b'\n_START_ARTICLE_\nEverhardus Wijnandus Adrianus L\xc3\xbcdeking\n_START_PARAGRAPH_\nDr. Everhardus Wijnandus Adrianus L\xc3\xbcdeking (Hilversum, 29 mei 1830 - Soerabaja, 16 februari 1877) was een Nederlands dirigerend officier van gezondheid der eerste klasse van de geneeskundige dienst van het Indische leger en onder meer ridder in de Orde van de Eikenkroon.\n_START_SECTION_\nFamilie\n_START_PARAGRAPH_\nEverhardus Wijnandus Adrianus L\xc3\xbcdeking trouwde op 31 augustus 1854 te Batavia met  Maria Sophia Clasina Eisinger (omstreeks 1835-8 mei 1901). Zij kregen 5 kinderen, twee zoons waarvan de eerste direct na de geboorte overleed en drie dochters.\n_START_SECTION_\nOpleiding\n_START_PARAGRAPH_\nL\xc3\xbcdeking, zoon van de arts Willem Ernst L\xc3\xbcdeking, werd op 1 september 1847 op 17-jarige leeftijd als kwekeling geplaatst aan de Rijks Kweekschool voor militaire geneeskundigen (pillenschool) te Utrecht. Voor de studie aan de kweekschool diende zijn vader borg te staan voor de kosten voor het geval dat hij zich aan zijn bestemming zou onttrekken of wegens traagheid of slecht gedrag uit zijn betrekking van kwekeling zou worden ontslagen. De school leverde vooral artsen voor de landmacht. Die van de marine en voor het koloniale leger waren meestal burgergeneeskundigen. De examens van deze burgergeneeskundigen hadden wel plaats in de kweekschool, totdat de Marine in 1852 een eigen Marinehospitaal kreeg. Veel leerlingen telde de school niet. Aan de school studeerden zowel bezoldigde (in totaal 22) als onbezoldigde kwekelingen._NEWLINE_De meeste leerlingen werden rond hun 17e of 18e ingeschreven op de school en deden rond hun 21e of 22e levensjaar examen voor de rang van officier van gezondheid der 3e klasse. De kwekelingen droegen een officiersuniform. L\xc3\xbcdeking werd bij Koninklijk Besluit van 2 augustus 1851, nummer 98, door Zijne Majesteit benoemd tot officier van gezondheid der 3e klasse bij de geneeskundigen dienst in Oost-Indi\xc3\xab.  Hij vertrok op 14 oktober 1851 en bereikte zijn bestemming, Batavia, op 19 januari 1852 en was dus 98 dagen onderweg. In december 1852 werd L\xc3\xbcdeking overgeplaatst naar de geneeskundige dienst op de Westkust van Sumatra, Padang (Fort de Kock).\n_START_SECTION_\nVroege loopbaan\n_START_PARAGRAPH_\nL\xc3\xbcdeking trouwde op 31 augustus 1854 te Batavia. Via een notari\xc3\xable akte gaven zijn ouders toestemming voor het huwelijk in Indi\xc3\xab._NEWLINE_Op 11 september 1854 werd hij bevorderd tot officier van gezondheid der 2e klasse. Door de directie van de Natuurkundige Vereniging in Nederlands Indi\xc3\xab werd L\xc3\xbcdeking in de vergadering van 14 mei 1857 benoemd tot gewoon lid. Op 31 juli 1861 werd hij bevorderd tot officier van gezondheid der 1e klasse en overgeplaatst naar het groot militair hospitaal te Amboina, hij was toen ter beschikking in Batavia. Tot zijn overplaatsing in 1861 verbleef L\xc3\xbcdeking op West Sumatra, zijn laatste drie kinderen werden allen geboren in Padang (Fort de Kock), respectievelijk in 1857, 1858 en 1860. Op 22 augustus 1861, werd hij benoemd tot erelid van de Nederlandse Entomologische Vereniging (als een blijk van de prijs die zij stelde op zijn wetenschappelijke onderzoekingen)._NEWLINE_Van juli 1861 tot zijn overplaatsing in juli 1863 verbleef hij op Amboina waar hij "zo\xc3\xb6logische" tochten maakt door de Molukken en over de Aroe-eilanden.\n_START_SECTION_\nVerdere loopbaan\n_START_PARAGRAPH_\nOp 24 juli 1863 werd L\xc3\xbcdeking overgeplaatst bij het garnizoen in Weltevreden. Een jaar later ontving hij zijn overplaatsing naar Celebes en onderhorigheden._NEWLINE_L\xc3\xbcdeking kreeg bij Koninklijk Besluit van 26 februari 1864 nummer 69 vergunning tot het aannemen en dragen der versierselen van het onderscheidingsteken van ridder der eerste klasse van de Orde van Philipp de Grootmoedige, hem geschonken door Z.K.H. de groothertog van Hessen.  Datzelfde jaar werd hij tevens lid van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederlands-Indi\xc3\xab. Toen op 12 juni 1865 te Makassar in het kettinggangerskwartier door een Chinese gevangene een moordaanslag werd gepleegd op officier van gezondheid derde klasse W.E. Berghuis van Woortman gaf L\xc3\xbcdeking hem de eerste medische verzorging. De aanslagpleger pleegde hierop zelfmoord met een overdosis opium. Zijn beweegreden voor deze daad was waarschijnlijk een dolle wraakzucht tegen de geneeskundige dienst in het algemeen._NEWLINE_Ten tijde van de cholera-epidemie, die in 1865 in Makassar heerste, werden de handelingen van L\xc3\xbcdeking zeer geroemd. In de kranten werd onder meer geschreven dat door de maatregelen tot desinfectie (onder meer het stelselmatig ontruimen der kampementen en door chloorberokingen) de cholera te Makassar minder was geworden. In 1866 werd hij geplaatst in Tjilatjap (Zuidkust van Midden-Java).\n_START_SECTION_\nVerlof in Nederland\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1867 werd hem een tweejarig verlof naar Nederland verleend. _NEWLINE_en vertrok hij eind januari met echtgenote en vier kinderen via Batavia. Gedurende zijn verlof in Nederland nam hij de tijd om zijn bevindingen uit te werken in een aantal boeken. Er verschenen diverse publicaties van L\xc3\xbcdeking en hij werd in zeer veel bladen en proefschriften aangehaald. Dat was niet alleen op geneeskundig gebied maar ook betreffende de entomologie, kleding, taal en gedichten. Het bekendste boek van L\xc3\xbcdeking was de: Schets van de residentie Amboina Vrijwel alle universiteitsbibliotheken hebben dit boek ook tegenwoordig nog; het is tegenwoordig zeer schaars en dus zeer kostbaar. In het boek beschreef L\xc3\xbcdeking zijn reizen en verblijf op Ambon. Het boek behandelde zijn werk in de gezondheid op Ambon (van 1861 tot 1963) in de residentie Ambonia. In het boek stonden onder meer geneesmiddelenlijsten, kleding, gebruiken, ontdekte dieren en talen. Ook was er een woordenlijst opgenomen met de volgende talen: Nederlands, Ambonees, Batumerah, Alang, Waai, Hitulama/Hila, Larike, Asilulu, Nusa Laut, Saparua, Haruku, Kayeli (Buru), Hoti, Hatuwe, Lisabata, Buria, Murnaten, Amaba en Alfur (Seram)._NEWLINE_Een andere belangrijke publicatie was: Reis door de Padangsche bovenlanden uit Biang-Lala. Verder verschenen er diverse bijdragen van zijn hand in het Geneeskundig Tijdschrift,  het Tijdschrift voor Indische Taal-, Land- en Volkenkunde, het Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indi\xc3\xab maar ook in diverse andere bladen. L\xc3\xbcdeking schreef ook gedichten met name gepubliceerd in BI\xc3\x84NG\xe2\x80\x93LALA (Regenboog).\n_START_SECTION_\nKritiek op de opleiding militair geneeskundigen\n_START_PARAGRAPH_\nL\xc3\xbcdeking was erg kritisch, ook als het ging om de opleiding tot militair geneeskundige; In mijn betoog de officier van gezondheid van het Nederlandsch Indisch Leger, en zijne opleiding aan de kweekschool voor militaire geneeskundigen te Utrecht- heb ik aangetoond, dat men niet kan voortgaan de opleiding van den officier van gezondheid aan deze inrigting over te laten. zei hij hierover._NEWLINE_Ook het boek De Officier van Gezondheid van het Nederlandsch Indisch Leger en zijne toekomst, een vervolg op het eerder genoemde boek werd onder eigen naam uitgegeven en ook gericht aan de regering en volksvertegenwoordiging. Dit boek handelde meer over de verschillen in bevordering en beloning van de geneeskundige militairen in Nederlands Indi\xc3\xab ten opzichte van de militaire onderdelen in Nederland. Ook de volgens het model van de kweekschool opgezette Dokter Djawaschool in Weltevreden moest het ontgelden, vooral wat betreft de kwaliteit van de opleiding, zoals bleek uit onderstaand citaten:_NEWLINE_Donders\' conclusie: "Mijn taak was niet moeilijk" en Mijn argumentatie blijft [...] dezelfde. De Kweekschool, als geheel op zich zelf staande inrichting, is overbodig, nadelig voor de dienst en onzeker in hare uitkomst"" . De discussie over het voortbestaan van de Kweekschool werd op veel fronten en vooral anoniem gevoerd. Meerder schrijvers vinden de kweekschool "volstrekt onnoodig", "daar 1) de kosten van opleiding voor eenen kweekeling der landmagt aan die kweekschool of aan eene akademie slechts weinig zullen verschillen en 2) het onderwijs aan beide wel noodwendig hetzelfde zal moeten zijn". "Het voortbestaan der kwekschool voor militaire geneeskundigen te Utrecht is derhalve eene onndige luxe."_NEWLINE_Een van de schrijvers, de arts Ludeking, borduurde voort op de discussie tussen Donders en Fles. Ludeking deelt de mening van Donders en is Dr. Fles dank schuldig, dat hij juist in zijne wederlegging, mij de krachtigste argumenten aan de hand heeft gegeven om mij, meer dan ooit, met de inzigten van Prof. Donders te vereenige. Ludeking merkt op dat Fles niet weet \xe2\x80\x9cwat de Indische geneesheer wezen moet\xe2\x80\x9d en wijst er op dat het argument van Fles, er bestaat in Indi\xc3\xab een tekort aan artsen, geen argument is voor het voortbestaan van de kweekschool, omdat de Indische vacatures vooral bestonden door vakantie en verlof, niet door een gebrek aan formatie-plaatsen.Hij levert ook kritiek op het argument van Fles dat de kweekschool opleiding voldoende zou zijn voor een Indisch arts. \xe2\x80\x9cDe heer Fles zegge: \xe2\x80\x98zij weten veel\xe2\x80\x99, maar dan veroorloof ik mij er bij te voegen: \xe2\x80\x98nog meer ontbreekt hun\xe2\x80\x99. Kortom: de Kweekschool in Utrecht is niet goed genoeg en daarom pleit de auteur er voor dat de kweekschool wordt opgeheven en de opleiding van de kwekelingen voortaan in Amsterdam aan de universiteit plaats heeft._NEWLINE_Ook in het parlement werd gediscussieerd over de Kweekschool. Zo werd op 20 maart 1865 gediscussieerd over de vraag of kwekelingen wel een natuurkundig examen moesten afleggen.\n_START_SECTION_\nLatere loopbaan\n_START_PARAGRAPH_\nBij Koninklijk Besluit van 22 november 1867 nummer 73 kreeg L\xc3\xbcdeking vergunning tot het aannemen van het onderscheidingsteken van ridder in de Orde van Friedrich, hem geschonken door de koning van W\xc3\xbcrttemberg. _NEWLINE_In november 1868 ging hij, met vrouw en vier kinderen, per stoomschip Utrecht van Brouwershaven terug naar Batavia; dat was waarschijnlijk definitief omdat er in 1871 een boedelverkoop plaats vond van zijn huisraad. Bij Koninklijk Besluit van 25 april 1868 nummer 51 verkreeg hij vergunning tot het aannemen en dragen der onderscheidingstekens van ridder in de Orde van St. Michael, hem door de koning van Beieren geschonken. In augustus 1868 werd hij in de vergadering van de keizerlijke Duitse Leopoldo-Carolinische academie te Dresden benoemd tot lid.  drie maanden na zijn terugkeer werd L\xc3\xbcdeking geplaatst bij het Groot-Militair Hospitaal Willem I._NEWLINE_In maart 1869 kwam L\xc3\xbcdeking met zijn familie aan te Samarang. Op 10 november 1869 werd hij bevorderd tot dirigerend officier van gezondheid der tweede klasse bij het bureau van de chef over de geneeskundige dienst van het groot militair-hospitaal te Willem I._NEWLINE_Op 24 mei 1871 volgde zijn bevordering tot dirigerend officier van gezondheid der 1e klasse en werd hij geplaatst bij de geneeskundige dienst van Sumatra\'s West kust en onderhorigheden. Op 10 maart 1872 werd hij overgeplaatst naar de 2e militaire afdeling op Java en op 5 juli 1875 bij de expeditionaire geneeskundige dienst in het rijk van Atsjin (Atjeh op Sumatra). Hij vertrok daar als "ge\xc3\xa9vacueerd" op 28 maart 1876 en werd, bij dispensatie, op 1 april 1876 geplaatst bij de geneeskundige dienst in de 3e militaire afdeling op Java. Bij zijn vertrek stond in De Locomotief onder meer: hij was sinds 24 mei 1871 benoemd voor Sumatra\'s Westkust, waar hij met betrekking tot de hygi\xc3\xabne, de verpleging in het militair hospitaal en een andere, de prostitutie rakende aangelegenheid, van dienstijver en grote ambitie voor zijn belangrijke betrekking alhier heeft doen blijken._NEWLINE_Te Atsjin geplaatst werd hij al spoedig ongesteld, doch in weerwil hiervan, bleef hij onvermoeid zijn beste zorgen wijden aan de belangen der aan hem toevertrouwde zieken. Hierdoor werden zijn krachten gaandeweg hoe langer hoe meer ondermijnd en verergerde zijn toestand in die mate dat een evacuatie naar Java noodzakelijk werd geacht. Bij zijn komst te Soerabaja mocht hij zich niet lang in het bezit van een goede gezondheid verheugen; de te Atsjin opgedane kwaal keerde spoedig terug; hierbij voegde zich in december nog een darmontsteking, die na langdurig lijden,op 16 februari j.l. een einde maakte aan zijn inderdaad zeer werkzaam en nuttig leven._NEWLINE_L\xc3\xbcdeking overleed op 46-jarige leeftijd op 16 februari 1877 te Soerabaja op Java en werd begraven op de begraafplaats "Peneleh" te Soerabaja. Zijn vele verzamelingen en nauwkeurige beschrijvingen werden zeer gewaardeerd, en met veel onderscheidingen beloond._NEWLINE_Reeds vroeg toonde L\xc3\xbcdeking zijn onvermoeiden ijver op natuurwetenschappelijk gebied en hij mocht bij herhaling de strelende zelfvoldoening smaken, dat zoowel door Z.M. onzen ge\xc3\xaberbiedigden Koning, als door vreemde Vorsten en wetenschappelijke vereenigingen, zijne verdiensten op hoogen prijs werden gesteld.'