ Mã_Ấp đến Thái_Nguyên Tống_Kim_Cương cũng chiếm được Tấn châu 晉州 và Quái châu 澮州 hai châu này nay thuộc Lâm_Phần Sơn_Tây Bùi_Tịch không chống lại được Đường_Cao Tổ sửng_sốt và tính đến việc từ_bỏ hoàn_toàn Hà_Đông tức vùng phía đông Hoàng_Hà tỉnh Sơn_Tây ngày_nay song hoàng_tử Lý_Thế_Dân phản_đối tình_nguyện dẫn quân đến giao_chiến với Lưu_Vũ_Chu_Đường Cao_Tổ sau đó cho Lý_Thế_Dân suất quân hướng về chỗ Lưu_Vũ_Chu đóng quân Bại_trận và qua_đời Lý_Thế_Dân vượt Hoàng_Hà song lại từ_chối giao_chiến với Tống_Kim_Cương mục_đích là để quân của Tống mệt_mỏi Tuy_nhiên trong lúc này một đồng_minh của Lưu_Vũ_Chu là Lã_Sùng_Mậu_呂崇茂 tại Hạ huyện 夏縣 nay thuộc Vận_Thành_Sơn_Tây bị một cánh quân Đường khác tiến đánh Lã_Sùng_Mậu cầu_viện Tống_Kim_Cương vì_thế Tống_Kim_Cương đã phái Uất_Trì_Kính_Đức và Tầm_Tương_尋相 đi đánh cánh quân Đường này bắt được nhiều tướng_lĩnh của Đường Khi Uất_Trì_Kính_Đức và Tầm_Tương cố_gắng cứu_viện cho một đồng_minh khác là Vương_Hành_Bản_王行本 cũng ở Vận_Thành họ bị Lý_Thế_Dân đánh_bại và buộc phải triệt_thoái Đến mùa xuân năm 620 Lưu_Vũ_Chu tiến_công Lộ châu 潞州 nay gần tương_ứng với Trường Trị_Sơn_Tây và thoạt_đầu đã đạt được một_vài thành_công song vẫn không_thể chiếm được thành thủ_phủ Vào mùa hè năm 620 Lý_Thế_Dân tin rằng quân của Tống_Kim_Cương đã mệt_mỏi nên đã phản_công giao_chiến với Tống_Kim_Cương tại Tước_Thử_Cốc_雀鼠谷 nay thuộc Tấn_Trung_Tống_Kim Cương buộc phải chạy trốn Uất_Trì_Kính_Đức và Tầm_Tương đầu_hàng Lưu_Vũ_Chu hay tin Tống_Kim_Cương chiến_bại thì từ_bỏ Thái_Nguyên và chạy trốn đến Đông_Đột_Quyết_Tống Kim_Cương cố_gắng tiếp_tục tiến đánh quân Đường song không_thể tập_hợp thêm binh_lính do_đó cũng chạy trốn sang Đông_Đột_Quyết_Vào một ngày có_thể là vào năm 622 do cả Đường thư và Tân_Đường thư đều ghi rằng các chiến_dịch của Lưu_Vũ_Chu kéo_dài trong 6 năm Lưu_Vũ_Chu đã cố quay trở về Mã_Ấp để tái_lập lực_lượng chống lại lệnh của Đông_Đột_Quyết và khi việc này bị phát_hiện ông đã bị xử_tử Tham_khảo BULLET Cựu_Đường thư BULLET Tân_Đường thư BULLET Tư trị thông giám
Lưu_Vũ_Chu