b'\n_START_ARTICLE_\nTweetaligheid (bestuur)\n_START_PARAGRAPH_\nEen openbaar bestuur heet tweetalig als het twee offici\xc3\xable talen erkent: het bedient zich intern en/of in communicatie met burgers van beide, of heeft vastgelegd dat burgers het recht hebben zich in beide tot het betreffende bestuur te wenden. Deze term kan opgevat worden als een gelijkwaardig gebruik van twee talen, maar dat is in de praktijk zelden het geval.\n_START_SECTION_\nBelgi\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\nBij officieel tweetalige gebieden, zoals het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, kunnen de inwoners zich in het Frans en het Nederlands tot de overheid richten. Er staat ter discussie of de ambtenaren tweetalig moeten zijn, dan wel of de diensten tweetalig moeten zijn en een geschikte ambtenaar voorhanden moeten hebben. De praktijk is weerbarstig: de medewerkers van het Brussels gerechtshof zouden bijvoorbeeld tweetalig moeten zijn, maar er zijn onvoldoende tweetaligen aangesteld om dat ook waar te maken._NEWLINE_In de Belgische faciliteitengemeenten ligt het iets genuanceerder. De gemeente behoort tot een (eentalig) gewest, de bestuurstaal (verslagen van de gemeenteraad bijvoorbeeld) is daarom eentalig. In een faciliteitengemeente in Vlaanderen mag tijdens de gemeenteraad door de publieke vertegenwoordigers dus enkel Nederlands gesproken worden, ook al is het gemeenteraadslid in kwestie Franstalig. Anderzijds hebben burgers die behoren tot de erkende taalminderheid w\xc3\xa9l het recht om persoonlijk in hun taal met de gemeente te communiceren._NEWLINE_Ook in Walloni\xc3\xab liggen een aantal faciliteitengemeenten, waarvoor formeel eveneens een dergelijke regelgeving geldt. In de praktijk komt daarvan echter, anders dan in Vlaanderen, weinig terecht. In het geval van enkele Brusselse randgemeenten in Vlaanderen is de burgerbevolking door migratie vanuit Brussel zodanig verfranst dat zij de gemeente in feite politiek domineert en de gemeenteraadsvergaderingen zich, tegen de wet in, in het Frans afspelen.\n_START_SECTION_\nFriesland\n_START_PARAGRAPH_\nIn de Nederlandse provincie Friesland zijn Fries en Nederlands met de aanname van de provinciale nota Fan geunst nei rjocht in 1985 principieel gelijkwaardige bestuurstalen. Principieel wil echter niet zeggen juridisch gelijkgesteld en in de praktijk maakt de schriftelijke Friestalige communicatie en correspondentie slechts een zeer klein deel uit van de totale verslaglegging en correspondentie van en binnen de overheidsorganen. In deze beperkende zin bedienen de provinciale overheid en de meeste Friese gemeenten zich van beide talen waarbij niet gekozen wordt voor dubbeltaligheid maar voor de ene dan wel de andere taal, die daarmee een bindende betekenis krijgt. De communicatiepartner kan zijn voorkeur aangeven in de mondelinge communicatie, bijvoorbeeld door het initiatief in die taal te nemen. Wanneer een burger in het Fries begint zal de ambtenaar, als hij daartoe in staat is, hem in die taal antwoorden. Tijdens openbare zittingen van democratische organen (gemeenteraden en Provinciale Staten) heeft iedere aanwezige het recht zich naar eigen keuze van Fries of Nederlands te bedienen en het in het Fries gesprokene zal als regel ook in de verslagen schriftelijk in die taal vastgelegd worden. De raadsleden in de eilandgemeenten en de twee gemeenten in de Stellingwerven maken daarvan zelden of geen gebruik. _NEWLINE_Niet volgens de wet maar in de praktijk wordt toegegeven aan principieel Nederlandstaligen die het Nederlands als communicatiemiddel, met name in een schriftelijke vertaling, eisen. _NEWLINE_Naar de Wet houdende enige regelen betreffende het gebruik van de Friese taal van 1967 heeft iedereen ook het recht zich in de rechtbank naar eigen keuze van het Fries of Nederlands te bedienen. Weinigen maken daarvan gebruik, mede omdat de in Friesland in de regel Nederlandstalige advocatuur en magistratuur zulks niet bevordert en soms zelfs ontraadt. Evenmin bevorderde de recente overplaatsing van juridische diensten vanuit Leeuwarden naar Groningen en Arnhem de gebruikmaking van dit recht. _NEWLINE_Naar de wijziging Besluit burgerlijke stand van 1994 worden alle akten van de burgerlijke stand in de provincie Friesland dubbeltalig opgemaakt._NEWLINE_In de naamgeving van het provinciale bestuursorgaan is de tweetaligheid losgelaten en in 1997 gekozen voor \xc3\xa9\xc3\xa9n naam: Frysl\xc3\xa2n met als dubbeltalige toevoeging: provinsje \xc3\xa9n provincie._NEWLINE_Tot ca. 1980 waren enkele tientallen lagere scholen tweetalig in die zin dat met name in de lagere klassen Fries als noodzakelijk geacht communicatiemiddel werd gebruikt. Een aantal onderwijzers was persoonlijk "Friesgezind\' en bracht de kinderen in hun klassen Fries lezen en schrijven bij. Na 1980 werden basisscholen wettelijk verplicht om het schoolvak Fries in het curriculum op te nemen, tenzij er geen noemenswaardige aantallen Friestalige kinderen waren, zoals in de randgebieden en op de eilanden. De inhoud van dat vak werd verregaand vrijgelaten en niet tot les in de Friese taal bepaald, waarmee de kwalificatie \'tweetaligheid\' ter discussie is gesteld. Het vrijblijvende karakter heeft ertoe geleid dat de onderwijsinspectie geen duidelijke termen voor toetsing en controle hanteert. Overigens kunnen scholen vrijstelling van de verplichting aanvragen en aan een op de vijf wordt deze verleend. Dat is het geval in de steden, op de eilanden en in Oost en West-Stellingwerf.\n_START_SECTION_\nBonaire, Sint Eustatius en Saba\n_START_PARAGRAPH_\nIn de Nederlandse openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn het Nederlands, het Papiaments (op Bonaire) en het Engels (op Sint Eustatius en Saba) gelijkwaardige bestuurstalen. In de Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba is de taal in het bestuurlijk verkeer op een vergelijkbare wijze geregeld als in de Wet gebruik Friese taal voor de Friese taal in Friesland. In de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba is geregeld dat leden van het bestuurscollege en de eilandsraad ook in het Papiaments of Engels de eed of belofte kunnen afleggen. Bij het Gerecht in Eerste Aanleg en bij het Gemeenschappelijk Hof van Justitie kan ook het Papiaments of Engels gebruikt worden. Aktes van de burgerlijke stand van de drie openbare lichamen worden alleen opgemaakt in de Nederlandse taal._NEWLINE_Op nationaal niveau worden het Papiaments en Engels niet erkend. De eed of belofte voor ministers, staatssecretarissen en leden van de Staten-Generaal mag daarom alleen in het Nederlands of Fries worden afgelegd.'