b'\n_START_ARTICLE_\nMabel Wisse Smit\n_START_SECTION_\nJeugd en studies\n_START_PARAGRAPH_\nMabel Wisse Smit is de oudste dochter van Hendrik Cornelis (Henk) Los (1944\xe2\x80\x931978) en Florence Malde Gijsberdina Kooman (1944). Ze heeft een jongere zuster en een jongere halfzuster uit haar moeders tweede huwelijk, voormalig hockeyer Eveline Wisse Smit. Toen Wisse Smit negen was, overleed haar vader tijdens een schaatstocht. Zijn buurman reed in een wak en toen haar vader hem wilde redden, viel hij erin en verdronk. Haar moeder hertrouwde met de bankier Peter Wisse Smit en Mabel nam later diens achternaam aan._NEWLINE_Na haar eindexamen aan het Gemeentelijk Gymnasium Hilversum studeerde ze economie en politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze liep stage bij de Verenigde Naties, Shell, het ministerie van Buitenlandse Zaken en ABN AMRO, en studeerde cum laude af. Wisse Smit spreekt Engels, Spaans en Frans en leerde voor haar werk op de Balkan Slavische talen._NEWLINE_Tijdens haar studie toonde Wisse Smit interesse in de rechten van de mens overal ter wereld. Na haar studie kreeg ze een baan bij de Verenigde Naties in New York. Daar specialiseerde ze zich in de Balkan. In 1995 was zij aanwezig bij de vredesconferentie in Dayton en speelde ze een actieve rol bij de totstandkoming van de akkoorden die een einde maakten aan de burgeroorlog in het voormalige Joegoslavi\xc3\xab.\n_START_SECTION_\nCarri\xc3\xa8re\n_START_PARAGRAPH_\nVan 1994 tot 1997 werkte zij voor de stichting European Action Council for Peace in the Balkans, waarvan zij ook medeoprichter was. De European Action, met onder meer Margaret Thatcher, Simon Wiesenthal en Val\xc3\xa9ry Giscard d\'Estaing als leden, was een non-gouvernementele organisatie die zich inzette voor vrede, democratie en stabiliteit op de Balkan._NEWLINE_In 1995 was Wisse Smit met Willemijn Verloop medeoprichter van War Child Nederland, dat zich inzet voor kinderen in oorlogsgebieden. Verloop heeft het later in de Bruinsma-affaire publiekelijk voor Wisse Smit opgenomen. Wisse Smit had tot 1999 zitting in het bestuur van war Child. In 1997 werd Wisse Smit directeur van het Open Society Institute in Brussel, een stichtingennetwerk van de Amerikaanse filantroop George Soros dat bijdraagt aan het bevorderen van democratie, mensenrechten en de onafhankelijke rechtsstaat en het bestrijden van aids. De organisatie besteedt miljarden in Oost-Europa en ontwikkelingslanden. Wisse Smit is werkzaam in de Engelse vestiging van het Open Society Institute in Londen, waar ze International Advocacy Director is. In deze functie co\xc3\xb6rdineert ze internationale activiteiten gericht op beleidsverandering: zowel langetermijnstrategie en financi\xc3\xabn als kortetermijnmaatregelen, zoals voor Birma._NEWLINE_Het Zwitserse World Economic Forum rekende haar tot de honderd Global Leaders for Tomorrow._NEWLINE_Wisse Smit is lid van het wereldwijde Forum van Young Global Leaders, een denktank en lobbyclub die zich ten doel stelt mondiale problemen aan te pakken._NEWLINE_Van juli 2008 tot mei 2012 was zij directeur van The Elders, een club van "wijzen" in 2007 opgericht door Nelson Mandela, waarin verder onder anderen zitting hebben Desmond Tutu (voorzitter), Kofi Annan, Jimmy Carter, Muhammad Yunus en Aung San Suu Kyi._NEWLINE_Op 30 mei 2015 sprak ze tijdens het jaarlijks gehouden Amsterdam Diner ter gedachtenis aan Joep Lange en zijn partner Jacqueline van Tongeren die omkwamen tijdens de ramp met Malaysia Airlines-vlucht 17.\n_START_SECTION_\nHuwelijk\n_START_PARAGRAPH_\nBij de bijzetting van prins Claus op 15 oktober 2002 in de Nieuwe Kerk te Delft was Wisse Smit aan de zijde van prins Friso aanwezig, hoewel zij op dat moment officieel nog niet meer dan "een goede relatie" van het Koninklijk Huis was._NEWLINE_Op 30 juni 2003 werd haar verloving met prins Friso bekendgemaakt. Het huwelijk vond plaats op 24 april 2004 in Delft. Het werd sober gevierd in verband met het overlijden van de grootmoeder van Friso, prinses Juliana, een maand eerder op 20 maart. In de Oude Kerk in Delft zegende dominee Carel ter Linden het huwelijk in. Getuigen van de bruidegom bij de kerkelijke inzegening waren zijn beide broers, zijn vrienden Lodewijk Beijst en Dante Weijerman en zijn nichtje Sophie von der Recke, de dochter van de jongste zuster van prins Claus. Wisse Smit had als getuigen in de kerk haar zusters Eveline en Nicoline en haar vriendinnen prinses Laurentien, Willemijn Verloop en Andrea Knap-Kleekamp. Mabel droeg een jurk met strikken, een ontwerp van Viktor & Rolf, en de zonnestraaltiara, onderdeel van een sieradenset gemaakt door de Franse juwelier Mellerio in opdracht van koning Willem III voor zijn tweede echtgenote Emma._NEWLINE_Op 17 februari 2012 kwam Friso bij het ski\xc3\xabn in het Oostenrijkse Lech onder een sneeuwlawine terecht. In comateuze toestand werd hij uit de sneeuw gehaald. Veel later vertoonde hij slechts tekenen van \'minimaal bewustzijn\'. Op 12 augustus 2013 overleed hij op Paleis Huis ten Bosch aan complicaties ten gevolge van dit ongeval.\n_START_SECTION_\nDe Balkan\n_START_PARAGRAPH_\nIn de periode dat Wisse Smit voor de European Action Council for Peace in the Balkans werkte, reisde zij veelvuldig naar Brussel, Den Haag, Wenen, Belgrado, Boedapest en het belegerde Sarajevo om de territoriale integriteit van Bosni\xc3\xab te bepleiten. Volgens het Srebrenicarapport van het NIOD was Wisse Smit als een van de weinigen in staat het Nederlandse regeringsbeleid te be\xc3\xafnvloeden. De vermeende crimineel Jotsa Joci\xc4\x87 verklaarde tegen Vrij Nederland, dat de geheime dienst in Belgrado the flying Dutch lady: Wisse Smit, wilde laten ontvoeren. De beruchte oorlogsmisdadiger Arkan zou de operatie moeten uitvoeren, maar het hoofd van de geheime dienst bedacht zich op het laatste moment. Joci\xc4\x87\' advocaat heeft de beweringen van zijn cli\xc3\xabnt bevestigd._NEWLINE_Wisse Smit heeft met de Servische mensenrechtenactiviste Natasha Kandic ernstige kritiek geuit op de benadering van Servi\xc3\xab door de Raad van Europa en de Europese Unie. Zij deden dit in mei 2007 in een in het Servische blad Politika gepubliceerd artikel, dat in Nederland overgenomen werd door NRC Handelsblad. Wisse Smit noemde met Kandic de maand mei van dat jaar een slechte maand voor de mensenrechten in Europa, omdat Servi\xc3\xab voorzitter was geworden van de Raad van Europa en omdat de Europese Unie had laten weten het overleg met Servi\xc3\xab over een toetreding op termijn te willen hervatten \xe2\x80\x93 zodra in Belgrado een hervormingsgezinde regering zou zijn gevormd. Wisse Smit en Kandic herinnerden eraan, dat het Internationaal Gerechtshof oordeelde dat Servi\xc3\xab het bloedbad in Srebrenica in 1995 niet had voorkomen._NEWLINE_Dit stuitte echter op kritiek bij het Europees Maatschappelijk Middenveld in Servi\xc3\xab. In een open brief gericht aan Wisse Smit schreef het, dat het opiniestuk het proces van europeanisering en democratisering geen goede dienst bewees.\n_START_SECTION_\nH.M. van Randwijklezing en pamflet\n_START_PARAGRAPH_\nWisse Smit is van mening dat media een bedreiging kunnen vormen voor de democratie. Dit verklaarde ze op 5 mei 2006 in haar H.M. van Randwijklezing in de Sint Jacobskerk te Vlissingen, tijdens het Bevrijdingsfestival 2006: Veel massamedia worden gedreven door oplages en kijkcijfers, en niet door een onbevangen kritische analyse, waarheidsvinding of eenvoudigweg het leveren van kwaliteit. Beeldvorming verdringt inhoud, waarschuwde ze. Massamedia spelen in de open samenleving een essenti\xc3\xable rol voor onze ori\xc3\xabntatie op de wereld en zijn van wezenlijk belang voor ons beeld van de werkelijkheid. Ik zet me hier al bijna vijftien jaar professioneel voor in. De lezing werd door de pers zelf met enige scepsis ontvangen, gezien haar eigen gekleurde relatie met de media._NEWLINE_Het pamflet In vrijheid blijven geloven, dat in maart 2007 onder de naam Mabel van Oranje werd uitgebracht, is een bewerking van de H.M. van Randwijklezing. In dit pamflet, uitgegeven bij Querido, hield Wisse Smit een pleidooi voor vrijheid en democratie, haar "grote zorg".\n_START_SECTION_\nAffaire-Bruinsma\n_START_PARAGRAPH_\nNadat in juni 2003 haar verloving met prins (Johan) Friso was aangekondigd, kwam in de openbaarheid dat Wisse Smit in de periode 1989\xe2\x80\x931990 bevriend was geweest met drugsbaron Klaas Bruinsma. Het zou gaan om een liefdesrelatie. Hoewel het contact werd bevestigd, is een relatie altijd ontkend en had zij volgens de Rijksvoorlichtingsdienst tijdens hun contact geen kennis van Bruinsma\'s criminele bezigheden. Ze zou dit contact juist hebben verbroken toen zij hierachter kwam._NEWLINE_Dat Wisse Smit contact had gehad met Bruinsma was al in 2001 bekend bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst, die de toenmalige minister-president Wim Kok in augustus van dat jaar had gemeld dat zij enige oppervlakkige zeilcontacten heeft gehad met de heer Bruinsma. Omdat die contacten slechts oppervlakkig zouden zijn geweest, zag Kok destijds geen reden tot ingrijpen. Volgens de wettelijke regels was een "beperkt antecedentenonderzoek" gedaan. Aangezien over een vriendschap van een studente met Bruinsma nooit was gepubliceerd en er ook geen stukken in de archieven lagen, kon de AIVD geen bezwaren vinden tegen Mabels aanwezigheid in de omgeving van de Koningin._NEWLINE_Op 2 oktober 2003 zond misdaadjournalist Peter R. de Vries in zijn televisieprogramma een interview uit met Charlie da Silva, een voormalige lijfwacht van Bruinsma. Da Silva verklaarde dat Wisse Smit meerdere malen met Bruinsma zou hebben geslapen en dat Wisse Smit diens grote liefde zou zijn geweest. Wisse Smit liet al voor de uitzending via de RVD een ontkennende verklaring uitgaan, maar gaf impliciet toe dat zij met Bruinsma veel langer bevriend was geweest dan zij eerder had beweerd. Vrienden van Wisse Smit en tevens mensen uit de omgeving van Bruinsma, zoals Geurt Roos, een andere voormalige lijfwacht van Bruinsma, evenals de ex-vrouw van Bruinsma, en collega-zeiler Jochem Visser, steunden de lezing van Wisse Smit. Op 9 oktober verscheen in de Volkskrant een open brief, waarin elf buitenlandse vrienden van Wisse Smit, onder wie Bernard Kouchner, voormalig VN-gezant voor Kosovo en later Frans minister van Buitenlandse Zaken, haar werkgever George Soros en voormalig Eurocommissaris Emma Bonino het voor haar opnamen.\n_START_SECTION_\nStandpunt regering\n_START_PARAGRAPH_\nOp 10 oktober 2003 maakte premier Jan Peter Balkenende bekend dat de regering geen toestemmingswet voor het voorgenomen huwelijk zou indienen bij de Staten-Generaal. Deze toestemmingswet was nodig om Friso\'s recht op troonopvolging te behouden. Voor de Nederlandse monarchie was dit een unieke uitkomst: nog niet eerder werd een verzoek tot indienen van een toestemmingswet door de regering ingetrokken. Nu moest prins Friso kiezen tussen zijn aanstaande echtgenote en het recht op troonopvolging. Hij koos voor het huwelijk. Prins Friso maakte sinds de huwelijksdatum geen deel meer uit van het Koninklijk Huis, maar nog wel van de Koninklijke Familie. Friso en Mabel maakten in een televisie-interview echter duidelijk dat zij beschikbaar zouden blijven om koningin Beatrix, en na haar abdicatie ook Willem-Alexander en M\xc3\xa1xima, te ondersteunen in hun representatieve taken._NEWLINE_Niet Wisse Smits vermeende liefdesrelatie met Klaas Bruinsma maakte parlementaire toestemming onmogelijk, maar het feit dat het paar, in de woorden van premier Balkenende, onvolledige en onjuiste informatie aan hem had verstrekt over de duur en de aard van de relatie. Wisse Smit had aan de premier verklaard dat zij Bruinsma slechts een enkele maal had ontmoet omdat zij beiden zeilden en dat ze het contact had verbroken zodra ze had vernomen dat Bruinsma in de onderwereld actief was. Later gaf ze tegenover de premier toe dat de contacten met Bruinsma langer hadden geduurd en intensiever waren geweest. Zij ontkende echter nog steeds dat ze een liefdesrelatie had gehad._NEWLINE_In een brief van prins Friso aan de premier van 9 oktober 2003 gaf het paar toe na\xc3\xafef en onvolledig te zijn geweest en bood het hiervoor zijn verontschuldigingen aan aan de koningin, de premier en de regering. Daarnaast benadrukten zij dat het de waarheid was dat er tussen Bruinsma en Wisse Smit noch zakelijke contacten waren, noch sprake was geweest van een liefdesrelatie. Bovendien was het haar volgens de brief pas na zijn dood in volle omvang duidelijk geworden met welke praktijken de heer Bruinsma zich werkelijk bezighield.\n_START_SECTION_\nKoninklijk Huis\n_START_PARAGRAPH_\nWisse Smit had Friso in het najaar van 2000 verteld over haar relatie met Bruinsma, maar omdat ze nooit bij diens criminele activiteiten betrokken was geweest, zag de prins hierin geen beletsel voor een huwelijk. Het paar besloot niet geheimzinnig te doen over Wisse Smits verleden, maar wel zo weinig mogelijk details hierover bekend te maken aan derden. Dat deden ze ook niet tegenover de koningin. Het paar wilde hiermee het oprakelen van pijnlijke herinneringen waarvan Mabel hoopte dat ze tot het verleden behoorden vermijden._NEWLINE_Koningin Beatrix, die doorgaans niets van affaires moet hebben, bleef ogenschijnlijk haar aanstaande schoondochter door dik en dun steunen.\n_START_SECTION_\nInterviews\n_START_PARAGRAPH_\nOp 19 april 2004 gaf het paar een televisie-interview, waarbij het herhaalde na\xc3\xafef te zijn geweest, maar geen werkelijke openheid van zaken gaf. In een later interview met Wisse Smit door Paul Rosenm\xc3\xb6ller werd haar, naar eigen zeggen voor het eerst, rechtstreeks gevraagd of zij een liefdes- of seksuele relatie met Bruinsma gehad had, waarop zij zeer stellig ontkende dat er ooit iets tussen hen gebeurd was. In mei 2006 gaf Mabel in een interview met NRC Handelsblad toe dat zij wel op de hoogte was geweest van Bruinsma\'s criminele activiteiten.\n_START_SECTION_\nBoek De BV Bruinsma (2011)\n_START_PARAGRAPH_\nBij het uitkomen van het boek De BV Bruinsma van misdaadjournalist Hendrik Jan Korterink is de \xe2\x80\x98Mabelgate-affaire\' in een ander perspectief komen te staan. Haar betrokkenheid bij Bruinsma lijkt daarin inderdaad veel kleiner te zijn dan via de media werd gepresenteerd. Veel mensen uit de kringen van Bruinsma bevestigen dat het inderdaad slechts \'zeilcontacten\' waren. Haar vriendin Ottolien was in feite de vrouw die de crimineel Charlie da Silva bedoelde. De Priv\xc3\xa9 kopt: \'Prins Friso gaf recht op troon voor niets op\'. Volgens het weekblad is het een raadsel waarom Friso en Mabel dit zelf nooit verteld hebben. \'Waarom zijn zij zelf niet naar buiten gekomen met hun kant van het verhaal?\', zo wordt er afgevraagd.\n_START_SECTION_\nMohammed Sacirbey\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1993 had Wisse Smit een relatie met Mohammed Sacirbey, op dat moment VN-ambassadeur van Bosni\xc3\xab en Herzegovina. Volgens het NIOD-rapport over de val van Srebrenica werden Sacirbey en Wisse Smit door ambtenaren aangewezen als de enige twee personen buiten het Nederlandse politieke en ambtelijke circuit die invloed uitoefenden op het Nederlandse beleid ten aanzien van de Balkan._NEWLINE_In april 2012 vermeldde oud-BVD\'er Frits Hoekstra in zijn memoires dat Wisse Smit volgens hem in de jaren negentig voor de Binnenlandse Veiligheidsdienst gewerkt moest hebben en haar toenmalige geliefde Sacirbey bespioneerde.\n_START_SECTION_\nOverig\n_START_PARAGRAPH_\nEind augustus 2007 kwam Wisse Smit in de publiciteit nadat uit gegevens van Wikiscanner was gebleken dat zij en Friso een wijziging hadden aangebracht in het artikel over haarzelf op de Engelstalige Wikipedia. Bij de omschrijving \'incomplete and false information\', die ze zou hebben gegeven over haar relatie met drugsbaron Klaas Bruinsma, werden de woorden \'and false\' gewist. De Rijksvoorlichtingsdienst bevestigde de inmenging van het prinselijk paar.'