Bang_giao Đại_Việt thời Lý_Bang giao Đại_Việt thời Lý phản_ánh các hoạt_động ngoại_giao của chính_quyền nhà Lý từ năm 1009 đến năm 1225 trong lịch_sử Việt_Nam Hoàn_cảnh Năm 1009 Lý_Công_Uẩn lên_ngôi vua thay_thế nhà Tiền_Lê lập ra nhà Lý_Ngay sau khi lên_ngôi Lý_Thái_Tổ đã chủ_động thiết_lập quan_hệ ngoại_giao với đối_tác quan_trọng nhất đương_thời là triều_đình nhà Tống ở phương Bắc_Việc ngoại_giao thời Lý có tính kế_tục các hoạt_động ngoại_giao đã thiết_lập từ thời Đinh thời Tiền_Lê trước đó Với nhà Tống_Thời_Bắc_Tống Ngay trong năm 1010 khi mới lên_ngôi Lý_Thái_Tổ đã bắt_đầu sai sứ sang nhà Tống_Sự kiện này mở_đầu cho mối quan_hệ bang_giao trong 2 thế_kỷ giữa nhà Lý với nhà Tống của Trung_Quốc Theo đánh_giá của các sử_gia việc tích_cực và chủ_động quan_hệ với phương Bắc nhằm gián_tiếp khẳng_định chính_thống của nhà Lý và sự tồn_tại của nước Đại_Cồ_Việt_Dưới thời Lý_Thái_Tổ và Lý_Thái_Tông việc triều_cống nhà Tống diễn ra đều_đặn Khi Đại_Cồ_Việt có vua mới nhà Tống đều sai sứ sang phong vương Trong vòng 46 năm thời 3 vị vua đầu_tiên của nhà Lý sử_sách chỉ ghi_nhận 3 lần nhà Tống sai sứ sang phong vương cho nhà Lý khi các vua mới lên_ngôi không có những hoạt_động ngoại_giao trong thời các vua cai_trị như thời Đinh và Tiền_Lê_Sang thời Lý_Thánh_Tông năm 1057 nhà Lý sai sứ sang cống thú lạ cho nhà Tống bảo là con lân Vua_Tống nghe lời Tư_Mã Quang sợ không chắc là con lân thì các nước khác chê_cười liền thưởng cho sứ Đại_Việt rồi sai mang con thú về Lý_Thánh_Tông giận nhà Tống cho là phản_phúc năm 1059 bèn mang quân đánh vào Khâm châu để thị_uy rồi rút về Sau lần hoà_đàm năm 1060 hoạt_động ngoại_giao được nối lại Năm 1067 nhà Tống sai sứ sang gia_phong Lý_Thánh_Tông làm Nam_Bình vương và Khai phủ Nghi đồng tam ty Đó là lần đầu_tiên nhà Tống cử sứ sang Đại_Việt không vì việc thay ngôi vua của nhà Lý_Ngoài mục_đích báo_tang mừng vua mới kết hiếu các vua Lý còn sai sứ sang nhà Tống khi đánh thắng Chiêm_Thành nhằm gián_tiếp thể_hiện cho nhà Tống biết Chiêm_Thành là thuộc_quốc của mình Nhà Tống không thể_hiện sự phản_đối việc đó và giữ thái_độ mềm_mỏng Năm 1078 khi sứ Đại_Việt là Đào_Tông_Nguyên chạm_trán sứ Chiêm_Thành ở Biện_Kinh nhà Tống lo_ngại sai người bố_trí thu_xếp nơi ăn_ở và thời_gian và địa_điểm vào chầu cố tỏ ra có sự phân_biệt giữa hai nước nhằm xoa_dịu phía Đại_Việt_Theo thống_kê của Hoàng_Xuân_Hãn trong 63 năm đầu thời Lý nhà Lý đã cử 23 đoàn sứ_bộ sang nhà Tống trong đó 13 lần với mục_đích kết hiếu và tạ ơn 3 lần báo tin thắng trận khi vừa đánh Chiêm_Thành 7 lần là các mục_đích khác báo_tang mừng vua Tống lên_ngôi xin kinh Phật_Sang thời Lý_Nhân Tông chỉ vài năm sau khi nhà Lý tiếp_nhận_chức Giao Chỉ quận vương của vua Tống chiến_tranh Tống_Lý nổ ra Sau khi chiến_tranh chấm_dứt việc ngoại_giao giữa 2 nước tập_trung vào vấn_đề đất_đai biên_giới Tống và Đại_Việt Lê_Văn Thịnh thủ_khoa đầu_tiên của Đại_Việt năm 1075 được giao đi đàm_phán với nhà Tống kết_quả tới năm 1084 phần_lớn đất_đai bị Tống chiếm_đóng trong chiến_tranh được trả lại cho Đại_Việt_Cuối năm 1126 đoàn sứ_bộ Đại_Việt sang nhà Tống nhưng chỉ đến Quế_Châu_Quảng_Tây thì được quan_chức tại đó đề_nghị quay về vì quân các trấn xung_quanh đã được điều hết đi chống quân Kim đang đánh Biện_Kinh ngựa trạm và phu trạm không đủ phục_vụ sứ đoàn Đại_Việt_Kết quả sứ đoàn mang lễ_vật trở về nước Thời_Nam_Tống_Từ năm 1127 nhà Tống bị mất phương bắc về tay người Kim phải chạy xuống Lâm_An_Hàng_Châu đóng_đô Quan_hệ ngoại_giao giữa nhà Lý với Nam_Tống vẫn được duy_trì thậm_chí có lần năm 1156 thời Lý_Anh_Tông cống_phẩm cho nhà Tống có giá_trị khá lớn Lê_Văn_Siêu cho rằng đáng_ra nhà Lý nên nhân thời_cơ suy_yếu của Nam_Tống để thực_hiện những cuộc bắc phạt như Lý_Thường_Kiệt từng làm thì có_thể mở_mang cương_thổ phía bắc Đổi lại việc nhà Lý giữ quan_hệ hữu_hảo khi nhà Tống đã suy năm 1164 khi sứ_thần Doãn_Tử_Tư_Lý Bang_Chính sang Lâm_An vua Tống_Hiếu_Tông tiếp_đón và ban lệnh đổi tên Giao Chỉ thành An_Nam phong Lý_Anh_Tông làm An_Nam quốc_vương nghĩa_là trong quan_hệ ngoại_giao giữa Tống và Việt từ đó Đại_Việt không còn là một quận mà chính_thức được coi là một nước phiên_thuộc mang tên An_Nam_Từ năm 1206 do loạn_lạc trong nước việc sang sứ tiến_cống nhà Tống không được thực_hiện cho tới hết thời Lý 1225 Các sử_gia đã thống_kê được trong thời_gian tồn_tại 216 năm nhà Lý đã 57 lần sai sứ sang nhà Tống_Những lần cử sứ sang phương Bắc nhà Lý đều chọn người có học thức có tài ứng_đối biết làm thơ Các sứ đoàn luôn thể_hiện tinh_thần tự_tôn dân_tộc giữ thể_diện quốc_gia Việc triều_cống nhà Tống chỉ nhằm đạt được sự công_nhận bên ngoài của triều_đình phương Bắc giảm bớt xung_đột biên_giới tạo ra môi_trường ổn_định để phát_triển kinh_tế xã_hội trong nước Bên trong các vua Lý vẫn thể_hiện sự tự_tôn độc_lập tự_chủ Các vua Lý tuy nhận tước phong của nhà Tống nhưng vẫn có niên_hiệu riêng ấn_tín riêng trong quá_trình cai_trị đất_nước không bao_giờ dùng các chức_vụ do nhà Tống phong Giao Chỉ quận vương Tĩnh_Hải tiết_độ_sứ Nam_Bình vương Với nhà Kim_Nước_Kim nhà Kim khi đó đang rất hùng_mạnh ở miền bắc Trung_Hoa uy_hiếp nước Nam_Tống thường_xuyên nhưng cũng rất tôn_trọng Đại_Việt Sau khi đã có hoà_bình với Nam_Tống năm 1168 Kim_Thế_Tông sai sứ_giả vượt qua lãnh_thổ Nam_Tống đến nước Đại_Việt và đó cũng là lần duy_nhất nhà Kim có quan_hệ ngoại_giao với Đại_Việt_Cùng với sứ nhà Kim sứ Nam_Tống cũng đến Đại_Việt lúc đó Vua_Lý_Anh_Tông sai các quan đón_tiếp sứ_giả cả hai nước chu_đáo nhưng không cho đoàn sứ_giả hai nước gặp nhau Với Chiêm_Thành_Cùng việc củng_cố quan_hệ với phương Bắc nhà Lý chú_trọng tới biên_giới phía nam Sau khi bị Lê_Đại_Hành đánh_bại năm 982 Chiêm_Thành đã tỏ ra thần_phục Từ thập_kỷ 90 của thế_kỷ X Chiêm_Thành đã vài lần sai sứ sang Đại_Cồ_Việt quan_hệ hoà_thuận của hai bên được giữ tới hết thời Tiền_Lê Sau khi Lý_Thái_Tổ lên_ngôi Chiêm_Thành sai sứ sang dâng sư_tử năm 1011 Từ đó việc cống của Chiêm_Thành sang Đại_Việt khá đều_đặn vài năm 1 lần thậm_chí giai_đoạn 1081 1088 là mỗi năm 1 lần Các cống_phẩm của Chiêm_Thành gồm sư_tử voi trắng cá_sấu tơ_lụa vàng_bạc Trong giai_đoạn quan_hệ tốt_đẹp vua Chiêm là Jaya_Harivarman đã cho con gái sang làm cung_phi cho Lý_Anh_Tông_Sử sách cũng ghi lại lần duy_nhất vua Chiêm_Thành tới Đại_Việt xin sắc_phong là Suryavarman 1192 1203 do vị vua này đã cắt đứt quan_hệ với Chân_Lạp nên muốn dựa vào Đại_Việt_Năm sau Lý_Cao_Tông sai sứ sang phong vương cho Suryavarman_Tuy triều_cống khá đều_đặn nhưng Chiêm_Thành không hoàn_toàn thần_phục Đại_Việt mà vẫn thi_thoảng mang quân cướp phá vùng biên_giới khiến nhà Lý phải dùng tới biện_pháp quân_sự để ngăn_chặn Nhà Lý giữ quan_hệ với Chiêm_Thành bằng biện_pháp vừa cương vừa nhu nhằm bảo_vệ biên_giới gây thanh_thế ở phía nam nhằm kiềm_chế âm_mưu xâm_lược của nhà Tống ở phương Bắc_Có một_số thời_gian gián_đoạn trong quan_hệ 2 bên như khi Lý_Thái_Tông mới lên_ngôi Chiêm_Thành suốt 16 năm không tiến_cống dẫn đến việc Thái_Tông thân_chinh đánh Chiêm hoặc giai_đoạn chiến_tranh giữa nhà Lý với nhà Tống_Các sử_gia thống_kê được trong thời Lý_Chiêm_Thành đã 43 lần sai sứ sang cống Sang đầu thế_kỷ XIII trong nước Đại_Việt xảy ra loạn_lạc nhà Lý ngày_càng suy_yếu Chiêm_Thành không thực_hiện ngoại_giao và tiến_cống nữa Với Chân_Lạp_Khi nhà Lý thành_lập và phát_triển cũng là thời_kỳ vương_triều Angkor đang phồn_thịnh từ các vua Suryavarman 1002 1050 Hasharvarman 1066 1089 Suryavarman II 1113 1150 và Jayavarman_VII tới sau 1200 Từ khi nhà Lý mới thành_lập Chân_Lạp đã cho sứ sang đặt quan_hệ Các sử_gia thống_kê được trong 2 thế_kỷ XI và XII Chân_Lạp có 13 lần cử sứ sang Đại_Việt_Trong quan_hệ ngoại_giao giữa 2 nước còn có cả giao_lưu về tôn_giáo trong nhiều lần sứ_giả Chân_Lạp sang Đại_Việt có cả các nhà_sư và đạo_sĩ Bà La_Môn_Họ được triều_đình nhà Lý mời tham_gia các nghi_lễ đạo Phật tại kinh_thành Thăng_Long_Theo di_tích bia Preah_Khằn được dựng thời Jayavarman_VII các nhà_nghiên_cứu xác_định được trong những dịp lễ lớn của Chân_Lạp_Đại_Việt đã cử sứ_giả sang mừng và tặng lễ_vật Từ cuối thế_kỷ XII sang đầu thế_kỷ XIII cả nhà Lý và Chân_Lạp đều bước vào thời_kỳ suy_yếu các hoạt_động ngoại_giao và giao_lưu tôn_giáo không còn được duy_trì Với Ai_Lao_Thời kỳ nhà Lý mới thành_lập Lào còn ở trong giai_đoạn các bộ_tộc do các thủ_lĩnh đứng đầu một dạng nhà_nước sơ_khai Quan_hệ ngoại_giao giữa Đại_Việt và Lào được sử_sách ghi_nhận lầu đầu_vào năm 1067 Ai_Lao tên gọi Lào khi đó dâng vàng_bạc trầm_hương sừng tê ngà_voi và các thứ sản_vật địa_phương Việc ngoại_giao hai bên không được duy_trì thường_xuyên do sự thù_địch giữa hai bên Nhà Lý đã nhiều lần cử tướng đi đánh Ai_Lao do những xung_đột tại biên_giới vào các năm 1048 1159 1183 và đều thắng_lợi Với các nước khác Đương_thời Đại_Việt có quan_hệ thương_mại với không_chỉ quan_hệ với các nước láng_giềng mà_còn có quan_hệ thương_mại với các nước trong khu_vực như Xiêm_La_La_Hộc Lộ_Lạc_Tam_Phật Tề_Đề_Hi_Tây Hạ_Liêu_Các quan_hệ kinh_tế đã thúc_đẩy hoạt_động ngoại_giao chính_thức Sử_sách xác_nhận vào năm 1182 thời Lý_Cao_Tông vương_quốc Xiêm_La_Thái_Lan đã cử sứ sang tiến_cống Đại_Việt và các sử_gia xác_định đó là lần đầu_tiên Đại_Việt có quan_hệ ngoại_giao với nước này Với các nước khác tại Đông_Nam_Á đương_thời tính ổn_định lãnh_thổ của từng tiểu quốc và khả_năng tổ_chức lãnh_thổ của các thủ_lĩnh địa_phương còn lỏng_lẻo có nhiều xáo_trộn nên đã làm hạn_chế khả_năng giao_thiệp giữa nhà Lý với các nước này Ý_nghĩa Các sử_gia cho rằng ngoài việc thiết_lập hoà_bình với các nước xung_quanh để tạo ra môi_trường ổn_định phát_triển kinh_tế xã_hội trong nước các quan_hệ ngoại_giao với mật_độ lớn thời Lý khẳng_định vị_thế của nước Đại_Việt với các quốc_gia láng_giềng mà_còn tăng_cường khả_năng giao_lưu văn_hoá hiểu_biết lẫn nhau và sự gắn_kết giữa dân_tộc Việt và các dân_tộc khác Xem thêm BULLET Nhà Lý_BULLET_Ngoại giao Việt_Nam thời Đinh_Tham khảo BULLET Đại_Việt sử lược Nguyễn_Gia_Tường dịch 1993 Nhà_xuất_bản Tổng_hợp TP Hồ_Chí_Minh BULLET Đại_Việt sử_ký toàn thư BULLET Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục BULLET Ngô_Thì Sĩ 2011 Đại_Việt sử_ký tiền biên Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Hoàng_Xuân_Hãn 1996 Lý_Thường_Kiệt lịch_sử ngoại_giao và tông giáo triều Lý_Nhà xuất_bản Hà_Nội BULLET Nguyễn_Quang_Ngọc chủ_biên 2010 Vương_triều Lý_Nhà xuất_bản Hà_Nội BULLET Uỷ_ban_nhân_dân thành_phố Hà_Nội 2009 Kỷ_yếu hội_thảo khoa_học 1000 năm vương_triều Lý và kinh_đô Thăng_Long_Nhà xuất_bản Thế_giới BULLET Đào_Tố_Uyên chủ_biên 2008 Giáo_trình lịch_sử Việt_Nam tập 2 Nhà_xuất_bản Đại_học sư_phạm BULLET Đào_Duy_Anh 2005 Đất_nước Việt_Nam qua các đời Nhà_xuất_bản Văn_hoá thông_tin BULLET Lê_Văn_Siêu 2006 Việt_Nam văn_minh sử Nhà_xuất_bản Văn_học
Bang_giao Đại_Việt thời Lý