Tiền_tệ Đại_Việt thời Lê sơ Tiền_tệ Đại_Việt thời Lê sơ phản_ánh những vấn_đề liên_quan tới tiền_tệ lưu_thông vào thời nhà Lê_sơ 1428 1527 trong lịch_sử Việt_Nam Tiền trong đời_sống kinh_tế xã_hội Tiền thời Trần đang có mức quan_hệ giữa các đơn_vị là 69 70 đồng 1 mạch đến thời Lê_Thái_Tổ chỉ còn 50 đồng 1 mạch tiền tức 1 quan 500 đồng Tiền đồng của các đời trước vốn đã bị mất nhiều sau đợt Trần_Nghệ_Tông chôn giấu trong núi rồi núi bị sập sau đó lại bị người Chiêm_Thành người Minh thiêu_huỷ nên lúc đó rất khan_hiếm Quân Minh còn gom tiền đồng của Đại_Việt đúc các đời trước mang về Kim_Lăng nhằm tiêu_huỷ hết tiền chính_thống của nước Việt_Năm 1429 đã có người kiến_nghị in tiền_giấy để dùng nhưng không được chấp_nhận Lê_Thái_Tổ đã triệu_tập bách_quan để bàn cách đối_phó với tình_hình này Sang thời Lê_Thái_Tông năm 1439 vua ra quy_định 1 quan 10 tiền mạch 600 đồng Hệ_thống đơn_vị này từ đó được dùng ổn_định trong các đời vua sau qua nhà Mạc thời Lê_trung_hưng tới khi nhà Nguyễn chấm_dứt nghĩa_là trong hơn 500 năm đến lúc chế_độ_phong_kiến Việt_Nam kết_thúc Đơn_vị tiền cổ này còn được lưu_truyền trong những câu ca_dao như Các đồng_tiền thời Lê sơ Từ_Lê_Thái_Tổ đến Lê_Cung_Hoàng các đời vua đều_đặn đúc tiền chỉ ngoại_trừ vua Lê_Túc_Tông chỉ ở ngôi quá ngắn trong 6 tháng niên_hiệu Thái_Trinh không có tiền_đúc Các đồng_tiền nhà Lê_sơ qua các đời vua gồm có BULLET Thuận_Thiên thông bảo Thuận_Thiên nguyên bảo Sau khi đánh_bại hoàn_toàn quân Minh xâm_lược chẳng cần đợi nhà Minh_công nhận ngày 15 tháng 4 năm 1428 Lê_Lợi xưng vua và lấy niên_hiệu là Thuận_Thiên một tháng sau thì cho đúc tiền kim_loại Thuận_Thiên thông bảo bằng đồng mà không tiếp_tục chính_sách sử_dụng tiền_giấy của nhà Hồ Đó là theo Đại_Việt sử_ký toàn thư Còn theo phát_hiện của khảo_cổ_học thì tên tiền kim_loại đó có_lẽ là Thuận_Thiên nguyên bảo Hiện các nhà_nghiên_cứu còn chưa có kết_luận được là sử chép sai nguyên thành thông hay Lê_Lợi cho đúc hai loại nhưng hiện mới chỉ phát_hiện di_chỉ loại Thuận_Thiên nguyên bảo Thuận_Thiên nguyên bảo có kích_thước to hơn dày hơn và được đánh_giá là đẹp hơn các đồng_tiền kim_loại của các thời trước ở Việt_Nam Đường_kính tiền là 25 mm dày_dặn Mặt trước đúc nổi bốn chữ Hán là Thuận_Thiên nguyên bảo với nét viết chân_phương Mặt sau không có chữ hay hình gì viền mép và gờ viền lỗ rõ_ràng và đều_đặn Thuận_Thiên thông bảo có ba đơn_vị đếm là đồng_tiền và quan Đại_Việt sử_ký toàn thư cho biết 1 tiền bằng 50 đồng Đồng_tiền này nặng 2 67 gram BULLET Thiệu_Bình thông bảo Đây là tiền kim_loại do Lê_Thái_Tông cho đúc khi lên_ngôi năm 1434 và đặt niên_hiệu là Thiệu_Bình 1434 1439 Về kiểu_dáng Thiệu_Bình thông bảo căn_bản giống Thuận_Thiên nguyên bảo Ban_đầu 1 tiền bằng 50 đồng như theo quy_định của đời vua trước nhưng từ năm 1439 thì định lại 1 tiền bằng 60 đồng Đồng_tiền này nặng 2 86 gram BULLET Đại_Bảo thông bảo Sử không nhắc đến tiền này nhưng Lacroix công_bố mẫu của nó và do vua Việt_Nam và vua Trung_Quốc không còn ai đặt niên_hiệu là Đại_Bình nữa nên Đỗ_Văn_Ninh cho rằng đó là tiền do Lê_Thái_Tông cho đúc và đặt tên theo niên_hiệu thứ hai của ông Đại_Bình 1440 1442 Như_vậy dưới triều vua Lê_Thái_Tông của Việt_Nam đã lần_lượt có hai tiền kim_loại là Thiệu_Bình thông bảo và Đại_Bảo thông bảo Đồng_tiền này nặng 3 77 gram BULLET Thái_Hoà thông bảo Đây là tiền kim_loại do Lê_Nhân_Tông cho đúc và đặt tên theo niên_hiệu Thái_Hoà 1443 1453 của mình Kiểu_dáng và kích_thước tiền này giống tiền của các vua Lê_đời trước Tuy_nhiên Lacroix đã công_bố một mẫu tiền Thái_Hoà thông bảo có kích_thước nhỏ và lưng tiền không có gờ viền Ngoài_ra ông này còn công_bố một mẫu tiền ghi là Đại_Hoà thông bảo Đỗ_Văn_Ninh cho rằng có_thể viết là Đại song vẫn đọc là Thái_Đồng tiền này nặng 3 18 gram BULLET Diên_Ninh thông bảo Tiền kim_loại bằng đồng do Lê_Nhân_Tông cho đúc khi đổi niên_hiệu thành Diên_Ninh_Tiền này được khảo_cổ_học phát_hiện nhiều Kiểu_dáng và kích_thước to đẹp giống như tiền của các đời vua Lê trước Đồng_tiền này nặng trung_bình 2 96 gram BULLET Thiên_Hưng thông bảo Tiền kim_loại do Lê_Nghi_Dân cho đúc và đặt tên theo niên_hiệu Thiên_Hưng của mình Đồng_tiền này nặng 2 53 gram BULLET Quang_Thuận thông bảo Là tiền do Lê_Thánh_Tông cho đúc Di_chỉ tiền này được phát_hiện khá nhiều Quang_Thuận thông bảo được khen là đẹp vào loại nhất trong các tiền kim_loại Việt_Nam Không rõ tiền được bắt_đầu phát_hành từ năm nào song niên_hiệu Quang_Thuận của Lê_Thánh_Tông bắt_đầu từ năm 1460 kết_thúc vào năm 1469 Đồng_tiền này nặng 3 57 3 84 gram BULLET Hồng_Đức thông bảo Cũng là tiền do Lê_Thánh_Tông phát_hành từ năm 1470 đến năm 1497 theo niên_hiệu thứ hai của mình Đồng_tiền này nặng 3 57 4 25 gram BULLET Cảnh_Thống thông bảo Cảnh_Thống là niên_hiệu duy_nhất của Lê_Hiến_Tông kéo_dài khoảng 6 năm Sử không ghi về việc ông vua này cho đúc tiền song khảo_cổ_học tìm ra nhiều di_chỉ tiền Cảnh_Thống thông bảo Về kiểu_dáng thì giống tiền của các vua Lê_đời trước song trọng_lượng thì lớn hơn Đồng_tiền này nặng 3 28 5 53 gram BULLET Đoan_Khánh thông bảo Đoan_Khánh thông bảo là tiền kim_loại do Lê_Uy_Mục cho đúc Niên_hiệu Đoan_Khánh của ông vua này kéo_dài từ năm 1505 đến năm 1509 Đồng_tiền này nặng 6 2 gram BULLET Hồng_Thuận thông bảo Đây là tiền kim_loại do Lê_Tương_Dực ở ngôi từ năm 1509 đến năm 1516 có một niên_hiệu duy_nhất là Hồng_Thuận_Kích thước và kiểu_dáng như các tiền trước_đây của nhà Lê_BULLET_Quang_Thiệu thông bảo Đây là tiền do Lê_Chiêu_Tông cho đúc Ông vua này chỉ có một niên_hiệu là Quang_Thiệu từ năm 1516 đến năm 1522 Hình_thức cơ_bản giống các tiền nhà Lê_trước đó nhưng xấu hơn kích_thước bé hơn nhẹ hơn BULLET Thống_Nguyên thông bảo Thống_Nguyên thông bảo do Lê_Cung_Hoàng lấy niên_hiệu Thống_Nguyên phát_hành Tiền này đẹp hơn Quang_Thiệu thông bảo nhưng vẫn chưa bằng được các tiền nhà Lê_trước đó BULLET Trần_Tuân công bảo Tiền được khảo_cổ_học phát_hiện ra song hiện_giờ các nhà_nghiên_cứu chưa khẳng_định được là do ai phát_hành Lacroix cho là do Trần_Tuân người đã nổi_loạn ở Sơn_Tây thời Lê_Tương_Dực phát_hành BULLET Thiên_Ứng thông bảo Được cho là tiền do Trần_Cảo phát_hành khi nổi_dậy chống nhà Lê và tự_xưng vương đặt niên_hiệu là Thiên_Ứng_Tiền này đã được khảo_cổ_học phát_hiện và ngoài Trần_Cảo không còn ai ở Việt_Nam hay Trung_Quốc đặt niên_hiệu là Thiên_Ứng_BULLET_Phật Pháp tăng bảo Đây cũng là sự_kiện hy_hữu trong lịch_sử tiền_tệ mà việc phát_hành tiền lại được làm dưới danh_nghĩa nhà Phật_Đồng tiền này được cho là tiền do Trần_Cảo phát_hành và được dùng thông_thường Theo Lê_Quý_Đôn đồng_tiền Thuận_Thiên nguyên bảo của vua Lê_Thái_Tổ và đồng_tiền Hồng_Đức thông bảo thời vua Lê_Thánh_Tông được xem là đồng_tiền đẹp nhất Việt_Nam lúc bấy_giờ Hình đồng_tiền xinh_xắn tròn_trịa lỗ vuông sắc_cạnh chữ nét rõ Chất_lượng đúc loại đồng_tiền này khá tốt nét chữ thể_hiện rất đẹp không thua_kém tiền đồng Trung_Quốc Một đồng_tiền Hồng_Đức hay Quang_Thuận nặng trung_bình 3 8 gram dao_động từ 3 57 gram đến 4 25 gram Cá_biệt có những đồng_tiền Cảnh_Thống đời Lê_Hiến_Tông và Đoan_Khánh_Lê_Uy Mục rất dày nặng tới 10 gram là những đồng_tiền nặng nhất_thời Lê_sơ Xem thêm BULLET Tiền_tệ Đại_Việt thời Trần_BULLET_Thương mại Đại_Việt thời Lê_sơ BULLET Tiền_tệ Việt_Nam thời Hồ Tham_khảo BULLET Lục_Đức_Thuận_Võ_Quốc_Ky 2009 Tiền cổ Việt_Nam Nhà_xuất_bản Giáo_dục BULLET Trương_Hữu_Quýnh_Đinh_Xuân_Lâm_Lê_Mậu Hãn chủ_biên 2008 Đại_cương lịch_sử Việt_Nam Nhà_xuất_bản Giáo_dục BULLET Đại_Việt sử_ký toàn thư
Tiền_tệ Đại_Việt thời Lê_sơ