原文テキストについてはガリア戦記/注解編#原文テキストを参照。 21.    1Caesar, necessariis rebus imperatis, ad cohortandos milites quam in partem fors obtulit decucurrit et ad legionem decimam devenit.    2Milites non longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virtutis memoriam retinerent neu perturbarentur animo hostiumque impetum fortiter sustinerent,    3quod non longius hostes aberant quam quo telum adigi posset, proelii committendi signum dedit.    4Atque in alteram partem item cohortandi causa profectus pugnantibus occurrit.    5Temporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit.    6Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec constitit, ne in quaerendis suis pugnandi tempus dimitteret.  
----
テキスト引用についての注記
accommodanda : Constans は、adcommodanda と表記している。
整形テキストについてはガリア戦記/注解編#凡例を参照。 XXI.    ①Caesar  necessāriīs rēbus imperātīs  ad cohortandōs mīlitēs, quam in partem fors obtulit, dēcucurrit et ad legiōnem decimam dēvēnit.    ②Mīlitēs nōn longiōre ōrātiōne cohortātus, quam utī suae prīstinae virtūtis memoriam retinērent neu perturbārentur animō hostiumque impetum fortiter sustinērent,    ③quod nōn longius hostēs aberant quam quō tēlum adigī posset, proeliī committendī signum dedit.    ④Atque in alteram partem item cohortandī causā prōfectus pugnantibus occurrit.    ⑤Temporis tanta fuit exiguitās hostiumque tam parātus ad dīmicandum animus, ut nōn modo ad īnsignia accommodanda, sed etiam ad galeās induendās scūtīsque tegimenta dētrahenda tempus dēfuerit.    ⑥Quam quisque ab opere in partem cāsū dēvēnit quaeque prīma signa cōnspexit, ad haec cōnstitit, nē in quaerendīs suīs pugnandī tempus dīmitteret.  
----
注記
原文の proelī は、 proeliī, とした。
dētrahenda (動詞 dētrahō「取り去る」の動形容詞の中性･複数･対格) : Bc･β系写本の記述で、Pontet, Holmes, Klotz, Seel, Hering らは、こちらを支持する。
dētrūdenda (動詞 dētrūdō「取り去る」の動形容詞の中性･複数･対格) : χ系･Mc･S･L･N 写本の記述で、Constans らは、こちらを支持する。
語釈