b'\n_START_ARTICLE_\nEvolutionaire psychologie\n_START_SECTION_\nGeschiedenis en theoretische grondslagen\n_START_PARAGRAPH_\nDe theorie\xc3\xabn waarop de evolutionaire psychologie is gebaseerd zijn afgeleid van het werk van Charles Darwin die een mechanisme ontdekte, natuurlijke selectie, waardoor soorten zich konden ontwikkelden en nieuwe soorten konden ontstaan. De evolutionaire psychologie maakt gebruik van de vooruitgang in de kennis van de evolutietheorie uit de evolutiebiologie._NEWLINE_Evolutionaire psychologen nemen aan dat natuurlijke selectie ook tot psychische aanpassingen heeft geleid, op dezelfde manier dat natuurlijke selectie ook tot anatomische en fysiologische aanpassingen. Zoals met aanpassingen in het algemeen, zijn psychische aanpassingen gespecialiseerd voor de omgeving waarin een organisme evolueerde, de omgeving van evolutionaire aangepastheid of de EEA (environment of evolutionary adaptedness). Natuurlijke selectie zorgt ervoor dat organismen zich aanpassen aan hun omgeving. Seksuele (en sociale) selectie zorgt ervoor dat organismen zich aanpassen aan hun sociale omgeving bij het vinden van een seksuele partner. Seksuele selectie geeft aanleiding tot sekseverschillen. Omdat vrouwen een relatief grotere ouderlijke investering doen dan mannen (net als bij alle andere zoogdieren) zijn ze kieskeuriger dan mannen in de keuze van een seksuele partner. Deze voorspelling uit de evolutionaire psychologie is inmiddels vele malen aangetoond._NEWLINE_Een andere mijlpaal in de ontwikkeling van de evolutionaire psychologie is de inclusive fitness-theorie van William Donald Hamilton, voor het eerst naar voren gebracht in 1964. Hamilton liet met een wiskundig model zien dat individuen de verspreiding van hun genen in de volgende generatie kunnen versterken door naaste verwanten (kin) met wie ze hun genen delen te helpen overleven en zich voort te planten. Volgens de "regel van Hamilton", kan zo altru\xc3\xafsme zich ontwikkelen. Andere theorie\xc3\xabn voor de verklaring van de evolutie van altru\xc3\xafstisch gedrag zijn wederkerigheid, reputatie, straf, en (culturele) groepsselectie. Deze theorie\xc3\xabn verklaren niet alleen de evolutie van altru\xc3\xafsme maar ook van eigenschappen zoals empathie, schuld, woede, en loyaliteit._NEWLINE_Een belangrijk concept in de evolutionaire psychologie is de EEA of environment of evolutionary adaptedness. Deze term, ge\xc3\xafntroduceerd door de Britse psychiater en psychoanalyticus John Bowlby (1907\xe2\x80\x931990), beschrijft de omgevingsfactoren waarin een bepaald gedrag evolutionair gezien tot stand is gekomen door middel van adaptaties en onder druk van de natuurlijke selectie. Aangezien bij mensen de omgeving vaak zo snel verandert dat de hersenen zich niet snel genoeg kunnen aanpassen kan er sprake zijn van een mismatch waarin adaptief gedrag in onze voorouderlijke omgeving niet meer adaptief is (bijvoorbeeld de angst voor slangen en spinnen en vreemdelingen)._NEWLINE_Andere belangrijke theorie\xc3\xabn die de evolutionaire psychologie gebruikt zijn: de levenslooptheorie (life history theory) van Erik Erikson, de theorie van ouderlijke investering (parental investment theory), de costly signaling-theorie van Amotz Zahavi, de indirecte reciprociteitstheorie en de culturele groepsselectie theorie.\n_START_SECTION_\nMethoden van Onderzoek\n_START_PARAGRAPH_\nEen evolutionair psycholoog neemt hedendaags gedrag waar en probeert vervolgens te verklaren hoe, en onder welke (omgevings)factoren dit gedrag zo heeft kunnen ontstaan (evolueren). Bijvoorbeeld: de psycholoog neemt waar dat mensen vreemdgaan. Vervolgens probeert hij te bedenken (en te onderzoeken) of vreemdgaan een evolutionair voordeel kan zijn geweest. Als vreemdgaan inderdaad gunstig is geweest voor de voortplantingskansen van het individu, dan zal selectie zijn geweest op deze eigenschap. Dat kan dan de reden zijn waarom we ook tegenwoordig nog steeds vreemdgaan._NEWLINE_Evolutionaire psychologen maken gebruik van diverse onderzoeksmethoden om hun voorspellingen te toetsen waaronder gedragsexperimenten, cognitieve experimenten, neurowetenschappelijk onderzoek, vragenlijsten, onderzoek bij jager-verzamelaars, crosscultureel onderzoek, medisch onderzoek, archeologisch onderzoek, en computersimulaties._NEWLINE_Evolutionaire psychologen nemen aan dat gedragingen of eigenschappen die algemeen voorkomen in alle culturen goede kandidaten zijn voor evolutionaire aanpassingen. Voorbeelden van mogelijk ge\xc3\xabvolueerde eigenschappen zijn: emoties, het waarnemen van gezichten, empathie, onderscheid tussen verwanten en niet-verwanten, en samenwerken met anderen. Evolutionaire psychologen doen theoretische voorspellingen vanuit de evolutietheorie over diverse soorten menselijke eigenschappen en gedragingen zoals altru\xc3\xafsme, intelligentie, leiderschap, persoonlijkheid, voorkeur voor seksuele partners, perceptie van schoonheid, ouderlijke investering die vaak uitkomen.\n_START_SECTION_\nControversen\n_START_PARAGRAPH_\nControverses over evolutionaire psychologie richten zich vaak op vragen over de toetsbaarheid van hypothesen, de theoretische veronderstellingen (zoals de modulaire werking van de hersenen, en de onzekerheid over de aard van de voorouderlijke omgeving), het belang van niet-adaptieve culturele verklaringen, maar ook politieke en ethische kwesties als gevolg van de interpretaties van sommige onderzoeksresultaten.'