b'\n_START_ARTICLE_\nEnschede\n_START_SECTION_\nNaam\n_START_PARAGRAPH_\nDe naam \'Enschede\' is volgens de meest gangbare verklaring een verbastering van \'An die Schede\' (Anneschethe, 1119). Het Oudsaksische scethia betekende \'scheiding\' of \'grens\', waarmee in dit geval waarschijnlijk verwezen werd naar een moerassig grensgebied.\n_START_SECTION_\nMiddeleeuwen\n_START_PARAGRAPH_\nEnschede ontstond in de vroege middeleeuwen als agrarische nederzetting: het centrum van een reeks buurschappen rond een aantal essen. Bij de buurschappen behoorden, behalve de landbouwgronden, ook gemene gronden, niet in het bezit van een enkele eigenaar. In de vroege middeleeuwen zijn een vijftal afzonderlijke \'marken\' te onderscheiden: de Esmarke (Enschedermarke of Grote Boermarke), de Lonneker marke, de Usseler marke, de Twekkeler marke en de Driener marke. Tezamen vormden zij het richterambt Enschede. De boeren in de marken zijn in de middeleeuwen in het algemeen niet de eigenaar van de gronden die zij bewerken. Grondeigenaren zijn onder meer de bisschop van Utrecht, het klooster Werden, heren van Ottenstein. Gelegen op de zuidflank van een stuwwal en aan de route van Deventer naar M\xc3\xbcnster en Osnabr\xc3\xbcck, ontwikkelde het dorp zich gestaag. Omstreeks 1300 kreeg Enschede stadsrechten, die in 1325 door de Utrechtse bisschop Jan van Diest werden bevestigd. Het oudst bekende zegel van de stad vertoont de beeltenis van de parochieheilige, de Heilige Jakobus de Meerdere. Dit zegel is tot aan de M\xc3\xbcnsterse oorlog (1666) in gebruik geweest. De stad werd omringd met een ovale dubbele grachtengordel en een aarden wal met palissade._NEWLINE_Toen Enschede in 1325 stadsrechten kreeg, verleende de bisschop van Utrecht ook het recht om de nederzetting te versterken. Voor 1325 was Enschede echter al omgeven door een gracht, de zogenaamde Stadsgraven. De twee bruggen over die gracht, de Veldbrug (in de huidige Marktstraat) en de Esbrug (in de Langestraat, ter hoogte van de Haverstraatpassage) waren al voor 1300 versterkt door poorten: de Veldpoort en de Espoort. Verder lag er binnen de gracht, ten oosten van de kerk, de doomshof of hoofdhof van de Esmarke. De hof was zelf ook omgeven door een brede gracht, de Borggraven, die in verbinding stond met de Stadsgraven._NEWLINE_In 1465 gelastte de bisschop de burgers van Enschede een houten omheining rondom de stad aan te leggen. De palissade werd gebouwd op een wal die gelegen was tussen de oude Stadsgraven en een nieuwe buitengracht. Om de stad schadeloos te stellen schonk de bisschop een stuk woeste grond buiten de Veldpoort, de zogenaamde Stadsmaten of Stadsweide. Een kleine dertig jaar later werd er aan de noordkant van de stad een bolwerk opgericht.\n_START_SECTION_\nZestiende eeuw tot de industri\xc3\xable revolutie\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1518 werd de stad door de Geldersen op de bisschop veroverd. Zij maakten de vestingwerken met de grond gelijk. De constante uitvallen van bisschoppelijke bendes vanuit Oldenzaal noopten echter tot een nieuwe versterking van Enschede. In 1523 werd de vesting herbouwd en werd op de Markt het zogenaamde Blokhuis opgericht._NEWLINE_Toen prins Maurits op 18 oktober 1597 tijdens de inname van de stad voor de poorten verscheen gaf de stad zich echter zonder slag of stoot over. De vesting en de omwallingen van Enschede waren op dat moment slecht verzorgd en de staten van Overijssel waren al tijden niet meer van plan om te investeren in de vervallen stadswallen. Hoewel Maurits de oude rechten van Enschede bevestigde, verordonneerde hij wel het ontmantelen van de vesting. De wal werd gebruikt voor het \'toewerpen\' van de buitengracht. De binnengracht bleef, zij het versmald, bestaan, evenals de twee poorten. De militaire rol van Enschede was met het dempen van het laatste stuk buitengracht in 1600 uitgespeeld.\n_START_SECTION_\nRecente geschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nIn de jaren zestig van de 20e eeuw is de textielindustrie volledig teloor gegaan, ten koste van plusminus 30.000 arbeidsplaatsen. De meeste van de grote fabriekscomplexen zijn in de jaren zeventig en tachtig gesloopt, enkele zijn gerenoveerd en kregen een nieuwe bestemming. Zo werden in de voormalige fabrieken van Jannink en van Van Heek woningen gerealiseerd. Daarnaast werd een deel van het Jannink-complex tot museum omgebouwd. Enschede ontwikkelde zich tot dienstenstad. Op 14 september 1964 opende de nieuwe Technische Hogeschool Twente (later Universiteit Twente) haar deuren. Het hoger beroepsonderwijs in Twente is in Enschede geconcentreerd met Saxion en ARTEZ hogeschool voor de kunsten. Ook is er een aantal belangrijke zorginstellingen gevestigd, onder meer het Medisch Spectrum Twente (MST) en revalidatiecentrum Het Roessingh. De grootste werkgevers van Enschede zijn de hiervoor genoemde Universiteit Twente en Medisch Spectrum Twente met elk ongeveer 3000 personen in dienst, Apollo Vredestein, Grolsch en Menzis zijn de grootste private werkgevers met respectievelijk 1500, 750 en 750 werknemers. De binnenstad werd vanaf de jaren tachtig gerevitaliseerd door de aanleg van een autovrij stadserf en het invullen van vrijgekomen industrieterreinen met woningen, winkelcentra en kantoren._NEWLINE_Op 13 mei 2000 vond een grote vuurwerkramp plaats, waarbij de woonwijk Roombeek werd verwoest. Er vielen 23 doden (onder wie vier brandweerlieden) en bijna duizend gewonden. In oktober 2000 werd begonnen met het bouwrijp maken van een deel van het rampgebied. Op 1 mei 2001 gaf burgemeester Jan Mans het offici\xc3\xable startsein voor het eerste wederopbouwproject. De wederopbouw was in 2010 voltooid._NEWLINE_In 2008 was de Alphatoren voltooid en deze torenflat met 91 appartementen verspreid over 29 verdiepingen is met een hoogte van 101 meter het hoogste gebouw van Enschede. In de periode 1995\xe2\x80\x932010 groeide Enschede met ongeveer 10.000 inwoners, sindsdien is de groei echter gestagneerd._NEWLINE_Volgens de Atlas voor gemeenten behoort Enschede tot de minder aantrekkelijke steden om te wonen. Op de ranglijst waarop de vijftig grootste gemeenten zijn gerangschikt naar aantrekkelijkheid (de woonaantrekkelijkheidsindex 2019), eindigt Enschede op plaats 44.\n_START_SECTION_\nPartnersteden\n_START_PARAGRAPH_\nSinds 1980 heeft Enschede een stedenband met Palo Alto (Verenigde Staten). Deze stedenband werd in 2005 nog eens bekrachtigd en in 2007 sloten Palo Alto en Enschede een Economic Alliance af, met als doel om wederzijds economische groei en ontwikkeling te stimuleren. Sindsdien zijn er gezamenlijke projecten en vinden er ook regelmatig werkmissies plaats van Twentse bedrijven naar Palo Alto._NEWLINE_De stedenband tussen Enschede en Dalian (Volksrepubliek China) bestaat sinds 2009. Naar aanleiding van de zusterstadrelatie zijn er vele missies geweest naar beide steden en zijn er ook enkele Memoranda of Understanding afgesloten tussen bedrijven en instellingen uit Enschede en Dalian. Daarnaast werken beide steden samen op het gebied van onderwijs en cultuur: jaarlijks vindt er bijvoorbeeld een kunstenaarsuitwisseling.plaats\n_START_SECTION_\nGeografie\n_START_PARAGRAPH_\nEnschede ligt in de Overijsselse streek Twente op enkele kilometers van de Nederlands-Duitse grens. De dichtstbijzijnde plaats in het westen is Hengelo, de dichtstbijzijnde plaats in het oosten is het Duitse Gronau, de dichtstbijzijnde plaats in het noorden is Oldenzaal, de dichtstbijzijnde plaats in het zuiden is Haaksbergen._NEWLINE_Enschede vormt ruimtelijk gezien met Hengelo, Borne en het Duitse Gronau (Westfalen) een agglomeratie met bijna 400.000 inwoners. In de jaren negentig werden er plannen ontwikkeld om de gemeenten Enschede, Hengelo en Borne samen te voegen tot \xc3\xa9\xc3\xa9n gemeente Twentestad. In 2000 werd van dat plan afgezien, vooral omdat een in Hengelo gehouden referendum had uitgewezen dat er zo goed als geen draagvlak onder de plaatselijke bevolking bestond. Sinds 2001 werd intensiever samengewerkt tussen de gemeenten Enschede, Hengelo, Borne, Oldenzaal en Almelo, als Netwerkstad Twente. De Netwerkstad werkt samen met M\xc3\xbcnster en Osnabr\xc3\xbcck in de Stedendriehoek MONT (M\xc3\xbcnster, Osnabr\xc3\xbcck, Netwerkstad Twente).\n_START_SECTION_\nMusea\n_START_PARAGRAPH_\nEnschede beschikt over twee musea: het Rijksmuseum Twenthe en De Museumfabriek._NEWLINE_Het Rijksmuseum Twenthe is voortgekomen uit een initiatief van de Twentse textielbaron Jan Bernard van Heek die zijn schilderijencollectie in een nieuw Rijksmuseum in Enschede wilde onderbrengen. In 1930 werd dit museum geopend. Rijksmuseum Twenthe exposeert wisselende tentoonstellingen van hedendaagse, moderne en klassieke kunst te zien._NEWLINE_De Museumfabriek (voorheen TwensteWelle) is een museum in de wijk Roombeek dat is ontstaan uit een fusie van drie instellingen: Natuurmuseum Enschede, Van Deinse Instituut en Fabriekscomplex Jannink. In dit museum wordt het cultuurhistorisch erfgoed van Twente gekoppeld aan het natuurhistorisch erfgoed, een unieke combinatie voor Nederland. Het museum werd in april 2008 geopend door toenmalig koningin Beatrix.\n_START_SECTION_\nMuziek en theater\n_START_PARAGRAPH_\nKarakteristiek voor de muziekcultuur is de Duits-Nederlandse relatie, die ontstond door de samenwerking in het grensgebied en de in de 19e en 20e eeuw dominante textielindustrie. Vooral tijdens de periode van ommekeer na de Eerste Wereldoorlog ontwikkelde zich in Gronau en Enschede een nauwe Duits-Nederlandse culturele samenwerking, die steeds belangrijker werd via strijkkwartetten, salonorkesten en hot dance muziekkapellen tot en met symfonieorkesten en een operettegezelschap ("Enschedesch Opera en Operette Gezelschap") met eigen opvoeringen. Gelijktijdig hiermee vond ook de jazz vanaf 1920 enthousiaste aanhangers._NEWLINE_De drie grote concertpodia voor klassieke muziek in Enschede \xe2\x80\x93 het Muziekcentrum, de Twentse Schouwburg en de Grote Kerk \xe2\x80\x93 opereren sinds september 2002 onder de naam Podium Twente en sinds september 2011 onder de naam Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede. Er is een gevarieerd aanbod van concerten, theater, jeugd- en jongerenvoorstellingen en dergelijke te bezoeken._NEWLINE_In november 2008 opende het Nationaal Muziekkwartier zijn deuren in Enschede. Een nieuw groot theater, poppodium Atak, het ArtEZ Conservatorium, het Orkest van het Oosten (thans Nederlands Symfonieorkest), de Muziekschool Twente, de Nationale Reisopera (thans Nederlandse Reisopera) en Podium Twente (thans Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede) hebben zich gevestigd in dit dominante gebouw tegenover het Centrale Station in Enschede. Er komt een nieuw groot plein, het Willem Wilminkplein. Het plein sluit aan op de binnenstad en de Oude Markt. In december 2012 vond 3FM Serious Request 2012 plaats op de Oude Markt.\n_START_SECTION_\nUitgaansleven\n_START_PARAGRAPH_\nMet name op de Oude Markt en in de zijstraten zijn veel uitgaansgelegenheden te vinden, waaronder het monumentale pand de Pakkerij waar de Enschedese studentenverenigingen te vinden zijn. Regelmatig vinden op de Oude Markt evenementen plaats, zoals beachvolleybal, de Proefeet, International Jazzfestival Enschede en Grolsch Summer Sounds. Er zijn ook enkele poppodia, zoals Atak, Jazzpodium de \'Tor\' en Cafe Rocks aan de Hofstraat met het kleinste podium van Twente, en het NiXenMeeR aan de Everhardt van der Marckstraat. Voor LGBT\'ers is er het uitgaanscentrum \'t B\xc3\xb6lke, dat een discotheek, een caf\xc3\xa9 en een sauna omvat.\n_START_SECTION_\nEvenementen en festivals\n_START_PARAGRAPH_\nDe meeste evenementen vinden plaats in het centrum op de Oude Markt, in de gehele binnenstad, op de campus van Universiteit Twente of in de directe omgeving van Enschede._NEWLINE_De jaarlijkse Marathon van Enschede wordt sinds 1947 gehouden in de binnenstad. De marathon bestaat uit twee rondes van iets meer dan 21 kilometer. Naast de Marathon van Enschede faciliteert Enschede het grootste studentensportevenement van Nederland, de Batavierenrace. De Batavierenrace is een studentenestafette over ruim 175\xc2\xa0km in 25 etappes van Nijmegen naar de campus van Universiteit Twente en is sinds 2012 volgens Guinness Book of Records \'s werelds grootste estafetteloop. Na afloop vindt het grootste studentenfeest van Europa plaats op de campus van de Universiteit Twente. In oktober wordt het military-evenement Military Boekelo-Enschede gehouden. Naast deze sportevenementen wordt jaarlijks de singelloop georganiseerd, een hardloopwedstrijd rond de stad._NEWLINE_Tevens worden er jaarlijks meerdere festivals georganiseerd. Zo heeft de stad rond Pinksteren een eigen dancefestival, Freshtival, op recreatiepark Het Rutbeek. Op Koningsnacht en Koningsdag vindt in de binnenstad het Koningsfestival Enschede plaats en op de campus van Universiteit Twente het hardstyle-evenement Hardfest. In mei en juni trekken foodfestivals richting Enschede. Sinds 2016 wordt jaarlijks in augustus op voormalig Vliegbasis Twenthe hardcore/hardstylefestival Airforce gehouden._NEWLINE_Enkele lokale evenementen zijn in mei Muziek in de Straten in het winkelgebied, in juni Kunst in het Volkspark, in de zomer de Grolsch Summer Sounds en in september culinair evenement Proef-Eet en technologiefestival GOGBOT._NEWLINE_In het verleden hebben ook nationale evenementen plaatsgevonden in Enschede. Op 26 juni 2010 werd de laatste uitreiking van de TMF Awards gehouden in het Volkspark. Twee jaar later was Enschede de stad voor de negende editie van Serious Request. Van 18 tot en met 24 december 2012 werd onder het motto Let\xe2\x80\x99s Hear it for the Babies  \xe2\x82\xac13.839.731 opgehaald voor het terugdringen van babysterfte. In 2015 vond de vijfde editie van The Passion plaats op het Hendrik Jan van Heekplein. Andere sc\xc3\xa8nes werden o.a. opgenomen bij Universiteit Twente, in de wijk Roombeek, op de Oude Markt, bij vliegveld Twenthe, De Grolsch Veste en de Alphatoren. In 2017 werden de halve finale en de finale van het Europees Kampioenschap Vrouwen gespeeld in De Grolsch Veste. De Oranjeleeuwinnen wonnen dit EK.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nEnschede kent de op een na oudste marathon van Europa, en de oudste marathon van Nederland: de Marathon van Enschede. Deze wordt jaarlijks gelopen sinds 1947. Sinds 2010 is er een nieuw parcours. Jaarlijks is Enschede daarnaast de finishplaats van de Batavierenrace. De Batavierenrace is \'s werelds grootste estafetteloop met achteraf het grootste studentenfeest van de Benelux. De race loopt van Nijmegen naar Enschede. Jaarlijks doen er meer dan 8.000 studenten uit heel Nederland mee aan dit evenement._NEWLINE_In Enschede was als eerste een voetbalwedstrijd in Nederland te zien. Ook kent de stad de oudste voetbalclub van Nederland EFC PW 1885, die is opgericht op 30 juni 1885._NEWLINE_Ook de oudste scheidsrechtersvereniging van Nederland komt uit Enschede. De Scheidsrechtersvereniging Enschede en Omstreken (SEO) werd op 7 maart 1919 opgericht._NEWLINE_De Enschedese betaaldvoetbalclub FC Twente werd landskampioen in 2010 en won driemaal de KNVB beker. Het komt op dit moment uit in de Eredivisie, het hoogste niveau in Nederland. De Grolsch Veste is de thuishaven van de club en heeft een capaciteit van 30.205 toeschouwers._NEWLINE_Sinds 2008 beschikt Enschede over een 400-meterijsbaan: IJsbaan Twente. Dit is de tweede volledig overdekte 400-meterbaan van Nederland na Thialf in Heerenveen._NEWLINE_Evenals in 2007 werd Enschede in september 2008 tijdens het congres van Vereniging Sport en Gemeenten in Emmen uitgeroepen tot \'Sportgemeente van het jaar\'. Het thema van de verkiezing was \'Sport dichtbij\', laagdrempelig sport- en beweegaanbod op buurt- of wijkniveau. Naast een beoordeling op dit thema, vormden de sportinfrastructuur, financi\xc3\xabn, (top)sportbeleid, participatie en accommodaties ook belangrijke beoordelingsonderwerpen.\n_START_SECTION_\nTrein\n_START_PARAGRAPH_\nStation Enschede is sinds 2001 een \'dubbel eindstation\'. Er is aan de ene kant een rechtstreekse verbinding met Luchthaven Schiphol, Den Haag, Rotterdam en Zwolle en sinds 2001 weer met M\xc3\xbcnster en Dortmund. In beide gevallen is Enschede het eindstation. De treinen richting Duitsland worden verzorgd door de DB Regio, waarvan een gedeelte kort grensverkeer is. De overige verbindingen naar bestemmingen in Nederland worden verzorgd door de Nederlandse Spoorwegen en Keolis Nederland._NEWLINE_Station Enschede Kennispark ligt in het B&S park, vlak bij de Universiteit Twente en De Grolsch Veste en wordt veelvuldig gebruikt door studenten en voetbalfans. Dit station heette tot de wijziging op 13 december 2015 Enschede Drienerlo. Station Enschede De Eschmarke ligt in de Vinex-wijk de Eschmarke. De treinen van/naar Duitsland stoppen ieder half uur bij dit station. Ook het Enschedese dorp Glanerbrug heeft een eigen treinstation genaamd Station Glanerbrug. Ook deze halte worden aangedaan door de treinen van/naar Duitsland._NEWLINE_Vroeger had Enschede ook rechtstreekse verbindingen met Doetinchem, Winterswijk en Oldenzaal (Spoorlijn Boekelo - Oldenzaal EO) en met Ahaus (Spoorlijn Enschede-Zuid - Ahaus). Deze lijnen zijn tussen 1934 en 1974 opgeheven en daarna grotendeels opgebroken. Alleen op het traject Boekelo-Haaksbergen rijden nog treinen van de Museum Buurtspoorweg. Deze voormalige spoorlijnen hadden aparte stations: Enschede Noord en Enschede Zuid.\n_START_SECTION_\nBus\n_START_PARAGRAPH_\nEnschede heeft een uitgebreid busnetwerk verzorgd door Syntus (onder de naam Twents) en Arriva. Er zijn de afgelopen jaren meerdere busbanen gerealiseerd, die het openbaar vervoer, en ook de hulpdiensten, sneller en effici\xc3\xabnter door de stad moeten leiden. Inmiddels liggen er vier busbanen; van het centrum langs de Zuiderval (Zuid), op de Gronausestraat (Oost) en op de voormalige spoorlijn naar Lonneker (Noord). De busbaan naar Hengelo (West) is als laatste deel aangelegd, tezamen met een herinrichting van de Hengelosestraat ter hoogte van de Universiteit en verder. Deze busbaan loopt tot aan de kruising Kuipersdijk in Hengelo.\n_START_SECTION_\nAuto\n_START_PARAGRAPH_\nOm de centrumwijken van Enschede ligt een volledige ringweg  met een lengte van ongeveer 8\xc2\xa0km, die in de volksmond de singel wordt genoemd. Deze werd in de periode tussen 1916 en 1929 aangelegd . De meeste belangrijke uitvalswegen sluiten aan op de singel. Enschede heeft aansluiting op het rijkswegennet door middel van de A/N35 en de N18. Onder en aan de rand van het centrum zijn verschillende parkeergelegenheden, waarvan de bekendste en grootste de Van Heekgarage is, die zich onder het Van Heekplein bevindt. Eind 2012 is men begonnen met de bouw van een extra in- en uitgang aan de Kuipersdijk als ingang Zuid. De Van Heekgarage is de grootste ondergrondse parkeergarage van Nederland met een capaciteit van 1650 auto\'s.\n_START_SECTION_\nTram\n_START_PARAGRAPH_\nEnschede heeft vroeger een tramdienst gekend die door de TET werd verzorgd. De nieuw aangelegde busbanen zijn zo aangelegd dat er de mogelijkheid is om weer tramrails aan te leggen voor de eventuele terugkeer van de tram in Enschede.\n_START_SECTION_\nVliegtuig\n_START_PARAGRAPH_\nAan de noordkant op acht kilometer van de stad ligt Twente Airport. Na sluiting van de militaire basis is de toekomst van de luchthaven zeer onzeker. In afwachting op wat komen zal, wordt door de provincie Overijssel en gemeente Enschede geprobeerd de luchthaven voor lijn- of chartervluchten te gaan gebruiken. Begin 2013 werd bekendgemaakt dat er een gegadigde voor de luchthaven is en dat diverse bedrijven zich willen vestigen als de luchthaven compact wordt in een groene omgeving. Een deel van de inwoners en bezoekers van Enschede en omgeving maakt thans gebruik van Luchthaven M\xc3\xbcnster-Osnabr\xc3\xbcck, die vanuit Enschede sneller te bereiken is dan Luchthaven Schiphol en die tevens op Nederlanders is ingespeeld.'