b'\n_START_ARTICLE_\nHouten\n_START_SECTION_\nVroege geschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nArcheologisch onderzoek langs het spoortraject Vleuten-Geldermalsen heeft aangetoond dat de omgeving van Houten al in de Bronstijd werd bewoond. Sporen gevonden nabij het huidige gebouw van de stadsverwarming gaan terug tot 2200 v. Chr. Houten is, evenals het nabijgelegen dorp \'t Goy, waarschijnlijk als vestigingsplaats gekozen vanwege de hoger gelegen stroomruggen van de Rijn._NEWLINE_Naast de Hervormde Kerk (Plein) zijn in 1957 resten gevonden van een Romeinse villa. Ten zuidoosten van Houten vonden tussen 1998 en 2003 archeologische opgravingen plaats. In een oude rivierbedding werden twee vroegmiddeleeuwse nederzettingen opgegraven. Bij de eerste nederzetting werden elf gouden en zilveren munten aangetroffen bij boerderijen uit circa 500 en circa 700. Elders in Houten werden nog zes Frankische munten gevonden, met behulp van metaaldetectoren. Begin 2007 werd langs het spoortraject een deel van een vroegmiddeleeuwse weg opgegraven._NEWLINE_De naam Houten is waarschijnlijk afgeleid van "Haltna", dat mogelijk "woonplaats in het bos" of "open plek in het bos" betekent. Deze plek heeft gelegen naast de huidige Pleinkerk waar sporen van een Romeinse villa zijn gevonden. De naam Haltna komt voor in de goederenlijst die de bisschop in de 10e eeuw opstelde. Daardoor weten we dat Haltna al oud is. Aan de hand van gevonden relikwie\xc3\xabn kan het bestaan van de Houtense kerk al in de 8e eeuw worden gedateerd\n_START_SECTION_\n19e en 20e eeuw\n_START_PARAGRAPH_\nDe gemeente Houten is in het leven geroepen op 21 oktober 1811, toen Nederland deel uitmaakte van het Franse Keizerrijk. Aan de gemeente Houten werd het grondgebied toegewezen van de voormalige gerechten Houten en \'t Goy, Oud-Wulven en Wayen, Wulven, Heemstede en Schonauwen._NEWLINE_In 1818 werd Schonauwen een zelfstandige gemeente. Oud-Wulven, Wulven, Heemstede en Schonauwen vormden samen met de gerechten Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd de gemeente Oud-Wulven._NEWLINE_In 1857 werden de gemeenten Houten, Oud-Wulven en Schonauwen samengevoegd tot een nieuwe gemeente Houten. Hierdoor bereikte het grondgebied weer dezelfde omvang als in 1811 met als extra toevoeging Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd._NEWLINE_Op 28 november 1944 werd de Brink (het tegenwoordige Plein of "Oude Dorp") en omgeving gebombardeerd door de geallieerden. De vliegtuigen waren op zoek naar de Duitse generaal Reinhard. Dit doel werd gemist. De huisvesting van de Duitse soldaten op De Brink werd bij een tweede aanvalsgolf wel geraakt. Bij het bombardement vielen zestien doden, onder wie vijf Houtenaren._NEWLINE_Op 8 oktober 1953 wordt het meest noordelijke gedeelte van de gemeente (Maarschalkerweerd) bij Utrecht gevoegd, nadat Houten zich 42 jaar tegen deze gebiedsuitbreiding had verzet. Op 1 januari 1962 worden Tull en \'t Waal en Schalkwijk aan Houten toegevoegd. Sinds 1943 hadden deze drie gemeenten dezelfde burgemeester.\n_START_SECTION_\nOntwikkeling als groeikern\n_START_PARAGRAPH_\nMet de fusie in 1962 heeft de nieuwe gemeente Houten 6.102 inwoners. Daar komt verandering in als in 1966 Houten wegens zijn ligging nabij Utrecht en de spoorlijn naar \'s-Hertogenbosch in de Tweede nota ruimtelijke ordening wordt aangewezen als groeikern met een bouwtaak van minimaal 6000 woningen. Dit aantal had te maken met de zogenaamde verfijningsregeling waarmee het Rijk de woningbouwopgaven vanaf 6.000 woningen subsidieerde. In november 1978 begint de bouw van later ruim 8.000 nieuwe woningen, waardoor de bevolking zal groeien tot ruim 30.000 inwoners (december 1994). De wijk Den Oord werd nog volgens de stedenbouwkundige principes van het Nieuwe Bouwen ontworpen en gebouwd. De wijk De Lobben daarentegen is in ontwerp en uitvoering een typische woonerfwijk, een product van de reactionaire stedenbouw van de jaren zeventig. De Lobben is daarmee de opmaat naar de woonwijken die volgen (in het huidige Houten-Noord): De Weerwolf, Schonenburg, Wernaar, De Geer, Wulven, Tiellandt, Rijsbrug en De Meent. De ontwerpuitgangspunten van die periode (zoals de menselijke maat, ruimte voor het spelende kind, voetgangers en fietsers eerst), en de unieke en de specifiek in Houten toegepaste inversiestedenbouw zijn, door het succes ervan, in de hoofdstructuur bewaard gebleven. De woningen daarentegen zijn in hun vormgeving meegegaan met de trends in de architectuur. Rondom het in 1982 geopende nieuwe station Houten en de centrale pleinen "Het Rond" en "Het Kant" verrees het geheel nieuwe centrum van Houten; het Oude Dorp kwam hierdoor excentrisch te liggen. Doordat de stoptreinen aanvankelijk niet of maar \xc3\xa9\xc3\xa9n keer onderweg hoefden te stoppen konden mensen in 8 \xc3\xa0 9 minuten op station Utrecht Centraal zijn, en doordat het station Houten redelijk centraal ligt, ligt het voor de meeste mensen in Houten op fietsafstand. De inversiestedenbouw, de huizengrootte (in vergelijking met andere groeikernen in regio), en de centrale ligging van het station met de relatief korte reisafstand naar Utrecht per openbaar vervoer, hebben vermoedelijk allemaal bijgedragen tot de aantrekkelijkheid van Houten. Deze  principes zijn met de Vinex-uitbreiding opnieuw toegepast._NEWLINE_Met de Vierde nota over de ruimtelijke ordening (1988; afgekort ook wel VINO genoemd) en de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (1991; beter bekend als Vinex) krijgt Houten een tweede groeitaak. De bouw van Vinex-locatie Houten-Zuid begint in 1997. Er komen zeven nieuwe wijken: Loerik, Overdam, Hofstad, Schonauwen, De Hoon, Leebrug en Castellum. In deze laatste wijk is een winkelcentrum en is sinds 2010 station Houten Castellum te vinden. Net zoals bij de uitbreiding in de jaren \'80 heeft ook Houten Zuid een ring gekregen ter ontsluiting van het doorgaande autoverkeer zodat de wijken autoluw gemaakt konden worden. En ook in Houten Zuid ligt het (nieuwe) station, samen met een nieuw winkelcentrum, centraal ten opzichte van de wijken. Er is toen, in de jaren \'90, afgezien van de bouw van een winkelcentrum met dezelfde grootte als Het Rond bij het station Castellum. In plaats daarvan is er voor gekozen om bij Castellum een wijkwinkelcentrum te bouwen en het winkelcentrum het Rond, in het reeds bestaande deel van Houten, uit te breiden tot het hoofdwinkelcentrum van (het verder gegroeide) Houten._NEWLINE_Daarom werd (in 2007) het centrum van Houten vernieuwd om een voorzieningenniveau te krijgen dat past bij een gemeente van bijna 50.000 inwoners. Onderdeel van de vernieuwing waren de verdubbeling en verhoging van het spoor, inclusief een nieuw station, de realisatie van het fietstransferium, uitbreiding van het winkelcentrum, twee nieuwe cultuurcentra waarin het grote aantal culturele verenigingen van Houten een plaats hebben gevonden, en de herinrichting van het centrale plein Het Rond. In 2018 volgde een nieuwe kleinere renovatie. _NEWLINE_Op 3 juni 2019 maakte de gemeente Houten bekend dat de mijlpaal van 50.000 inwoners was gepasseerd.\n_START_SECTION_\nBestuurlijke indeling\n_START_PARAGRAPH_\nEr zijn 13 wijken en 48 buurten in Houten: zie Wijken en buurten in Houten.\n_START_SECTION_\nKernen\n_START_PARAGRAPH_\nDe grootste plaats in de gemeente is Houten - daarnaast omvat de gemeente de kleine kernen \'t Goy, Schalkwijk en Tull en \'t Waal. Daarnaast vindt men binnen de gemeente nog de buurtschappen De Heul, Molenbuurt, Honswijk, Heemstede, Wayen, Oud-Wulven en Den Oord (deels). De voormalige buurschappen Loerik, Leebrug en Schonauwen zijn opgenomen in de bebouwing van Houten-Zuid en leven voort als wijknamen.\n_START_SECTION_\nKerkelijk leven\n_START_PARAGRAPH_\nAan de Rondweg/Oud-Wulfseweg is het Landelijk Moluks Kerkelijk Centrum (MKC) gevestigd. Dit herbergt o.a. het Moluks seminarie en het Moluks kenniscentrum (bibliotheek en museum). Op de Kruisboog is sinds het voorjaar van 2019 een tijdelijk onderkomen gebouwd voor een moskee.\n_START_SECTION_\nEconomie\n_START_PARAGRAPH_\nBij Houten zijn bedrijfsterreinen De Schaft bij de Koppeling (oudste bedrijventerrein van Houten) alsook De Meerpaal, De Doornkade en Het Rondeel.\n_START_SECTION_\nMedia\n_START_PARAGRAPH_\n\'t Groentje is een huis-aan-huisblad dat wordt verspreid in Houten en omstreken, onder de titel Houtens Nieuws. Daarnaast verschijnt het huis-aan-huisblad Trefpunt in Houten en bijhorende dorpen. Een keer in de zes maanden verschijnt EigenHoutje Magazine. Houten heeft een lokale omroep: Omroep Houten. Het lokale radiostation van deze omroep, Houten FM, is te beluisteren via 107.3 FM.\n_START_SECTION_\nFietsstad\n_START_PARAGRAPH_\nHouten heeft een uniek verkeerssysteem waarbij rustige en verkeersveilige wijken voorop staan. Voor langzaam verkeer is dwars door Houten een autovrije hoofdstructuur van vrijliggende voet- en fietspaden aangelegd. Vanuit de woonwijken lopen routes direct naar het centrum. Ook kunnen voetgangers en fietsers via korte routes van wijk naar wijk. Waar fietspaden kruisen met autoverkeer hebben fietsers voorrang. Binnen Houten is fietsen bijna altijd sneller dan autorijden. Scholen zijn langs de hoofdroutes gesitueerd. Een Houtense uitvinding is de fietsstraat, voor gemengd verkeer, waar auto\xe2\x80\x99s zijn toegestaan volgens het principe "Fietsstraat, auto te gast"._NEWLINE_Mede door de uitstekend aansluitende openbaar-vervoervoorzieningen is een optimaal systeem voor voetgangers en fietsers gerealiseerd. Het straatbeeld en de sfeer in de belangrijkste openbare ruimten worden gekenmerkt door de aanwezigheid van veel groen en water, en (fietsende) mensen. Houten staat daarom wereldwijd bekend als (ideale) Fietsstad en trekt daarom jaarlijks vele delegaties, uit binnen- en buitenland, van beleidsmakers, stedenbouw- en verkeerskundigen, en studenten. Naast het hoogwaardige, verkeersveilige woon- en leefklimaat biedt de fietsstad ook grote voordelen op het gebied van milieukwaliteit: frisse lucht, minder stank/uitstoot van uitlaatgassen (fijn stof), laag fossiel brandstofgebruik, minder geluidhinder, betere volksgezondheid (meer lichaamsbeweging, buitenspelen), goede verkeersveiligheid (zeer weinig verkeersongevallen, nagenoeg geen verkeersdoden), educatief effect aan kinderen, en ruimtegebruik (minder ruimte kwijt aan auto-infrastructuur/parkeerruimte)._NEWLINE_Houten won in 2008 de door de nationale Fietsersbond georganiseerde Fietsstad van Nederland\'-verkiezing. Houten was al eerder, in 2002 en 2004, genomineerd, en daarna in 2011 zat Houten opnieuw bij de genomineerden. In 2018, 10 jaar na de eerste titel, is de stedenbouwkundige en verkeerskundige opzet van Houten opnieuw gekroond tot \'Beste Fietsstad van Nederland\'.\n_START_SECTION_\nOpenbaar vervoer\n_START_PARAGRAPH_\nHouten kent twee stations. Station Houten en Station Houten Castellum. Beide stations liggen aan de spoorlijn Utrecht - Boxtel (Staatslijn H). In Houten is het spoor viersporig._NEWLINE_Houten wordt bediend door de sprinters Den Haag - \'s-Hertogenbosch en Woerden - Tiel, die allebei de gehele dag twee keer per uur rijden (na 20:00 en in het weekend wordt er niet naar Woerden gereden). Richting Utrecht en richting Geldermalsen rijden daardoor vier treinen per uur. In de spits wordt dit versterkt door de sprinter Utrecht - Houten Castellum, waardoor er tussen Utrecht en Houten Castellum zes treinen per uur rijden in de spits._NEWLINE_Langs dezelfde spoorlijn liep van 2001 tot 2008 de tramlijn Houten - Houten Castellum. De tramlijn tussen de stations van Houten was de kortste van Nederland. In de jaren 2007 t/m 2010 werd het spoor in Houten verdubbeld. Voor deze spoorverdubbeling moest het oude stationsgebouw uit 1868 worden verplaatst en werd de tramlijn in 2008 opgeheven. Tot de definitieve opening van station Houten Castellum reed er een pendelbus._NEWLINE_Daarnaast rijden er bussen van U-OV vanuit het centrum naar Zeist (lijn 43), Vianen (lijn 44), Utrecht (lijn 47), Maarssen (lijn 48) en Houten-Zuid (lijn 49). Tevens rijden er spitsbussen naar Utrecht Science Park (lijn 281) en Utrecht Centraal (lijn 247). De spitsbussen rijden in de ochtend van Houten naar Utrecht en in de middag terug naar Houten. De bussen rijden in Houten over de rondweg, de haltes liggen zo veel mogelijk bij de diverse fietstunnels onder deze weg, vaak bij de toegangswegen ("inprikkers") van de Houtense wijken. Tevens is er een busstation bij het treinstation Houten.'