b'\n_START_ARTICLE_\nMuiscaconfederatie\n_START_SECTION_\nMuiscaleiders\n_START_PARAGRAPH_\nDoor het ontbreken van een schrift is de geschiedenis van Muiscaleiders slechts deels bekend. De vroege Spaanse literatuur, met name door Pedro Sim\xc3\xb3n, Juan de Castellanos en conquistador Gonzalo Jim\xc3\xa9nez de Quesada, beschrijft leiders teruggaand tot ongeveer 1450. Eerdere leiders zijn vaak bekend als mythologische figuren die ook zaque of cacique geweest zouden zijn._NEWLINE_De leiders van de Muiscagemeenschappen woonden midden in de nederzetting met voor hun boh\xc3\xado een open terrein. De ronde woningen van klei en houten palen en een rieten kegelvormig dak werden versierd met scalpen, schelpen, tunjos, beschilderde katoenen doeken en smaragden. De verschillen met de normale bevolking waren klein; meer versieringen, leiders werden gemummificeerd en de vloer bestond soms uit keramiek, waar de rest van de bevolking een ondergrond van as, stro en zand gebruikten.\n_START_SECTION_\nAquiminzaque\n_START_PARAGRAPH_\nAquiminzaque was de laatste zaque van de Muiscaconfederatie die onder Spaans gezag de leiding had van augustus 1537, toen zijn neef Quemuenchatocha door de Spanjaarden werd gevangen en gedood, tot de stichting van Tunja, twee jaar later. Aquiminzaque werd in de eerste maanden van 1540 onthoofd door de Spaanse troepen onder leiding van Hern\xc3\xa1n P\xc3\xa9rez de Quesada, de jongere broer van Gonzalo.\n_START_SECTION_\nQuemuenchatocha\n_START_PARAGRAPH_\nDe leiding onder Quemuenchatocha duurde van 1490 tot 1537. De grote lelijke man met kromme neus werd door de Spaanse conquistadores gevonden in zijn eigen huis en gevangengezet om de kostbaarheden die Quemuenchatocha verstopt zou hebben voor de Spanjaarden vrij te geven. Legendarisch is de Cerro de la Horca ("Galgenheuvel"), zo genoemd door de Spaanse overheersers, vanwege de vele opgehangen krijgers door Quemuenchatocha. Hij stierf in Ramiriqu\xc3\xad, eind 1537.\n_START_SECTION_\nMichu\xc3\xa1\n_START_PARAGRAPH_\nMichu\xc3\xa1 was de tweede beschreven zaque van Hunza die zijn volk leidde van ongeveer 1470 tot 1490 en enkele nederzettingen verloor aan de zipa in 1490 in de Slag bij Chocont\xc3\xa1, waarbij Michu\xc3\xa1 sneuvelde.\n_START_SECTION_\nHunzah\xc3\xbaa\n_START_PARAGRAPH_\nDe nederzetting Hunza werd genoemd naar Hunzah\xc3\xbaa, die vanaf rond 1450 de leiding had over de valleien van de Altiplano zaque was tot zijn dood in 1470.\n_START_SECTION_\nSagipa\n_START_PARAGRAPH_\nSagipa was de laatste zipa van Bacat\xc3\xa1, onder Spaanse overheersing. Hij volgde zijn broer op in wiens leger Sagpia, ook Saquesazipa genoemd, leider was. Dit was tegen de gebruikelijke erfopvolging van de Muisca, waar de oudste zoon van de oudste zus van de leiders de opvolger zou worden._NEWLINE_Sagipa bood verzet tegen de Spanjaarden maar bekeerde toch tot het katholicisme. De Spaanse kolonisten eisten steeds meer kostbaarheden van Sagipa en toen hij deze niet overdroeg, werd hij met ijzeren staven gemarteld. Sagipa overleefde het brute geweld niet.\n_START_SECTION_\nTisquesusa\n_START_PARAGRAPH_\nTisquesusa was de belangrijkste leider van de Muisca en de eerste wiens terrein door de Spanjaarden veroverd werd. Hij verschanste zich in Cajic\xc3\xa1. Bacat\xc3\xa1 en uiteindelijk in Facatativ\xc3\xa1, waar hij aan de gevolgen van een Spaanse dolkstoot de dood vond. De soldaat wist niet dat hij de leider van de Muisca had doodgestoken, en de zus van Tisquesusa, Usaca nam de leiding over vanuit Usaqu\xc3\xa9n. Zij werd echter snel verslagen door de Spanjaarden, wat de latere stichting van Bogot\xc3\xa1 mogelijk maakte.\n_START_SECTION_\nNemequene\n_START_PARAGRAPH_\nNemequene regeerde van ongeveer 1490 tot 1514 en werd bekend door het instellen van een sociale en morele code, die ervoor moest zorgen dat zijn bevolking gehoorzaam was aan zijn gezag. De straffen op overspel, incest en lafheid in het gevecht waren bruut.\n_START_SECTION_\nSaguamanchica\n_START_PARAGRAPH_\nSaguamanchica is vooral bekend geworden voor de twee veldslagen die tijdens zijn bestuur plaatsvonden; in het begin bij Pasca en aan het eind in Chocont\xc3\xa1, waar zowel hij als zijn tegenstander Michu\xc3\xa1 de dood vonden.\n_START_SECTION_\nMeicuchuca\n_START_PARAGRAPH_\nDe mythe van Meicuchuca verhaalt over de polygame leider die tot driehonderd vrouwen zou hebben. Daar zijn belangrijkste vrouw zich bedrogen voelde over de vele affaires met andere Muiscavrouwen, vroeg ze een priester om Meicuchuca te straffen. Na gebeden van de xeque werd de minnares van Meicuchuca tijdens het baden veranderd in een enorme slang en verdween in de Tequendamawatervallen.'