b"\n_START_ARTICLE_\nBevolkingsbeheersing\n_START_PARAGRAPH_\nBevolkingsbeheersing is het onder controle houden van de bevolkingsomvang en samenstelling. Dit kan betrekking hebben op zowel groei als daling. De eventueel gevolgde bevolkingspolitiek is afhankelijk van de voorziene gevolgen van een groei of daling. Enerzijds laat de bevolkingsgroei de sociale en ecologische druk toenemen, anderzijds betekent het economische groei en politieke macht._NEWLINE_Op dit laatste lag de nadruk onder het mercantilisme. In de achttiende eeuw kwam er echter ook aandacht voor de negatieve kanten van de bevolkingsgroei. In West-Europa begon rond 1750 de demografische transitie. Dankzij betere landbouw- en veeteeltmethoden en nieuwe voedingsgewassen namen de opbrengsten sterk toe en kon een groeiende bevolking gevoed worden. Dankzij onder meer de sanitaire revolutie en de verlaging van de huwelijksleeftijd versnelde na 1800 de groei nog. Malthus voorzag dat de bevolkingsgroei exponentieel zou verlopen en de landbouwproductie lineair, met een catastrofe tot gevolg. Uiteindelijk kwam het echter niet zover door verbeterde landbouwtechnieken en wist de landbouwproductie zelfs de nog veel sterkere bevolkingsgroei van de tweede helft van de twintigste eeuw bij te benen. Volgens Ester Boserup was bevolkingsgroei zelfs een stimulans voor agrarische intensivering._NEWLINE_De nadruk lag dan ook tot in de twintigste eeuw op bevolkingsgroei zoals onder Hitler en Stalin. Na 1950 leek de groei in een aantal landen echter zo groot dat men daar overging tot maatregelen om de groei te beperken. In India werden burgers na 1952 aangemoedigd om de gezinsgrootte te beperken. In de jaren 1970 kwam het zelfs tot gedwongen sterilisatie, maar door de grote tegenstand werd dit weer afgeschaft. Hoewel men de bevolkingsgroei tot een derde van die in 1952 had weten terug te brengen, was de bevolking in de jaren negentig toch verdubbeld en wordt verwacht dat India over niet al te lange tijd China inhaalt als land met het grootste aantal inwoners. In China werd men al vanaf 1970 aangemoedigd om laat te trouwen en niet meer dan twee kinderen te krijgen, terwijl in 1979 de eenkindpolitiek werd ingevoerd. Tussen 1970 en 2000 daalde het geboortecijfer met twee derde, sneller dan ooit in de geschiedenis._NEWLINE_In landen met een beperkte groei of zelfs krimp gold een tegenovergestelde politiek. Zo werd in veel Europese landen en Japan kinderbijslag ingevoerd.\n_START_SECTION_\nTheorievorming over bevolkingsbeheersing bij jager-verzamelaars\n_START_PARAGRAPH_\nEr zijn verschillende benaderingen om de beperking van de bevolkingsgroei te verklaren. Malthusianen zien de limieten aan de voedselproductie als de grens van de bevolkingsgroei, terwijl volgens boserupianen de bevolkingsdruk juist een stimulans is om de voedselproductie te verhogen. In deze discussie zijn demografen veelal malthusianen, terwijl antropologen Malthus nauwelijks noemen._NEWLINE_Volgens Boserup is de push van bevolkingsgroei de impuls tot agrarische intensivering, terwijl malthusianen een de pull van hogere welvaart als drijfveer zien van verhoogde voedselproductie. De mechanismes achter de lage bevolkingsgroei moeten volgens Boserup dan ook ergens anders gezocht worden.\n_START_SECTION_\nDemografische traditie\n_START_PARAGRAPH_\nVeel demografen werden aanvankelijk be\xc3\xafnvloed door Norman Himes die in 1936 Medical History of Contraception publiceerde. Himes stelde dat coitus interruptus, sponsen, douches, zetpillen en kruiden al millennia gebruikt werden als contraceptie. Frank Notestein van het Office of Population Research (OPR) van de Princeton-universiteit was een belangrijke demograaf die be\xc3\xafnvloed werd door de idee\xc3\xabn van Himes over contraceptie._NEWLINE_Vanaf de jaren 1950 bleek echter uit steeds meer onderzoek dat anticonceptie niet of nauwelijks bekend was onder moderne jager-verzamelaars. Invloedrijk daarbij was Louis Henry die het begrip natuurlijke vruchtbaarheid introduceerde. Dit was de vruchtbaarheid bij afwezigheid van actieve anticonceptie. Dit is statistisch te onderscheiden van gecontroleerde vruchtbaarheid doordat in het laatste geval de vruchtbaarheid afhankelijk is van het aantal al geboren kinderen in een gezin, de pariteitsprogressie. Als anticonceptie bekend is en actief gebruikt wordt, dan neemt de vruchtbaarheid af bij een bepaalde gezinsgrootte. Dit is weer te geven in grafieken van leeftijdsafhankelijke vruchtbaarheid waarbij deze bij latere leeftijd afneemt. Henry nam echter in een reeks van studies van jager-verzamelaars waar dat de krommes in die grafieken gelijk bleven op latere leeftijd, waaruit hij de conclusie trok dat er geen sprake was van anticonceptie._NEWLINE_De hutterieten werden uitgebreid onderzocht, aangezien deze geloofsgemeenschap niet aan anticonceptie deed en doordat zij goed gevoed zijn een hoge natuurlijke vruchtbaarheid hebben, mede geholpen door een korte borstvoedingsperiode. Hun vruchtbaarheid werd de maatstaf voor het European Fertility Project van OPR. Door antropologen als Virginia Abernethy werd wel aangenomen dat een lagere vruchtbaarheid dan die van de hutterieten een aanwijzing was voor anticonceptie, maar de natuurlijke vruchtbaarheid kan lager liggen door zaken als voeding en gezondheid._NEWLINE_Nancy Howell stelde vast dat infanticide bij de !Kung slechts sporadisch werd toegepast en dat de geboorte-interval vergroot werd door verlengde borstvoeding. Zij onderzocht of de lage vruchtbaarheid te wijten zou zijn aan onvruchtbaarheid die door seksueel overdraagbare aandoeningen werd veroorzaakt, maar dit bleek een te geringe invloed te hebben. Haar studie was een van de meest diepgaande tot dan toe._NEWLINE_Naar aanleiding van het werk van Rose Frisch onderzocht Howell de kritisch-vet-hypothese van Rose, dat een te laag gehalte van lichaamsvet bijdraagt aan onvruchtbaarheid. Daar leken aanwijzingen voor te zijn en daarmee zou het een automatisch mechanisme zijn zodra de draagkracht van de omgeving vermindert.\n_START_SECTION_\nPolitiek\n_START_PARAGRAPH_\nEen deel van de antropologen was voorstander van gezinsplanning, waarmee de vraag of jager-verzamelaars uit het Pleistoceen al aan geboortebeperking deden, een politiek lading kreeg. Een belangrijke voorvechter was Steven Polgar, die stelde dat de recente sterke bevolkingsgroei in ontwikkelingslanden te wijten was aan de westerse invloed die oude bestaande gebruiken van geboortebeperking tegen zou hebben gegaan vanuit economische motieven._NEWLINE_Ester Boserup was juist sterk gekant tegen vormen van bevolkingsbeheersing en stelde dat bevolkingsgroei een stimulans was voor agrarische intensivering die aanleiding waren om innovaties die soms al geruime tijd bestonden opgrote schaal toe te passen. Dit maakte haar argumenten regelmatig gekunsteld.\n_START_SECTION_\nDemografie\n_START_PARAGRAPH_\nDe kwaliteit van de demografische data voor onderzoek naar vruchtbaarheid is goed, maar beperkt. Zo zijn de oudste gegevens van moderne jager-verzamelaars die van de volkstellingen in India van 1872, gevolgd door het onderzoek van John Lossing Buck in China in de jaren 1920 en 1930. Vanaf 1954 is er met de Enquete Demographique data beschikbaar uit Franse koloni\xc3\xabn en vanaf 1975 vanuit het World Fertility Survey. Ook waren de steekproeven veelal klein ten opzichte van de populaties waarbij de jager-verzamelaars onvoldoende of zelfs niet vertegenwoordigd waren. Een verdere beperking is dat er niet gevraagd werd naar infanticide. Desondanks geven de hoge geboortecijfers en de distributie daarvan samen met de afwezigheid van kennis over anticonceptie een goede indicatie dat geboortebeperking geen lange geschiedenis heeft.\n_START_SECTION_\nAntropologie\n_START_PARAGRAPH_\nHoewel er veel antropologische werken zijn over geboortebeperking, zijn er ook hier enkele beperkingen. Zo is er weinig veldwerk en dat wat er is, betreft veelal onderzoek naar Eskimo's en Aborigines. Veel antropologische werken zijn dan ook vooral theoretisch, gebaseerd op veldwerk van anderen._NEWLINE_De kwantitatieve onderbouwing van het voorkomen van infanticide is vrijwel volledig gebaseerd op leeftijdsafhankelijke geslachtsverhoudingen waarbij aangenomen werd dat moeders minimaal twintig jaar oud waren. Daardoor lijkt de geslachtsverhouding onder de twintig een bovengemiddeld aantal mannen te tellen, wat tot de conclusie leidde dat er infanticide plaatsvond en wel op meisjes. Carmel Schrire en William Steiger onderzochten de ruwe data over Eskimo's en stelden dat infanticide nauwelijks voorkwam. Met een simulatiemodel toonden ze aan dat boven de 8% infanticide zelfs tot het uitsterven van de bevolking zou leiden._NEWLINE_Vroeg onderzoek bij de Aborigines noemt infanticide als uitzonderlijk en dan alleen als het kind niet levensvatbaar lijkt te zijn, of niet onderhouden kan worden. Ook bij andere samenlevingen waren de aanwijzingen onduidelijk of nauwelijks aanwezig._NEWLINE_Ook voor abortus zijn er weinig aanwijzingen. George Devereux stelde na een analyse van de data van 400 samenlevingen dat de statistieken op dit vlak tekort schoten. Volgens Moni Nag hing dit samen met het grote risico voor de moeder dat gepaard gaat met abortus in deze samenlevingen._NEWLINE_William Tulio Divale en Marvin Harris doorzochten 112 samenlevingen in de Human Relations Area Files en vonden bij 41% geen informatie over infanticide, 9% zonder infanticide, 2% waar het ongewoon was, 12% waar het soms plaatsvond en 36% waar het algemeen voorkwam. De data in de Files is echter regelmatig gebaseerd op vluchtige aanwijzingen."