b'\n_START_ARTICLE_\nHelmteken\n_START_PARAGRAPH_\nEen  helmteken  is in de heraldiek een symbool of teken op een helm.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nRond 1066 waren de helmen van de ridders van boven ovaal en werd het gezicht alleen beschermd door een neusstuk. De helm werd niet versierd en op het Tapijt van Bayeux zijn de geharnaste ridders dan ook alleen aan de vorm van hun helm en schild te herkennen als Normandi\xc3\xabrs of Angelsaksen. De kleinzoon van Willem de Veroveraar, Geoffrey Plantagenet liet, zo zien we op een afbeelding uit het midden van de 11e eeuw, geschilderde leeuwen op zijn ronde helm aanbrengen. Voor een helmteken was op deze eenvoudige helm nog geen plaats._NEWLINE_In de daaropvolgende decennia veranderde het model van de helm ingrijpend. De helm was nu plat van boven en een klep voor het gezicht kon gesloten worden._NEWLINE_In 1195 liet Koning Richard Leeuwenhart op zijn grootzegel het eerste helmteken zien als herkenningsteken. Ook zijn helm was plat van boven en daarom was er ruimte voor het aanbrengen van een ornament. Op de helm staat een kam met daarop geschilderde leeuwen._NEWLINE_Het helmteken maakte in de daaropvolgende periode in heel Europa een snelle ontwikkeling door. Vaak wordt een helmteken als sculptuur bijvoorbeeld boven een wapenschild aan een timpaan toegevoegd (als ornament).\n_START_SECTION_\nGebruik\n_START_PARAGRAPH_\nDat er vanaf de klassieke oudheid tot en met de pickelhaube in de Tweede Wereldoorlog in verschillende culturen ornamenten op helmen werden bevestigd, staat vast. Deze konden verschillende functies hebben zoals tonen van rangorde, beter herkenbaar of vindbaar zijn op het slagveld en/of imponeren van de vijand. De helmtekens zoals ze via de heraldiek zijn blijven voortleven, zijn echter nooit op het slagveld gedragen. Er zijn nog wel enkele middeleeuwse, op helmen bevestigbare, helmtekens in musea te vinden. Dit zijn in de regel grote zware gepolychromeerd houten sculpturen die een enorme belasting van de nek van de drager zouden betekenen. In de strijd zou een klap tegen zo\'n helmteken ook al snel dodelijke gevolgen hebben. Er zijn afbeeldingen en teksten over toernooien waaruit blijkt dat dit soort uitgedoste helmen bij de opening als ceremonieel door pages in de hand werden meegedragen. Op een enkele vroege afbeelding heeft de ridder zelf wel de helm met het helmteken op. Of dit al dan niet naar het leven geschilderd is, valt niet meer met zekerheid vast te stellen. We kunnen er wel van uit gaan dat als ze werkelijk gedragen zijn, dit uitsluitend voorafgaand aan het toernooi en/of na afloop gebeurde bij wijze van ceremonieel._NEWLINE_In sommige middeleeuwse manuscript wapenboeken wordt zeer veel aandacht gegeven aan tekening en/of blasoenering van de helmtekens, vaak worden ze noch afgebeeld, noch genoemd. Of ze vanaf de vroege Europese heraldiek dus moeten worden gezien als behorend tot een persoon of een familie is moeilijk vast te stellen.\n_START_SECTION_\nNederlandse en Belgische heraldiek\n_START_PARAGRAPH_\nIn de Nederlanden werd de baniervlucht (Engels / Frans Heraldisch: "vol-banneret") bedacht. Het gaat om twee rechthoekige, aan de zijkant van de helm aangebrachte schermen waarvan de bovenkant de vorm van een grote slagpen (een veer) heeft. Uit deze beschilderde baniervluchten ontwikkelden zich nagebootste vleugels met daarop gelijmde veren._NEWLINE_Het helmteken van Willem van Oranje komt uit de Duitse traditie voort. Het zijn twee grote met gele en blauwe verf beschilderde ossenhoornen._NEWLINE_In de hedendaagse heraldiek van Nederland en Belgi\xc3\xab zijn de helmen nooit met een rangkroon bedekt. Er zijn wel helmtekens mogelijk. Alleen de koningen dragen een koningskroon op hun helm.\n_START_SECTION_\nEngelse heraldiek\n_START_PARAGRAPH_\nIn Engeland heeft het helmteken (Crest) altijd een voorname rol gespeeld. De helmen van heren werden bedekt met vaak zeer speels uitgevoerde helmtekens. Bijzonder voor de Engelse heraldiek is dat het gebruikelijk is om een helmteken op een wrong, dus z\xc3\xb2nder de helm, op het wapenschild te zetten of alleen helmteken en wrong te gebruiken als versiering van zilver of briefpapier. Op het vasteland van Europa geldt dat als slechte heraldiek. De helmen van dames zijn in Engeland bedekt met hun rangkroon._NEWLINE_Voor de ridders en Dames van de orden van de Kousenband, de Distel en het Bad worden nog steeds prachtige helmen en helmtekens gesneden door de offici\xc3\xable houtsnijder van de Britse koningin. De helmen zijn te zien in de kapellen van deze orden in Windsor, Edinburgh en Londen en zijn vaak met een knipoog vervaardigd: Sir Edmund Hillary, K.G, O.N.Z, K.B.E , beklimmer van de Mount Everest, droeg een kiwi (vogeltje) met een ijspriem op zijn helm. De koning of koningin zelf draagt op de helm een koningskroon met daarop een kleine leeuw.\n_START_SECTION_\nSchotse heraldiek\n_START_PARAGRAPH_\nDe heraldiek van het oude koninkrijk Schotland heeft zich onafhankelijk van Engeland ontwikkeld, en heeft daarom geheel eigen en zeer strenge gebruiken. Eenzelfde helmteken (Crest) kan door alle leden van een clan, hoe verschillend hun wapenschild ook moge zijn, worden gebruikt. In Schotland heeft niet iedereen het recht om een wapen te voeren, het is burgers wel toegestaan om het helmteken van de chef van hun clan, steeds z\xc3\xb3nder kroon, voorzien van een daaromheen gebonden riem of kousenband met gesloten gesp als teken van hun trouw als hun wapen te gebruiken. Daarom mogen, bijvoorbeeld, alle leden van de clan Ramsay de eenhoorn die het helmteken van de Graaf van Dalhousie, chef van hun clan, is op deze wijze gebruiken. Soms is een kroon ook deel van het helmteken.\n_START_SECTION_\nFrankrijk\n_START_PARAGRAPH_\nIn Frankrijk speelde de helm, en dus ook het helmteken (Frans: Cimier) nooit een grote rol. De Franse heraldiek is gefixeerd op de kroon. Voor de Kinderen van Frankrijk, de zoons van de koning, gold dat zij een lelie met een vederbos op hun helm mochten plaatsen.\n_START_SECTION_\nJuiste heraldische afbeelding\n_START_PARAGRAPH_\nIn de heraldiek is het belangrijk dat de elementen en pronkstukken waaruit het wapen is samengesteld, schild, kroon of helm, helmteken, schildhouders, wrong, dekkleed, wapenmantel of baldakijn in een juiste verhouding tot elkaar getekend worden en zo natuurlijk mogelijk worden afgebeeld._NEWLINE_Het helmteken wordt altijd naar rechts kijkend (in de heraldiek staat men bij het beschrijven altijd achter het wapen!) afgebeeld." Bij de beschrijving wordt vermeld of het helmteken uitkomend (met voorpoten of armen) of als romp en dus zonder poten wordt afgebeeld.\n_START_SECTION_\nHeraldiek van Japan\n_START_PARAGRAPH_\nIn de heraldiek van Japan zijn de helmen van de samoerai versierd met zeer kunstige figuren. Ook daar kan men van helmtekens spreken.'