b'\n_START_ARTICLE_\nHardoen\n_START_SECTION_\nNaamgeving en taxonomie\n_START_PARAGRAPH_\nDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Lacerta stellio gepubliceerd door Carl Linnaeus. Hij baseerde de naam op een beschrijving van Fredrik Hasselquist die in 1757 verscheen, en die de soort in Syri\xc3\xab en Palestina zag, een beschrijving en afbeelding uit 1717 uit Mykonos door Joseph Pitton de Tournefort, waarnaar ook Hasselquist verwees, en een afbeelding uit het werk van Albertus Seba. Door George Albert Boulenger werd de soort in 1885 in het geslacht Agama geplaatst, dat in 1802 door Fran\xc3\xa7ois Marie Daudin was gecre\xc3\xaberd. Onder de naam Agama stellio komt de soort nog veel voor in de literatuur. In 1990 plaatste Kasparek de soort in het geslacht Stellio Laurenti, 1768. De naam Stellio wordt echter niet langer geaccepteerd omdat het in 1936 door Stejneger aangewezen lectotype ervan, Stellio saxatilis Laurenti, 1768 een niet te identificeren soort betreft, en de soorten worden nu hoofdzakelijk in de geslachten Laudakia Gray, 1845 en Acanthocercus Fitzinger, 1849 geplaatst. Manthey & Schuster plaatsen de soort in 1999 in het geslacht Laudakia. In 2012 cre\xc3\xaberden Baig et al. het monotypische geslacht Stellagama voor deze soort._NEWLINE_De soort werd in 1768 door Josephus Nicolaus Laurenti beschreven en benoemd als Iguana cordylina, nu herkend als een junior synoniem van de naam die Linnaeus in 1758 gaf. Laurenti baseerde de beschrijving en naam op "Salamandra Americana" van Albertus Seba.\n_START_SECTION_\nOndersoorten\n_START_PARAGRAPH_\nDe hardoen wordt verdeeld in de volgende ondersoorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. De ondersoorten verschillen enigszins in uiterlijk maar zijn met name gebaseerd op geografische verspreiding.\n_START_SECTION_\nUiterlijke kenmerken\n_START_PARAGRAPH_\nDe kleur is bruingrijs tot bijna zwart, met onregelmatige lichtere vlekken op de rug en staart, vooral op de kop van de mannetjes. Op de rug bevindt zich een lichtere bandering en rijen stekelachtige knobbels, die bij oudere exemplaren vervagen. De dieren kunnen van kleur veranderen, vooral de mannetjes die een rode kleur aan de voorzijde van het lichaam krijgen als ze opgewonden raken. Mannetjes zijn te herkennen doordat ze wat forser worden en meestal een rode voorzijde van het lichaam hebben. De kop is relatief groot en de schubbenrijen op de staart zijn sterk gekield en lijken op stekels. Ze overlappen elkaar wat voor een goede bepantsering zorgt. Het lichaam is afgeplat en heeft een duidelijke hals. De maximale lengte is ongeveer 40 centimeter waarvan bijna de helft bestaat uit de lange staart.\n_START_SECTION_\nVerspreiding en habitat\n_START_PARAGRAPH_\nDe hardoen komt voor in Griekenland, Macedoni\xc3\xab, Egypte, Isra\xc3\xabl, Jordani\xc3\xab, Libanon, Saoedi-Arabi\xc3\xab en Turkije. De verschillende ondersoorten verschillen enigszins in verspreidingsgebied, de ondersoort Stellagama stellio cypriaca die endemisch is op Cyprus, zie onder taxonomie._NEWLINE_De habitat varieert van droge tot zeer droge gebieden. De ondergrond is altijd rotsachtig, vaak in berg- of kustgebieden. De hagedis klimt vaak op stenen en in bomen. Ook in de buurt van steden kan de hagedis worden aangetroffen, zoals in huizen.\n_START_SECTION_\nBeschermingsstatus\n_START_PARAGRAPH_\nDoor de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is de beschermingsstatus \'veilig\' toegewezen (Least Concern of LC).\n_START_SECTION_\nLevenswijze\n_START_PARAGRAPH_\nDe hardoen jaagt voornamelijk op kleine ongewervelden zoals insecten maar kan door zijn grootte ook kleine gewervelden buitmaken. Net als andere grotere agamen bestaat een belangrijk deel van het menu uit plantendelen als bladeren en bloemen. De hagedis kan massaal voorkomen op steenhopen en andere geschikte biotopen. Ook tuinen en plantenkwekerijen zijn een geschikte leefomgeving, zoals palmkwekerijen maar ook in huizen wordt de hagedis aangetroffen. De hardoen is een goede klimmer die zijn schuilplaats echter op de bodem heeft, zoals onder stenen en in de holen van knaagdieren._NEWLINE_Zoals wel meer leguaanachtigen \xe2\x80\x93 waar de agamen toe behoren \xe2\x80\x93 kan het dier met soortgenoten communiceren door knikkende bewegingen te maken met de kop. De paring vindt plaats in de lente, in juni worden de eitjes afgezet, ongeveer 6 tot 14 in totaal. De eitjes hebben een lederachtige schaal en worden afgezet in een ondiep kuiltje. Als de juvenielen vanaf augustus uit het ei kruipen zijn ze zo\'n 4 centimeter lang en moeten uitkijken voor onder andere grotere hagedissen om niet te worden opgegeten.'