Từ Hoà_Hoàng thái_hậu Hiếu_Khang_Chương_Hoàng hậu chữ Hán_孝康章皇后 29 tháng 2 năm 1640 20 tháng 3 năm 1663 thường gọi Từ Hoà_Hoàng thái_hậu 慈和皇太后 là phi_tần của Thanh_Thế Tổ_Thuận_Trị_Đế và sinh mẫu của Thanh_Thánh_Tổ_Khang Hi_Đế trong lịch_sử Trung_Quốc Thân_thế Dòng_dõi nguồn_gốc Hiếu_Khang_Chương_Hoàng hậu_sinh ngày 8 tháng 2 ÂL họ Đông_Giai thị nguyên thuộc Hán quân Chính Lam kỳ về sau dòng_họ của bà được nhập Mãn_Châu bổn kỳ tức Mãn_Châu_Tương_Hoàng kỳ Nhiều thuyết truyền đời cho rằng Hiếu_Khang_Chương_Hoàng hậu là người Hán tuy_nhiên căn_cứ theo nguồn_gốc của gia_tộc Đông_Giai thị thì sự_thật không phải như_vậy Thời nhà Nguyên có một tộc Đông_Giai thị cư_trú ở hạ_du sông Tùng Hoa vùng hồ Y_Lan có Hồ Lý_Cải vạn hộ phủ 胡里改万户府_Oát_Đoá_Lý vạn hộ phủ 斡朵里万户府 chủ_yếu là người Nữ_Chân trong đó có thuỷ_tổ Đông_Giai_Thêm khảo_chứng từ thời nhà Liêu có Gia_Cổ thị 加古氏 đến thời Nguyên đã là Giáp_Cổ thị 夹古氏 đến thời Thanh là Giác_La thị Căn_cứ Kim sử Giáp tục viết Đông_夹俗曰仝_Đông_仝 và Đông_佟 đều đồng_âm cũng gọi là Đồng do_vậy Giáp_Thanh_Thần thời Kim cũng chính là Đồng_Thanh Thần_佟清臣_Sang thời đầu Minh chính_sách an hảo dân Nữ_Chân được đẩy_mạnh ước_chừng vào năm Hồng_Vũ_Nữ_Chân tù tưởng vạn hộ được tổ_tiên của Đông thị phụng dời đến Phụng_Châu thượng_du sông Huy_Phát_Khoảng năm Vĩnh_Lạc thứ 21 lại tuỳ Kiến_Châu_Vệ_Đô chỉ_huy thiêm sự phóng_thích gia_nô đến vùng mà ngày_nay là Hoàn_Nhân năm Chính_Thống thứ 3 lại dời ra Tân_Tân_Phủ_Thuận_Trước đó năm Hồng_Vũ thứ 5 tổ_tiên tộc Đông thị tuỳ Mãnh_Ca_Thiếp_Mộc Nhi li_khai Y_Lan mà dời đến phía nam Sông Đồ_Môn vùng Khánh_Nguyên nay thuộc Bán_đảo Triều_Tiên không lâu sau lại đến Oát_Mộc_Hà_斡木河 Sau khi Mãnh_Ca_Thiếp_Mộc Nhi chết toàn_bộ tộc kể_cả tổ_tiên Đông thị đều dời về Tân_Tân_kể_cả Hồ Lý_Cải bộ cũng dời về Tân_Tân_Gia thế Căn_cứ Đông thị tông phả 佟氏宗谱 và Đông thị_tộc phổ 佟氏族谱 thuỷ_tổ dòng_họ Đông thị là Ba Hổ_Đặc_Khắc_Thận 巴虎特克慎 sinh ra 7 người con trai Con trai thứ 5 tức Đạt_Nhĩ_Hán_达尔汉 thế cư ở Đông_Giai cũng từ đó gọi Đông_Giai_Đạt_Nhĩ Hán cùng với em_trai thứ 6 về sau Đầu nhập dân tịch cư_ngụ ở Khai_Nguyên mở chợ buôn ngựa ở Khai_Nguyên và Phủ_Thuận sau lại dời đến Phủ_Thuận cư_trú buôn_bán làm_ăn nhanh_chóng trở_thành hộ giàu_có bậc nhất Liêu_Đông_Khi Nỗ Nhĩ_Cáp_Xích xuất_quân dựng thiên_hạ dòng Đông_Dưỡng_佟养 trong chi họ Đông thị đầu_quân cho Nỗ_Nhĩ_Cáp_Xích đây chính là thuỷ_tổ của dòng_họ của Hiếu_Khang_Chương_Hoàng hậu Tổ_phụ là Đông_Dưỡng_Chân_佟養真 cùng em_trai Đông_Dưỡng_Tính_佟养性 làm_ăn buôn_bán ở Lữ_Thuận quy phụ Nỗ_Nhĩ_Cáp_Xích phân ở Hán quân Tương_Hoàng kỳ có quân_công nên được thế chức Du_kích 游击 truyền đời trấn_thủ ở biên_giới Trấn_Giang sau bị nhà Minh bắt mà xử_tử truy_tặng Quang_Lộc đại_phu tước Nhất_đẳng Công tặng Thái_sư Cha là Đông_Đồ_Lại_佟圖賴 nguyên nhậm Đô_thống Chính Lam kỳ có nhiều quân_công nhậm Lễ bộ Thị_lang thế chức Tam đẳng Tinh_kỳ ni ha phiên 三等精奇尼哈番 về hưu mà mất Trong nhà bà có hai người anh_em ruột là Đông_Quốc_Cương_佟國綱 mất 1690 và Đông_Quốc_Duy_佟國維 mất 1719 về sau đều là những người có quyền_thế đặc_biệt là Đông_Quốc_Duy làm đến Lĩnh_Thị_vệ Nội đại_thần rồi Nghị chính đại_thần trở_thành ngoại thích nhà Thanh do là cha của Hiếu_Ý_Nhân_Hoàng hậu Như_vậy có_thể thấy Hiếu_Khang_Chương_Hoàng hậu căn_bản không phải người Hán mà thế tộc đời_đời là Mãn_Châu hơn_nữa lại có gia_thế cực cao_quý có_lẽ vì việc phân phó ở Hán quân_kỳ đã dấy lên việc gia_tộc Đông_Giai thị là tộc Hán_Mẫu bằng Tử quý Năm Thuận_Trị thứ 10 1653 Đông thị nhập cung khi đó giữ danh_hiệu Thứ_phi Năm Thuận_Trị thứ 11 1654 tháng 3 bà sinh Hoàng tam tử Huyền_Diệp tại Cảnh_Nhân cung Hậu_cung nhà Thanh thời Thuận_Trị ngoài Hoàng_hậu ra còn có Phi và Tần nhưng cả hai đãi_ngộ này rất ít được sử_dụng thông_thường ai có thân_phận cao sẽ hưởng đãi_ngộ Phúc tấn dưới Tần ai sinh con hưởng Tiểu_Phúc tấn và còn lại đều gọi là Cách cách Với điều_kiện này hẳn Đông thị sau khi sinh Huyền_Diệp đã nhận đãi_ngộ Tiểu_Phúc tấn Năm thứ 18 1661 ngày 7 tháng 1 tức ngày 5 tháng 2 dương_lịch Thuận_Trị_Đế băng_hà con trai Thứ_phi Đông thị là Hoàng tam tử Huyền_Diệp được chọn làm Hoàng_thái_tử kế_vị tức Khang_Hi_Đế khi đó 8 tuổi Thời_gian này Tổ mẫu của Khang_Hi_Đế là Chiêu_Thánh_Hoàng thái_hậu được tôn Thái_Hoàng thái_hậu Hoàng_hậu Bác Nhĩ_Tế_Cát_Đặc thị của Thuận_Trị_Đế được tôn Mẫu_hậu Hoàng_hậu 母后皇后 còn Thứ_phi Đông thị chỉ được gọi Mẫu_hậu 母后_Căn_cứ đãi_ngộ trong hồ_sơ Mãn văn Quất_Huyền_Nhã_橘玄雅 cho thấy Đông thị lúc này vẫn nhận đãi_ngộ Phúc tấn hồ_sơ chưa gọi bà là Thái_hậu mà chỉ là Phúc tấn dù bà sinh ra Tân_đế kế_vị Năm Khang_Hi nguyên_niên 1662 ngày 3 tháng 10 Khang_Hi_Đế chính_thức tôn bà làm Từ Hoà_Hoàng thái_hậu 慈和皇太后_Từ đó Đông thị hưởng đãi_ngộ của Hoàng_hậu tuy_nhiên về cơ_bản thì lễ tương_đương Thái hoàng Thái_hậu và Nhân_Hiến_Hoàng thái_hậu Sách tôn viết Năm Khang_Hi thứ 2 1663 ngày 11 tháng 2 ÂL Từ Hoà_Hoàng thái_hậu mất do một căn_bệnh lạ khi đó bà chỉ gần 24 tuổi tuổi_mụ Căn_cứ Thanh thực lục Khang_Hi_Đế đối_với cái chết của mẹ vô_cùng bi_thống Thái hoàng Thái_hậu cùng Nhân_Hiến_Hoàng thái_hậu đã nhiều lần hạ chỉ an_ủi Tháng 5 bà được truy_tặng thuỵ hiệu là Hiếu_Khang_Từ_Hoà Trang_Ý_Cung_Huệ Sùng_Thiên_Dục_Thánh Hoàng_hậu 孝康慈和莊懿恭惠崇天育聖皇后_Sách văn thuỵ viết rằng Ngày 6 tháng 6 ÂL cùng năm Hiếu_Khang_Hoàng hậu được an_táng vào Hiếu lăng 孝陵_Năm_Khang_Hi thứ 9 1670 tháng 2 Nghị_Chính vương đại_thần tâu rằng lấy_lệ của Hiếu_Từ_Cao_Hoàng hậu cùng Hiếu_Đoan_Văn_Hoàng hậu nên tôn Đế thuỵ cho Hiếu_Khang_Hoàng hậu gọi là Chương_Hoàng hậu Cùng năm_tháng 5 thăng phụng Thái_Miếu Tuy_rằng Hiếu_Hiến_Đoan_Kính Hoàng_hậu cũng cùng an_táng tại Hiếu lăng nhưng triều_đình Khang_Hi chỉ thăng phụng thần vị của Hiếu_Khang_Hoàng hậu phối cùng Thuận_Trị_Đế vị_trí thần vị của bà ở bên Hữu của thần vị của Thuận_Trị_Đế Chiếu_cáo thiên_hạ Về sau Ung_Chính_Càn_Long dâng thêm huy_hiệu do_vậy thuỵ hiệu đầy_đủ là Hiếu_Khang_Từ_Hoà Trang_Ý_Cung_Huệ Ôn_Mục_Đoan_Tĩnh Sùng_Văn_Dục_Thánh Chương_Hoàng hậu 孝康慈和莊懿恭惠溫穆端靖崇文育聖章皇后_Xem thêm BULLET Hậu_cung nhà Thanh_BULLET_Hiếu_Trang Hoàng_thái_hậu BULLET Hiếu_Huệ_Chương_Hoàng hậu BULLET Khang_Hi_Tham khảo BULLET The_Last_Emperors_A Social_History of Qing_Imperial_Institutions_Evelyn S Rawski_ISBN 0 520 22837 5 BULLET Daily_Life in the Forbidden_City_Wan_Yi Wang_Shuqing_Lu_Yanzhen ISBN 0 670 81164 5 BULLET Draft history of the Qing dynasty 清史稿_卷二百十四_列傳一_后妃傳 世祖孝康章皇后_BULLET_Passionate women female suicide in late imperial China_Paul_S_Ropp Paola_Zamperini_Harriet_Thelma Zurndorfer_ISBN 90 04 12018 1 ISBN 978 90 04 12018 1
Từ Hoà_Hoàng thái_hậu