Bắc_Nguỵ_Thái_Vũ Đế_Bắc_Nguỵ_Thái Vũ_Đế chữ Hán_北魏太武帝 408 11 tháng 3 452 là vị Hoàng_đế thứ ba của triều_đại Bắc_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Ông thường được nhìn_nhận là một người cai_trị tài_giỏi và trong thời_gian ông trị_vì Bắc_Nguỵ đã tăng gần gấp đôi kích_thước lãnh_thổ và thống_nhất được toàn_bộ miền bắc Trung_Quốc do_đó đã chấm_dứt thời Ngũ_Hồ thập_lục quốc cùng với triều Lưu_Tống ở phía nam bắt_đầu thời Nam_Bắc triều trong lịch_sử Trung_Quốc Nguỵ_Thái_Vũ_Đế là người sùng_đạo đối_với Đạo_giáo dưới ảnh_hưởng của tể_tướng Thôi_Hạo_崔浩 và đến năm 444 do đề_xuất của Thôi_Hạo và tin rằng các Phật_tử đã ủng_hộ cuộc nổi_loạn của Cái_Ngô_蓋吳 ông đã ra_lệnh ra_lệnh bãi_bỏ Phật_giáo xử_tử những_ai vi_phạm Đây là hoạ Tam_Vũ đầu_tiên của Phật_giáo Trung_Hoa_Vào cuối triều_đại của mình ông trở_nên độc_ác và thần_dân Bắc_Nguỵ cũng kiệt_sức trước các cuộc chiến_tranh không ngừng chống Lưu_Tống_Năm 452 ông bị một hoạn_quan tên là Tông_Ái_宗愛 ám_sát người này đã lập con trai Thác_Bạt_Dư của ông lên ngai_vàng song sau đó Thác_Bạt_Dư cũng bị ám_sát Các triều_thần khác đã lật_đổ Tông_Ái và đưa cháu nội của Thái_Vũ_Đế là Thác_Bạt_Tuấn con trai Thái_tử Thác_Bạt_Hoảng người đã chết trước đó lên_ngôi trở_thành Nguỵ_Văn_Thành_Đế Thân_thế Nguỵ_Thái_Vũ_Đế tên_huý là Thác_Bạt_Đảo_拓拔燾 bổn danh Phật_Li_Phạt_佛狸伐 Ông sinh năm 408 tức trong thời_gian trị_vì của ông nội Đạo_Vũ_Đế_Khi ấy phụ_thân ông Thác_Bạt_Tự đang là Tề vương 齐王_Mẫu thân của Thác_Bạt_Đảo về sau được sử_sách gọi là Đỗ quý tần 杜貴嬪 song có_vẻ như mang họ là Độc_Cô_Hồn_Nguỵ thư viết rằng gia_tộc Độc_Cô_Hồn đã được Hiếu_Văn_Đế ban cho họ Đỗ_Đạo_Vũ_Đế về mặt chính_thức không lập Thái_tử song Thác_Bạt_Tự vẫn là người kế_thừa vì là người con trai cả và được phụ hoàng quý_mến Thác_Bạt_Tự trở_thành hoàng_đế vào năm 409 tức Nguỵ_Minh_Nguyên_Đế sau khi Đạo_Vũ_Đế bị ám_sát bởi một con trai khác là Thanh_Hà vương Thác_Bạt_Thiệu_拓拔紹 Thác_Bạt_Đảo khi ấy trở_thành người thừa_kế của phụ_thân song trong thời_gian đầu ông vẫn chưa có tước_hiệu Năm 420 Đỗ quý tần qua_đời vì_thế ông được một nhũ_mẫu họ Đậu nuôi_nấng Năm 422 Minh_Nguyên_Đế lập Thác_Bạt_Đảo làm Thái_Bình vương Cuối năm đó khi Minh_Nguyên_Đế lâm_bệnh nặng theo đề_nghị của Thôi_Hạo ông không_những lập Thác_Bạt_Đảo làm thái_tử mà_còn cho Thái_tử Đảo tại_vị giống như một phó hoàng_đế Ông đã uỷ_thác các quân_sư trọng_yếu của mình gồm Bạt_Bạt_Tung_拔拔嵩 Thôi_Hạo_Đạt_Hề Cân_達奚斤_An_Trì Đồng 安遲同_Khâu_Mục_Lăng Quan_丘穆陵觀 và Khâu_Đôn_Đôi_丘敦堆 làm quân_sư cho Thái_tử Từ thời_điểm này trở đi hầu_hết các vấn_đề đặc_biệt là đối_nội đều do Thái_tử Đảo định_đoạt còn Minh_Nguyên_Đế chỉ quyết_định các vấn_đề quan_trọng Sau đó khi Minh_Nguyên_Đế dẫn_đầu một đội quân đại công kình_địch Lưu_Tống_Thác_Bạt Đảo là người chỉ_huy ở phía bắc để phòng_vệ chống lại một cuộc tấn_công có_thể xảy ra của Nhu_Nhiên_Năm 423 ngay sau khi chiếm dược hầu_hết tỉnh Hà_Nam ngày_nay từ Lưu_Tống_Minh_Nguyên Đế qua_đời Thác_Bạt_Đảo kế_vị trở_thành Nguỵ_Thái_Vũ_Đế Thời_kỳ trị_vì ban_đầu Gần như ngay_lập_tức sau khi Thái_Vũ_Đế lên_ngôi Mưu_Hãn_Hột_Thăng Cái khả hãn Uất_Cửu_Lư_Đại Đàn của Nhu_Nhiên khi hay tin về cái chết của Minh_Nguyên_Đế đã xua quân tiến đánh Bắc_Nguỵ_Thái_Vũ Đế đã chiến_đấu với quân Nhu_Nhiên và trong trận đánh đầu_tiên thì ông đã bị quân Nhu_Nhiên bao_vây song ông đã chiến_đấu theo cách của mình và thoát khỏi hiểm_nguy sau đó ông thực_hiện các cuộc tấn_công gần như hàng năm chống lại Nhu_Nhiên và trong mỗi lần đó quân Nhu_Nhiên lại trốn_tránh bằng cách rút_lui về phía bắc và chỉ quay trở về phía nam khi quân Bắc_Nguỵ rút_lui Trong khi đó vào năm 425 ông tái_lập quan_hệ hoà_bình với Lưu_Tống_Trong một hành_động mà về sau_này trở_thành một truyền_thống của Bắc_Nguỵ ông đã phong nhũ_mẫu họ Đậu của mình là Bảo_Thái hậu Cũng ngay sau khi lên_ngôi Thái_Vũ_Đế đã trở_thành một tín_đồ mộ_đạo của Đạo_giáo Trong khoảng thời_gian này đạo_sĩ Khấu_Khiêm_Chi trở_nên nổi_danh và Thôi_Hạo trở_thành môn_đồ của Khấu và thường_xuyên ca_ngợi Khấu trước Thái_Vũ_Đế_Thái Vũ_Đế hài_lòng trước những lời tiên_tri của Khấu mà trong đó ám_chỉ rằng ông có nguồn_gốc thần_thánh và ông đã chính_thức tán_thành hoạt_động cải_biến tín_ngưỡng tôn_giáo của Khấu tại đất_nước của mình Năm 426 Thái_Vũ_Đế tụ_tập các đại_thần để hỏi ý_kiến của họ về việc nên tấn_công ai giữa Hồ Hạ và Nhu_Nhiên và các quan bị chia làm hai phe theo quan_điểm của họ và một_số người đề_xuất một mục_tiêu thứ ba là Bắc_Yên mặc_dù vậy sau cái chết của Hoàng_đế Hách_Liên_Bột_Bột và cuối năm đó ông đã chọn Hồ Hạ làm mục_tiêu Khi Bạt_Bạt_Tung phản_đối kế_hoạch này Thái_Vũ_Đế đã thể_hiện tính_khí hung_tợn của mình bằng cách lệnh cho các cận binh đánh vào đầu của Bạt_Bạt trên sàn song ông cũng thể_hiện sự bình_tĩnh nhất_định khi không giáng cấp Bạt_Bạt_Ông sau đó cử Đạt_Hề_Cân đi đánh Bồ_Phản_蒲阪 nay thuộc Vận_Thành_Sơn_Tây và Phổ_Cơ_普幾 đi đánh Thiểm_Thành_陝城 nay thuộc Tam_Môn_Hiệp_Hà Nam còn bản_thân ông thực_hiện một cuộc tấn_công thần_tốc dựa trên kị_binh nhắm vào kinh_thành Thống_Vạn_統萬 nay thuộc Du_Lâm_Thiểm_Tây được bảo_vệ nghiêm_ngặt của Hồ Hạ Trước sự sửng_sốt của Hoàng_đế Hách_Liên_Xương quân Bắc_Nguỵ xâm_nhập được vào Thống_Vạn trước khi rút_lui với nhiều của_cải cướp được còn ở phía nam các tướng Hách_Liên_Ất_Đấu 赫連乙斗 và Hách_Liên_Trợ_Hưng 赫連助興 của Hách_Liên_Xương không_chỉ từ_bỏ Bồ_Phản mà_còn bỏ Trường An cho_phép Đạt_Hề_Cận chiếm vùng Quan_Trung_Đến mùa xuân năm 427 Hách_Liên_Xương cử em_trai Hách_Liên_Định tiến về phía nam để lấy lại Trường An song quân của Hách_Liên_Định lại lâm vào thế bế_tắc với quân của Đạt_Hề_Cân_Đáp lại Thái_Vũ_Đế mở một cuộc tấn_công khác vào Thống_Vạn_Hách_Liên Xương ban_đầu nghe theo đề_nghị của Hách_Liên_Định nên cố phòng_thủ Thống_Vạn đợi đến khi em_trai đánh_bại Đạt_Hề_Cân song khi nhận được thông_tin sai_lệch thì Hách_Liên_Xương đã ra khỏi Thống_Vạn để giao_chiến với quân Bắc_Nguỵ_Thái_Vũ Đế đã đánh_bại Hách_Liên_Xương trong trận chiến khiến hoàng_đế Hồ Hạ không_thể trở về Thống_Vạn và buộc phải chạy trốn đến Thượng_Khuê_上邽 nay thuộc Thiên_Thuỷ_Cam_Túc Thái_Vũ_Đế chiếm được Thống_Vạn_Như một hành_động mang tính tượng_trưng chính_trị hay như một chiến_tích ông đã lấy ba người con gái của Hách_Liên_Bột_Bột làm thê_thiếp Sau khi hay tin Thống_Vạn thất_thủ Hách_Liên_Định đã ngưng giao_chiến với Đạt_Hề_Cân và hội quân với Hách_Liên_Xương tại Thượng_Khuê_Năm 428 Đạt_Hề_Cân và Khâu_Đôn_Đôi khi cố_gắng bắt Hách_Liên_Xương thì lại bị Hách_Liên_Xương làm cho mắc_kẹt trong thành An_Định_安定 nay thuộc Bình_Lương_Cam_Túc Tuy_nhiên các thuộc_cấp của Đạt_Hề_Cân là Uất_Trì_Quyến_尉遲眷 và An_Trì_Kiết_安遲頡 đã tiến_hành một cuộc tấn_công bất_ngờ và bắt được Hách_Liên_Xương_Hách Liên_Định trở_thành hoàng_đế Hồ Hạ_Tuy nhiên Thái_Vũ_Đế lại đối_đãi với Hách_Liên_Xương như một khách quý cung_cấp cho Hách_Liên_Xương những thứ mà bản_thân mình cũng sử_dụng gả em_gái cho Hách_Liên_Xương và lập Hách_Liên_Xương làm Hội Kê công ông cũng ban thưởng lớn cho Uất_Trì và An_Trì và phong tước công cho họ Sau đó Đạt_Hề_Cân cảm_thấy nhục_nhã khi các thuộc_cấp của mình đã bắt được Hách_Liên_Xương còn bản_thân thì bất_lực nên ông đã tích_cực truy_kích Hách_Liên_Định song lại bị đánh_bại và bị Hách_Liên_Định bắt được Trong sợ_hãi Khâu_Đôn_Đôi và Thác_Bạt_Lễ_拓拔禮 đã từ_bỏ Trường An và chạy đến Bồ_Phản khiến Hồ Hạ có_thể tái_chiếm Trường An_Trong giận_dữ mặc_dù Khâu_Đôn_Đội là triều_thần cấp cao ngay từ những ngày ông còn làm thái_tử Thái_Vũ_Đế đã lệnh cho An_Trì hành_quyết Khâu_Đôn và thay_thế vị_trí của Khâu_Đôn_Trong thời_gian này Thái_Vũ_Đế đã tạm_thời bỏ_qua Hách_Liên_Định thay vào đó ông chuẩn_bị tấn_công Nhu_Nhiên do thế_lực này liên_tục quấy_rối vùng_biên cương phía bắc Trong bối_cảnh Bắc_Nguỵ tiến_hành chiến_dịch tiêu_diệt Hồ Hạ sử_gia Tư_Mã Quang đã viết bình_luận về Thái_Vũ_Đế trong tác_phẩm Tư trị thông giám của ông Năm 429 mặc_dù chỉ được Thôi_Hạo ủng_hộ trong khi bị hầu_hết các triều_thần khác phản_đối Thái_Vũ_Đế đã mở một chiến_dịch lớn tấn_công Nhu_Nhiên_Các triều_thần phản_đối phần_lớn vì lo_ngại rằng Lưu_Tống_Văn_Đế người từ lâu đã muốn lấy lại các châu ở phía nam Hoàng_Hà mà Minh_Nguyên_Đế đã chiếm vào năm 422 và 423 sẽ nhân_dịp này tấn_công Thái_Vũ_Đế đã chỉ ra rằng ngay cả khi Lưu_Tống có tấn_công thì việc đánh_bại Nhu_Nhiên trước thậm_chí còn quan_trọng hơn vì sợ rằng Nhu_Nhiên sẽ tấn_công cùng một lúc với Lưu_Tống_Ông tiến_hành đánh_úp Uất_Cửu_Lư_Đại Đàn người_dân Nhu_Nhiên chạy toán_loạn và buộc khả hãn này phải chạy trốn Tuy_nhiên khi đuổi theo Uất_Cửu_Lư_Đại Đàn bản_thân ông lại do_dự trong việc tiến xa hơn và cuối_cùng ông đã rút_lui Sau_này ông hay tin rằng trên thực_tế mình đã ở rất gần với vị_trí của Uất_Cửu_Lư_Đại Đàn và có_thể bắt khả hãn Nhu_Nhiên nếu tiếp_tục đuổi theo và ông đã hối_tiếc vì đã rút_lui Trên đường trở về ông cũng tấn_công các bộ_lạc Cao_Xa 高車 họ cùng với các bộ_lạc nhu Nhiên mà ông đã bắt được bị bắt tái định_cư ở phía nam của sa_mạc Gobi và làm nông_nghiệp Từ thời_điểm này trở đi các châu phía bắc của Bắc_Nguỵ trở_nên giàu_có và không còn thiếu vật_nuôi và da Ông đã thưởng công lớn cho Thôi_Hạo và từ thời_điểm này thì các lời khuyên của Thôi_Hạo luôn được ông chấp_thuận Đến mùa xuân năm 430 Lưu_Tống phát_động một cuộc tấn_công lớn Thái_Vũ_Đế đánh_giá rằng khả_năng phòng_thủ ở phía nam Hoàng_Hà của Bắc_Nguỵ không_thể ứng_phó với một cuộc tấn_công của Lưu_Tống nên ông đã ra_lệnh rút sang bờ bắc Đúng như Thái_Vũ_Đế đã dự_đoán quân Lưu_Tông đã dừng lại tại Hoàng_Hà_Trong khi đó biết tin về việc Lưu_Tống và Hồ Hạ lập minh_ước để tấn_công và phân_chia lãnh_thổ Bắc_Nguỵ ông cũng đánh_giá một_cách chính_xác rằng mặc_dù đã lập minh_ước song Lưu_Tống vẫn sẽ không có ý_định vượt sang bờ bắc Hoàng_Hà vì_thế ông quyết_định tiêu_diệt Hồ Hạ Vào mùa thu năm 430 ông thực_hiện một cuộc tấn_công bất_ngờ vào tân_đô Bình_Lương_平涼 thuộc Bình_Lương ngày_nay của Hồ Hạ và bao_vây thành trong lúc Hách_Liên_Định đang giao_chiến với vua Khất_Phục_Mộ_Mạt của Tây_Tần_Mặc dù Thái_Vũ_Đế đã cử Hách_Liên_Xương đến Bình_Lương để cố thuyết_phục người giữ thành là Hách_Liên_Xã_Can 赫連社干 em_trai của cả Hách_Liên_Xương và Hách_Liên_Định đầu_hàng song Bình_Lương vẫn chưa chịu thất_thủ một_cách nhanh_chóng Tuy_nhiên tướng Thổ_Hề_Bật_吐奚弼 của Bắc_Nguỵ đã giao_chiến với Hách_Liên_Định khi Hách_Liên_Định cố giải_vây cho Bình_Lương đánh_bại và bao_vây Hách_Liên_Định tại Thuần_Cô nguyên 鶉觚原 nay thuộc Bình_Lương_Bị quân Bắc_Nguỵ bao_vây trong khi quân của mình phải chịu đói_khát nên sau vài ngày Hách_Liên_Định đã buộc phải chiến_đấu theo cách của mình để thoát khỏi vòng_vây song quân của ông hầu_như đã sụp_đổ và bản_thân ông thì bị_thương nặng Hách_Liên_Định tập_hợp số quân còn lại và chạy đến Thượng_Khuê_Tuy nhiên đến tết năm 431 thì Hách_Liên_Xã_Can đầu_hàng Gần như toàn_bộ đất cũ của Hồ Hạ nay rơi vào tay Bắc_Nguỵ Sau khi giải_thoát Đạt_Hề_Cân khỏi sự giam_cầm của Hồ Hạ_Thái_Vũ_Đế đã trừng_phạt Đạt_Hề_Cân vì những thất_bại của ông bằng cách tạm_thời bắt ông phụ_trách các bữa ăn của hoàng_đế song ngay sau đó đã tha_thứ và phục tước vương cho Đạt_Hề_Cân_Năm 432 Hách_Liên_Định không còn có_thể giữ được Thượng_Khuê và sau khi đánh_bại nước Tây_Tần ông đã cố tiến về phía tây để tấn_công Bắc_Lương song đã bị vua Mộ_Dung_Mộ_Hội 慕容慕璝 của Thổ_Dục_Hồn đánh_bại và bắt_giữ Năm 433 Mộ_Dung_Mộ_Hội đã trao Hách_Liên_Định cho Thái_Vũ_Đế_Thái Vũ_Đế đã xử_tử Hách_Liên_Định_Trong khi Thái_Vũ_Đế đang tiến_hành chiến_dịch diệt Hồ Hạ các tướng của ông tuân theo lệnh đã băng qua Hoàng_Hà khi ấy đang đóng_băng vào mùa đông năm 430 và nhanh_chóng tái_chiếm Lạc_Dương và Hổ_Lao_Họ nhanh_chóng buộc đại_quân của Lưu_Tống do tướng Đáo_Ngạn_Chi_到彥之 chỉ_huy phải rút_lui và chặn quân Lưu_Tống còn ở tại Hoạt_Đài_滑台 nay thuộc An_Dương Hà_Nam Một đội quân cứu_viện của tướng Lưu_Tống_Đàn_Đạo_Tế không_thể tiếp_cận được Hoạt_Đài và đến mùa xuân năm 431 thì Hoạt_Đài thất_thủ Toàn_bộ đất_đai bị mất cho Lưu_Tống một năm trước đó nay đã lấy lại được Thái_Vũ_Đế trong một hành_động điển_hình cho tính_khí của mình đã trao thưởng cho tướng Chu_Tu_Chi_朱脩之 của Lưu_Tống là người đã trung_thành giữ Hoạt_Đài đến vài tháng bằng cách gả một con gái của một thành_viên hoàng_tộc cho người này Mùa hè năm 431 Thái_Vũ_Đế lần đầu_tiên đề_xuất về một cuộc hôn_nhân giữa hai_hoàng_tộc với triều_đình Lưu_Tống_Dựa trên các sự_kiện sau_này có_vẻ là một đề_nghị hôn_nhân giữa một người con trai của Thái_Vũ_Đế với một con gái của Lưu_Tống_Văn_Đế Văn_Đế trả_lời một_cách mơ_hồ Từ thời_điểm này trở đi Thái_Vũ_Đế tái đề_xuất gần như hàng năm về việc kết_hôn còn Văn_Đế thì luôn phản_ứng giống nhau Tuy_nhiên trong lúc đó ông cũng thiết_lập quan_hệ hoà_bình với Nhu_Nhiên bằng cách trao_trả một_số tướng Nhu_Nhiên bị Bắc_Nguỵ bắt Thời_kỳ trị_vì giữa Đến mùa xuân năm 432 Thái_Vũ_Đế tôn nhũ_mẫu của mình Đậu bảo thái_hậu là thái_hậu Ông cũng lập một trong các con gái của Hách_Liên_Bột_Bột làm hoàng_hậu và lập con trai cả Thác_Bạt_Hoảng con trai phu_nhân Hạ thị đã mất làm thái_tử Vào mùa hè năm 432 Thái_Vũ_Đế sau khi đã tiêu_diệt được nước Hồ Hạ bắt_đầu tấn_công Bắc_Yên một_cách nghiêm_túc Đến mùa thu năm 432 ông bao_vây kinh_thành Hoà_Long_和龍 nay thuộc Cẩm_Châu Liêu_Ninh của Bắc_Yên Mặc_dù đã có một_vài chiến_thắng trước quân Bắc_Yên ông đã chọn cách rút_lui khi mùa đông đến ông bắt được một số_lượng lớn cư_dân Bắc_Yên và buộc họ phải tái định_cư ở Bắc_Nguỵ_Vài năm tiếp_theo ông mở các cuộc tấn_công hàng năm chống lại Bắc_Yên với cùng một_cách thức là khiến cho Bắc_Yên dần suy_yếu Trong lúc tập_trung vào việc đánh Bắc_Yên ông cũng hướng chú_ý đến Bắc_Lương song do nghe theo lời khuyên của Lý_Thuận_李順 ông đã quyết_định chờ cho đến khi vua Thư Cừ_Mông_Tốn của nước này qua_đời Vào mùa đông năm 432 Phùng_Sùng_馮崇 con trai hoàng_đế Phùng_Hoằng của Bắc_Yên lo_sợ sẽ bị phụ_thân xử_tử do bị mẹ_kế Mộ_Dung_Vương hậu gièm_pha đã dâng trọng thành Liêu_Tây_遼西 nay thuộc Đường Sơn_Hà Bắc cho Bắc_Nguỵ_Để thưởng cho Phùng_Sùng_Thái_Vũ Đế không_chỉ cử em_trai Thác_Bạt_Kiện_拓拔健 đến giúp Phùng_Sùng thoát khỏi cuộc bao_vây của phụ_thân mà_còn lập ông ta làm Liêu_Tây vương và trao cho 10 quận làm thái_ấp Năm 433 Thư Cừ_Mông_Tốn qua_đời Thái_Vũ_Đế bắt_đầu tính đến việc chinh_phục Bắc_Lương_Tuy nhiên ban_đầu ông tiếp_tục chấp_nhận con trai của Thư Cừ_Mông_Tốn là Thư Cừ_Mục_Kiền làm chư_hầu và lấy em_gái của Thư Cừ_Mục_Kiền làm thiếp Mùa xuân năm 434 Hách_Liên_Xương vì một lý_do nào đó đã chạy trốn khỏi Bình_Thành và cố_gắng bắt_đầu một cuộc nổi_loạn Ông ta bị giết chết trong một trận chiến và Thái_Vũ_Đế đã lệnh xử_tử các em_trai của Hách_Liên_Xương_Cũng trong mùa xuân năm 434 sau lần đầu_từ chối một lời đề_nghị hoà_bình của Bắc_Yên Thái_Vũ_Đế đã chấp_thuận nó sau khi Phùng_Hoằng dâng một người con gái cho Thái_Vũ_Đế làm thiếp và trao_trả sứ_thần Bắc_Nguỵ_Hốt_Nữ Vu_Thập_Môn_忽忸于什門 người đã bị hoàng_đế tiền vị của Phùng_Hoằng là Phùng_Bạt giam_giữ vào năm 414 sau khi được Minh_Nguyên_Đế uỷ_thác đến Bắc_Yên Tuy_nhiên Thái_Vũ_Đế lại lệnh cho Phùng_Hoằng phải đưa thái_tử Phùng_Vương_Nhân_馮王仁 đến Bình_Thành để yết_kiến song Phùng_Hoằng đã từ_chối nên đã kết_thúc thời_kỳ hoà_bình ngắn_ngủi và đến mùa hè năm 434 Bắc_Nguỵ nối lại các cuộc tấn_công định_kỳ vào lãnh_thổ Bắc_Yên Trong khi đó trong khoảng thời_gian này ông cũng lấy một em_gái của Sắc_Liên khả hãn Uất_Cửu_Lư_Ngô Đề của Nhu_Nhiên làm thiếp và gả một em_gái hay em họ là Tây_Hải công_chúa cho Uất_Cửu_Lư_Ngô Đề tiếp_tục củng_cố mối quan_hệ hoà_bình giữa hai bên Mùa thu năm 434 trong khi tấn_công quân nổi_loạn Hung_Nô của Bạch_Long_白龍_Thái Vũ_Đế đã khinh_suất và gần như đã bị bắt trong một cuộc phục_kích chỉ thoát được nhờ nỗ_lực của Hầu_Mạc Trần_Kiến 侯莫陳建 Sau đó ông đánh_bại Bạch_Long và tàn_sát bộ_lạc của Bạch_Năm 436 Phùng_Hoằng lại cử sứ_thần đến thông_báo sẽ đưa Phùng_Vương_Nhân đến làm con_tin Thái_Vũ_Đế không tin lời của Phùng_Hoằng nên đã từ_chối đề_xuất hoà_bình và chuẩn_bị cho một cuộc tấn_công quyết_định Tuy_nhiên khi ông dẫn quân đến Hoà_Long_Phùng_Hoằng đã sẵn chuẩn_bị từ trước ông ta yêu_cầu Cao_Câu_Ly cử quân đến hỗ_trợ hộ_tống mình và người_dân Bắc_Yên đến vùng_đất của Cao_Câu_Ly và do tướng Thổ_Hề_Bật của Thái_Vũ_Đế say rượu nên quân Bắc_Nguỵ đã không_thể đuổi theo trong cơn giận Thái_Vũ_Đế đã bắt giam và sau đó giáng chức cả Thổ_Hề và cấp phó của ông ta là tướng Nga Thanh_娥清 thành các binh_sĩ bình_thường mặc_dù vậy sau đó ông đã lại phong họ làm tướng Sau đó Thái_Vũ_Đế cứ sứ_giả đến Cao_Câu_Ly yêu_cầu Cao_Câu_Ly giao_nộp Phùng_Hoằng_Bảo_Tạng Vương của Cao_Câu_Ly đã từ_chối mặc_dù vẫn khiêm_nhường trước Thái_Vũ_Đế_Thái Vũ_Đế nghe theo đề_xuất của em_trai là Lạc_Bình_Lệ vương Thác_Bạt_Phi_拓拔丕 nên đã không ngay_lập_tức thực_hiện một chiến_dịch chống lại Cao_Câu_Ly_Song đến năm 438 Phùng_Hoằng và Cao_Câu_Ly trở_nên bất_hoà Bảo_Tạng_Vương đã giết chết Phùng_Hoằng_Cuối năm 436 các mối quan_hệ hoà_bình mà Bắc_Nguỵ giữa Bắc_Nguỵ và Nhu_Nhiên từ năm 431 đã chấm_dứt và không rõ nguyên_nhân vì sao Nhu_Nhiên tiếp_tục quấy nhiều vùng biên_giới phía bắc của Bắc_Nguỵ_Năm 437 các dàn_xếp về vấn_đề hôn_nhân mà Thái_Vũ_Đế đề_nghị với Lưu_Tống_Văn_Đế đã đạt được một_số thành_quả Văn_Đế đã cử quan Lưu_Hi_Bá_劉熙伯 đến Bắc_Nguỵ để thảo_luận chi_tiết về việc một trong số con gái của Văn_Đế sẽ kết_hôn với thành_viên của hoàng_tộc Bắc_Nguỵ song vào thời_điểm đó con gái của Văn_Đế lại qua_đời và cuộc dàn_xếp kết_thúc Cũng trong năm 437 bực_tức trước nạn tham_nhũng tràn_lan mà trong đó các quan_chức địa_phương của ông có dính_líu đến điều này là cần_thiết cho họ bởi vào thời_điểm đó không có quan Bắc_Nguỵ nào được nhận bổng_lộc ông đã ban_hành một chiếu_chỉ khuyến_khích các quan cấp thấp và thường_dân báo_cáo tội tham_ô của các quan Tuy_nhiên chiếu_chỉ này đã không có được hiệu_quả như suy_tính những người có bằng_chứng về tội tham_nhũng của các quan_lại đã sử_dụng nó để tống_tiền các quan tham này và nạn tham_nhũng vẫn tiếp_tục Sau đó vào năm 437 Thái_Vũ_Đế gả em_gái là Vũ_Uy công_chúa cho Thư Cừ_Mục_Kiền và Thư Cừ_Mục_Kiền đã cử thế_tử Thư Cừ_Phong_Đàn_沮渠封壇 đến Bình_Thành làm con_tin Mặc_dù vậy Thái_Vũ_Đế vẫn tính đến việc chinh_phục Bắc_Lương song do thúc_giục của Lý_Thuận nên Thái_Vũ_Đế đã trì hoàn kế_hoạch Năm 438 Thái_Vũ_Đế mở một cuộc tấn_công lớn chống lại Nhu_Nhiên song quân Nhu_Nhiên chủ_yếu tránh_né nên ông chỉ đạt được thành_công hạn_chế Năm 439 tình_hình càng trầm_trọng thêm khi em_gái của Thư Cừ_Mông_Tốn và em dâu là Lý phu_nhân có quan_hệ với Thư Cừ_Mục_Kiến đã cố đầu_độc Vũ_Uy công_chúa ngoài_ra thì Thư Cừ_Mục_Kiền có mối quan_hệ thân_thiện với Nhu_Nhiên_Thái_Vũ Đế vì_thế đã mở một cuộc tấn_công lớn chống lại Bắc_Lương_Lý_Thuận không rõ vì sao lại thay_đổi lập_trường và cùng với Thổ_Hề_Bật phản_đối các hành_động quân_sự này họ nói sai rằng có rất ít nước và cỏ tươi để chăn_thả tại Bắc_Lương vì_thế quân Bắc_Nguỵ sẽ bị khát vào đói Tuy_nhiên do Thôi_Hạo nhất_định chủ_chiến Thái_Vũ_Đế tin rằng ông có_thể chinh_phục được Bắc_Lương và đã cho mở chiến_dịch Ông nhanh_chóng tiến đến kinh_thành Cô Tang_姑臧 nay thuộc Vũ_Uy_Cam_Túc của Bắc_Lương vào mùa thu chiếm được thành sau một thời_gian ngắn bao_vây Trong khi đó Uất_Cửu_Lư_Ngô Đề đã phát_động một cuộc tấn_công bất_ngờ vào Bình_Thành để cứu_giúp Bắc_Lương song đã bị đẩy_lùi Thôi_Hạo người là một kẻ_thù chính_trị của Lý_Thuận đã quy việc Lý_Thuận thay_đổi lập_trường là do đã nhận hối_lộ của Thư Cừ_Mục_Kiền và sau đó Thái_Vũ_Đế đã buộc Lý phải tự_sát Lãnh_thổ Bắc_Lương phần_lớn rơi vào tay Bắc_Nguỵ và mặc_dù cả em_trai của Thư Cừ_Mục_Kiền là Thư Cừ_Vô_Huý và Thốc_Phát_Bảo_Chu 禿髮保周 con trai của vua Nam_Lương cuối_cùng là Thốc_Phát_Nục_Đàn đã có nắm giữ các phần lãnh_thổ khác nhau của Bắc_Lương năm 440 thì Thốc_Phát_Bảo_Chu chết do tự_sát sau khi thất_bại và đến năm 441 thì Thư Cừ_Vô_Huý chạy đến đất Cao_Xương ở Tây_Vực_Miền_Bắc Trung_Quốc nay hoàn_toàn thống_nhất dưới quyền cai_trị của Thái_Vũ_Đế chấm_dứt thời Ngũ_Hồ thập_lục quốc và bắt_đầu thời Nam_Bắc triều Ông tiếp_tục đối_đãi với Thư Cừ_Mục_Kiền như một em rể và Thư Cừ_Mục_Kiền được phép tiếp_tục giữ tước_hiệu Hà_Tây vương Thời_kỳ trị_vì cuối Năm 442 theo thỉnh_cầu của Khấu_Khiêm_Chi_Thái Vũ_Đế đã lên một cái bục và chính_thức nhận được bùa_hộ_mệnh Đạo_giáo từ Khấu và đổi hiệu kỳ của mình thành màu lam để thể_hiện niềm tin Đạo_giáo của mình và chính_thức chuẩn_y đưa Đạo_giáo trở_thành quốc_giáo Từ thời_điểm đó các hoàng_đế Bắc_Nguỵ khi lên_ngôi có một truyền_thống là nhận các bùa_hộ_mệnh Đạo_giáo Cũng do thỉnh_cầu của Khấu_Khiêm_Chi và Thôi_Hạo ông bắt_đầu cho xây Tĩnh_Luân cung 靜輪宮 với ý_muốn rằng với độ cao_lớn nó sẽ được yên_tĩnh và gần_gũi với thần_thánh Thái_tử Hoảng là một Phật_tử ông ta phản_đối kế_hoạch xây_dựng vì chi_phí quá lớn song Thái_Vũ_Đế không nghe theo Mùa thu năm 443 trong lúc tấn_công Nhu_Nhiên_Thái_Vũ Đế đột_ngột phải chạm_trán với Uất_Cửu_Lư_Ngô Đề và Thái_tử Hoảng khuyên ông tấn_công ngay_lập_tức song Thái_Vũ_Đế đã do_dự và để cho Uất_Cửu_Lư_Ngô Đề trốn thoát Từ thời_điểm đó Thái_Vũ_Đế bắt_đầu lắng_nghe lời khuyên của Thái_tử Hoảng một_cách nghiêm_túc và trong mùa đông năm 443 ông uỷ_quyền cho Thái_tử Hoảng thực_hiện tất_cả các công_việc của đế_quốc ngoại_trừ những việc quan_trọng nhất dưới sự giúp_đỡ của Khâu_Mục_Lăng_Thọ 丘穆陵壽_Thôi_Hạo_Trương_Lê_張黎 và Thổ_Hề_Bật_Thái tử Hoảng nhanh_chóng lập ra một chính_sách để khuyến_khích nông_nghiệp bằng cách buộc những người có quá nhiều gia_súc phải cho những người không có thuê lại những người thuê gia_súc sẽ trả tiền thuê bằng cách cày_bừa trên các vùng_đất của chủ_sở_hữu gia_súc việc này đã làm tăng năng_suất của các vùng_đất trồng_trọt lên rất nhiều Năm 444 đã xảy ra sự_cố tranh_giành quyền_lực đầu_tiên và việc này sẽ diễn ra trong suốt thời_kỳ trị_vì cuối của Thái_Vũ_Đế_Độc Cô Hiệt_獨孤絜 một quan cấp cao người đã phản_đối việc tấn_công Nhu_Nhiên đã bị Thôi_Hạo buộc_tội đố_kị với Thôi rằng Độc_Cô_Hiệt đã phá_hoại nỗ_lực chiến_tranh của Thái_Vũ_Đế bằng cách làm cho các tướng sai hẹn và sau đó lập kế_hoạch để Nhu_Nhiên bắt được Thái_Vũ_Đế và lập hoàng đệ là Thác_Bạt_Phi làm hoàng_đế Thái_Vũ_Đế xử Độc_Cô_Hiệt tội chết còn Thác_Bạt_Phi thì chết do lo_âu Hơn_nữa vì Độc_Cô_Hiệt đã ám_chỉ đến họ trong lúc bị thẩm_vấn các quan Trương_Tung_張嵩 và Khố_Địch_Lân_庫狄鄰 cũng bị xử_tử Đến mùa hè năm 444 tám cháu trai của vua Thổ_Dục_Hồn_Mộ Dung_Mộ_Lợi_Diên 慕容慕利延 đã đầu_hàng Bắc_Nguỵ sau khi một người anh_em của họ tên là Mộ_Dung_Vĩ_Thế 慕容緯世 bị bá_phụ Mộ_Lợi_Diên giết chết họ còn đề_nghị Thái_Vũ_Đế tấn_công Thổ_Dục_Hồn_Đáp lại Thái_Vũ_Đế cử con trai là Tấn vương Thác_Bạt_Phục_La 拓拔伏羅 đi đánh Thổ_Dục_Hồn và đã đánh_bại được đội quân của nước này buộc Mộ_Dung_Mộ_Lợi Diên phải chạy trốn đến Bạch_Lan sơn 白蘭山 tây_nam tỉnh Thanh_Hải ngày_nay Năm 445 khi bị một họ_hàng xa của Thái_Vũ_Đế là Thác_Bạt_Na_拓拔那 đuổi theo Mộ_Dung_Mộ_Lợi Diên đã chạy về phía tây và chiếm đất Vu_Điền tại Tây_Vực_Tuy nhiên sau vài năm Thổ_Dục_Hồn lại được tái_lập ở vị_trí ban_đầu Năm 445 tức_giận trước việc Chân_Đạt_真達 quốc_vương của nước Thiện_Thiện từ_chối cho sứ_thần của Bắc_Nguỵ đi qua lãnh_thổ để đến các vương_quốc khác tại Tây_Vực_Thái_Vũ Đế đã cử tướng Thổ_Vạn_Độ_Quy 吐萬度歸 đi đánh Thiện_Thiện và đến mùa thu năm 445 thì Chân_Đạt đã đầu_hàng Bắc_Nguỵ chiếm Thiện_Thiện_Vào mùa thu năm 445 nghe theo lời tiên_tri rằng Ngô sẽ diệt Nguỵ một người Hung_Nô tên là Cái_Ngô_蓋吳 đã bắt_đầu một cuộc nổi_dậy chống lại Bắc_Nguỵ tại Hạnh_Thành_杏城 nay thuộc Diên_An_Thiểm_Tây và Cái_Ngô đã nhanh_chóng tập_hợp được một số_lượng lớn người tham_gia cả tộc Hán và Hung_Nô_Cái_Ngô cũng chịu trở_thành chư_hầu của Lưu_Tống và tìm_kiếm trợ_giúp từ triều_đại này Các nỗ_lực ban_đầu của những viên quan địa_phương nhằm dập tắt cuộc nổi_loạn của Cái_Ngô đã thất_bại và Cái_Ngô càng trở_nên mạnh hơn tự_xưng là Thiên_Đài vương Đến mùa xuân năm 446 Thái_Vũ_Đế đích_thân tấn_công và đánh_bại một đồng_minh của Cái_Ngô là tướng nổi_loạn người Hán_Tiết_Vĩnh_Tông 薛永宗 trước khi đối_mặt với Cái_Ngô_Cái_Ngô chạy đến vùng núi và Thái_Vũ_Đế đã tiến_hành thảm_sát những người đã ủng_hộ Cái_Ngô Sau khi Thái_Vũ_Đế đến Trường An ông tìm thấy một_số chùa Phật_giáo có vũ_khí bên trong và ông tin rằng các sư tăng hành_động cùng với Cái_Ngô và do_đó đã thảm_sát các sư tăng tại Trường An_Thôi_Hạo đã sử_dụng cơ_hội này đã khuyến_khích Thái_Vũ_Đế hãy thảm_sát tất_cả các sư tăng trên toàn_quốc và phá_huỷ các chùa tượng và kinh Phật_Ông sau đó ra chiếu_chỉ ngăn_cấm Phật_giáo trên toàn_quốc Tuy_nhiên Thái_tử Hoảng đã sử_dụng chiến_thuật trì_hoãn trong việc ban_hành các chiếu_chỉ tạo điều_kiện cho các Phật_tử chạy trốn hoặc đi ẩn thân song đã không còn một ngôi chùa Phật_giáo nào còn tồn_tại ở Bắc_Nguỵ_Đây là điều đầu_tiên trong hoạ Tam_Vũ_Mùa xuân năm 446 tin_tưởng một_cách sai_lầm rằng thứ_sử Thanh châu 青州 nay là trung_bộ và đông bộ Sơn_Đông của Lưu_Tống là Đỗ_Ký_杜驥 đào_ngũ sang phía mình Thái_Vũ_Đế đã cử Thác_Bạt_Na và Thác_Bạt_Nhân_拓拔仁 con trai của Thác_Bạt_Kiện đi hộ_tống Đỗ_Ký và đánh Thanh châu Duyện châu 兗州 nay là tây bộ Sơn_Đông và Ký châu 冀州 nay là tây bắc_bộ Sơn_Đông của Lưu_Tống và mặc_dù quân Bắc_Nguỵ không_thể chiếm được hay giữ được châu nào thì các châu này cũng đã trở_nên nhiễu_loạn bởi các cuộc tấn_công Mùa hè năm 446 Cái_Ngô trở_lại Hạnh_Thành và lại trở_nên mạnh_mẽ một_cách nhanh_chóng Thái_Vũ_Đế đã cử Thác_Bạt_Na và Thác_Bạt_Nhân đi đánh Cái_Ngô và Thác_Bạt_Na đã bắt được hai thúc_bá của Cái_Ngô_Ban đầu hai người này bị giải đến Bình_Thành song tướng Bộ Lục_Cô_Sĩ_步六孤俟 lại đề_xuất rằng hãy thực_hiện một lời thề cùng với hai người và lệnh cho họ giết chết Cái_Ngô_Thác_Bạt Na đồng_ý các thúc_bá của Cái_Ngô đã ám_sát ông ta cuộc nổi_loạn của Cái_Ngô cũng kết_thúc Năm 447 tin rằng Thư Cừ_Mục_Kiền bí_mật cất_giữ kho_bạc của Bắc_Lương trong khi tuyên_bố rằng chúng bị cướp_bóc lúc giao_chiến Thái_Vũ_Đế đầu_tiên đã thảm_sát gần như toàn_bộ gia_tộc Thư Cừ và sau đó buộc Thư Cừ_Mục_Kiền và Mục_Kiền phu_nhân phải tự_sát Năm 448 Thái_Vũ_Đế lập tướng Xuất_Đại_Hãn_Bạt 出大汗拔 làm Thiện_Thiện vương trên thực_tế biến Thiện_Thiện trở_thành một phần của đế_quốc Bắc_Nguỵ_Ông cũng lệnh cho Thổ_Vạn_Độ_Quy 吐萬度歸 tiến đánh một_số vương_quốc khác ở Tây_Vực buộc các nước này phải chịu khuất_phục Vào mùa đông năm 448 và mùa xuân năm 449 Thái_Vũ_Đế và Thái_tử Hoảng cùng nhau tấn_công Nhu_Nhiên song Xử khả hãn Uất_Cửu_Lư_Thổ Hạ_Chân của Nhu_Nhiên đã trốn_tránh và không giao_chiến với họ Tuy_nhiên đến mùa thu năm 449 Thác_Bạt_Na đã có_thể khiến cho Nhu_Nhiên chịu tổn_thất nặng và trong nhiều năm Nhu_Nhiên đã không còn tấn_công Bắc_Nguỵ_Năm 450 Thái_Vũ_Đế buộc_tội Lưu_Tống_Văn_Đế đã cổ_vũ cho cuộc nổi_loạn của Cái_Ngô nên đã tiến đánh Lưu_Tống bao_vây Huyền_Hồ_懸瓠 nay thuộc Trú_Mã_Điếm_Hà Nam trong 42 ngày nhưng không_thể chiếm được thành và cuối_cùng ông đã rút_lui Đến năm 450 một bí_ẩn chính_trị lớn đã xảy ra tại Bắc_Nguỵ khi không rõ vì nguyên_cớ nào Thái_Vũ_Đế đã quyết_định giết Thôi_Hạo cùng với toàn_bộ gia_tộc của ông ta và bất_cứ người nào mang họ Thôi xuất_thân từ quê_hương của Thôi là quận Thanh_Hà 清河 gần tương_ứng với Hình_Đài_Hà_Bắc hiện_nay cũng như một_vài gia_tộc khác có quan_hệ thông_gia với Thôi Lý_do được công_bố là Thôi_Hạo đã tiết_lộ quá mức điều ô_nhục của hoàng_tộc khi ông ta viết và cho lưu_hành một chính_sử Sử_gia hiện_đại Bá_Dương suy_đoán rằng Thôi_Hạo có_thể đã tiết_lộ việc Đạo_Vũ_Đế ông nội của Thái_Vũ_Đế là một kẻ phản_bội và rằng Thôi_Hạo sau đó đã có một đối_đầu chính_trị lớn với Thái_tử Hoảng_Tuy nhiên suy_đoán của Bá_Dương mặc_dù có một_số chứng_cứ hỗ_trợ song lại chưa_thể thuyết_phục và tại_sao Thái_Vũ_Đế lại quá vội_vàng và khắt_khe trong việc trừng_phạt người mà ông đã tin_tưởng trong suốt nhiều năm vẫn còn chưa rõ Một điều đáng lưu_ý là trong toàn_bộ sự_cố Thôi_Hạo được mô_tả là sợ_hãi đến mức không_thể nói được một lời nào và điều này mâu_thuẫn với tính_cách và nhân_phẩm của Thôi_Hạo và ngay sau khi xử_tử Thôi_Hạo_Thái_Vũ Đế đã bày_tỏ sự hối_tiếc vì đã làm như_vậy Vào mùa thu năm 450 Lưu_Tống_Văn_Đế mở một cuộc tấn_công lớn chống lại Bắc_Nguỵ hy_vọng đoạt lại các châu ở phía nam Hoàng_Hà chia quân làm hai hướng tấn_công đạo quân phía đông tấn_công Nghiêu_Ngao_碻磝 nay thuộc Liêu_Thành_Sơn_Đông và Hoạt_Đài còn đạo quân phía tây tấn_công Thiểm_Thành và Đồng quan Theo lệnh của Thái_Vũ_Đế quân Bắc_Nguỵ bỏ Nghiêu_Ngao và phòng_thủ Hoạt_Đài còn bản_thân Thái_Vũ_Đế tiến về phía nam để giải_vây cho Nghiêu_Ngao trong khi Thái_tử Hoảng tiến về phía bắc để phòng_thủ một cuộc tấn_công có_thể xảy ra của Nhu_Nhiên_Tướng_Vương_Huyền_Mô_王玄謨 của Lưu_Tống là người có đội quân hùng_mạnh ban_đầu nhận được sự ủng_hộ rộng_rãi của nhân_dân gần Hoạt_Đài_Song khi sự ủng_hộ bị mất đi ông đã không_thể chiếm được Hoạt_Đài một_cách nhanh_chóng và khi Thái_Vũ_Đế đến quân Lưu_Tống đã sụp_đổ Khi hay tin này Văn_Đế đã lệnh cho quân Lưu_Tống rút_lui mặc_dù khi đó đạo quân phía tây của Lưu_Tốn do tướng Liễu_Văn_Cảnh_柳文景 chỉ_huy đã thành_công trong việc đánh chiếm Thiểm_Thành và Đồng quan và chuẩn_bị tiến vào vùng Quan_Trung_Để trả_đũa cho cuộc tấn_công của Lưu_Tống_Thái_Vũ Đế đã phát_động một cuộc tất công toàn lực đánh các châu phía bắc của Lưu_Tống_Thác_Bạt Nhân nhanh_chóng chiếm được Huyền_Hồ và Hạng Thành 項城 nay thuộc Chu_Khẩu_Hà_Nam và cướp phá trên đường đến Thọ_Dương_Thái_Vũ Đế tiến đến Bành_Thành song đã không bao_vây thành được bảo_vệ nghiêm_ngặt này thay vào đó ông tiến về phía nam tuyên_bố rằng sẽ vượt Trường_Giang và phá_huỷ kinh_thành Kiến_Khang của Lưu_Tống_Cả hai đại_quân của ông và một nhánh quân khác mà ông cử đi đều tiến_hành tàn_sát và đốt_phá nặng_nề khiến cho vùng Hoài_Hà của Lưu_Tống bị tàn_phá Khoảng tết năm 451 Thái_Vũ_Đế đã tiến đến Qua_Bộ_瓜步 nay thuộc Nam_Kinh_Giang_Tô song vào lúc này ông lại tái đề_xuất đề_nghị hoà_bình hôn_nhân mà ông đã đưa ra trước_đây theo đó nếu_như Văn_Đế gả một con gái cho một cháu nội của ông ông sẽ sẵng sàng gả một con gái cho con trai của Văn_Đế là Lưu_Tuấn người khi đó đang bảo_vệ Bành_Thành thiết_lập hoà_bình lâu_dài Thái_tử Lưu_Thiệu của Lưu_Tống đã ủng_hộ đề_nghị này song Giang_Đam_江湛 lại phản_đối và đề_nghị hôn_nhân đã không được chấp_thuận Vào mùa xuân năm 451 lo_ngại rằng quân Bắc_Nguỵ đã quá căng_thẳng và sẽ bị tấn_công phía sau bởi quân Lưu_Tống đóng tại Bành_Thành và Thục_Dương_Thái_Vũ Đế bắt_đầu rút quân và trên đường do bị tướng Tang_Chí_臧質 của Lưu_Tống xúc_phạm ông đã bao_vây thành Hu_Dị_盱眙 nay thuộc Hoài_An_Giang_Tô và sau khi cả hai bên đều phải chịu tổn_thất nặng_nề ông đã nhanh_chóng rút quân Chiến_dịch này gây tổn_thất nặng cho cả hai đế_quốc và bộc_lộ sự tàn_nhẫn trong tính_cách của Thái_Vũ_Đế như sử_gia Tư_Mã Quang đã mô_tả Một phần khác trong tính_cách của Thái_Vũ_Đế cũng đã được biểu_lộ trong bối_cảnh đất_nước đang giao_chiến ông vẫn duy_trì việc nới lỏng các lễ_nghi ngoại_giao chính_thức Ví_dụ khi ông ở bên ngoài Bành_Thành ông đã yêu_cầu Lưu_Tuấn cung_cấp cho mình rượu và mía trong khi tặng cho Lưu_Tuấn một món quà gồm lạc_đà la và áo_choàng Sau đó ông yêu_cầu cam từ Lưu_Tuấn trong khi tặng cho Lưu_Tuấn chăn muối và đậu ngâm Những điều tương_tự đã xảy ra khi ông ở Qua_Bộ khi đó ông đã yêu_cầu và gửi quà tặng đến và đi với Lưu_Tống_Văn_Đế Tạng_Chí đã làm ông phát cáu khi gửi nước_tiểu đến khi ông yêu_cầu rượu do_đó đã phá vỡ mô_hình trao_đổi quà tặng chính_thức Năm 451 bất_ổn chính_trị tiếp_diễn lần này Thái_tử Hoảng và các cộng_sự của mình là nạn_nhân Thái_tử Hoảng được coi là người có khả_năng và tài quan_sát nhưng đã quá tin_tưởng các cộng_sự Thái_tử Hoảng rất không ưa hoạn_quan Tông_Ái và Tông_Ái đã quyết_định hành_động trước người này cáo_buộc các cộng_sự của Thái_tử Hoảng là Cừu_Nê_Đạo_Thịnh 仇泥道盛 và Nhâm_Bình_Thành_任平城 phạm_tội và hai người này đã bị xử_tử Hơn_nữa nhiều cộng_sự khác của Thái_tử đã bị kéo vào vụ_việc và cũng bị giết Bản_thân Thái_tử Hoảng lâm_bệnh trong lo_âu và qua_đời vào mùa hè năm 451 Tuy_nhiên ngay sau đó Thái_Vũ_Đế đã phát_hiện ra rằng Thái_tử Hoảng không có tội và trở_nên rất hối_tiếc vì đã xử_tử các cộng_sự của Thái_tử Ông không lập thái_tử mới mặc_dù trong một thời_gian ngắn ông đã lập con trai của Thái_tử Hoảng là Thác_Bạt_Tuấn làm Cao_Dương_vương song sau đó đã bãi_bỏ ông suy_tính rằng người thừa_tự của thái_tử không nên chỉ được phong làm_thân vương điều này cho thấy rằng ông dự_định để Thác_Bản_Tuấn kế_vị ngai_vàng Do Thái_Vũ_Đế giành nhiều thương_nhớ cho Thái_tử Hoảng_Tông_Ái trở_nên lo_lắng và đến mùa xuân năm 452 thì ông ta đã ám_sát Thái_Vũ_Đế_Ban đầu một_số triều_thần định lập con trai của Thái_Vũ_Đế là Đông_Bình vương Thác_Bạt_Hàn_拓拔翰 làm hoàng_đế song vì Tông_Ái cũng có quan_hệ không tốt_đẹp gì với Thác_Bạt_Hàn ông ta đã giả lệnh của Hách_Liên_Hoàng hậu để lập một người con trai khác của Thái_Vũ_Đế là Nam_An vương Thác_Bạt_Dư làm hoàng_đế trong khi buộc Thác_Bạt_Hàn phải chết Gia_quyến BULLET Thân_phụ Bắc_Nguỵ_Minh_Nguyên Đế_Thác_Bạt_Tự BULLET Thân_mẫu Đỗ quý tần 杜贵嫔 420 sau truy tôn làm Mật hoàng_hậu 密皇后_BULLET_Hậu phi BULLET 1 Hách_Liên hoàng_hậu con gái Hách_Liên_Bột_Bột BULLET 2 Phu_nhân Hạ thị sinh Thác_Bạt_Hoảng sau truy_phong là Kính_Ai_Hoàng hậu 敬哀皇后_BULLET 3 Tả chiêu nghi Phùng thị 左昭儀馮氏 con gái của Bắc_Yên vương Phùng_Hoằng_BULLET 4 Tả chiêu nghi Lư thị 左昭儀閭氏 em_gái Sắc_Liên khả hãn của Nhu_Nhiên sinh Thác_Bạt_Dư_BULLET 5 Hữu chiêu nghi Thư Cừ thị 右昭仪沮渠氏 con gái Thư Cừ_Mông_Tốn_BULLET 6 Quý_nhân Hách_Liên thị em_gái Hách_Liên hoàng_hậu BULLET 7 Tiêu_phòng Việt thị sinh Tấn vương Phục_La_BULLET 8 Tiêu_phòng Thư thị sinh Đông_Bình vương Hàn_BULLET 9 Tiêu_phòng Phất thị sinh Sở vương Kiến_BULLET_Hoàng tử BULLET 1 Cảnh_Mục_Thái tử Thác_Bạt_Hoảng_拓拔晃 BULLET 2 Tấn vương Thác_Bạt_Phục_La 拓拔伏羅_BULLET 3 Đông_Bình vương Thác_Bạt_Hàn_拓拔翰 BULLET 4 Lâm_Hoài vương Thác_Bạt_Đàm_拓拔譚 BULLET 5 Sở vương Thác_Bạt_Kiến_拓拔建 BULLET 6 Nam_An_Ẩn vương Thác_Bạt_Dư_拓拔余 BULLET 7 Thác_Bạt_Tiểu_Nhi 拓拔小兒 mất sớm BULLET 8 Thác_Bạt_Miêu_Nhi 拓拔貓兒 mất sớm BULLET 9 Thác_Bạt_Chân_拓拔真 mất sớm BULLET 10 Thác_Bạt_Hổ_Đầu 拓拔虎頭 mất sớm BULLET 11 Thác_Bạt_Long_Đầu 拓拔龍頭 mất sớm BULLET Hoàng nữ BULLET 1 Thượng_Cốc công_chúa 上谷公主 lấy Ất_Côi_乙瑰_Tham khảo BULLET Nguỵ thư BULLET Bắc sử BULLET Tư trị thông giám các quyển
Bắc_Nguỵ_Thái_Vũ Đế