b'\n_START_ARTICLE_\nCuzco (stad)\n_START_SECTION_\nHet Rijk van de Inca\n_START_PARAGRAPH_\nVoordat de stad in de 16e eeuw door de Spaanse conquistadores werd veroverd, was het de hoofdstad en het culturele en religieuze centrum van het Rijk van de Inca, Tawantinsuyu ("Het land van de vier kwartieren"). De Inca\xe2\x80\x99s gaven de stad de vorm van een poema en ze bouwden vele tempels zoals die voor de zonnegod Inti en de maangodin Quilla. Behalve de hoofdstad was Cuzco voor de Inca\xe2\x80\x99s namelijk ook een heilige stad. Zij meenden dat dit de plek was waarvan de zoon van de zon (Manco Capac) en de dochter van de maan (Mama Ocllo) na een lange zoektocht vanaf het Titicacameer (waar zij door zon en maan op de wereld waren gezet) besloten dat het vruchtbaar genoeg was om er te blijven en waar vervolgens het Rijk van de Inca geboren werd. Vanuit de steden in de omgeving kwamen er dan ook vele mensen op bedevaart. Bijgevolg had de stad een goed ontwikkeld systeem van persoonsregistratie, die het mogelijk maakte voldoende voedsel in voorraad te houden voor de bewoners en de bezoekers._NEWLINE_Tahuantisuyu was een sterk rijk, maar raakte aan het begin van de 16e eeuw door twisten verdeeld. De oorzaak daarvan was dat het rijk sinds 1471 onder het leiderschap van T\xc3\xbapac Inca Yupanqui sterk was gegroeid. Aan het einde van zijn heerschappij omvatte Tahuantisuyu een gebied dat lag tussen Quito in Ecuador en Santiago in Chili. Zijn opvolger Huayna Capac verlegde het bestuurlijke centrum vervolgens naar Quito, waardoor Cuzco in politiek opzicht inboette aan belang. Kort voor zijn dood verdeelde Huayna C\xc3\xa1pac het rijk tussen zijn zoons Atahualpa en Hu\xc3\xa1scar. Het Noordelijke deel ging naar Atahualpa, terwijl Hu\xc3\xa1scar het Zuiden ontving. Hu\xc3\xa1scar maakte Cuzco weer tot hoofdstad van zijn deel van het gebied. Wat volgde waren jaren van rivaliteit tussen het Noorden en het Zuiden. In 1532 werd Hu\xc3\xa1scar door de Noordelijke troepen gevangengenomen, waardoor Atahualpa leider van het hele Incarijk werd.\n_START_SECTION_\nDe koloniale tijd\n_START_PARAGRAPH_\nHet leiderschap van Atahualpa duurde echter niet lang, want in 1532 nam de conquistador Francisco Pizarro hem gevangen. Op 15 november 1533 bereikte Pizarro vervolgens de stad Cuzco. De stad werd veroverd en geplunderd en het gebied werd gekoloniseerd en gekerstend. Veel van de bouwwerken die de Inca\xe2\x80\x99s hadden neergezet werden door de Spanjaarden afgebroken, zodat zij hun katholieke kerken op die plaatsen konden zetten. In veel gevallen verrezen de kerken en kloosters boven op de muren van de Inca-tempels. De nieuwe bouwstijl bleek echter niet goed bestand tegen de aardbevingen die het gebied regelmatig troffen. Vaak bleven de Inca-muren overeind staan terwijl de Spaanse bouwwerken instortten._NEWLINE_In 1535 probeerde Manco Capac II, een halfbroer van Hu\xc3\xa1scar, de stad op de Spanjaarden te veroveren. Met 100.000 man marcheerde hij op tegen de Spanjaarden, die de stad bijna verloren. Slechts door een gewaagde uitval en een bloedige veldslag bij Sacsayhuam\xc3\xa1n konden zij de stad behouden. Door de strijd werd Cuzco echter zwaar beschadigd._NEWLINE_In datzelfde jaar vestigde Pizarro het bestuurscentrum in de nieuwe stad Lima. Cuzco verloor daarmee zijn belangrijkste functie, en het werd een koloniale stad zonder belang. Een aardbeving maakte in 1650 de teruggang volledig: de stad werd wederom verwoest.\n_START_SECTION_\nModern Cuzco\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1911 werd niet ver van Cuzco de Inca-stad Machu Picchu ontdekt. Cuzco ontwikkelde zich daardoor tot een belangrijk toeristisch centrum in Peru._NEWLINE__NEWLINE_In 1950 werd een groot deel van de stad opnieuw door een aardbeving verwoest._NEWLINE__NEWLINE_In 1983 werd het historisch centrum van Cuzco opgenomen op de werelderfgoedlijst van UNESCO._NEWLINE__NEWLINE_Op 8 december 2004 tekenden de presidenten van 12 landen in Latijns-Amerika in Cuzco de Verklaring van Cusco, waarmee zij de Zuid-Amerikaanse Statengemeenschap oprichtten.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nVoetbal is in Peru de belangrijkste sport. Uit Cuzco zijn twee professionele voetbalclubs afkomstig die regelmatig op het hoogste Peruviaanse niveau actief zijn. Dit zijn Real Garcilaso en Club Sportivo Cienciano. Beide clubs spelen en evenals het kleinere Deportivo Garcilaso hun wedstrijden in het Estadio Garcilaso met een capaciteit van 45.000 plaatsen. In dit stadion werd \xc3\xa9\xc3\xa9n wedstrijd gevoetbald voor de Copa Am\xc3\xa9rica 2004.'