Chùa Phật_Lớn_Hà_Tiên Chùa Phật_Lớn tên_chữ là Thiên_Trúc tự là một ngôi chùa cổ Việt_Nam Chùa toạ_lạc tại số 197 11 đường Phương_Thành phường Bình_San thành_phố Hà_Tiên tỉnh Kiên_Giang Nơi đây còn lưu lại pho tượng Phật lớn theo mẫu tượng Thái_Lan thuộc hệ phái Theravada_Phật_giáo Nam tông và một chiếc Đại_Hồng_Chung thuộc hệ phái Mahayana_Phật_giáo Bắc tông Lịch_sử hình_thành Thời_điểm thành_lập chùa chưa được xác_định chính_xác Theo truyền_khẩu dân_gian thì chùa đã có từ rất lâu_đời từ trước khi Mạc_Cửu tổ_chức khai_phá đất Hà_Tiên tức từ trước thế_kỷ 16 Bấy_giờ trong cộng_đồng dân_cư sinh_sống dân_tộc Khmer thì chiếm đa_số hầu_hết theo tín_ngưỡng Phật_giáo Nam tông Theravada_Chùa toạ_lạc dưới chân núi Đề_Liêm xưa gọi là núi Bát_Giác được cho là nơi mà chư Tăng_Nam tông Khmer cư_trú sinh_hoạt tu học và tổ_chức những ngày lễ_hội treo truyền_thống Phật_giáo Nam tông Căn_cứ theo lời kể của Đại_đức Pháp Kiên người có công trùng_tu lại chùa kể lại thì vào đầu thập_niên 1960 khi trùng_tu ngôi Bảo điện đã tìm được một viên gạch dưới Bồ đoàn nơi tượng Phật lớn tĩnh_toạ có khắc chữ_số Khmer 1616 Mặc_dù là một ngôi chùa hệ phái Theravada trong chùa vẫn lưu lại Cảnh_quan Kiến_trúc Tuy_nhiên có_lẽ nơi đây đã có một thời_gian không có chư Tăng hệ phái ở có_lẽ do bị chiến_tranh rất ác_liệt ở vùng_đất này nên các Ngài không_thể trú_ngụ nơi đây trong một thời_gian nào đó nên mới có xuất_hiện Đại_Hồng_Chung trên có ghi Kỷ_Tỵ_Niên_Thiên Trúc_Tự là vật khí của là loại pháp khí chỉ sử_dụng trong sinh_hoạt của hệ phái Bắc tông Mahayana tại Thiên_Trúc_Tự còn sử_dụng cho đến ngày_nay Theo suy_đoán Đại_Hồng_Chung có_thể là vật tích của Ngài_Cố_Đại_Lão Hoà_Thượng ẤN ĐÀM hệ phái Mahayana thuộc dòng Lâm_Tế đời thứ 35 Trung_Hoa_Bia đá ghi năm 1662 và ngôi Tháp Bảy_Tầng hiện còn đang đứng vững phía sau Thiên_Trúc_Tự dưới chân núi Đề_Liêm vị_trí thuộc về hướng Nam của núi Như_vậy có_thể suy_đoán thời Ngài_ẤN_ĐÀM 1662 đến thì chùa Thiên_Trúc_Tự đã có và Ngài đã có lần dừng chân tịnh tu tại Thiên_Trúc_Tự này và Đại_Hồng_Chung cũng có_thể là vật tích của Ngài để lại trong thời_gian tu niệm nơi đây Từ trung_tâm thành_phố Hà_Tiên theo Phương_Thành đi về hướng Thạch_Động phía trái bên cạnh chân núi Đề_Liêm có cổng chùa Thiên_Trúc_Tự 1 Tức_Chùa_Phật_Lớn Hà_Tiên Vào cổng chùa có con đường rộng thẳng đi_sâu vào thêm 84 mét là đến vòng rào bao quanh ngôi chùa Thiên_Trúc_Tự_Toàn bộ khung viên của chùa được toạ_lạc trong diện_tích 2 869 00m2 giáp với chân núi Đề_Liêm Mặt_tiền Chùa nhìn thẳng đối_diện là chánh hướng Đông hướng Nam của Chùa nhìn thẳng đối_diện là ngôi chùa Phù_Dung Tự bên kia núi Bình_San_Ngôi_Chánh Điện uy_nghi cao và rộng thể_hiện rõ một dáng đứng của ngôi chùa có bề dày lịch_sử và những nét hoa_văn truyền_thống không mờ_nhạt bởi thời_gian đã đi qua Trong sân chùa có nhiều cây kiểng bông hoa khoe sắc_màu rực_rỡ Vượt_trội hơn là những hoa Sứ hoa Trang hoa Hồng như góp thêm phần nguồn_lực cho những cánh Bướm tung bay_lượn mỗi khi ánh bình_minh vừa ló_dạng cũng như hoàng_hôn sắp buông xuống tiếng chuông chùa ngân đổ Phía sau ngôi Chánh_Điện là ngôi Hậu_Tổ_Trai đường_cao rộng có khoảng không gian thoáng mát Đây là nơi tề_tựu tín_đồ Phật_tử mỗi khi có lễ_hội Phía bên trái ngôi Chánh điện có ngôi Tăng xá vừa_mới xây_cất xong vào cuối năm 2004 tiếp_nối đó là dãy Nhà_Bếp Nhà_Ăn cả hai ngôi nhà này khá khang_trang Mặt trước dãy Nhà_Bếp Nhà_Ăn trên khoảng không gian tiếp với nhà Hậu_Tổ có giàn hoa leo bao_phủ tên gọi là hoa Hương_Cát_Đằng_Hàng trăm dây hoa treo lơ_lửng như những cánh hoa Phong_Lan đua nở màu hoa tim_tím toả sắc dịu_hiền tươi_mát Bên trong ngôi Chánh điện có tượng Phật_Thích_Ca tượng Phật_Lớn ngồi trên Bồ đoàn ngay giữa Chánh điện Pho tượng có gương_mặt dáng ngồi giống như các tượng Phật của Thái_Lan được bảo_tồn trong viện Bảo_tàng tại bangkok Thái_Lan Căn_cứ theo ý_kiến nhận_định của nhiều Nhà viết sử về Hà_Tiên cho biết sau thời_gian Hai vị hoàng_tử Xiêm_Thái_Lan lưu_vong tại Việt_Nam tại xứ Hà_Tiên Này một thời_gian Sau khi đã trở về nước Xiêm phục vị và đã trở_lại Hà_Tiên đi cùng các Nghệ_nhân người Xiêm sang đây tôn_tạo pho tượng Phật ở Chùa Hang_Hải_Sơn_Tự xã Bình_An huyện Kiên_Lương tỉnh Kiên_Giang trước tiếp_theo là pho tượng Phật_Lớn tại Chùa Thiên_Trúc_Tự hiện đàng còn tôn_thờ cho đến ngày_nay Cả Hai pho tượng ở chùa Hải_Sơn_Tự và chùa Thiên_Trúc_Tự đều giống nhau về khuôn_mặt dáng ngồi Tượng_Phật_Lớn_Thiên Trúc_Tự cao 2 6m thân tượng ngồi kiết già từ gối trái sang gối phải 1 9m Phía hậu bên trái của tượng Phật có treo Đại_Hồng_Chung cao 1 15m đường kín 0 6m có khắc dòng chữ Hán_Văn_Kỷ_Tỵ Niên_Thiên_Trúc_Tự Và con giữ lại được một bia đá Si_Ma với đường_nét hoa_văn theo Thái_Lan vì các Chùa thuộc Phật_giáo Nam_Tông_Khmer ở vùng Hà_Tiên và các vùng lân_cận không thấy có loại bia Si_Ma theo mẫu hoa_văn này Trong ký_ức người Hà_Tiên ngay cả những người đã cao_tuổi cũng không hiểu rõ Thiên_Trúc_Tự được ai sáng_lập và xây_cất và ai là vị Sư trụ_trì lúc bấy_giờ Có một_số người chỉ biết ở giai_đoạn vào thời Pháp thuộc khi cha_mẹ của họ đến chùa cúng Phật thì họ được dẫn_dắt theo cúng lại thế họ biết đến chùa Thiên_Trúc_Tự từ đó Như_vậy có_thể suy_đoán vào thời_điểm Ngài_Hoà thượng ẤN ĐÀM 1662 đến vùng_đất này thì chùa Thiên_Trúc_Tự đã được thành_lập trước đó Và Ngài_ẤN_ĐÀM đã có lần hoá bước dừng chân_tu niệm tại Thiên_Trúc_Tự này Vào thời_gian đầu chùa vẫn còn các Nhà_Sư cư_trú tu học Các sư trong chùa thường_ngày cúng_lễ đánh trống khua Chung tụng kinh ngày 2 thời sáng tối Giặc pháp đóng đồn gần đó họ tưởng rằng chùa đánh trống báo_động làm ám_hiệu cho lực_lượng cách_mạng và tiếng trống âm_vang lên làm cho lính pháp ngủ không được yên_giấc nên chúng tăng_cường tuần_tra theo_dõi và ra_lệnh cấm không cho các sư đánh trống khua Chung tụng kinh Sau thời_gian có lịnh cấm không cho sinh_hoạt tu niệm theo truyền_thống của Phật_giáo hệ phái Theravada các sư lần_lượt phải bỏ chốn này ra đi tìm nơi khác để tá_túc tu niệm Nên có một thời_gian khá lâu không có các Nhà_sư Nam tông Khmer ở tại Thiên_Trúc_Tự tu học ngôi chùa trở_nên hoang_vắng điêu_tàn theo năm_tháng vì không người chăm_nom sửa_sang tu_bổ thêm Mãi đến sau_này có Hai vợ_chồng ông Huỳnh_Văn_Mót và bà Nguyễn_Thị_Sảnh là người cư_sĩ ở xứ khác đến thấy chùa không ai quản_lý nên Hai vợ_chồng đã tự dừng chân nơi này để có chỗ trú_ngụ qua_ngày Hai ông_bà đã ở đây vừa làm_ăn kiếm sống qua_ngày vừa tu niệm theo pháp môn của người cư_sĩ tại_gia một thời_gian khá dài và sau đó Hai người là chủ_quản ngôi Tự này cho đến đầu năm 1960 Vào năm 1960 Đại_đức Pháp Kiên thế danh Huỳnh_Văn_Liêm quê ở huyện Tam_Bình tỉnh Vĩnh_Long nhân_dịp đến Hà_Tiên ghé vào Chùa thăm_viếng lạy Phật_Lúc bấy_giờ cổng chùa chỉ cậm đỡ tạm hai cây tre gắn bản_hiệu là Thiên_Trúc_Tự_Nhưng thông_thường người_dân và phật_tử ở bản_xứ quen gọi là Chùa Phật_Lớn vì duy_nhất chỉ có Chùa Thiên_Trúc_Tự có một pho tượng Phật lớn nhất ở vùng xứ Hà_Tiên này Bảng tên_hiệu của chùa tuy còn đó nhưng nét chữ đã bị nắng_mưa làm phai_nhạt Thời_gian không lâu cũng từ năm 1960 Đại_đức Pháp Kiên được vợ_chồng chủ_quản tự thỉnh về giao chùa và Ngài_Pháp_Kiên nhận_lời về trụ_trì nơi đây cùng hiệp_lực với Ban Hộ_Tự tín_đồ phật_tử lo việc tổ_chức sinh_hoạt lễ_hội theo truyền_thống hệ phái Theravada_Nam tông và từng bước chỉnh_trang xây_dựng lại ngôi Chánh điện xây_cất thêm ngôi Giảng_đường và ngôi Nhà_Bếp Hướng_dẫn cho chư phật_tử tu niệm theo đúng hệ phái Nam tông Việt_Nam sau thời_gian không lâu có cư_sĩ tại_gia đến xin xuất_gia vào chùa tu học đồng_thời thâu nhận rất nhiều tín_đồ phật_tử ở phương xa đến xin quy_y thọ trì giới pháp để trở về nhà hành trì tu niệm tại_gia Đặc_biệt là có những sự_kiện tưởng như huyền_thoại mà Ngài thượng_toạ Thích_Nhật_Quang hiện trù trì Chùa Phù_Dung trong khu di_tích Bình_San và các tín_đồ phật_tử cùng một_số người_dân địa_phương kể lại rằng vào_khoảng đầu thập_niên 50 của thế_kỷ 20 có rất nhiều người ngủ ban_đêm cùng nằm_mộng nghe thấy có người mách_bảo trong mấy ngày liên_tiếp như_vầy Hãy ra bãi biển Mũi_Nai thỉnh Phật về ngôi Thiên_Trúc tự Những người được báo_mộng có duyên sự đến chùa gặp nhau ngồi đàm_đạo và kể lại câu_chuyện chiêm_bao của mình cùng lúc mọi người cùng xác_nhận câu_chuyện của mỗi người tuy khác thời_gian nhưng cùng là một nội_dung không khác Nhưng rồi mọi người lưỡng_lự nữa tin nữa không vì Phật ở đâu ngoài biển mà thỉnh về sau mấy ngày liên_tiếp báo_mộng họ mới gặp nhau để đi đến quyết_định cùng nhau ra bãi biển thắp hương vái_lạy và tìm được pho tượng phật bằng gỗ Tượng chạm_khắc theo mẫu tượng Khmer nhưng vì do thời_gian bị vùi lắp trôi vạt nên có nhiều vết trầy_xước Sau đó đã được phục_trang lại và hiện_nay được đặt phía bên trái của pho tượng Phật lớn trong ngôi Chánh điện Người_dân tín_đồ phật_tử rất tin_tưởng vì sau khi thỉnh pho tượng Phật về Thiên_Trúc_Tự thì nơi đây được mưa_thuận_gió_hoà mùa màn bội_thu bởi trước khi chưa thỉnh tượng Phật về thời_tiết không thuận mùa việc trồng_trọt bị nắng hạn nhiều làm cho đời_sống gặp không ít khó_khăn trong việc lao_động sản_xuất Một sự_kiện hiếm có nữa cũng xảy ra chính tại Thiên_Trúc_Tự_Đó là vào một buổi trưa nắng của tháng Giêng nhân_dịp lễ Cầu_an đầu năm 1962 Khoảng độ 13 giờ hơn đại_đức Pháp Kiên đang thiền_định trong tịnh thất riêng được dựng lên bằng gỗ thiếc đơn_sơ bên phía trái ngôi Chánh điện Bỗng_nhiên ở chân núi Đề_Liêm xuất_hiện một vị Mãng_xà mình dài và rất to bò xuống đáy ao sen uống nước Mãng_xà uống nước xong bò lên ngang qua tịnh thất của đại_đức Pháp Kiên_Bất chợt lúc bấy_giờ Đại_đức không còn nghĩ ra cách gì để giải_thoát tình_thế bằng cách là ngồi yên nhắm_mắt lại tuỳ Mãng_xà định_đoạt cho sự sinh_tồn của Ngài_Cùng lúc đó có Hai vị nữ cư_sĩ hộ độ cơm_nước hằng ngày là Giác_Chánh và Giác_Ngạn đem nước rửa mặt và nước giải_khát cho Ngài được chứng_kiến sự_kiện kỳ_lạ chưa từng thấy bao_giờ nên cả Hai người đều hoảng_sợ ngã ngang xuống đất ngất lịm trong giây_lát Sau đó cả thầy lẫn trò trấn tỉnh lại thì thấy vị Mãng_xà đã bỏ đi về theo hướng núi Thất sơn dấu cọ_xát với đất cỏ còn để lại dưới ao và trên bờ Khi mọi người tỉnh lại nhìn lên bầu_trời thì có cả đàn Quạ đen chim Tu_hú rất nhiều bay sau theo hướng Mãng_xà đi như để yểm_trợ cho vị thần Mãng_xà Sau khi Mãng_xà đi thầy_trò ngồi lại ngoài tịnh thất kể lại chuyện bất_chợt gặp Mãng_xà câu_chuyện vừa kể vừa chỉ theo dấu_vết thì bổng bắt_gặp một cây muổng gần tịnh thất nơi Mãng_xà dừng nghỉ trong giây_lát Cán muổng làm bằng loại gỗ quý dá muổng làm bằng vỏ con sò được mài nhẳng bóng trông rất đẹp Trên cán muổng có đề dòng chữ Mạc_Thiên_Tích 1 Qua đó hiểu rằng Mãng_xà đã đem đến cúng dường cho sư Pháp Kiên một cây muổng quý Cũng qua sự_kiện này vị Mãng_xà đã đến báo điềm tốt_lành cho Thiên_Trúc_Tự sau_này Nhân_dân tín_đồ phật_tử ở Hà_Tiên Rạch_Giá và các nơi khác nghe tin về sự_kiện Mãng_xà đến viếng Chùa xem dấu_vết bò dưới ao còn để lại Mọi người xem đây là sự_kiện lạ hiếm thấy nên đến tham_quan rất nhiều đoàn người đồng_thời mọi người lần_lượt đóng_góp tài_chánh cúng dường cho Chùa với con_số khá nhiều Nhờ vào số tiền này trong năm 1962 1963 sư Pháp Kiên cùng Ban hộ tự_tín đồ phật_tử xây_dựng nâng_cấp lại ngôi Chùa Không ngoài bối_cảnh chung thời_kỳ ấy của đất_nước trong đó có vùng_đất Hà_Tiên chùa Thiên_Trúc_Tự cũng không gặp ít khó_khăn về mặt xin phép để sửa_chữa Nhưng với ý thiện hướng theo đường Phật pháp_sư Pháp Kiên cùng Ban hộ tự chùa và tín_đồ phật_tử đã kiên_nhẫn vượt qua mọi gian_khó trong mồ_hôi và nước_mắt để trùng_tu ngôi Thiên_Trúc trong đó đã nâng cao thêm ngôi Chánh điện bằng vật_liệu kiên_cố và được khang_trang như ngày_nay Sửa_chữa nâng_cấp xong chùa được gắn bảng_hiệu là Thiên Trước_Cổ_Tự Sau khi trùng_tu ngôi Thiên_Trúc_Tự quang_cảnh nơi đây trở_nên thoáng rộng uy_nghi tôn_nghiêm và thể_hiện đậm_nét một ngôi chùa cổ_kính hoà lẫn với vẽ huyền_bí thơ_mộng mang sắc_thái của vùng_đất Hà_Tiên Một vùng_đất hiền_lành của xứ Tiên_Phật_Cũng từ đó Thiên_Trúc_Tự có thêm nhiều tín_đồ phật_tử và khách tham_quan du_lịch cũng có dịp đến viếng chùa lạy Phật mỗi lúc càng nhiều hơn Vào những năm đầu thập_niên 70 của thế_kỷ 20 nơi đây có mở giảng_đường thuyết_pháp về giáo_lý đạo Phật do đại_đức Pháp Chơn trụ_trì mỗi khi có lễ_hội trong chùa Đồng_thời có thầy_giáo là C Ru_À_Cha_Nho sau khi học xong lớp 9 ở Cam pu chia đến tạm_trú tại Thiên_Trúc_Tự để mở nhiều khoá học về ngôn_ngữ Pa li Kinh luận giới và dạy chữ Khmer cho nhiều người học lúc bấy_giờ Chùa Thiên_Trúc_Tự vẫn mang sắc_thái khá đặc_biệt của cộng_đồng dân_cư đã được hình_thành từ lâu_đời của vùng_đất Hà_Tiên Hiện_nay chùa có trên 1000 tín_đồ phật_tử bao_gồm người dân_tộc Kinh_Khmer_Hoa trong đó dân_tộc Kinh chiếm đa_số Họ đến với chùa trong những ngày lễ_hội truyền_thống trong tinh thàn đoàn_kết cùng quy_tụ trước Bồ đoàn_Đức Phật_Thích_Ca vang lên lời kinh tiếng kệ đồng nguyện_cầu cho quốc thới dân an cuộc_sống ấm_no nhà_nhà hạnh_phúc Cũng chính vì đặc_điểm như_vậy nên chùa Thiên_Trúc được hiểu rõ là Chùa thờ_cúng thể_hiện sự hoà_hợp các dân_tộc đang sinh_sống trong cộng_đồng dân_cư Cùng đoàn_kết bên nhau chắc chiu nghĩa_tình như anh_em cùng chung một nhà Sự đoàn_kết gắn_bó ấy của các dân_tộc đã trải qua nhiều thế_hệ Họ có chung ý_niệm là cùng hướng_thiện theo con đường làm_lành lánh dữ yêu quê_hương bảo_vệ Tổ_quốc mà từ thuở xa_xưa nhiều Sư_Tổ_Phật_giáo Việt_Nam đã trọn và truyền lại đến ngày_nay Từ sau ngày miền Nam được giải_phóng đất_nước thống_nhất nhân_dân Hà_Tiên cùng với cả nước chung sống trong thanh_bình Đạo_Phật lại có thêm nhiều thuận_lợi trên con đường tiến_triển khi được hợp_nhất thành một Tổ_chức Giáo_hội Phật_giáo Việt_Nam Từ đây chư Tăng tín_đồ phật_tử trên khắp miền của Tổ_quốc Việt_Nam trong đó có Hà_Tiên và chùa Thiên_Trúc càng thêm vững_lòng tin trên con đường Phật pháp Đi theo Phật pháp là để tu_dưỡng tâm_tính có đạo_đức tốt có tính nhân_ái vị_tha có tình thương chân_chính với mọi người gắn với lẽ_phải của cộng_đồng các dân_tộc trong xã_hội Tiếp_tục thừa_kế và nâng cao truyền_thống quý_báu của nòi_giống Rồng_Tiên giữa đạo với đời là một tô_điểm thêm cho cuộc_sống trong cộng_đồng xã_hội luôn_luôn tốt đời đẹp đạo Với ý_tưởng và hoài_niệm ấy của chư Tăng và tín_đồ phật_tử là vô_cùng cao_đẹp Một_lòng giữ vững chân_tu theo Phật_giáo gắn với tình thương_yêu quê_hương góp_phần xây_dựng đất_nước Việt_Nam ngày_càng giàu đẹp Ấy chính là thể_hiện tính nhân_văn trong giáo_lý tuân_thủ và chấp_hành luật_pháp của Nhà_nước hoà_hợp với nếp sống văn_hoá văn_minh trong cộng_đồng xã_hội đương_đại Qua đó thiết_thực góp_phần nâng cao giá_trị cuộc_sống của mọi người trong xã_hội mới hôm_nay của chúng_ta Nhìn_chung chùa Thiên_Trúc đã có bề dày truyền_thống gắn liền với vùng_đất Hà_Tiên Song nếu kể từ trước năm 1960 đến nay thì chùa đã có nhiều sư trụ_trì qua từng thời_gian như sau Trước năm 1960 có hai vợ_chồng ông Huỳnh_Văn_Mót và bà Nguyễn_Thị_Sảnh là chủ_quản Thiên_Trúc_Tự_Đại đức Pháp Kiên thế danh huỳnh Văn_Liêm quê_quán huyện Tam_Bình tỉnh Vĩnh_Long trụ_trì từ năm 1960 1968 Đại_đức Pháp Chơn thế danh Lê_Văn_Bốn sinh năm 1905 1989 quê_quán huyện Hà_Tiên tỉnh Kiên_Giang trụ_trì từ năm 1969 1989 Đại_đức Pháp Nhẫn thế danh Diệp_Bình_Lợi sinh năm 1950 quê_quán huyện Hà_Tiên tỉnh Kiên_Giang trụ_trì từ năm 1990 1997 Tỳ kheo Pháp Hảo thế danh Đàm_Hồng_Phúc sinh năm 1975 quê_quán huyện Trà_Cú tỉnh Trà_Vinh trụ_trì từ năm 1999 cho đến nay
Chùa Phật_Lớn ( Hà_Tiên )