Lịch_sử Hawaii_Lịch sử con người ở Hawaii bao_gồm giai_đoạn đầu định_cư của người Polynesia người Anh đến đảo thống_nhất người nhập_cư Âu_Mỹ và châu_Á việc lật_đổ chế_độ_quân_chủ Hawaii trong một thời_gian ngắn là Cộng_hoà Hawaii việc Hawaii gia_nhập Hoa_Kỳ thành một Lãnh_thổ Hawaii và sau đó là tiểu_bang Hawaii_Phát hiện và định_cư Người Polynesia đã thiết_lập các khu định_cư sớm nhất ở quần_đảo Hawaii khi họ đến Hawaii bằng cách sử_dụng thuyền lớn hai vỏ Họ mang theo heo chó gà khoai_môn khoai_lang dừa chuối và mía Có một_số giả_thuyết liên_quan đến di_cư đến Hawaii_Giả thuyết một cuộc di_cư cho rằng có một khu định_cư duy_nhất Một biến_thể của một giả_thuyết di một đợt di_cư lại cho rằng có một khu định_cư đơn_nhất và liên_tục Một giả_thuyết nhiều đợt di_cư cho rằng có một khu định_cư đầu_tiên bởi một nhóm gọi là Menehune định_cư từ quần_đảo Marquesas và sau đó khu định_cư thứ hai của người Tahiti_Ngày 18 tháng 1 1778 Thuyền_trưởng James_Cook và thuỷ_thủ đoàn của ông trong khi cố_gắng để khám_phá các tuyến đường tây bắc giữa Alaska và châu_Á đã rất ngạc_nhiên khi tìm thấy những hòn đảo thuộc Hawaii xa về phía bắc ở Thái_Bình Dương_Ông đã đặt tên Quần_đảo Sandwich theo tên Đệ_tứ bá_tước của Sandwich Sau khi Cook phát_hiện người châu_Âu và Mỹ đã đến quần_đảo Sandwich_Juan de Gaitán đã đến Hawaii vào năm 1555 Có những bản_đồ Tây_Ban_Nha của thời đó trong đó hòn đảo được thể_hiện trong vĩ_độ Hawaii nhưng 10 về phía đông Bản_đồ biển đầu_tiên mà có_thể chứng_minh điều này là ngày 1551 có chữ_ký của Tây_Ban_Nha Bồ_Đào_Nha Hà_Lan Ý và Pháp vẽ bản_đồ trong đó thể_hiện một quần_đảo nằm tại các điểm gần nơi Hawaii toạ_lạc trên toàn thế_giới Vương_quốc Hawaii_Sự hình_thành của Vương_quốc Hawaii_Quần đảo này đã thống_nhất dưới một người cai_trị duy_nhất Kamehameha I lần đầu_tiên vào năm 1810 với sự giúp_đỡ vũ_khí và cố_vấn nước_ngoài Chính_quyền quân_chủ sau đó đã thông_qua việc chọn quốc_kỳ tương_tự như lá cờ hiện_nay đang được tiểu_bang Hawaii sử_dụng lá cờ thống_nhất của vương_quốc đầu góc bên cạnh cột cờ và tám sọc ngang xen_kẽ màu trắng đỏ xanh dương từ trên đại_diện cho tám hòn đảo_chính của Hawaii_Trong tháng 5 năm 1819 Hoàng_tử trở_thành Vua_Kamehameha_II_Dưới áp_lực từ đồng nhiếp_chính của ông và bà mẹ_kế Kaahumanu ông đã bãi_bỏ chế_độ kapu đã cai_trị ở các đảo Ông đã báo_hiệu thay_đổi mang tính_cách mạng này bằng cách ngồi xuống để ăn với Ka ahumanu và phụ_nữ khác có vai_vế lãnh_đạo một hành_động bị cấm_đoán dưới chế_độ tôn_giáo Ai_Noa_Kekuaokalani một người anh_em họ nghĩ rằng ông là chia_sẻ quyền_lực với Liholiho tổ_chức những người ủng_hộ chế_độ kapu nhưng lực_lượng của ông đã bị đánh_bại bởi Kaahumanu và Liholiho trong tháng 12 năm 1819 tại_trận Kuamoo_Đế chế Nga Năm 1815 đế_quốc Nga đã gây ảnh_hưởng cho các đảo khi Georg_Anton_Schaffer nhân_viên của Công_ty Nga Mỹ đến lấy hàng bị tịch_thu bởi Kaumualii đảo trưởng hòn đảo Kauai_Kaumualii đã ký một hiệp_ước công_nhận sự bảo_hộ của hoàng_đế Alexander I đối_với đảo Kauai_Từ 1817 đến 1853 Fort_Elizabeth gần sông Waimea là một trong ba pháo_đài của Nga trên đảo Pháp Trong vương_quốc đầu_tiên các Bộ_trưởng Tin lành đã thuyết_phục các vị vua Hawaii quy_định Công_giáo bất_hợp_pháp trục_xuất các linh_mục Pháp và bỏ_tù những người bản_địa cải đạo Công_giáo Hawaii_Năm 1839 thuyền_trưởng Laplace của tàu frigate Artémise của Pháp khởi_hành đến Hawaii_Dưới sự đe_doạ của chiến_tranh vua Kamehameha_III đã ký chỉ_dụ khoan_dung vào ngày 17 tháng 7 năm 1839 và đã trả 20 000 USD bồi_thường cho việc trục_xuất các linh_mục và giam_giữ và tra_tấn người cải đạo đồng_ý với yêu_cầu của Laplace_Giáo_phận Công_giáo Rôma_Honolulu trở_lại và Kamehameha_III hiến đất cho họ để xây_dựng một nhà_thờ như một khoản đền_bù Trong tháng 8 năm 1849 đô_đốc Pháp Louis_Tromelin đến bến cảng Honolulu với La_Poursuivante và Gassendi_De_Tromelin ra 10 lệnh cho vua Kamehameha_III vào ngày 22 tháng 8 chủ_yếu phải trao quyền tôn_giáo đầy_đủ cho những người Công_giáo lệnh cấm Công_giáo đã được dỡ bỏ nhưng những người Công_giáo vẫn chỉ được hưởng một phần quyền tự_do tôn_giáo Vào ngày 25 tháng 8 yêu_cầu đã không được đáp_ứng Sau khi một cảnh_báo thứ hai được thực_hiện đối_với những nhân_viên dân_sự quân Pháp đã thắng áp_đảo trước lực_lượng nòng_cốt và chiếm pháo_đài Honolulu đánh_bại các vị_trí phòng_thủ bằng súng ven biển và phá_huỷ tất_cả các loại vũ_khí khác mà họ đã tìm thấy chủ_yếu là súng_trường và đạn_dược Họ đột_kích vào toà nhà chính_phủ và tài_sản ở Honolulu gây ra thiệt_hại 100 000 USD Sau các cuộc tấn_công lực_lượng xâm_lược rút về pháo_đài De_Tromelin cuối kêu_gọi quân mình rút_lui và rời Hawaii vào ngày 5 tháng 9 Đại_Anh_Vào ngày 10 tháng 2 năm 1843 huân_tước George_Paulet trên tàu_chiến của Hải_quân Hoàng_gia HMS Carysfort đã vào cảng Honolulu và yêu_cầu vua Kamehameha_III nhượng lại quần_đảo Hawaii cho Hoàng_gia Anh Dưới sự uy_hiếp của các khẩu súng của tàu frigate Kamehameha đã nhượng_bộ trong phản_đối Kamehameha_III đầu_hàng Paulet ngày 25 tháng 2 Gerrit_P_Judd một nhà truyền_giáo đã trở_thành Bộ_trưởng Bộ Tài_chính bí_mật phái các công_sứ đến Hoa_Kỳ Pháp và Anh để phản_đối hành_động của Paulet_Cuộc phản_đối này đã được chuyển_tiếp sang thiếu_tướng hải_quân Richard_Darton_Thomas sĩ_quan chỉ_huy của Paulet người đến bến cảng Honolulu ngày 26 tháng 7 năm 1843 trên chiếc tàu HMS Dublin_Thomas bác_bỏ hành_động Paulet và vào ngày 31 Tháng 7 năm 1843 khôi_phục Chính_phủ Hawaii_Trong bài phát_biểu khôi_phục của mình Kamehameha tuyên_bố rằng Ua mau ke ea_o ka Aina i ka pono phương_châm của Nhà_nước tương_lai của Hawaii dịch là Cuộc_sống của vùng_đất tồn trong sự công_bình Dòng_họ Kamehameha_Triều đại cai_trị bởi dòng_họ Kamehameha kết_thúc vào năm 1872 với cái chết của Kamehameha_V Sau thời_gian cầm_quyền ngắn_ngủi của Lunalilo nhà Kalakaua lên_ngôi hoàng_đế Sự chuyển_đổi này thông_qua cuộc bầu_cử của các ứng_cử_viên con nhà quý_tộc Công_chúa Ka iulani đã cố_gắng rất vất_vả để ngăn_chặn đất_nước mình trở_thành một phần của Hoa_Kỳ Hoa_Kỳ Hiệp_ước có_đi_có_lại năm 1875 giữa Anh Hawaii và Hoa_Kỳ cho_phép miễn thuế nhập_khẩu đường ăn Hawaii từ mía vào Hoa_Kỳ bắt_đầu vào năm 1876 Điều này đẩy_mạnh ngành trồng_trọt mía đường trong các trang_trại Đổi lại Hawaii nhượng lại miễn_phí Trân_Châu Cảng bao_gồm đảo Ford Hawaii_Moku ume ume cùng với bờ biển của nó cho bốn hoặc năm dặm trở_lại cho Hoa_Kỳ Hoa_Kỳ yêu_cầu khu_vực này dựa trên một báo_cáo 1873 thực_hiện bởi Ngoại_trưởng chiến_tranh Mỹ Hiệp_ước này rõ_ràng thừa_nhận Hawaii là một quốc_gia có chủ_quyền Mặc_dù hiệp_ước này cũng bao_gồm miễn thuế nhập_khẩu của gạo vào thời_gian này trở_thành cây_trồng chính ở các vùng_đất thấp ẩm_ướt trồng khoai_môn bị bỏ_hoang trong những hòn đảo_chính dòng người nhập_cư từ châu_Á đầu_tiên là người Trung_Quốc và sau đó là người Nhật_Bản đặt ra nhu_cầu cho việc mở_rộng trồng lúa Yêu_cầu lượng nước cao để trồng mía trong đã dẫn đến các dự_án thuỷ_lợi lớn rộng khắp trên tất_cả các đảo lớn để chuyển_hướng dòng suối từ sườn núi hứng_gió ẩm_ướt sang vùng_đất thấp khô Trở_thành lãnh_thổ Hoa_Kỳ Lãnh_thổ Khi William_McKinley thắng_cử tổng_thống Hoa_Kỳ vào tháng 11 năm 1896 vấn_đề sáp_nhập Hawaii vào Hoa_Kỳ được nổi lên lần nữa Tổng_thống tiền_nhiệm Grover_Cleveland là bạn của Nữ_hoàng Liliuokalani_Ông phản_đối việc phụ_thuộc Hawaii vào Hoa_Kỳ đến cuối nhiệm_kỳ ông nhưng rồi McKinley bị thuyết_phục bởi những người theo chủ_nghĩa_bành_trướng và những người muốn sáp_nhập đến từ Hawaii_Ông tán_thành cuộc gặp với một Uỷ_ban người ủng_hộ việc sáp_nhập đến từ Hawaii có Lorrin_Thurston_Francis_Hatch và William_Kinney Sau khi đàm_phán với họ vào tháng 6 năm 1897 ông McKinley ký hiệp_ước sáp_nhập với các đại_biểu này của Cộng_hoà Hawaii_Tổng_thống sau đó gửi hiệp_ước cho Quốc_hội Hoa_Kỳ để họ phê_chuẩn Vụ sáp_nhập Hawaii vào Hoa_Kỳ bị nhiều người phản_đối Hui_Aloha_Aina và Hui_Kalaiaina tổ_chức hai vận_động kiến_nghị một vận_động lấy gần 22 000 tên ký phản_đối sáp_nhập trong khi vận_động kia lấy vào_khoảng 17 000 tên xin phục_hồi chế_độ_quân_chủ Chỉ có kiến_nghị 22 000 tên phản_đối sáp_nhập được gửi cho chính_phủ Hoa_Kỳ trong khi 17 000 tên kia chưa được tìm lại Hồi đó Lorrin_Thurston chỉ_trích kiến_nghị được gửi do điều_tra của ông chỉ ra nhiều gian_lận Dù những người đó phản_đối ở quần_đảo Nghị_quyết Newlands nghị_quyết các vùng_đất mới được thông_qua Hạ_Nghị_viện ngày 15 tháng 6 năm 1898 với kết_quả 209 người thuận và 91 người chống và được thông_qua Thượng_Nghị_viện ngày 6 tháng 7 năm 1898 với kết_quả 42 21 sáp_nhập Hawaii thành lãnh_thổ Hoa_Kỳ chính_thức mặc_dù những đại_biểu phản_đối trong Quốc_hội Tuy một_số người nghi_ngờ sự hợp_pháp của vụ sáp_nhập này vì nghị_quyết được thông_qua thay_vì hiệp_ước hai viện Quốc_hội ủng_hộ đạo_luật này với đa_số hai_phần_ba trong khi một hiệp_ước chỉ cần hai_phần_ba của Thượng_Nghị_viện thuận Điều II_Đoạn 2 Hiến_pháp Hoa_Kỳ Năm 1900 Hawaii được tự_trị và giữ Lâu_đài Iolani là trụ_sở của thủ_phủ lãnh_thổ Tuy có người thử dành cấp tiểu_bang vài lần Hawaii vẫn còn là lãnh_thổ kéo_dài 60 năm Các người chủ đồn_điền như là nhóm được gọi Big_Five thấy cấp lãnh_thổ rất tiện để họ tiếp_tục nhập_khẩu nhân_công rẻ từ ngoại_quốc chính_phủ liên_bang cấm nhập_cư như_vậy ở các tiểu_bang kia Quyền của các người chủ đồn_điền cuối_cùng bị vỡ do những người hoạt_động chính_trị mà cháu của nhân_công nhập_cư đầu_tiên Do họ được sinh tại lãnh_thổ nước Mỹ họ tự_động là công_dân Hoa_Kỳ Mong được quyền bầu_cử đầy_đủ họ vận_động cho cấp tiểu_bang tại quần_đảo Hawaii_Tiểu bang Tháng 3 năm 1959 hai viện Quốc_hội thông_qua Đạo_luật Nhận và Tổng_thống Dwight_D_Eisenhower tán_thành nó Đạo_luật này không kể đảo san_hô Palmyra ngày_xưa là phần của Vương_quốc và Lãnh_thổ Hawaii khi định_nghĩa tiểu_bang Ngày 27 tháng 6 năm đó lãnh_thổ này tổ_chức cuộc trưng_cầu_dân_ý để dân Hawaii biểu_quyết về đạo_luật đưa cấp tiểu_bang Hawaii chấp_nhận nó với kết_quả mỗi người chống có 17 người thuận Ngày 21 tháng 8 các nhà_thờ khắp thành_phố Honolulu kêu chuông khi Hawaii được tuyên_bố là tiểu_bang thứ 50 của Liên_bang Sau khi giành được cấp tiểu_bang Hawaii nhanh_chóng trở_thành tiểu_bang hiện_đại ngành xây_dựng và nền kinh_tế mở_mang rất nhanh Đảng Cộng_hoà Hawaii bị loại ra khỏi chính_phủ trong cuộc bầu_cử đảng Cộng_hoà là đảng được ủng_hộ rất mạnh bởi các người chủ đồn_điền Thay cho đảng này Đảng Dân_chủ Hawaii thống_trị nền chính_trị tiểu_bang kéo_dài 40 năm Tiểu_bang này cũng cố_gắng xây lại văn_hoá của thổ_dân Hawaii_Hội nghị Hiến_pháp Tiểu_bang Hawaii năm 1978 dẫn đến thời_kì mà có người gọi là phục_hưng Hawaii_Các đại_biểu của tiểu_bang tạo ra những chương_trình mang lại ngôn_ngữ và văn_hoá của thổ_dân Hawaii_Ngoài ra họ cố_gắng ủng_hộ quyền_lực thổ_dân về vấn_đề tiểu_bang bằng cách thành_lập Văn_phòng Công_việc Hawaii_Office of Hawaiian_Affairs
Lịch_sử Hawaii