son olarak da  listemdeki beşince kalem  toplumun politik  ekonomik  sosyal ve kültürel faktörlere göre çevresel sorunlarını fark edip bu sorunları çözebilme ihtimalinin artması veya azalması  grönland i̇skandinavları &apos nın hıristiyan olup da katedral inşaasına büyük yatırım yapmaları  şeflerin birbirleriyle rekabet etmeleri ve i̇nuitler &apos i aşağılık bulup onlardan ders almayı reddetmeleri  çevresel sorunlarını çözmelerini zorlaştıran kültürel faktörlerdi  i̇şte  beş maddelik çerçeve  grönland i̇skandinavları &apos nın çöküşü ve nihai yok oluşlarını böyle açıklıyor 