Trận_Hàm_Đan_Trận Hàm_Đan chữ Hán_邯鄲之戰_Hán_Việt Hàm_Đan chi chiến là cuộc chiến_tranh diễn ra vào thời Chiến_Quốc do nước Tần phát_động tiến_công vào kinh_đô Hàm_Đan của Nước Triệu nhằm tận_diệt quốc_gia này Trận chiến này có sự tham_gia của bốn nước Chư_hầu là Nguỵ_Triệu_Sở và Tần với kết_quả là liên_quân ba nước đánh_bại quân Tần_Đây cũng là một trong những trận thua nặng_nề nhất của quân_đội nước Tần từ sau biến pháp Thương Ưởng_Nguyên nhân bối_cảnh và sự chuẩn_bị Bạch_Khởi chia quân đánh Triệu_Từ năm 262 TCN đến 260 TCN hai nước chư_hầu là Triệu và Tần nổ ra chiến_tranh quân Tần dưới sự chỉ_huy tuyệt với của Bạch_Khởi đã phá tan quân Triệu ở trận Trường Bình tàn_sát hơn 400 000 quân Triệu trong một đêm Trận thua thảm ở Trường Bình đã làm kinh_động toàn_bộ nước Triệu_Nhân trận thắng đó Bạch_Khởi chia quân làm ba ngã tiến vào nhằm tiêu_diệt nước Triệu một_cách do Bạch_Khởi cầm_đầu tiến giữ Thượng_Đảng uy_hiếp thành Hàm_Đan từ phía tây cánh thứ hai do Vương_Hột thống_lãnh tiến về phía đông chiếm Hạ_Bì Lao và Vũ_An trực_tiếp uy_hiếp Hàm_Đan còn cánh cuối_cùng dưới sự chỉ_huy của Tư_Mã Ngạnh tiến lên phía bắc công đánh vào Thái_Nguyên Tô_Đại khuyên Phạm_Thư lui quân Trước sự tiến_công của quân Tần hai nước Hàn và Triệu đều lo_sợ nhờ Tô_Đại sang Tần thuyết_phục tể_tướng nước Tần là Phạm_Thư xin vua Tần lui binh Hàn và Triệu sẽ cầu_hoà và thần_phục Tần_Phạm_Thư bèn khuyên Tần_Chiêu vương rút quân với điều_kiện Hàn phải cắt đất Ung và Triệu phải cắt sáu thành dâng cho Tần và vua Tần đồng_ý Sau Bạch_Khởi biết được việc này oán_giận Phạm_Thư_Hai bên xảy ra hiềm_khích với nhau Lời khuyên của Ngu_Khanh_Trong khi Triệu_Hiếu_Thành vương đang chuẩn_bị dâng sáu thành thì đại_thần Ngu_Khanh đến thuyết_phục vua Triệu rằng nếu dâng sáu thành thì nước Tần không phải nhọc công cũng được đất thì họ sẽ mạnh thêm sau_này Tần cũng sẽ ỷ thế để đòi thêm đất thì đất Triệu phải hết và khuyên Triệu vương hối_lộ năm thành cho nước Tề đã họ giúp mình gia hảo với Sở Nguỵ để chuẩn_bị chống quân Tần_Vua_Triệu đồng_ý tích_cực chuẩn_bị kháng_chiến và liên_kết với các nước Lời khuyên của Bạch_Khởi_Tần_Chiêu vương thấy nước Triệu bội_ước không dâng thành lại chuẩn_bị liên_hợp đối_phó mình bèn chuẩn_bị đánh Triệu_Tuy nhiên lúc đó đại_tướng Bạch_Khởi đang bị bệnh Tần_Chiêu vương đến hỏi_thăm và hỏi về việc đánh Triệu_Bạch_Khởi khuyên vua không nên đánh vì Triệu đã phòng_bị kĩ lại giao_kết với các nước chống Tần thế_lực của họ mạnh không đánh được chỉ nên ngoại_giao mà thôi nhưng vua Tần không nghe Tháng 9 năm 259 TCN Tần_Chiêu vương sai Vương_Lăng làm chủ tướng thống_lĩnh quân đi đánh Triệu_Quân_Tần nhanh_chóng tiến vào Hàm_Đan kinh_đô nước Triệu_Trận chiến Hàm_Đan bùng_nổ Diễn_biến Tần_Triệu giao_tranh Kích_động lòng quân Triệu_Hiếu_Thành vương cử lão_tướng Liêm_Pha ra trận chống lại quân Tần_Liêm_Pha thống_lĩnh 10 vạn tướng_sĩ ngoan_cường chống_trả khiến Vương_Lăng không sao tiến lên được Còn trong kinh_thành tướng_quốc của Triệu là Bình_Nguyên quân Triệu_Thắng nghe theo lời môn_khách là Lý_Đồng đem gia_tài ra làm_tiền thưởng phát cho quân_sĩ cho thê_thiếp vào quân_ngũ dốc sức chia_sẻ khó_nhọc với quân_dân Kết_quả có ba nghìn người xin làm cảm_tử theo Lý_Đồng xông ra vào đánh_úp buộc quân Tần phải tạm lui Vương_Hột thay Vương_Lăng_Sang năm 258 TCN tình_hình chiến_sự ngày_một bất_lợi đối_với quân Tần_Vương_Lăng vẫn bất_lực không hạ nổi Hàm_Đan_Tần_Chiêu vương lại phái thêm 100 000 quân tiếp_viện nhưng chẳng_những không thắng mà thương_vong lại càng trầm_trọng Tần_Chiêu vương thấy Bạch_Khởi đã khỏi bệnh lại sai Phạm_Thư đến khuyên_bảo Bạch_Khởi căm_giận Phạm_Thư trước_kia ngăn_trở sự thành_công của mình bèn xưng bệnh không tiếp Vua_Tần đành phái Vương_Hột thống_lĩnh thêm 100 000 quân sang Triệu thay Vương_Lăng làm chủ tướng_công phá Hàm_Đan_Vương_Hột bao_vây Hàm_Đan thêm vài tháng vẫn không hạ được mà trong quân thương_vong đã đến quá nửa Tần_Chiêu vương lại đến bảo Bạch_Khởi ráng gượng ra trận nhưng Khởi vẫn nhất_quyết không chịu Thừa_tướng Phạm_Thư bèn tiến_cử người bạn là Trịnh_An_Bình_Vua Tần liền phái An_Bình đem 5 vạn quân và lương_thảo đến Hàm_Đan tiếp_viện cho Vương_Hột_Thành_Hàm Đan bị vây ngặt hơn 1 năm lương_thực đã gần cạn mà quân Triệu yếu cũng không_thể phản_công Triệu_Hiếu_Thành vương đành phải chuẩn_bị cầu_cứu Sở và Nguỵ_Sở_Nguỵ cứu Triệu_Mao_Toại uy_hiếp vua Sở Triệu_Hiếu_Thành vương sai Bình_Nguyên quân đi sứ nước Sở_cầu cứu vua Sở Khảo_Liệt vương đem quân giúp Bình_Nguyên quân dự_định nếu vua Sở không chịu giúp thì phải hiếp vua Sở uống máu ăn_thề bèn lựa và mang theo 20 người môn_hạ có đủ tài văn_võ để cùng đi nhưng chỉ chọn được 19 người Sau có người khách là Mao_Toại chưa từng chứng_tỏ tài_năng cũng xin đi Bình_Nguyên quân ban_đầu còn do_dự nhưng vì Mao_Toại khẩn_khoản xin ra_sức giúp nên ông chấp_nhận Khi đến nước Sở Bình_Nguyên quân bàn chuyện hợp tung rất lâu nhưng Sở Khảo_Liệt vương vẫn chưa đồng_ý Mao_Toại tiến lên vừa dùng dao uy_hiếp vừa lấy lời_lẽ phân_tích lợi_hại của việc bỏ hợp tung sẽ không_chỉ hại nước Triệu mà_còn hại cho nước Sở Sở Khảo_Liệt vương sợ_hãi vội cùng uống máu ăn_thề với Toại và điều 100 000 quân do Xuân_Thân quân Hoàng_Yết thống_lĩnh đi cứu Triệu_Triệu_Thắng nhờ vợ Phu_nhân của Bình_Nguyên quân vốn là con gái vua Chiêu vương nước Nguỵ chị của Nguỵ_An_Ly vương và Tín_Lăng quân Trước tình_thế phải cầu_cứu Nguỵ_Bình_Nguyên quân lại nhờ phu_nhân sang Nguỵ cầu_cứu Vua_Nguỵ đồng_ý phái 100 000 quân do Tấn_Bỉ chỉ_huy đi cứu Triệu_Tần_Chiêu vương nghe tin bèn sai sứ sang Nguỵ đe_doạ sẽ đánh Nguỵ nếu Nguỵ nếu giúp Triệu_Vua_Nguỵ lo_sợ bèn ra_lệnh cho Tấn_Bỉ đóng quân ở Thành Âm lấy danh_nghĩa cứu Triệu nhưng thực_chất là xem_xét động_tĩnh của hai bên rồi mới quyết_định Còn quân Sở cũng khiếp_sợ sức_mạnh của quân Tần nên đóng quân từ xa không dám đánh Không chịu tôn Tần_Vua_Nguỵ không muốn tiến_quân nhưng cũng muốn giải_vây cho Triệu bèn sai khách tướng tướng người nước khác sang là Tân_Diên_Viễn sang Triệu bày kế cho Bình_Nguyên quân rằng bây_giờ chỉ có Tần là hùng_cường trong thiên_hạ nếu chịu tôn vua Tần làm đế thì Tần sẽ lui binh Bình_Nguyên quân còn do_dự chưa quyết_định Có người khách là Lỗ_Trọng_Liên biết tin tới yết_kiến Bình_Nguyên quân đòi gặp Tân_Diên_Viễn để trách_cứ Cuối_cùng Lỗ_Trọng_Liên thuyết_phục Tân_Diên_Viễn làm Viễn phải phục và tạ_lỗi Trộm binh phù giết Tấn_Bỉ_Trong khi đó ở nước Nguỵ_Tín_Lăng_Quân và môn_khách mấy lần xin vua Nguỵ nhưng Nguỵ_An_Ly vương sợ Tần nên không nghe Tín_Lăng quân liền đem hết người trong nhà định sang Triệu liều chết với quân Tần_Môn khách của Vô_Kị là Hầu_Doanh hiến_kế có_thể nhờ người thiếp của vua Nguỵ là Như Cơ trộm tấm binh phù của vua Nguỵ để giành lấy quân của Tấn_Bỉ mà cứu nước Triệu và khuyên nếu Tấn_Bỉ không theo thì phải giết Tín_Lăng quân nghe theo quả_nhiên trộm được phù Đến quân doanh quả_nhiên Tấn_Bỉ không chịu phục Môn_khách của Vô_Kị là Chu_Hợi thấy vậy bèn đánh chết Tấn_Bỉ trao ấn tướng cho Tín_Lăng quân Tín_Lăng quân ra_lệnh nếu cha_con đều ở trong quân thì cha về anh_em đều ở trong quân thì anh về nếu là con một thì về phụng_dưỡng cha_mẹ rồi lựa trong 100 000 người ra 80 000 người lên phía bắc cứu Triệu_Cường_Tần thua trận Năm 257 TCN dưới sự giúp_sức của quân Sở và quân Nguỵ_quân Triệu ra_sức phản_công đánh_bại quân Tần_Quân_Tần tổn_thương trầm_trọng Vương_Hột dẫn binh rút về Phần Thành Tướng Tần là Trịnh_An_Bình bị quân Triệu vây ngặt bèn đem 2 vạn quân hàng Triệu thành Hàm_Đan được giải_vây Ý_nghĩa Vai_trò chính_trị Trận_Hàm_Đan kết_thúc sau hai năm chiến_tranh với thắng_lợi hoàn_toàn thuộc về liên_quân Nguỵ_Triệu_Sở_Trận thua này cũng là một trong những trận thua ê_chề nhất của quân_đội nước Tần từ sau biến pháp Thương Ưởng_Tuy nhiên nó cũng không_thể ngăn_cản được sức_mạnh của quân Tần cũng như không_thể đem lại sức_mạnh hay cơ_hội đảo_ngược tình_thế của các chư_hầu còn lại đặc_biệt là Triệu vốn suy_yếu trầm_trọng sau trận Trường Bình_Các nước chư_hầu ngày_một thất_thế đến 30 năm thì lần_lượt bị Tần thôn_tính Vai_trò của hạng sĩ Trận chiến Hàm_Đan cũng là một trong những trận đánh vào thời Chiến_Quốc mà vai_trò của hạng sĩ được coi_trọng nhất Từ bọn thực_khách nguyên là thích_khách tội_phạm bỏ trốn sống bám vào chủ là công_tử quý_tộc như Lý_Đồng_Mao_Toại Chu_Hợi cho đến bọn biện sĩ như Phạm_Thư hay học_sĩ Lỗ_Trọng_Liên_Tân Diễn_Viễn_Hạng_sĩ này nhất_là bọn biện sĩ càng về cuối thời Chiến_Quốc và cả sang thời Tần_Hán sau_này càng được coi_trọng tạo nên một giai_cấp quan_lại ở đời Tần_Hán_Xem thêm BULLET Nguỵ_Vô_Kị_BULLET Triệu_Thắng_BULLET_Tấn Bỉ BULLET Trịnh_An_Bình_BULLET Bạch_Khởi_BULLET_Vương Hột_BULLET_Vương_Lăng BULLET Mao_Toại_BULLET_Tấn Bỉ BULLET Ngu_Khanh_BULLET_Mao Toại_BULLET_Tân_Viên Diễn_BULLET_Lỗ_Trọng Liên_Tham khảo BULLET Sử_ký Tư_Mã Thiên các thiên BULLET Triệu thế_gia BULLET Tần bản kỉ BULLET Nguỵ công_tử liệt_truyện BULLET Bình_Nguyên quân Ngu_Khanh liệt_truyện BULLET Bạch_Khởi_Vương_Tiễn liệt_truyện BULLET Giản_Chi Nguyễn_Hiến Lê 2001 Chiến_Quốc sách Nhà_xuất_bản Văn_học BULLET Lê_Đông_Phương_Vương_Tử_Kim 2007 Kể chuyện Tần_Hán_Nhà xuất_bản Đà_Nẵng BULLET Tư trị thông giám quyển 5
Trận_Hàm_Đan