b'\n_START_ARTICLE_\nMeerenberg-arrest\n_START_SECTION_\nCasus\n_START_PARAGRAPH_\nAanleiding voor het Meerenberg-arrest was de vervolging van bestuursleden van het deftige toenmalige gesticht voor krankzinnigen "Meerenberg" te Bloemendaal, die geweigerd hadden een bevolkingsregister aan te leggen en door te geven aan de instanties. Daarmee hadden de bestuurders een Koninklijk Besluit overtreden. De beruchte Blanketwet van 6 maart 1818 stelde overtreding van dergelijke door de Kroon vastgestelde regelingen strafbaar. Zo kon de Kroon, waaraan sedert 1840 formeel slechts uitvoerende macht toekwam, middels Algemene Maatregelen van Bestuur regels uitvaardigen waarop straffen stonden. Op dergelijke wijze ontweken zij de parlementaire procedure die noodzakelijk is voor de totstandkoming van een wet in formele zin. De rechtbank te Haarlem sprak evenwel de heren bestuurders vrij, op grond van het feit dat de regeling die zij overtreden hadden niet op een wet gebaseerd was en derhalve onverbindend. De officier van justitie ging in cassatie.\n_START_SECTION_\nHoge Raad\n_START_PARAGRAPH_\nDe Hoge Raad stelde in het Meerenberg-arrest vast dat "de Grondwet [d.i. de Grondwet van 1848] het aan den Koning en aan den algemeenen wetgever toekomende gezag naauwkeurig onderscheidt. dat volgens art. 104 de wetgevende magt beoefend wordt door den Koning en de Staten-Generaal gezamenlijk, terwijl (...) bij art. 54 den Koning geene wetgevende, maar uitvoerende magt wordt toegekend." Vervolgens stelt de Hoge Raad vast dat uit de afwezigheid van bepalingen in de Grondwet of enig andere wet, omtrent de zelfstandige macht van de Koning om regels voor het inwendige bestuur te stellen, niet kan worden opgemaakt dat de Koning die macht zou bezitten, zodat \xc2\xabhet niet de vraag is of die bevoegdheid den Koning door eenige uitdrukkelijk bepaling ontzegd, maar of zij hem toegekend zij.\xc2\xbb De Hoge Raad concludeerde kortom dat aan de Koning geen bevoegdheden tot wet- of regelgeving kunnen worden toegeschreven die hem niet uitdrukkelijk in de Grondwet of door delegatie in de wet in formele zin zijn verleend. Ook de blanketwet van 6 maart 1818 kon niet geacht worden enige algemene en onbepaalde bevoegdheid tot regelgeving aan de Koning te verlenen. Zij diende te worden opgevat in die zin dat zij "voor al de gevallen, waarin eenige wet aan den Koning de bevoegdheid verleent, om de daarbij bijzonder aangewezene bepalingen te maken, aan de overtreding dier bepalingen eens en voor al de in het artikel genoemde straffen verbindt". Als gevolg van dit oordeel van de Hoge Raad werd het door de Staat aangevoerde cassatiemiddel ongegrond verklaard en bleef de vrijspraak gehandhaafd.\n_START_SECTION_\nGevolgen tot 1887\n_START_PARAGRAPH_\nHet Meerenberg-arrest leidde tot een beperking van de mogelijkheden van Koning om bij Algemene Maatregelen van (inwendig) Bestuur regels te stellen zonder dat daarvoor een expliciete grondslag te vinden is in de Grondwet of in een wet in formele zin. Voor het Meerenberg-arrest gold de regel dat wanneer de Grondwet niet een bepaalde bevoegdheid uitdrukkelijk aan een ander orgaan had toebedeeld, deze bevoegdheid aan de Koning toekwam. Sinds het Meerenberg-arrest komen enkel bevoegdheden aan de Koning toe indien de Grondwet die uitdrukkelijk aan hem toekent.'