b"\n_START_ARTICLE_\nMentalistische taalkunde\n_START_PARAGRAPH_\nDe mentalistische taalkunde is een niet duidelijk omschreven opvatting binnen de verschillende benaderingen van taal, volgens welke men taal dient te bestuderen met behulp van introspectie, in plaats van zich op de concrete communicatie te richten._NEWLINE_Het mentalisme in de lingu\xc3\xafstiek is nauw verbonden met Noam Chomsky, die in zijn Skinner Review fulmineerde tegen de invloed van het behaviorisme binnen de taalkunde: de binaire analyse van taal als een stimulus-responssequens 1voldeed volgens Chomsky niet aan de essenti\xc3\xable vraag van de taalkunde, met name hoe het systeem in elkaar zit en hoe taal, als een van de menselijke faculteiten, functioneert. Hij borduurde hiermee voort op het (eveneens binaire) distributionalisme2, een structurele methode om talige patronen bloot te leggen, alsmede op het transformatiemodel van Harris3; in tegenstelling tot de traditionele structuralisten geloofde hij echter niet aan de representativiteit van corpora, daar deze niet alle mogelijk te genereren uitingen bevatten4. In dier voege introduceerde hij een vorm van cartesianisme in de lingu\xc3\xafstiek en de studie van de taalontwikkeling, dat zich bezint omtrent de theoretische syntactische mogelijkheden die de taal biedt, onafhankelijk van hoe ze in de re\xc3\xable communicatie voorkomt5. Dit cartesianisme is een soort mathematisch-mentale opvatting van taal gebleken._NEWLINE_Men dient mentalisme in de taalkunde geenszins met cognitivisme te verwarren: mentalistische taalkunde is een nadrukkelijk formeel soort benadering, die de voor het cognitivisme essenti\xc3\xable intersubjectiviteit inruilt tegen een universeel toepasbaar, sluitend systeem. Ofschoon de cognitieve plausibiliteit hiermee in principe niet strijdig hoeft te zijn, krijgt de stringente logica van de taal in het mentalisme steeds voorrang op het intu\xc3\xaftieve criterium.6_NEWLINE_Naargelang van hun mathematisch-introspectieve inslag zijn taalkundige modellen meer of minder mentalistisch.\n_START_SECTION_\nBemerkingen\n_START_PARAGRAPH_\n1. Deze behavioristische invalshoek werd ondersteund door de analyse van Saussure: talige communicatie is niets dan een stimulus die uitgaat van een spreker, ontvangen wordt door een ontvanger en van hem/haar een respons uitlokt: het is, met andere woorden, een mechanistische visie op taal._NEWLINE_2. Martinets (een functionalist en dus antimentalistisch) voornaamste kritiek op distributionele taalkunde (zie ook aldaar) bestond erin, dat zij taal steeds als een vergelijking tussen twee elementen bestudeerde; regels werden door oppositie achterhaald. In dier voege schijnt het distributionalisme (op formeel talig niveau) eenzelfde simplificatie in haar benadering van taal te hanteren als het behaviourisme (in de sociaal-communicatieve sfeer)._NEWLINE_3. Dat een voorloper van de Chomskyaanse TGG was \xe2\x80\x94 de vraag stelt zich of het concept van de transformatie, zoals in de taalkunde gehanteerd, niet symptomatisch voor mentalistische taalkunde is: transformaties veronderstellen immers een moeilijk pragmatisch aantoonbaar proces, en de moeilijkheid aan te tonen dat in de geest van een spreker daadwerkelijk transformaties plaatsgrijpen, leidt tot het afweren van dit concept in niet-mentalistisch ge\xc3\xafnspireerde modellen. Onder een talig patroon begrijpe men: om het even welk patroon in een taal. Dit kan over dependentierelaties, modificaties en proposities in het algemeen gaan: de grondgedachte achter de transformationalistische opvatting is dat er een universele groep grammaticale patronen bestaat, die binnen \xc3\xa9\xc3\xa9n welbepaalde taal anders gerealiseerd wordt dan binnen een andere; de mechanismen aan wier hand deze universele structuren als grammaticale (id est, toelaatbare) structuren aan de oppervlakte komen, zijn de transformaties van de desbetreffende taal._NEWLINE_4. Zie: corpuslingu\xc3\xafstiek._NEWLINE_5. Een van Chomsky's boeken is dan ook Cartesian Linguistics: vanuit een fundamenteel ongeloof aan de mogelijkheid om het hele grammaticale potentieel van een taal in het daadwerkelijke gebruik van die taal aan te treffen, keert de mentalistische taalkunde zich van corpusonderzoek af, en richt zich op een introspectief overpeinzen van hoe de regels van taal \xc3\xbcberhaupt in elkaar kunnen zitten; of een structuur al dan niet in de werkelijkheid voorkomt, doet dientengevolge vrijwel nooit ter zake. Hierin verschilt een mentalistische benadering radicaal van een pragmatische._NEWLINE_6. En zo komt het eveneens, dat vele mentalistisch geori\xc3\xabnteerde analyses contra-intu\xc3\xaftief zijn: zo wordt b.v. op een semantisch niveau niet zelden vermoorden ontleed als veroorzaken niet levend te zijn. Vanuit een logisch perspectief is dit vanzelfsprekend aanzienlijk acceptabeler dan vanuit cognitieve overwegingen."