Đền Khê_Khẩu_Đền_Khê Khẩu là một tại phường Văn_Đức thành_phố Chí_Linh tỉnh Hải_Dương Việt_Nam thờ Phó nguyên_soái Đại_tướng quân Trần_Hiển_Đức người có công trong cuộc kháng_chiến Chống quân Nguyên Mông vào thế_kỷ thứ XIII Thông_tin chung Khu di_tích lịch_sử văn_hoá đền Khê_Khẩu thuộc thôn Khê_Khẩu xã Văn_Đức thị_xã Chí_Linh tỉnh Hải_Dương là nơi tôn_thờ Trần_Hiển_Đức danh_tướng thời Trần_Thế kỷ XIII Tương_truyền khu di_tích được hình_thành sau khi tướng_quân qua_đời Cùng với việc xây_dựng đền thờ Trần_Hiển_Đức nhân_dân trang Khê_Khẩu còn xây_dựng thêm Lăng_Cố_Phụ lăng Cố_Mẫu và Nghè_Hạ để phối thờ Cha_mẹ và hai phu_nhân của ông tạo thành quần_thể Di_tích Lịch_sử Văn_hoá đền Khê_Khẩu_Quá trình hình_thành và phát_triển Theo sách Đại_Nam_nhất_thống chí vùng_đất Chí_Linh từ thời Trần về trước thuộc xứ Bàng_Châu đến thời thuộc Minh 1414 1427 mới đặt tên huyện Chí_Linh châu Nam_Sách phủ Lạng_Giang thời Lê_Quang_Thuận đổi lệ_thuộc vào phủ Nam_Sách Vào đầu thời Nguyễn_Thế kỷ XIX Khê_Khẩu là một xã thuộc tổng Vĩnh_Đại huyện Đông_Triều phủ Kinh_Môn trấn Hải_Dương Sau cách_mạng tháng 8 năm 1945 để phục_vụ cho yêu_cầu cách_mạng tổng Vĩnh_Đại được chia tách thành hai xã Đức Chính và Văn_Hoá Xã Đức Chính gồm 3 thôn Bích_Nham_Đông_Xá Kênh Mai xã Văn_Hoá cũng có 3 thôn Vĩnh_Đại_Khê_Khẩu Bích_Thuỷ_Tháng 4 năm 1947 hai xã Đức Chính và Văn_Hoá sáp_nhập lấy tên là xã Văn_Đức_Xã_Văn Đức lúc đó gồm 7 thôn Vĩnh_Đại_Đông_Xá Bích_Nham_Khê_Khẩu Vĩnh_Long Bích_Thuỷ và Kênh Mai_Do quá_trình phát_triển hiện_nay xã Văn_Đức có 10 thôn Khê_Khẩu_Vĩnh_Đại 7 Vĩnh_Đại 10 Vĩnh_Long Bích_Thuỷ_Đông_Xá Bến Đò_Bích_Nham_Kênh Mai 1 Kênh Mai 2 thuộc thị_xã Chí_Linh tỉnh Hải_Dương Điều_kiện tự_nhiên của xã Văn_Đức có những nét đặc_thù với 2 3 diện_tích là đồi_núi Trên địa_bàn xã có cao_điểm 92 đỉnh núi Đại_Hàn thôn Đông_Xá nơi diễn ra chiến_công oanh_liệt của quân và dân Văn_Đức trong cuộc kháng_chiến chống Pháp Văn_Đức có mỏ than với trữ_lượng lớn thuộc 2 thôn Kênh Mai và Khê_Khẩu đây là nguồn tài_nguyên quý của quốc_gia Lịch_sử Căn_cứ vào nội_dung tấm bia Thần_tích bi_ký do Lễ bộ thượng_thư Đông các Đại_học_sĩ Nguyễn_An khởi soạn vào năm Hồng_Đức tam niên 1472 và được khắc dựng năm Bảo_Đại thập tứ niên 1939 hiện còn bảo_lưu tại di_tích thì thân_thế và sự_nghiệp của tướng_quân Trần_Hiển_Đức được tóm_tắt như sau Trần_Hiển_Đức sinh ngày 2 tháng 2 năm Nhâm_Dần tại huyện Đông_Triều phủ Kinh_Môn trấn Hải_Dương Cha là Trần_Hiển_Công là người giỏi nghề bốc thuốc chữa bệnh và dạy_học Mẹ là Lê_Thị_Đạt là người nổi_tiếng đoan_trang tiết_hạnh Cả hai ông_bà đều nhân_hậu chăm_lo việc_làm thiện_tâm Sinh_thời Trần_Hiển_Đức là người khoẻ_mạnh thông_thái văn_võ kiêm_toàn Năm ông 18 tuổi cha_mẹ đều qua_đời Ba năm sau đoạn_tang gặp buổi đất_nước bị giặc Nguyên Mông xâm_lược Trần_Hiển_Đức đã theo Chiếu cầu_hiền của vua Trần_tình_nguyện ứng_tuyển và gia_nhập cùng đội quân trai_tráng hơn một_ngàn người ra trận Được tin vua cho gọi thử tài văn_võ và thừa_nhận Trần_Hiển_Đức là người toàn_tài liền gia_phong làm phó nguyên_soái Đại_tướng quân Nhận trọng_trách triều_đình vừa giao_phó ông trở về quê mở đại_tiệc khao mừng quân_sĩ Trên đường về tới trang Khê_Khẩu huyện Đông_Triều phủ Kinh_Môn tình_cờ tướng_quân gặp hai chị_em bán quán xinh_đẹp Như đã hẹn_ước Trần_Hiển_Đức cùng kết_duyên cầm_sắt với hai nàng Ngắm xem phong_cảnh Khê_Khẩu núi_sông bao_bọc địa_thế hiểm_trở Trần_Hiển_Đức truyền cho quân_sĩ dựng đồn binh lấy tên là Ứng_Nguyên_Tại đây ông đã được nhân_dân bản trang hết_lòng ủng_hộ Ít_lâu sau ông nhận lệnh triều_đình về kinh cùng các văn_võ bách_quan bàn_định kế_sách giữ nước Vua_Trần_Nhân_Tôn phong tước Đại_Vương cho Trần_Quốc_Tuấn và giao quyền tổng_chỉ_huy quân_đội Trần_Quang_Khải làm nguyên_soái Đại_tướng quân và Trần_Hiển_Đức làm Phó nguyên_soái Các tướng chia quân làm nhiều mũi cùng tiến_công quân Nguyên Chẳng bao_lâu quân giặc thua chạy toán_loạn tướng cầm_đầu là Toa_Đô bị bắt tại Hàm_Tử_Quan_Ô Mã_Nhi bị chém tại sông Bạch_Đằng_Thây chất cao như núi Quân ta đại_thắng Đất_nước trở_lại thanh_bình Hưng_Đạo_Vương Trần_Quốc_Tuấn xa_giá về kinh lập biểu tâu vua về công_trạng của Trần_Hiển_Đức_Vua Trần xuống chiếu hồi quân tổ_chức ban thưởng cho các sĩ tướng và cho Trần_Hiển_Đức hưởng bổng_lộc ở ấp ông cai_quản thuộc đạo Hải_Dương Cuối đời ông đã sống cùng hai phu_nhân và mất tại đây tục_truyền vào ngày 16 tháng 10 âm_lịch Biết tin ông qua_đời Vua_Trần ban sắc_phong Đại_Vương và giao cho nhân_dân trang Khê_Khẩu lập đền thờ_cúng lâu_dài cùng cha_mẹ và nhị vị phu_nhân ngay tại khu doanh đồn cũ của tướng_quân Lễ_hội Hàng năm tại khu di_tích nhân_dân địa_phương thường tổ_chức lễ_hội mùa xuân từ ngày 30 tháng Giêng đến ngày mùng 2 tháng 2 âm_lịch đây là lễ_hội lớn nhất trong năm Ngoài_ra còn tổ_chức tế_lễ một ngày 16 tháng 10 Ngày thánh hoá Trước ngày 30 tháng 2 cả làng Khê_Khẩu đã chuẩn_bị chu_đáo cho lễ_hội Sáng ngày 30 cả ba giáp giáp cụ Tạo giáp cụ Thứ và giáp cụ Yên khiêng ba con lợn tạ cân đủ ra đền và làm_thịt Chiều cả làng tập_trung tại đền rước sắc_phong xuống Nghè_Hạ nơi thờ nhị vị phu_nhân làm lễ Sau đó rước về đền tế xin được mở lễ_hội trên đường đi qua miếu Cố_Phụ và miếu Cố_Mẫu kiệu rước quay tròn để bái_vọng vì đường hẹp không rước vào được Lễ_hội chủ_yếu diễn ra tại đền Tại đây các thành_viên của làng đều có trách_nhiệm trong việc tổ_chức lễ Trước_đây các giáp có ruộng công cho giáp cấy để lấy hoa_lợi làm lễ đám trong năm Đền Khê_Khẩu có tục tế Tam_sinh Trong các ngày lễ_hội tại đền có diễn ra nhiều trò_chơi dân_gian như Vật chơi cờ_người tổ_tôm điếm đi_cầu thùm buổi tối có hát chèo tuồng cổ Hiện_trạng di_tích Từ thời hậu Lê_Thế kỷ XVIII đến thời Nguyễn_Thế kỷ XIX đền Khê_Khẩu đã qua 4 lần trùng_tu vào các năm Vĩnh_Hựu thứ 3 1737 Gia_Long thứ 7 1808 Tự Đức thứ 4 1851 Bảo_Đại thứ 14 1939 Đền Khê_Khẩu có quy_mô khá lớn kiến_trúc chữ Đinh_J gồm 5 gian tiền tế và 3 gian hậu_cung Riêng hậu_cung kết_cấu kiểu phương đình chồng diêm cổ các gồm 2 lớp mái Khu di_tích có cảnh_quan thiên_nhiên đẹp Năm 1952 thực_dân Pháp thiết_lập hành_lang Đông_Tây nhằm chia_cắt chiến_khu Việt_Bắc với Liên_khu I và II Trong bối_cảnh đó xã Văn_Đức nói_riêng và Chí_Linh Đông_Triều nói_chung bị giặc tàn_phá nhiều lần nhằm triệt_phá các cơ_sở kháng_chiến của ta Vì_vậy đền Khê_Khẩu cũng bị đạn pháo của quân Pháp san bằng chỉ còn lại ban thờ lộ_thiên và một_số bia đá Đền Khê_Khẩu hiện_nay được nhân_dân khôi_phục lại vào năm 2002 kiến_trúc kiểu chữ Đinh_J gồm tiền tế 5 gian và 2 gian hậu_cung Toà tiền tế dài 8 45m rộng 7 43m phần mộc của toà nhà có kết_cấu khá đơn_giản Hậu_cung dài 5 5m rộng 3 95m nối_liền với toà tiền tế kiến_trúc tre nứa địa_phương đang có phương_án xây_dựng lại Lăng_Cố phụ mới được xây_dựng năm 1993 nguyên trước_kia chỉ có dấu_tích ngôi mộ cụ Trần_Hiển_Công nằm trên sườn đồi_núi Lăng_Kiến trúc kiểu chữ Đinh_J gồm 3 gian tiền tế 2 gian hậu_cung rất đơn_giản lợp ngói tây Phần_mộ đặt sau lăng được xây bó vỉ gạch xi_măng bao tròn lộ_thiên Lăng_Cố mẫu được khôi_phục năm 1992 Kiến_trúc kiểu chữ Đinh_J gồm 3 gian tiền tế nhỏ và 1 gian hậu_cung xây cuốn xi_măng Nghè_Hạ được khôi_phục năm 1992 Kiến_trúc kiểu chữ Đinh_J gồm 3 gian tiền tế và 1 gian hậu_cung lợp ngói tây Công_trình có kiến_trúc khá đơn_giản Khi chưa bị phá dỡ di_tích có khá nhiều cổ_vật trải qua chiến_tranh và thiên_nhiên tàn_phá một_số cổ_vật được nhân_dân cất dấu giữ_gìn nay là những cổ_vật có giá_trị của di_tích BULLET 1 bia đá Thần_tích bi_ký do Lễ bộ Thượng_thư Đông các Đại_học_sỹ Nguyễn_An phụng soạn năm Hồng_Đức tam niên 1472 và được khắc dựng năm Bảo_Đại thứ 14 1939 BULLET 1 bia Công_đức bi_ký dựng năm Vĩnh_Hựu năm thứ 3 1737 BULLET 1 bia Hậu_thần bi_ký dựng vào năm Tự Đức năm thứ 4 1851 BULLET 1 bia Hậu_thần bi_ký được khắc dựng năm Gia_Long thứ 7 1808 Từ sau lần tái_tạo vào năm 2002 đến nay di_tích còn đang quy_hoạch và tiếp_tục trùng_tu đặc_biệt là hậu_cung đền lăng Cố_Phụ lăng Cố_Mẫu nghè Hạ đang bị xuống_cấp Chính_quyền và nhân_dân địa_phương đã tôn_tạo được khá nhiều hạng_mục như nghi_môn khu phụ lát sân trồng cây Ngày 28 tháng 12 năm 2006 khu di_tích được xếp_hạng cấp tỉnh từ đó địa_phương có cơ_sở tu_sửa di_tích ngày_càng khang_trang đẹp_đẽ đáp_ứng được nhu_cầu tín_ngưỡng của nhân_dân
Đền Khê_Khẩu