b'\n_START_ARTICLE_\nWillemsoord (marinewerf)\n_START_PARAGRAPH_\nDe voormalige rijkswerf Willemsoord, ook wel Oude Rijkswerf genoemd, is sinds het terugtrekken van de Koninklijke Marine naar nieuwe werflocatie in Den Helder omgevormd tot een nautisch themapark. Het terrein bevat vele uitgaansgelegenheden en (historische) bezienswaardigheden. Het gehele complex is een Rijksmonument alsook vele afzonderlijke gebouwen die er te vinden zijn.\n_START_SECTION_\nOntstaan Rijkswerf\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1811 kwam Napoleon Bonaparte naar Den Helder, hij gaf Jan Blanken Jansz. de opdracht in Den Helder de grootste marinebasis met werf van Nederland te bouwen. In 1822 waren de eerste bouwwerken op de Rijkswerf van 40 hectare klaar; Dok I, Natte Dok, Zeedoksluis, Pomphuis met stoommachine en Werfkanaal (langs Weststraat en Hoofdgracht). Tussen 1857 en 1866 is Dok II gebouwd met daarnaast een nieuw pompgebouw. In de eerste helft van de 20e eeuw zijn de machinebankwerkerij (gebouw 60f), de ketelmakerij (gebouw 63), de scheepsmakerswerkplaats (gebouw 51), de werkplaats van de takelaars en zeilmakers (gebouw 72) en magazijnen en overige werkplaatsen gebouwd.\n_START_SECTION_\nBijzondere gebouwen\n_START_PARAGRAPH_\nDe rijkswerf is om een nat dok heen gebouwd. Het natte dok werd tussen 1812 en 1823 gegraven. Dit gebeurde met de hand- en paardenkracht. De grond uit het dok is gebruikt voor het ophogen van het terrein dat destijds uit kreken en wiergronden bestond. In 1857 werd het aan de noordzijde met nog eens 30 meter verlengd. Het natte dok is nu circa 325 meter lang, 135 meter breed en oorspronkelijk circa 8 meter diep. De Zeedoksluis vormt de verbinding tussen de open zee en het natte dok; het was een keer- en schutsluis. De sluis is in 1972 vervangen door een grotere versie en ligt iets ten zuiden van de oude sluis. De oude sluis is gesloopt en niet meer zichtbaar. Rondom het natte dok liggen diverse historische gebouwen en twee droogdokken.\n_START_SECTION_\nStoommachinegebouw\n_START_PARAGRAPH_\nHet stoommachinegebouw werd gebouwd tussen 1813 en 1823. Het is ontworpen door Jan Blanken in neoclassicistische stijl. Het gebouw was bestemd voor een stoommachine die de energie leverde voor 9 cilindervormige pompen om Dok I droog te pompen. Er was een ondergronds riool die de pompen met het dok verbond. Het gebouw ligt aan de westzijde van het complex Rijkswerf Willemsoord. In 1862 was het gebouw overbodig geworden door de bouw van een nieuw stoommachinegebouw bij Dok II. Het pand werd geschikt gemaakt voor ijzermagazijn en de verdiepingen voor de opslag van graan voor de marinebakkerij. In 1889 werden ook de benedenlokalen bestemd voor graanberging. Het gebouw staat nu ook nog bekend als het "graanpakhuis". Vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw verstevigd, de vloeren en schotten werden versterkt met gewapend beton. In 1942 werd ook de houten kapconstructie vervangen door beton. In 2004 werd het gebouw gerestaureerd en nu is het kantoor van de VVV er gevestigd.\n_START_SECTION_\nDok I\n_START_PARAGRAPH_\nDok I is een stenen droogdok eveneens ontworpen door Jan Blanken en aangelegd tussen 1812 en 1822. Het dok ligt dicht bij het stoommachinegebouw die de energie leverde om het dok te legen. Het dok werd afgesloten door een drijvende deur (bateau-porte) die inmiddels is vervangen. Het oude dok bleef ondanks lekkages tot 1849 in gebruik. In 1859 en 1860 werd in het oude dok een nieuw en dus kleiner droogdok gebouwd. De lengte van het dok is nu circa 85 meter, de breedte zo\'n 25 meter ter hoogte van het maaiveld en de diepte ongeveer 4 meter. De breedte van het dok neemt van maaiveld- tot dokvloerniveau trapsgewijs af. De kademuren zijn van hardsteen en de overige delen van de dokmuren zijn gemetseld._NEWLINE_Een tweede bouwcampagne volgde in de periode 1857-1866. In deze jaren kreeg het terrein van de Rijkswerf de vorm die nu nog in hoofdlijnen herkenbaar is, onder andere door de aanleg van een nieuw droogdok, dok II.\n_START_SECTION_\nDok II\n_START_PARAGRAPH_\nDok II of het nieuwe droogdok is gebouwd in de jaren 1857-1866. Net als het oude dok, werd ook deze afgesloten door een drijvende deur die inmiddels ook is vervangen. Het dok werd aangelegd in verband met de groei van de Koninklijke Marine en van het bijbehorend scheepsonderhoud._NEWLINE_De bouw ging niet zonder problemen. In augustus 1860 liep het dok onverwacht vol water met veel schade aan het metselwerk als gevolg. De oplevering werd vertraagd tot juli 1862. Kort tijd later, in september, werd de vloer van het dok omhoog geduwd en ontstonden er grote scheuren. Vier jaar lang werd gewerkt aan verstevigingen en herstel van de schade en in 1866 was het dok eindelijk klaar. Precies 100 jaar later, in 1966, werd de bodem vervangen door gewapend betonvloer. In 1953 kreeg het dok een eigen werfkraan. In gebouw 56 stonden de pompen om het water uit het dok te malen. Ze werden aangedreven door stoommachines. Het dok is circa 120 meter lang, de breedte op maaiveldniveau is circa 25 meter en de dokvloer ligt maximaal 8 meter onder het maaiveld. De vorm van het nieuwe dok lijkt veel op die van het oude dok.\n_START_SECTION_\nTweede Wereldoorlog\n_START_PARAGRAPH_\nDe Rijkswerf heeft in de Tweede Wereldoorlog veel te lijden gehad. De bezetters maakten dankbaar gebruik van de werf. Dit leidde tot bombardementen die ook op burgerdoelen terechtkwamen. Op het gedeelte van de werf waar nu nog de gebouwen van de Bewapeningswerkplaatsen staan, stond het Grootmagazijn en het zogenaamde Vierkantje. Dit gedeelte is verschillende keren gebombardeerd: de gebouwen in puin en tientallen doden. Ook het gebouw, waar nu het gebouw van de Stichting Nautische Monumenten staat (Gebouw 73), werd getroffen. De Mastenloods (gebouw 66) kreeg schade die kon worden hersteld. De verdwenen gebouwen waren allemaal in dezelfde fraaie, sobere bouwstijl als gebouw 66 en de andere gebouwen uit de begintijd van de Rijkswerf._NEWLINE_Na de Tweede Wereldoorlog beleefde Willemsoord een sterke bloeiperiode. Den Helder werd in 1947 aangewezen als de hoofdmarinebasis van Nederland. De oorlogsvloot bestond nog uit een handvol schepen. Niet alleen de stad onderging de wederopbouw maar ook de vloot. Voor de nieuw geworven bemanningen werd de woonwijk Nieuw Den Helder gebouwd. In hoogtijdagen werkten ca. 2500 mensen op de Rijkswerf.\n_START_SECTION_\nOvername door Gemeente\n_START_PARAGRAPH_\nNa 170 jaar vertrekt de Marine van de Rijkswerf en krijgt de gemeente Den Helder in 1995 20 ha. en in 2000 de overige 20 ha. van het terrein in het beheer. In de tussenliggende jaren is de restauratie begonnen van de monumentale gebouwen en waterbouwkundige werken en werden plannen gesmeed voor de nieuwe culturele en recreatieve invulling. Hiervoor heeft de overheid: Europese Commissie, het Rijk, de Provincie en Gemeente gezamenlijk 80 miljoen euro subsidie beschikbaar gesteld.\n_START_SECTION_\nRestauratie\n_START_PARAGRAPH_\nOp 31 december 1999 begon officieel de restauratie van de Zuidwesthoek (van Gebouw 60a tot en met Gebouw 63) van Willemsoord. Een gedenksteen op de gevel van de Ketelmakerij herinnert aan de offici\xc3\xable oplevering in april 2002. Vrijwel tegelijkertijd zijn de overige gebouwen gerestaureerd. De laatste restauratieprojecten: gebouw 51 en gebouw 47 waren gereed in respectievelijk april en najaar 2004.\n_START_SECTION_\nHoreca\n_START_PARAGRAPH_\nOp Willemsoord zijn diverse restaurants en caf\xc3\xa9s aanwezig. In pand 60 zijn de restaurants Kade 60 en Leuk! gevestigd. Naast de jachthaven van Willemsoord staat een gebouwtje waarin restaurant \'t Zwaantje gevestigd is en in gebouw 52 zit Barista Caf\xc3\xa9 Njoy. Verder zit in gebouw 62 Studio 62 met een klein podium. Sinds de opening in 2015 van de nieuwe schouwburg kwam er ook een schouwburgrestaurant op het terrein._NEWLINE_De planning is dat voor koningsdag 2019 meerdere caf\xc3\xa9s van de Koningstraat naar Willemsoord verhuizen om er h\xc3\xa9t uitgaansgebied van Den Helder te realiseren.\n_START_SECTION_\nOverige invulling\n_START_PARAGRAPH_\nIn hetzelfde gebouw als restaurant \'t Zwaantje is Souveniershop \'t Zwaantje gevestigd. In gebouw 51 zijn een Kinepolis bioscoop en een indoor speelparadijs. In gebouw 51 waren eerder al een gokhal, een indoor ijsbaan en een bowlingbaan gevestigd. In gebouw 52a zitten Kunstuitleen Den Helder en de VVV. Verderop in gebouw 52 zit een casino._NEWLINE_Ook het nagebouwde VOC-schip Prins Willem lag sinds 2003 in een dok van deze voormalige marinewerf en kon door het publiek bezocht worden. Op 30 juli 2009 brak er brand uit onder in het schip. Er viel niets meer te redden. Lichtschip Texel (nr. 10) ligt aangemeerd aan de zuidzijde van het terrein, daarnaast is de lichtmast van lichtschip Texel (nr. 11) op het terrein te vinden._NEWLINE_Op het uitgestrekte terrein zijn het Marinemuseum, schouwburg De Kampanje en het Nationaal Reddingmuseum Dorus Rijkers gevestigd. Sinds 2014 is er een openluchtpodium, gemaakt van sluisdeuren, op het terrein te vinden._NEWLINE_Begin 2019 werd het plan bekend gemaakt om het stadhuis van gemeente Den Helder naar Willemsoord te verplaatsen.'