b'\n_START_ARTICLE_\nGod (monothe\xc3\xafsme)\n_START_SECTION_\nAristoteles\n_START_PARAGRAPH_\nZowel christendom (Thomas van Aquino), islam (Averroes) als jodendom (Maimonides) zijn in de middeleeuwen sterk be\xc3\xafnvloed door de Griekse filosoof Aristoteles (384-322 v.Chr.). Met zijn filosofie was het mogelijk rationeel te bedenken wat een mens van God kon weten los van de openbaring in Tenach, Koran of Bijbel. Alles beweegt; in de visie van Aristoteles wordt alles in beweging gebracht en moet er \xc3\xa9\xc3\xa9n laatste oorzaak van alle beweging zijn: De onbewogen Beweger. Deze moet wel volmaakt zijn. Uit zijn volmaaktheid volgen zijn almacht, zijn alomtegenwoordigheid, zijn eeuwigheid, zijn onveranderlijkheid. Of het beeld dat zo van God geschetst wordt, wel overeenkomt met dat in de Tora of de Bijbel, is onderwerp van discussie.\n_START_SECTION_\nGedachten over God\n_START_PARAGRAPH_\nIn de drie abrahamitische religies \xe2\x80\x94 een verzamelterm voor jodendom, christendom en islam \xe2\x80\x94 is God een entiteit met een eigen wil, verstand, gevoel en persoonlijkheid, al zijn er verder tussen de drie religies aanzienlijke verschillen mogelijk, afhankelijk van de eigenschappen die aan hem worden toegedicht, zoals immanentie en/of transcendentie, onmacht en almacht, alwetendheid, goedheid, alomtegenwoordigheid en rechtvaardigheid.\n_START_SECTION_\nAlgemene eigenschappen van God\n_START_PARAGRAPH_\nHoewel het beeld van God van religie tot religie verschilt, bestaan er overeenkomsten die voor alle de\xc3\xafstische en the\xc3\xafstische religies gelden. Zuiver filosofische standpunten worden in dit artikel buiten beschouwing gelaten en specifiekere eigenschappen worden benoemd in de subartikelen (zie de paragraaf God in diverse religies).\n_START_SECTION_\nHoogste wezen\n_START_PARAGRAPH_\nGod wordt in (vrijwel) alle monothe\xc3\xafstische religies beschouwd als de hoogste entiteit, dat als soeverein heerser boven wereldlijke machten gesteld is. Als zodanig is hij of zij almachtig en moet vereerd worden door middel van rituelen, gebed of andere praktijken._NEWLINE_God heeft zich volgens sommigen echter beperkt in zijn almacht. Er gebeuren wel degelijk dingen die hij niet wil; daardoor is de mens in staat zelf verantwoordelijkheid te dragen.\n_START_SECTION_\nPersoon\n_START_PARAGRAPH_\nGod wordt in (vrijwel) alle monothe\xc3\xafstische religies antropomorf opgevat: hij heeft menselijke eigenschappen, maar vaak in de hoogste vorm van volmaaktheid._NEWLINE_Over het algemeen zullen gelovigen met Origenes en Johannes Calvijn beseffen dat er in de Bijbel sprake is van accommodatief taalgebruik. Met Gods hand wordt zijn macht bedoeld, met zijn mond zijn openbaring enzovoorts._NEWLINE_In sommige religies heeft de ene god meerdere verschijningswijzen (hindoe\xc3\xafsme) of bestaat in meerdere personen (christendom).\n_START_SECTION_\nSchepper\n_START_PARAGRAPH_\nGod wordt in de meeste religies een rol toegeschreven in de schepping, het ontstaan van de wereld.\n_START_SECTION_\nRechter\n_START_PARAGRAPH_\nGod zou een rechtvaardige rechter zijn. In verschillende religies neemt dit verschillende vormen aan: in sommige gevallen zal hij (God wordt vrijwel altijd met de mannelijke aanspreekvorm aangeduid, ook al is hij technisch gezien volmaakt/heel, en dus niet alleen mannelijk) oordelen over de daden van mensen in het hiernamaals, in andere gevallen grijpt hij in in de loop der gebeurtenissen in de actuele wereld.\n_START_SECTION_\nVolmaakt\n_START_PARAGRAPH_\nGod zou ofwel alle eigenschappen in de hoogste mate bezitten, ofwel alle eigenschappen in de hoogste mate.\n_START_SECTION_\nAl-goed\n_START_PARAGRAPH_\nHieronder wordt onder meer verstaan: het toppunt van barmhartigheid, vergevingsgezindheid en genade, zie bijvoorbeeld genade (christelijk geloof)._NEWLINE_God heeft het beste voor met de schepping en wenst dat iedereen, mensen, engelen en andere geestelijke wezens, uiteindelijk gelukkig is._NEWLINE_Kakothe\xc3\xafsten wijzen dit af: God is, als schepper van een onvolmaakte wereld, volgens hen niet volmaakt goed. Als God immers goed \xc3\xa9n almachtig is, dan zou het logisch zijn dat hij het kwaad allang vernietigd had, of nooit had laten ontstaan. Pogingen om deze paradox te verklaren heten een theodicee._NEWLINE_In sommige theologische systemen wordt het kwaad verzelfstandigd (los gemaakt van God of de wereld) door een tegenstander van God aan te nemen, die de goede schepping wil vernietigen en strijdt met de goede god. In de abrahamitische religies is dit Satan, in het zoroastrisme Angra Mainyu.\n_START_SECTION_\nAlmachtig\n_START_PARAGRAPH_\nGod zou bij machte zijn alles te realiseren wat niet in strijd is met zijn andere eigenschappen, in tegenstelling tot de beperkte en onvolmaakte mens._NEWLINE_Volgens C.S.Lewis kan God all things. Hij kan echter geen non-entiy, geen intrinsieke onmogelijkheid, geen dingen die met zichzelf in strijd zijn. Hij kan bijvoorbeeld niet de mens een eigen verantwoordelijkheid geven zonder de mogelijkheid dat hij anders zal handelen dan zou moeten. Het is niet mogelijk dat God liegt. Als mensen overzien we echter maar ten dele wanneer iets intrinsiek onmogelijk is._NEWLINE_Er bestaan verschillende opvattingen over de exacte inhoud van Gods almacht. De\xc3\xafsten geloven dat God door middel van de natuurwetten in de wereld werkzaam is en deze nooit kan overtreden, in tegenstelling tot the\xc3\xafsten die geloven dat God ook uitzonderingen op de natuurwetten maakt. Deze uitzonderingen noemt men wonderen. De Joods-Nederlandse filosoof Baruch Spinoza stelde dat gebeurtenissen die tegen de natuurwetten lijken in te druisen en daarom wonderlijk lijken, de facto enkelvoudige instantiaties van natuurwetten zijn.\n_START_SECTION_\nAlwetend\n_START_PARAGRAPH_\nGod wordt verondersteld alles te weten, van v\xc3\xb3\xc3\xb3r het begin van de schepping tot na het (eventuele) einde ervan. God is daarom ook alomtegenwoordig en alziend._NEWLINE_Sommigen zijn echter van mening dat God weliswaar het heden en het verleden volledig kent, maar niet met zekerheid de toekomst kent; dat zou immers strijdig zijn met de vrije wil die Hij in de schepping heeft gelegd. Van belang is hier het begrip tijd. Voor wie buiten de tijd staat, is het onderscheid tussen verleden, heden en toekomst anders.\n_START_SECTION_\nEeuwig\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens de meeste religies bestond God voordat de aarde bestond en zal hij altijd bestaan: hij is ongeboren en onsterfelijk. De\xc3\xafsten geloven dat God onveranderlijk is, terwijl the\xc3\xafsten in sommige gevallen het tegendeel erkennen. God kan volgens de laatsten bijvoorbeeld soms zijn mening veranderen._NEWLINE_Volgens Aristoteles kan wat volmaakt is, niet veranderen. Verandering betekent namelijk een verslechtering met be\xc3\xabindiging van de volmaaktheid, \xc3\xb3f verbetering, wat in tegenspraak is met volmaaktheid. Waar de Bijbel echter zegt dat God onveranderlijk is, heeft dit echter altijd betrekking op zijn trouw.\n_START_SECTION_\nHeilig\n_START_PARAGRAPH_\nGod zou de eeuwige en onovertroffen Heilige zijn. Niemand zou hem kunnen aanschouwen en niemand zou kunnen zijn zoals hij is. Uit zijn heiligheid volgt dat God de \'zonde\' of het \'kwaad\' niet kan tolereren maar dit vernietigt als het in zijn \'nabijheid\' komt.\n_START_SECTION_\nIQM\n_START_PARAGRAPH_\nAnselmus van Canterbury betoogde dat God van alle goede eigenschappen de volmaakte vorm heeft. Zijn definitie van God was: \'datgene dan wat zich niets hogers denken laat\', in het Latijn: \'id quo maius nihil cogitari potest\', vaak afgekort als IQM. Dit lijkt overeen te komen met de Arabische notie Allahoe Akbar: God is de grootste. Deze overeenstemming is niet onbegrijpelijk: het begrip van een God als een perfect wezen is door de Arabische en scholastieke tradities in de Middeleeuwen diepgaand bestudeerd in het werk van onder meer Plato en Aristoteles._NEWLINE_Uit zijn definitie leidde Anselmus zijn godsbewijs af: als God \'datgene dan wat zich niets hogers denken laat\' is, dan is de hoogst denkbare vorm \'datgene dat werkelijk bestaat en dan wat zich niets hogers denken laat\'. Dit godsbewijs werd door de filosoof Immanuel Kant weerlegd, die stelde dat existentie geen eigenschap is.\n_START_SECTION_\nGod in diverse religies\n_START_PARAGRAPH_\nOvereenkomstig diverse tradities wordt God in het vervolg van dit artikel met "hij/Hij", "hem/Hem" benoemd. In het Nederlands is god een mannelijk woord. Er zijn wel discussies over het al dan niet werkelijk mannelijk zijn van God, met name in de feministische theologie. De voor-christelijke Germanen gebruikten het onzijdige als aanduiding voor het godsbegrip nog tot na de kerstening. In het Oudnoords voerde men na de kerstening rond het jaar 1000 ook een mannelijk woord voor dit begrip in, maar dit was enkel van toepassing op de christelijke god.'