Hậu_cung nhà Thanh_Hậu cung Nhà Thanh chữ Hán_清朝後宮_Thanh triều Hậu_cung là quy_định và trật_tự của hậu_cung dưới thời nhà Thanh trong lịch_sử Trung_Quốc Ngoài bản_thân Hoàng_đế là chủ_nhân bên cạnh đó còn có Hoàng_thái_hậu Hoàng_hậu cùng Phi_tần Thái_giám và Cung_nữ tất_cả đều tham_gia vào sự vận_động cuộc_sống sinh_hoạt hằng ngày trong cung Triều_đại nhà Thanh có tương_quan ghi_chép nhiều nhất trong các đời phong_kiến Trung_Quốc Hậu_Kim sơ_khai Thời_kỳ Thiên_Mệnh và Thiên_Thông_Khi Hậu Kim_thành lập Nỗ_Nhĩ_Cáp_Xích vẫn chưa thành_lập trật_tự các vị Thê_thiếp của mình vẫn gọi là Phúc tấn Sau khi Nỗ_Nhĩ_Cáp_Xích xưng Đại hãn các Thê_thiếp gọi chung là Chúng_Phúc tấn 众福晋_Fujisa_Đời sau tuy lấy danh_xưng Hậu phi để gọi các bà Thê_thiếp của Hãn thời_kỳ này song thực_tế lúc đó không gọi như_vậy Lúc này nội trướng của Hậu_Kim tạm có trật_tự một_chút Có hai bậc có_thể xem là ngang nhau BULLET Đại_Phúc tấn 大福晋_Amba fujin đứng đầu Chúng phúc tấn Đây là Đích_Phúc tấn chính_thất toàn_vẹn trên pháp_lý của Hậu_Kim_Đại hãn Tuỳ theo thứ_tự cưới trước hay sau trong văn_bản có_thể gọi là Nguyên_phi 元妃 hay Kế phi 继妃 như vợ đầu của Nỗ_Nhĩ_Cáp_Xích là Đông_Giai thị được gọi là Thanh_Thái_Tổ_Nguyên phi có Mãn văn là Neneme gaiha fujin nghĩa_là Nguyên thú Phúc tấn hay Vị_Phúc tấn được cưới_hỏi đầu_tiên Sau đó lễ chế phát_triển Đại_Phúc tấn còn được gọi là Đại phi 大妃_BULLET_Trắc_Phúc tấn 侧福晋_Ashani fujin thân_phận trung_hoà giữa Đích_Phúc tấn và các Thứ_Phúc tấn Trong đó có một_ít Trắc_Phúc tấn có thân_phận cơ_hồ có_thể cùng Đại_Phúc tấn tương_đồng Đây được cho là ảnh_hưởng từ chế_độ khai sơ Một chồng nhiều vợ nhiều thiếp của người Nữ_Chân trước khi nhập_quan Dưới hai hàng Phúc tấn có thân_phận ngang nhau trên thì là các dạng Thứ_Phúc tấn 庶福晋_Buya fujin tức những Thứ_phi là các tiểu thiếp trải trong nội trướng thân_phận kém xa Đích_Phúc tấn và Trắc_Phúc tấn Có rất nhiều tên gọi BULLET 1 Tiểu_Phúc tấn 小福晋_Ajige fujin BULLET 2 Tiểu thê 小妻_Buya sargan BULLET 3 Tì_thiếp 婢妾_Gucihi_BULLET 4 Nhàn_tản Phụ nhân 闲散妇人_Sula hehesi BULLET 5 Cách cách 格格_Gege_Trên thực_tế lúc đó trong hậu_cung sinh_hoạt tuy_rằng đồng_dạng thuộc về cấp_bậc Thứ_phi nhưng là căn_cứ xưng_hô bất_đồng mà cũng có địa_vị cao_thấp khác nhau Tỷ_như nói Ajige fujin thân_phận liền phải so cao hơn các Buya sargan nhưng các Ajige fujin vẫn như cũ không_thể bị xếp vào hàng Trắc_Phúc tấn được Khi Hoàng_Thái_Cực lên_ngôi ông cho lập Trung cung Phúc tấn 中宮福晉_Đông cung Phúc tấn 東宮福晉 và Tây_cung Phúc tấn 西宮福晉_Hoàng_Thái_Cực trước_hết sắc lập Trung cung Phúc tấn và Tây_cung Phúc tấn lại ở Thiên_Thông năm thứ 6 1632 sách lập Trát_Lỗ_Đặc_Bác Nhĩ_Tế_Cát_Đặc thị 扎鲁特博尔济吉特氏 làm Đông_cung Phúc tấn Thiên_Thông năm thứ 9 1635 ngày 7 tháng 10 sau khi vừa hạ sinh Cửu cách cách Hoàng_Thái_Cực đem Trát_Lỗ_Đặc_Bác Nhĩ_Tế_Cát_Đặc thị ban cho Nam_Chử_南褚 của Diệp_Hách cho thấy thái_độ khinh_mạn của Hoàng_Thái_Cực với chúng tần thiếp Thời_kỳ Sùng_Đức_Năm_Sùng Đức nguyên_niên 1636 Hoàng_Thái_Cực xưng Hoàng_đế ở Thịnh_Kinh lập ra Đại_Thanh do_vậy đem hậu_cung sửa lại định_chế gọi là Ngũ_cung chế 五宮制_Ngũ cung Phúc tấn 五宫福晋 hay Sùng_Đức_Ngũ cung 崇德五宮_Nhưng khi ấy Hoàng thái Cực tuy phỏng theo quy_chế Trung_nguyên học theo nhà Minh nhưng vẫn có tình_trạng ba_phải thế_nào cũng được trộn lẫn danh_xưng Hán song_song danh_xưng theo lối Mãn_Sắc phong cho 5 vị Hậu phi này bên cạnh Hán văn là Hậu và phi thì còn có cách gọi theo truyền_thống của Hậu_Kim là Phúc tấn trong đó BULLET Đại_Phúc tấn Triết_Triết ngụ tại Thanh_Ninh cung 清寧宮 vị Hoàng_hậu 皇后_Mãn văn gọi là Quốc quân Phúc tấn 國君福晉_Ejen fujin BULLET Hải_Lan_Châu ở Đông_Cung là Quan_Thư cung 關睢宮 phong hiệu Thần phi 宸妃_Mãn văn là Đông_Đại_Phúc tấn 東大福晉_Dergi amba fujin BULLET Na_Mộc_Chung ở Tây_Cung là Lân_Chỉ cung 麟趾宮 phong hiệu Quý_phi 貴妃_Mãn văn là Tây_Đại_Phúc tấn 西大福晋_Wargi amba fujin BULLET Ba Đặc_Mã_Tảo ở Đông_Cung là Diễn_Khánh cung 衍慶宮 phong hiệu Thục phi 淑妃_Mãn văn là Đông_Trắc_Phúc tấn 東侧福晋_Dergi ashan i fujin BULLET Bố Mộc_Bố_Thái ở Tây_Cung là Vĩnh_Phúc cung 永福宮 phong hiệu Trang phi 莊妃_Mãn văn là Tây_Trắc_Phúc tấn 西侧福晋_Wargi ashan i fujin Sau khi nhập_quan Thời_kỳ Thuận_Trị_Dưới thời Thuận_Trị hậu_cung nhà Thanh lại có biến_chuyển Hậu_cung thời Thuận_Trị theo khảo_chứng hồ_sơ thì đã từng muốn thiết_lập Hoàng phi 皇妃 cùng Cửu tần 九嫔 theo kiểu người Hán song rốt_cuộc cũng như chế_độ nữ quan đều bị bãi_bỏ Vào lúc đó trong hậu_cung vẫn hay giữ kiểu gọi tương_ứng Hoàng_hậu ứng với Đích_Phúc tấn Phi ứng với Trắc_Phúc tấn và Cách cách ứng với Thứ thiếp mà xưng_hô cùng thiết đặt đãi_ngộ không khác thời Hậu_Kim Sau đó triều_đình Thuận_Trị đã phân_định rõ thứ_bậc hơn một_chút dựa theo quy_chế Trung_nguyên dưới Hoàng_hậu có hàng Hoàng quý_phi Phi và Tần đều thực_sự đã được đề_cập khi quy_định đãi_ngộ nhưng không rõ vì lý_do gì vẫn rất nhiều hậu_cung không có danh_vị chính_thức Đặc_biệt là danh_vị Hoàng quý_phi được dùng để sách phong sủng thiếp Đổng_Ngạc phi Ngoài_ra thì chỉ có Hiếu_Huệ_Chương_Hoàng hậu cùng Phế hậu Tĩnh phi là từng được ghi_nhận có đãi_ngộ hàng Phi riêng hàng Tần vẫn để trống Tóm gọn lại hậu_cung triều Thuận_Trị có 7 định_mức được gọi là Cấp_級 trình_tự có BULLET 1 Hoàng_hậu 皇后 dành cho Tam cung Hậu vị Hoàng_hậu Hoàng_thái_hậu Thái hoàng_thái_hậu và Thái_Thái_Hoàng_Thái Hậu_BULLET 2 Hoàng quý_phi 皇貴妃 lập ra vì Đổng_Ngạc phi BULLET 3 Phi_妃 chỉ thấy Hiếu_Huệ_Chương_Hoàng hậu và Tĩnh phi BULLET 4 Tần_嬪 vẫn luôn để trống BULLET 5 Phúc tấn 福晉 đãi_ngộ tương_đương Quý_nhân đây là đãi_ngộ của Hiếu_Khang_Chương_Hoàng hậu cùng đại_đa_số hậu_cung triều Thuận_Trị_BULLET 6 Tiểu_Phúc tấn 小福晉 bên trong lại có thêm 2 cấp đãi_ngộ tương_đương Thường tại BULLET 7 Cách cách 格格 đãi_ngộ thấp hơn Thường tại Các định cấp này là quy_định về đãi_ngộ cho_nên Hoàng_hậu cấp chính là nói về đãi_ngộ Tam cung Hậu vị có đãi_ngộ mặc_định của Hoàng_hậu cấp tương_tự thì Hậu phi đều dựa vào đãi_ngộ từng cấp mà phân_định Theo thói_quen triều Thuận_Trị phi_tần có thân_phận đặc_thù bao_gồm công_chúa Mông_Cổ Minh kỳ hoặc cách cách Mãn_Châu gia_thế lớn đều sẽ được đãi hàng Phúc tấn hàng Tiểu_Phúc tấn dành cho những người sinh con và hàng Cách cách đều là những người chưa sinh con Trước_mắt đại_lượng hồ_sơ Mãn văn khi gọi các Hậu phi thời Thuận_Trị chỉ xưng Phúc tấn cùng Cách cách còn Tiểu_Phúc tấn rất hay bị gọi thành Cách cách dù hạng đãi_ngộ có khác hơn hẳn Nhưng_mà có một lượng bộ_phận hồ_sơ cùng ký_lục đời sau còn có chênh_lệch như một_số Phúc tấn hay bị gọi thành Cách cách và ngược_lại nên hiện_tại thông_tin thân_phận các Hậu phi triều Thuận_Trị tương_đối hỗn_loạn Ngoài_ra vào năm Thuận_Trị thứ 15 1658 quan_viên tấu thỉnh thiết_lập BULLET Càn_Thanh cung thiết_lập Phu_nhân 夫人_Thục nghi 淑儀 mỗi chức 1 người Uyển thị 婉侍 6 người Nhu uyển 柔婉 cùng Phương uyển 方婉 tổng 60 người BULLET Từ Ninh cung thiết_lập Trinh dung 貞容 1 người Thận dung 慎容 2 người còn có Cần thị 勤侍 vô_định số Bên cạnh đó hệ_thống Hậu_cung cũng đề_nghị có thêm Nữ quan y theo Lục_cục nhất Ti_六局一司 của nhà Minh_Phần nội_dung_thiết đại tước_vị ở hai cung lẫn hệ_thống Nữ quan trước_mắt chỉ là nghị_định biên_soạn trên giấy_tờ mà chưa bao_giờ thấy có trường_hợp chấp_hành Tuy_nhiên căn_cứ việc Nguỵ_Nguyên_魏源 trong Cổ_Vi đường thi_tập 古微堂詩集 cuốn 4 tựa Đô trung ngâm 都中吟 lại dẫn_chứng Càn_Long_Đế từng ngự chế thơ đề_cập sự tồn_tại của Nữ quan có đoạn Quốc sơ nữ nhạc duyên minh quý Khang_Hi nữ nhạc bất doanh thiên Ung_Chính cận tồn thập chi thất Càn_Long vô nhất nữ nhạc yên Thời_Càn_Long_Cao Tông còn tự nói rằng Đến_nỗi Nữ nhạc Trẫm từ khi đăng vị đã không dùng không_chỉ khẳng_định triều Càn_Long đã không còn chế_độ này mà đồng_thời khẳng_định đến tận triều Ung_Chính vẫn còn hệ_thống này chỉ là phai dần thôi Khang_Hi hoàn_bị Qua thời Khang_Hi đại_để thời_gian đầu vẫn giữ danh_xưng triều Thuận_Trị_Ngoại trừ vị_trí độc_tôn là Hoàng_hậu các vị Phi_tần còn lại vẫn giữ đãi_ngộ làm tiêu_chuẩn về thân_phận đa_phần dựa vào số_lượng lụa gấm được cấp hàng tháng mà nhìn_nhận xem ai trên ai dưới Họ đều được xem là Thứ_phi tuy là hàng Phi_tần trong hậu_cung nhưng danh_phận của họ đều chưa được định rõ_ràng Vào năm Khang_Hi thứ 10 1671 xuất_hiện ghi_chép về Lục cách cách sự xuất_hiện của họ đã góp_phần thay_đổi lịch_sử Hậu_cung Do tiếng Mãn của Cách cách là danh_từ xưng_hô chỉ chung các cô gái đàng_hoàng xuất_thân Bát kỳ cho_nên họ cũng được gọi là Lục nữ tử 六女子_Cả 6 vị này ở Khang_Hi năm thứ 10 được Thánh_Tổ dùng lễ mà cưới_hỏi vào thẳng Nội đình Cụ_thể có BULLET Cách cách nhà Át_Tất_Long của Tương_Hoàng kỳ BULLET Cách cách nhà Tả Đô_Ngự sử Minh_Châu của Chính Hoàng kỳ BULLET Cách cách nhà Ngoã_Nhĩ_Đạt thị_vệ của Chính Bạch kỳ BULLET Cách cách nhà Tham lĩnh Hoa_Thiện của Tương_Hồng kỳ BULLET Cách cách nhà Tổng_binh quan Đồng Quốc_Tỉ của Tương_Hồng kỳ BULLET Cách cách nhà Lục_phẩm quan Lý_Hiện_Tông của Chính Lam kỳ Trong đó vị thứ tư Cách cách nhà Hoa_Thiện về sau chính là Kính tần Hoàn_Nhan thị cũng phiên thành Vương_Giai thị mà vị thứ_sáu Cách cách nhà Lý_Hiện_Tông lại chính là An tần Nhìn_nhận theo phương_hướng lịch_sử Hậu_cung mà đánh_giá sự_kiện Thánh_Tổ nghênh thú 6 vị Cách cách này vào cung đã khiến Nội đình Thanh sơ_kỳ chuyển_biến lớn ảnh_hưởng rất nhiều đến lịch_sử Nội đình của triều Thanh về sau Cụ_thể mà nói thì BULLET Thứ nhất đây là sự_kiện đầu_tiên kể từ khi nhập_quan Thanh cung_đình lại ghi_chú tỉ_mỉ việc tuyển_chọn và nghênh thú Hậu_cung chủ vị xuất_thân Bát kỳ mà các vị này lại không phải có thân_phận đặc_thù cần phải ghi như Hoàng_hậu Hơn_nữa cũng từ 6 vị này mà cung_đình triều Thanh xuất_hiện dần các quy_chế về cung phân và lễ_nghi có tính tổng_quát sơ_khai BULLET Thứ hai cả 6 vị Cách cách này vào cung cũng nhận đãi_ngộ cực_kỳ cao có_thể tương_đương Trắc_Phúc tấn thời Hậu_Kim_Đây là nguyên_do vì sao Kính tần cùng An tần dù vào cung rất muộn nếu so với Huệ phi cùng Vinh phi nhưng khi chính_thức làm Lễ sách phong lên tước Tần thì lại xếp trước hai bà trên BULLET Thứ ba cả 6 vị Cách cách ban_đầu tiếp_nhận chế_độ đãi_ngộ cũ là Phúc tấn Tiểu_Phúc tấn Cách cách nhưng cũng từ 6 vị này mà Khang_Hi đã khai_sinh ra chế_độ mới Phi_Tần Quý_nhân cũng tức_là tiền_đề của Bát đẳng Hậu phi Ý_nghĩa cực_kỳ trọng_đại Nhưng cả 6 vị Cách cách này về sau cũng không có gì nổi bậc dù có xuất_phát_điểm có_thể nói là cao nhất kể từ khi nhà Thanh nhập_quan Trừ hai vị Kính tần cùng An tần thì cả 4 vị kia đều được trả về nhà Trong đó có con gái của Át_Tất_Long đây là vị Tiểu_chủ nhân được đưa vào cung nhưng còn quá nhỏ đến_nỗi phải có Nhũ_mẫu kèm theo Trải qua 2 giai_đoạn mấy chục năm thích_ứng cùng điều_chỉnh từ triều Khang_Hi bắt_đầu chính_thức xác_lập chế_độ Bát đẳng Hậu phi 八等后妃 mà đời sau hay nhắc đến hơn_nữa lấy các loại tiền_lệ làm căn_cứ hình_thành chế_độ cố_định Tuy nhiều Hậu phi thời Khang_Hi không có danh_vị nhưng đã có chế_độ thiện đãi nhất_định tương_ứng với các danh_vị chính_thức Sau khi lập nên chế_độ Bát đẳng Hậu phi trong Hậu_cung đều dùng mức đãi_ngộ được quy_định để đãi các Thứ_phi có hiện_tượng tạm lấy mức đãi_ngộ để gọi thân_phận của họ Ví_dụ có Thứ_phi Vương thị 庶妃王氏 tuy_rằng đãi_ngộ hàng Tần nhưng lại không có Lễ sách phong ban phong hiệu cho_nên trong tấu chỉ gọi Vương tần 王嬪_Và cũng vì chỉ có đãi_ngộ một_khi có Lễ sách phong chính_thức hoặc Lễ truy_phong sau khi qua_đời thì vị hiệu ấy cùng đãi_ngộ có chênh_lệch lớn ví_dụ như trường_hợp của Bình phi Hách_Xá_Lý thị bà tuy có đãi_ngộ Quý_phi nên xưng gọi Quý_phi 貴妃 nhưng khi qua_đời bà chỉ được truy_phong làm Phi_Một ít Thứ_phi khác cũng có đãi_ngộ của Tần vị và Phi vị dù không có hoạch phong ví_dụ Tuyên phi cùng Khác_Huệ_Hoàng quý_phi đồng_dạng là hưởng đãi_ngộ hàng Phi trong một thời_gian dài Bên cạnh đó lại có một hiện_tượng khó hiểu là một mức đãi_ngộ lại được chia ra cách gọi khác nhau Như trong hồ_sơ triều Khang_Hi thấy có một trường_hợp gọi đãi_ngộ hàng Tần chia ra Tần cấp Quý_nhân 嬪級貴人_Tần cấp 嬪級 cùng Vô_hiệu Tần_無號嬪_Cả ba hạng này đều dùng đãi_ngộ tước Tần quần_áo lẫn chu_cấp trong đó Tần cấp Quý_nhân thấy ở trường_hợp Tuyên phi Tần cấp cùng Vô_hiệu Tần phân_biệt ở người vừa vào cung đã đãi_ngộ hàng Tần và người từ hạng dưới lại được tăng lên đãi_ngộ hàng Tần_Ngoài ra thời_kỳ này thường_xuyên có trường_hợp đãi_ngộ và danh_xưng không đồng_nhất khi còn dùng chế_độ cũ thì đã có trường_hợp có một Thứ_phi vào cung với danh_xưng Tiểu_Phúc tấn thế nhưng lại được Hoàng_đế định quy_cách cung_cấp ẩm_thực theo bậc Phúc tấn không lâu sau vị Thứ_phi ấy được thăng cách ăn_mặc cũng y_như Phúc tấn nhưng lại bảo_tồn danh_xưng Tiểu_Phúc tấn như cũ Có_lẽ Tần cấp Quý_nhân trong trường_hợp của Tuyên phi cũng là dạng này Năm Khang_Hi thứ 57 1718 Thánh_Tổ dụ bộ Lễ chọn_lựa làm Lễ sách phong cho 6 vị hậu_cung tuy đã sinh_dục Hoàng tự nhưng chưa được tấn_phong chính_thức Từ đấy về sau Hậu_cung triều Thanh mới nhất_nhất quy_định Hậu phi đều nên có danh_phận Hậu_cung phân vị Hoàng_đế Đại_Thanh cũng như mọi người đàn_ông trong xã_hội Mãn_Thanh đều theo thể_chế thê_thiếp và đưa thê_thiếp vào trong khu nhà_riêng gọi là Hậu trạch Sau khi Thanh_Thánh_Tổ_Khang Hi_Đế chế_định Bát đẳng Hậu phi 八等后妃 các vị_trí chính thê hay thứ thiếp trong hậu_cung nhà Thanh về căn_bản được chia làm các cấp_bậc chính BULLET Hoàng_hậu 皇后 chính_thất của Hoàng_đế BULLET Phi_tần 妃嬪 gồm 7 bậc hàng thê_thiếp của Hoàng_đế Tất_cả bọn họ bao_gồm cả nhóm Tiền triều trong Hồ_sơ đời Thanh thường gọi chung là Nội đình chủ vị 內廷主位 hay Hậu_cung chủ vị 後宮主位 đều được các Thái_giám và Cung_nữ phụ_trách hầu_hạ Một_khi nhập cung và nhận gia_phong của Hoàng_đế họ sẽ sống cả đời trong hậu_cung Theo quy_định thời_gian đầu của nhà Thanh ngoài Càn_Thanh cung dành cho Hoàng_đế Khôn_Ninh cung dành cho Hoàng_hậu thì các nhóm phi_tần đều ở 12 cung hai bên sườn của Càn_Thanh cung gồm Đông lục cung và Tây lục cung gọi gộp lại là Đông_Tây lục cung 東西六宮_Tuy rằng về chính_thức thì Hậu phi sẽ dàn_trải ở Đông_Tây lục cung nhưng từ thời Khang_Hi một_số Hậu phi lại ở khu_vực Càn_Tây ngũ sở cho thấy việc cấp cho chỗ ở thế_nào cũng tuỳ vào sắp_xếp Hoàng_hậu Hoàng_hậu là chính thê của Hoàng_đế vì_vậy luôn_luôn chỉ có một Hoàng_hậu tại_vị Trong lịch_sử Hoàng_hậu nhà Thanh được lập trong các trường_hợp sau BULLET Khi Hoàng_đế đến tuổi lập Chính_thất tuyển con gái nhà môn_đăng_hộ_đối theo lễ đại hôn BULLET Khi một Hoàng_tử lên_ngôi Hoàng_đế Đích_Phúc tấn sẽ được lập làm Hoàng_hậu BULLET Khi một Hoàng_hậu qua_đời hoặc bị phế Phi_tần có khả_năng sẽ được Hoàng_đế lập làm Hoàng_hậu kế_vị Trong hậu_cung thì Hoàng_hậu là độc_nhất thân_phận Chủ nội_trị 主内治 là người trên danh_nghĩa chủ_trì tất_cả mọi việc Theo quan_niệm đa_thê Hoàng_hậu là chính thê cho_nên được coi là Hoàng đích_mẫu 皇嫡母 hay Hoàng_hậu ngạch niết 皇后額捏 của tất_cả các Hoàng_tử và Hoàng nữ trong hậu_cung bất_luận đó là con của phi_tần nào đi_nữa Đầu nhà Thanh_Hoàng hậu sống ở Khôn_Ninh cung từ thời Ung_Chính thì dọn sang một trong mười_hai cung ở hậu_cung Theo quy_định của triều Thanh thì một phi_tần cũng được truy_phong thuỵ hiệu Hoàng_hậu nếu là Đế mẫu 帝母_Trường hợp này xuất_hiện rất nhiều vào thời nhà Thanh điển_hình là Hiếu_Trang_Văn_Hoàng hậu hay cả Từ Hi_Hoàng thái_hậu thuỵ hiệu của bà là Hiếu_Khâm_Hiển_Hoàng hậu Cũng có hai trường_hợp độc_nhất_vô_nhị khi không phải Hoàng_hậu của Tiên_Đế cũng không phải Đế mẫu của Tân_Hoàng_đế mà vẫn được truy_phong làm Hoàng_hậu ấy là trường_hợp của Đổng_Ngạc phi sủng phi của Thanh_Thế Tổ và Hiếu_Tĩnh_Thành_Hoàng hậu dưỡng mẫu của Thanh_Văn_Tông_Trong việc thờ_cúng Hoàng_đế cùng Hoàng_hậu thứ_tự về xuất_thân ai đầu ai sau cũng rất quan_trọng Vị đầu_tiên thường là nguyên phối thê_tử của Hoàng_đế tức_là Người đầu_tiên được cưới_hỏi đàng_hoàng họ đa_phần là Nguyên thú Đích_Phúc tấn khi còn ở Tiềm để hay được trực_tiếp cưới vào khi ấy họ được gọi là Nguyên hậu 元后 có địa_vị tôn quý trong hoàng_thất còn được gọi là Đích hậu 嫡后_Còn người được lập tiếp_theo sau khi nguyên phối qua_đời được gọi là Kế hậu 繼后 thứ cận là các Hoàng_hậu được truy_phong tức gọi Đế mẫu Trong vị thứ hoàng_gia Nguyên hậu là tôn quý nhất trên thứ_tự bài_vị lẫn quy_cách ghi_chép Khi an_táng vào Địa cung cùng Hoàng_đế trong Hoàng lăng Nguyên hậu và Kế hậu tuy có_thể cùng dùng Phụng an 奉安 hoặc An_táng 安葬 nhưng chỉ có Nguyên hậu là có tư_cách dùng chữ Hợp_táng 合葬 còn nếu Kế hậu và Đế mẫu lẫn Phi_tần nếu được đưa vào Địa cung trong Hoàng lăng cùng Hoàng_đế thì đều dùng những từ như Tòng táng 从葬 hay Phụ táng 附葬 mà thôi như_vậy có nghĩa chỉ có Nguyên hậu là chủ_nhân cùng Hoàng_đế sánh_vai còn những người khác chỉ có ý_nghĩa hầu_cận Từ thời Gia_Khánh trở về sau gia_đình của Nguyên hậu có_thể trực_tiếp được hưởng tước_hiệu ngoại thích là Thừa_Ân công 承恩公 mà Kế hậu cùng Đế mẫu thường chỉ phong Thừa_Ân hầu 承恩侯 chỉ truy_phong tước Công khi qua_đời Địa_vị bài tự trong Thái_Miếu cũng cho thấy thứ_tự là Nguyên hậu rồi tới Kế hậu và Đế mẫu theo hàng phụ thờ cùng Hoàng_đế Từ thời Ung_Chính dường_như để tôn_vinh mẹ đẻ Hiếu_Cung_Nhân_Hoàng hậu Thanh_Thế Tông chỉ cho Hiếu_Thành_Nhân_Hoàng hậu cùng Hiếu_Cung_Nhân_Hoàng hậu được bày chân_dung cùng với Khang_Hi_Hoàng đế thờ_phụng trong Thọ_Hoàng điện 壽皇殿 vào các dịp kị Từ đó về sau Thọ_Hoàng điện chỉ bày vị cho Nguyên hậu cùng Đế mẫu Theo dòng lịch_sử triều_đại nhà Thanh có 13 Hoàng_đế và tổng_cộng 25 Hoàng_hậu Phi_tần Phi_tần là thiếp của Hoàng_đế cấp_bậc đều dưới Hoàng_hậu Các phi_tần là những thị thiếp chính_thức của Hoàng_đế không giống như các bậc tì_thiếp không có danh_phận rõ_ràng việc sắc_phong của phi_tần cấp cao được tổ_chức long_trọng dưới sự sắp_xếp của Nội_vụ phủ Theo cuốn Quốc triều cung sử 国朝宫史 do Đại_học_sĩ Ngạc_Nhĩ_Thái và Trương_Đình_Ngọc soạn_thảo phi_tần được chia làm các cấp và có_hạn định như sau BULLET Hoàng quý_phi 皇貴妃 tối_đa một người tại_vị BULLET Quý_phi 貴妃 tối_đa hai người tại_vị BULLET Phi_妃 tối_đa bốn người được tại_vị Có phong hiệu do Nội_vụ phủ cung chọn BULLET Tần_嬪 tối_đa sáu người được tại_vị Có phong hiệu do Nội_vụ phủ cung chọn BULLET Quý_nhân 貴人 vô_hạn định BULLET Thường tại 常在 vô_hạn định BULLET Đáp_ứng 答應 vô_hạn định Từ vị_trí Hoàng quý_phi đến Tần đều được hoàng_gia nhà Thanh xem là Hậu phi chính_thức mà từ Quý_nhân trở xuống tuy có_hạng ngạch riêng nhưng lại đều bị xem là những Ngự thiếp có địa_vị thấp Điều này biểu_thị ở việc từ tước Tần trở lên đã có Lễ sách phong để cấp Phong hiệu có được ban áo mũ theo cấp_bậc để tham_dự các nghi_thức đại_lễ Còn từ Quý_nhân trở xuống không có Lễ sách phong không có áo mũ quy_định nên cũng không_thể tham_dự các đại_lễ Theo quy_định cũng ghi trong Quốc triều cung sử Hoàng quý_phi đến Tần vị thứ cao giúp Hoàng_hậu_Tá nội_trị 佐内治 có nghĩa là có_thể đứng ra làm một_số việc phụ_giúp Hoàng_hậu còn từ vị_trí Quý_nhân trở xuống họ chỉ có_thể Cần tu nội chức 勤修内职 tuân_thủ nghiêm_ngặt cung quy Bên cạnh đó từ Tần trở lên ngoài áo mũ thì có_thể dùng một loại tuỳ_tùng khi ra ngoài được gọi là Thải trượng 采仗 riêng bậc Quý_phi và Hoàng quý_phi là Nghi_trượng 儀仗_Còn_Hoàng hậu cùng Hoàng_thái_hậu có địa_vị tôn quý đoàn tuỳ_tùng của họ cũng như Hoàng_đế được gọi là Nghi giá 儀駕_Từ_Quý nhân trở xuống không được phép sử_dụng Dù đã có định số từng tước nhưng triều Khang_Hi và Càn_Long vẫn thường phá lệ phong vượt số_lượng đã định cụ_thể như BULLET Khang_Hi năm thứ 39 đến năm thứ 50 có Ngũ phi Huệ phi Nghi phi Đức phi Vinh phi Lương phi BULLET Khang_Hi năm thứ 57 trở đi có Thất phi Huệ phi Nghi phi Đức phi Vinh phi Hoà phi Tuyên phi Thành phi BULLET Càn_Long năm thứ 28 có Lục phi Du phi Khánh phi Thư phi Dĩnh phi Hãn phi Dự phi BULLET Càn_Long năm thứ 29 đến năm thứ 32 có Ngũ phi Du phi Khánh phi Thư phi Dĩnh phi Dự phi BULLET Càn_Long năm thứ 33 đến năm thứ 38 có Ngũ phi Du phi Dung phi Thư phi Dĩnh phi Dự phi BULLET Càn_Long năm thứ 41 đến năm thứ 42 có Lục phi Du phi Dung phi Thư phi Dĩnh phi Đôn phi Thuận phi BULLET Càn_Long năm thứ 43 đến năm thứ 50 có Ngũ phi Du phi Dung phi Dĩnh phi Đôn phi Thuận phi Từ thời Khang_Hi phi_tần chính_thức đã có_thể có tên gọi riêng gọi là Phong hiệu 封號_Các phong hiệu này đều do quan_viên Nội_các hoặc bộ Lễ soạn mỗi phong hiệu sẽ được chọn từ 3 chữ Hán và 3 nghĩa chữ Mãn do Hoàng_đế tự quyết_định đây đều là các chữ mang ý cát tường đem đến may_mắn cho hậu_cung nên đều có ý_nghĩa thiên về mỹ_đức Có một vấn_đề về phong hiệu_chính là âm Mãn đôi_khi có trùng nhau Ví_dụ Hoa phi Hầu_Giai thị của Thanh_Nhân_Tông sau khi qua_đời các Nha_môn khi làm bài_vị phát_hiện phong hiệu Hoa của bà ban_đầu Mãn văn là Yangsangga ý là Tiếu lệ cùng phong hiệu của Tề phi Lý thị cũng có Mãn văn tương_tự nên dâng Tấu lên hỏi Nhân_Tông có cần xem_xét để thay_đổi không Tuy_rằng Nhân_Tông phê rằng Không cần để_ý nhưng cuối_cùng vẫn cho đổi thành Gincihiyan ý rằng Tú mỹ Tuy_nhiên đời Thanh về sau vẫn xem chuyện này không có gì to_tát mà tránh_né vì như Trân phi có phong hiệu âm Mãn là Ujengge lặp lại Mãn văn với Trang phi Vương_Giai thị của Nhân_Tông mà cũng không thay_đổi Sau khi qua_đời trừ Hoàng quý_phi còn Quý_phi trở xuống đều lấy phong hiệu xem như thuỵ hiệu xem Nghi tần và Tuân tần Khác với tước Tần trở lên từ Quý_nhân trở xuống được gọi bằng Xưng hiệu 稱號_Khái niệm này_khác với phong hiệu bởi_vì một_khi chọn phong hiệu là do Hoàng_đế tự chọn do bộ Lễ xem ý_nghĩa mà soạn ra có chữ Hán lẫn âm Mãn trong khi đó Xưng hiệu chỉ tồn_tại dạng phiên_âm tiếng Mãn mà chữ phiên_âm ấy phần_nhiều là tên_chữ đầu của người cha âm khác của dòng_dõi hay bản_thân tên_riêng của vị Hậu phi ấy Từ Quý_nhân trở xuống Hậu phi về cơ_bản không đủ tư_cách làm Lễ sách phong không có áo mũ nên cũng không có phong hiệu Có trường_hợp phong hiệu lại lấy từ xưng hiệu ví_dụ có Hiếu_Toàn_Thành_Hoàng hậu với xưng hiệu cũng là Toàn sau giải_nghĩa Mãn và dùng làm phong hiệu Hoặc còn có Ân tần Ô Nhã thị phong hiệu Ân của bà là lấy từ xưng hiệu En trước đó về sau giải_nghĩa Mãn và dùng làm phong hiệu luôn Ngoài_ra khi hậu_cung chủ vị qua_đời do thân_phận cùng bối_cảnh đặc_biệt mà từ_ngữ Hán văn để mô_tả cũng không bình_thường mà phải biểu_thị rõ thân_phận thuộc hoàng_cung của mình cũng như trong văn_bản không_thể xuất_hiện các loại chữ ý_nghĩa xấu Trong khi Hoàng_hậu với Hoàng_đế đồng_dạng đều được dùng Băng thệ 崩逝 thì phi_tần đều chỉ dùng Hoăng_薨 ngoài_ra còn một_số từ khác nữa như Mộng_du 夢遊 hay Thoát thệ 脫逝_Các thân_phận khác Dù thời Khang_Hi đã lập ra Bát đẳng Hậu phi nhưng trong hồ_sơ hậu_cung triều Thanh vẫn thường_xuyên xuất_hiện những danh_xưng khác hẳn vượt ra khỏi quy_chế hậu_cung Những danh_xưng này thường ám_chỉ đến các hạng Thị thiếp không chính_thức trong hậu_cung còn được gọi chung_chung là Thứ_phi hoặc Cung_nhân Những danh_vị này gồm Đại_Đáp ứng 大答應_Tiểu_Đáp ứng 小答應_Cách cách 格格 và Học_sinh 學生_Những_Đại_Đáp ứng cùng Tiểu_Đáp ứng đều thuộc dạng cung_nữ đặc_biệt từng cùng thuộc bậc Đáp_ứng hàng thấp nhất Trong khi Đại_Đáp ứng có tư_cách xuất_hiện trong hồ_sơ phân vị thậm_chí có_thể được an_táng vào Phi viên tẩm thì Tiểu_Đáp ứng không được đãi_ngộ này Còn hạng Cách cách cùng Học_sinh địa_vị của họ tạm_thời không tra rõ được chỉ biết đến tận thời Càn_Long vẫn có những vị Cách cách cùng Học_sinh như Hoắc_Cách cách 霍格格_Phượng_Học_sinh 鳳學生 cùng Học_sinh Kim_Quan_金官 họ đều trú tại Ninh_Thọ cung Sau triều Càn_Long cung_đình triều Thanh không còn những danh_vị này nữa những_ai chưa được sủng hạnh cũng được thả ra khỏi cung Ngoài_ra từ thời Ung_Chính có xưng_hô Quan nữ tử 官女子 cũng gọi Cung_nữ tử 宫女子 đây thực_chất là cách gọi các cung_nữ trong cung_đình nói_chung bởi_vì các cung_nữ được Hoàng_đế sủng hạnh cũng dùng danh_xưng này nên hay bị nhầm thành một thứ_bậc hậu_cung Do ảnh_hưởng của Chân_Hoàn truyện Quan nữ tử từng bị nhầm là một vị hiệu_chính thức của hàng phi_tần Thế nhưng căn_cứ vào hồ_sơ ghi lại trừ_bỏ các cung_nữ được Hoàng_đế thụ sủng thì cũng chỉ có phi_tần bị biếm xuống làm Quan nữ tử chưa từng thấy việc Hậu phi hoặc cung_nữ được sủng hạnh lại được thụ_phong danh_vị này có_thể thấy đây là dạng danh_xưng chứ không phải vị hiệu trong hậu_cung Các vị Hoàng_tử khi chưa phân phủ còn ở trong cung ngẫu_nhiên cũng được ban thưởng Thị_tỳ xuất_thân từ cung_nữ để hầu_hạ làm nhiệm_vụ Thông phòng giúp Hoàng_tử giải_quyết nhu_cầu sinh_lý trước khi cưới vợ và những người này cũng được gọi là Quan nữ tử Nếu vị Hoàng_tử tương_lai làm Hoàng_đế vị Quan nữ tử ấy cũng có tư_cách được vào hàng Phi_tần chính_thức trong hậu_cung Ví_dụ cho chuyện này có Tề phi Lý thị của Thanh_Thế Tông_Tuệ_Hiền_Hoàng quý_phi Cao thị Triết_Mẫn_Hoàng quý_phi Phú_Sát thị và Nghi tần Hoàng thị của Thanh_Cao Tông cùng Hoà phi Na_Lạp thị của Thanh_Tuyên_Tông_Nhóm Tiền triều Từ thời nhà Hán_Hoàng hậu của Tiên_Đế sẽ trụ lại hoàng_cung phi_tần sẽ tuỳ theo hoàn_cảnh mà lên lăng của Tiên_đế sống hoặc cho về nhà một_số cá_biệt lại bắt tuẫn_táng tức_là ép chết theo Tiên_đế với ý_niệm hầu_hạ theo sang bên kia thế_giới Đến thời_kì nhà Thanh chế_độ triều_đình Mãn_Thanh đã khác so với các triều_đại trước Trong khi nhà Minh thời đầu tiếp_tục giữ tục tuẫn_táng bắt_ép các phi_tần chôn theo Tiên_đế thì đến thời nhà Thanh các phi_tần được ưu_đãi hơn có phẩm vị và nơi ở_riêng Pháp độ nhà Thanh_Hoàng tổ mẫu tôn Thái hoàng_thái_hậu Hoàng mẫu tôn Hoàng_thái_hậu sau khi Tiên_đế ngự băng_từ Hoàng_thái_hậu cùng phi_tần của Tiên_đế đều phải dọn đến bên ngoài Long_Tông môn 隆宗門 nơi có một dãy kiến_trúc được gọi_nôm_na là Quả_phụ viện 寡妇院 của Tử_Cấm_Thành_Dãy kiến_trúc này lấy Từ Ninh cung 慈寧宮 làm đầu bên cạnh đó còn có Thọ_Khang cung 壽康宮_Ninh_Thọ cung 寧壽宮 và Thọ_An cung 壽安宮_Tuy nói các Thái_hậu phải đến Từ Ninh cung hay Thọ_Khang cung nhưng không nhất_thiết phải như_vậy sinh_thời Từ Hi_Hoàng thái_hậu thường đều ở xen_kẽ các cung thuộc Tây lục cung và bà hay ở Trữ_Tú cung Các vị Thái_hậu Thái hoàng_thái_hậu 太皇太后 là tôn hiệu dành cho bà nội còn Hoàng_thái_hậu 皇太后 là tôn hiệu dành cho mẹ của Hoàng_đế triều Thanh_Lịch sử Thanh cung chỉ có 2 vị Thái hoàng_thái_hậu là Hiếu_Trang_Văn_Hoàng hậu cùng Hiếu_Khâm_Hiển_Hoàng hậu tức Từ Hi_Hoàng thái_hậu Trong hậu_cung với vai_trò là trưởng bối và là bà nội của Hoàng_đế Thái hoàng_thái_hậu có bối phận cao nhất đương_thời khi Hiếu_Trang_Văn_Hoàng hậu là Thái hoàng_thái_hậu thì ý chỉ của bà được xem là tối_cao nhất nếu không có Thái hoàng_thái_hậu thì chỉ_dụ của Hoàng_thái_hậu mới được xem là cao nhất Đương_thời Hiếu_Trang_Văn_Hoàng hậu trú tại Từ Ninh cung còn Hoàng_thái_hậu là Hiếu_Huệ_Chương_Hoàng hậu trú tại Ninh_Thọ cung Từ đó về sau nơi mà Hoàng_thái_hậu có_thể ở được luôn không cố_định đa_phần là Thọ_Khang cung đôi_khi là Từ Ninh cung hoặc Ninh_Thọ cung Dù ở đâu đi_nữa thì tước_vị cao hơn luôn ở cung_điện có địa_vị lớn nhất Không giống như Hoàng_hậu có_thể có nhiều hơn một Hoàng_thái_hậu tại_vị một lúc Đó là khi Hoàng_đế là con thứ xuất thì lúc đó theo Chế pháp đích thứ sẽ cùng tồn_tại cả hai người mẹ của đương_kim Hoàng_đế Một người là Hoàng_hậu của Tiên_đế tức Hoàng đích_mẫu 皇嫡母 còn người kia là sinh mẫu của Hoàng_đế nhưng vốn chỉ là phi_tần của Tiên_đế tức Hoàng sinh mẫu 皇生母 Vào thời nhà Minh triều_đại đầu_tiên công_nhận có_thể tôn cùng lúc hai vị Hoàng_thái_hậu quy_định khá đơn_giản rằng Hoàng đích_mẫu sẽ có tôn hiệu còn Hoàng sinh mẫu chỉ được gọi là Hoàng_thái_hậu mà không có tôn hiệu Sang đến đời nhà Thanh triều_đại này quy_định dùng tôn hiệu cho cả hai vị Hoàng_thái_hậu nhưng có sự khác_biệt về ý_nghĩa danh_hiệu để phân_chia Lần đầu_tiên nhà Thanh xảy ra trường_hợp có cả hai_Hoàng_thái_hậu là thời Khang_Hi nếu bỏ_qua sự mập_mờ không rõ_ràng thời Thuận_Trị có_thể xem rõ mục Con trai được lập trong bài về Hiếu_Trang_Hoàng thái_hậu Khi ấy Hiếu_Huệ_Chương_Hoàng hậu là Đích_mẫu của Khang_Hi_Đế huy_hiệu Nhân_Hiến_Hoàng thái_hậu còn mẹ sinh của Khang_Hi_Đế là Hiếu_Khang_Chương_Hoàng hậu vốn chỉ là tần phi được Khang_Hi_Đế tôn huy_hiệu là Từ Hoà_Hoàng thái_hậu Sau đó suốt thời nhà Thanh các vị Hoàng_thái_hậu thường chỉ có một người Đến thời Đồng Trị_Hoàng đế vừa có Đích_mẫu Hoàng_hậu Nữu_Hỗ_Lộc thị vừa có sinh mẫu Ý Quý_phi Diệp_Hách_Na_Lạp thị Việc tôn phong Hoàng đích_mẫu và Hoàng sinh mẫu được quy_định như sau BULLET 1 Hoàng_hậu Nữu_Hỗ_Lộc thị được tôn là Mẫu_hậu Hoàng_thái_hậu 母后皇太后_BULLET 2 Quý_phi Diệp_Hách_Na_Lạp thị được tôn là Thánh_mẫu Hoàng_thái_hậu 聖母皇太后_Sang năm sau Đồng Trị_Đế mới dâng tôn hiệu cho Mẫu_hậu Hoàng_thái_hậu làm Từ_An_Hoàng thái_hậu còn Thánh_mẫu Hoàng_thái_hậu là Từ Hi_Hoàng thái_hậu Nhưng đích thứ phân_biệt người_đời thường gọi quen Từ An là Đông_Thái hậu 東太后 do phía Đông là quý còn Từ Hi được gọi là Tây_Thái hậu 西太后 do phía Tây là vị_trí phụ Việc tôn phong của hai vị Thái_hậu là Từ An cùng Từ Hi đã thành một đặc_trưng khi người khác nói về Lưỡng cung Thái_hậu của triều Thanh khiến nhiều quan_điểm ngộ_nhận cho rằng ngay triều Thanh từ thời_kỳ đầu thì đã có quy_định Lưỡng cung tại_vị Đích_mẫu tôn Mẫu_hậu Hoàng_thái_hậu Sinh mẫu tôn Thánh_mẫu Hoàng_thái_hậu rồi nảy_sinh đánh_giá tôn_xưng Mẫu_hậu cao_quý Thánh_mẫu kém hơn đại_loại như_vậy Thực_tế việc gọi Mẫu_hậu hay Thánh_mẫu trong tôn hiệu Hoàng_thái_hậu không quy_định ở việc là Đích_mẫu hay Sinh mẫu như Sùng_Khánh_Hoàng thái_hậu trong bài Sách văn tôn huy_hiệu được gọi là Mẫu_hậu còn Cung_Từ_Hoàng thái_hậu lại là Thánh_mẫu trong Sách văn Có_thể thấy rất rõ_ràng quy_định Mẫu_hậu Hoàng_thái_hậu và Thánh_mẫu Hoàng_thái_hậu ai cao_quý hơn ai chỉ tồn_tại từ thời Đồng Trị và là một liệu_pháp phân_biệt nhất_thời Các vị Di phi Phi_tần của Hoàng_đế đời trước thường được gọi là Di phi 遺妃 đều sẽ được gom lại ở một nhóm cung_điện và cùng nhau sinh_hoạt Khi có đại yến tổ_chức ở Từ Ninh cung họ mới tập_hợp lại mà vui_vẻ ngày thường thì họ đến các Phật đường được xây_cất trong Từ Ninh cung để dâng hương yên_ổn mà sống qua kiếp người Có trường_hợp nếu Di phi có con trai được phong tước và mở phủ_đệ thì họ đều sẽ được đi theo con đến phủ và an_hưởng đến già như Ninh_Khác phi Huệ phi Nghi phi cùng Định phi Từ thời Ung_Chính trở đi Di phi bất_luận có con hay không cũng đều trú tại nhóm Quả_phụ viện cùng các Thái_hậu Trong văn_bản chữ Hán_Hoàng đế sẽ gọi chung các phi_tần này là Thái_phi 太妃 nhưng đó chỉ là cách gọi chung chứ không phải tước_vị chính_thức Theo cách chính_xác nhất Hoàng_đế sẽ gọi phi_tần của Hoàng phụ theo yếu_tố Hoàng khảo 皇考 để phân_biệt với Hậu phi của đương_kim Hoàng_đế tương_tự với những phi_tần của Hoàng tổ_phụ thì Hoàng_đế sẽ tôn với huy_hiệu Hoàng tổ 皇祖_Ngoài ra Hoàng_đế vì lý_do gì đó cũng có_thể tấn_phong họ lên một cấp_bậc cao hơn có đãi_ngộ tốt hơn và những đãi_ngộ ấy đều theo mức tước_vị quy_định trong hệ_thống phi_tần Ví_dụ như BULLET Hai vị phi_tần của Thanh_Thánh_Tổ là Khác_Huệ_Hoàng quý_phi Đông_Giai thị vốn là Quý_phi Đôn_Di_Hoàng quý_phi Qua_Nhĩ_Giai thị vốn là Hoà phi Thế_Tông lên_ngôi tấn tôn lần_lượt là Hoàng khảo Hoàng quý_phi 皇考皇貴妃 và Hoàng khảo Quý_phi 皇考貴妃_BULLET_Thuần_Khác Hoàng quý_phi Cảnh thị khi Thế_Tông giá băng chỉ là Dụ phi Cao_Tông lên_ngôi thì tấn_phong Hoàng khảo Dụ_Quý phi 皇考裕貴妃_BULLET_Tấn phi Phú_Sát thị của Cao_Tông vốn là Quý_nhân sang thời Tuyên_Tông thì tôn làm Hoàng tổ Tấn phi 皇祖晉妃_Nếu khi đó không có Hoàng_thái_hậu thì vị Di phi có địa_vị cao nhất sẽ được tôn làm Thái_phi bởi Sách văn chính_thức chứ không phải kính gọi thông_thường Lệ này có từ thời Khang_Hi khi Thánh_Tổ tôn Thọ_Khang_Thái phi làm Hoàng tổ Thọ_Khang_Thái phi 皇祖壽康太妃_Từ đây có lệ bất_thành_văn Hoàng_đế đương_triều sẽ tấn tôn vị Di phi có địa_vị tôn quý nhất trong hàng Goá_phụ danh_hiệu Thái_phi như sau đó Cao_Tông tôn Đôn_Di_Hoàng quý_phi làm Ôn_Huệ_Hoàng quý thái_phi 温惠皇貴太妃_Khi Cao_Tông thoái_vị làm Thái_thượng_hoàng Nhân_Tông vẫn gọi các Uyển_Quý phi cùng Dĩnh_Quý phi là Thái_phi để tôn_trọng dù huy_hiệu chính_thức của bà là Hoàng khảo Quý_phi Nếu trường_hợp có các Di phi của Hoàng tổ còn sống thì các Hoàng tổ Di phi đó sẽ có_thể trở_thành Thái_phi cao hơn là các Hoàng khảo Di phi Sau thời Càn_Long có Trang_Thuận_Hoàng quý_phi thời Đồng Trị hay Đoan_Khác_Hoàng quý_phi thời Tuyên_Thống đều trở_thành các Thái_phi Cũng có trường_hợp thiện đãi nên dù có Thái_hậu thì vẫn có_thể trở_thành Thái_phi như Trang_Tĩnh_Hoàng quý_phi Tha_Tha_Lạp thị trở_thành Hoàng quý thái_phi theo chỉ_dụ của Từ_An_Thái hậu và Từ Hi_Thái hậu Thân_phận của Hậu phi Khái_quát Xã_hội triều Thanh được phân ra hai loại thân_phận chính và hai loại thân_phận này có ảnh_hưởng trực_tiếp đến xuất_thân của Hậu phi triều Thanh_BULLET_Kỳ nhân 旗人 tức người Bát kỳ đây là những người có hộ_tịch thuộc Bát kỳ cũng gọi Kỳ tịch 旗籍_Thân_phận của Kỳ nhân trước_hết chỉ đến Kỳ phân Tá lĩnh những người có cơ_cấu_Tá lĩnh thuộc Mãn_Châu_Bát kỳ Mông_Cổ Bát kỳ hoặc Hán_Quân_Bát kỳ Ngoài_ra chính là Bao y những người có thân_phận đặc_thù phục_vụ trực_tiếp cho thành_viên của Hoàng_thất BULLET Hán nhân 汉人 cũng gọi Dân nhân 民人 đây là những người có hộ_tịch thuộc bộ Hộ được gọi là Dân tịch 民籍 bởi_vì người Hán đại_đa_số đều ở dạng này nên mới có cách gọi Hán nhân Bên trong dạng hộ_tịch này cũng còn có người Duy_Ngô_Nhĩ người Hồi người Mông_Cổ hoặc dân_tộc_thiểu_số linh_tinh Thời_Thanh cũng như các triều trước đó không phân_biệt nặng về dân_tộc_tính mà phân_biệt về quy_chế Hộ_tịch Cho_dù là người Hán thì có phân vào Kỳ phân Tá lĩnh hay Bao y cũng đều được xem là Kỳ nhân cũng chính là Người Mãn theo cách nói chính_thức Những người theo quy_chế Mông_Cổ Minh kỳ tuy có_thể xem là dạng riêng_biệt nhưng khi chiếu theo đãi_ngộ thì cũng đều được xem như là Kỳ nhân bình_thường Bên cạnh đó dù đều là Mông_Cổ thế nhưng Mông_Cổ Minh kỳ vào triều Thanh đều là những người Mông_Cổ có gốc du_mục phần_lớn là Vương công bộ_tộc khác với Mông_Cổ Bát kỳ đã sớm thành_thục theo cách ăn_nói của người Mãn_Trong các loại thân_phận này dễ nhầm_lẫn nhất chính là Hán_Quân cùng Hán nhân Như đã nói dù là người Hán hay người Mãn chỉ cần được phân vào Kỳ tịch thì tức_là Kỳ nhân đều được đối_đãi như nhau Phim_truyện về triều Thanh đặc_biệt rất hay nhầm_lẫn giữa hai khái_niệm này Đời_Thanh có quy_tắc Mãn_Hán không_thể liên hôn trong đó Hán chính là nói đến Hán nhân không phải người Hán_Quân_Bát kỳ Ngoài_ra những người có_thể có gốc Hán mà được phân vào Bao y cũng đều là Kỳ nhân không còn là Hán nhân nữa Giữa Kỳ phân và Bao y đôi_khi cũng dễ bị nhầm_lẫn điểm dễ nhận_biết nhất giữa Kỳ phân và Bao y là BULLET Đối_với Kỳ phân Tá lĩnh ngoại_trừ màu_sắc của Kỳ tịch thì phải kèm theo ba loại Kỳ phân tức Mãn_Châu_Mông_Cổ hay Hán_Quân_Ví dụ nếu được giới_thiệu là Mãn_Châu_Chính_Hoàng kỳ Tá lĩnh thì đây là người thuộc Kỳ phân Tá lĩnh BULLET Đối_với người Bao y ngoại_trừ không có Kỳ phân và có thêm chữ Bao y thì đều như Kỳ phân Tá lĩnh Ví_dụ nếu được giới_thiệu là Chính Hoàng kỳ Bao y Tá lĩnh hoặc Quản lĩnh đây là người thuộc tầng_lớp Bao y Tuyển tú nữ Sau khi nhập_quan Hậu phi nhà Thanh chủ_yếu là từ tầng_lớp Bát kỳ của Mãn_Châu_Bát kỳ Mông_Cổ Bát kỳ và Hán_Quân_Bát kỳ tức Kỳ phân Tá lĩnh Các nàng sẽ thông_qua cái gọi là Bát kỳ tuyển tú 八旗选秀 đường_đường_chính_chính nhập cung dưới sự chỉ_định của Hoàng_đế hoặc Hoàng_thái_hậu Những cô gái dự_tuyển trong Bát kỳ tuyển tú được gọi là Tú nữ 秀女 đầu_tiên cần_thiết là huyết_thống thuần_khiết con gái nhà quan_viên bảo_trì tôn_nghiêm cùng đặc_quyền của giai_cấp quý_tộc Mãn_Thanh Sau khi bảo_đảm huyết_thống cùng địa_vị xã_hội thì mới tới dung_mạo của nữ tử Chế_độ Bát kỳ tuyển tú không_chỉ để chọn tần phi mà_còn để chọn con_cái mà chỉ hôn cho Hoàng_tử tông thân nên xét về gia_thế cơ_bản của bất_cứ quý_tộc Mãn_Thanh nào cũng đều sẽ có con gái dự_tuyển trúng Cứ mỗi 3 năm quan_viên bộ Hộ phối_hợp Nội_vụ phủ sẽ tiến_hành tuyển_chọn con gái nhà đàng_hoàng trong Bát kỳ độ từ 14 tuổi đến 16 tuổi và không tàn_tật để tham_gia đợt tuyển_lựa Tú nữ Khi chọn_lựa Tú nữ thì em_gái của Hoàng_hậu và tước Tần trở lên đều được miễn Về tiêu_chuẩn thân_phận phàm là quan_viên Bát kỳ đến Lính_lệ trong nhà nếu có con gái hợp_tuyển thì đều bị đưa tên vào thi_tuyển Từ năm Gia_Khánh năm thứ 11 cho mệnh Hán_Quân_Bát kỳ từ Bút thiếp thức trở lên có con gái đến tuổi đều dự_tuyển Năm thứ 18 mệnh Mãn_Châu_Mông_Cổ từ Hộ quân trở lên đều bị tuyển Theo thông_lệ mỗi ngày tuyển hai kỳ lấy nhân_số nhiều ít đều xứng không tự_ý phân Trước một ngày Cai kỳ Tham lĩnh Lĩnh thôi tập bày xe Như chọn Tương_Hoàng kỳ và Chính Hoàng kỳ xét mỗi kỳ Mãn_Mông_Hán thì phân ra 3 cỗ mỗi cỗ ghi tuổi_tác phân ra trước_sau thứ_tự Tương_Hoàng kỳ trước rồi Chính Hoàng kỳ theo sau các xe cứ thế đi theo hình đuôi cá xa thụ song đăng Buổi chiều_tối bắt_đầu nửa_đêm nhập cửa sau đến bên ngoài Thần_Vũ môn 神武門 theo thứ_tự xuống xe mà vào Các xe ấy sau khi để người xuống thì đi từ Thần_Vũ môn ra đến Đông_Hoa môn 東華門 qua đến Sùng_Văn môn 崇文門 rồi ra đến Bắc phố_xá sau lại vòng cửa sau chạy ngược_lại đến Thần_Vũ môn lúc này đã tầm giờ Tị giờ Ngọ hôm sau đã qua quá_trình Tuyển tú các Tú nữ lần_lượt ra xe mà về Các Tú nữ đi từ Thần_Vũ môn đến Thuận_Trinh môn 順貞門 thì xin đợi có Hộ bộ Tư quan quản_lý Đến khi Thái_giám Ấn ban dẫn vào mỗi ban 5 người lạy mà không quỳ Khi đến trước mặt Hoàng_đế và Hoàng_thái_hậu Tú nữ được đọc tên sẽ đứng lên trước_mắt cúi xuống không nhìn trực_diện Lưỡng_Cung hoàn_toàn không được nói gì cả cho đến khi người Tú nữ kế_tiếp được đọc tên thì lui về hàng sau Khi được chọn nàng đó sẽ là Lưu bài tử 留牌子 sau đó lại tham_gia Phục tuyển nếu không gọi lưu lại thì là bị rớt còn lưu lại thì tiếp_tục Khi phục tuyển lần thứ hai các Tú nữ sẽ có hai vận_mệnh một là chỉ hôn cho Hoàng_thân hai là lưu lại dự_trù làm cung_phi Tuy_nhiên Lưu bài tử để vào cung cũng trải qua nhiều quá_trình khác nhiều lần Phục khán Ký danh lại được Hoàng_đế đích_thân lựa_chọn thì Thượng ký danh bắt_đầu quá_trình Lưu cung trụ túc để tỉ_mỉ khảo_sát ai hoàn_thiện được sẽ là Hậu phi còn không sẽ bị loại gọi là Lược bài tử 撂牌子 Sau khi vào cung Tú nữ như nhau sơ phong Đáp_ứng Thường tại hay Quý_nhân tuỳ vào ý_định của Hoàng_đế Tước_vị Quý_nhân đa_số xuất_thân từ cao môn tử_đệ qua nhiều thế_hệ còn Thường tại cùng Đáp_ứng chỉ cần là con gái_chức Bái_đường a là có_thể được phong thân_phận tương_đối không hiển_hách mới bị liệt vào hàng này Đặc_biệt rằng trong quá_trình lịch_sử cùng hồ_sơ ghi_nhận hầu_như không Tú nữ nào tham_gia Bát kỳ tuyển tú bị chỉ_định làm Đáp_ứng mà tước này thường là từ Cung_nữ tử tiến phong mới phải qua mà thôi Vào thời_kì cuối như Hàm_Phong_Đồng_Trị Quang_Tự cung_đình nhà Thanh lại có nhiều phá lệ phong Tú nữ làm Tần ngay khi tuyển tú như Hiếu_Trinh_Hiển_Hoàng hậu Cẩn phi cùng Trân phi Tuyển_chọn cung_nữ Cung_nữ nhà Thanh được gọi bằng những danh_xưng như Cung_nữ tử 宮女子_Quan nữ tử 官女子_Hạ quan nữ tử 下官女子_Sử lệnh nữ tử 使令女子_Hạ nữ tử 下女子 hay Sử nữ 使女 thậm_chí là Đáp_ứng 答应_Họ chủ_yếu đến từ đợt xét tuyển của Nội_vụ phủ mà vào cung chế_độ này được gọi là Nội_vụ phủ tuyển tú 內務府選秀_Căn_cứ Thanh cung trung dĩ Cung_nữ vi Chủ_đích nữ phó giai_tằng 清宫中以宫女为主的女仆阶层 tuyển_chọn cung_nữ thời Thanh đã sớm ở năm Thuận_Trị thứ 8 1661 ghi lại Phàm nữ tử từ Nội phủ Tá lĩnh tức Bao y Tá lĩnh Nội phủ Quản lĩnh tức Tân_giả khố khi được 13 tuổi thì Tá lĩnh cùng Quản lĩnh tạo danh_sách để kê trình giao Tổng quản Thái_giám duyệt xem Nói cách khác khi tuyển_chọn cung_nữ các nàng cần phải đủ tuổi và có kỳ tịch thuộc Nội_vụ phủ Tá lĩnh và Quản lĩnh của Thượng_Tam kỳ Bao y gồm Tương_Hoàng kỳ Chính Hoàng kỳ và Chính Bạch kỳ Người Bao y cơ_bản chia ra làm hai dạng thuộc Tá lĩnh hoặc Nội_Quản lĩnh cũng gọi là Tân_giả khố Rất nhiều người hiện_đại cho rằng giai_cấp Bao y đều là nô_lệ thế nhưng trên thực_tế thì không phải như_vậy Trong giai_cấp Bao y cũng có cũng có quan_lại mức Thế_gia chia ra nhà làm quan_viên hoặc là người bình_dân Đặc_biệt ở Trung kỳ và Vãn kỳ triều Thanh giai_cấp Bao y có rất nhiều nhà đều thuộc hàng Nhất_đẳng Thế_gia trong xã_hội Bát kỳ về chức_quyền hay tài_lực cũng không hề thua_kém các thế_gia Kỳ phân Tá lĩnh điển_hình là gia_tộc Nội_vụ phủ Tương_Hoàng kỳ Hoàn_Nhan thị hậu_duệ nhà Kim khi xưa vị Cách cách Vương_Mẫn_Đồng nổi_tiếng thời Thanh mạt cũng xuất_thân từ gia_tộc này Theo lệ triều Thanh tất_cả con gái nhà Bao y cho_dù là quan_lại hay bình_dân tất_cả đều phải qua tuyển_chọn của Nội_vụ phủ và nếu trúng_tuyển thì vào cung làm Cung_nữ phục_vụ Hậu phi Chỉ là từ triều Càn_Long trở đi giới quan_lại Bao y ngày_càng cường đại nên dần_dần cũng có quy_tắc ngầm con gái nhà quan_viên hạng cao chỉ cần nộp tên lên dự_tuyển quá_trình còn lại sẽ được âm_thầm gạch tên đi từ đó trở đi đại_đa_số cung_nữ triều Thanh vào cung chỉ còn là con nhà bình_thường trong tầng_lớp Bao y không còn tình_trạng con gái nhà Bao y cao_cấp phải vào cung nữa Tất_cả nữ tử Bao y đều phỏng_vấn ở Ngự hoa_viên trong Tử_Cấm_Thành mỗi lượt chọn 5 6 người sau đó trở_thành cung_nữ ngay_lập_tức được phân_phối đến các cung_điện phục_vụ cho Hậu phi những_ai không được chọn thì có_thể về nhà kết_hôn Sau đó họ phải trải qua quá_trình kiểm_tra kỹ_năng trong đó Thêu_繡 là loại kĩ_nghệ hàng_đầu của cung_nữ và cũng là công_việc chủ_yếu của họ sau khi vào cung Bên cạnh đó triều_đình còn quan_sát thân_thể và dáng_vẻ người nào không hợp tắc sẽ trả về ai được chọn sẽ được học lễ_nghi đọc sách và viết chữ ai ưu_tú thì được hầu_hạ Thái_hậu hoặc Hoàng_hậu không thì Phi_tần và Quý_nhân trở xuống Quy_trình tuyển Tú nữ của Nội_vụ phủ giống như Kỳ phân Tá lĩnh chỉ là địa_điểm đỗ xe là ở Địa_An môn 地安門_Như đã đề_cập ở trên bởi_vì là Nội_vụ phủ tuyển tú là tuyển_chọn cả con gái quan_viên lẫn nhà bình_dân trong tầng_lớp Bao y cho_nên cũng có trường_hợp tiểu_thư nhà quan phải vào hầu_cận mà chủ tử lại có thân_phận còn kém hơn cung_nữ hoặc cung_nữ có thân_phận quá kém không xứng hầu_hạ những vị cao_quý như Thái_hậu cùng Hoàng_hậu Từ thời_kỳ Ung_Chính thì triều_đình đã nhận thấy vấn_đề này nên đã ra ghi định căn_cứ theo Quốc triều cung sử 国朝宫史 ghi lại các cung_nữ hầu_hạ cho tước Tần trở lên tắc phải được tuyển từ con nhà Thế_gia trong tầng_lớp Bao y còn những Hậu phi chỉ là dạng Ngự thiếp như Quý_nhân và Thường tại thì mới tuyển các con gái Bái_đường a Giáo uý Hộ quân hay Phi giáp có thân_phận nhàn_tản vào hầu_hạ Tới triều Càn_Long con gái nhà quan chính_thức sẽ không được chọn Khác với các triều_đại trước thì các Hoàng_đế triều Thanh không có cung_nữ hầu mà chỉ có Thái_giám như bản_thân Thanh_Thánh_Tổ trong Đình huấn cách_ngôn 庭训格言 có nói Vào thời Minh cung_nữ trong cung có mấy nghìn người tiền son_phấn phải đến trăm vạn Nay Trẫm định Sử nữ trong cung dừng mức 300 người những người chưa hầu_cận Trẫm tuổi khi 30 xuất cung và cho hôn_phối Cho_nên việc tuyển_chọn cung_nữ thời Thanh vào chỉ là để hầu_cận Hậu phi hoặc Thái_hậu và Thái_phi hoặc cùng lắm là các Hoàng_tử còn ở trong cung vì_thế số_lượng cung_nữ triều Thanh thông_thường rất ít cao lắm là hơn 300 người một_chút trong tổng thời_gian do_vậy mỗi lần tuyển_chọn cung_nữ đều không quá 100 người Căn_cứ hồ_sơ tuyển cung_nữ thời Đồng Trị và Quang_Tự có ghi lại mỗi lần tuyển cung_nữ thì nhân_số đại_khái 80 người Phân_phối cung_nữ triều Thanh không cố_định gần như mỗi triều lại có mức khác nhau Đây là mức thường thấy nhất BULLET Hoàng_thái_hậu 12 người BULLET Hoàng_hậu 10 người BULLET Hoàng quý_phi 8 người BULLET Quý_phi 8 người BULLET Phi 6 người BULLET Tần 6 người BULLET Quý_nhân 4 người BULLET Thường tại 3 người BULLET Đáp_ứng 2 người BULLET Ngoài_ra các cung_nữ cũng được phái hầu_hạ làm Thông phòng nha đầu cho các Hoàng_tử chưa xuất cung hoặc là làm Thị_tỳ đi theo các Phúc tấn cùng Thị thiếp của các Hoàng_tử chưa xuất cung Đời_sống của cung_nữ thời Thanh tương_đối hạn_chế bởi_vì số_lượng rất ít thời_điểm cao nhất thì toàn_bộ Tử_Cấm_Thành chỉ có khoảng 300 người mà công_việc của họ chỉ phục_vụ Hậu phi cho_nên quy_tắc kiềm_chế cho họ cũng gắt_gao Sách Cung_nữ đàm vãn lục 宫女谈往录 thời Dân_Quốc tuy thông_tin phần_nhiều bị nghi_ngờ về độ khả tín thế nhưng đại_khái cũng có ý đúng về cuộc_sống nghiêm_ngặt của cung_nữ triều Thanh_Trong sách có một quy_tắc chuẩn_xác được ghi lại cung_nữ không được tuỳ_tiện rời khỏi cung_điện mà mình phục_vụ khi rời khỏi thì nhất_thiết phải có ít_nhất 2 người cùng đi Khác với các chủ_nhân ở hậu_cung cung_nữ đời nhà Thanh chỉ phải ở trong cung đến 25 tuổi là có_thể xuất cung được ban hôn cho quan_viên Bao y và sống như những người phụ_nữ bình_thường khác lấy chồng sinh con Cũng có những trường_hợp cung_nữ không có chỗ để đi triều_đình cũng sẽ sắp_xếp cho họ ở trong một dãy phòng riêng trong Tử_Cấm_Thành_Khi ấy họ trở_thành những cung_nữ lớn_tuổi với kính xưng Cô cô 姑姑 không cần làm việc gì mà chỉ nhận mức chu_cấp theo quy_định thỉnh_thoảng họ còn sẽ được giao hướng_dẫn nghiệp_vụ cho các cung_nữ trẻ tuổi Cá_biệt có một_số cung_nữ sẽ được lâm hạnh mà trở_thành Hậu phi ví_dụ như Lệnh_Ý_Hoàng quý_phi Nguỵ thị vốn là một cung_nữ của Hiếu_Hiền_Thuần_Hoàng hậu được Hiếu_Hiền hậu_tiến cử mà trở_thành Hậu phi hoặc là được phái hầu_hạ phòng_the cho Hoàng_tử và khi Hoàng_tử ấy đăng cơ thì cũng trở_thành Hậu phi giống như Hoà phi Na_Lạp thị triều Đạo_Quang_Còn có những trường_hợp như được ban làm nha hoàn hồi_môn cho Công_chúa hoặc ban làm thiếp cho quan thần Kỳ phân Tá lĩnh ví_dụ Kỷ_Hiểu_Lam từng được ban hai cung_nữ làm thiếp Sau khi ra khỏi cung người cung_nữ đó không được phục tiến không được đến cửa cung thỉnh an nhưng cũng có lệ cung_nữ được sủng_ái sau khi ra khỏi cung cũng được triệu về trở_lại trong một thời_gian Lời đồn rằng cung_nữ Song_Hỉ 雙喜 của Từ_An_Thái hậu từng được gọi vào trở_lại Hay cung_nữ Vinh_Tử_荣子 của Từ Hi_Thái hậu từng chỉ hôn cho một viên Thái_giám sau được triệu_hồi trở_lại Tuy thân_phận hầu_hạ nhưng người Bao y trong xã_hội đời Thanh đều là Lương_dân cho_nên không_thể tự_tiện lăng_nhục Theo quy_định trong cung_đình nhà Thanh các cung_nữ nếu bị tội thì sẽ bị phạt quỳ phạt trượng đánh nếu phạm đại tội bất nghịch thì cao lắm là đuổi khỏi cung không_thể tự_ý giết chết Dù_cho bị phạt thì có một quy_tắc chính là không_thể phạt đánh vào mặt cung_nữ còn ngoài_ra thì dùng trượng đánh hay bị kim chích làm đau cũng thường_xuyên xảy ra Hành_hạ cung_nữ quá mức sẽ khiến Hậu phi bị luận_tội như Đôn phi Uông thị của Cao_Tông từng đánh chết cung_nữ mà bị trách phạt và giáng xuống làm Tần_Ngoài ra tuy các vị Hậu phi có quyền xử_phạt cung_nữ của mình nhưng đối_với cung_nữ của người khác thì chỉ có Quyền hạch tội tất_cả những chuyện đưa ra phán_quyết đều phải chờ Hoàng_đế quyết_định đến cả Thái_hậu cũng không_thể tuỳ_tiện thay Hoàng_đế quyết_định Nếu cung_nữ bị tội_danh xác_đáng tất_cả phải thông_qua lấy khẩu_cung từ Thận hình ty sau đó quan_viên cấp cao của Nội_vụ phủ dâng lên và Hoàng_đế mới ra quyết_định sau_cùng Bởi_vì cung_nữ đều là Lương_dân hầu_như rất ít hình_phạt giết chết Trong cung_đình triều Thanh đặc_biệt có một việc khi Đổng_Ngạc phi chết Thế_Tổ từng đem 30 cung_nữ tuẫn tang về sau thời Khang_Hi thì triệt_để bỏ đi quy_tắc này Hán phi Trong hậu_cung triều Thuận_Trị_Khang_Hi và Càn_Long bên cạnh các Tú nữ và các Cung_nữ tử hậu_cung triều Thanh còn có xuất_hiện một dạng Hậu phi xuất_thân không phải người Bát kỳ tức không thuộc Bao y hay Kỳ phân Tá lĩnh Với xuất_thân này họ không vào cung qua các đợt tuyển chính_thức như Bát kỳ tuyển tú hay Nội_vụ phủ tuyển tú mà đều được dâng vào cung làm Cung_nữ tử sau mới được sủng hạnh làm Hậu phi rồi mới được nâng thân_phận gia_tộc thành Bao y Khi thảo_luận về Hậu phi triều Thanh các thành_viên mạng xã_hội Trung_Quốc hiện_đại gọi họ là các Hán phi 汉妃_Cần lưu_ý rằng đây không phải thuật_ngữ chính_thức xuất_hiện trong thư_tịch cổ mà nó được người hiện_đại dùng để chỉ đến những Hậu phi có xuất_thân kể trên Khái_niệm Hán phi này có khác với cái khái_niệm Hậu phi vốn là người Hán_Như ở phần Khái_quát bên trên đã đề_cập qua vào đời Thanh cho_dù là Hán_Quân_Bát kỳ Mông_Cổ Bát kỳ hay Mãn_Châu_Bát kỳ thì trên phương_diện gốc_tích họ đều được xem là Người Bát kỳ hoặc Kỳ nhân Theo ý_tứ này không cần xét dân_tộc_tính là người Mãn người Hán hay người Mông_Cổ đi_nữa người_đời Thanh khi đã có Kỳ tịch thuộc Bát kỳ thì đều đã là người Bát kỳ đều hưởng quyền_lợi bình_đẳng như nhau Còn những người khác đều không có Kỳ tịch mà hộ_khẩu của họ là Dân tịch do bộ Hộ quản lý_do_đó họ còn gọi là Dân nhân và cũng vì đại_đa_số trường_hợp có Dân tịch đều là người Hán nên họ còn được gọi là Hán nhân dù thực_tế trong tầng_lớp Dân nhân còn có các dân_tộc khác như người Hồi Hột người Tây_Tạng hay thậm_chí là người dân_tộc_thiểu_số Cho_nên Hậu phi xuất_thân Hán_Quân_Bát kỳ ví_dụ Đôn_Túc_Hoàng quý_phi Niên thị cùng Ninh phi Võ thị của Ung_Chính hoặc có xuất_thân là dân_tộc Hán thuộc Kỳ tịch Bao y_như Lệnh_Ý_Hoàng quý_phi Nguỵ thị của Càn_Long đều không_thể xem là Hán phi được Trên mạng xã_hội Trung_Quốc đầy truyền_thuyết về Hán phi trong cung_đình triều Thanh có hai thuyết chính hay được nói nhiều nhất là Không_thể lập Hán phi làm Hậu và Đời_Thanh không tồn_tại Hán phi bởi_vì khi nhập_quan Hiếu_Trang_Thái hậu đã ra chỉ_dụ cấm Hán nữ nhập cung Tuy_nhiên trong hồ_sơ Mãn văn được tìm thấy chỉ_dụ này không thấy tồn_tại thứ hai thì Hán phi thực_sự được ghi_nhận trong cung_đình triều Thanh_Đời_Thanh cả ba vị Hoàng_đế là Thuận_Trị_Khang_Hi và Càn_Long đều nổi_tiếng có nạp Hán phi Với Thuận_Trị là nói đến Khác phi Thạch thị năm Thuận_Trị thứ 5 Thuận_Trị_Đế hạ hai đạo ý chỉ về Mãn_Hán liên hôn có nói Quan_Mãn_Châu cưới con gái người Hán làm vợ đều báo lại Còn người thường không cần báo đặc_biệt sau đó Thuận_Trị_Đế còn tự thử_nghiệm mà tuyển Hán nữ nhập cung phong làm phi_tần Khi ấy Thạch thị từ Loan_Châu xứ Hà_Bắc_Trung_Quốc mà được chọn vào cung phong Phi cư_ngụ tại Vĩnh_Thọ cung còn cho_phép dùng quần_áo người Hán_Từ thời Khang_Hi vì quan_niệm Môn_đăng_hộ_đối việc hai loại Kỳ nhân và Hán nhân không liên hôn dần thành_lệ bất_thành_văn cho_nên tình_huống quang_minh_chính_đại nghênh thú các Hán phi triều Thanh cũng dần thu_hẹp Một_ít hồ_sơ trong cung cho thấy Khang_Hi_Đế cùng Càn_Long_Đế đã thông_qua các quan_viên địa_phương ở Giang_Nam mà mua về một_số cô gái trẻ đều xuất_thân là con nhà nghèo_hèn vào cung dạy_dỗ mà làm Cung_nữ tử Những cô gái ấy lớn lên liền được mệnh cho Hoàng_đế lâm hạnh mà trở_thành Hậu_cung chủ vị hay ban cho Hoàng_tử làm Tỳ_thiếp Nhưng do vấn_đề về tính_chất bảo_quản hồ_sơ thời Thanh sơ_kỳ nhiều xuất_thân của các Hậu_cung chủ vị triều Khang_Hi rất không rõ_ràng Căn_cứ theo suy_đoán mà đại_đa_số nghi_ngờ thì Hán phi triều Khang_Hi có Hy tần Trần thị hoặc Tương tần Cao thị đều có_thể là Cung_nữ tử người Hán được lâm hạnh Trái_lại việc Càn_Long_Đế nạp các vị Hán phi lại có khá nhiều hồ_sơ ghi lại rõ_ràng ai cũng đều có_thể_tra ra và biết đến cụ_thể phải kể đến Thuần_Huệ_Hoàng quý_phi Khánh_Cung_Hoàng quý_phi Phương_phi Di tần Cung_tần và Lộc_Quý nhân Các vị trên sau đó đều được Càn_Long_Đế tạo hồ_sơ giả cả nhà đều được đưa vào thân_phận Nội_vụ phủ Bao y và trở_thành người Bát kỳ có kỳ tịch chính_thức Ngoài_ra cũng có một_số xuất_thân từ Bộ_tộc gốc Duy_Ngô_Nhĩ hoặc Mông_Cổ đến quy phụ bọn họ đều trải qua vị_trí Cung_nữ tử trước rồi sau đó mới được sách phong nếu xét theo ý_nghĩa đều có_thể xem là một dạng của Hán phi Ví_dụ có Dung phi Hoà_Trác thị Dự phi Bát_Nhĩ_Tế_Cát Đặc thị Thận tần Bái_Nhĩ_Cát_Tư thị và Tuân tần Quách thị triều Càn_Long Phương thức mua Hán nữ từ Giang_Nam đến triều Gia_Khánh thì bãi_bỏ Với cách làm này của các vị Hoàng_đế nhà Thanh cũng đã thấy rõ Hán nữ xuất_thân bình_dân có_thể mắt_nhắm_mắt_mở đưa vào còn ghi vào hồ_sơ và thậm_chí là cải hồ_sơ thành người Bát kỳ chính gốc Thế nhưng cuối_cùng họ đều phải đưa về hệ_thống Kỳ tịch hơn_nữa phương_thức có phần không hề quang_minh_chính_đại như Bát kỳ tuyển tú cái khái_niệm Hán phi đời Thanh cũng không tồn_tại chính_thức nhưng lại là một loại Ngầm đồng_ý vậy Sinh_hoạt Vai_trò Hậu phi Trong phim_ảnh và tiểu_thuyết lối sống của Hậu phi nhìn_chung bị lý_tưởng_hoá quá mức Do ảnh_hưởng từ cách đối_đãi từ hậu_cung nhà Minh triều Thanh cũng khắt_khe với Hậu phi Tuy_rằng họ căn_bản là ăn_uống không lo nhưng họ căn_bản không có quyền hành cũng không có ảnh_hưởng chính_trị nếu không có địa_vị như Từ Hi_Thái hậu cuộc_sống của họ phụ_thuộc vào quyết_định từ Hoàng_đế Sách Thanh triều xuyên việt chỉ_nam 清朝穿越指南 của học_giả Quất_Huyền_Nhã_橘玄雅 có chỉ ra rằng sau khi vào cung thì Hậu phi không_thể liên_lạc với nhà mẹ Việc người_nhà thăm Hậu phi là gần như không_thể mà chỉ tuỳ theo Đặc chỉ trong một dịp nào đó Hậu phi mới có_thể cùng nhà mẹ gặp một_chút Khi Hậu phi có_thai ngoài việc được triều_đình chu_cấp bà_đỡ Lão lão và các Thái_y Hoàng_đế sẽ thường ân chuẩn cho người_nhà của Hậu phi vào thăm đây được xem là một đặc_ân vì có công_lao sinh_hạ Hoàng tự cho hoàng_thất Còn ngoài_ra dẫu gia_đình có chuyện đến tan_cửa_nát_nhà Hậu phi chỉ có_thể được cho_phép phái một thái_giám hay một cung_nữ thân_cận đến nhà mẹ đẻ mà an_ủi Đến khi Từ Hi_Thái hậu nắm quyền những quy_tắc này tuy cũng giảm bớt nhưng không_thể hoàn_toàn bị bãi_bỏ cho thấy đến cả Thái_hậu cũng không có tư_cách bỏ là bỏ Về vấn_đề tài_sản và lương_bổng sau khi vào cung thì Hậu phi không_thể mang bất_cứ vật gì hoặc người hầu riêng từ nhà mẹ vào cung và Hậu phi mỗi tháng nhận lương thường chỉ có_thể dùng ban cho thái_giám hay cung_nữ không_thể mang ra ngoài đưa cho nhà mẹ Cao_Tông từng có một chỉ huấn về việc này BULLET Các ngươi nghiêm dụ đến các Thủ_lĩnh Thái_giám phàm mọi việc trong cung không được truyền ra ngoài ngược_lại cũng không được phép đem chuyện bên ngoài vào trong cung Đến như các vật mà chư_vị Thái_phi hưởng đều do Thánh_Tổ_Nhân_Hoàng đế ban_tặng các vật chư_vị Mẫu phi sở_hữu đều do Thế_Tông_Hiến_Hoàng đế ban_tặng đến nay Hoàng_hậu sở_hữu cũng là Trẫm ban_tặng Những thứ chi_phí hay tư vật của Hậu phi không_thể đem đi cho nhà mẹ mà đồ_vật từ nhà mẹ cũng không được phép mang vào trong cung Về sau nhà mẹ của Hậu phi trừ việc đến vấn_an theo lệ thì không được quá phận Chỉ_dụ trên rõ_ràng cho thấy Hậu phi triều Thanh_Chỉ có quyền sử_dụng mà không có quyền_sở_hữu với bất_kỳ vật_dụng nào trong cung Đây cũng là một đặc_điểm cực_kỳ gắt_gao trong lối sống của cung_đình triều Thanh_Đến mỗi khi hậu_cung chủ vị có sinh_nhật Hoàng_đế đều chỉ đặc_biệt gia_ân ban thưởng Về phương_diện sự_vụ Nội đình tuy_rằng Hoàng_hậu là Chủ nội_trị và Phi_tần là Tá nội_trị thế nhưng các Hậu phi triều Thanh hoàn_toàn không có quyền can_thiệp như nhiều sự ngộ_nhận cùng lầm tưởng qua tiểu_thuyết hay phim_ảnh Thực_tế mọi việc vận_hành trong Nội đình đều do Nội_vụ phủ quản_lý cùng phân_phối từ vấn_đề lương_thực sinh_hoạt nhu phẩm và nhân_sự như cung_nữ đều rơi vào sự xử_lý của Nội_vụ phủ Ví_dụ như thông_lệ cung_nữ phục_vụ đến 25 tuổi thì có_thể xuất cung cả quá_trình đều sẽ do Nội_vụ phủ đến trực_tiếp từng cung_điện mà lên danh_sách những_ai đạt tiêu_chuẩn tiến_hành đối_chiếu cùng xác_thực sau đó mới dâng lên cho Hoàng_đế ra quyết_định sau_cùng Quy_trình hoàn_toàn không dính_dáng một_chút gì đến Hoàng_hậu có tiếng Chủ nội_trị hay một Phi_tần có quyền Tá nội_trị nào cả Những điều này có_thể thấy được vai_trò Hậu phi trong triều Thanh không liên_hệ gì đến Xử_lý nội sự một_cách thực_tế mà chủ_yếu ở phương_diện lễ tế như Thân tàm lễ hầu_hạ Hoàng_thái_hậu và Hoàng_đế duy_trì nếp sống tiết_kiệm trong hậu_cung và còn vai_trò thiên về hình_thức là làm_gương cho phụ_nữ trong thiên_hạ Bỏ_qua những khía_cạnh gò_bó và nặng giáo_điều sáo_rỗng này thì cuộc_sống của Hậu phi triều Thanh tương_đối sung_sướng khi ăn_mặc cơ_bản không cần lo họ có_thể tiếp_cận nhiều loại_hình giải_trí như thăm Ngự hoa_viên đánh đàn trò_chuyện hay nếu trong cung có tổ_chức Kinh_kịch thì đều có_thể cùng với Hoàng_đế thưởng_thức Về phương_diện gia_đình khi con gái một nhà nào đó vào cung làm Hậu_cung chủ vị đặc_biệt là Hoàng_hậu thì rất có cơ_hội cho gia_tộc được đề_cao dòng_dõi Đây chính là việc được nâng Kỳ tịch được ban đất_đai cùng các loại tước_vị từ đây cũng trở_thành tiền_đề cho nhiều nhà tiến vào hàng Thế_gia và có con đường hôn_nhân Vòng luân Thế_gia trở_nên rộng_mở Có_thể thấy thiện đãi nhà ngoại của Hậu phi là thiên về phú_quý mà không có thực_quyền như ngoại thích đời Hán họ nhìn_nhận đây là bàn_đạp để một nhà bình_thường cũng có_thể trở_thành Thế_gia từ đó có_thể duy_trì sung_túc qua liên hôn với các nhà Thế_gia chính gốc của Bát kỳ hoặc tiếp_tục thông hôn với Vương_phủ hoàng_tộc Cho_nên ở đời Thanh cũng không phải không có nhà muốn đưa nữ nhân của mình hầu trong cung nhưng đó đều là các Thế_gia hết thời xuống_dốc hay các nhà không có căn_cơ muốn đổi_đời muốn làm Tân_quý mà thôi Còn đại_đa_số gia_đình người Bát kỳ không hy_vọng con gái mình vào cung làm chủ vị làm gì bởi_vì tuy vào cung là hưởng phú_quý song là cả đời vĩnh_viễn mất cha_mẹ cùng nhà_cửa chưa kể nhà Thanh luôn đề_phòng ngoại thích gia_tộc đang hưng_thịnh còn bị hạn_chế đường thăng_tiến nếu có con gái làm Hậu phi họ chỉ thắng về quý chứ không có quyền như ngoại thích triều Hán_Ngoài ban tước_hiệu và nhà_cửa cùng đất_đai nhà ngoại thích của Hậu phi đều phải dựa vào thực_lực để có thực_quyền chẳng_hạn như Sa_Tế_Phú_Sát thị của Hiếu_Hiền_Thuần_Hoàng hậu có_thể có nhiều người đạt chức quan cao do tự bản_thân người trong tộc có chiến_công nhất là Phó Hằng_Dân gian có câu nói về các vị Tú nữ như sau Khứ thất_gia từ phụ_mẫu dĩ nhập cung_cấm Quả đương tuyển tức chung_thân u bế bất phục kiến kỳ thân_sinh ly tử_biệt 去室家_辞父母_以入宫禁_果当选 即终身幽闭_不复见其亲_生离死别_Cho nên mới nói người Bát kỳ có rất nhiều thơ mừng em_gái con gái nhà mình được may_mắn cho lược thẻ_bài Xưng_hô Vấn_đề xưng_hô Thanh triều xuyên việt chỉ_nam chỉ ra các Thái_giám cung_nữ đều gọi Hậu phi với hậu_tố Chủ tử 主子 như Hoàng_hậu thì là Hoàng_hậu chủ tử nếu là Phi_tần thì là danh_vị hoặc phong hiệu kèm theo như Hoàng quý_phi thì là Hoàng quý_phi chủ tử Huệ phi thì là Huệ phi chủ tử hoặc Huệ chủ tử Một_số ghi_chép khác còn cho thấy Tiểu_chủ 小主 từ Cung_nữ đàm vãng lục Tiểu_chủ nhi 小主兒 từ Trân phi mệnh án hoặc Chủ phi 主妃 từ Hai vị cô mẫu Cẩn phi Trân phi của tôi dù những danh_xưng này không thông_dụng lắm và có ý_kiến tranh_cãi có_thể chỉ dành riêng cho Thái_giám cung_nữ thuộc về cá_nhân Hậu phi ấy gọi như_vậy Căn_cứ theo một_số hồ_sơ về việc dùng than và Để đương ghi_chép về phân vị trong cung thì từ Hoàng_hậu lẫn Phi_tần ngẫu_nhiên được các nô tài gọi chung là Nương_nương 娘娘 không phân_biệt dù_cho là Thường tại hay Hoàng_hậu Các Hoàng_tử Công_chúa hay ngoại thần đối_với các vị Hậu phi có Hoàng_tử đều sẽ gọi là Ngạch niết 额捏 kèm vị hiệu của Hậu phi ấy và điều này duy_trì tận khi các vị Hậu phi đã là goá_phụ Ví_dụ như Lệnh_Ý_Hoàng quý_phi Nguỵ thị trong thời_gian còn là Hoàng quý_phi đã được gọi là Hoàng quý_phi ngạch niết vì bà là sinh mẫu của các Hoàng_tử Lương phi Giác_Thiền thị từng được Ung_Chính_Đế gọi là Lương phi ngạch niết trong văn_bản chữ Mãn_Trong văn_bản chữ Hán cách gọi Ngạch niết thường được dịch thành Mẫu phi 母妃 hoặc Phi mẫu 妃母 bởi_vì Ngạch niết có nghĩa là mẹ Nếu Hậu phi không có con hoặc chỉ có con gái họ đều sẽ được gọi là Nương_nương ví_dụ có Dĩnh_Quý phi Ba Lâm thị từng được Nhân_Tông gọi là Dĩnh phi nương_nương trong bức thư hỏi về may_mặc cho Thái_thượng_hoàng Càn_Long_Bên cạnh đó Hoàng_hậu dù có con hay không thì vẫn là Hoàng_hậu ngạch niết đối_với tất_cả Hoàng_tử Công_chúa Về phương_diện tự_xưng các vị Hậu phi khi trước mặt Hoàng_đế và Thái_hậu hoặc Phi_tần đứng trước Hoàng_hậu cũng nhất_loạt tự_xưng Nô tài 奴才 một dạng xưng_hô của người dưới với chủ_nhân vào đời Thanh điều này xuất_phát từ ảnh_hưởng của chế_độ Bát kỳ Riêng trong sinh_hoạt hằng ngày các Hậu phi đều tự_xưng theo Đại_từ nhân xưng ở ngôi_thứ nhất phiên ra Hán ngữ tương_ứng là Dư_予 hoặc Ngô_吾 hoặc thân_thiết hơn thì gọi nhau là chị_em còn những từ tự_xưng rất thông_dụng trên phim_ảnh hoặc tiểu_thuyết là Bổn cung cùng Thần thiếp lại hoàn_toàn không có cứ_liệu ghi lại Đến với hai người cao nhất trong cung là Hoàng_đế và Hoàng_thái_hậu thì Hoàng_đế được nhóm Hậu phi gọi Hoàng_thượng 皇上 trong khi các nhóm hầu_hạ là Thái_giám cung_nữ lại gọi bằng các xưng_hô Chủ tử 主子_Thánh chủ 圣主 hoặc Vạn_tuế_gia 万岁爷_Bản thân Hoàng_đế liền tự_xưng là Ngã_我 tức xưng_hô ngôi_thứ nhất Ta bởi_vì trong sinh_hoạt thì đời Thanh đều nói âm Mãn mà âm Mãn tự_xưng ngôi_thứ nhất đều là Pi kiểu xưng Trẫm_朕 chỉ là hình_thức trên văn viết Đối_với Thái_hậu hai từ Ngô và Dư cũng được ghi_nhận được Thái_hậu triều Thanh dùng để tự_xưng Từ Hi_Thái hậu được ghi_nhận hay tự dùng từ Cha gia 咱家 để tự_xưng và được phiên thành zá jiā hoặc zǎ jiā theo bính âm Riêng từ Ai gia 哀家 phổ_biến trên phim_ảnh và tiểu_thuyết lại không hề được ghi_chép từ này được cho là xuất_phát từ nghệ_thuật sân_khấu Hí_khúc vào cuối đời Thanh_Hậu cung đối_với Hoàng_thái_hậu đều gọi Thái_hậu ngạch niết 太后额捏 hoặc Ngạch niết bình_thường sang cuối thời Thanh thì lại thịnh_hành dùng một danh_từ trộn lẫn Hán_Mãn là Hoàng ngạch nương 皇额娘_Riêng những người hầu_như Thái_giám và Cung_nữ tử họ đều gọi là Thái_hậu chủ tử 太后主子 cùng Lão tổ_tông 老祖宗_Sang thời_kỳ cuối của nhà Thanh_Từ_Hi_Thái hậu được các quan_viên và nô tài trong cung gọi bằng một danh_từ gây tranh_cãi là Lão Phật gia 老佛爷_Xuất xứ của danh_xưng này có nhiều tranh_cãi trước_mắt theo nhận_định của nhóm học_giả Thanh sử thì có_lẽ là một dạng xưng_hô biến_hoá của danh_xưng Chủ tử và Phật gia những danh_xưng đặc_thù của người Mãn_Châu gọi riêng Hoàng_đế như_vậy Lão Phật gia biểu_thị địa_vị của Từ Hi_Thái hậu ngang_bằng hoặc vượt_trội hơn Hoàng_đế Trong khi đó Đức Tông lại đặc_biệt gọi bà là Thân ba_ba 亲爸爸 đây được cho là do ảnh_hưởng kiểu Nữ dĩ nam luận tức hiện_tượng đem vai_vế phụ_nữ cao hơn hoặc bằng đàn_ông đối_với người gọi một hiện_tượng khá phổ_biến trong các gia_đình Bát kỳ nhất_là từ Trung kỳ về sau Các hạ nhân Trong hậu_cung triều Thanh ngoài Thái_giám và Cung_nữ thì còn vô_số các hạng người khác Trong khi các Cung_nữ tử có nhiệm_vụ hầu_hạ gần_gũi với Hậu phi_công_việc chủ_yếu là thêu_thùa và sắp_xếp đồ_vật thì Thái_giám có thân_phận rất thấp nên phải xử_lý các vấn_đề tạp_dịch linh_tinh như quét_tước dọn_dẹp trong sân đình Bên cạnh đó Hậu phi triều Thanh không_chỉ có mỗi Thái_giám và Cung_nữ trực_thuộc mình với một nơi lớn như Tử_Cấm_Thành thì không_thể chỉ dựa vào Thái_giám mà vận_hành những công_việc nặng hoặc quá mức phức_tạp như làm đồ thủ_công cho_nên mọi vấn_đề đều có các thân_phận chuyên_môn Chu_cấp cho sinh_hoạt của Hậu phi là nhóm Nội_Quản lĩnh 內管領 hay còn gọi là nhóm Tân_giả khố Khái_niệm Tân_giả khố ý chỉ đến Một_nửa_Tá lĩnh là nói đến những người Bao y được phân vào hộ_tịch Quản lĩnh Nguyên nghĩa của Tân_giả khố ý là hộ_khẩu ăn lương bằng đấu gạo thiên về phụ_trách mảng lương_thực trong hoàng_thất Bên trong giai_cấp Bao y có Tá lĩnh cùng Quản lĩnh là hai dạng hộ_tịch đều có_thể làm quan và làm_việc chân_chính Thế nhưng trong khi Tá lĩnh thiên về thân_phận Tư binh thân_phận sánh được với nhóm Kỳ phân Tá lĩnh thì Quản lĩnh lại là Gia_thần đối_với hoàng_thất Cho_nên những công_việc Tiện vụ hoặc Khổ_sai trong Hoàng_cung hay Vương công phủ_đệ đều do những người Quản lĩnh này đảm_nhiệm Đây cũng chính là lý_do vì sao thời Sơ_kỳ nhà Thanh thường cho rằng những người Tân_giả khố là tương_đối đê_tiện dù thực_chất họ còn cao hơn Tiện_dân gia_nô bên ngoài xã_hội Trong cung nhóm Quản lĩnh được gọi là Nội_Quản lĩnh phụ_trách không_chỉ vấn_đề vận_chuyển lương_thực mà_còn là gánh củi gánh nước nhân_sự chuẩn_bị các đồ Lỗ bộ như Nghi giá cùng Nghi_trượng thời_gian đảm_nhiệm là luân_phiên theo ca trực Căn_cứ cuốn sách Khâm định Đại_Thanh hội_điển tắc lệ 欽定大清會典則例 quy_định BULLET Cung của Hoàng_thái_hậu và Hoàng_hậu mỗi cung có 33 đơn_vị Nội_Quản lĩnh Đối_với cung của Thái_hậu thì mỗi Nội_Quản lĩnh là 20 người còn cung_thất của Hoàng_hậu thì khoảng 15 người Bên cạnh đó nơi ở của Thái_hậu cùng Hoàng_hậu mỗi người có 4 người Nội_Quản lĩnh cùng 2 người Nội_Phó Quản lĩnh thường_trực BULLET Cung của Hoàng quý_phi có 2 Nội_Quản lĩnh mỗi Nội_Quản lĩnh là 18 người có 1 người Nội_Quản lĩnh và 1 người Nội_Phó Quản lĩnh thường_trực BULLET Cung của Quý_phi Phi và Tần có 1 Nội_Quản lĩnh mỗi Nội_Quản lĩnh lần_lượt giảm xuống theo thứ_tự là 10 người 7 người và 5 người Đều có 1 người Nội_Quản lĩnh và 1 người Nội_Phó Quản lĩnh thường_trực BULLET Nơi ở của Quý_nhân trở xuống không có đơn_vị Nội_Quản lĩnh luân_phiên lẫn thường_trực mà chỉ có người phục_dịch Theo quy_định thì Quý_nhân có 3 người Thường tại có 2 người mà Đáp_ứng cùng Cung_nữ tử được sủng hạnh đều không có Ngoài_ra là các nhóm Phụ nhân 婦人 cùng Tố công nữ tử 做工女子_Đây là hai khái_niệm do nhà_nghiên_cứu Quất_Huyền_Nhã tạm_thời đưa ra bởi_vì văn_bản triều Thanh hoàn_toàn không gọi chung như_vậy mà là rất nhiều khái_niệm riêng có những khái_niệm bị trộn với nhóm cung_nữ BULLET Các vị Phụ nhân ý nói đàn_bà đã có chồng là nói đến Nhũ_mẫu Bảo_mẫu và Bà_đỡ đẻ trong cung Chi_tiết hơn thì BULLET Nhóm Ma ma 媽媽 là nói đến hai_thân_phận Nhũ_mẫu cùng Bảo_mẫu Bảo_mẫu cùng các loại như Tinh_kỳ ma ma đều là phụ_trách dỗ em bé và công_việc lớn_nhỏ xung_quanh chủ tử Còn các Nhũ_mẫu chỉ có nhiệm_vụ cho bú sữa mẹ Không_chỉ đời Thanh nhiều triều_đại khi viết trên văn_bản thậm_chí quan_điểm hiện_đại ngày_nay cũng không thường đem hai khái_niệm Bảo_mẫu cùng Nhũ_mẫu phân_biệt rõ_ràng đôi_khi là Nhũ_mẫu cũng lại viết thành Bảo_mẫu br Hai dạng người này đều là dạng Trưởng bối bán chính_thức do Hoàng_gia xem trọng_đãi ngộ của họ là hàng cao nhất trong các phụ_nữ phục_dịch hoàng_thất Trong đó Nhũ_mẫu được Hoàng_tử Công_chúa xem như là Bán sinh mẫu bởi_vì họ được các vị Nhũ_mẫu này nuôi_nấng từ nhỏ Khi Hoàng_tử lớn lên xuất cung lập phủ hoặc lên_ngôi Hoàng_đế đều sẽ có truyền_thống thiện đãi Nhũ_mẫu như nâng Kỳ tịch cho toàn_bộ người_nhà chồng hoặc con trai của Nhũ_mẫu đều sẽ có tập tước thế chức thậm_chí là tâm_phúc cho Hoàng_đế hoặc Hoàng_tử do Nhũ_mẫu nuôi_nấng Con gái của Nhũ_mẫu đều được miễn Tuyển tú bởi_vì Nhũ_mẫu thường được xem ngang với mẹ đẻ nên con gái Nhũ_mẫu giống như Tỷ muội với Hoàng_đế Hai dạng người này đều là Nội_vụ phủ Tam_kỳ riêng Nhũ_mẫu là phải mới vừa sinh xong con_cái không có kỳ_hạn công_tác cố_định Khi về già Hoàng_đế và Hoàng_tử đều sẽ tự mình thiện đãi họ Trường_hợp các Nhũ_mẫu và Bảo_mẫu không có nơi nương_tựa thì trong cung cũng sẽ cấp riêng một khu dành cho họ an_dưỡng tuổi già căn_bản không ai bạc_đãi được họ br Về lương_bổng căn_cứ triều Đạo_Quang quy_định Nhũ_mẫu mỗi năm cấp cho Vân lụa Y tố lụa Phưởng ti Sa_Lăng_Miên trừu cùng Vải đay mỗi thứ một xấp vải Bố màu Lam sậm cấp 4 xấp Bông 3 cân mỗi tháng 2 lượng bạc 2 hộc gạo mỗi ngày cho 1 cân thịt heo gạo 7 hợp 5 chước rau_cỏ tuỳ mùa 12 lượng muối đen 3 tiền Bảo_mẫu mỗi tháng cho 2 lượng bạc 2 hộc gạo mỗi ngày cho 1 cân thịt heo gạo 7 hợp 5 chước rau_cỏ tuỳ mùa 12 lượng muối đen 3 tiền BULLET Nhóm Lão lão 姥姥 nhóm đàn_bà sai vặt rất đặc_trưng của triều Thanh công_việc chủ_yếu là giúp sinh_đẻ và tiến_hành lễ Tẩy tam 洗三 một loại nghi_lễ cổ vào ngày thứ 3 sau khi sinh đứa bé thì sẽ tiến_hành tắm_rửa Nhân_số Lão lão trong cung rất ít bình_thường chỉ cùng lúc có 5 người mỗi khi có thời_điểm sinh_nở thì sẽ được phái đến phụ_trách chuyên_môn đỡ_đẻ Mỗi lần làm_việc họ đều có thu_nhập riêng Năm Ung_Chính thứ 8 ngày 4 tháng 5 Trưởng_nữ của Nhị thập nhị a ca Dận_Hỗ tiến_hành Tẩy tam Lão lão Quách thị cùng Vương thị mỗi người thưởng 5 lượng bạc Có_thể thấy được mỗi lần như_vậy thu_nhập là tương_đối cao Có người thống_kê qua từ năm Ung_Chính thứ 8 đến năm thứ 13 Lão lão Quách thị tiến_hành Tẩy tam 11 lần cộng 55 lượng bạc còn Vương thị 13 lần là 65 lượng bạc BULLET Các vị Tố công nữ tử đều là nhóm đàn_bà đã có gia_đình xuất_thân từ Tân_giả khố nhiệm_vụ của họ là vào cung làm tạp_dịch theo nghĩa_vụ Trên văn_bản chữ Hán của triều Thanh họ được gọi bằng rất nhiều danh_xưng và rất hay bị lẫn với nhóm cung_nữ như Nữ tử 女子_Sử hoán nữ tử 使唤女子_Sử nữ 使女_Gia hạ nữ tử 家下女子_Bao y nữ tử 包衣女子_Ma ma lý 媽媽里_Tân giả khố phụ nhân 辛者庫婦人 hoặc Phụ nhân 婦人_BULLET_Công_việc của họ là tạp_vụ những công_việc may_vá cần chuyên_môn hoặc số_lượng lớn trong Nội cung không tiện cho nhóm đàn_ông tạp_dịch Tô lạp phụ_trách thì họ đều sẽ đảm_nhiệm Đây là nhóm phụ_nữ có số_lượng đông_đảo nhất trong cung_đình nhà Thanh nhưng lại chỉ có tính_chất lâm_thời Bởi_vì bọn họ sinh ra đã là Bao y Quản lĩnh những công_việc này thuộc về bổn_phận cơ_bản cứ đến thời_điểm đều sẽ triệu_tập làm_việc cho_nên hạn_định thời_gian làm_việc đều chỉ là có vài năm Bọn họ không thuộc chính_thức về Hoàng_cung cho_nên hẳn là làm_việc theo ca sau khi xong việc thì chia nhau ra về BULLET Căn_cứ vào ghi_chép số_lượng của họ gấp mấy lần con_số 3 000 Thái_giám thường_trực trong cung Ung_Chính nguyên_niên tháng 10 ghi lại Kim chỉ phụ nhân 386 người Thực_phẩm gia_công phụ nhân 3740 người những Phụ nhân chuyên giặt rửa bưng_bê nước và xem_xét đèn dầu có 1067 người tổng lại Tân_giả khố phụ nhân là 5193 người Năm Càn_Long thứ 15 tháng 10 Kim chỉ phụ nhân 4614 người dự_bị xem_xét đèn dầu và làm sạch nước có 826 người cộng lại 5440 người Hai ví_dụ này cũng chỉ ra nhân_khẩu Tố công nữ tử luôn là rất cao là hạng người đông nhất trong cung_đình BULLET Về lương_bổng theo triều Đạo_Quang quy_định_Gia hạ nữ tử ý chỉ Tân_giả khố phụ nhân mỗi năm 5 lượng bạc các vải Xuân trừu Miên trừu Bố màu Lam sậm cùng vải Đay mỗi thứ một xấp vải Bố lông xanh lục 2 xấp Bông 2 cân Mỗi ngày thịt heo nửa cân gạo Bạch lão 7 hợp 5 chước rau_cỏ theo mùa 12 lượng muối đen 3 tiền Ngoài_ra trong cung còn có một nhóm đàn_ông làm tạp_dịch được gọi là Tô lạp 苏拉 sula có nghĩa là Những người nhàn_nhã chỉ đến hạng người thất_nghiệp trong Bát kỳ Trong hệ_thống Nội_vụ phủ ngoài hơn 3 000 Thái_giám thì các Tô lạp chính là nòng_cốt làm những việc nặng_nhọc trong_ngoài cung Khác với Thái_giám đã bị hoạn và phục_vụ trực_tiếp trong Nội cung các Tô lạp đều là đàn_ông có gia_đình bình_thường xuất_thân từ Nội_vụ phủ Bao y Vì lý_do này khi trong cung có các việc cần đến Tô lạp hồ_sơ trong cung đều phải ghi rõ chỗ nào dùng Tô lạp bao_nhiêu người tốn bao_nhiêu tiền ăn sau đó đều phải báo lên Hoàng_đế Ví_dụ hồ_sơ năm Càn_Long thứ 26 tháng 10 việc dùng Tô lạp được ghi lại hơn 40 lần chẳng_hạn Thu_thập đồ_vật ở Mậu_Cần điện dùng Tô lạp 4 tên Đưa tế phẩm đến Khôn_Ninh cung vãng đường dùng Tô lạp 12 tên Có_thể thấy Thái_giám có chuyên chức hầu_hạ và sai_dịch lặt_vặt phần_nhiều không là những việc không đụng đến kỹ_thuật những chuyện cần kỹ_thuật căn_bản không_thể sử_dụng Thái_giám Số_lượng Thái_giám trong cung nhà Thanh tuy có hơn 3 000 người nhưng lại là con_số rất bé_nhỏ nếu so với nhà Minh cũng là bởi_vì nhà Thanh có một lượng lớn Nội_vụ phủ Bao y hạ nhân chuyên việc tạp_vụ như_vậy đây cũng là điểm đặc_biệt của cung_đình triều Thanh_Quy trình lễ sách Sách lập Hoàng_hậu Lễ sách lập của Hoàng_hậu triều Thanh theo Quốc triều cung sử do Đại_học_sĩ Ngạc_Nhĩ_Thái và Trương_Đình_Ngọc soạn_thảo Sách phong Phi_tần Lễ sách phong của Phi_tần triều Thanh theo Quốc triều cung sử do Đại_học_sĩ Ngạc_Nhĩ_Thái và Trương_Đình_Ngọc soạn_thảo Trở lên là quy_trình chung của Hoàng quý_phi đến Tần_Quý nhân trở xuống không có lễ sách phong Những thay_đổi của từng phân vị khác nhau BULLET Quý_phi và Phi chế_tác Sách 冊 và Bảo_寶 riêng Phi chỉ dùng Ấn_印 quy_trình còn lại đều như Hoàng quý_phi Riêng người đến lạy trước cung của Quý_phi và Phi thì chỉ có các Hoàng_tử Hoàng_tôn cùng các Thái_giám phục_vụ trong điện sở của Quý_phi và Phi_BULLET_Tần chỉ chế_tác Sách 冊 không hưởng tế cáo Thái_Miếu hậu điện và Phụng_Tiên điện Những người đến lạy trước cung của Tần chỉ có Hoàng_tử do chính Tần ấy sinh ra cùng các Thái_giám phục_vụ trong điện sở Quy_trình còn lại đều như trên Niên_hiệu Sùng_Đức thời Hoàng_Thái_Cực sách lập Hiếu_Đoan_Văn_Hoàng hậu cùng sách phong Tứ phi là Thần phi Hải_Lan_Châu_Quý phi Na_Mộc_Chung_Thục phi Ba Đặc_Mã_Tảo và Trang phi Bố Mộc_Bố_Thái_Hoàng Thái_Cực đã cho làm lễ Khánh_hạ 慶賀 cho cả triều_đình chúc_mừng Trong dịp ấy Công_chúa Vương_phi và Mệnh_phụ nhập triều bái lạy Hoàng_hậu bằng Lục túc tam quỵ tam bái lễ 六肃三跪三拜礼 đồng_thời cũng bái lạy Tứ phi bằng Tứ túc nhị quỵ nhị khấu lễ 四肃二跪二叩礼_Sang thời Ung_Chính ông lập Hiếu_Kính_Hiến_Hoàng hậu và cử_hành Khánh_hạ do_đó Đôn_Túc_Hoàng quý_phi Niên thị cũng được vinh_dự nhận lễ từ các mệnh_phụ vào triều bái Đến triều Càn_Long lễ sắc_phong của Cao thị được làm ngay lễ sách lập của Hiếu_Hiền_Thuần_Hoàng hậu do_đó Càn_Long_Đế căn_cứ theo tiền_lệ của Đôn_Túc_Hoàng quý_phi cho_phép Quý_phi Cao thị được hưởng quy lễ nhận bái_kiến của Công_chúa Thân_vương Phúc tấn và Cáo mệnh phu_nhân với lễ_bái Tứ túc nhị quỵ nhị khấu lễ Năm Càn_Long thứ 14 1749 sách phong Nhàn_Quý phi Na_Lạp thị làm Hoàng quý_phi Nhiếp lục cung sự nghi_thức đều như sách lập Hoàng_hậu do_đó có được hưởng Khánh_hạ chúc_mừng từ quan_viên và hưởng lễ_bái lạy Lục túc tam quỵ tam bái lễ từ Phi_tần Công_chúa Vương_phi và các Mệnh_phụ Đây là lần đầu_tiên và duy_nhất một Phi_tần triều Thanh có được lễ tuyên sách vị hiệu_chính thức lại dùng đại điển như của một Hoàng_hậu Phân vị trong cung Lương_bổng Cứ theo Cung trung tạp kiện 宫中杂件_Hậu phi nhà Thanh có lương_bổng và thiện đãi nhất_định ngoài lượng bạc thì còn có các nhu_yếu_phẩm hơn kém tuỳ vào cấp_độ Đơn_vị_đo_lường BULLET Đơn_vị số_lượng vật_phẩm chỉ chuyên dành cho gia_cầm chi dành cho những thứ như bút nến BULLET 1 thăng 10 hợp 100 chước tương_đương 10 354688 ml ngày_nay BULLET 1 cân 10 lượng 100 tiền tương_đương 0 5 kg ngày_nay BULLET 1 thất 10 trượng 100 xích tương_đương 33m ngày_nay Hồng_La than 红罗炭 loại than_đá chuyên_sử_dụng trong cung_đình thời nhà Minh và nhà Thanh làm bởi xưởng Hồng_La ngay ngoài cổng Tây_An_Than_Hồng La được làm từ các cây_gỗ cứng của phủ Thuận_Thiên làm theo quy_trình nghiêm_ngặt được giám_sát bởi bộ Lễ_Tính chất của loại than này là cháy lâu lửa nóng khi cháy không mùi không khói phù_hợp yêu_cầu của cung_đình Phẩm_phục Triều_phục Đối_với một Hậu phi nhà Thanh trang_phục vào dịp sắc_phong hoặc đại_lễ luôn được yêu_cầu không_chỉ thể_hiện vinh_quang của nhà Thanh mà_còn thể_hiện địa_vị của vị phi_tần đó Theo quy_định nhà Thanh một lễ_phục cơ_bản của Hậu phi là Triều quan 朝冠_Kim ước 金约_Nhị ước 珥约_Lãnh ước 领约_Triều châu 领约_Thải thuế 彩帨_Triều quái 朝褂_Triều bào 朝袍_Triều váy 朝裙 cùng Triều ủng 朝靴 mười loại tạo thành Chủ_yếu quần_áo từ ngoài vào trong phân_biệt là Triều quái Triều bào và Triều váy 3 thứ Thái hoàng_thái_hậu Hoàng_thái_hậu và Hoàng_hậu đều giống nhau đơn_giản vì danh_xưng Thái_hậu ý chỉ Hoàng_hậu của Tiên_đế nên trang_phục cùng Hoàng_hậu đồng_dạng Xuống dưới tần phi tước Tần trở lên và mệnh_phụ cấp cao mới cùng giống và cũng chỉ có Tần trở lên mới có Triều quái Triều bào Triều quan mà thôi BULLET Triều quái 朝褂 là một loại áo_khoác mặc bên ngoài Triều bào ở dưới Phi lĩnh Theo Khâm định Đại_Thanh hội_điển sự lệ ghi lại thì Sắc dùng thanh trường vạt vô mệ dệt_kim long văn dệt_kim lụa hoặc dệt_kim lụa nạm biên BULLET 1 Triều quái không có tay_áo cân vạt và dài Loại áo này có cơ_bản 4 thể_loại đầu_tiên có_thể thấy trên tranh vẽ Hiếu_Kính_Hiến_Hoàng hậu của Ung_Chính_Đế và một_số tranh Hậu phi đời trước đều cùng một loại mẫu để vẽ Thể_thức này tay_áo màu lam vạt áo xẻ tà đằng trước viền áo nạm kim trước ngực là một hình rồng chính long vạt áo có 2 hành long phía dưới vạt áo có_thể thức bát bảo bình_thuỷ Có_thể tạm xem đây là thể_thức thời Khang_Ung thường dùng vì bức hoạ các vị Hoàng_hậu trở ra trước đều như_vậy BULLET 2 Một_số hình_vẽ mệnh_phụ thời_gian này cũng có hình_thức Triều quái tương_tự như_vậy Loại thức này chính_thức sang thời Càn_Long trung kỳ bị bãi_bỏ Thời_kỳ này triều_đình quy_định Triều quái Hoàng_hậu dùng màu xanh trước_sau là 2 hình đại lập long Cứ theo Khâm định cung trung hiện_hành tắc lệ 钦定宫中现行则例 thời Càn_Long ghi lại Triều quái sắc dùng xanh đá_phiến kim duyên thêu văn trước_sau lập long các nhị 乾隆_钦定宫中现行则例_朝褂_色用石青 片金缘_绣文前后立龙各二_Phía dưới Hoàng_tử Phúc tấn đến Huyện chúa đều dùng thức trước 4 sau 3 hình rồng BULLET 3 Một loại Triều quái khác gọi là Hữu điệp triều quái 有褶朝褂 dạng triều quái có tầng khúc Loại này ở phần ngực trước_sau thêu 2 hình lập long phía dưới chia ra 4 tầng hàng 1 và 3 thêu hành long hàng 2 và 4 thêu vạn phúc vạn_thọ đồ hình cùng với mây tía giao nhau Loại này chỉ có tần phi trở lên dùng Năm Càn_Long thứ 36 Thanh_Cao Tông vì Sùng_Khánh_Thái hậu vạn_thọ mà ở Từ Ninh cung cử_hành vạn_thọ tiết trong dịp này có Từ Ninh yến hỉ đồ 慈宁燕喜图 thể_hiện tần phi trong điện đều vận dạng này Triều quái BULLET 4 Còn một loại Triều quái thể_hiện từ sau thời Càn_Long trở đi Cơ_bản cũng là dạng 2 hình lập long song hình lập long dời xuống hai vạt viền áo thể_hiện hình hoa_văn vạn phúc vạn_thọ cùng mây tía giao nhau ở dưới vạt áo ngoài hoa_văn sóng nước thì còn có các dải màu xanh_đỏ lục vàng huyền xen_kẽ nhau Dạng_thức này đến hết thời Thanh có_thể thấy các tranh Hoàng_hậu đều là dạng này cả như tranh vẽ Hiếu_Đức_Hiển_Hoàng hậu Chỉ riêng đến thời Uyển_Dung đăng vị Hoàng_hậu lại dùng thể_thức Hữu điệp triều quái BULLET Triều bào 朝袍 là áo mặc chính trong bộ lễ_phục của Hậu phi Bộ triều_phục gồm hai yếu_tố quan_trọng là Mã_đề tụ 马蹄袖 ống tay hình móng ngựa cùng Phi lĩnh 披领 loại cổ_giả khoác lên vai còn gọi Khoát lĩnh sau đó còn có cổ áo tròn viên lĩnh tay_áo hẹp nách rộng có viền hai sườn mở vạt có hoa_văn rồng đều lấy hình_thức cửu long Hoàng_thái_hậu Hoàng_hậu và Hoàng quý_phi đều dùng Triều bào màu Minh hoàng sắc 明黄色_BULLET_Triều váy 朝裙 có hai loại một là có áo hai là không dựa theo hiện_vật thật Hậu phi triều_phục sử_dụng trường_hợp rất ít chỉ ở trọng_đại lễ_nghi lễ mừng sử_dụng tỷ_như đông_chí Nguyên_Đán vạn_thọ sắc_phong và duy_nhất lễ hiến tế tầm đàn của Hoàng_hậu chủ_trì Hoàng_hậu triều váy mùa Đông dùng phiến kim thêm hải long duyên trên dùng hồng dệt_kim thọ tự lụa xuống dùng xanh đá hành long trang lụa toàn dùng chính phúc có bích tích Mùa hè triều váy dùng phiến kim duyên Từ Hoàng_hậu đến tần đều có quy_chế như nhau BULLET Triều quan 朝冠 là một dạng mũ dùng cho Triều_phục ở giữa có một vật trang_trí có tầng Kim_phượng xung_quanh còn gắn một vòng những con Kim_phượng và một con Kim địch ở sau gáy mũ Mặt sau của Triều quan ở dưới đuôi Kim địch có gắn chuỗi Rũ châu làm trang_sức Phía sau của Triều quan có 1 tấm Hộ_Lãnh nguyên_liệu dùng giống vành Triều quan rũ xuống phía dưới Có hai loại Triều quan 1 cho mùa hè còn một cho mùa đông BULLET 1 Triều quan của Hoàng_thái_hậu Hoàng_hậu mùa đông dùng da huân chồn mùa hạ dùng Nhung xanh có tài_liệu ghi là Nhung đen bọc ngoài Trên đỉnh đính Chu vĩ chính là phần lông mềm màu đỏ Đỉnh có 3 tầng mỗi tầng cách 1 viên Đông châu và một con Kim_phượng trên thân Kim_phượng gắn 3 viên Đông châu 17 viên Trân_châu trên cùng của đỉnh Triều quan gắn một 1 viên Đông châu cỡ lớn Trên Chu vĩ có đính bảy con Kim_phượng trên thân Kim_phượng gắn 9 viên Đông châu 1 viên đá mắt mèo 21 viên Trân_châu một con Kim địch trên thân Kim địch gắn 1 viên đá mắt mèo 16 viên Trân_châu nhỏ Chim_Địch rũ châu có 302 viên kết thành 5 hàng dãy rũ Dây rũ dùng Minh_Hoàng sắc BULLET 2 Triều quan của Hoàng quý_phi Quý_phi lệ như của Hoàng_hậu mùa Đông dùng da Huân chồn mùa hạ dùng Nhung xanh đại_khái như Hoàng_hậu Nhưng đuôi chim Địch sức 192 viên kết thành 3 hàng dây rũ Quý_phi dây rũ dùng màu Kim hoàng sắc BULLET 3 Triều quan của Phi trên đỉnh chỉ có 2 tầng mỗi tầng cách 1 viên Đông châu và một con Kim_phượng trên thân Kim_phượng gắn 9 viên Đông châu 17 viên Trân_châu trên đỉnh dùng đá mắt mèo Trên Chu vĩ có đính năm con Kim_phượng sức 7 Đông châu 21 trân_châu sau 1 Kim địch đều như Quý_phi Chim_Địch rũ châu có 188 viên kết thành 3 hàng dây rũ đều như Quý_phi BULLET 4 Triều quan của Tần lệ như Quý_phi có 2 tầng mặt trên cùng khảm đá Kha_Thân_Kim phượng gắn 5 viên Đông châu 19 viên Trân_châu Kim địch phía sau sức 16 Trân_châu rũ dây tổng 172 viên còn lại đều như Phi_BULLET_Thải thuế 彩帨 dây rũ bằng vải trước ngực của các bộ Triều quái được cột bằng dây có màu theo quy_định BULLET 1 Thải thuế của Hoàng_hậu thường màu xanh_biếc thêu Ngũ_cốc được_mùa dây cột màu Minh hoàng BULLET 2 Thải thuế của Hoàng quý_phi cùng Hoàng_hậu tương_đồng BULLET 3 Thải thuế của Quý_phi dây cột màu Kim hoàng còn lại như Hoàng quý_phi BULLET 4 Thải thuế của Phi thêu hình Vân chi thuỵ bảo còn lại như Quý_phi BULLET 5 Thải thuế của Tần không thêu hoa_văn còn lại như của Phi_BULLET_Triều châu 领约 một bộ dây ngọc khoác bên ngoài Triều quái thành_phần gồm 3 bộ trong đó có 1 chuỗi dây bằng đá và 2 chuỗi san_hô màu đỏ dây cột có màu Hoàng_hậu và Phi_tần dựa theo chất_liệu của Triều châu cùng màu của dây cột mà phân_định BULLET 1 Hoàng_hậu 1 dây Đông châu màu trắng 2 dây San_hô dây thắt màu Minh hoàng BULLET 2 Hoàng quý_phi 1 dây Mật phách màu vàng mật 2 dây San_hô dây thắt màu Minh hoàng BULLET 3 Quý_phi quy_chế như của Hoàng quý_phi riêng dây thắt màu Kim hoàng BULLET 4 Phi quy_chế như của Quý_phi BULLET 5 Tần 1 dây San_hô 2 dây Mật phách dây thắt màu Kim hoàng BULLET Lãnh ước 领约 là cái kiềng đeo trên cổ Triều quái BULLET 1 Hoàng_hậu có 11 Đông châu ở giữa lấy San_hô dây rũ ở 2 đầu dùng màu Minh hoàng ở giữa các dây sức San_hô ở đuôi các dây sức đá Ngọc lam BULLET 2 Hoàng quý_phi có 7 Đông châu ở giữa lấy San_hô dây rũ ở 2 đầu dùng màu Minh hoàng ở giữa các dây sức San_hô ở đuôi các dây cũng sức San_hô BULLET 3 Quý_phi màu dây là Kim hoàng còn lại như Hoàng quý_phi BULLET 4 Phi và Tần đều như Quý_phi BULLET Kim ước 金约 dây đeo trên trán để giữ Triều quan BULLET 1 Hoàng_hậu khắc 13 hình Kim vân mỗi hình sức 1 viên Đông châu ở giữa dùng Thanh_Kim thạch Hồng_Phiến kim Ở sau rũ 1 dẫy ngọc đều là trân_châu sức 324 viên phân làm 5 hàng rũ ở đuôi mỗi hàng rũ là sức 1 viên Đại trân_châu Giữa 5 hàng rũ có nối khoảng 2 viên Thanh_Kim thạch sức 8 viên Đông châu và 8 viên Trân_châu xen_kẽ BULLET 2 Hoàng quý_phi và Quý_phi khắc 12 hình Kim vân mỗi hình sức 1 viên Đông châu ở giữa dùng Thanh_Kim thạch Hồng_Phiến kim Ở sau rũ 1 dẫy ngọc đều là trân_châu sức 204 viên phân làm 3 hàng rũ ở đuôi mỗi hàng rũ là sức 1 viên Đại trân_châu Giữa 3 hàng rũ có nối khoảng 2 viên Thanh_Kim thạch sức 6 viên Đông châu và 6 viên Trân_châu xen_kẽ BULLET 3 Phi khắc 11 hình Kim vân mỗi hình sức 1 viên Đông châu ở giữa dùng Thanh_Kim thạch Hồng_Phiến kim Ở sau rũ 1 dẫy ngọc đều là trân_châu sức 194 viên phân làm 3 hàng rũ ở đuôi mỗi hàng rũ là sức 1 viên Đại trân_châu Giữa 3 hàng rũ có nối khoảng 2 viên Thanh_Kim thạch sức 6 viên Đông châu và 6 viên Trân_châu xen_kẽ BULLET 4 Tần khắc 8 hình Kim vân mỗi hình sức 1 viên Đông châu ở giữa dùng Thanh_Kim thạch Hồng_Phiến kim Ở sau rũ 1 dẫy ngọc đều là trân_châu sức 177 viên phân làm 3 hàng rũ ở đuôi mỗi hàng rũ là sức 1 viên Đại trân_châu Giữa 3 hàng rũ có nối khoảng 2 viên Thanh_Kim thạch sức 4 viên Đông châu và 4 viên Trân_châu xen_kẽ BULLET Nhị_珥 tức_là trang_sức đeo ở_lỗ tai theo truyền_thống người Mãn_Hậu phi đều xỏ 3 lỗ ở tai và đeo 3 viên trang_sức hoa_tai vào khi mặc Triều_phục Theo quy_chế hình hoa_tai của tần phi đều có hình rồng làm bằng vàng ngoài_ra còn sức trân_châu mỗi bông 2 viên tuy_nhiên chất_lượng trân_châu tuỳ cấp_bậc mà khác_biệt BULLET 1 Hoàng_hậu hoa_tai dùng Nhất_đẳng Trân_châu BULLET 2 Hoàng quý_phi và Quý_phi dùng Nhị đẳng Trân_châu BULLET 3 Phi dùng Tam đẳng Trân_châu BULLET 4 Tần dùng Tứ đẳng Trân_châu Cát phục Khác với Triều_phục phải dịp trọng_đại vinh_hiển mới được mặc còn thì những việc hỉ hay cần trang_trọng một_chút các Hậu phi đều mặc một thứ phục_sức gọi là Cát phục 吉服_Trong các triều_đại Trung_Quốc chỉ có nhà Thanh là chính_thức quy_định loại phục_sức này dù trước đó nhà Minh đã hình_thành khái_niệm rồi Loại phục_sức này cơ_bản giống loại tiếp_theo gọi Thường_phục nhưng hoa_văn trang_sức mỹ_lệ nên còn gọi là Thải phục 彩服 hay Hoa y 花衣_Một bộ Cát phục bao_gồm Long quái 龙褂 mặc ngoài và Long_bào 龙袍 mặc bên trong BULLET Long quái 龙褂 gọi như_vậy loại áo Quái là dạng áo có xẻ vạt thân áo_dài ống tay tương_đối dài nhưng không có thức Mã_đề tụ đều có màu xanh đen tức_là Thạch_Lam sắc Theo khai_quật được thì Quái của Đế_vương là áo xẻ trước_sau trái phải thành 4 vạt còn Hậu phi chỉ xẻ đằng sau Nhưng cứ theo nhiều hình_hoạ thời Thanh sơ_kỳ cho thấy áo nữ cũng xẻ trước_sau trái phải 4 vạt như nam_giới Này cũng tương_đối dễ hiểu vì đa_phần quần_áo thời_kỳ trước nam_nữ khá là giống nhau một cái hình_thức BULLET 1 Hoa_văn Long quái thuở ban_đầu là dạng Mãn trang 满装 một thân áo toàn hình Mãn thêu mây Dạng hoa_văn này từ thời Minh hậu kỳ đã hình_thành Năm Khang_Hi thứ 25 cứ Tô_Châu dệt cục chí có ghi_nhận những thứ như Mãn trang quái Phong_vân địa long thuỷ_quái chính là thể Long quái này Thể_thức này trước_sau ngực thường là trước 2 sau 1 hình chính long bả_vai mỗi vai 1 chính long ở hai vạt áo có hình phúc hành long trước_sau 2 hình cộng lại đủ 9 hình long Bên dưới vạt có_thể hoa_văn hải thuỷ giang nhai 海水江崖_Ngoài ra còn có Tứ long thức là trước_sau hai hình đại lập long hai vai mỗi vai hình 1 long Loại áo Mãn trang quái này thời Khang_Ung khai_quật hiện_vật chiếm tỉ_lệ rất cao BULLET 2 Thuở từ thời Càn_Long trở đi cho đến vãn kỳ đều là dạng Đoàn long trang 团龙装_Đoàn long tức_là hình rồng ổ cuộn tròn ngoài đoàn long phân_bố ở hai vai trước_sau vùng ngực và trước_sau phía dưới vạt áo thì còn lại để trống và áo thường màu xanh đậm Một_số loại áo thêm hình sóng nước ở vạt áo và dải màu ở ống_tay_áo BULLET Long_bào 龙袍 cũng gọi Mãng bào 蟒袍 hay Cát phục bào 吉服袍 loại áo mặc bên trong và cũng là áo chính của một bộ Cát phục thời Thanh_Áo_thể viên lĩnh cổ tròn ống_tay_áo dạng Mã_đề tụ khai vạt trái phải thân áo_dài lĩnh khâm viền cổ áo có viền hoa_văn Đại_để khá tương_đồng với Long_bào của phái nam trong hoàng_thất BULLET 1 Hoa_văn của áo thường là Mãn địa văn 满地纹 hình hoa_văn phủ khắp áo và Đoàn văn 团纹 hình hoa_văn ổ Thời sơ_kỳ áo_bào của Đế_Hậu cùng dạng đoàn long sau chỉ có Hậu phi sử_dụng Ngoài_ra dưới vạt áo cũng có hoa_văn cột thuỷ sóng thuỷ và đôi_khi có đề_tài dơi mây phủ rải_rác thân áo bên cạnh đoàn long cái này_khác với dạng mãn địa văn BULLET 2 Cát phục thường mặc Long quái bên ngoài Long_bào song cũng có trường_hợp chỉ mặc Long_bào nhưng do trang_phục hoa_văn của Long_bào khá bắt_mắt nên thông_thường họ cũng không để lộ ra chỉ khi vẽ tranh là thường như_vậy BULLET 3 Long_bào quy_định màu_sắc tương_tự triều bào Thái_hậu Hoàng_hậu và Hoàng quý_phi dùng màu Minh hoàng Quý_phi và Phi dùng màu Kim hoàng còn Tần dùng màu Hương_Quy định về Cát phục của các bậc Hậu phi cụ_thể như sau BULLET 1 Hoàng_hậu và Hoàng quý_phi Long quái có 8 hình Ngũ trảo Kim long 五爪金龙 theo thể_thức hình_tròn khép_kín 2 vai là hình Chính long 正龙 hình rồng quay mặt ra chính_diện vát áo trước thêu 4 hình Hành long 行龙 hình rồng xoãi dài bề ngang bên dưới là hình Bát bảo Cột thuỷ tay_áo thêu hình Hành long Còn một loại áo Long quái thì bên dưới không có Bát bảo Cột thuỷ tay_áo cũng không thêu hình gì Long_bào dùng màu Minh hoàng cổ áo giả Lĩnh tụ dùng màu Thạch lam toàn_thân áo thêu 9 hình Kim long xen_kẽ là hình Ngũ_sắc vân Phúc_thọ văn thải trước_sau chính giữ cổ là hình Chính long trái phải có các hình Hành long tụ về tay_áo tương tiếp mỗi chỗ 2 hình Hành long khai vạt Loại áo thứ 2 Long_bào thêu Ngũ trảo Kim long 8 hình 2 vai thêu Chính long vạt áo 4 hình Hành long bên dưới có Bát bảo Cột thuỷ Một loại nữa không có hoa_văn bên dưới còn lại đều như các loại trên BULLET 2 Quý_phi và Phi đều có_thể_thức hoa_văn tương_tự với Hoàng_hậu và Hoàng quý_phi cả Long quái và Long_bào duy Long_bào đều dùng màu Kim hoàng BULLET 3 Tần loại dùng Long quái trước_sau và 2 vai đều là Chính long ở vạt áo dùng Quỳ long 夔龙 hình rồng lượn trong 1 hình_tròn nhưng không quay chính_diện còn lại như Quý_phi và Phi_Long bào của Tần dùng màu Hương còn lại đều như trên Án theo lễ chế Cát phục sẽ có Cát phục quan 吉服冠_Loại_Cát phục quan này có_thể thấy giống với mũ nam_giới đầu là dạng mũ chóp lông đỏ có_thể tuỳ theo cấp_bậc mà có điểm_trang sức Song trong các tranh hoạ thời_kỳ này cũng có người không đội mũ mà chỉ biện tóc tuỳ_ý cài thêm hai ba loại trang_sức Lại có người dùng khăn đen phủ_đầu cài trâm Sau_này loại khăn đó hình_thành và đỉnh_điểm ở thời Càn_Long đã ra Điền tử 钿子 một trong những loại phúc sức tiêu_biểu của phụ_nữ quý_tộc nhà Thanh_Điền tử về sau ngày_càng gắn lên đó nhiều trang_sức trở_thành một loại Cát phục quan không có trong điển lễ Điền tử này trải qua quá_trình biến_đổi hình_dạng cuối_cùng thành_hình_thể thiên_can 挑杆 là hoàn_chỉnh Phân_định BULLET Hoàng_thái_hậu Hoàng_hậu và Hoàng quý_phi đều có Triều bào Triều quái và Triều quan như nhau Triều bào và dây thao sau Triều quái có màu Minh hoàng sắc 明黄色 còn Triều quan có 3 tầng Hoàng_thái_hậu và Hoàng_hậu đều y_như nhau còn Hoàng quý_phi tuy tương_đồng song Triều châu của Hoàng quý_phi không có sợi Đông châu trắng mà dùng Mật phách ngả vàng BULLET Quý_phi Phi và Tần màu áo Triều bào và màu dây thao sau Triều quái là Kim hoàng sắc 金黄色_Triều quan của Quý_phi là 3 tầng của Phi và Tần chỉ có 2 tầng Màu_Triều bào của Tần là Hương_sắc 香色_Còn lại đều như Hoàng quý_phi BULLET Phúc tấn Trắc_Phúc tấn của Hoàng_tử Thân_vương Quận vương cũng như Cố_Luân_Công chúa và Hoà_Thạc_Công chúa đều có Triều_phục và Triều quan khi mặc Long quái chỉ gọi là Cát phục quái 吉服褂_BULLET 1 Hoàng_tử Phúc tấn Cát phục quái thêu Ngũ trảo Chính long tứ đoàn 五爪正龙四团 trước_sau hai vai từng chỗ một hình BULLET 2 Thân_vương Phúc tấn Cát phục quái thêu Ngũ trảo Kim long tứ đoàn 五爪金龙四团 trước_sau Chính long hai vai Hành long 行龙_BULLET 3 Thế_tử Phúc tấn án theo Thân_vương Phúc tấn BULLET 4 Quận vương Phúc tấn Cát phục quái thêu Ngũ trảo Hành long tứ đoàn 五爪行龙四团 trước_sau hai vai từng chỗ một hình BULLET 5 Bối lặc Phu_nhân Cát phục quái trước_sau thêu Tứ trảo Chính mãng 四爪正蟒 các một BULLET 6 Bối tử Phu_nhân Cát phục quái trước_sau thêu Tứ trảo Hành mãng 四爪行蟒 các một BULLET 7 Trấn_Quốc công_phu nhân Cát phục quái thêu hoa Bát đoàn BULLET 8 Phụ_Quốc công_phu nhân y_như Trấn_Quốc công_phu nhân BULLET 9 Trấn quốc tướng_quân phu_nhân quan phục đều như Nhất_phẩm mệnh_phụ BULLET 10 Phụ quốc tướng_quân phu_nhân quan phục đều như Nhị_phẩm mệnh_phụ BULLET 11 Phụng quốc tướng_quân thê_tử phong Thục nhân 淑人 quan phục đều Tam_phẩm mệnh_phụ BULLET 12 Phụng ân tướng_quân thê_tử phong Cung_nhân 恭人 quan phục đều theo Tứ_phẩm mệnh_phụ BULLET 13 Cố_Luân công_chúa Hoà_Thạc công_chúa và Quận chúa y_phục như Thân_vương Phúc tấn BULLET 14 Huyện chúa y_phục như Quận vương Phúc tấn BULLET 15 Quận quân đều như Bối lặc Phu_nhân BULLET 16 Huyện quân đều như Bối tử Phu_nhân BULLET 17 Hương quân con gái Trấn_Quốc công và Phụ_Quốc công đều như Trấn_Quốc công_phu nhân BULLET 18 Dân_công phu_nhân Hầu phu_nhân Bá phu_nhân đến Tam_phẩm Mệnh_phụ y_phục như Trấn_Quốc công_phu nhân sắc dùng xanh đá thêu hoa Bát đoàn Nguồn BULLET Khâm định Đại_Thanh hội_điển sự lệ BULLET Phần dịch trang_phục Triều bào Triều quan có lấy từ Page_Góc_Trung_Quốc Văn_hoá Nghệ_thuật và Lịch_sử
Hậu_cung nhà Thanh