Nguyễn_Thức_Tự_Nguyễn Thức_Tự 1841 1923 biệt_hiệu Đông_Khê là quan nhà Nguyễn là Tán tương quân_vụ trong Khởi_nghĩa Hương_Khê và là nhà_giáo Việt_Nam Tiểu_sử Nguyễn_Thức_Tự là người làng Đông_Chữ nay thuộc xã Nghi_Trường huyện Nghi_Lộc tỉnh Nghệ_An Tổ_tiên dòng_họ ông có nguồn_gốc từ Thanh_Hoá đến lập_nghiệp tại Nghệ_An vào thế_kỷ 17 Đây là dòng_họ có nhiều vị khoa_bảng và nhân_đức Ông Tự sinh ra trong một gia_đình gia_giáo Cha của ông là Nguyễn_Huy_Phước một thầy_thuốc giỏi nhưng mất sớm khi ông Tự mới 2 tuổi Mẹ của ông là bà Hồ_Thị_Duyệt là cháu gái Hoàng_giáp Quận công Hồ_Phi_Tích_Ngay từ thuở nhỏ ông Tự đã nổi_tiếng là người học giỏi biết trọng đạo_lý có lòng yêu nước và thương người Năm Mậu_Thìn 1868 ông đỗ Cử_nhân được bổ làm quan dưới triều Tự Đức và lần_lượt trải các chức_vụ Hậu_bổ ở Hà_Tĩnh Tri_huyện Thạch_Hà Tri_huyện Hương_Khê Tri_phủ Đức_Thọ Năm 1880 ông được cử làm Sơn_phòng Chánh_sứ Hà_Tĩnh nên người ta thường ông là cụ Sơn_Năm 1884 mẹ mất ông xin về chịu_tang rồi ở luôn tại nhà không đi làm quan nữa Triều_đình cho mời nhiều lần nhưng ông luôn từ_chối xin được ở nhà dạy_học Hưởng_ứng dụ Cần_Vương của vua Hàm_Nghi khoảng năm 1886 ông tham_gia Khởi_nghĩa Hương_Khê được cử giữ chức Tán tương quân_vụ ở chiến_khu Vụ Quang_Ở nơi ấy ông cùng Cao_Thắng_Ngô_Quảng Phan_Đình_Nghinh lập được nhiều chiến_công khiến quân Pháp phải vất_vả lắm và mất một khoảng thời_gian dài mới bình_định được đất Hà_Tĩnh Nghệ_An Năm 1895 thủ_lĩnh Phan_Đình_Phùng bị_thương nặng rồi mất trong chiến_khu ông cùng một_số chiến_hữu rút vào rừng sâu Bị quân Pháp khủng_bố quá lực_lượng dần tan_rã nên một thời_gian sau ông lui về quê mở trường dạy_học trường Đông_Khê_Vào những ngày_tháng cuối đời thầy Nguyễn_Thức_Tự vẫn luôn dõi theo tin_tức của những người học_trò những người con đang làm nhiệm_vụ cứu nước đồng_thời vẫn tiếp_tục giáo_dục tinh_thần yêu nước cho nhân_dân Thầy thường tổ_chức các buổi bình văn_thơ tại nhà_thờ với chuyên_đề xả_thân thủ nghĩa thu_hút đông_đảo người nghe Ngày 25 tháng 4 năm Quý_Hợi 10 tháng 6 năm 1923 thầy Nguyễn_Thức_Tự mất tại quê nhà để lại niềm tiếc_thương trong lòng của nhiều người Tác_phẩm Tác_phẩm của ông có BULLET Đông_Khê hiện luật phú gồm trên tập bài phú hay của học_trò do ông tập_họp trong hơn 30 năm dạy_học BULLET Đông_Khê lịch_sử sự_trạng BULLET Đông_Khê thư tập BULLET Đông_Khê thi_tập gồm trên 100 bài thơ do ông sáng_tác Ghi_nhận công_lao Nằm trong bộ tham_mưu của Khởi_nghĩa Hương_Khê tuy không trực_tiếp cầm gươm giết quân xâm_lược nhưng Tán tương quân_vụ Nguyễn_Thức_Tự đã bày mưu_tính kế giúp chủ_tướng Phan_Đình_Phùng xây_dựng đồn_luỹ ở vùng rừng_núi dựa vào dân địa_phương để tập_hợp lực_lượng tổ_chức kháng_chiến lâu_dài Bên cạnh công_lao ấy ông còn là nhà_giáo đạo cao đức_trọng có nhiều đóng_góp trong lĩnh_vực giáo_dục Theo tài_liệu thì trong suốt quá_trình dạy_học thầy Nguyễn_Thức_Tự đã đào_tạo được trên 400 học_trò thành_đạt nhiều vị khoa_bảng có tài_năng và nhân_cách như Đinh_Văn_Chấp đỗ Hoàng_giáp Nguyễn_Đức_Lý đỗ Hoàng_giáp Hoàng_Kiêm đỗ Tiến_sĩ Nguyễn_Mai_Lê_Bá Hoan_Vương_Đình_Trân đỗ Phó bảng Nguyễn_Thúc_Đình_Nguyễn Thúc_Hiên Nguyễn_Viết Tuyên Nguyễn_Sinh_Sắc đỗ Phó bảng Đặng_Nguyên_Cẩn đỗ Phó bảng Phan_Bội_Châu_Giải nguyên thi Hương_Đặng_Thái_Thân đỗ đầu xứ Hoàng_Trọng_Mậu_Phan Văn_Ngôn Vương_Thúc_Quý đỗ Cử_nhân Đặng_Thúc_Hứa_Đặng_Tử_Kính Trần_Đông Phong_Đặng_Văn_Bá Lê_Văn_Huân đỗ Cử_nhân Ngô_Đức_Kế đỗ Tiến_sĩ v v Ngoài_ra nhờ sự dạy_dỗ của ông mà các con của ông là Nguyễn_Thức_Canh_Nguyễn Thức_Đường Nguyễn_Thức Bao về sau đều trở_thành những chiến_sĩ cách_mạng Việt_Nam Thầy Nguyễn_Thức_Tự quả là một người thầy_giáo khó tìm trong đời Ghi_nhận những công_lao ấy hiện ở xã Nghi_Trường có nhà_thờ Nguyễn_Thức_Tự và ở thị_trấn Quán_Hành_Nghi_Lộc Nghệ_An có trường THPT Nguyễn_Thức_Tự_Xem thêm BULLET Nguyễn_Thức_Canh_BULLET Nguyễn_Thức_Đường phụ chép Nguyễn_Thức_Bao_Nguồn tham_khảo BULLET Nguyễn_Q_Thắng Nguyễn_Bá_Thế mục_từ Nguyễn_Thức_Tự in trong Từ_điển nhân_vật lịch_sử Việt_Nam Nhà_xuất_bản Khoa_học_xã_hội 1992 BULLET Vũ_Ngọc_Khánh bài Thầy Nguyễn_Thức_Tự in trong Gương_mặt văn_hoá Việt_Nam qua nhiều thế_kỷ Nhà_xuất_bản Văn_hoá Thông_tin 2012 BULLET Bài_Nhà thờ Nguyễn_Thức_Tự đăng trên websie Bảo_tàng Xô_Viết_Nghệ_Tĩnh ngày 09 12 2011
Nguyễn_Thức_Tự