b'\n_START_ARTICLE_\nAleksandr Friedmann\n_START_PARAGRAPH_\nAleksandr Aleksandrovitsj Friedmann (Russisch: \xd0\x90\xd0\xbb\xd0\xb5\xd0\xba\xd1\x81\xd0\xb0\xd0\xbd\xd0\xb4\xd1\x80 \xd0\x90\xd0\xbb\xd0\xb5\xd0\xba\xd1\x81\xd0\xb0\xd0\xbd\xd0\xb4\xd1\x80\xd0\xbe\xd0\xb2\xd0\xb8\xd1\x87 \xd0\xa4\xd1\x80\xd0\xb8\xd0\xb4\xd0\xbc\xd0\xb0\xd0\xbd) (Sint-Petersburg, 16 juni [O.S. 4 juni]\xc2\xa01888 \xe2\x80\x93 Petrograd, 16 september 1925) was een Russische wiskundige en astronoom. De friedmannvergelijking is van zijn hand. Deze vergelijking is het startpunt voor de theorie van het uitdijend heelal in de kosmologie.\n_START_SECTION_\nLevensloop\n_START_PARAGRAPH_\nFriedmann was de zoon van Aleksandr Friedmann, componist en balletdanser, en de pianiste Ludmila Ignatievna Voyachek. Hij woonde het grootste deel van zijn leven in Sint-Petersburg. Hij behaalde in 1910 zijn graad aan de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg en was vervolgens docent aan het Mijnbouwinstituut van Sint Petersburg. In de Eerste Wereldoorlog streed hij voor het Russische Keizerrijk, later maakte hij de Russische Revolutie mee. In 1918 werd hij hoogleraar aan de Staatsuniversiteit van Perm. Hij gaf les aan de natuurkundige George Gamow._NEWLINE_In juni 1915 verkreeg hij de baan van directeur van het Geofysisch Observatorium in Leningrad. Hij was werkzaam als meteoroloog en verrichtte metingen met een luchtballon. In juli 1915 nam hij deel aan een ballonvlucht en bereikte daarmee een recordhoogte van 7400 meter. Friedmann stierf op de leeftijd van 37 jaar aan tyfus.\n_START_SECTION_\nTheorie uitdijend heelal\n_START_PARAGRAPH_\nFriedmann ontdekte in 1922 een oplossing van de vergelijkingen van de algemene relativiteitstheorie van Albert Einstein, die een uitdijend heelal beschrijft. In zijn artikel beschouwde hij de veldvergelijkingen van Einstein in hun meest eenvoudige vorm, toegepast op een heelal met een positieve kromming (hyposfeer), zonder kosmologische constante \xce\x9b \xe2\x80\x93 een door Einstein ge\xc3\xafntroduceerde correctiefactor die het krimpen van het heelal moest compenseren \xe2\x80\x93 maar met een variable massadichtheid. Aanvankelijk gaf Einstein een bondig en kritisch antwoord op het artikel, maar na een uitleg per brief van Friedmann nam Einstein zijn kritiek weer terug._NEWLINE_Dit theoretische model werd ondersteund door de waarnemingen van Edwin Hubble. Friedmanns artikel uit 1924 \xc3\x9cber die M\xc3\xb6glichkeit einer Welt mit konstanter negativer Kr\xc3\xbcmmung des Raumes (De mogelijkheid van een heelal met een constante negatieve kromming van de ruimte) werd gepubliceerd in het Zeitschrift f\xc3\xbcr Physik. Hierin kwam Friedmann met drie modellen: met positieve, negatieve en zonder Gaussiaanse kromming (vlakke ruimte). Zijn artikel trok nauwelijks aandacht totdat Georges Lema\xc3\xaetre in 1927 onafhankelijk van Friedmann tot dezelfde conclusie kwam._NEWLINE_Zijn kosmologisch model van algemene relativiteit werd de basis voor zowel het Big Bangmodel als het steady statemodel. Pas toen in 1963 het bestaan van de kosmische achtergrondstraling werd ontdekt, werd het steady-statemodel verlaten ten gunste van het oerknalmodel.'