原文テキストについてはガリア戦記/注解編#原文テキストを参照。 23.    
1Legionis nonae et decimae milites, ut in sinistra parte acie constiterant, pilis emissis, cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates   (nam his ea pars obvenerat)   celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt et transire conantis insecuti gladiis magnam partem eorum impeditam interfecerunt.    2Ipsi transire flumen non dubitaverunt et in locum iniquum progressi rursus resistentis hostis redintegrato proelio in fugam coiecerunt.    3Item alia in parte diversae duae legiones, undecima et octava, profligatis Viromanduis quibuscum erant congressi, ex loco superiore in ipsis fluminis ripis proeliabantur.    4At totis fere  a fronte et ab sinistra parte nudatis castris, cum in dextro cornu legio duodecima et non magno ab ea intervallo septima constitisset, omnes Nervii confertissimo agmine, duce Boduognato, qui summam imperi tenebat, ad eum locum contenderunt;    5quorum pars  aperto latere legiones circumvenire, pars summum castrorum locum petere coepit.  
----
テキスト引用についての注記
compulerunt : Constans, Hering らは、conpulerunt と表記している。
整形テキストについてはガリア戦記/注解編#凡例を参照。 XXIII.    
①Legiōnis nōnae (VIIII.) et decimae (X.) mīlitēs, ut in sinistrā parte aciēī cōnstiterant, pīlīs ēmissīs   cursū ac lassitūdine exanimātōs vulneribusque cōnfectōs Atrebatēs    ── nam hīs ea pars obvēnerat ──    celeriter ex locō superiōre in flūmen compulērunt et trānsīre cōnantēs īnsecūtī gladiīs magnam partem eōrum impeditam interfēcērunt.    ②Ipsī trānsīre flūmen nōn dubitāvērunt et in locum inīquum prōgressī rūrsus resistentēs hostēs redintegrātō proeliō in fugam coniēcērunt.    ③Item aliā in parte dīversae duae legiōnēs  ūndecima (XI.) et octāva (VIII.), prōflīgātīs Viromanduīs, quibuscum erant congressī, ex locō superiōre in ipsīs flūminis rīpīs proeliābantur.    ④At tōtīs ferē castrīs ā fronte et ā sinistrā parte nūdātīs castrīs, cum in dextro cornū legiō duodecima (XII.) et nōn magnō ab eā intervāllō septima (VII.) cōnstitisset, omnēs Nerviī cōnfertissimō agmine  duce Boduognātō, quī summam imperiī tenēbat, ad eum locum contenderunt;    ⑤quōrum pars <ab> apertō latere legiōnēs circumvenīre, pars summum castrōrum locum petere coepit.  
----
注記
aciēī (単数･属格) : Bc･ρ系写本の記述で、Holmes, Seel, Hering らは、こちらを支持する。
aciē (単数･奪格) : α･π系写本の記述で、Pontet, Constans, Klotz らは、こちらを支持する。
hīs : χ系写本の記述で、Pontet, Holmes, Constans, Klotz, Seel らは、こちらを支持する。
iīs : φ･β系写本の記述で、Hering はこちらを支持する。
coniēcērunt (coiēcērunt) :α系写本の記述で、Pontet, Holmes, Constans らは、こちらを支持する。
dedērunt : β系写本の記述で、Klotz, Seel, Hering らは、こちらを支持する。
congressī : 主要写本の記述で、多くの校訂者はこれを支持する。
congressae : Meusel による挿入提案で、Holmes はこれを支持する。
at tōtīs ferē castrīs ā fronte et ā sinistrā parte nūdātīs : β系写本の記述で、Holmes, Klotz, Seel, Hering らは、こちらを採る。
at tōtīs ferē ā fronte et ab sinistrā parte nūdātīs castrīs : α系写本の記述で、Pontet, Constans らは、こちらを採る。
<ab> : Meusel による挿入提案で、Holmes, Klotz らは、これを支持する。
語釈