b'\n_START_ARTICLE_\nIsra\xc3\xablisch-Palestijns conflict\n_START_PARAGRAPH_\nHet Isra\xc3\xablisch-Palestijns conflict is de strijd tussen Joden en Palestijnen om de soevereiniteit over historisch Palestina, sinds de opkomst van het zionisme in het begin van de twintigste eeuw. Het is een onderdeel van het Arabisch-Isra\xc3\xablisch conflict.\n_START_SECTION_\nJaren 50-60: Suezcrisis, PLO en Zesdaagse Oorlog\n_START_PARAGRAPH_\nDe Egyptische president Nasser, in 1952 door een staatsgreep aan de macht gekomen, wakkerde Arabisch nationalisme in de regio aan en zinspeelde op wraak voor de nederlaag van 1948/49, waarbij hij vooral populair werd bij Palestijnse vluchtelingen. De door hem uitgelokte Suezcrisis 1956 (nationalisatie van het in Westerse eigendom zijnde_NEWLINE_in Egypte liggende Suezkanaal en verbod voor doorvaart van Isra\xc3\xablische schepen) leverde hem een militaire nederlaag maar politieke overwinning op tegen Isra\xc3\xabl, Frankrijk en Groot-Brittanni\xc3\xab en deed zijn populariteit verder toenemen onder Palestijnen, maar voor hun onafhankelijkheid betekende hij niets; de Palestijnse regering werd in 1958 opgeheven en de Gazastrook in 1959 geannexeerd._NEWLINE_Op 28 mei 1964 werd op initiatief van de Arabische Liga de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (Palestinian Liberation Organization, PLO) opgericht om de Palestijnen te vertegenwoordigen. De PLO stelde zich in haar Handvest tot doel een democratische, seculiere staat in het oorspronkelijke Palestina te vestigen. In september dat jaar werd het Palestijnse Bevrijdingsleger (Palestinian Liberation Army, PLA) opgericht als militaire tak van de PLO._NEWLINE_In juni 1967 vond de Zesdaagse Oorlog plaats, waarin Isra\xc3\xabl de Gazastrook en de Sina\xc3\xaf op Egypte veroverde, de Westelijke Jordaanoever op Jordani\xc3\xab (waarna het Oost-Jeruzalem annexeerde) en de Golan-hoogten op Syri\xc3\xab. In november 1967 bepaalde Resolutie 242 van de VN-Veiligheidsraad dat Isra\xc3\xabl zich terug moest trekken uit alle bezette gebieden in ruil voor erkenning van de staat Isra\xc3\xabl.\n_START_SECTION_\nJaren 70: erkenning van Isra\xc3\xabl?\n_START_PARAGRAPH_\nVan de Arabische staatshoofden was alleen Nasser bereid om Isra\xc3\xabl ten slotte in 1970 te erkennen door Resolutie 242 goed te keuren. Isra\xc3\xabl eiste daarop wel vredesbesprekingen, maar door Nassers overlijden kwam hier niets van._NEWLINE_Onder de Palestijnen wekte de Isra\xc3\xablische bezetting van de Palestijnse Gebieden nationalisme op, waardoor de PLO bredere steun kreeg en ook de gedachte dat men zelf de eigen staat diende te bereiken zonder hulp van de Arabische staten, die opnieuw het onderspit hadden gedolven tegen Isra\xc3\xabl. Internationaal werd de PLO erkend als enige vertegenwoordiger van het Palestijnse volk, en leider Yasser Arafat kreeg in november 1974 de gelegenheid de Algemene Vergadering van de VN toe te spreken. Na betrokken te zijn in een verwoestende Libanese Burgeroorlog, gingen binnen de PLO steeds meer gematigde stemmen op om het bestaansrecht van Isra\xc3\xabl te erkennen en te streven naar een Palestijnse staat die niet meer dan de Palestijnse Gebieden zou omvatten. Dit is de eerste keer dat er onder Palestijnen de gedachte van een Tweestatenoplossing breed draagvlak begint te krijgen._NEWLINE_Nassers opvolger Sadat poogde in 1977 de impasse te doorbreken door vrede met Isra\xc3\xabl na te streven. Hiervoor werd hij in de Arabische wereld scherp veroordeeld, ondanks dat hij de Arabische eis van teruggave van de door Isra\xc3\xabl bezette gebieden en de rechten van de Palestijnen benadrukte. Uiteindelijk verruilde Sadat het bondgenootschap dat Egypte had met de Sovjet-Unie voor samenwerking met de Verenigde Staten; met Jimmy Carter en Menachem Begin sloot hij in 1979 de Camp Davidakkoorden, die leidden tot een aparte vrede tussen Egypte en Isra\xc3\xabl, de ontruiming van de Sina\xc3\xaf en voorzag in een zekere mate van autonomie voor de Palestijnen. Dit ging de Palestijnen echter niet ver genoeg omdat zij volledige onafhankelijkheid eisten, en de rest van de Arabische wereld keerde zich eveneens tegen Sadat als verrader; hij werd in 1981 vermoord. De PLO verwierp het vredesverdrag en sloot met Libi\xc3\xab, Syri\xc3\xab, Algerije en Zuid-Jemen het Front van Standvastigheid dat de confrontatie met Isra\xc3\xabl voortzette.\n_START_SECTION_\nJaren 80: Libanonoorlog, inter-Palestijnse strijd, hervatting diplomatie\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1982 poogde Isra\xc3\xabl de PLO, die vanuit Beiroet in Libanon opereerde, uit te schakelen met een grootscheepse invasie, de Isra\xc3\xablisch-Libanese Oorlog (1982). Na een 3,5 maand durend beleg evacueerden ruim 10.000 PLO-strijders onder leiding van Arafat de Libanese hoofdstad; het hoofdkwartier werd verplaatst naar Tunis. Christelijke milities richtten vervolgens Bloedbaden in Sabra en Shatila aan onder Palestijnse vluchtelingen. Van 1983 tot 1987 woedde er, soms bloedige, interne strijd tussen Palestijnse rebellenorganisaties, waarvan de meesten ten slotte zich met elkaar verzoenden in april 1987 tijdens een vergadering Palestijnse Nationale Raad (het wetgevend lichaam van de PLO) in Algiers. De in december 1987 spontaan ontstane Intifada (=opstand) bracht zaken in een stroomversnelling: op 15 november 1988 riep Arafat namens de PLO de Palestijnse onafhankelijkheid uit, op 23 december zwoer hij in Gen\xc3\xa8ve het terrorisme af en opende daarmee de dialoog met de Verenigde Staten en november 1989 aanvaardde de PLO VN-resoluties 242 en 338, waarmee zij voor de tweestatenoplossing koos.\n_START_SECTION_\nJaren 90: Oslo-akkoorden\n_START_PARAGRAPH_\nBegin jaren 90 liep het vredesproces weer vast nadat het tienpuntenplan van president Hosni Moebarak van Egypte en het plan-Baker faalden en de PLO de kant van Saddam Hoessein koos in de Golfoorlog van 1990-1991 en daarom uitgesloten werd van de Palestijnse delegatie naar de vredesonderhandelingen te Madrid in oktober 1991. Bovendien braken er bloedige confrontaties uit tussen de PLO en de nieuwe Palestijnse militante groepering Hamas, die de tweestatenoplossing afwees ten gunste van een volledige bevrijding van Palestina en daarmee de vernietiging van de staat Isra\xc3\xabl nastreefde. Arafat slaagde erin de PLO weer tot onderhandelingspartner te maken en in 1992 en 1993 onderhandelden Isra\xc3\xablische en PLO-functionarissen in het geheim op diverse plaatsen in Europa. In augustus 1993 kwam hieruit het eerste Oslo-akkoord, dat bepaalde dat de PLO Isra\xc3\xabls bestaansrecht zou erkennen, terwijl Isra\xc3\xabl de PLO erkende, delen van de Palestijnse Gebieden zelfbestuur verleende (de Palestijnse Autoriteit), Isra\xc3\xablische troepen gedeeltelijk terugtrok en voorzag in Palestijnse verkiezingen en economische samenwerking. Enkele hete hangijzers zoals het Palestijnse vluchtelingenprobleem, de Isra\xc3\xablische nederzettingen, de exacte grenzen en de status van Jeruzalem werden voorlopig doorgeschoven om later uit te werken. Op 13 september 1993 werd te Washington D.C. het eerste akkoord formeel ondertekend door Arafat en Isra\xc3\xablisch premier Jitschak Rabin, die elkaar op een iconisch moment onder luid gejuich de hand schudden. Op 25 september 1995 werd het tweede Oslo-akkoord getekend dat enkele tussenoplossingen regelde over verdere Isra\xc3\xablische militaire terugtrekking, Palestijnse verkiezingen en uitgebreider Palestijns zelfbestuur. Een definitieve vrede bleef echter uit en conflicten laaiden weer op toen Rabin werd vermoord en in zijn plaats de conservatieve Benjamin Netanyahu werd verkozen. Deze stond een veel repressiever beleid voor ten opzichte van de Palestijnen en liet het nederzettingenbeleid voortgaan, waarop Arafat zware kritiek kreeg vanuit zijn eigen achterban (om het vermeende falen van de Oslo-akkoorden maar ook corruptieschandelen) en Hamas, dat zich met geweld tegen vooral Isra\xc3\xabl verzette, in populariteit groeide. Arafat zocht daarna een tijdlang toenadering tot Hamas en de Islamitische Jihad. Na Amerikaanse bemiddeling werden de Wye Plantation-akkoorden I en II gesloten in 1998 en 1999 die verdere Isra\xc3\xablische militaire terugtrekking, een verbinding tussen Gaza en Hebron, bouw van een haven in Gaza en vrijlating van Palestijnse gevangenen inhield. Het Isra\xc3\xablische nederzettingenbeleid en het onvermogen van de Palestijnse Autoriteit om Hamas in bedwang te houden belemmerden het vredesproces echter ernstig.'