b"\n_START_ARTICLE_\nSandwichverbinding\n_START_PARAGRAPH_\nEen sandwichverbinding is in de organometaalchemie elke chemische verbinding waarin een metaal-atoom tussen twee arenen in zit. Ten opzichte van de klassieke bindingstheorie is het speciale aan deze verbindingen dat het metaalatoom niet aan \xc3\xa9\xc3\xa9n specifiek koolstofatoom gebonden is, maar bindingen vormt via de overlap van aromatische moleculaire orbitalen met vrije d-orbitalen van het centraal metaalion._NEWLINE_De term sandwichverbinding is in de organische nomenclatuur ge\xc3\xafntroduceerd halverwege de jaren '50 van de 20e\xc2\xa0eeuw. J.D. Dunitz, L.E. Orgel en R.A. Rich waren toen in staat de structuur van ferroceen met behulp van r\xc3\xb6ntgendiffractie te bepalen. Robert Burns Woodward had enige jaren daarvoor al voorgesteld dat het ijzeratoom tussen de twee cyclopentadi\xc3\xabnylringen zou kunnen zitten. De structuur loste ook het probleem op rond de mogelijke conformaties. De bepaling van de structuur van ferroceen had zowel op ontwikkeling van de r\xc3\xb6ntgendiffractie als op de ontwikkeling van de organometaalchemie een verstrekkende positieve invloed. In 1973 kregen twee pioniers op het gebied van de sandwichverbindingen, Ernst Otto Fischer en Geoffrey Wilkinson, de Nobelprijs voor de Scheikunde.\n_START_SECTION_\nHalve sandwichverbinding met \xc3\xa9\xc3\xa9n metaalatoom\n_START_PARAGRAPH_\nBinnen de groep van de metallocenen zijn er sandwichtverbindingen met slechts \xc3\xa9\xc3\xa9n organische ligand in plaats van twee, die worden aangeduid als halve sandwichverbindingen. Het beroemdste lid van deze familie is waarschijnlijk methylcyclopentadienylmangaantricarbonyl. Dergelijke verbindingen worden ook aangeduid als pianokrukverbindingen. Voorwaarde voor die aanduiding is dat er drie twee- of drie-atomige liganden zijn naast de vlakke koolwaterstof-zitting van de kruk. Als zitting treden benzeen of cyclopentadienyl op, de poten worden vaak gevormd door CO of een allylgroep.\n_START_SECTION_\nHalve sandwichverbindingen met twee metaalatomen\n_START_PARAGRAPH_\nSommige verbindingen, cyclopentadienylijzerdicarbonyldimeer en cyclopentadienylmolybdeentricarbonyldimeer, kunnen als speciaal geval van de halve sandwiches beschouwd worden. Ze beschikken immers over twee metaalatomen.\n_START_SECTION_\nSandwichverbindingen met meerdere metaalatomen\n_START_PARAGRAPH_\nSommige sandwichverbindingen komen voor met meer dan 2 metaalatomen. Een voorbeeld is de structuur waarbij vier aan elkaar gekoppelde palladiumatomen tussen twee peryleeneenheden in zitten. Het complex is tweewaardig positief geladen; de tegenionen zijn niet-co\xc3\xb6rdinerende grote anionen (meestal tetrafenylboraat)."