b"\n_START_ARTICLE_\nKapitaal en Arbeid in Nederland\n_START_PARAGRAPH_\nKapitaal en Arbeid in Nederland is de titel van een boek van Henriette Roland Holst. Het eerste deel verscheen in 1902. Het tweede in 1932. Het werd lange tijd in linkse kring beschouwd als standaardwerk over de geschiedenis van de kapitalistische ontwikkeling in Nederland in de 19e en de eerste vijfentwintig jaren van de twintigste eeuw, en van de ontwikkeling van de arbeidersbeweging in die periode. In de zeventiger jaren van de twintigste eeuw verschenen verschillende herdrukken.\n_START_SECTION_\nDe publicatie van de eerste editie van Kapitaal en Arbeid in Nederland\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1902 verscheen Kapitaal en Arbeid in Nederland\xc2\xa0: Bijdrage tot de economische geschiedenis der 19e eeuw bij uitg. A.B. Soep te Amsterdam, in de \xe2\x80\x9cSociale Bibliotheek\xe2\x80\x9d, die onder redactie van Pieter Jelles Troelstra en Henri Polak stond. Het was de eerste studie op sociaal-economisch gebied van Henriette Roland Holst. Dertig jaar later zou zijzelf deze uitgave karakteriseren als \xe2\x80\x9ceene met de geestdrift der jeugd ondernomen poging, om het historisch materialisme, dat ik toen sedert eenige jaren bestudeerde, zelfstandig toe te passen\xe2\x80\x9d. Zij zou er toen ook een tweede deel aan toevoegen, over de ontwikkelingen in de eerste 25 jaar van de twintigste eeuw.\n_START_SECTION_\nInhoud van het eerste deel\n_START_PARAGRAPH_\nHet eerste deel geeft een overzicht van de ondergang van de oude Nederlandse Republiek en van de kapitalistische ontwikkeling van Nederland van 1815 tot 1870: \xe2\x80\x9cWij zijn sedert de helft der achttiende eeuw, een land geweest eerst van verval, daarna van stilstand, daarna van abnormaal-langzame, gebrekkige ontwikkeling\xe2\x80\x9d. Na 1870 raakt Nederland langzaam in de greep van het moderne industri\xc3\xable en handelskapitalisme._NEWLINE_Behalve economische geschiedschrijving probeert HRH uitdrukkelijk de bijzondere kenmerken van de Nederlandse arbeidersbeweging te verklaren uit de sociaal-economische omstandigheden. De arbeidersklasse blijft, vergeleken met andere (kleine) landen, \xe2\x80\x9ceen wicht met ziekelijken aanleg\xe2\x80\x9d. Zij is lang in \xe2\x80\x9cfysieke en geestelijke ontaarding\xe2\x80\x9d weggekwijnd.\n_START_SECTION_\nDe ontvangst van het eerste deel\n_START_PARAGRAPH_\nTroelstra, de voorman van de SDAP, beschrijft in zijn Gedenkschriften met hoeveel enthousiasme de \xe2\x80\x9cwetenschappelijke propaganda\xe2\x80\x9d van HRH door hem en de partij werd ontvangen._NEWLINE__NEWLINE_Het eerste deel van Kapitaal en Arbeid in Nederland werd o.a. gerecenseerd door Frank van der Goes in De Kroniek van 10 jan. 1903. Hij noemt het een \xe2\x80\x9cgroot werk\xe2\x80\x9d._NEWLINE__NEWLINE_Een \xe2\x80\x9charde, zakelijke maar toch sympathieke kritiek\xe2\x80\x9d werd geschreven door Albert Verwey in het tijdschrift De XXe Eeuw van februari 1903.\n_START_SECTION_\nDe derde druk van het eerste deel\n_START_PARAGRAPH_\nNadat in 1903 een ongewijzigde tweede druk verscheen, en kort daarna een (ongewijzigde) titeluitgave bij de uitgeverij H.A. Wakker & Co te Rotterdam, verscheen in 1909 een \xe2\x80\x9c3e herziene en uitgebreide druk\xe2\x80\x9d. De uitbreiding betrof 22 pagina's. De belangrijkste verbeteringen hadden betrekking op de klassenstrijd van de bourgeoisie in de jaren 1830 \xe2\x80\x93 1848. Het hoofdstuk De kapitalistische ontwikkeling van 1815 tot 1870 uit de eerste druk werd vervangen door twee nieuwe hoofdstukken: Het tijdvak 1815 \xe2\x80\x93 1848 en De klassenstrijd en de overwinning der bourgeoisie. Ook verwerkte HRH de kritiek van Verwey in het hoofdstuk dat eerst Maatschappelijke Resultaten heette, maar nu De maatschappelijke en geestelijke beweging werd genoemd. In het nieuwe hoofdstuk behandelde ze Potgieter en Multatuli uitgebreider.\n_START_SECTION_\nHet tweede deel\n_START_PARAGRAPH_\nIn de periode 1925 \xe2\x80\x93 1926 werkte HRH aan een tweede deel van Kapitaal en Arbeid in Nederland. Delen van dit werk werden gepubliceerd in de brochure De ontwikkeling van het Nederlandsche kapitalisme in de laatste kwart-eeuw, die door het NAS eind 1926 werd uitgegeven. Maar het kwam op dat moment niet tot een publicatie van het tweede deel. De belangrijkste reden daarvoor was dat HRH rond deze tijd, om precies te zijn in 1927, na een aantal jaren lid te zijn geweest van de CPN, tot het religieus socialisme komt. Aanleiding vormde de verbanning van Trotski uit de Sovjet-Unie. HRH had Trotski voor het eerst ontmoet in 1907 en zich steeds met hem verbonden gevoeld. In De geestelijke ommekeer en de nieuwe taak van het socialisme uit 1931 verklaart ze dat \xe2\x80\x9ceen socialisme, dat de \xe2\x80\x9cmaterie\xc3\xable\xe2\x80\x9d, dat is de economische, grondslag van de maatschappij, als de eenige maatschappelijke werkelijkheid beschouwt, bij de ontwikkeling der wetenschap ten achter\xe2\x80\x9d blijft. \xe2\x80\x9cZulk een socialisme is heden verouderd\xe2\x80\x9d._NEWLINE__NEWLINE_Een andere factor die er toe leidde dat de publicatie van het tweede deel van Kapitaal en Arbeid in Nederland pas in 1932 verscheen, vormde de slechte gezondheid van de schrijfster._NEWLINE_Bij het schrijven van de eerste concepten van het tweede deel had HRH veel hulp gehad van Jacq. Engels. Ook bij het persklaar maken van het tweede deel leverde deze een belangrijke bijdrage._NEWLINE_De uitgave van Kapitaal en Arbeid in Nederland van 1932 (bij W.L. & J. Brusse's Uitgeversmaatschappij te Rotterdam \xe2\x80\x93 de \xe2\x80\x9cvierde verbeterde en met een tweede deel vermeerderde druk\xe2\x80\x9d) omvatte zowel het oude eerste deel als het nieuwe tweede deel. Ondanks de ingrijpende politieke herori\xc3\xabntatie van de schrijfster bleef de nieuwe uitgave nog sterk op een \xe2\x80\x9cnaar marxistischen trant gebouwd schema\xe2\x80\x9d berusten, terwijl haar nieuwe opvattingen en denkwijze slechts \xe2\x80\x9ctot op zekere hoogte\xe2\x80\x9d in het werk doordrongen. Het eerste deel was nagenoeg gelijk aan de derde druk uit 1909._NEWLINE_De vierde druk van 1932 bevatte behalve het nieuwe tweede deel ook een literatuuropgave, een lijst met vreemde woorden en een register.\n_START_SECTION_\nLatere herdrukken\n_START_PARAGRAPH_\nToen HRH in 1947 een eredoctoraat kreeg aangeboden aan de Gemeente Universiteit van Amsterdam, noemde Jan Romein haar boek uit 1902 \xe2\x80\x9ceen meesterwerk, in opzet en van uitvoering\xe2\x80\x9d. Ondanks deze lof werd het slechts in kleine kring gebruikt. Het zou tot de zeventiger jaren (van de 20e eeuw) duren, voordat de studentenbeweging het boek herontdekte en het tot heruitgaven kwam bij de Socialistische Uitgeverij Nijmegen."