Bắc_Nguỵ_Hiếu_Minh Đế_Bắc_Nguỵ_Hiếu Minh_Đế chữ Hán_北魏孝明帝 510 31 3 528 tên_huý là Nguyên Hủ là hoàng_đế thứ chín của triều_đại Bắc_Nguỵ trong lịch_sử Trung_Quốc Do ông chỉ mới năm_tuổi khi lên_ngôi vào năm 515 việc triều_chính nằm dưới quyền nhiếp_chính của mẹ ông là Hồ Thừa_Hoa_Nguyên_Xoa nhiếp_chính từ năm 520 đến 525 Thái_hậu đã quá khoan_dung với tội tham_nhũng của các quan_lại nên đã có nhiều cuộc nổi_loạn nông_dân nổ ra khiến toàn_bộ Bắc_Nguỵ về cơ_bản lâm vào tình_trạng chiến_tranh Năm 528 Hiếu_Minh_Đế đã cố_gắng hạn_chế quyền_lực của mẹ và khi ông cùng với tướng Nhĩ_Chu_Vinh lập_mưu giết chết người_tình của bà là Trịnh_Nghiễm_鄭儼_Hồ Thái_hậu đã ra_tay trước và giết chết con_đẻ Ngay sau đó Nhĩ_Chu_Vinh đã lật_đổ Thái_hậu và từ thời_điểm này trở đi các hoàng_đế Bắc_Nguỵ không còn có đầy_đủ quyền_lực trên thực_tế Bối_cảnh Nguyên Hủ sinh năm 510 Ông là con trai duy_nhất của Tuyên_Vũ_Đế còn sống_sót vào lúc đó Tuyên_Vũ_Đế có một_số người con trai khác trước đó song tất_cả đều lần_lượt chết sớm và chỉ một người trong số họ Nguyên Xương_元昌 con trai của Tuyên_Vũ_Đế với người vợ đầu là Vu_Hoàng hậu là được các sử_gia ghi tên Mẹ của Nguyên Hủ là một phi_tần của Tuyên_Vũ_Đế_Hồ thị Do Tuyên_Vũ_Đế đã mất những người con trai trước đó nên ông đặc_biệt chú_ý tới việc nuôi_dưỡng Nguyên Hủ và đã lựa_chọn một_số bà mẹ có kinh_nghiệm để làm nhũ_mẫu cho Nguyên Hủ cấm chính_thất là Cao_Hoàng hậu và Hồ thị đến gần ông có_lẽ là vì lúc bấy_giờ có một_số tin_đồn lan rộng cho rằng Nguyên Xương đã bị thúc của Cao_Hoàng hậu là Cao_Triệu_高肇 sát_hại Vào mùa đông năm 512 Tuyên_Vũ_Đế lập Nguyên Hủ làm thái_tử Trước đó Bắc_Nguỵ có phong_tục mẹ thái_tử phải chết để tránh nạn ngoại thích lộng_quyền Tuy_nhiên Tuyên_Vũ_Đế lại quyết_định bỏ lệ đó nên Hồ thị đã thoát chết Năm 515 Tuyên_Vũ_Đế đột_tử Nguyên Hủ đã đăng cơ kế_vị tức Hiếu_Minh_Đế_Viên quan Vu_Trung_于忠 và các thân_vương là Cao_Dương_vương Nguyên Ung_元雍 và Nhiệm_Thành vương Nguyên Trừng_元澄 đã đoạt lấy quyền_lực từ Cao_Hoàng hậu và sau khi phục_kích và giết được Cao_Triệu_Hồ thị được tôn làm Hoàng thái_phi rồi Hoàng_thái_hậu Hồ thái_hậu trở_thành người nhiếp_chính cho tiểu hoàng_đế Hồ Thái_hậu nhiếp_chính lần đầu Hồ Thái_hậu được đánh_giá là người thông_minh có khả_năng thông_hiểu sự_việc một_cách nhanh_chóng song bà lại quá nhân_hậu và khoan_dung với tội tham_nhũng Giả_dụ vào mùa đông năm 515 thứ_sử tham_nhũng của Kì_Châu_岐州 nay gần tương_ứng với Bảo_Kê Thiểm_Tây_Triệu vương Nguyên Mật_元謐 đã kích_động một cuộc tổng nổi_dậy khi ông ta vô_cớ sát_hại một_số người_dân và khi ông ta có_thể thoát khỏi cuộc nổi_dậy và trở về kinh_thành Lạc_Dương Hồ Thái_hậu đã phong cho ông ta làm nội quan vì phu_nhân của ông là chất nữ của bà Trong thời thơ_ấu của Nguyên Hủ quyền_lực của Hồ Thái_hậu là không_thể bị thách_thức Tuy_nhiên sự khoan_dung của Thái_hậu đã bị một_số người phê_phán thậm_chí nói ra một_cách thẳng_thừng như các quan Đông_Bình vương Nguyên Khuông_元匡 và Trương_Phổ_Huệ_張普惠 vì_thế bà đã thực_hiện các đề_xuất nhằm ngăn_chặn tham_nhũng song với một tốc_độ chậm_chạp Hồ Tháu hậi là một Phật_tử nhiệt_thành bà đã cho xây các đền chùa tráng_lệ ở Lạc_Dương trong thời_gian nhiếp_chính đầu của mình Bà đã xây một ngôi đền để_dành riêng để tưởng_nhớ cha là Tần công Hồ_Quốc_Trân_胡國珍 sau khi ông qua_đời vào năm 518 ngôi đền đặc_biệt tráng_lệ Do ảnh_hưởng của bà Hiếu_Minh_Đế cũng trở_thành một người sùng_kính Phật_giáo Tuy_nhiên trong thời niên_thiếu của mình Hiếu_Minh_Đế thích dành thời_gian trong hoa_viên của hoàng_cung hơn là nghiên_cứu hoặc nghe về các chính sự quan_trọng của đất_nước Năm 519 một cuộc bạo_động nghiêm_trọng đã xảy ra tại Lạc_Dương sau khi viên quan Trương_Trọng_Vũ_張仲瑀 đề_xuất rằng cần thay_đổi quy_định để không cho_phép quân_nhân trở_thành các quan_chức dân_sự Các quân_nhân đã trở_nên tức_giận và xông vào cả Binh bộ và tư_gia của cha Trương_Trọng_Vũ là Trương_Di_張彝 họ giết chết Trương_Di và làm bị_thương nghiêm_trọng Trương_Trọng_Vũ và anh_trai là Trương_Thuỷ_Quân_張始均 Hồ Thái_hậu đã bắt_giữ tám lãnh_đạo của cuộc bạo_động và xử_tử họ song lại xá miễn cho những người còn lại nhằm dập tắt tình_trạng bất_ổn Bà cũng từ_chối đề_nghị thay_đổi quy_định của Trương_Trọng_Vũ_Sự kiện này thường được xem là một bước_ngoặt và bắt_đầu tình_trạng bất_ổn mà cuối_cùng sẽ tàn_phá Bắc_Nguỵ_Tuy vậy Hồ Thái_hậu vẫn tiếp_tục khoan_dung với tham_nhũng và thường phong thưởng nhiều cho các quan khiến cho ngân_khố kiệt_quệ áp_lực về ngân_khố và gắng nặng của dân_chúng lại càng tăng lên khi bà ban chiếu_chỉ rằng mỗi châu phải xây_dựng một tháp để tưởng_nhớ Đức Phật_Một khoảng thời_gian nào đó trước năm 520 Thái_hậu đã buộc thúc của Hiếu_Minh_Đế là Thanh_Hà vương Nguyên Dịch_元懌 làm người_tình của mình Nguyên Dịch là người tuấn_tú tài_năng lại biết khiêm_nhường nên được bá_quan và dân_chúng tôn_kính Nguyên Dịch sau đó trở_thành người lãnh_đạo chính_quyền trên thực_tế và ông đã cố_gắng tái tổ_chức lại chính_quyền nhằm giảm bớt tham_nhũng Đặc_biệt ông ông cố_gắng hạn_chế quyền_lực của Nguyên Xoa_元叉 em rể của Thái_hậu và hoạn_quan Lưu_Đằng_劉騰_Nguyên Xoa do_đó đã vu_cáo Nguyên Dịch phạm_tội phản_nghịch song Nguyên Dịch được minh_oan sau một cuộc điều_tra Lo_sợ sẽ bị trả_thù Nguyên Xoa và Lưu_Đằng đã thuyết_phục Hiếu_Minh_Đế rằng Nguyên Dịch muốn hạ độc Hoàng_đế Tháng 7 năm 520 họ tuyên_bố rằng Nguyên Dịch mưu phản cướp ngôi rồi lấy cớ đó tiến_hành một cuộc chính_biến chống lại Hồ Thái_hậu và Nguyên Dịch_Nguyên_Dịch bị giết chết còn Hồ Thái_hậu bị quản_thúc trong cung Cao_Dương_vương Nguyên Ung trở_thành nhiếp_chính trên danh_nghĩa song Nguyên Xoa mới là người nắm quyền trên thực_tế Nguyên Xoa nhiếp_chính Nguyên Xoa không có tài_năng đặc_biệt của một người nhiếp_chính ông cùng Lưu_Đằng trở_nên tham_nhũng gấp_bội khi họ nắm quyền Bản_thân Nguyên Xoa không giải_quyết hết việc chính sự song lại giành nhiều thời_gian cho yến_tiệc và mỹ_nhân Ông đưa cha mình là Nguyên_Kế_元繼 và các huynh_đệ nắm giữ các vị_trí đầy quyền_lực và họ cũng trở_thành quan tham Do sự bất_tài và tham_nhũng của Nguyên Xoa cùng với tình_hình tham_nhũng nghiêm_trọng ngay từ lúc Hồ Thái_hậu nhiếp_chính người_dân khắp đế_chế trở_nên bất_mãn và nhiều cuộc khởi_nghĩa nông_dân đã nổ ra song cuộc nổi_dậy đầu_tiên là của Thứ_sử Tương_Châu tức Trung_Sơn vương Nguyên Hi_元熙 ông có quan_hệ than thiện với cả Hồ Thái_hậu và Nguyên Dịch_Mùa thu năm 520 Nguyên Hi nổi_dậy nhằm cố_gắng trả_thù cho Nguyên Dịch và phục vị cho Hồ Thái_hậu Nguyên Xoa nhanh_chóng đàn_áp cuộc nổi_loạn của Nguyên Hi Vào cuối năm 520 Nguyên Xoa đã dành nhiều sức_lực của Bắc_Nguỵ để cố_gắng khôi_phục lại hãn vị cho Sắc_Liên_Đầu_Binh Đậu_Phạt khả hãn Uất_Cửu_Lư_A Na_Côi của Nhu_Nhiên là người đã bị Uất_Cửu_Lư_Kỳ Phát_郁久閭示發 lật_đổ bất_chấp cảnh_báo rằng làm như_vậy sẽ không mang lại kết_quả hoặc sẽ phản_tác_dụng Việc phục vị đã thành_công song đến năm 523 Uất_Cửu_Lư_A Na_Côi đã trở_mặt và lại trở_thành một mối đe_doạ của Bắc_Nguỵ_Mùa xuân năm 521 tướng Hề_Khang_Sinh_奚康生 đã thực_hiện một nỗ_lực nhằm phục vị cho Hồ Thái_hậu song đã thất_bại Nguyên Xoa định tướng này tội chết Năm 523 viên quan Lý_Sùng_李崇 chứng_kiến cảnh dân_chúng sáu trấn biên_giới phía bắc trở_nên bất_mãn họ phần_lớn là người Tiên_Ti và đã nhiều thế_hệ bị ép_buộc phải sống tại đây để phòng_thủ chống lại Nhu_Nhiên_Lý_Sùng đã đề_nghị Nguyên Xoa và Hiếu_Minh_Đế rằng hãy chuyển các trấn thành châu và người_dân tại đây có các quyền như người_dân ở các châu khác Tuy_nhiên Nguyên Xoa đã từ_chối Cuối năm đó người_dân các trấn Hoài_Hoang_懷荒 nay thuộc Trương_Gia_Khẩu_Hà Bắc và Ốc_Dã_沃野 nay thuộc Bayan_Nur_Nội_Mông đã nổi_loạn Quân Bắc_Nguỵ đã không_thể nhanh_chóng dập tắt cuộc nổi_loạn và cuộc nổi_loạn đã nhanh_chóng lan rộng ra bốn trấn biên_giới phía bắc khác là Hoài_Sóc_Vũ_Xuyên Phủ_Minh_Nhu_Huyền thậm_chí là lan ra toàn_bộ đế_chế Các cuộc nổi_loạn lớn là BULLET Phá_Lục_Hàn_Bạt Lăng cuộc nổi_loạn của ông tập_trung quanh Ốc_Dã_BULLET_Hồ Sâm tù_trưởng bộ_lạc Thiết_Lặc cuộc nổi_loạn của ông tập_trung quanh trấn Cao_Bình_高平 nay thuộc Cố_Nguyên_Ninh_Hạ BULLET Mạc_Chiết_Đại_Đề cuộc nổi_loạn của ông tập_trung quanh Tần_Châu_秦州 nay gần tương_ứng với Thiên_Thuỷ_Cam_Túc sau đó con trai ông là Mạc_Chiết_Niệm_Sinh kế_vị và tự_xưng là Tần_Đế_Năm 525 Nguyên Pháp Tăng_元法僧 thứ_sử Từ Châu_徐州 nay là bắc_bộ Giang_Tô là người từng có quan_hệ gần_gũi với Nguyên Xoa cho rằng Nguyên Xoa sẽ sớm bị hạ_bệ nên cũng đã nổi_loạn tự_xưng đế Sau một_số thất_bại ban_đầu trước quân Bắc_Nguỵ ông ta đã dâng vị_trí trấn_thủ của mình là Bành_Thành_彭城 nay thuộc Từ Châu_Giang_Tô cho triều Lương Vào thời_điểm này đề_phòng của Nguyên Xoa trước Hồ Thái_hậu phần_lớn đã giảm đi đặc_biệt là sau cái chết của Lưu_Đằng vào năm 523 ông không còn coi bà là một mối đe_doạ Hồ Thái_hậu Hiếu_Minh_Đế và Cao_Dương_vương Nguyên Ung đã cùng lập_mưu để đối_phó với Nguyên Xoa_Hồ_Thái hậu đầu_tiên đã thường_xuyên nói về việc Nguyên Xoa đã quá tin_tưởng Nguyên Pháp Tăng khiến cho Nguyên Xoa có tâm_trạng hối_tiếc Sau đó đích_thân Nguyên Hủ đề_cập đến chuyện thả Hồ Thái_hậu nên Nguyên Xoa không nghi_ngờ bèn thả Hồ Thái_hậu ra Vào mùa hè năm 525 Hồ Thái_hậu đã bất_ngờ hành_động và tuyên_bố mình trở_lại nhiếp_chính bà đã giết chết phần_lớn cộng_sự của Nguyên Xoa và Lưu_Đằng rồi cho quản_thúc tại_gia đối_với Nguyên Xoa_Tuy nhiên bà ban_đầu lại lưỡng_lự trong việc có nên tiến_hành thêm các hành_động chống lại Nguyên Xoa hay không do nghĩ đến mối quan_hệ với muội muội của bà là phu_nhân của Nguyên Xoa_Tuy nhiên cuối_cùng do nhiều người ủng_hộ việc xử_tử Nguyên Xoa_Thái hậu đã buộc ông ta cùng huynh_đệ là Nguyên Qua_元瓜 phải tự_sát song vẫn truy_tặng nhiều vinh_dự cho ông Thời_kỳ nhiếp_chính thứ nhì của Hồ Thái_hậu Hồ Thái_hậu sau khi tiếp_tục nhiếp_chính cho Hiếu_Minh_Đế đã ban rất nhiều quyền_lực cho người_tình của bà là Trịnh_Nghiễm_鄭儼 và mặc_dù Nguyên Ung và Đông_Bình vương Nguyên Lược_元略 em_trai của Nguyên Hi cũng được tin_tưởng và có vị_trí cao song Trịnh_Nghiễm và cộng_sự của ông là Từ Hột_徐紇 còn có nhiều quyền_lực hơn họ Các cuộc nổi_loạn vẫn tiếp_diễn và trong những năm này các cuộc nổi_loạn chính là của BULLET Tiên_Vu_Tu_Lễ cuộc nổi_loạn của ông tập_trung tại Định_Châu_定州 nay gần tương_ứng với Bảo_Định_Hà_Bắc Sau khi Tiên_Vu_Tu_Lễ chết tướng Cát_Vinh_葛榮 nắm quyền lãnh_đạo và trở_nên rất hùng_mạnh tự_xưng là Tề_Đế_BULLET_Tiêu Bảo_Dần con trai của Nam_Tề_Minh_Đế ông tìm cách tái_lập Nam_Tề cuộc nổi_loạn của ông tập_trung tại Trường An_BULLET_Hình_Cảo cuộc nổi_loạn của ông tập_trung tại Bắc_Hải_北海 nay gần tương đường với Duy_Phường_Sơn_Đông BULLET Mặc_Kỳ_Sửu_Nô người đã nắm quyền lãnh_đạo đội quân của Hồ Sâm sau khi Hồ Sâm bị Phá_Lục_Hàn_Bạt Lăng giết chết Hồ Thái_hậu đã cử một_số tướng đi trấn_áp các cuộc nổi_loạn song không thành_công và khi Tiêu_Bảo_Dần bị thuộc_hạ đánh_bại và phải chạy trốn đễn chỗ Mặc_Kỳ_Sửu_Nô các tướng Bắc_Nguỵ đã không_thể đè_bẹp một cuộc nổi_loạn nào khác Tình_hình càng trầm_trọng khi Hồ Thái_hậu không thích nghe tin về các thành_công của quân nổi_loạn và do_đó các hầu_cận của bà thường bịa ra các tin tốt khiến bà thường từ_chối yêu_cầu tiếp_viện của các tướng Nhiều lần Hiếu_Minh_Đế công_khai tuyên_bố rằng ông sẽ đích_thân dẫn quân chống lại các cuộc nổi_loạn song trên thực_tế ông đã không làm như_vậy Trong khi đó biết rằng Bắc_Nguỵ có loạn Lương đã tận_dụng thời_cơ để chiếm được một_số thành biên_giới bao_gồm cả 52 thành ở Thọ_Dương_壽陽 nay thuộc Lục_An_An_Huy Thành_công quân_sự duy_nhất mà Bắc_Nguỵ đạt được trong thời_gian này đã xảy ra vào cuối năm 525 khi nước này tái_chiếm được Bành_Thành từ tay Lương song đây là một điều tình_cờ Dự_Chương vương Tiêu_Tông là con trai của Lương_Vũ_Đế và Ngô thục viện Ngô thục viện trước đó là thê_thiếp của hoàng_đế Tiêu_Bảo_Quyển của Nam_Tề_Tiêu_Tống bị thuyết_phục rằng ông thực_chất là con trai của Tiêu_Bảo_Quyển nên đã đầu_hàng Bắc_Nguỵ_Trong thời_kỳ này Hiếu_Minh_Đế đã là một thiếu_niên và đã giành nhiều thì giờ cho việc uống rượu Ông cũng hết_sức sủng_ái Phan sung hoa Qua_đời Năm 528 Phan sung hoa hạ sinh một người con gái Tuy_nhiên Hồ Thái_hậu vẫn công_bố là con trai và ban lệnh đại_xá thiên_hạ Lúc này Hiếu_Minh_Đế đã 18 tuổi ông không cam_chịu để cho Thái_hậu nắm giữ quyền hành mà đáng_ra phải do mình mình nắm giữ ông thậm_chí còn khinh_thường Trịnh_Nghiễm và Từ Hột_Do đó ông đã bí_mật cử người đưa tin cho tướng Nhĩ_Chu_Vinh là người đang kiểm_soát khu_vực quanh Tĩnh_Châu_并州 nay là trung_bộ Sơn_Tây lệnh cho ông ta tiến về Lạc_Dương để buộc Hồ Thái_hậu phải loại_bỏ Trịnh_Nghiễm và Từ Hột Sau khi Nhĩ_Chu_Vinh tiến đến Thượng_Đảng_上黨 nay thuộc Trường Trị_Sơn_Tây_Hiếu Minh_Đế đã đột_nhiên đổi ý và cử người đưa tin đến yêu_cầu Nhĩ_Chu vinh dừng lại song tin_tức bị lọt ra ngoài Trịnh_Nghiễm và Từ Hột do_đó đã khuyên Hồ Thái_hậu hạ độc Hiếu_Minh_Đế_Bà đã làm theo rồi thông_báo hoàng_đế băng_hà vì bạo_bệnh Sau đó Hồ Thái_hậu thông_báo rằng con trai của Phan sung hoa sẽ lên_ngôi kế_vị rồi lại cho biết do phát_hiện vua mới hoá_ra là con gái nên phế_bỏ và lập Nguyên Chiêu làm hoàng_đế mới Nguyên Chiêu là con trai của Lâm_Thao vương Nguyên_Bảo_Huy_元寶暉 lúc đó mới hai tuổi Nhĩ_Chu_Vinh từ_chối công_nhận sắp_xếp này và ngay sau đó đã tiến chiếm Lạc_Dương Nhĩ_Chu_Vinh dìm Hồ Thái_hậu và Nguyên Chiêu chết_đuối tại Hoàng_Hà_Thông tin cá_nhân BULLET Cha Tuyên_Vũ_Đế_BULLET Mẹ Tuyên_Vũ_Linh hoàng_hậu Hồ Thừa_Hoa_BULLET_Hậu phi BULLET Hồ Hoàng_hậu BULLET Tả chiêu nghi Hồ_Minh_Tương_胡明相_BULLET Nhĩ_Chu tần tên Anh Nga 英娥_BULLET_Cao tần tên_tự Nguyên Nghi_元儀_BULLET_Vương tần BULLET Trương tần BULLET Phan sung hoa tên Phan_Ngoại_Liên_外憐 BULLET Lư sung hoa tên Lư_Lệnh_Viện_令媛 BULLET Trịnh thế phụ BULLET Thôi thế phụ BULLET Lý thế phụ BULLET Hậu_duệ BULLET Công_chúa không rõ tên con của Phan sung hoa Tham_khảo BULLET Tư trị thông giám BULLET Nguỵ thư BULLET Bắc sử BULLET Bà hoàng đang tâm giết con chỉ vì hoan_lạc tình_ái
Bắc_Nguỵ_Hiếu_Minh Đế