b'\n_START_ARTICLE_\nScherprechters in Brugge\n_START_PARAGRAPH_\nDe Brugse scherprechters of beulen waren door de stad Brugge aangestelde hulpkrachten binnen het gerechtelijk apparaat.\n_START_SECTION_\nHistorisch overzicht\n_START_PARAGRAPH_\nOver de beulen in Brugge bestaan geen exhaustieve studies. Wat over hen geweten is, is te halen uit informatie, soms toevallige, die her en der schuil gaat in meer algemene studies. Omvangrijke opzoekingen over verschillende eeuwen in de uitgebreide stadsrekeningen leren anderzijds heel wat namen van beulen kennen, evenals de activiteiten waarvoor ze bezoldigd werden._NEWLINE_Dat men zich vroeger nauwelijks voor de scherprechters interesseerde is bevreemdend, want hun activiteiten kwamen soms op spectaculaire wijze op de voorgrond. Zo was er het grote tweeluik Het oordeel van Cambyses door Gerard David, waarop men de beulen aan het werk zag en dat zowel in het stadhuis (het originele) als in het Brugse Vrije (de kopie) goed zichtbaar aanwezig was. Men vond in de kronieken de kleurrijk en wreedaardig beschreven folteringen op schout Pieter Lanchals en zijn lotgenoten in 1488. De vele martelingen en terechtstellingen zowel van protestanten als van katholieken (onder meer de ophefmakende zaak van de paters franciscanen in de tweede helft van de 16de eeuw) waren welbekend. _NEWLINE_Er is een van de beulen, Wissel Geerts, die bekend bleef, vanwege de persoonlijke appreciatie die Joos de Damhouder over hem gaf. Volgens hem was hij een vrome en ingoede man, die de pati\xc3\xabnten in de cel ging opzoeken om ze moed in te spreken alvorens hij ze folterde en die Missen voor hun zielenzaligheid deed opdragen. Hij bezocht herbergen noch bordelen en was mild in het uitdelen van aalmoezen._NEWLINE_Als de beul spectaculair faalde, was dit iets om in de kronieken te vereeuwigen. Nicolas Le Blond ging in 1586 zo onhandig te werk dat hij tot driemaal moest herbeginnen om het hoofd af te houwen van de protestantse patrici\xc3\xabr Pieter Chantraines dit Broucxault en Marant Reiniers drukte in 1613 zo onhandig op de schouders van de  gehangene Pieter Van Wesemaal, dat de koord brak en de veroordeelde tegen de grond smakte. Een tweede opknoping leek te lukken en de booswicht werd voor dood achter gelaten in het graf dat gedolven was op het kerkhof van Sint-Donaas. Maar vooraleer men er het stoffelijk overschot kon bijvoegen van drie andere opgehangenen, kwam hij weer tot leven. Ditmaal werd hij geen derde keer meer opgehangen, maar door een besluit van Albrecht en Isabella vrijgesproken. Ze gaven hiermee gevolg aan de volksovertuiging dat wie het er na een opknoping levend van af bracht, moest gespaard worden. _NEWLINE_In 1792 werd de beul door de Jacobijn Jean-Antoine van Zuylen de Gaesebeke ertoe overgehaald, mits betaling, de beelden van het stadhuis op de Markt symbolisch te onthoofden. _NEWLINE_Bij de nogal massale terechtstellingen van roversbenden in de Franse tijd, die van Fran\xc3\xa7ois Salembier in 1798 en die van Ludovicus Baekelandt in 1803, bleef de beul op de achtergrond en werd hij nauwelijks en zeker niet bij naam genoemd.\n_START_SECTION_\nVroegste folteringen\n_START_PARAGRAPH_\nDe vroegst bekende aanwending van de pijnbank in een rechtszaak is voor wat Vlaanderen betreft te situeren in Brugge in 1258-1260._NEWLINE_Folteren teneinde inlichtingen te bekomen, of als politiek of militair wapen is van alle tijden en de geschiedenis ervan kan worden opgemaakt tot in de vroegste beschavingen. In 1129 werden de moordenaars van graaf Karel de Goede gefolterd opdat ze hun medeplichtigen zouden verklikken. _NEWLINE_Het folteren om bekentenissen te bekomen, dus binnen een officieel rechterlijk kader, wordt pas vanaf de dertiende eeuw in het graafschap Vlaanderen vastgesteld. De eerste scherprechters die hiervoor werden aangesteld kennen we pas vanaf de veertiende eeuw. Voordien behielp zich de baljuw waarschijnlijk met de politiemannen waarover hij het bevel voerde. Het vroegst bekende geval is dat van de Brabantse handelaar Franco van Langherode die rond 1258 door de baljuw van Brugge, Jan Ronghe, werd beticht van valsmunterij. Hij bekende onder foltering en werd onmiddellijk ter dood gebracht, hoewel achteraf bleek dat hij helemaal onschuldig was. De executie was gebeurd onder het luide protest van de schepenen van Brugge, die oordeelden dat bekentenissen op de pijnbank afgedwongen, onvoldoende waren als er geen andere bewijzen waren. De eigengereide actie van de grafelijke vervolgingsambtenaar was dus helemaal onwettelijk._NEWLINE_Er valt hierbij op te merken dat de pijnbank niet door een wettelijke bepaling werd ingevoerd, maar gewoon vanuit praktische overwegingen als een politiemiddel tot stand kwam. Wederrechtelijke folterpraktijken kwamen meer dan eens voor, zoals men weet uit de klachten die tot de graaf gericht werden. Daarom werden in Brugge en elders keuren uitgevaardigd die bepaalden dat geen poorter mocht worden gepijnigd, tenzij onder de controle van de schepenen. Langs deze weg sloop het folteren als het ware de rechtspraak binnen en kreeg het een wettig statuut, zonder dat er ooit wetgeving over werd uitgevaardigd.\n_START_SECTION_\nHet opknopen\n_START_PARAGRAPH_\nDe ultieme straf, de beroving van het leven, die in bepaalde perioden op aanzienlijke wijze werd toegepast (bij volksopstanden en tijdens de godsdiensttroebelen bijvoorbeeld) behoorde tot het meest zichtbare deel van het beulenwerk. Het evenement was dan toch voldoende uitzonderlijk om de menigte aan te lokken die dit vaak als een morbide feest kwam bijwonen. Gebeurde dit in de vroegere eeuwen buiten de stad op het galgenveld, dan werd het van lieverlede, als een vorm van afschrikwekkend voorbeeld, naar het centrum van de stad gebracht._NEWLINE_Oorspronkelijk werd vooral het hoofd van de romp gescheiden met het zwaard. In de zestiende-zeventiende eeuw werden ketters en heksen meestal verbrand. Nadien werd het ophangen aan de galg de meest toegepaste methode. Vanaf de Franse tijd werd het opknopen vervangen door de guillotine. De nieuwe strafrechtbank schafte zich zo een toestel aan.\n_START_SECTION_\nNa de executie\n_START_PARAGRAPH_\nHet terechtstellen van een veroordeelde was vaak niet de laatste akte. Het lichaam werd in veel gevallen gevierendeeld. Het slachtoffer mocht zich al gelukkig prijzen als hem dat niet levend was overkomen._NEWLINE_Het hoofd werd door de beul op een spies vastgestoken en permanent (of toch voor een aantal jaren) tentoongesteld, op de Markt, op de Burg, of boven een van de stadspoorten, als afschrikwekkend voorbeeld.\n_START_SECTION_\nHet galgenmaal\n_START_PARAGRAPH_\nOp elke terechtstelling volgde een feestje, waarschijnlijk om de emoties weg te spoelen._NEWLINE_Een voorbeeld vindt men in de stadsrekening van Brugge voor het jaar 1782. Na een terechtstelling aten schout, burgemeesters, schepenen en griffiers samen in de grote ledenkamer; twee paters predikheren (die de gehangene hadden bijgestaan), de officieren van de schout en twee klerken van de vierschaar aten bij de conci\xc3\xabrge; in de groene kamer werd opgediend voor de scherprechter, zijn zoon en helper, vier officieren van justitie en de adjudant van de Burgerlijke wacht. Dit alles op stadskosten.\n_START_SECTION_\nHet einde\n_START_PARAGRAPH_\nNa 1856 bleef Jan-Baptist Boitquin scherprechter voor West-Vlaanderen en dit tot aan zijn dood. Hij verhuisde wel naar Brussel omdat hij ingevolge het KB van 18 juni 1853, dat het aantal strafuitvoerders voor het gehele land beperkte tot \xc3\xa9\xc3\xa9n titularis en twee helpers, ook de provincies Brabant en Henegouwen, en weldra alle overige provincies erbij kreeg. _NEWLINE_Vanaf 1863 (einde van de terechtstellingen in Belgi\xc3\xab, althans buiten oorlogstijd), beperkte zich de taak van de uitvoerder der criminele vonnissen tot het plechtig spijkeren op een paal van de plakbrief die een assisenvonnis bij verstek aankondigde. Na 1892 gebeurde dit nog door de opvolger van Boitquin, de laatste scherprechter in functie, de zeventigjarige Franciscus Hamel, die in Luik woonde en het land afreisde om deze laatst overgebleven taak van zijn ambt uit te voeren.'