b"\n_START_ARTICLE_\nKleinood\n_START_PARAGRAPH_\nHet begrip kleinood verwijst in de tegenwoordige betekenis veelal naar een klein kostbaar voorwerp, vaak een sieraad. Figuurlijk gebruikt komen de begrippen kleinood en juweel(tje) goed met elkaar overeen._NEWLINE_In het Middelnederlands kon het woord in de huidige zin gebruikt worden, maar het kon ook klein geschenk betekenen en kon zelfs duiden op zaken die niet klein maar verfijnd waren, zoals kostbaar huisraad of een fraai bewerkt zwaard. Bij ridderorden heeft het woord een iets afwijkende betekenis, als draagteken van een ridderorde. Ook opzettelijk verkeerd gebruik komt voor, zinspelend op het woordeinde \xe2\x80\x93nood. Juist is echter om \xe2\x80\x93ood als achtervoegsel lezen, gebaseerd op een Middelnederlandse woordvorming.\n_START_SECTION_\nUitspraak\n_START_PARAGRAPH_\n\xc2\xa0uitspraak\xc2\xa0(info / uitleg), [/'kl\xc9\x9b\xc9\xaanot/]. De klemtoon ligt op de eerste lettergreep.\n_START_SECTION_\nWoordgebruik\n_START_PARAGRAPH_\nIn de betekenis iets kleins en kostbaars komt kleinood herhaaldelijk voor in de Statenvertaling van de Hebreeuwse Bijbel, die uit het begin van de 17e eeuw stamt, maar die met beperkte aanpassingen in behoudende kringen nog steeds gebruikt wordt. Zes psalmen worden aangekondigd als zijnde \xe2\x80\x9ceen gouden kleinood van David\xe2\x80\x9d. De Statenvertaling volgt in dit opzicht de Duitse Lutherbijbel uit 1534. Ook in het boek Spreuken is het gebruik metaforisch: \xe2\x80\x9cGoud is er, en menigte van robijnen; maar de lippen der wetenschap zijn een kostbaar kleinood.\xe2\x80\x9d Terwijl het enkelvoud uitsluitend in verband met metaforen voorkomt in de Bijbel, geldt dit juist niet voor het meervoud. Zie bijvoorbeeld I Samuel 6:8: Neemt dan de ark des HEEREN, en zet ze op de wagen, en legt de gouden kleinoden, die gij Hem tot een schuldoffer vergelden zult, in een koffertje aan haar zijde; en zendt ze weg, dat zij heenga._NEWLINE_In het hedendaagse taalgebruik komt het woord zelden voor en wordt het vooral overdrachtelijk gebruikt. Een uitzondering is het gebruik in de faleristiek, waar er een draagteken van een ridderorde mee bedoeld wordt, wat een betekenisvernauwing met zich mee brengt. Verder komt opzettelijk verkeerd gebruik (abusio) voor, gebaseerd op het woordeinde \xe2\x80\x93nood. Dit is bijvoorbeeld te zien in de naam Kleinood & Grootzeer (een uitgeverij van dichtbundels) en nog eenduidiger in Stichting Pygmee\xc3\xabn Kleinood, een organisatie die zich inzette voor de belangen van Pygmee\xc3\xabn en zich daarbij niet op hun kostbaarheden richtte, maar op hun noden._NEWLINE_Overeenkomstig de bedoeling van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) om de Bijbel om te zetten in Nederlands dat aansluit bij de ervaringswereld van de tegenwoordige lezer, komt het woord daar niet meer in voor. De frase een gouden kleinood van David is hier vertaald als een stil gebed van David. Dat het verschil tussen de vertalingen zo groot is, komt doordat de betekenis in de grondtekst onbekend is.\n_START_SECTION_\nSchrijfwijze en meervoud\n_START_PARAGRAPH_\nBeets gebruikt in bovenstaand citaat het meervoud kleinodi\xc3\xabn dat eigenlijk op volksetymologie berust. Dit meervoud en het veel gebruikelijkere kleinoden zijn beide correct. Door de foutieve veronderstelling dat kleinood een samenstelling zou zijn, is de afbreking niet voor iedereen vanzelfsprekend; Het woord wordt afgebroken als klei-nood, volgens de algemene regels.\n_START_SECTION_\nEtymologie van \xe2\x80\x93ood\n_START_PARAGRAPH_\nDe etymologie van kleinood is lang onzeker geweest, mede doordat het woord aan allerlei vervormingen en volksetymologie\xc3\xabn bloot heeft gestaan. Het Nederlands etymologisch woordenboek (N.e.w.) van De Vries opperde al, dat de uitgang \xe2\x80\x93ood dezelfde herkomst zou kunnen hebben als \xe2\x80\x93oede in armoede en \xe2\x80\x93at in Heimat. Toch neigde het N.e.w. naar de nu als achterhaald beschouwde hypothese van een verband met het Middeleeuws Latijnse clenodium. De uitgang zou dan teruggaan op het Germaanse auda, wat in latere afleidingen opduikt met betekenissen als bezit, gelukzaligheid en rijkdom. Via auda en audr legt het woordenboek verbanden met woorden als ooievaar (een geluksbrenger) en olijk._NEWLINE_Het Etymologisches W\xc3\xb6rterbuch der deutschen Sprache (EWdS) is voor Kleinod echter de omgekeerde mening toegedaan, en noemt Heimat, Armut, Zierat en Ein\xc3\xb6de als verwant, echter zonder oudere vormen ter adstructie aan te dragen. De samenhang met Clenodium wordt unklar (onduidelijk) genoemd. Het Digitale W\xc3\xb6rterbuch der deutschen Sprache geeft dezelfde etymologie._NEWLINE_Het Middelnederlandsch Woordenboek beschouwt de conclusie van het N.e.w. als verouderd. Het verdedigt een soortgelijke opvatting als de genoemde Duitse woordenboeken en geeft aan dat het woord door middel van de uitgang \xe2\x80\x93ood afgeleid is van klein. Ter vergelijking worden het Gotische woord wit\xc3\xb4th (witu\xc3\xbe) en het woord armoede besproken, die in essentie dezelfde uitgang hebben als kleinood. Zoals veel woorden is wit\xc3\xb4th is zijn uitgang kwijtgeraakt; het is in het Nederlands vereenvoudigd tot wet. Woorden als armoede en kleinood hebben hun uitgang echter behouden, vermoedelijk omdat ze in de volksmond als samengestelde woorden ervaren werden. Andere woorden waarin de uitgang \xe2\x80\x93\xc3\xb4th nog herkenbaar is, zijn sieraad en het Duitse Heimat. Het woord clenodium, dat in het N.e.w. als grondvorm werd beschouwd, is wel verwant, maar is een Latijnse afleiding van het Middelhoogduitse woord klein\xc3\xb4t.\n_START_SECTION_\nBetekenisverschuiving van het woord klein\n_START_PARAGRAPH_\nDe eerste helft van het woord kleinood lijkt gemakkelijk te begrijpen, maar dit woord had in het Middelnederlands twee betekenissen. Daarin doet het denken aan het hedendaagse woord fijn, dat op iets kleins kan duiden, maar ook op iets dat verfijnd is en beslist niet klein hoeft te zijn. Bij het woord kleinood blijkt dit uit de opmerking: \xe2\x80\x9cversta door clenode niet slechts juwelen, paarlen, gouden ringen en dgl., maar in het algemeen elk kostbaar meubelstuk, b.v. zilveren ketels, kannen, bekers, in goud en edelgesteenten beslagene gebedeboeken, enz.\xe2\x80\x9d Opmerkelijk is dat de betekenissen die het woord klein in het verleden had, zeer goed overeenkomen met de tegenwoordige connotaties van het woord kleinood. De betekenis van het woord klein evolueerde van 'glanzend en schitterend', via 'sierlijk en fijn' tot het huidige gebruik als tegenstelling van groot."