Tổ_Đại_Thọ_Tổ Đại_Thọ chữ Hán_祖大壽 1656 tên_tự là Phục_Vũ người Ninh_Viễn_Liêu_Đông nay là Hưng_Thành_Liêu_Ninh tướng lãnh cuối đời Minh từng 2 lần hàng Thanh_Ông cùng Hà_Khả_Cương_Triệu Suất_Giáo từng được Viên Sùng_Hoán ca_ngợi là Liêu_Đông tam kiệt Dõng dõi nhà tướng đại_thắng Ninh_Cẩm_Ông sinh ra trong một đại tộc ở Liêu_Đông tự nhận là hậu_duệ của danh_tướng Tổ_Địch 3 anh_em Đại_Thọ Đại_Nhạc_Đại_Bật đều làm tướng Ông là cậu của Ngô_Tam_Quế_Ban đầu Đại_Thọ làm Tĩnh_Đông_Doanh du_kích Kinh_lược Hùng_Đình_Bật tâu lên khen_ngợi các tướng trung_cần ông nằm trong số ấy Đầu đời Thiên_Khải 1621 1627 Quảng_Ninh tuần_phủ Vương_Hoá_Trinh dùng làm Trung_quân du_kích Quảng_Ninh bị phá Đại_Thọ chạy ra đảo Giác_Hoa_Đại học_sĩ Tôn_Thừa_Tông ra làm Đốc sư lấy ông giúp Tham tướng Kim_Quan giữ đảo Năm Thiên_Khải thứ 3 1623 Thừa_Tông theo lời bàn của Tham chánh đạo Viên Sùng_Hoán đắp thành Ninh_Viễn lệnh làm cho cao rộng Đại_Thọ đốc trách việc này Xong tháng 1 năm thứ 5 1625 quân Hậu_Kim của Nỗ_Nhĩ_Cáp_Xích đến đào hầm mà đánh ông giúp Sùng_Hoán giữ thành nổ pháo gây thương_vong cho mấy trăm tên địch Nỗ_Nhĩ_Cáp_Xích đánh không nổi dời quân sang cướp đảo Giác_Hoa chém Kim_Quan giết hơn vạn sĩ_tốt Năm thứ 7 1627 Hoàng_Thái_Cực cất_quân đánh Ninh_Viễn_Sùng_Hoán lệnh Đại_Thọ đem 4000 tinh_binh quấy_nhiễu phía sau quân Kim bọn tổng_binh Mãn_Quế_Vưu_Thế Uy đưa quân đến giúp giao_chiến dưới thành Ninh_Viễn_Quân_Kim đánh Cẩm_Châu không được lại gặp thời_tiết oi_bức đành phải lui chạy sử gọi là Đại_thắng Ninh_Cẩm_Cứu viện Bắc_Kinh giành lại Vĩnh_Bình_Sùng_Trinh đế lên_ngôi 1627 dùng Sùng_Hoán làm Đốc sư thăng Đại_Thọ làm Tiền_phong tổng_binh đeo ấn Chinh_Liêu tiền_phong tướng_quân giữ Cẩm_Châu Hoàng_Thái_Cực cùng Đại_Thọ thư_từ qua_lại muốn sai sứ điếu tang Thiên_Khải đế còn muốn chúc_mừng vua mới ông đáp thư_từ chối Qua 2 năm 1629 quân Kim xâm_phạm Kinh_đô Sùng_Hoán soái bọn Đại_Thọ về cứu Sùng_Trinh đế triệu kiến ở Binh đài uý_lạo lệnh cho bọn họ đặt doanh_trại ở đông nam thành chống giặc Sùng_Hoán bị luận_tội dẫn địch hiếp hoà ý nói đưa quân Kim vào xâm_phạm nhằm uy_hiếp triều_đình chấp_nhận hoà_nghị mà tống_giam Đại_Thọ sợ đến bủn_rủn muốn quay về Liêu_Đông lại nghe nói Võ kinh_lược Mãn_Quế nắm hết binh tướng Ninh_Viễn không phục bèn đưa bộ_hạ nhắm hướng đông mà chạy ra khỏi Sơn_Hải_Quan xa_gần chấn_động Sùng_Trinh đế sai Sùng_Hoán viết thư chiêu_dụ Thừa_Tông cũng sai sứ an_ủi ông ngầm cho dâng lên bài văn_tự trình_bày xin lập_công chuộc tội cho Sùng_Hoán_Đại_Thọ nói như_vậy Đế cũng đáp chỉ vỗ_về Mùa xuân năm sau 1630 quân Kim hạ 4 thành Vĩnh_Bình_Hoàng_Thái Cực nghe được nơi ở của họ_hàng ông cách Vĩnh_Bình 30 dặm mệnh cho bắt về một con trai của anh Đại_Thọ hai con trai của ông cùng thân_thuộc bị bắt được cấp nhà để ở nhưng bị quân Kim giám_sát Quân Kim lui khỏi Vạn_Lý_Trường_Thành để lại bọn Bối lặc A Mẫn giữ 4 thành Thừa_Tông lệnh cho Sơn_Tây tổng_binh Mã_Thế_Long_Sơn Đông tổng_binh Dương_Thiệu_Cơ hội quân với bọn phó tướng Tổ_Đại_Nhạc_Tổ Khả_Pháp_Trương_Hoằng Mô_Lưu_Thiên_Lộc Tào_Cung_Thành_Mạnh Khảm đánh Loan_Châu_Hạ xong Loan_Châu thì áp sát Vĩnh_Bình bọn A Mẫn bỏ 4 thành mà chạy Đại_Thọ lại về giữ Cẩm_Châu Thất_thủ Đại_Lăng_Hà_Lừa trốn về Cẩm_Châu Đại_Thọ nói với Thạch_Đình_Trụ tướng Kim đảm_trách việc đàm_phán nhận hàng rằng Người làm sao không chết cho được Nay không_thể trung với nước cũng muốn bào toàn cho vợ_con Vợ_con ta ở Cẩm_Châu Hoàng_Thái_Cực có cách nào giúp ta gặp được vợ_con chăng Hoàng_Thái_Cực lệnh cho Đình_Trụ cùng Đạt_Hải trở_lại ban dụ lập_tức yêu_cầu Đại_Thọ trình_bày mưu_kế Ông sai Trung_quân phó tướng Thi_Đại_Dũng đến doanh Kim nói rằng sau khi đầu_hàng sẽ soái tuỳ_tòng vờ trốn thoát về Cẩm_Châu tìm cơ_hội dâng thành Ngày 28 tháng 10 Đại_Thọ mở_cửa thành đưa toàn_bộ quan tướng đến doanh Kim được Hoàng_Thái_Cực tiếp_đón trọng_thể Hôm sau Hoàng_Thái_Cực mệnh bọn Bối lặc A Ba Thái đem 4000 người mặc trang_phục Hán theo Đại_Thọ đi lấy Cẩm_Châu gặp sương_mù dày_đặc không_thể lên_đường Hôm sau nữa là ngày sóc của tháng 11 Đại_Thọ đưa cháu trai Trạch_Viễn cùng 26 tuỳ_tùng vào Cẩm_Châu được Thạch_Đình_Trụ_Khố Nhĩ_Triền đưa_tiễn trong đêm vượt Tiểu_Lăng_Hà lên bờ thì đi bộ Mấy ngày sau Đại_Thọ từ Cẩm_Châu truyền lời với các tướng rằng Ngày trước lên_đường vội_vã tuỳ_tùng ít_ỏi mà phủ thành phòng_ngự nghiêm_ngặt quân_đội đông_đảo chưa_thể ra_tay Lại sai sứ báo với Hoàng_Thái_Cực_Hoàng Thái_Cực gởi thư trả_lời dặn chớ quên lời hẹn trước 10 năm giữ Cẩm_Châu Ky mi của nhà Minh_Đại_Thọ mới vào Cẩm_Châu nói_dối rằng đột vây mà ra Liêu_Đông tuần_phủ Khâu_Hoà_Gia biết ông đã hàng Kim ngầm tâu lên triều_đình Sùng_Trinh đế muốn dùng Đại_Thọ làm ky mi nên không cho hỏi đến chỉ có bọn tướng Mông_Cổ là Tang_Cát_Nhĩ_Tắc cứu_viện bất_lực nên lệnh cho ông trị_tội Bọn Tang_Cát_Nhĩ_Tắc muốn bắt Đại_Thọ đi hàng Kim ông cùng họ ăn_thề rồi bỏ_qua cho nhau Sùng_Trinh đế triệu Đại_Thọ về triều sứ_giả đi_lại đôi ba lần ông đều từ_chối Hoàng_Thái_Cực từ Đại_Lăng_Hà trở về cướp Tuyên_Phủ hạ Lữ_Thuận_Được 2 năm 1634 sai A Sơn_Đàm_Thái_Đồ Nhĩ_Cách trước_sau đi Cẩm_Châu trách_mắng Năm sau nữa 1635 sai Bối lặc Đa_Đạc soái quân đánh Cẩm_Châu Đa_Đạc lệnh cho bọn A Sơn_Thạch_Đình_Trụ Đồ_Lại_Ngô_Bái Lang Cầu Sát_Cáp_Lạt đưa 400 người làm tiền_khu Đại_Thọ lệnh cho phó tướng Lưu_Ứng_Tuyển_Mục Lộc_Ngô_Tam_Quế tham tướng Tang_Cát_Nhĩ_Tắc Trương_Quốc_Trung_Vương Mệnh_Thế_Chi_Minh Hiển đưa 2700 quân ra chống lại phó tướng giữ thành Tùng Sơn là bọn Lưu_Thành_Công_Triệu Quốc_Chí đưa 800 người đến hội Quân Minh gặp bọn A Sơn ở phía tây Đại_Lăng_Hà_Đa Đạc dẫn hậu_quân từ trên núi đánh xuống bụi mù bốc cao bọn Lưu_Ứng_Tuyển tan chạy Quân Kim diệt 500 người bắt sống bọn du_kích Tào_Đắc_Công thu được hơn 200 con ngựa giáp_trụ không đếm xuể Đa_Đạc lui quân Giằng_co với nhà Thanh_Hoàng_Thái_Cực đổi niên_hiệu là Sùng_Đức 1636 phong quan_chức cho các con_cháu của Đại_Thọ và bọn hàng tướng Minh sai sứ ban sắc đòi ông trình_bày sách_lược tiến binh Đại_Thọ không trả_lời Tháng 10 năm Sùng_Trình thứ 11 1638 Hoàng_Thái_Cực tự đưa quân đánh nhà Minh soái Trịnh thân_vương Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng Dự thân_vương Đa_Đạc ra Ninh_Viễn_Cẩm_Châu đại đạo Duệ thân_vương Đa_Nhĩ_Cổn nắm cánh trái từ Thanh_Sơn Quan mà vào Bối lặc Nhạc_Thác nắm cánh phải từ Tường_Tử_Lĩnh mà vào Đại_Thọ đang đóng đồn ở Trung_Hậu Sở đưa quân tập_kích Đa_Đạc quân_đội Thổ_Mặc_Đặc chạy trước Đa_Đạc cũng thua chạy Hôm sau Đa_Đạc hợp binh với Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng ra đánh Đại_Thọ thu_binh không quay lại giao_chiến Hoàng_Thái_Cực tự soái quân đến Trung_Hậu Sở trước_sau 2 lần sai sứ yêu_cầu Đại_Thọ gặp_mặt ông rốt_cục không ra Bọn Thạch_Đình_Trụ_Mã Quang_Viễn_Khổng_Hữu Đức đánh hạ các đài bảo lân_cận Hoàng_Thái_Cực mệnh cho lui quân tuyên_bố đại_thắng Tháng 2 năm thứ 12 1639 Hoàng_Thái_Cực cất_quân phạt Minh lấy Vũ_Anh quận vương A Tể_Cách làm_tiền phong tự mình đốc quân vây Tùng Sơn chia quân đánh Liên_Sơn_Tháp_Sơn Hạnh_Sơn_Sùng_Trinh đế triệu Đại_Thọ về cứu ông vừa_mới lên_đường quân Thanh đến nên lui về giữ Ninh_Viễn_Khi ấy Trạch_Viễn giữ Hạnh_Sơn_Đại_Thọ sai 3 viên bộ_tướng 900 quân theo đường_thuỷ đi cứu nửa_đêm vào thành Quân Cát_Bố_Thập_Hiền đuổi theo phía sau bắt kịp cướp được 1 chiếc thuyền giết 50 người Hoàng_Thái_Cực sai sứ đến Cẩm_Châu dụ vợ ông dạy bà đem lẽ lợi_hại khuyên Đại_Thọ về hàng Ông tuyển_quân Mông_Hán đều được 300 người sai Tổ_Khắc_Dũng cùng bọn phó tướng Dương_Chấn_Từ_Xương Vĩnh ra giữ bên ngoài Cẩm_Châu đến cửa_sông Ô Hân giao_chiến với 160 lính_thú Mãn_Mông do A Nhĩ_Tát_Lan soái lãnh Chấn bị bắt 84 người bị giết 150 con ngựa bị lấy mất Khắc_Dũng dựa vào núi lập trại Hoàng_Thái_Cực tự đốc quân Ba Nha_Lạt phá trại Xương_Vĩnh bị chém Khắc_Dũng bị bắt 311 người bị giết 411 con ngựa bị lấy mất Quân Thanh đánh Tùng Sơn không hạ được gặp lúc 2 cánh trái phải trở_lại Hoàng_Thái_Cực mệnh cho bãi_binh lui về Thịnh_Kinh_Đại_Thọ lại vào Cẩm_Châu Năm ấy quân Thanh mấy lần vào cướp Cẩm_Châu Ninh_Viễn_Tùng_Sơn Hạnh_Sơn đều không thành_công bắt được người của thì lập_tức lui về Đầu_hàng lần thứ 2 Tháng 3 năm thứ 13 1640 nhà Thanh mệnh cho Trịnh thân_vương Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng Bối lặc Đa_Đạc soái quân ra đóng đồn làm_ruộng ở Nghĩa Châu_Tháng 5 Hoàng_Thái_Cực đi Nghĩa Châu thị_sát đầu_mục Mông_Cổ là bọn Tô_Ban_Đại ở phía tây thành Hạn_Sơn sai sứ xin hàng Hoàng_Thái_Cực mệnh cho bọn Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng soái 1500 quân Ba Nha_Lạt đi đón Đại_Thọ dò biết quân Thanh ít người lệnh cho Du_kích Đái_Minh cùng Tùng Sơn tổng_binh Ngô_Tam_Quế_Hạnh Sơn tổng_binh Lưu_Chu_Trí hợp 7000 quân tập_kích Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng lui chạy để nhử rồi quay lại đánh cho quân Minh đại_bại Hoàng_Thái_Cực tự đi xem thành Cẩm_Châu đánh Ngũ_Lý_Đài ở phía đông thành Lượng_Mã_Đài ở phía bắc thành đều hạ được cắt hết lúa rồi trở về Hoàng_Thái_Cực mệnh cho bọn Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng Đa_Nhĩ_Cổn luân_phiên đánh Cẩm_Châu Tháng 3 năm thứ 14 1641 Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng mệnh cho các cánh quân lập doanh_trại quanh thành Đại_Thọ lệnh cho lính Mông_Cổ giữ tường thấp bọn Bối lặc Nặc_Mộc_Tề sai sứ xin hàng mở_cửa đông của thành ngoài nguyên_văn quách đón quân Thanh_Ông nghe tin đưa quân ra khỏi thành trong nguyên_văn tử thành giao_chiến với quân Mông_Cổ Quân Thành áp sát thành ngoài được quân Mông_Cổ thả dây thừng vịn lấy mà trèo lên thổi tù_và tấn_công Đại_Thọ lui về giữ thành trong quân Thành vượt qua thành ngoài bắt được hơn 10 viên bì tướng cùng 5367 nam_nữ Viện quân Minh từ Hạnh_Sơn đến Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng sắp_đặt mai_phục đánh cho đại_bại bị giết 170 bị bắt 4374 người bị lấy mất 160 con ngựa 76 bộ giáp Tháng 5 Hồng_Thừa_Trù đốc quân đến cứu Tháng 6 Đa_Nhĩ_Cổn đổi phiên Hoàng_Thái_Cực sai học_sĩ La_Thạc đưa thư của bọn Tổ_Trạch_Nhuận chiêu_hàng Đại_Thọ Tháng 7 Hoàng_Thái_Cực tự đem quân phá quân Minh bắt Thừa_Trù_Em_Đại Thọ là tổng_binh Đại_Nhạc du_kích Đại_Danh_Đại_Thành ở trong quân Thừa_Trù cũng bị bắt Hoàng_Thái_Cực thả Đại_Thành vào Cẩm_Châu Ông sai sứ đến chỗ quân Thanh nói nếu gặp được Đại_Nhạc sẽ hàng có lệnh cho gặp Đại_Thọ lại sai sứ xin hẹn thề Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng giận nói Thành sớm_tối sẽ hạ được còn hẹn thề làm gì ra_dáng muốn tấn_công Ông sai Trạch_Viễn cùng Trung_quân Cát_Huân đến chỗ quân Thanh nhận tội Hôm sau Đại_Thọ soái quan tướng ra hàng ngay hôm ấy các Cố sơn tức_là Kỳ_Ngạch chân tức_là Đô_thống hay Kỳ chủ đưa quân vào thành Đó là ngày 8 tháng 3 năm Sùng_Đức thứ 7 1642 nhà Thanh_Hoàng_Thái_Cực nghe tin sai Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng Đa_Nhĩ_Cổn uý dụ Đại_Thọ rồi lệnh cho chiêu_hàng 2 thành Hạnh_Sơn_Tháp_Sơn Tể_Nhĩ_Cáp_Lãng Đa_Nhĩ_Cổn đưa quân đến đóng ở đó Kết_cục an_lành Bọn A Tể_Cách_A_Đạt Lễ đưa bọn Đại_Thọ về Thanh_Thái_Tông_Hoàng Thái_Cực triệu kiến bọn họ ở điện Sùng_Chánh_Đại_Thọ nhận tội chết Thanh_Thái_Tông nói Ngươi phản_bội ta vì chủ của ngươi vì vợ_con dòng_họ của ngươi vậy Trẫm thường nói với các đại_thần Nội viện Nếu Tổ_Đại_Thọ mà không chết về sau lại đầu_hàng thì trẫm nhất_định không giết Việc cũ đã qua từ nay về sau gắng_sức vì trẫm mà làm_việc vậy Tháng 6 Ô Chân_Siêu_Cáp chia làm Bát_Kỳ lấy Trạch_Nhuận làm Chánh_Hoàng kỳ Cố sơn Ngạch chân Khả_Pháp_Trạch_Hồng_Quốc_Trân_Trạch_Viễn làm Mai lặc Ngạch chân của các kỳ Chánh_Hoàng_Chánh_Hồng Tương_Lam_Tương_Bạch Các hàng tướng ở Đại_Lăng_Hà trước_đây chỉ có hư_danh đến nay mới được cầm_quân Đại_Thọ thuộc Chánh_Hoàng kỳ mệnh cho vẫn làm tổng_binh được đãi_ngộ rất hậu Có nhiều ý_kiến cho rằng không nên tin_dùng bọn hàng tướng nhất_là Tổ_Đại_Thọ tránh đi vào vết_xe_đổ ở Đại_Lăng_Hà_Nhưng Thanh_Thái_Tông muốn sủng_ái Tổ_Đại_Thọ để lung_lạc các tướng lãnh nhà Minh ở biên_thuỳ sai ông viết thư chiêu_hàng Ngô_Tam_Quế_Tam Quế đáp thư không theo Ông xin phát binh đánh Trung_Hậu Sở bắt hết cả họ của Tam_Quế_Năm_Thuận Trị đầu_tiên 1644 quân Thanh chiếm được Bắc_Kinh_Đại_Thọ cũng theo vào Năm thứ 13 1656 mất Tham_khảo BULLET Triệu_Nhĩ_Tốn chủ_biên Thanh sử cảo Quyển 234 Liệt_truyện 21 Tổ_Đại_Thọ truyện
Tổ_Đại_Thọ