b'\n_START_ARTICLE_\nAction Fran\xc3\xa7aise\n_START_PARAGRAPH_\nDe Action fran\xc3\xa7aise was een Franse rechts-nationalistische politieke beweging, met een daarmee verbonden krant die bestond vanaf het begin van de twintigste eeuw tot aan de Tweede Wereldoorlog. Ze was een van de bekendste van de talrijke "ligues", Franse extreme groeperingen die ageerden tegen het democratisch regime van de Derde Republiek. _NEWLINE_De beweging, die nooit een politieke partij vormde, ijverde voor een herstel van de monarchie en de katholieke staatskerk in Frankrijk en was uitgesproken xenofoob en antisemitisch. Haar bezieler en feitelijke leider was de schrijver en politieke denker Charles Maurras._NEWLINE_Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er groeperingen die de erfenis van de Action fran\xc3\xa7aise voortzetten.\n_START_SECTION_\nOntstaan\n_START_PARAGRAPH_\nDe beweging gaat terug op het Comit\xc3\xa9 d\'action fran\xc3\xa7aise dat in 1898 tijdens de Dreyfus-affaire werd opgericht door de filosofieleraar Henri Vaugeois en de journalist Maurice Pujo. Ze zagen in het mogelijke eerherstel van de als verrader veroordeelde joodse kapitein Alfred Dreyfus een gevaar voor Frankrijk in en probeerden een brede groepering van antidreyfusards te vormen. _NEWLINE_Al snel kregen ze de steun van heel wat nationalistische intellectuelen, zoals de dichter Maurice Barr\xc3\xa8s en de schrijver Charles Maurras. Die laatste trad toe tot de redactie van het in 1899 opgerichte tijdschrift Revue d\'action fran\xc3\xa7aise. Zijn glasheldere, radicale idee\xc3\xabn en zijn literair talent maakten hem al snel de meest invloedrijke figuur van de beweging. _NEWLINE_Aanvankelijk telde de beweging zowel republikeinen als royalisten, zowel katholieken als vrijdenkers, en was het nationalisme en de anti-Dreyfushouding het gemeenschappelijk bindmiddel. Onder invloed van Maurras werd ze echter uitgesproken monarchistisch. Zelfs Vaugeois en Pujo, die aanvankelijk republikeinen waren, werden voorstanders van de monarchie.  _NEWLINE_In 1905 ontstond de Ligue d\'Action fran\xc3\xa7aise met als doelstelling "het omverwerpen van de republiek en het herstellen van de monarchie". In 1908 werd het tijdschrift omgevormd tot het dagblad L\'Action fran\xc3\xa7aise.\n_START_SECTION_\nIntegraal nationalisme\n_START_PARAGRAPH_\nDe ideologie van de Action fran\xc3\xa7aise was hetgeen Maurras het "integraal nationalisme" noemde._NEWLINE_Voor Maurras verkeerde Frankrijk in een staat van verval als gevolg van de Franse Revolutie en de romantiek, die zelf weer gevolgen waren van de Verlichting en de Reformatie. De Franse Revolutie had de Franse tradities vernietigd en de invloed van het buitenland vergroot. _NEWLINE_Het verval was zowel sociaal, moreel als politiek. Internationaal was de macht en de grootheid van Frankrijk aangetast.  _NEWLINE_Ideologie\xc3\xabn die zich op de Franse Revolutie beriepen, zoals het liberalisme, het socialisme en (later) het communisme, dienden te worden bestreden. De democratie en de gelijkheid moesten worden verworpen. De Action fran\xc3\xa7aise was niet tegen verkiezingen en algemeen stemrecht (vanaf 1919 pleitte ze zelfs voor vrouwenstemrecht, want ze geloofde dat de vrouwen meer gewonnen waren voor katholieke en traditionele waarden) maar enkel als een vorm van vertegenwoordiging. Het land mocht niet geleid worden op basis van verkiezingsuitslagen. _NEWLINE_De Action fran\xc3\xa7aise deed echter zelf niet aan verkiezingen mee en zag haar idee\xc3\xabn veeleer gerealiseerd door een staatsgreep dan door verkiezingen.\n_START_SECTION_\nMonarchisme\n_START_PARAGRAPH_\nDe Action fran\xc3\xa7aise streefde naar een "erfelijke, antiparlementaire en gedecentraliseerde monarchie", wat volgens Maurras overeenkwam met de Franse tradities. _NEWLINE_Dat had weinig te maken met het traditionele royalisme, waar nostalgie voor het koningschap en trouw aan de dynastie een grote rol in speelde. Voor de Action fran\xc3\xa7aise was de monarchie meer een middel dan een doel. Toch wist ze het Franse royalisme weer leven in te blazen en kreeg ze de steun van de troonpretendenten van het huis Orl\xc3\xa9ans. Veel leden van de adel traden toe. _NEWLINE_De Action fran\xc3\xa7aise achtte de monarchie de beste regeringsvorm voor de buitenlandse politiek. De Franse koningen hadden van Frankrijk een machtig land gemaakt, terwijl het republikeinse Frankrijk veel aan macht en aanzien had moeten inboeten.  _NEWLINE_Opmerkelijk was ook het pleidooi voor decentralisatie. Maurras verweet de Franse Revolutie een extreem gecentraliseerde staat te hebben geschapen die de regionale tradities niet respecteerde. Onder de monarchie zouden de provincies van Frankrijk kunnen herleven en een echte autonomie genieten.\n_START_SECTION_\nKatholicisme\n_START_PARAGRAPH_\nMet eenzelfde pragmatische houding ijverde de Action fran\xc3\xa7aise voor het herstel van het katholicisme als staatsgodsdienst. Maurras was zelf niet gelovig en er was niets katholiek in zijn eigen opvattingen, maar hij meende dat de katholieke kerk een goede zaak was voor Frankrijk._NEWLINE_Het katholicisme was van belang voor de orde en de harmonie van de samenleving. De Action fran\xc3\xa7aise verdedigde een sociaal katholicisme dat leek op dat van Fran\xc3\xa7ois-Ren\xc3\xa9 de La Tour du Pin. Ze ijverde voor een corporatistische inrichting van de maatschappij waarin de verschillende klassen harmonieus met elkaar zouden samenleven en waarin de mensen niet als ge\xc3\xafsoleerde individu\'s zouden leven, maar als leden van een "organisch" geheel. _NEWLINE_De Action fran\xc3\xa7aise kreeg dan ook de steun van veel katholieken, die teleurgesteld waren door het antiklerikalisme van de republiek, vooral bij de in 1905 ingevoerde scheiding van kerk en staat.\n_START_SECTION_\n"Anti-Frankrijk"\n_START_PARAGRAPH_\nVoor het nationaal herstel moest worden afgerekend met wat de Action fran\xc3\xa7aise "anti-Frankrijk" noemde. Dat waren groepen binnen Frankrijk die niet als echte Fransen konden worden beschouwd: protestanten, vrijmetselaars, joden en immigranten - die laatsten werden aangeduid als m\xc3\xa9t\xc3\xa8gues (metoiken). Een van de veel gebruikte slogans was: La France aux Fran\xc3\xa7ais ("Frankrijk aan de Fransen")._NEWLINE_Maurras verwierp echter uitdrukkelijk elke rassentheorie en zijn antisemitisme was niet op een biologisch idee van "ras" gebaseerd. De joden moesten worden gewantrouwd omdat ze andere belangen dienden dan die van Frankrijk. Ze hadden banden met buitenlandse joden en konden dus geen goede Fransen zijn. Deze houding werd soms  "staatsantisemitisme" genoemd.\n_START_SECTION_\nOrganisatie\n_START_PARAGRAPH_\nDe Action fran\xc3\xa7aise heeft nooit een partij gevormd. Er was ook niet \xc3\xa9\xc3\xa9n organisatie.  _NEWLINE_Het meest invloedrijke onderdeel van de beweging was de krant L\'Action fran\xc3\xa7aise die door Maurras werd geleid en waaraan onder meer L\xc3\xa9on Daudet meewerkte. De vaak uiterst agressieve commentaren van Maurras en Daudet waren echte richtlijnen voor de hele beweging. Door zijn hoog intellectueel niveau, ondanks die zeer agressieve toon, had de krant een groter lezerspubliek dan de sympathisanten van de beweging. _NEWLINE_De Ligue d\'Action fran\xc3\xa7aise was een ledenorganisatie. Ze toonde een blinde gehoorzaamheid voor de leiding. Ze zou nooit meer dan 60.000 leden hebben geteld. _NEWLINE_Het Institut d\'Action fran\xc3\xa7aise was een soort alternatieve universiteit die een tegengewicht moest vormen voor de openbare universiteiten.  _NEWLINE_De Camelots du roi (Venters van de koning) vormde een aparte groep, bestaande uit jongeren, vooral studenten, oorspronkelijk opgericht om de krant voor de ingang van de kerken te verkopen. Ze groeide snel uit tot een knokploeg en vormde een ordedienst van de beweging. De Camelots du roi verstoorden soms colleges van joodse professoren en traden hardhandig op tegen tegenstanders._NEWLINE_Behalve door de krant uitte de Action fran\xc3\xa7aise zich naar buiten toe vooral door grote betogingen en optochten, zoals op de feestdag van Jeanne d\'Arc.\n_START_SECTION_\nEvolutie\n_START_PARAGRAPH_\nIn de eerste jaren was de Action fran\xc3\xa7aise vrij marginaal. De krant, die meermalen veroordelingen opliep wegens smaad, kon alleen overleven met steun van rijke sympathisanten.\n_START_SECTION_\nEerste Wereldoorlog\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens de Eerste Wereldoorlog nam de reputatie van de beweging toe vanwege haar patriottisme. Ze herinnerde eraan dat ze altijd al gewezen had op de Duitse dreiging en de noodzaak het leger te versterken. Ze uitte regelmatig beschuldigingen tegen industri\xc3\xablen en anderen die contacten met Duitsland zou hebben. Heel wat prominente aanhangers van de Action fran\xc3\xa7aise vochten in het leger en velen sneuvelden. _NEWLINE_De Action fran\xc3\xa7aise steunde Georges Clemenceau - hoewel republikein - toen die op het einde van de oorlog een krachtige regering leidde. In de verkiezingen na de oorlog steunde ze het Bloc national, de rechtse alliantie rond Clemenceau. L\xc3\xa9on Daudet werd toen in de Kamer verkozen. _NEWLINE_Op het einde van de oorlog kende L\'Action fran\xc3\xa7aise meer dan 100.000 lezers.\n_START_SECTION_\nInterbellum\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens het interbellum nam de reputatie van de Action fran\xc3\xa7aise af als gevolg van een reeks gebeurtenissen._NEWLINE_In het begin van de twintiger jaren vonden er geregeld moordaanslagen op militanten van de AF plaats. In 1925, toen er al een zevental waren vermoord, dreigde Maurras ermee dat hij zou oproepen de (joodse) minister van Binnenlandse Zaken Abraham Schrameck te vermoorden als de overheid - zo beweerde hij - de moorden bleef steunen.  _NEWLINE_Rond die tijd beschuldigde L\xc3\xa9on Daudet er de politie ervan in opdracht van het republikeinse regime zijn zoon te hebben vermoord. Toen een proces uitwees dat er van moord geen sprake was (het ging om zelfmoord), beschuldigde hij de getuigen ervan valse getuigenissen te hebben afgelegd. Daudet werd daarop wegens smaad veroordeeld tot een gevangenisstraf. In 1925 verschanste hij zich enkele dagen in de lokalen van de Action fran\xc3\xa7aise om te beletten dat de politie hem naar de gevangenis zou voeren. Kort daarop werd hij door de Camelots du roi bevrijd en vluchtte naar Brussel. _NEWLINE_Nog in 1925 verliet Vaugeois de beweging, die volgens hem te weinig handelend optrad. Hij stichtte een eigen partij en blad, die echter geen succes kenden. Maurras kreeg kritiek dat hij geen echte leider was. _NEWLINE_In 1926 werd de Action fran\xc3\xa7aise door paus Pius XI veroordeeld. De krant L\'Action fran\xc3\xa7aise en de werken van Maurras (als "heidens" bestempeld) werden op de Index geplaatst. Rome noemde het integraal nationalisme "in wezen een heidens concept van de Staat, waarin de Kerk enkel plaats heeft als steunpilaar van de orde en niet als een onafhankelijk en goddelijk organisme". Daardoor verlieten veel katholieken de beweging en verloor de krant zowat de helft van zijn lezersaantal. Zelfs toen de veroordeling in 1939 werd ingetrokken zou dat aantal zich niet herstellen. _NEWLINE_De Action fran\xc3\xa7aise speelde een grote rol in de protesten naar aanleiding van het Stavisky-schandaal in 1934. Op 4 februari 1934 organiseerde ze, samen met andere rechts-nationalistische ligues, een grote betoging in Parijs, die in geweld en chaos ontaardde. De Action fran\xc3\xa7aise wilde toen het parlement bestormen en de republiek doen vallen, maar kreeg niet de steun van de veel grotere beweging Croix-de-feu. Bij de rellen toen werden een twintigtal militanten van de Action fran\xc3\xa7aise gedood. _NEWLINE_Enkele prominente leden verlieten toen de beweging. Men verweet Maurras geen duidelijke politieke strategie te hebben. Sommige aanhangers traden toe tot nieuwe, meer radicale groepen zoals de Cagoule. _NEWLINE_Op 13 februari 1935 werd de (joodse) socialistische leider L\xc3\xa9on Blum aangevallen toen hij in een wagen langs de begrafenisstoet van een prominente figuur van de Action fran\xc3\xa7aise reed. Een aantal militanten in de stoet herkenden Blum en gingen hem met stokken te lijf. Blum werd gewond. Als gevolg daarvan verbood de regering de Ligue d\'Action fran\xc3\xa7aise, de Camelots du roi en enkele aanverwante organisaties. Vanaf dan zou de beweging alleen nog door de krant worden vertegenwoordigd._NEWLINE_In juli 1936 werd Maurras tot een gevangenisstraf veroordeeld omdat hij opgeroepen had Blum te vermoorden. Tijdens zijn gevangenschap kreeg hij massaal steunbetuigingen en na zijn vrijlating werd hij door tienduizenden aanhangers gehuldigd. _NEWLINE_In 1937 nam de graaf van Parijs, de zoon van de toenmalige Franse troonpretendent (en later zelf pretendent), afstand van de Action fran\xc3\xa7aise, die volgens hem afweek van de principes van de Franse monarchie. Daarmee was de band met het Franse koningshuis verbroken.\n_START_SECTION_\nDe Tweede Wereldoorlog\n_START_PARAGRAPH_\nDe Action fran\xc3\xa7aise had sympathie getoond voor het Italiaanse fascisme van Mussolini en in de Spaanse burgeroorlog haar steun uitgesproken voor de nationalisten van Franco. Tegenover nazi-Duitsland stond ze echter afwijzend. Duitsland was hoe dan ook een bedreiging voor Frankrijk. Hitler was voor Maurras een "wilde hond" en zijn ideologie was "barbaars". _NEWLINE_Toen de Tweede Wereldoorlog begon schaarde de Action fran\xc3\xa7aise zich achter de Franse regering. _NEWLINE_Na de Duitse invasie van mei/juni 1940 en de daaropvolgende wapenstilstand verscheen de krant L\'Action Fran\xc3\xa7aise voortaan in Lyon, in het onbezette deel van Frankrijk. De machtsovername door maarschalk P\xc3\xa9tain werd door de krant als een "goddelijke verrassing" verwelkomd. De beweging stond positief tegenover zijn plannen voor een conservatieve "nationale revolutie" en hoopte dat hij op termijn de monarchie zou herstellen. _NEWLINE_In het begin had de Action fran\xc3\xa7aise nogal wat invloed op het Vichy-regime, vooral door figuren als Rapha\xc3\xabl Alibert en Paul Baudouin, die onder P\xc3\xa9tain minister werden. Mede door hen kwam er een discriminerend jodenstatuut, werd de vrijmetselarij ontbonden en werden veel naturalisaties van vreemdelingen ongedaan gemaakt._NEWLINE_Tegelijk bleef de Action fran\xc3\xa7aise anti-Duits, voor zover dat nog kon. Maurras herinnerde eraan dat Duitsland vijand nummer \xc3\xa9\xc3\xa9n bleef (waarvoor hij het slachtoffer van censuur werd) en had grote bezwaren tegen de toenemende collaboratie van Vichy met Duitsland. Alibert en Baudouin werden dan ook vrij snel aan de kant geschoven, wellicht onder druk van Duitsland. _NEWLINE_Maurras en zijn aanhangers probeerden achter de schermen nog de collaboratie af te remmen. In het bijzonder kantten ze zich tegen Pierre Laval, die ze een verrader noemden.  Maurras zou opmerken dat sommige uitgesproken collaborateurs, niet alleen Laval, maar ook Marcel D\xc3\xa9at en Jacques Doriot, een links verleden hadden.  _NEWLINE_De Action fran\xc3\xa7aise stond echter even vijandig tegenover de Vrije Fransen en het Franse verzet, dat de collaboratie bestreed. In principe zat ze tussen twee vuren, maar door het Vichy-regime te blijven steunen, maakte ze zichzelf in feite schuldig aan collaboratie. _NEWLINE_Een aantal aanhangers traden dan toe tot het verzet. Onder hen de latere gaullistische politicus Alexandre Sanguinetti en de journalist Hubert Beuve-M\xc3\xa9ry, de latere stichter van de krant Le Monde. Ook de verzetsleider Emmanuel d\xe2\x80\x99Astier de La Vigerie had zich ooit tot de Action fran\xc3\xa7aise gerekend, al was hij al voor de oorlog een linkse koers gaan varen._NEWLINE_Anderzijds vond men ook bij de extreme collaborateurs enkele prominenter figuren die vroeger tot de Action fran\xc3\xa7aise hadden behoord, maar meestal al voor de oorlog tot andere groepen waren toegetreden. Onder hen de schrijver Robert Brasillach en Joseph Darnand, de leider van de Milice fran\xc3\xa7aise._NEWLINE_De bevrijding van Frankrijk betekende meteen het einde van de Action fran\xc3\xa7aise.\n_START_SECTION_\nDe erfenis van de Action fran\xc3\xa7aise\n_START_PARAGRAPH_\nMaurras en Pujo werden meteen na de bevrijding gearresteerd en tot gevangenisstraffen veroordeeld. De krant L\'Action fran\xc3\xa7aise verscheen niet meer en het gebruik van de titel werd verboden. _NEWLINE_Voormalige aanhangers begonnen in 1947 het tijdschrift Aspects de la France, met dezelfde initialen als Action fran\xc3\xa7aise, die de idee\xc3\xabn van het \'integraal nationalisme\' bleef verdedigen. Maurice Pujo nam er na zijn vrijlating in 1951 de leiding van. Maurras zelf schreef onder een schuilnaam vanuit de gevangenis bijdragen. Hieruit ontstond in 1955 de beweging Restauration nationale, die zich als de voortzetting van de Action fran\xc3\xa7aise beschouwde en waarvan Aspects de la France het tijdschrift werd. De beweging werd jarenlang door Pierre Pujo geleid, de zoon van Maurice.  _NEWLINE_Er ontstond in het klimaat van de Parijse studentenrevolte van 1968 binnen de Restauration nationale een meer gematigde linkervleugel. Die scheidde zich in 1971 onder de naam Nouvelle Action fran\xc3\xa7aise af, kort daarna omgedoopt tot Nouvelle Action royaliste NAR. De NAR verwerpt de autoritaire idee\xc3\xabn van de Action fran\xc3\xa7aise en is voorstander van een constitutionele monarchie met een parlementaire democratie. De Restauration nationale, die zelf nooit aan verkiezingen deelnam, riep later soms op om voor het Front National te stemmen. _NEWLINE_Het kwam in 1998 opnieuw tot een splitsing binnen de Restauration nationale. Een groep rond Pierre Pujo scheidde zich af en vormde het Centre royaliste d\'Action fran\xc3\xa7aise CRAF. Beide groepen zouden zich later weer verzoenen, maar toch apart blijven bestaan. Het CRAF geeft het tijdschrift L\'Action fran\xc3\xa7aise 2000 uit en zet daarmee Aspects de la France voort. Het CRAF blijft het integraal nationalisme verdedigen en is voor een moderne monarchie onder het huis Orl\xc3\xa9ans, maar is niet meer antisemitisch.\n_START_SECTION_\nInvloed\n_START_PARAGRAPH_\nDe invloed van de Action fran\xc3\xa7aise op het fascisme blijft een punt van discussie.  Sommigen kwalificeren de Action fran\xc3\xa7aise als protofascistisch. Voor de Duitse historicus Ernst Nolte was ze de eerste fascistische beweging, maar die opvatting woerd bestreden door onder meer de Franse historicus Ren\xc3\xa9 R\xc3\xa9mond. _NEWLINE_Hoe dan ook had de Action fran\xc3\xa7aise tijdens het interbellum ook invloed op rechtse stromingen buiten Frankrijk, vooral dan katholieke landen. De Portugese dictator Salazar was erdoor ge\xc3\xafnspireerd in zijn opvattingen over de Estado novo. _NEWLINE_In Belgi\xc3\xab stond L\xc3\xa9on Degrelle, de latere leider van de Rex-beweging, als tiener zeer dicht bij de Action fran\xc3\xa7aise. Ook Joris Van Severen, de stichter van het Verdinaso was zeer be\xc3\xafnvloed door Maurras.'