b'\n_START_ARTICLE_\nDunkelflaute\n_START_PARAGRAPH_\nMet \xe2\x80\x98Dunkelflaute\xe2\x80\x99 wordt in de energiesector een periode aangeduid waarin weinig tot geen energie kan worden opgewekt door middel van wind en zonlicht, wegens gelijktijdig optredende duisternis en windstilte. Dunkelflaute is een van oorsprong Duitse term, waarin de woorden \xe2\x80\x98Dunkelheit\xe2\x80\x99 (duisternis) en \xe2\x80\x98Windflaute\xe2\x80\x99 (weinig wind) worden samengevoegd. Perioden van Dunkelflaute vormen een probleem bij energie-infrastructuren waarin een aanzienlijk deel van de elektriciteit wordt opgewekt door middel van wind en zonlicht. In het kader van de energietransitie, waarbij wordt ingezet op windmolens en zonnepanelen als vervangers van conventionele energiecentrales, wordt gezocht naar geschikte oplossingen om de leveringszekerheid tijdens een Dunkelflaute te waarborgen.\n_START_SECTION_\nNederland\n_START_PARAGRAPH_\nOp maandagochtend 30 april 2018 gaf netbeheerder TenneT een alarmbericht uit wegens een dreigend stroomtekort in Nederland. Elektriciteitsproducenten werden dringend gevraagd om meer vermogen te leveren, om zo de balans op het net te behouden. Er was sprake van onverwacht weinig wind en zonlicht, zodat er veel minder groene stroom kon worden opgewekt. Bovendien deden veel mensen vanwege de duisternis het licht aan. Volgens TenneT hadden energiebedrijven te weinig buitenlandse stroom ingekocht om dit op te vangen, waardoor de noodreserves moesten worden aangesproken. Toen deze tegen de middag waren uitgeput, moest de netbeheerder zelf honderden megawatt kopen in het buitenland om de situatie op te lossen. Zonder deze ingreep had een grote stroomstoring kunnen ontstaan.\n_START_SECTION_\nBelgi\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\nIn Belgi\xc3\xab maakte hoogspanningsnetbeheerder Elia bekend dat er in de maanden december 2016 \xe2\x80\x93 januari 2017 negen dagen van Dunkelflaute zijn geconstateerd. Op deze dagen werd nauwelijks stroom opgewekt met zon en wind, terwijl de vraag naar energie door de koude en donkere dagen in de winter hoog is. Waar de windmolens op sommige dagen in die periode gezamenlijk meer dan 1500 MW opwekten, was dit tijdens de Dunkelflaute minder dan 100 MW. Om toekomstige tekorten op het elektriciteitsnet te voorkomen werkt Belgi\xc3\xab onder meer aan Project Stevin; deels ondergrondse elektriciteitskabels van 380 kV die onder de naam Nemo Link ook het Engelse stroomnetwerk met het Belgische net zullen verbinden.\n_START_SECTION_\nDuitsland\n_START_PARAGRAPH_\nIn januari 2017 was er sprake van verschillende perioden van Dunkelflaute in Duitsland. Op dinsdag 24 januari wekten de opgestelde 26.000 windmolens en 1,2 miljoen zonnepanelen gezamenlijk 3 GW op, terwijl de Duitse energievraag die dag piekte rond de 83 GW.  16 en 25 januari vertoonden vergelijkbare patronen._NEWLINE_Tussen 23 januari en 6 februari 2006 was er tevens sprake van een Dunkelflaute in Duitsland. In een onderzoek van het Duitse Energy Brainpool in opdracht van Greenpeace Energy werden verschillende energiemodellen op de meteorologische gegevens van dat jaar toegepast. Deze modellen omschreven een Duitsland dat in 2040 grotendeels of geheel afhankelijk is van duurzame energiebronnen. In het onderzoek werd geconcludeerd dat er oplossingen ontwikkeld moeten worden om de leveringszekerheid tijdens perioden van Dunkelflaute te garanderen, omdat een grotendeels of volledig weersafhankelijke energievoorziening hierin niet volstaat.\n_START_SECTION_\nInternationale stroomverbindingen\n_START_PARAGRAPH_\nVeel Europese landen werken samen aan een ge\xc3\xafntegreerde Europese energiemarkt. De verschillende nationale elektriciteitsnetwerken worden in toenemende mate aan elkaar gekoppeld. Ook TenneT, de Nederlandse netbeheerder, werkt aan het uitbreiden van de verbindingen met het buitenland. Er worden nieuwe kabels aangelegd naar Duitsland (1,5 GW vermogen) en Denemarken (0,7 GW), en de bestaande verbindingen met Duitsland en Belgi\xc3\xab worden uitgebreid. In 2024 verwacht TenneT maximaal 8,4 GW te kunnen importeren of exporteren met deze verbindingen. Ter vergelijking: in dat jaar verwacht TenneT dat Nederland zelf over 36 GW aan operationeel vermogen beschikt, waarvan iets minder dan de helft wind/zon/water als energiebron gebruikt (17 GW). Desondanks zijn er ook meteorologische data bekend waarbij een Dunkelflaute zich gelijktijdig door vrijwel heel Europa voordeed, wat het opvangen met internationale verbindingen bemoeilijkt wanneer de meeste buurlanden afhankelijk zijn van wind- en zonne-energie.\n_START_SECTION_\nReservecapaciteit\n_START_PARAGRAPH_\nVeel landen hebben capaciteitssystemen ingesteld met als doel het openhouden van voldoende conventionele elektriciteitscentrales om de leveringszekerheid te kunnen blijven garanderen, o.a. Belgi\xc3\xab, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Deze regelingen houden in dat bepaalde elektriciteitsproducenten door de overheid worden verzekerd van inkomsten voor een aantal jaar, zodat het rendabel blijft om de elektriciteitscentrales open te houden en er in te blijven investeren. Met het oog op klimaatverandering is het van belang dat reservecapaciteit op termijn zoveel mogelijk bestaat uit duurzame energiebronnen. Biomassacentrales kunnen bijvoorbeeld duurzaam energie opwekken zonder daarbij afhankelijk te zijn van de weersomstandigheden.'