b"\n_START_ARTICLE_\nAllert de Lange\n_START_PARAGRAPH_\nAllert de Lange (1855 - 1932) was een Nederlandse uitgever en boekhandelaar.\n_START_SECTION_\nJeugd en opleiding\n_START_PARAGRAPH_\nAllert de Lange was zoon van een houthandelaar uit de Zaanstreek en vertelde zijn ouders, na de HBS te hebben doorlopen, dat hij het boekenvak in wilde. Allert verliet op zeventienjarige leeftijd Zaandam om als leerling-boekverkoper te gaan werken bij boekhandel Tj. van Holkema in Amsterdam. In 1876 ging hij naar Brussel en werkte daar twee jaar in de Librairie Mucquardt en daarna naar Londen, Engeland, waar hij nog twee jaar werkte bij Hachette. Toen had hij genoeg gespaard om als boekhandelaar te beginnen en keerde hij terug naar Nederland._NEWLINE_Op 1 april 1880, begon de 25-jarige Allert de Lange zijn boekhandel aan het Damrak no. 62 in Amsterdam. Hij woonde daar boven de zaak en had \xc3\xa9\xc3\xa9n loopjongen in dienst._NEWLINE_Door zijn huwelijk, met Rijkje Middelhoven, dochter van een houthandelaar, was Allert een vermogend man geworden. Door het vermogen van zijn vrouw was het in 1885 mogelijk het pand op het Damrak te kopen._NEWLINE_Als uitgever van verschillende series en succesvolle publicaties werd de Lange erg bekend. Zijn boekhandel liep dan ook als een trein.\n_START_SECTION_\nGerard de Lange neemt zaak over\n_START_PARAGRAPH_\nNa zijn overlijden in 1927 werd de zaak door zijn zoon Gerard de Lange (1896-1935) overgenomen. Gerard had er aanvankelijk geen zin in om in de zaak van zijn vader te werken, en besloot op zeventienjarige leeftijd, na de HBS, een opleiding te gaan volgen aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Na enige jaren het militaire bestaan volgehouden te hebben, kwam hij terug in Amsterdam en ging op wens van zijn vader toch in de zaak werken, waar hij in 1922 door zijn vader als mede-vennoot in de firma werd opgenomen._NEWLINE_Na het plotselinge overlijden van zijn vader in 1927 kwam Gerard, die er een flamboyante levensstijl op nahield, niet meer op de zaak. Iedere ochtend liet hij zijn procuratiehouder, A.P.J. Kroonenburg (1902-1977), die reeds vanaf 1921 bij Allert de Lange in dienst was, bij zich komen in het restaurant van Schiphol of het Carlton Hotel, om de lopende zaken te bespreken.\n_START_SECTION_\nEmigrantenliteratuur bij Verlag Allert de Lange\n_START_PARAGRAPH_\nHilda van Praag-Sanders, de echtgenote van Siegfried van Praag (1899-2002), had na de machtsovername door Hitler in Duitsland in 1933 het plan opgevat in Nederland een Duitstalige uitgeverij op te richten._NEWLINE_Omdat Siegfried van Praag zijn boeken liet uitgeven door de uitgeverij Allert de Lange, nam Hilda contact op met Gerard de Lange, hetgeen uiteindelijk resulteerde in de oprichting van Verlag Allert de Lange._NEWLINE_Hilda bezocht met haar man een aantal Duitse schrijvers zoals: Felix Salten, Arnold en Stefan Zweig, Max Brod en Joseph Roth om ze te polsen over medewerking aan de nieuwe firma. De zwerftocht van de schrijvers Bertolt Brecht, Max Brod, \xc3\x96d\xc3\xb6n von Horvath, Joseph Roth en Stefan Zweig, was begonnen in 1933. Eerst kozen ze verblijf in omringende landen, later weken ze uit over de hele wereld. Brecht reisde via Praag naar Zwitserland en daarna naar Parijs, Denemarken, Zweden, Finland, Moskou, de Verenigde Staten en kwam na de oorlog weer terug in Berlijn._NEWLINE_Na een conflict kwam aan de samenwerking van het Verlag met het echtpaar Van Praag al spoedig een eind en zocht Gerard de Lange contact met Hermann Kesten (1900-1996), die lector geweest was bij Gustav Kiepenheuer in Berlijn en die bereid bleek deze zelfde functie bij De Lange te bekleden. Als medelector trok hij Walter Landauer (1904-1944) aan die ook bij Kiepenheuer werkzaam was geweest. Op het voorbereidende werk van Hilda van Praag-Sanders werd door hen voortgebouwd en een keur van ge\xc3\xabmigreerde schrijvers werd door de nieuwe uitgeverij aangetrokken._NEWLINE_Na de vroege dood van Gerard de Lange in 1935, hij overleed aan een delirium, kwam de leiding van de Duitstalige afdeling van de uitgeverij in handen van A.P.J. Kroonenburg, gesteund door Kesten en Landauer, die tot 1945 de meeste uitgaven zou verzorgen._NEWLINE_Van 1933 af tot juni 1940 werden 91 Duitstalige uitgaven in omloop gebracht door Verlag Allert de Lange, waaronder ook werken van anderen dan emigranten._NEWLINE_Bij de vormgeving van de Duitse boeken waren onder anderen betrokken Henri Friedl\xc3\xa4nder (1904-1996), die drie\xc3\xabntwintig ontwerpen voor Verlag Allert de Lange verzorgde en Paul Urban (1901-1937\xc2\xa0? ), die er vierendertig ontwierp. L\xc3\xa9on Holman (1906-1943) verzorgde twee banden en Fr\xc3\xa9 Cohen (1903-1943) ontwierp \xc3\xa9\xc3\xa9n band.\n_START_SECTION_\nDuitse bezetting 10 mei 1940\n_START_PARAGRAPH_\nWalter Landauer wist na de Duitse bezetting aanvankelijk onder te duiken, maar werd later gearresteerd en stierf eind 1944 de hongerdood in het kamp Bergen-Belsen._NEWLINE_Hermann Kesten was tijdens de inval van de Duitsers in mei 1940 in Frankrijk en wist van daar naar de Verenigde Staten te ontkomen._NEWLINE_Op 21 juni 1940 moest Kroonenburg op bevel van Obersturmbanf\xc3\xbchrer J\xc3\xa4ger de activiteiten van het Verlag Allert de Lange staken. De voorraad boeken werd in beslag genomen en kwam terecht in een pakhuis in de O.L. Vrouwesteeg in Amsterdam, waar zij de rest van de bezettingstijd bleven liggen._NEWLINE_Na de bevrijding verkocht Allert de Lange de voorraad die bewaard gebleven was, in een pand naast de winkel op het Damrak._NEWLINE_In 1940 verliet het omvangrijke archief van Allert de Lange, meegenomen door de nazi's, Amsterdam om ten slotte in 1991 via Berlijn, Dresden, Moskou en Potsdam daar weer terug te keren. Het uitgeversarchief met onder andere de uitvoerige correspondentie gaat niet alleen over de uitgaven zelf, maar laat ook zien wat de schrijvers bezighield en hoe zij dachten over hun eigen werk. Na de terugkeer van het archief werd het ondergebracht bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam."