b'\n_START_ARTICLE_\nAuteursrecht\n_START_PARAGRAPH_\nAuteursrecht is het inherente recht van de maker of een eventuele rechtverkrijgende van een werk van literatuur, wetenschap of kunst om te bepalen hoe, waar en wanneer het werk wordt openbaar gemaakt of verveelvoudigd. Wanneer anderen het werk openbaar maken of verveelvuldigen hebben zij daarvoor in beginsel de toestemming van de rechthebbende nodig, tenzij een wettelijk geregelde uitzondering op deze handeling van toepassing is.  _NEWLINE_Het auteursrecht ontstaat in de meeste landen (waaronder Nederland en Belgi\xc3\xab) van rechtswege, zoals overeengekomen in de Berner Conventie (1886). Dit betekent dat een maker het werk van literatuur, wetenschap of kunst niet hoeft te deponeren of te registreren om deze rechten te verkrijgen. Een maker kan deze rechten overdragen aan een ander door middel van een onderhandse akte. Hierdoor verliest de maker economisch zeggenschap over het gemaakte werk. Via een gebruiksrecht of ook wel een licentie kan een rechthebbende meer economisch zeggenschap behouden.   _NEWLINE_Ook nadat de auteur het auteursrecht heeft overgedragen of licentie heeft verstrekt kan de auteur zich in sommige gevallen met een beroep op persoonlijkheidsrechten verzetten tegen publicatie. Daarnaast zijn er ook in geval van overdracht van rechten en licenties enkele juridische instrumenten beschikbaar, bijvoorbeeld onder het auteurscontractenrecht, voor de maker om controle terug te krijgen van de uitgever of andere commerci\xc3\xable exploitant van het werk.  _NEWLINE_Het auteursrecht op een werk vervalt meestal zeventig jaar te rekenen vanaf de 1e januari, na het overlijden van de laatstlevende maker van het betreffende werk. Na deze periode is het werk publiek domein en kan het werk verspreid en aangepast worden zonder dat daarvoor toestemming nodig is van rechthebbende(n).\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nTot de uitvinding van de boekdrukkunst was er niet of nauwelijks sprake van exclusieve rechten op werken van literatuur, wetenschap en kunst. Een van de eerste beeldend kunstenaars, die een auteursrechtelijke bescherming voor zijn  grafische werk tegen illegaal kopi\xc3\xabren  wist te bedingen, was Albrecht D\xc3\xbcrer, volgens D\xc3\xbcrer zelf sedert 1511, door documenten bewezen sedert 1525. Nadat drukken populair werd, verleenden diverse overheden exclusieve drukrechten op boeken aan drukkers. Aanvankelijk was het auteursrecht dus bedoeld voor de bescherming van uitgevers en de tekst van boeken, pas later voor de schrijvers zelf._NEWLINE_Een regeling uit Groot-Brittanni\xc3\xab uit 1710 (The Statute of Anne) erkende voor het eerst dat auteurs, en niet uitgevers, de eerste rechthebbenden moeten zijn. Het hield tevens bescherming in voor kopers van gedrukt werk, in de zin dat uitgevers het gebruik van verkocht werk niet mochten controleren. Ook beperkte het de duur van dergelijke exclusieve rechten. Werken die reeds bestonden ten tijde van de invoering van de Statute of Anne kregen nog 21 jaar exclusiviteit en de werken van na de invoering werden slechts 14 jaar beschermd, waarna het werk of de werken zouden overgaan tot het publieke domein. _NEWLINE_Door een geleidelijke uitbreiding van het werkingsgebied en de opkomst van de multimedia is het tegenwoordig ook op veel andere zaken van toepassing, zoals toespraken, software, foto\'s, films, opgenomen muziek, beeldende kunstwerken, bouwwerken en journalistiek werk._NEWLINE_De Berner Conventie (1886) regelde voor het eerst de erkenning van auteursrechten tussen soevereine landen.  Onder deze conventie werd auteursrecht automatisch toegekend aan elk creatief werk. De auteur hoeft het niet te laten registreren en hoeft geen aanvraag te doen om de rechten te verkrijgen. Zodra het werk bestaat \xe2\x80\x93 dat wil zeggen, geschreven of opgenomen is op een fysiek medium \xe2\x80\x93 worden aan de auteur automatisch alle exclusieve rechten voor dat werk en alle afgeleide werken toegekend, tenzij en totdat de auteur expliciet afstand doet van die rechten of totdat het auteursrecht is verjaard._NEWLINE_De termijn voor verjaring verschilt van land tot land, maar is onder de Berner Conventie minimaal het leven van de auteur plus 50 jaar. In de Europese Unie geldt een termijn van 70 jaar vanaf het overlijden van de auteur. Wanneer auteursrechten niet tijdens het leven van de maker zijn overgedragen verkrijgen de erfgenamen automatisch het auteursrecht. Er zijn verschillende situaties die de termijn van het auteursrecht kunnen be\xc3\xafnvloeden. Bijvoorbeeld wanneer de maker van het werk anoniem of pseudoniem is, of wanneer een rechtspersoon als maker aangewezen is._NEWLINE_In bescherming van auteursrecht werd ook voorzien door de Universele Conventie voor Auteursrecht (1952), maar die conventie is vandaag de dag alleen interessant uit historisch oogpunt \xe2\x80\x94 deze conventie is de oorsprong van het \xc2\xa9-teken. In praktisch opzicht heeft dit verdrag zijn betekenis verloren omdat vrijwel alle ooit erbij aangesloten landen nu de (oudere) Berner Conventie hebben geratificeerd.\n_START_SECTION_\nBasisprincipes van het auteursrecht\n_START_PARAGRAPH_\nOm auteursrecht te krijgen moet er sprake zijn van een werk. In de jurisprudentie is er een drempel van creativiteit tot het ontstaan van auteursrechtelijk beschermd. Deze drempel is gelegd bij de "eigen intellectuele schepping van de maker". Een schepping die te banaal of triviaal is, zal daarom geen werk in de zin van het auteursrecht zijn. Voordat deze toets binnen de Europese Unie ontstaan, bestond er in Nederland een soortgelijke toets, namelijk "elke schepping met een eigen en oorspronkelijk karakter, dat het stempel van de maker draagt" volgend uit het arrest Van Dale/Romme van de Hoge Raad._NEWLINE_De auteursrechthebbende heeft het uitsluitend recht op het werk. Anderen mogen dit in beginsel alleen met voorafgaande toestemming van deze rechthebbende uitoefenen, tenzij zij er een wettelijk geregelde beperking van toepassing kan zijn. Deze uitsluitende rechten vallen uiteen in morele en/of persoonlijkheidsrechten en vermogensrechten en/of economische rechten. morele rechten, zoals het recht op naamsvermelding, zijn niet overdraagbaar. Economische rechten, zoals het recht op eerste openbaarmaking en het recht op verveelvoudiging (kopi\xc3\xabren) van het werk, daarentegen zijn wel overdraagbaar, bijvoorbeeld via een onderhandse akte of licentie._NEWLINE_Vermelden of een werk auteursrechtelijk beschermd is heeft in verreweg de meeste situaties geen invloed op de beschermde status. Het gebruik van symbool \xc2\xa9,  het woord copyright of met een zin(snede) zoals dit werk is auteursrechtelijk beschermd hebben daardoor weinig juridische consequenties. Dit type vermelding komt uit de Verenigde Staten, dat pas in 1989 toetrad tot de Berner Conventie. Voordien ontstond auteursrecht in de Verenigde Staten niet van rechtswege en een vermelding als deze was dus noodzakelijk. Het plaatsen van een mededeling omtrent de auteursrechtelijke status is echter ook zeker niet verboden en kan dus ter informatie van nut zijn voor de consument._NEWLINE_Het bezitten van een auteursrecht betekent nog niet dat dit recht door de houder onder alle omstandigheden gebruikt mag worden. Afspraken die de houder ervan met anderen heeft, kunnen in de weg staan aan het op een bepaalde wijze of jegens bepaalde derden uitoefenen of gebruiken van dat recht.\n_START_SECTION_\nDuur van het auteursrecht in de Europese Unie\n_START_PARAGRAPH_\nDe duur van het auteursrecht is in Europa hoofdzakelijk geharmoniseerd door de \'Europese Richtlijn betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten\' en de aanpassing daarop in de  \'Europese Richtlijn 2011/77/EU. Deze richtlijnen bieden de volgende structuur ten aanzien van de duur van het auteursrecht. Het auteursrecht loopt altijd af op 1 januari volgend de datum van de berekening._NEWLINE_Voor werken literatuur, wetenschap, of kunst waarvan de makers bekend zijn duren tot en met 70 jaar na de dood van de laatstlevende maker. Bij meerdere makers van een werk geldt dat het werk van de ene maker niet te onderscheiden moet zijn van het werk van een andere maker. Bij een boek met illustraties kan het auteursrecht op de tekst op een ander moment verlopen dan de illustraties, wanneer deze door verschillende makers gemaakt zijn._NEWLINE_Werken waarvan de makers anoniem of pseudoniem zijn duren tot en met 70 jaar na eerste rechtmatige openbaring. Deze regel geldt ook wanneer een rechtspersoon aangemerkt is aan de maker van een werk. Dit geldt bijvoorbeeld in Nederland voor werken die in dienstverband zijn gemaakt._NEWLINE_Wanneer een werk nooit gepubliceerd is gedurende deze periodes krijgt de (rechts)persoon die het werk voor het eerst publiceert 25 jaar bescherming zoals deze onder het vermogensrecht van het auteursrecht beschreven is._NEWLINE_Naburige rechten, zoals de rechten van uitvoerend kunstenaars en producers van films en muziek hebben een eigen duur die onafhankelijk van het auteursrecht loopt.\n_START_SECTION_\nBelgisch auteursrecht\n_START_PARAGRAPH_\nDe basis van de Belgische auteursrechtregeling is sinds 1 januari 2015 Hoofdstuk 2 van Titel 5 van Boek XI van het Wetboek van economisch recht. Daarvoor was het auteursrecht geregeld in de wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten. De wet beschermt letterkundige werken en kunstwerken. Overeenkomstig de Berner Conventie, waarvan de laatste herziening in Belgi\xc3\xab op 25 maart 1999 in een wettekst is omgezet, is de bovenvermelde uitbreiding van het werkingsgebied ook in Belgi\xc3\xab gangbaar._NEWLINE_Er zijn twee basisvereisten. Vooreerst moet de creatie gematerialiseerd zijn zodat ze aan derden meegedeeld kan worden. Een idee of theorie kan zonder notatie niet beschermd worden door het auteursrecht. Ook moet het een originele creatie zijn, met een intellectuele bijdrage van de auteur. Offici\xc3\xable overheidsakten, zoals wetteksten en rechterlijke vonnissen, zijn uitgesloten van auteursrechtbescherming (artikel XI.172 \xc2\xa72). Het beheer van de auteursrechten is in Belgi\xc3\xab in handen van Sabam, Unisono en SIMIM. Daarnaast worden nog kopieerrechten ge\xc3\xafnd door Auvibel en Reprobel. _NEWLINE_Registratie of depot is niet noodzakelijk, maar kan gebeuren bij registratiebureaus van de FOD Financi\xc3\xabn of een notaris. Deze twee methodes verlenen een rechtsgeldige vaste datum aan de creatie. Het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom en sommige priv\xc3\xa9organisaties maken ook een registratie mogelijk, waar de rechter de bewijskracht van kan beoordelen.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis Nederlands auteursrecht\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens de Bataafse Republiek kwam de Boekenwet 1803 tot stand. Dit was de eerste nationale regeling in Nederland ter bestrijding van ongeoorloofde nadruk. Het betrof echter een recht van de uitgever en niet van de auteur. Iedereen die een oorspronkelijk werk uitgaf waarop hij het "regt van copie" had, verkreeg het uitsluitend recht dat uit te geven en om tegen nadruk en verkoop van nadrukken op te komen._NEWLINE_Deze wet verloor haar werking toen Nederland onderdeel werd van het Franse Keizerrijk. In deze periode, van 1810 tot 1814, was in het gehele gebied de Franse nationale wetgeving van kracht, onder meer de Franse wet van 19/24 juli 1793 "sur la propri\xc3\xa9t\xc3\xa9 litt\xc3\xa9raire et artistique". Die wet regelde de bescherming van schrijvers, componisten, tekenaars en schilders. Daarnaast werden allerlei decreten en wetten ingevoerd ter regeling van de druk en verspreiding van boeken, kranten en tijdschriften, die veel bureaucratie en censuur tot gevolg hadden._NEWLINE_Toen Nederland in 1813 onafhankelijk werd van Frankrijk, werden die Franse regelingen grotendeels teruggedraaid. Op 24 januari 1814 werd door Koning Willem I een Soeverein Besluit afgekondigd, het Besluit van den 24 Januarij 1814, no.1, houdende bepalingen omtrent den Boekhandel en den eigendom van Letterkundige Werken (Stbl.1814, nr.17). Daarbij werden de Franse wetten "betrekkelijk de boekdrukkerij en den boekhandel" afgeschaft en werd de toestand van voor de Franse Tijd hersteld._NEWLINE_Voor de Zuidelijke Nederlanden werd echter in september 1814 een ander Souverein Besluit afgekondigd, waarmee eveneens de Franse wetten "sur l\'imprimerie et la librairie" werden ingetrokken. Daarbij werd nu echter \xc3\xb3\xc3\xb3k bepaald dat elke schrijver in le Gouvernement de la Belgique het uitsluitend recht had om zijn werk te laten drukken en verkopen. Dat recht had hij gedurende zijn hele leven en zijn erfgenamen kregen het na zijn overlijden gedurende hun hele leven._NEWLINE_In deze juridisch onoverzichtelijke periode golden in Nederland dus twee wezenlijk verschillende regelingen: \xc3\xa9\xc3\xa9n voor de Noordelijke en \xc3\xa9\xc3\xa9n voor de Zuidelijke Nederlanden. Het kopijrecht in het Noorden diende slechts ter bescherming van boekdrukkers en -uitgevers, terwijl in het Zuiden reeds sprake was van een werkelijk auteursrecht ten gunste van de auteurs zelf, zoals tegenwoordig min of meer vanzelfsprekend is._NEWLINE_De Auteurswet 1817, die aan deze overgangsfase een einde maakte, werd de eerste echte Nederlandse wettelijke regeling van het auteursrecht. Deze regeling werd later vervangen door de Auteurswet 1881 en uiteindelijk door de Auteurswet 1912. Deze laatste wet is thans nog steeds van kracht, zij het herhaaldelijk gewijzigd en sinds maart 2008 eenvoudigweg Auteurswet (zonder jaartal) genaamd.\n_START_SECTION_\nAuteursrecht op religieuze werken\n_START_PARAGRAPH_\nBij religieuze werken is niet altijd duidelijk wie de rechthebbende is. Bij oude teksten geldt dat het auteursrecht vervallen is. Gelovigen zijn er vaak van overtuigd dat hun god het werk geschreven heeft of op zijn minst heeft gedicteerd. Dit heeft echter geen praktische betekenis voor het auteursrecht. Op (recente) vertalingen van heilige teksten zal auteursrecht rusten van de vertaler of uitgever._NEWLINE_Een Nederlandse zaak die en passant grote invloed had op rechtspraak over het internet, "Scientology tegen Karin Spaink en internetproviders" resulteerde in het  Scientology-arrest. Dit was een gewone auteursrechtenzaak, waarbij Scientology ultieme controle over haar heilige documenten wilde behouden. De kerk vraagt grote sommen geld voor het mogen lezen van die documenten, en heeft dus belang bij de auteursrechten. In hoger beroep vond de rechter dat het algemeen belang gediend was met het wijzen op het mogelijke gevaar van Scientology, en stelde hij Spaink in het gelijk.\n_START_SECTION_\nAfwijkende duur voor postuum gepubliceerde werken\n_START_PARAGRAPH_\nWerken die voor 1995 postuum (na de dood van de maker) openbaar gemaakt zijn, geldt een beschermingsduur van 50 jaar na publicatie, indien deze termijn langer is dan de "standaard" 70 jaar na de dood van de auteur.'