Thiên_kiến xác_nhận Thiên_kiến xác_nhận còn gọi là thiên_kiến thiên_lệch khẳng_định là một khuynh_hướng của con_người ưa_chuộng những thông_tin nào xác_nhận các niềm tin hoặc_giả thuyết của chính họ Con_người biểu_hiện thiên_kiến hoặc định_kiến này khi họ thu_thập hoặc ghi_nhớ thông_tin một_cách có chọn_lọc theo ý riêng của mình hay khi họ diễn_giải nó một_cách thiên_vị thường đi kèm với sự từ_chối xem_xét các góc nhìn khác Ảnh_hưởng của thiên_kiến xác_nhận mạnh hơn đối_với các vấn_đề liên_quan tới cảm_xúc hoặc những đức_tin đã ăn sâu vào tâm_thức Người ta cũng có xu_hướng diễn_dịch bằng_chứng không rõ_ràng để ủng_hộ cho lập_trường có sẵn của họ Sự tìm_kiếm bằng_chứng giải_thích và ghi_nhớ một_cách thiên_vị cũng được viện_dẫn để giải_thích bốn hiệu_ứng cụ_thể sau BULLET 1 Phân_cực thái_độ khi bất_đồng trở_nên cực_đoan hơn mặc_dù các bên khác nhau đều tiếp_xúc với cùng một bằng_chứng BULLET 2 Tín_điều cố_chấp khi những tín_điều vẫn tồn_tại ngay cả khi bằng_chứng rằng nó sai_lầm đã được đưa ra BULLET 3 Hiệu_ứng ưu_tiên phi_lý khi người ta tin_tưởng hơn vào thông_tin nhận trước trong một loạt thông_tin BULLET 4 Tương_quan ảo_tưởng khi người ta nhận_thức một_cách sai_lầm về mối tương_quan giữa hai sự_kiện hoặc tình_huống Một loạt các thí_nghiệm trong những năm 1960 đề_xuất rằng con_người có xu_hướng thiên_vị những gì xác_nhận niềm tin hiện có của họ Các nghiên_cứu sau đó đã giải_thích lại những kết_quả này như một khuynh_hướng kiểm_tra ý_niệm một_chiều tập_trung vào một khả_năng và bỏ_qua những khả_năng khác Trong một_số tình_huống khuynh_hướng này có_thể làm lệch_lạc nhận_thức và kết_luận của con_người Các giải_thích về những thiên_lệch quan_sát được bao_gồm suy_nghĩ mong_ước và năng_lực xử_lý thông_tin hạn_chế của con_người Một_cách giải_thích khác cho rằng con_người thể_hiện thiên_kiến xác_nhận bởi_vì họ đang cân_nhắc kỹ_lưỡng tổn_thất của sự sai_lầm giả_định hơn là thẩm_xét một_cách trung_lập và khoa_học Những thiên_kiến xác_nhận góp_phần gây nên sự tự_tin quá mức vào niềm tin cá_nhân hoặc tư_duy tập_thể và có_thể duy_trì hoặc tăng_cường những niềm tin đó khi đối_mặt với bằng_chứng trái chiều Quyết_định sai_lầm do những thiên_kiến này đã được thấy trong các bối_cảnh chính_trị và tổ_chức Phân_loại Những thiên_kiến xác_nhận là những hiệu_ứng trong quá_trình xử_lý thông_tin khác_biệt với hiệu_ứng hành_vi xác_nhận còn gọi là lời tiên_tri tự hoàn_thành tức kỳ_vọng của con_người ảnh_hưởng đến hành_vi của họ rút cuộc khiến kỳ_vọng đó trở_thành sự_thật Một_số nhà tâm_lý_học sử_dụng thuật_ngữ thiên_kiến xác_nhận để chỉ chung khuynh_hướng chống lại việc chối_bỏ niềm tin trong khi tìm_kiếm giải_thích hoặc hồi_tưởng bằng_chứng Những nhà tâm_lý_học khác thì giới_hạn thuật_ngữ này chỉ có nghĩa là sự thu_thập bằng_chứng có chọn_lọc Tìm_kiếm thông_tin thiên_vị Nhiều thí_nghiệm đã cho thấy con_người có khuynh_hướng phân_tích các giả_thuyết một_cách phiến_diện bằng cách tìm_kiếm bằng_chứng phù_hợp với giả_thuyết hiện_thời của họ Thay_vì xem_xét qua tất_cả các bằng_chứng có liên_quan họ đặt ra các câu hỏi nhằm vào một câu trả_lời khẳng_định ủng_hộ cho giả_thuyết của họ Họ tìm_kiếm những kết_quả mà họ mong_đợi nếu giả_thuyết của họ là đúng chứ không phải là những gì sẽ xảy ra nếu nó sai Ví_dụ một người đang thử xác_định một con_số bằng cách sử_dụng câu hỏi đúng_sai và khi nghi_ngờ con_số cần xác_định là số 3 thì người đó có_thể sẽ hỏi đó là số_lẻ Người thích loại câu hỏi như thế_này được gọi là phép thử khẳng_định mặc_dù cả khi phép thử là phủ_định chẳng_hạn như người đó hỏi đó là số_chẵn phải không thì cũng sẽ mang lại chính_xác cùng một thông_tin Tuy_nhiên điều này không có nghĩa là con_người tìm_kiếm những phép thử mà họ chắc_chắn sẽ cho ra một câu trả_lời khẳng_định Trong các nghiên_cứu khi đối_tượng có_thể được chọn một trong hai phép thử là giả_lập hoặc xác_thực thì họ ưu_tiên chọn phép thử xác_thực Việc ưu_tiên cho các phép thử khẳng_định tự_thân nó không phải là một thiên_kiến vì các phép thử khẳng_định có_thể cung_cấp nhiều thông_tin hơn Tuy_nhiên khi kết_hợp với các kết_quả khác cách chọn phép thử này có_thể dẫn đến sự củng_cố niềm tin hoặc_giả định hiện có bất_chấp vào những phép thử đó là đúng hay sai Trong những tình_huống thực_tế bằng_chứng thường phức_tạp và rối_rắm Ví_dụ khi ta có nhiều quan_niệm mâu_thuẫn với nhau về một người nào đó thì những quan_niệm này có_thể được xác_định lại bằng cách ta chỉ tập_trung vào một khía_cạnh duy_nhất của hành_vi người đó Vì_thế việc tìm_kiếm bằng_chứng để ủng_hộ cho giả_thuyết sẽ có khả_năng thành_công Một sự minh_hoạ cho điều này đó là cách diễn_đạt câu hỏi có tính_chất gợi_ý để thay_đổi câu trả_lời Ví_dụ khi người ta hỏi cuộc_sống của bạn có hạnh_phúc không thì sẽ nhận được câu trả_lời hài_lòng nhiều hơn là khi hỏi cuộc_sống của bạn có bất_hạnh không Diễn_giải thiên_vị Thiên_kiến xác_nhận không giới_hạn trong tập_hợp những bằng_chứng Ngay cả hai người có cùng thông_tin thì cách cách họ diễn_dịch thông_tin đó vẫn có_thể bị thiên_lệch Một nhóm ở Đại_học Stanford đã tiến_hành một thí_nghiệm mà những người tham_gia có cảm_giác mạnh về án tử_hình một_nửa tán_thành còn nửa kia chống lại nó Mỗi người tham_gia được cho đọc bản mô_tả hai nghiên_cứu một bài so_sánh các bang của Hoa_Kỳ có và không có án tử_hình và một bài so_sánh tỉ_lệ các vụ giết người ở một bang trước và sau khi đề_xuất án tử_hình ở nơi đó Sau khi đọc một bản mô_tả tóm_tắt nghiên_cứu người ta hỏi họ liệu ý_kiến của họ về vấn_đề tử_hình có thay_đổi không Tiếp đó họ được cho đọc một bản trình_bày chi_tiết về quy_trình thực_hiện những nghiên_cứu đó và phải đánh_giá xem liệu nghiên_cứu có tính thuyết_phục và có được tiến_hành tốt Trên thực_tế các nghiên_cứu đó đều là hư_cấu Một_nửa số người tham_gia được bảo rằng một nghiên_cứu ủng_hộ hiệu_ứng ngăn_chặn của án tử_hình và nghiên_cứu còn lại thì chống lại trong khi nửa kia được thông_báo những kết_luận hoán_đổi ngược_lại Những người tham_gia dù là những người ban_đầu ủng_hộ hay phản_đối tử_hình đều thể_hiện sự thay_đổi thái_độ chút_ít theo thướng nghiên_cứu đầu_tiên họ đọc Một_khi họ đọc bản mô_tả chi_tiết hầu_như toàn_bộ họ quay về quan_niệm ban_đầu bất_kể bằng_chứng đưa ra là gì chỉ ra các chi_tiết ủng_hộ quan_điểm của họ và làm_ngơ bất_cứ những gì trái_ngược với nó Các đối_tượng tham_gia đều mô_tả nghiên_cứu ủng_hộ quan_điểm tồn_tại từ trước của họ là ưu_việt hơn so với nghiên_cứu mâu_thuẫn với nó theo những cách chi_tiết và đặc_thù Viết về một nghiên_cứu dường_như có_vẻ bác_bỏ hiệu_ứng ngăn_chặn của án tử_hình một người ủng_hộ án tử_hình viết Nghiên_cứu này không xem_xét một khoảng thời_gian đủ dài trong khi cũng về nghiên_cứu đó người có quan_điểm đối_lập lại bình_luận Không bằng_chứng mạnh nào mâu_thuẫn với các nhà_nghiên_cứu được trình_bày Những kết_quả này minh_hoạ một điều rằng người ta đưa ra những tiêu_chuẩn cao hơn về bằng_chứng cho những giả_thiết nào đi ngược với trông_đợi thông_thường của họ Hiệu_ứng này đôi_khi được gọi là thiên_kiến phản_đối disconfirmation bias cũng được các thí_nghiệm khác chỉ ra Một nghiên_cứu khác về cách diễn_dịch mang thiên_kiến xảy ra trong cuộc bầu_cử tổng_thống Hoa_Kỳ năm 2004 trên những người tham_gia bộc_lộ cảm_xúc rõ_rệt về các ứng_cử_viên Người ta đưa cho họ hai cặp tuyên_bố mâu_thuẫn nhau từ ứng_cử_viên Cộng_hoà George_W_Bush ứng_cử_viên Dân_chủ John_Kerry hoặc một nhân_vật công_chúng có lập_trường chính_trị trung_hoà Những người tham_gia cũng được cho đọc một tuyên_bố khác để làm cho sự mâu_thuẫn có_vẻ hợp_lý Từ ba mẩu thông_tin họ phải trả_lời quyết_định xem những tuyên_bố của mỗi cá_nhân có tự mâu_thuẫn hay không Các đánh_giá này từ những người tham_gia khác nhau rất nhiều và có xu_hướng rõ_rệt là các những người tham_gia diễn_giải các tuyên_bố từ những ứng_viên mà họ không ưa là mâu_thuẫn Trong thí_nghiệm này người ta tiến_hành theo_dõi hoạt_động não của những người tham_gia bằng một máy chụp cộng_hưởng từ MRI khi họ đưa ra kết_luận Khi các thành_viên đánh_giá những tuyên_bố mâu_thuẫn của ứng_viên mà họ ủng_hộ các trung_tâm cảm_xúc trên não của họ bị kích_thích Điều này không xảy ra với những tuyên_bố của những nhân_vật kia Nhóm nghiên_cứu đi đến kết_luận rằng những phản_ứng khác nhau đối_với các tuyên_bố không phải do những sai_lầm lập_luận chủ_quan Thay vào đó những người tham_gia đã tích_cực giảm sự xung_đột nhận_thức sinh ra do việc đọc về hành_vi phi_lý hoặc đạo_đức giả về ứng_viên họ ủng_hộ Những thiên_kiến trong việc diễn_giải niềm tin tồn_tại dai_dẳng bất_kể trình_độ trí_tuệ của người đó ra sao Những thành_viên trong một thí_nghiệm đã làm một bài kiểm_tra SAT một bài thi phục_vụ cho tuyển_sinh đại_học ở Hoa_Kỳ để đánh_giá năng_lực trí_tuệ của họ Sau đó họ đọc thông_tin liên_quan tới những quan_ngại về an_toàn cho một_số loại ô_tô và nhóm nghiên_cứu bịa ra xuất_xứ của những chiếc xe đó Những đối_tượng tham_gia là người Hoa_Kỳ được yêu_cầu đánh_giá ý_kiến của họ về việc liệu những chiếc xe này có nên bị cấm hay không theo thang điểm 6 nhất_định có ứng với điểm 0 và nhất_định không là 6 điểm Trước đó những người tham_gia đánh_giá rằng liệu họ có cho_phép một chiếc xe Đức nguy_hiểm trên đường_phố Hoa_Kỳ và một chiếc xe Hoa_Kỳ nguy_hiểm trên đường_phố Đức Kết_quả thí_nghiệm cho thấy rằng họ tin chiếc xe Đức nguy_hiểm trên đất Hoa_Kỳ nên bị cấm hơn điểm_số thấp hơn là chiếc xe Hoa_Kỳ nguy_hiểm trên đường_phố Đức Khi xem_lại kết_quả bài kiểm_tra SAT người ta không thấy có sự chênh_lệch nào trong trình_độ trí_tuệ trong mức_độ các thành_viên muốn cấm một chiếc xe Cách diễn_giải thiên_lệch không giới_hạn trong những chủ_đề chịu ảnh_hưởng mạnh bởi cảm_xúc Trong một thí_nghiệm khác các đối_tượng tham_gia nghe một câu_chuyện kể về một vụ trộm Họ phải đánh_giá mức_độ quan_trọng bằng_chứng của các mệnh_đề lập_luận ủng_hộ hay chống lại việc một nhân_vật cụ_thể nào phải chịu trách_nhiệm Khi họ đặt giả_thuyết rằng nhân_vật đó có tội họ đánh_giá các mệnh_đề ủng_hộ giả_thuyết đó hơn quan_trọng hơn là những mệnh_đề mâu_thuẫn Ký_ức thiên_vị Ngay cả nếu con_người thu_thập và diễn_giải bằng_chứng theo một_cách trung_lập họ vẫn có_thể ghi_nhớ nó một_cách có lọc lựa để củng_cố cho những kỳ_vọng của họ Hiệu_ứng này được gọi là hồi_tưởng chọn_lọc ký_ức xác_nhận hay ký_ức truy_cập thiên_vị Các lý_thuyết tâm_lý khác nhau trong những tiên_đoán về hồi_tưởng chọn_lọc Thuyết sơ_đồ ý_nghĩ schema tiên_đoán rằng các thông_tin phù_hợp với những kỳ_vọng trước_đây sẽ lưu_trữ và hồi_tưởng dễ_dàng hơn là những thông_tin không phù_hợp Một_vài các tiếp_cận khác rằng những thông_tin gây ngạc_nhiên nổi_bật lên và do_đó không bị quên đi Các tiên_đoán từ tất_cả những lý_thuyết này đều được xác_nhận trong những ngữ_cảnh thí_nghiệm khác nhau mà không có_lý thuyết nào có ưu_thế xác_định rõ_ràng Trong một nghiên_cứu những người tham_gia đọc một hồ_sơ về một phụ_nữ mô_tả pha_trộn những hành_vi hướng_nội và hướng_ngoại Sau đó họ phải nhắc lại những ví_dụ về tính_hướng nội và tính_hướng ngoại của người phụ_nữ này Người ta nói với một nhóm rằng mục_đích của điều này là đánh_giá người phụ_nữ cho vị_trí công_việc thủ_thư còn với nhóm thứ hai rằng đó là cho vị_trí rao bán bất_động_sản Có sự khác_biệt đáng_kể giữa những gì hai nhóm này nhớ lại được nhóm đầu nghe nói về thủ_thư hồi_tưởng nhiều ví_dụ về tính_hướng nội hơn và nhóm sau hồi_tưởng nhiều hành_vi hướng_ngoại hơn Một hiệu_ứng ký_ức chọn_lọc cũng thể_hiện trong các thí_nghiệm lợi_dụng sự đáng thèm_muốn của các loại nhân_cách Một trong số đó là một thí_nghiệm chỉ cho một nhóm người tham_gia bằng_chứng rằng những người hướng_ngoại thành_công hơn những người hướng_nội trong khi đưa ra cho nhóm khác điều ngược_lại Trong một nghiên_cứu sau đó nguỵ_trang như không liên_quan người ta yêu_cầu những người tham_gia nhắc lại những sự_kiện trong cuộc_đời họ biểu_lộ hoặc tính_hướng nội hoặc tính_hướng ngoại Kết_quả cho thấy người trong nhóm nào cũng đưa ra nhiều ký_ức liên_hệ bản_thân họ với loại nhân_cách đáng mong_muốn mô_tả từ trước và cũng nhắc lại những ký_ức này nhanh_chóng hơn Một thí_nghiệm khác xác_nhận rằng những thay_đổi trong trạng_thái cảm_xúc cũng có_thể ảnh_hưởng tới việc hồi_tưởng ký_ức Những người tham_gia trong thí_nghiệm này đánh_giá họ cảm_thấy ra sao khi lần đầu_tiên họ nghe tin O J Simpson đã được toà tha_bổng vụ án giết người Họ mô_tả các phản_ứng cảm_xúc của họ và sự tin_tưởng liên_quan tới phán_quyết một tuần hai tháng và một năm sau vụ xử Kết_quả cho thấy rằng đánh_giá của những người tham_gia về chuyện Simpson có tội hay không thay_đổi theo thời_gian Ý_kiến về phán_quyết thay_đổi càng nhiều ký_ức của họ về phản_ứng cảm_xúc ban_đầu càng kém ổn_định Khi những người tham_gia nhắc lại phản_ứng cảm_xúc ban_đầu của họ hai tháng và một năm sau những thẩm_định quá_khứ rất giống với thậm định cảm_xúc đương_thời Người ta bộc_lộ thiên_kiến phe mình đáng_kể khi mô_tả quan_điểm của họ về những chủ_đề gây tranh_cãi Sự hồi_tưởng ký_ức và sự hình_thành kinh_nghiệm trải qua thay_đổi liên_quan tới các trạng_thái cảm_xúc tương_ứng Người ta cũng nhận thấy thiên_kiến phe mình có_thể ảnh_hưởng tới tính chính_xác của hồi_tưởng ký_ức Trong một thí_nghiệm những người phụ_nữ và đàn_ông goá đánh_giá cường_độ nỗi buồn của họ sáu tháng và năm năm sau cái chết của bạn_đời Những người tham_gia thể_hiện một cảm_nghiệm buồn_đau lớn hơn vào thời điều sáu tháng so với năm năm Tuy_nhiên khi những người tham_gia được hỏi rằng họ nhớ vào lúc sáu tháng sau người chồng_vợ của họ mất họ đã đau_buồn ra sao cường_độ nỗi buồn mà những người tham_gia hồi_tưởng lại tương_đồng rất cao với mức_độ hiện_tại của họ Các cá_nhân dường_như sử_dụng trạng_thái cảm_xúc hiện_tại của họ để phân_tích họ phải cảm_thấy ra sao khi cảm_nghiệm những sự_kiện quá_khứ Nói cách khác ký_ức cảm_xúc được tái cấu_trúc lại bởi trạng_thái cảm_xúc hiện_tại Một nghiên_cứu chỉ ra cách ký_ức chọn_lọc có_thể duy_trì niềm tin vào ngoại_cảm như_thế_nào Nhóm làm thí_nghiệm trình_bày cho những người tin và ngoại_cảm và những người không tin những mô_tả về các thí_nghiệm liên_quan tới ngoại_cảm Một_nửa của mỗi nhóm được cho biết rằng các kết_quả thực_nghiệm ủng_hộ sự tồn_tại của ngoại_cảm trong khi nửa kia cho rằng các kết_quả này bác_bỏ ngoại_cảm Trong một bài kiêm tra sau đó những tham_gia phải hồi_tưởng lại tài_liệu một_cách chính_xác chỉ trư những người vốn tin vào ngoại_cảm và đọc thấy bằng_chứng không ủng_hộ ngoại_cảm Nhóm này nhớ ít thông_tin hơn hẳn và vài người trong số họ nhớ nhầm những kết_quả là ủng_hộ ngoại_cảm Khác_biệt cá_nhân Thiên_kiến phe mình từng được cho là liên_hệ với trình_độ trí_tuệ cao tuy_nhiên các nghiên_cứu đã chỉ ra rằng thiên_kiến này có_thể chịu ảnh_hưởng nhiều hơn bởi khả_năng suy_nghĩ theo lý_tính thay_vì năng_lực trí_tuệ Thiên_kiến xác_nhận có_thể gây ra sự thiếu khả_năng đánh_giá một_cách logic và hữu_hiệu phía bên kia trong một cuộc tranh_luận Các nghiên_cứu đã khẳng_định rằng thiên_kiến xác_nhận là một sự vắng_mặt của một đầu_óc cởi_mở tích_cực tức một sự tìm_kiếm tích_cực tại_sao ý_kiến ban_đầu của mình có_thể sai Thông_thường trong các nghiên_cứu thực_nghiệm thiên_kiến xác_nhận được xác_định bằng lượng bằng_chứng sử_dụng để hỗ_trợ phe mình so với phe đối_lập Một nghiên_cứu đã tìm thấy những khác_biệt cá_nhân trong thiên_kiến xác_nhận Nghiên_cứu này khảo_sát những khác_biệt cá_nhân thu_nhận qua học_tập trong một ngữ_cảnh văn_hoá và có_thể đột_biến cho thấy rằng những khác_biệt cá_nhân đóng vai_trò quan_trọng trong việc lập_luận Nhiều nghiên_cứu đề_xuất rằng những khác_biệt cá_nhân như khả_năng suy_luận diễn_dịch khả_năng vượt qua thiên_kiến xác_tín hiểu_biết nhận_thức_luận và khuynh_hướng suy_nghĩ là một trong những phép quan_trắc quan_trọng của việc suy_luận và đưa ra lập_luận phản lập_luận và bác_bỏ Một nghiên_cứu của Wolfe và Britt đã xem_xét bản_thân quan_niệm về lập_luận có_thể là nguồn gây thiên_kiến xác_nhận Nghiên_cứu này tiến_hành khảo_sát thứ gì làm_nên một lập_luận tốt với các thành_viên giam gia và yêu_cầu họ viết các bài luận Những người tham_gia được chỉ_định ngẫu_nhiên viết các bài luận hoặc ủng_hộ hoặc chống lại phía lập_luận mà họ ưa_thích và nhận được những chỉ_dẫn nghiên_cứu cân_bằng hoặc không hạn_chế Những chỉ_dẫn nghiên_cứu cân_bằng hướng_dẫn người tham_gia tạo ra một lập_luận bao_gồm cả lợi và hại còn chỉ_dẫn nghiên_cứu không hạn_chế thực_chất không đưa ra định_hướng cụ_thể nào trong việc đưa ra lập_luận Nhìn_chung các kết_quả cho thấy rằng chỉ_dẫn cân_bằng tăng đáng_kể những thông_tin đối_lập trong các bài luận Hơn_nữa những người tham_gia tin rằng lập_luận đúng dựa trên thực kiện nghiêng về thể_hiện thiên_kiến xác_nhận hơn là những người không tán_thành với khẳng_định này Lịch_sử Quan_sát không chính_thức Trước khi tâm_lý_học nghiên_cứu về thiên_kiến xác_nhận hiện_tượng này đã được nhiều tác_giả ghi_chép lại bao_gồm nhà_sử_học Hy_Lạp Thucydides khoảng 460 tr CN khoảng 395 tr CN nhà_thơ Italia_Dante_Alighieri 1265 1321 triết_gia và nhà_khoa_học Anh Francis_Bacon 1561 1626 và nhà_văn Nga Lev_Tolstoy 1828 1910 Thucydides trong tác_phẩm về Chiến_tranh Peloponnesus đã viết bởi_vì đó là một thói_quen của loài_người khi phó_mặc vào những hi_vọng sai_lầm thứ mà họ chờ_đợi và sử_dụng lý_trí tối_cao để tống ra một bên thứ mà họ không ưa_thích Trong Thần khúc hình_ảnh thánh Thomas_Aquinas nhắc_nhở Dante khi họ gặp nhau ở Thiên_đường rằng quan_điểm khinh_suất thường có hướng nghiêng về phía sai_lầm và rồi sự thiên_vị quan_điểm riêng của con_người trói chặt tù_hãm tư_duy Bacon trong tác_phẩm Novum_Organum viết Bacon nói rằng đánh_giá bằng_chứng thiên_lệch thúc_đẩy tất_cả những sự mê_tín dù là trong chiêm_tinh giải mộng điềm báo phán_quyết thần_thánh hoặc những thứ tương_tự Trong tiểu_luận Nghệ_thuật là gì Tolstoy viết Nghiên_cứu của Wason về kiểm_tra giả_thuyết Nhà tâm_lý_học người Anh Peter_Cathcart_Wason là người đặt ra thuật_ngữ confirmation bias thiên_kiến xác_nhận Trong một thí_nghiệm công_bố năm 1960 ông yêu_cầu những người tham_gia xác_định quy_luật áp_dụng cho các bộ ba số Vào lúc bắt_đầu những người tham_gia được cho biết rằng bộ số 2 4 6 phù_hợp với quy_luật này và phải tạo ra_bộ số của riêng họ xem có phù_hợp với quy_luật không Trong khi quy_luật thực_sự đơn_giản chỉ là bất_kỳ dãy tăng dần nào những người tham_gia đã gặp khó_khăn nghiêm_trọng để tìm ra và thường nêu lên những quy_luật cụ_thể hơn nhiều chẳng_hạn như số ở giữa là trung_bình của số đầu và số cuối Những người tham_gia dường_như chỉ kiểm_tra những ví_dụ khẳng_định những bộ ba số tuân theo quy_luật mà họ giả_thuyết Chẳng_hạn nếu họ nghĩ rằng quy_luật là mỗi số lớn hơn số trước nó 2 đơn_vị họ sẽ đưa ra một bộ số phù_hợp với quy_luật này chẳng_hạn như 11 13 15 thay_vì bộ ba vi_phạm điều đó chẳng_hạn 11 12 19 Wason tiếp_thu thuyết khả bác tiếng Anh falsificationism theo đó một_phép thử khoa_học về một giả_thuyết là một nỗ_lực nghiêm_túc để bác_bỏ nó Ông diễn_giải rằng kết_quả của ông chứng_tỏ một sự ưa_thích xác_nhận chứng_minh một điều là đúng hơn là bác_bỏ chứng_minh là sai do_đó tạo ra thuật_ngữ thiên_kiến xác_nhận Wason cũng sử_dụng hiện_tượng này để mô_tả kết_quả của thí_nghiệm bài_tập chọn_lựa về sau được gọi là bài_tập chọn_lựa Wason_Trong bài_tập này những người tham_gia nhận thông_tin thiên_lệch về một tập các đối_tượng và phải cụ_thể_hoá thêm thông_tin họ sẽ cần để nói liệu một quy_tắc điều_kiện Nếu A thì B áp_dụng hay không Người ta nhiều lần thấy rằng con_người thường tỏ ra kém_cỏi trong các dạng khác nhau của bài thử này trong hầu_hết trường_hợp họ thường bỏ_qua những thông_tin mà có tiềm_năng phủ_nhận quy_luật Phê_bình của Klayman và Ha_Một bài báo năm 1987 của Klayman và Young_Won_Ha lập_luận rằng thí_nghiệm Wason không thực_sự chứng_minh một thiên_kiến liên_quan tới xác_nhận Thay vào đó Klayman và Ha diễn_giải kết_quả như một khuynh_hướng khiến cho các phép thử phù_hợp với giả_thuyết vận_hành Họ gọi điều này là chiến_lược kiểm_tra khẳng_định Chiến_lược này là một ví_dụ về phương_pháp suy nghiệm một lối tắt lập_luận không hoàn_hảo nhưng dễ_dàng tính_toán Klayman và Ha đã sử_dụng Xác_suất Bayes và lý_thuyết_thông_tin làm tiêu_chuẩn đánh_giá giả_thuyết thay_vì thuyết khả bác như Wason_Theo những ý_tưởng này mỗi câu trả_lời cho một câu hỏi sinh ra một lượng thông_tin khác nhau phụ_thuộc vào niềm tin có trước của cá_nhân đó Do_đó một_phép thử khoa_học về một giả_thuyết là một_phép thử được cho là sinh ra nhiều thông_tin nhất Vì nội_dung thông_tin phụ_thuộc vào xác_suất ban_đầu một_phép thử khẳng_định có_thể hoặc là rất giàu thông_tin hoặc rất nghèo thông_tin Klayman và Ha lập_luận rằng khi người ta nghĩ về các bài_toán thực_tiễn họ đang kiếm tìm một đáp_án cụ_thể với xác_suất ban_đầu tương_đối nhỏ Trong trường_hợp này các phép thử khẳng_định thông_thường giàu thông_tin hơn phép thử phủ_định Tuy_nhiên trong bài_tập khám_phá quy luận của Wason câu trả_lời ba số theo thứ_tự tăng dần là rất rộng cho_nên các phép thử khẳng_định ít có khả_năng sinh ra các câu trả_lời giàu thông_tin Klayman và Ra hỗ_trợ phân_tích của họ bằng cách trích_dẫn một thí_nghiệm sử_dụng các nhãn DAX và MED thay cho phù_hợp với quy_luật và không phù_hợp với quy_luật Điều này tránh việc rằng mục_đích bài_tập là tìm một quy_tắc có xác_suất thấp Những người tham_gia có tỉ_lệ thành_công lớn hơn hẳn với phiên_bản thí_nghiệm này Dưới ảnh_hưởng của nghiên_cứu này và các phê_bình khác trọng_tâm nghiên_cứu thiên_kiến xác_nhận dịch_chuyển từ quan_hệ xác_nhận bác_bỏ sang liệu con_người kiểm_tra các giả_thuyết theo cách giàu thông_tin hay cách khẳng_định nhưng nghèo thông_tin Cuộc tìm_kiếm thiên_kiến khẳng_định thực_sự đã dẫn các nhà tâm_lý_học xem_xét một phạm_vi những hiệu_ứng lớn hơn nhiều trong cách con_người xử_lý thông_tin Giải_thích Thiên_kiến xác_nhận thường được mô_tả là kết_quả của những chiến_lược tự_động không chủ_định hơn là sự lừa_gạt có cân_nhắc Theo Robert_Maccoun việc xử_lý những bằng_chứng gây tranh_cãi nhất xảy ra thông_qua một tổ_hợp các cơ_chế lạnh nhận_thức và nóng có động_lực Cách giải_thích nhận_thức về thiên_kiến xác_nhận dựa trên những giới_hạn trong năng_lực của con_người để xử_lý những nhiệm_vụ phức_tạp và những lối tắt được gọi là các phép suy nghiệm mà họ dùng Chẳng_hạn người ta có_thể xét_đoán độ tin_cậy của bằng_chứng bằng cách sử_dụng suy nghiệm về tính sẵn có nghĩa là một ý_tưởng cụ_thể đến với trí_óc dễ_dàng ra sao Cũng có_thể là con_người chỉ có_thể tập_trung vào một suy_nghĩ trong một thời_điểm nên khó mà kiểm_tra hai giả_thuyết đối_lập cùng lúc Một suy nghiệm khác là chiến_lược kiểm_tra khẳng_định mà Klayman và Ha nhận_diện trong đó con_người kiểm_tra một giả_thuyết bằng cách xem_xét các trường_hợp trong đó họ trông_đợi một thuộc_tính hoặc một sự_kiện xảy ra Suy nghiệm này loại_bỏ bài_tập khó_khăn hoặc bất_khả của việc xác_định mức_độ chẩn_đoán của một câu hỏi khả_dĩ Tuy_nhiên điều này không phải luôn_luôn đáng tin_cậy nên con_người có_thể bỏ_qua những thách_thức với niềm tin sẵn có của họ Những cách giải_thích về động_cơ liên_quan tới một hiệu_ứng về khao_khát về niềm tin đôi_khi được gọi là suy_nghĩ mong_ước tiếng Anh wishful thinking Người ta thấy rằng con_người ưa_thích những suy_nghĩ dễ_chịu hơn là những suy_nghĩ gây khó_chịu theo một_số cách khác nhau điều này được gọi là Nguyên_lý Pollyanna_Áp dụng vào những lập_luận hay nguồn bằng_chứng nguyên_lý ngày có_thể giải_thích tại_sao những kết_luận đáng khao_khát nhiều khả_năng được tin là đúng hơn Theo các thí_nghiệm tính đáng khao_khát của kết_luận con_người đòi_hỏi tiêu_chuẩn cao cho những ý_tưởng không hợp_khẩu vị của họ và tiêu_chuẩn thấp hơn cho những ý_tưởng mà họ ưa_thích Nói cách khác họ hỏi Tôi có_thể tin điều này không cho loại đề_xuất đầu và Tôi có buộc phải tin điều này không cho loại sau Mặc_dù tính nhất_quán là một đặc_điểm đáng mong_muốn của các thái_độ thôi_thúc quá mức nhằm đạt sự nhất_quán là một nguồn tiềm_tàng gây thiên_kiến bởi_vì nó có_thể ngăn_cản người ta đánh_giá những thông_tin mới gây ngạc_nhiên một_cách trung_lập Nhà tâm_lý_học xã_hội Ziva_Kunda kết_hợp các lý_thuyết nhận_thức và động_lực lập_luận rằng động_lực tạo nên thiên_kiến nhưng các yếu_tố nhận_thức quyết_định quy_mô ảnh_hưởng Những cách giải_thích theo phân_tích phí_tổn lợi_ích giả_định rằng người ta không_chỉ kiểm_tra giả_thuyết một_cách thờ_ơ mà_còn đánh_giá thiệt_hại của các sai_lầm khác nhau Sử_dụng những ý_tưởng lấy từ_tâm lý học tiến_hoá James_Friedrich gợi_ý rằng còn người không chủ_yếu nhắm vào chân_lý trong khi kiểm_tra các giả_thuyết mà_còn cố tránh những sai_lầm gây thiệt_hại nhất Chẳng_hạn những người có_thể hỏi những câu hỏi phiến_diện trong các bài phỏng_vấn xin việc bởi_vì họ đang chú_tâm vào việc loại_bỏ những ứng_viên không phù_hợp Sự hiệu_chỉnh của Yaacov_Trope và Akiva_Liberman đối_với lý_thuyết này giả_định rằng con_người so_sánh hai loại sai_sót khác nhau chấp_nhận một giả_thuyết sai hoặc bác_bỏ một giả_thuyết đúng Chẳng_hạn ai đó đánh_giá thấp tính trung_thực của một người bạn có_thể sẽ đối_xử với anh ta hoặc cô ta một_cách ngờ_vực và do_đó làm xói_mòn tình bạn giữa họ Đánh_giá quá cao lòng trung_thực của người bạn đó cũng có_thể gây tổn_thất nhưng ít hơn Trong trường_hợp này thành_ra là hợp_lý để tìm_kiếm đánh_giá hoặc ghi_nhớ bằng_chứng về lòng trung_thực của họ theo một_cách thiên_vị Khi ai đó gây ra một ấn_tượng ban_đầu là hướng_ngoại hoặc hướng_nội các câu hỏi phù_hợp với ấn_tượng đó bắt_gặp như là nhiều thấu_cảm hơn Điều này gợi_ý rằng khi nói về ai đó dường_như là một người hướng_nội việc hỏi Bạn có thấy kỳ_cục trong các hoàn_cảnh giao_tiếp xã_hội không là một dấu_hiệu về kỹ_năng xã_giao hơn là hỏi Bạn có thích các bữa tiệc ồn_ào không Mối liên_hệ giữa thiên_kiến xác_nhận và các kĩ_năng xã_giao được củng_cố bởi một nghiên_cứu xem các sinh_viên đại_học làm_quen người khác ra sao Những sinh_viên có khả_năng tự kiềm_chế cao nhạy_cảm hơn với môi_trường với các chuẩn_mực xã_hội hỏi nhiều câu hỏi phù_hợp hơn khi phỏng_vấn một viên_chức có vị_trí cao hơn khi làm_quen với những sinh_viên khác Các nhà tâm_lý Jennifer_Lerner và Philip_Tetlock phân_biệt hai loại tiến_trình tư_duy khác nhau Suy_nghĩ khám_phá xem_xét một_cách trung_lập nhiều quan_điểm và tìm cách phỏng_đoán tất_cả những phản_đối có_thể đối_với mỗi_một lập_trường trong khi suy_nghĩ xác_nhận tìm cách chứng_minh một quan_điểm cụ_thể Lerner và Tetlock nói rằng khi người ta trông_đợi chứng_minh lập_trường của họ với những người mà họ đã biết trước quan_điểm họ sẽ có khuynh_hướng chấp_nhận một lập_trường tương_tự với những người này và sử_dụng tư_duy xác_nhận để tăng_cường tính đáng tin của quan_điểm của chính họ Tuy_nhiên nếu các phe khác hung_hăng hoặc phê_phán quá mức con_người sẽ tách khỏi tư_duy hoàn_toàn và đơn_giản khẳng_định ý_kiến cá_nhân không cần chứng_minh Lerner và Tetlock cho rằng người ta chỉ thúc_đẩy bản_thân tư_duy một_cách có phê_phán và logic khi họ biết trước rằng họ sẽ phải giải_thích với những người có đủ thông_tin thực_sự quan_tâm tới chân_lý và nếu chưa biết rõ quan_điểm của họ Bởi những diều kiện này hiếm khi tồn_tại theo lập_luận của hai nhà_nghiên_cứu hầu_hết mọi người đang sử_dụng tư_duy xác_nhận hầu_như mọi lúc Hậu_quả Tài_chính Thiên_kiến xác_nhận có_thể khiến nhà_đầu_tư tự_tin quá mức bỏ_qua những bằng_chứng rằng các chiến_lược của họ sẽ bị lỗ Trong các nghiên_cứu về thị_trường_chứng_khoán bầu_cử nhà_đầu_tư kiếm nhiều lợi_nhuận hơn khi họ chống lại thiên_kiến Chẳng_hạn những người tham_gia nào diễn_giải năng_lực tranh_luận của một ứng_viên một_cách trung_lập hơn là theo đảng_phái có nhiều khả_năng thu lãi hơn nhiều Để đối_phó với ảnh_hưởng của thiên_kiến xác_nhận nhà_đầu_tư có_thể thử tiếp_nhận một quan_điểm trái_ngược phục_vụ cho lập_luận Trong một kĩ_thuật như_vậy họ có_thể tưởng_tượng là món đầu_tư của họ bị sụp_đổ và tự hỏi tại_sao điều này có_thể xảy ra Sức_khoẻ Raymond_Nickerson một nhà tâm_lý_học lên_án thiên_kiến xác_nhận phải chịu trách_nhiệm về những phương_pháp chữa_trị không hiệu_quả được dùng hàng thế_kỉ trước khi y_học hiện_đại xuất_hiện Nếu một bệnh_nhân hồi_phục người có thẩm_quyền về việc chữa_trị thầy_lang chính_quyền cho rằng phép điều_trị đã thành_công thay_vì những cách giải_thích khác chẳng_hạn bản_thân bệnh_dịch đã kết_thúc theo chu_trình tự_nhiên của nó Sự đồng_hoá thiên_lệch là một yếu_tố làm_nên vẻ hấp_dẫn của các lối chữa bệnh không chính_thống hiện_nay bởi những người tin vào chúng chịu ảnh_hưởng của những bằng_chứng tích_cực có tính giai_thoại nhưng lại xem_xét những bằng_chứng khoa_học một_cách quá khắt_khe Aaron_T_Beck đã phát_triển phép trị_liệu nhận_thức đầu những năm 1960 và nay nó đã trở_thành một_cách tiếp_cận phổ_biến Theo Beck việc xử_lý thông_tin thiên_lệch là một yếu_tố gây nên trầm_uất Cách tiếp_cận của ông dạy cho con_người cách xem_xét bằng_chứng không thiên_vị thay_vì tăng_cường những quan_điểm tiêu_cực Những chứng sợ và ám_ảnh bệnh_tật cũng liên_quan tới thiên_kiến xác_nhận đối_với những thông_tin gây đe_doạ Chính_trị luật_pháp Nickerson lập_luận rằng việc suy_luận trong các ngữ_cảnh luật_pháp và chính_trị đôi_khi bị thiên_lệch ở tầng vô_thức ủng_hộ những lập_luận mà thẩm_phán bồi_thẩm đoàn hoặc chính_phủ vốn sẵn đã phó_thác Bởi_vì bằng_chứng trong một phiên_toà có bồi_thẩm thường phức_tạp và các hội_thẩm thường đi đến quyết_định về án quyết khá sớm rất dễ xảy ra hiệu_ứng phân_cực thái_độ ở đây Những tiên_đoán rằng các hội_thẩm sẽ trở_nên càng cực_đoan thêm trong hành_động của mình khi họ thấy thêm bằng_chứng mới đã được quan_sát thấy trong những thí_nghiệm bằng phiên xử mô_phỏng Cả các hệ_thống công_lý kiểu trọng_tài hay kiểu thẩm_tra đều chịu ảnh_hưởng của thiên_kiến xác_nhận Thiên_kiến xác_nhận có_thể là một nhân_tố trong việc tạo nên hay mở_rộng mâu_thuẫn từ những cuộc tranh_cãi gây cảm_xúc mạnh tới các cuộc chiến_tranh bằng việc diễn_dịch bằng_chứng theo mong_muốn của mình mỗi bên tham_gia trở_nên càng lúc càng tự_tin quá mức rằng mình có lập_trường mạnh hơn Mặt_khác thiên_kiến xác_nhận có_thể khiến người ta bỏ_qua hoặc diễn_giải sai những dấu_hiệu của một tranh_chấp sắp xảy ra hoặc chớm nở Chẳng_hạn các nhà_nghiên_cứu Stuart_Sutherland và Thomas_Kida độc_lập lập_luận rằng Đô_đốc Hoa_Kỳ Husband_E_Kimmel đã thể_hiện thiên_kiến xác_nhận khi giảm tầm quan_trọng những dấu_hiệu đầu_tiên của việc quân Nhật tấn_công Trân_Châu Cảng Một nghiên_cứu kéo_dài hai thập kì về các nhà bình_luận chính_trị của Philip_E_Tetlock phát_hiện ra rằng xét toàn_thể những tiên_đoán của những người được xem là chuyên_gia này không khá hơn ăn_may thuần_tuý Tetlock chia các chuyên_gia thành nhóm cáo duy_trì một loạt các giả_thuyết khác nhau và nhóm nhím võ_đoán hơn Nhìn_chung nhóm nhím ít chính_xác hơn nhiều Tetlock cho rằng thất_bại của họ là do thiên_kiến xác_nhận cụ_thể hơn sự bất_lực của họ để lợi_dụng những thông_tin mới mâu_thuẫn với những lý_thuyết từ trước của họ Vụ xử năm 2013 liên_quan tới cáo_buộc giết người với David_Camm bên_bị lập_luận rằng Sam lập_luận rằng Camm bị kết_án giết người nạn_nhân là vợ và hai đứa trẻ thuần_tuý bởi_vì thiên_kiến xác_nhận trong cuộc điều_tra Camm bị bắt ba ngày sau vụ sát_hại dựa trên bằng_chứng sai Mặc_dù người ta khám_phá thấy hầu_như mọi mẩu bằng_chứng trên bản tuyên khai về động_cơ khả_dĩ là sai hoặc không đáng tin_cậy người ta vẫn không dỡ bỏ cáo_buộc chống lại anh ta Trên một chiếc áo_khoác ngoài tìm thấy ở hiện_trường về sau người ta xác_định được DNA của một tội_phạm từng bị kết_án biệt_danh trong tù của người này và cả số_hiệu ở trại_cải_tạo của anh ta trong khi không tìm thấy bất_cứ dấu_vết DNA nào của Camm_Khi nghi phạm thứ hai này được phát_hiện bên công_tố lại cáo_buộc họ là đồng_phạm trong tội_ác mặc_dù không có bằng_chứng nào liên_hệ giữa Camm và người kia Siêu_nhiên Một yếu_tố trong sức lôi_cuốn của những màn đọc ý_nghĩ đó là người nghe áp_dụng một thiên_kiến xác_nhận để khớp những khẳng_định của nhà ngoại_cảm với cuộc_đời của chính họ Bằng một việc đưa ra một lượng lớn những khẳng_định mơ_hồ trong mỗi hội_thoại nhà ngoại_cảm cho người dự nhiều cơ_hội để tìm thấy một sự phù_hợp hơn Đây là một trong những kĩ_thuật đọc nguội với nó nhà ngoại_cảm có_thể đưa ra một lời đọc ý_nghĩ đầy ấn_tượng một_cách chủ_quan mà không có thông_tin gì trước đó về người dự nghe Nhà điều_tra James_Randi so_sánh bản chép lại từ băng ghi_âm một buổi đọc ý_nghĩ và tường_thuật của người dự về điều nhà ngoại_cảm đã nói và thấy rằng người tham_dự thể_hiện một sự hồi_tưởng có tính chọn_lọc mạnh đối_với những điểm trùng_hợp Như một minh_hoạ đáng chú_ý về thiên_kiến xác_nhận trong thế_giới thực Nickerson đề_cập tới những nghiên_cứu về Kim_tự_tháp mang tính thần số học người ta không ngừng tìm_kiếm ý_nghĩa trong tỉ_lệ kích_thước của các kim_tự_tháp Ai_Cập Có rất nhiều phép đo_đạc khả_dĩ khác nhau về Kim_tự_tháp Giza và nhiều cách kết_hợp để tạo nên các tỉ_lệ Do_đó không_thể tránh khỏi chuyện những người nhìn vào những con_số này sẽ chỉ chăm_chú tìm_kiếm một_cách các chọn_lọc những tương_ứng bề_ngoài có_vẻ ấn_tượng như tương_ứng với các kích_thước của Trái_Đất Khoa_học Một trong những đặc_trưng phân_biệt của tư_duy khoa_học là tìm_kiếm các bằng_chứng cả bác_bỏ lẫn xác_nhận Tuy_nhiên không hiếm thấy trong lịch_sử khoa_học các nhà_khoa_học đã chối_bỏ những phát_kiến mới bằng cách diễn_giả một_cách chọn_lọc hoặc bỏ_qua những dữ_liệu không có lợi Những nghiên_cứu trước đó đã chỉ ra rằng việc đánh_giá chất_lượng của các nghiên_cứu khoa_học dường_như đặc_biệt chịu ảnh_hưởng của thiên_kiến xác_nhận Đã vài lần người ta chỉ ra rằng các nhà_khoa_học đánh_giá các nghiên_cứu đem lại các phát_hiện nhất_quán với niềm tin từ trước của họ với nhiều ưu_ái hẳn những nghiên cứ không ủng_hộ niềm tin của họ Tuy_nhiên giả_định rằng câu hỏi nghiên_cứu là đáng quan_tâm thiết_kế thí_nghiệm là phù_hợp và dữ_liệu được mô_tả rõ_ràng và dễ hiệu các kết_quả tìm thấy đáng được coi là quan_trọng đối_với cộng_đồng khoa_học và không nên bị xem_xét một_cách thành_kiến bất_chấp chúng có tương_hợp với các tiên_đoán lý_thuyết hiện_tại hay không Trong ngữ_cảnh nghiên_cứu khoa_học thiên_kiến xác_nhận có_thể chống_đỡ cho các lý_thuyết hoặc chương_trình nghiên_cứu trước các bằng_chứng không đầy_đủ hoặc thậm_chí mâu_thuẫn nhất là lĩnh_vực cận tâm_lý_học chịu ảnh_hưởng nhiều của hiệu_ứng này Thiên_kiến xác_nhận của một nhà thực_nghiệm có khả_năng ảnh_hưởng tới việc chọn dữ_liệu nào để báo_cáo Những dữ_liệu mâu_thuẫn với kì_vọng của nhà thực_nghiệm sẽ dễ_dàng bị xem là không đáng tin_cậy sinh ra cái gọi là hiệu_ứng khay tài_liệu tiếng Anh file drawer effect Để đương_đầu với khuynh_hướng này việc rèn_luyện khoa_học dạy những cách để ngăn trừ thiên_kiến Chẳng_hạn thiết_kế thực_nghiệm về những phép thử ngẫu_nhiên có kiểm_soát kết_hợp với hệ_thống thẩm_định được cho là có_thể giảm bớt hiệu_ứng thiên_kiến của từng cá_nhân mặc_dù tự_thân quy_trình thẩm_định chuyên_gia có_thể vướng vào những thiên_kiến này Thiên_kiến xác_nhận do_đó có_thể đặc_biệt có hại đối_với những đánh_giá khách_quan khi xét tới những kết_quả không tương_hợp bởi_vì các cá_nhân bị thiên_kiến có_thể xem những bằng_chứng đối_lập là yếu về nguyên_tắc và không chịu suy_nghĩ nghiêm_túc để chỉnh_sửa niềm tin của họ Những nhà cách_tân trong khoa_học thường gặp trở_lực từ cộng_đồng khoa_học và những nghiên_cứu trình_bày những kết_quả gây tranh_cãi thường nhận thẩm_định khắc_nghiệt từ chuyên_gia Hình_ảnh cái tôi Các nhà tâm_lý_học xã_hội đã nhận_diện hai khuynh_hướng trong cách con_người tìm_kiếm hay diễn_dịch thông_tin về chính mình Tự kiểm_chứng là động_lực tăng_cường hình_ảnh bản_thân có sẵn và tự tăng_cường là động_lực tìm_kiếm phản_hồi tích_cực Cả hai đều có phần hỗ_trợ từ_thiên_kiến xác_nhận Trong các thí_nghiệm trong đó con_người nhận phần hồi mâu_thuẫn với hình_ảnh cá_nhân họ họ ít muốn tham_dự chúng hoặc nhớ chúng hơn là khi nhận những phản_hồi tự kiểm_chứng Họ giảm trừ ảnh_hưởng của những thông_tin như_vậy bằng cách diễn_giải rằng chúng không đáng tin_cậy Những thí_nghiệm tương_tự đã nhận thấy một sự ưa_thích những phản_hồi tích_cực và kéo_theo là ưa_thích cả người đưa ra dạng phản_hồi đó so với phản_hồi tiêu_cực Các hiệu_ứng liên_quan Phân_cực thái_độ Khi con_người với những quan_điểm trái_ngược diễn_giải những thông_tin mới một_cách thiên_lệch quan_điểm của họ có_thể càng dịch_chuyển về hướng đó Điều này gọi là sự phân_cực thái_độ tiếng Anh attitude polarization Hiệu_ứng này được chứng_minh trong một thí_nghiệm liên_quan tới việc rút những quả bóng đỏ và đen từ một trong hai giỏ được đậy kín Những người tham_gia biết rằng một giỏ chứa 60 bóng đen 40 bóng đỏ ngược_lại giỏ kia có 40 bóng đỏ 60 bóng đen Nhóm làm thí_nghiệm quan_sát điều gì xảy ra khi các quả bóng có màu khác nhau lần_lượt được rút ra theo một chuỗi đồng_đều không thiên về khả_năng giỏ nào Sau mỗi lần một quả bóng được rút những người tham_gia trong một nhóm được hỏi nói to về quyết_định của họ rằng khả_năng quả bóng được rút từ giỏ nhiều bóng đỏ hay giỏ nhiều bóng đen Những người tham_gia này có xu_hướng trở_nên ngày_càng tự_tin hơn với mỗi lần rút tiếp_theo bất_kể ban_đầu họ nghĩ giỏ đó là nhiều bóng đen hay nhiều bóng đỏ ước_lượng của họ về khả_năng tăng lên Một nhóm khác được yêu_cầu chỉ khẳng_định xác_suất vào cuối chuỗi rút bóng đó thay_vì sau mỗi lần rút Nhóm này không thể_hiện hiệu_ứng phân_cực cho thấy rằng nó không nhất_thiết xảy ra khi người đơn_giản chỉ giữ quan_điểm đối_lập nhau mà có_lẽ là khi họ công_khai nêu quan_điểm đó ra Một nghiên_cứu ít trừu_tượng hơn là thí_nghiệm diễn_giải thiên_lệch ở Stanford trong đó những người tham_gia có quan_điểm mạnh về án tử_hình đã mô_tả ở mục trên 23 số người tham_gia cho thấy quan_điểm của họ trở_nên cực_đoan hơn và sự chuyển_dịch này tương_hợp mạnh với quan_điểm ban_đầu của họ Trong các thí_nghiệm về sau người ta cũng quan_sát thấy những người tham_gia trở_nên cực_đoan hơn khi xem_xét các thông_tin mơ_hồ Tuy_nhiên những so_sánh về thái_độ của họ trước và sau bằng_chứng mới không có sự thay_đổi lớn gợi_ý rằng việc thay_đổi này có_thể không thực_sự tồn_tại hoặc đáng_kể Dựa trên những thí_nghiệm này Deanna_Kuhn và Joseph_Lao kết_luận rằng phân_cực là một hiện_tượng có thực nhưng không phải là không_thể tránh khỏi chỉ xảy ra trong một thiểu_số nhỏ Họ thấy rằng hiện_tượng này bị thúc_đẩy không_chỉ bởi xem_xét những bằng_chứng hỗn_hợp mà có_thể là chỉ thuần_tuý nghĩ về chủ_đề Charles_Taber và Milton_Lodge lập_luận rằng kết_quả của nhóm Stanford khó mà có_thể lặp lại được bởi_vì những lập_luận sử_dụng trong những thí_nghiệm sau quá trừu_tượng hoặc khó hiểu để gây nên một phản_ứng cảm_xúc Nghiên_cứu của Taber và Lodge sử_dụng những chủ_đề gây ra nhiều cảm_xúc ở Hoa_Kỳ là việc kiểm_soát súng và thái_độ phân_biệt trong tuyển_dụng Họ đo_lường thái_độ của những thành_viên tham_gia nghiên_cứu đối_với những vấn_đề này trước và sau khi đọc những lập_luận của mỗi bên trong tranh_luận Hai nhóm đối_tượng tham_gia thể_hiện phân_cực thái_độ những người có quan_điểm mạnh từ trước về vấn_đề và những người không am_hiểu nhiều về chính_trị Trong một phần của nghiên_cứu này các đối_tượng tham_gia chọn nguồn thông_tin để đọc từ một danh_sách do các nhà_nghiên_cứu chuẩn_bị Chẳng_hạn họ có_thể đánh_giá lập_luận của Hiệp_hội Súng_trường Quốc_gia Hoa_Kỳ và Liên_minh Chống Súng_ngắn Brady về việc kiểm_soát súng Ngay cả khi được hướng_dẫn là phải vô_tư những người tham_gia có xu_hướng đọc các lập_luận ủng_hộ quan_điểm có sẵn của họ hơn là những lập_luận không ủng_hộ Việc tìm_kiếm thông_tin thiên_lệch này rất tương_hợp với hiệu_ứng phân_cực Người ta cũng quan_sát thấy hiệu_ứng phản_tác_dụng backfire effect tức_là hiện_tượng khi đối_diện với bằng_chứng chống lại niềm tin của mình con_người có_thể từ_chối bằng_chứng đó và tin_tưởng vào thành_kiến ban_đầu còn mạnh_mẽ hơn Thuật_ngữ này do Brendan_Nyhan và Jason_Reifler đặt ra Chấp giữ niềm tin sai_lầm Thiên_kiến xác_nhận cũng giúp giải_thích tại_sao một_số người duy_trì những niềm tin ngay cả khi bằng_chứng ban_đầu của chúng bị loại_bỏ Hiệu_ứng duy_trì niềm tin này thể_hiện trong một loạt các thí_nghiệm sử_dụng cái gọi là hệ hình lật_tẩy debriefing paradigm những người tham_gia đọc những bằng_chứng giả ủng_hộ một giả_thuyết người ta đánh_giá sự thay_đổi thái_độ của họ rồi sau đó tiết_lộ sự nguỵ_tạo đó một_cách chi_tiết Cuối_cùng người ta đo_lường thái_độ của họ một lần nữa để xem liệu niềm tin của họ có trở về mức ban_đầu Phát_hiện chung của hệ hình này là ít_nhất vài trong số niềm tin ban_đầu vẫn tồn_tại ngay cả khi sau khi lật_tẩy hoàn_toàn bằng_chứng Trong một thí_nghiệm những người tham_gia phải phân_biệt giữa những lá thư tuyệt_mệnh thật và giả Phản_hồi của nhóm làm thí_nghiệm là ngẫu_nhiên nhóm nói với vài người tham_gia rằng họ đã phân_biệt tương_đối chính_xác còn với những người khác họ nói rằng họ phân_biệt sai Ngay cả sau khi lật_tẩy hoàn_toàn rằng thực_ra tất_cả là giả những người tham_gia vẫn chịu ảnh_hưởng bởi phản_hồi ban_đầu Họ vẫn nghĩ rằng họ tốt hơn hoặc tồi hơn mức trung_bình trong loại công_việc đó phụ_thuộc vào cách người ta đánh_giá họ Trong một nghiên_cứu khác những người tham_gia đọc những bản đánh_giá hiệu_quả công_việc của hai lính cứu_hoả cùng với phản_ứng của họ đối_với một bài kiểm_tra ác_cảm rủi_ro Dữ_liệu hư_cấu này được sắp_xếp để thể_hiện một sự tương_hợp tích_cực hoặc tiêu_cực một_vài người được bảo rằng một lính cứu_hoả chấp_nhận rủi_ro sẽ làm_việc tốt hơn trong khi những người khác lại được bảo rằng người ấy sẽ làm_việc kém hơn một đồng_nghiệp sợ rủi_ro Ngay cả nếu hai trường_hợp cụ_thể trên là đúng thì chúng vẫn chỉ là bằng_chứng tồi về mặt khoa_học cho kết_luận về lính cứu_hoả nói_chung Tuy_nhiên những người tham_gia lại cảm_thấy thuyết_phục một_cách chủ_quan Khi nhóm nghiên_cứu tiết_lộ các trường_hợp cụ_thể đó chỉ là hư_cấu niềm tin của những người tham_gia đó mất liên_hệ với bằng_chứng thực_tiễn nhưng khi đánh_giá người ta thấy khoảng một_nửa hiệu_ứng ban_đầu vẫn tồn_tại Những cuộc phỏng_vấn sau đó cho thấy rằng những người tham_gia hiểu về việc lật_tẩy và nghiêm_túc xem_xét nó Họ có_vẻ tin_tưởng sự lật_tẩy bằng_chứng nhưng xem thông_tin sai_lầm đó là không liên_quan tới niềm tin cá_nhân của họ Ưu_tiên thông_tin ban_đầu Nhiều thí_nghiệm đã chỉ ra rằng con_người coi_trọng thông_tin xuất_hiện sớm hơn trong một chuỗi thông_tin ngay cả khi về mặt logic thứ_tự không quan_trọng Chẳng_hạn con_người tạo nên một ấn_tượng tích_cực hơn về ai đó được mô_tả là thông_minh cần_cù bốc_đồng hay chỉ_trích ngang_bướng đố_kị hơn là cũng những từ này nhưng theo một trật_tự ngược_lại Hiệu_ứng ưu_tiên phi_lý irrational primacy effect này độc_lập với ký_ức ưu_tiên trong đó các sự_vật sớm hơn trong một chuỗi các sự_vật có dấu_ấn ký_ức mạnh hơn Sự diễn_giải thiên_lệch cung_cấp lời giải_thích cho hiệu_ứng này khi nhìn thấy bằng_chứng ban_đầu người ta tạo nên một giả_thuyết ảnh_hưởng tới cách họ diễn_dịch phần còn lại lại của chuỗi thông_tin Một thí_nghiệm chứng_minh sự ưu_tiên phi_lý sử_dụng những miếng chip có màu khác nhau được cho là rút ra từ hai bình Người ta nói với những người tham_gia phân_bố màu_sắc của hai bình đó và họ phải ước đoán khả_năng một chip cụ_thể rút ra từ cái bình nào Trên thực_tế màu_sắc xuất_hiện theo một trật_tự sắp_xếp từ trước Ba_mươi lần rút đầu thiên về một bình ba_mươi lân rút sau thiên về bình kia Xét như một toàn_thể thì màu_sắc là trung_lập do_đó theo logic thì hai bình phải nhiều khả_năng như nhau Tuy_nhiên sau sáu mươi lần rút những người tham_gia rõ rằng ưu_tiên bình được gợi_ý bởi ba_mươi lần rút đầu Một thí_nghiệm khác chiếu slide hình_ảnh về một vật_thể duy_nhất ban_đầu rất mờ và sau mỗi slide lại rõ hơn một_chút Với mỗi slide những người tham_gia phải đoán xem vật_thể đó là gì Những người tham_gia mà ban_đầu đoán sai vẫn duy_trì niềm tin vào phán_đoán của mình ngay cả khi bức ảnh đã rơi vào tiêu_cự đủ rõ để những người khác dễ_dàng nhận ra nó là gì Tương_quan ảo_tưởng giữa các sự_kiện Tương_quan ảo_tưởng là khuynh_hướng ghi_nhận những tương_quan không tồn_tại trong một tập_hợp dữ_liệu Khuynh_hướng này được phát_hiện ra trong một loạt những thí_nghiệm cuối những năm 1960 Trong một thí_nghiệm các đối_tượng tham_gia đọc một tập_hợp những nghiên_cứu về bệnh_tâm_thần bao_gồm những phản_ứng với Phép thử dấu mực Rorschach một_phép thử tâm_lý từng rất phổ_biến để kiểm_tra khuynh_hướng tâm_thần Họ tường_thuật rằng những người đàn_ông đồng_tính_luyến_ái trong tập_hợp có_vẻ nhìn thấy nhiều mông hậu_môn hoặc các hình_ảnh mơ_hồ liên_quan tới tính_dục hơn trong các vết mực Thực_ra các nghiên_cứu này là hư_cấu và trong một phiên_bản của thí_nghiệm này đã được thiết_kế để cho những đàn_ông đồng_tính_luyến_ái ít tường_thuật dạng hình ảnh này hơn mức trung_bình Trong một cuộc khảo_sát một nhóm những nhà tâm phân học có kinh_nghiệm cũng thể_hiện là nhìn thấy cùng những loại tương_quan ảo_tưởng kiểu này với đồng_tính_luyến_ái Một nghiên_cứu khác ghi lại những triệu_chứng ở các bệnh_nhân_viên khớp cùng với điều_kiện thời kiện trong giai_đoạn 15 tháng Hầu_như tất_cả bệnh_nhân đều tường_thuật rằng cơn đau của họ liên_hệ với điều_kiện thời_tiết mặc_dù liên_hệ thực_tế là bằng 0 Hiệu_ứng này là một loại diễn_giải thiên_lệch trong đó các bằng_chứng về khách_quan là trung_lập hoặc không ủng_hộ niềm tin của người xem_xét bị diễn_giải thành ủng_hộ niềm tin đó Nó cũng liên_quan tới các thiên_lệch trong hành_vi kiểm_tra giả_thuyết Trong việc quyết_định xem liệu hai sự_kiện chẳng_hạn như đau_ốm và thời_tiết xấu có tương_quan với nhau con_người dựa_dẫm nhiều vào số trường_hợp khẳng_định khẳng_định chẳng_hạn số trường_hợp xảy ra cơn đau và thời_tiết xấu cùng lúc Họ tương_đối ít quan_tâm với những loại quan_sát khác như không đau và hoặc thời_tiết tốt Điều này song_hành với sự phụ_thuộc vào những phép thử khẳng_định trong việc kiểm_tra giả_thuyết Nó cũng có_thể phản_ánh hồi_tưởng chọn_lọc trong đó người ta có cảm_giác rằng hai sự_kiện liên_quan tới nhau bởi_vì hồi_tưởng những thời_điểm chúng xảy ra cùng nhau dễ_dàng hơn Trong ví_dụ ở trên những triệu_chứng đau khớp có_vẻ xảy ra nhiều hơn vào những ngày không mưa Tuy_nhiên người ta có xu_hướng chú_tâm vào số_lượng tương_đối lớn những ngày có cả mưa lẫn triệu_chứng Bằng việc tập_trung vào một ô thay_vì cả bốn ô trong bảng người ta có_thể nhận_thức sai mối quan_hệ trong trường_hợp này là tương_quan giữa mưa và triệu_chứng đau khớp Xem thêm BULLET Hái anh_đào lỗi suy_luận BULLET Lời tiên_tri tự hoàn_thành BULLET Nguỵ_biện khái_quát_hoá có khiếm_khuyết BULLET Thầy_bói_xem_voi BULLET Cá_trích đỏ BULLET Phòng dư_âm media BULLET Tin giả BULLET Tính ì tâm_lý BULLET Tư_duy tập_thể Liên_kết ngoài BULLET Mục_từ trên Skeptic s Dictionary của Robert_T_Carroll_BULLET Các bài giảng về thiên_kiến xác_nhận của K H Grobman_BULLET_Confirmation bias learning object bài_tập tương_tác bộ ba số bởi Rod_McFarland_Simon_Fraser University_BULLET_Tóm tắt nghiên_cứu về thiên_kiến đồng_nhất năm 1979 ở Stanford bởi Keith_Rollag_Babson_College BULLET Morton s demon bài viết trên Usenet của Glenn_Morton 2 tháng 2 năm 2002
Thiên_kiến xác_nhận