b"\n_START_ARTICLE_\nHolwerd\n_START_SECTION_\nBeschermd dorpsgezicht\n_START_PARAGRAPH_\nEen deel van Holwerd is beschermd dorpsgezicht, en maakt daardoor deel uit van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Ook zijn er in het dorp een aantal rijksmonumenten, waaronder het oude post- en telegraafkantoor uit 1810.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nHet dorp is ontstaan op een terp die al enkele eeuwen v\xc3\xb3\xc3\xb3r de christelijke jaartelling bewoond werd. In de 8e, 9e of 10e eeuw werd zuidwaarts van de terp een langgerekte handelsterp aangesloten; daarop is het moderne dorp ontstaan. De Holwerdervaart werd in de 17e eeuw aangelegd._NEWLINE_In de eerste helft van de 11e eeuw werd de plaats vermeld als Holeuurt, in 1399 als tot Hoelwerde en Holwerde, in 1486-1487 als to holwert, in 1500 als jn dat holuerde, en in 1505 als Holwerdt. De plaatsnaam duidt waarschijnlijk op het feit dat het een bewoonde hoogte (uurt->werd) was met een kuil of laagte (hol/hole), mogelijk omdat het in een uitholling lag van het land, die al dan niet moerassig was._NEWLINE_Holwerd lag tot de gemeentelijke herindeling van 1984 in de toenmalige gemeente Westdongeradeel. Van 1984 tot 2019 lag het in gemeente Dongeradeel, waarna deze opging in de nieuwe gemeente Noardeast-Frysl\xc3\xa2n.\n_START_SECTION_\nMelkpijpleiding\n_START_PARAGRAPH_\nIn Holwerd bevond zich het ontvangststation van de melkpijpleiding van de verenigde boeren van Ameland, waardoor melk getransporteerd werd van dit eiland naar het vasteland. De leiding wordt niet meer gebruikt voor transport van melk, maar doet sinds 2000 dienst ten behoeve van het glasvezelkabelnet.\n_START_SECTION_\nKerken\n_START_PARAGRAPH_\nIn het dorp staan meerdere kerken; de oudste is de Sint-Willibrorduskerk. Deze kerk dateert uit 1175-77, en verving een oudere kerk die op een eigen terp was geplaatst. De kerktoren staat los en zou in basis uit de 13e eeuw komen. In de 17e eeuw werd de toren herbouwd. In 1739 (of 1661) werd het zadeldak van de toren vervangen door een torenspits. Beide gebouwen zijn een rijksmonument._NEWLINE_Op het kerkhof ligt een erehof voor enkele tijdens de Tweede Wereldoorlog gesneuvelde inwoners._NEWLINE_Ook de Doopsgezinde kerk is een rijksmonument. Deze kerk dateert uit 1850, en verving een kerk uit 1692. De voorzijde heeft een Neoclassicistisch voorkomen en is wit gepleisterd. De achterliggende kerk is ongepleisterd en uit baksteen opgetrokken._NEWLINE_De gereformeerde kerk uit 1933 werd ontworpen door de architecten P. en R. Offringa. De kerk heeft diens oorspronkelijke bestemming verloren en is verbouwd tot Waddeninformatiecentrum De Noordhoren.\n_START_SECTION_\nMolens\n_START_PARAGRAPH_\nBij Holwerd staat een tweetal molens._NEWLINE_De Hoop is een stellingmolen uit circa 1713. De achtkante bovenkruier was in onbruik geraakt nadat in de jaren 1950 het binnenwerk werd verwijderd, maar is sinds 1980 weer in gebruik als koren- en pelmolen._NEWLINE_Aan de Holwerdervaart, ten zuiden van het dorp, staat de Miedenmolen. Het betreft een poldermolen van het type grondzeiler, en werd in 1855 gebouwd ter bemaling van de polder Dwergsmear. Sinds 2006 is het aangewezen als reservegemaal in geval van wateroverlast.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nHet dorp heeft een eigen voetbalvereniging, VV Holwerd. Tevens is er een volleybalvereniging, De Roeken, een gymnastiekvereniging, Chari\xc3\xabtto, en een eigen ijsclub.\n_START_SECTION_\nWandelroute\n_START_PARAGRAPH_\nTen noorden van het dorp loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook Noordzeepad of Friese Kustpad geheten.\n_START_SECTION_\nCultuur\n_START_PARAGRAPH_\nHet dorp heeft een eigen dorpshuis in de voormalige sporthal. In 2014 werd de tot multifunctionele accommodatie verbouwde sporthal De Ynset heropend. In dit gebouw bevindt zich onder meer een sporthal, jeugdhonk, theaterzaal, diverse vergaderzalen, een peuterspeelzaal en buitenschoolse opvang._NEWLINE_Het dorp heeft muziekverenigingen, Cresendo en De Bazuin, zangkoor Wad'n koor en toneelvereniging Pro Rege. Jaarlijks, in oktober, vindt de Nachtkuier plaats.\n_START_SECTION_\nOnderwijs\n_START_PARAGRAPH_\nHet dorp heeft twee basisscholen, De Tsjelke en de Ploos van Amstelskoalle.\n_START_SECTION_\nTrein\n_START_PARAGRAPH_\nVan 2 oktober 1901 tot 1 december 1940 had Holwerd een station aan de voormalige spoorlijn Leeuwarden - Anjum. Het gebouw is na de sluiting behouden, maar is meerdere keren verbouwd waardoor het nauwelijks nog als stationsgebouw is te herkennen."