b'\n_START_ARTICLE_\nMarokkaanse gemeenschap in Belgi\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\nDe Marokkaanse gemeenschap in Belgi\xc3\xab bestaat uit in Belgi\xc3\xab levende Marokkanen en Belgen van Marokkaanse afkomst. De leden van deze gemeenschap worden Marokkaanse Belgen, of Belgo-Marokkanen genoemd. Marokkanen vormen een van de grootste, als niet de grootste migrantengroep in het land._NEWLINE_Kleine aantallen Marokkanen kwamen al tijdens het interbellum vanuit Frankrijk naar Belgi\xc3\xab. Grootschalige migratie begon echter pas vanaf de jaren zestig. De mijn- en industriesector had een zeer grote vraag naar arbeiders waarin de autochtone bevolking niet kon voorzien. Marokkanen werden daarom als gastarbeiders naar Belgi\xc3\xab gehaald. Na de eerste oliecrisis stopte deze rekrutering. De Marokkaanse gemeenschap blijft echter, door gezinshereniging en natuurlijke groei, verder groeien._NEWLINE_Het exacte aantal Belgo-Marokkanen is niet gekend aangezien Belgi\xc3\xab geen etnische statistieken verzamelt. Schattingen vari\xc3\xabren, maar hun aantal bedraagt minstens 430.000. Zij leven grotendeels geconcentreerd in enkele gemeenten; bijna de helft woont in Brussel. Ook in Antwerpen, Vilvoorde en Mechelen wonen veel Marokkanen. De overgrote meerderheid van de Marokkaanse Belgen bezit de Belgische nationaliteit; een kleine meerderheid is in Belgi\xc3\xab geboren. Bijna alle Belgo-Marokkanen identificeren zich meer of mindere met Belgi\xc3\xab, hoewel de graad van deze identificatie varieert.\n_START_SECTION_\nMarokkaanse soldaten tijdens WOI\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens de Eerste Wereldoorlog vochten 30.000 soldaten uit Frans-Marokko in Franse dienst. Vanaf november 1914 werden onderdelen van de Marokkaanse Divisie ook in Belgi\xc3\xab ingezet. Zo streed de tweede brigade aan het kanaal Ieper-IJzer en het 7e RMT bij Hill 60 in Zinnebeke en daarna op de rechteroever van de IJzer bij Lombaardzijde en Nieuwpoort. De gesneuvelde Marokkaanse soldaten liggen verspreid over de begraafplaatsen voor Fransen.\n_START_SECTION_\nInterbellum\n_START_PARAGRAPH_\nIn de jaren twintig kwam een eerste migratie van Magrebijnse arbeiders naar Belgi\xc3\xab op stand. Een groot deel van de Magreb was toen verdeeld in Franse koloni\xc3\xabn. Vanuit deze koloni\xc3\xabn kwamen arbeiders in Frankrijk werken. Sommigen van hen staken de grens over naar Belgi\xc3\xab. De mijnindustrie kende na de Eerste Wereldoorlog immers een fase van heropbouw en groei. Autochtone Belgen wilden dat soort werk echten steeds minder doen. De vakbonden poogden dat te veranderen, maar de arbeidsgevers verkozen het simpelweg buitenlandse arbeiders aan te nemen. Dit waren naast onder anderen Polen, Joegoslaven, Tsjechen, Russen ook Magrebijnen. Deze laatsten werden meestal in (vooral Noord-)Frankrijk gerekruteerd. Dat de export van Magrebijnse arbeiders naar Belgi\xc3\xab volgens de Franse wet verboden was, werd hierbij genegeerd._NEWLINE_In november 1923 stonden 3.651 Magrebijnen in de statistieken ingeschreven; in 1927 waren het er 23.070. 60% van hen waren afkomstig uit Algerije en kleine aantallen uit Tunesi\xc3\xab en Tripolitani\xc3\xab. Ongeveer 33% waren Marokkanen, waarvan meer dan 70% uit Sous, een onvruchtbare regio die tevens hard onder de Franse kolonisatie leed. De migranten werkten vooral in de mijnen van de Borinage en de streek rond Luik. De migratie was groot genoeg dat Belgi\xc3\xab en Marokko in 1930 een eerste bilaterale akkoord sloten. Het betrof vergoedingen in verband met werkongevallen. Er werd toen geschat dat dit verdrag 6000 mensen betrof._NEWLINE_De Magrebijnen poogden in een korte tijd zoveel mogelijk geld te verdienen en vertrokken dan, naar een andere plaats in Belgi\xc3\xab, terug naar Frankrijk, of naar hun geboorteland. Velen probeerden het werk in de mijnen met een landbouwbestaan in hun thuisland te combineren. Het waren dan ook uitsluitend mannen die emigreerden. Zelfs de 21% van de Marokkaanse migranten die een vrouw hadden, namen deze niet mee en dorpstraditie verbad vrouwen hun echtgenoot te volgen. De arbeiders reisden zelfs in minder dan 30% van de gevallen in groep en dus in een meerderheid volledig alleen._NEWLINE_Omdat de Magrebijnen veelal laagopgeleid waren - minder dan 20% kon handtekenen - zette men hen graag voor het zwaarste en gevaarlijkste werk in. Hiervoor kregen ze ook nog een lager dagloon (21-25 BEF) dan hun autochtone collega\'s (28-30 BEF), hoewel ze meer overuren deden. Ze verbleven in huurwoningen die weinig hygi\xc3\xabnisch en van alle comfort ontdaan waren. Zo stierven in 1925 in Ch\xc3\xa2telet vier Magrebijnen aan verstikking in zo een krot. Uit vrees voor uitwijzing durfden velen van hen zich niet aan de vakbonden te wenden. Soms werden ze als stakingsbrekers ingezet._NEWLINE_De autochtonen keken erg op de immigranten neer. Ze werden beschimpt als Saracenen. In een vakbondsverslag uit 1924 wordt over hen geschreven: "Ze hebben deplorabele zeden. Ze zijn altijd vuil, slecht gewassen, slecht gekleed. Het zijn vurige, oneerlijke, jaloerse en verraderlijke individuen die altijd ergens een mes verstopt hebben dat ze zonder te twijfelen gebruiken tijdens schermutselingen die ze vaak zelf uitlokken. De autochtonen staan hen absoluut vijandig tegenover." De migranten hadden dan weer, ook door hun gebrekkige kennis van het Frans, weinig contact met de autochtone bevolking._NEWLINE_Omdat zij alleen reisden, waren de Magrebijnen erg mobiel. Uit de vreemdelingenregisters van Ch\xc3\xa2telineau blijkt dat de Magrebijnse arbeiders daar tussen 1920 en 1932 gemiddeld slechts 6,5 maanden bleven. 50% bleef minder dan acht maanden. Hun aantal in Belgi\xc3\xab was daardoor sterk afhankelijk van de economie. In tijden van hoogconjunctuur rekruteerde men buitenlandse arbeiders; bij recessie stopte men, sloot de grenzen en begon buitenlanders uit te wijzen. De ongewenste Magrebijnen dienden hierbij als kanarie in de koolmijn. Zodra het een beetje slechter begon te gaan, werden ze uitgewezen. De Marokkaanse aanwezigheid in Belgi\xc3\xab in het interbellum kende daarom vier fazen: tussen 1920 en 1923 groeide de economie en bijgevolg ook het aantal Magrebijnse arbeiders sterk; tussen 1923 en 1926 stagneerde ze en daalde het aantal Magrebijnen; in 1929 was er een nieuwe migratiepiek door de heropleving van de economie en na de beurskrach en de daaropvolgende depressie verdwijnen bijna alle Magrebijnen uit Belgi\xc3\xab. Slechts weinigen vestigden zich permanent, maar het kwam voor. Bij de in totaal 1993 immigranten die tussen 1920 en 1932 naar Ch\xc3\xa2telineau kwamen, trouwden zelfs vijf met een Belgische.\n_START_SECTION_\nMarokkaanse soldaten tijdens WOII\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens de Tweede Wereldoorlog vertrokken velen van de overgebleven arbeiders terug naar hun vaderland. Tegelijk vochten wederom Marokkaanse soldaten in dienst van het Franse leger in Belgi\xc3\xab. Al bij het begin van de Duitse invasie op 10 mei 1940 waren Marokkaanse soldaten in Belgi\xc3\xab. De Franse cavalerie, waaronder ook Marokkaanse spahis, trok de Ardennen in om verkenning uit te voeren en tijd te winnen voor de rest van het leger._NEWLINE_Enkele dagen later deed de Eerste Marokkaanse divisie, die vooral bestond uit mannen uit Marrakesj en Meknes, mee aan de Slag om Gembloers. Dit was een (succesvolle) poging de Duitse opmars door het zogenaamde "gat van Gembloers" te stoppen. Het was de enige Duitse nederlaag in mei 1940, die echter uiteindelijk niets opleverde voor de geallieerden, omwille van de Duitse doorbraak in de Ardennen. Tussen 14 en 15 mei verloren de Marokkaanse tirailleur-regimenten twintig tot vijftig procent van hun manschappen. Zij zijn begraven op de Franse militaire begraafplaats van Chastre; tussen de kruisen staan 340 witte zuilen met Arabische inscripties (zie rechts). De film La Couleur du sacrifice gaat over deze soldaten en de Slag om Gembloers.\n_START_SECTION_\nGastarbeiders na WOII\n_START_PARAGRAPH_\nNa de Tweede Wereldoorlog groeide de Belgische economie erg snel en de arbeidersbehoefte (vooral in de mijnsector) bijgevolg ook. De jaren tussen 1948 en 1974 worden daarom wel eens de trente glorieuses ("gouden dertig (jaar)") genoemd. De eigen bevolking kon niet in deze navraag voorzien; de buurlanden maakten een gelijkaardige evolutie door en konden daarom niet (zoals vroeger) arbeiders leveren. Daarom sloot Belgi\xc3\xab in 1946 een overeenkomst met Itali\xc3\xab voor het ronselen van mijnwerkers (zie Italianen in Belgi\xc3\xab). Na de mijnramp van Marcinelle (1956), waarbij 136 Italianen omkwamen, besloot de Italiaanse regering echter deze immigratie een stop toe te roepen. Belgi\xc3\xab sloot daarop overeenkomsten met Spanje (1956) en Griekenland (1957) en later ook met Marokko._NEWLINE_Marokko had het immers economisch, sociaal en politiek moeilijk in diezelfde tijd. De bevolking steeg constant, maar de stagnerende economie kon deze mensen niet van werk voorzien en de landbouw kon niet genoeg voedsel produceren om ze te voeden. Ook vond de Marokkaanse overheid het niet erg leden van de (vaak opstandige) Berbers-talige minderheden te zien vertrekken._NEWLINE_Op 18 februari 1964 sloot Belgi\xc3\xab uiteindelijk ook een overeenkomst met Marokko. Op dat moment waren er echter al Marokkaanse gastarbeiders in Belgi\xc3\xab. De vraag naar mijnwerkers was zo groot dat men de wettelijke voorschriften bewust negeerde. Veel arbeiders kwamen bijvoorbeeld met een toeristenvisum naar Belgi\xc3\xab en werden pas later geregulariseerd. (Dit proces wordt "spontane migratie" genoemd.) De overeenkomst was voornamelijk bedoeld om deze bestaande migratie te regulariseren._NEWLINE_Dit lukte echter niet. De procedures bleken erg arbeidsintensief, waardoor spontane migratie populair bleef. Toch kwamen tienduizenden Marokkanen naar Belgi\xc3\xab. In 1960 waren 461 Marokkanen geregistreerd in Belgi\xc3\xab; in 1974 waren het er 40.000. (Ook natuurlijke bevolkingsgroei speelde hierin mee. In 1971 was al ongeveer 20% van de in Belgi\xc3\xab wonende Marokkanen daar geboren.)_NEWLINE_De Belgische overheid moedigde deze mensen ook aan hun gezinnen over te brengen. Zo wou men de arbeiders binden aan de streek. De industrie- en mijnsector in de buurlanden bood immers betere lonen en lokte zo arbeiders weg. Ook was men zich toen al bewust van de demografische gevolgen van de (vooral in Walloni\xc3\xab) dalende geboortecijfers. Met immigratie wilde men deze tegengaan. Artikel 13 van het in 1964 ondertekende verdrag bepaalde dan ook dat een gastarbeider die minstens drie maanden in Belgi\xc3\xab gewerkt had en over geschikte huisvesting beschikte zijn vrouw en minderjarige kinderen mocht laten overkomen. Een later KB bepaalde zelfs dat de overheid de helft van de reiskosten van deze personen kon overnemen, op voorwaarde dat het gezin al minstens drie minderjarige kinderen telde.\n_START_SECTION_\nEinde van de arbeidsmigratie\n_START_PARAGRAPH_\nVanaf de jaren zeventig ging het slechter met de Belgische economie. Door de eerste oliecrisis stokte de economie en nam het aantal werkelozen toe. De overheid maakte een einde aan de politiek van arbeidsmigratie en begon de buitengrenzen te sluiten. Veel illegale arbeiders die zich al op het Belgisch grondgebied bevonden, lieten zich daarop nog snel regulariseren. De beslissing om de grenzen te sluiten verschijnt daarom in de statistieken als een immigratiepiek in de jaren 1974 en 1975._NEWLINE_In de eerste helft van de jaren tachtig daalde de jaarlijkse immigratie van Marokkanen geleidelijk, van 5.390 in 1979 naar 1.775 in 1986. Ook de immigratie door gezinshereniging nam in deze periode af. Na 1985 begon ze echter weer toe te nemen. Ze heeft dan echter een andere karakter. Voordien betrof gezinshereniging vooral vrouwen die kwamen trouwen met de oorspronkelijke gastarbeiders (of al met hen getrouwd waren). Na 1985 gaat het steeds meer om vrouwen die komen trouwen met leden van de tweede generatie.\n_START_SECTION_\nAantal\n_START_PARAGRAPH_\nOmdat Belgi\xc3\xab (in tegenstelling tot bv. Nederland) geen etnische statistieken verzamelt, is het exacte aantal Marokkanen in Belgi\xc3\xab niet bekend. Schattingen kunnen sterk uiteenlopen, ook omwille van de verschillende manieren om "persoon van Marokkaanse afkomst" te defini\xc3\xabren. Naar schatting woonden in 2012 ongeveer 86.000 mensen met de Marokkaanse nationaliteit in Belgi\xc3\xab; ongeveer 210.000 mensen hadden toen de Belgische nationaliteit, maar waren geboren met de Marokkaanse en 133.000 waren geboren met de Belgische, maar hadden minstens \xc3\xa9\xc3\xa9n ouder die met de Marokkaanse nationaliteit is geboren. In totaal waren er dus ongeveer 437.000 mensen van Marokkaanse afkomst wettig in Belgi\xc3\xab in 2012. De daadwerkelijke populatie is wellicht nog iets groter. De schatting houdt immers geen rekening met de paar duizend mensen die illegaal in Belgi\xc3\xab verblijven en de paar honderd asielzoekers wiens procedure nog loopt.\n_START_SECTION_\nGeografische spreiding\n_START_PARAGRAPH_\nDe Marokkaanse gemeenschap in Belgi\xc3\xab leeft redelijk geconcentreerd. Een aantal gemeenten (bv. Vilvoorde, Antwerpen, Mechelen en heel wat deelgemeenten van Brussel) kennen grote aantallen Marokkanen, terwijl zij op andere plaatsen bijna niet aanwezig zijn. Er is echter sprake van een spreidingsbeweging; jonge Marokkanen vertrekken steeds meer uit de traditioneel Marokkaanse buurten._NEWLINE_De oorspronkelijke Marokkaanse gastarbeiders vestigden zich vooral in Brussel. In 1971 woonde 54,7% van de Marokkanen in de hoofdstad. Nog eens 15% vestigden zich in de provincie Antwerpen, waarvan de overgrote meerderheid (75%) in de stad Antwerpen. Ook de Belgische industrie- en mijnbekkens trokken veel Marokkanen aan. In 1971 woonde 8,1% in Limburg, 7,6% in Henegouwen en 6,3% in Luik._NEWLINE_Zoals al gezegd is er echter sprake van een lichte spreidingsbeweging. De jonge generatie, die veelal economisch beter gesteld is, trekt vaak weg uit de oude buurten. Daarom woonden in 2009 nog maar 47,9% van de Belgo-Marokkanen in Brussel. Omwille van de crisis in de mijn- en industri\xc3\xable sector dalen hun aantallen ook in Limburg (nog maar 3,4% in 2009) en Henegouwen (nog maar 6,2% in 2009). Provincies waar in de jaren zeventig bijna geen Marokkanen woonden, zoals West-Vlaanderen en Vlaams- en Waals-Brabant zien daarentegen een toename.\n_START_SECTION_\nGeneraties\n_START_PARAGRAPH_\nOp 1 januari 2009 was 55,2% van de Belgen van Marokkaanse herkomst in Belgi\xc3\xab geboren. Op 1 januari 2000 was dit 54,8%. Migratie vanuit Marokko blijft dus belangrijk voor de groei van de populatie._NEWLINE_Het merendeel van de Belgo-Marokkanen (59%) komt uit de tweede generatie. 66% van hen is jonger dan 20 jaar. Ongeveer 30% van de Belgo-Marokkanen zijn eerste generatie en 6,6% maakt deel uit van de "tussengeneratie". Zij zijn in Marokko geboren, maar tussen hun 6de en 17de levensjaar naar Belgi\xc3\xab ge\xc3\xafmmigreerd.\n_START_SECTION_\nGeslacht\n_START_PARAGRAPH_\nHet aandeel vrouwen in de Belgo-Marokkaanse bevolking is sinds 1960 statig gestegen. In 1961 waren er 42 vrouwen per 100 Marokkaanse mannen. De oorspronkelijke gastarbeiders waren immers voornamelijk mannen. Tien jaar later was deze verhouding al gestegen naar 61,5 per 100. Aan het begin van de jaren tachtig was ze al 80 vrouwen per 100 mannen. In 2009 waren er 94 vrouwen per 100 mannen._NEWLINE_Deze historische evolutie weerspiegelt zich ook in de leeftijdsverdeling van de Belgo-Marokkaanse vrouwen. Bij de min-25-jarigen zijn er bijna even veel vrouwen als mannen. (Ook in de autochtone bevolking zijn mannen hier licht oververtegenwoordigd, omdat iets meer jongens dan meisjes geboren worden.) Bij oudere leeftijdsgroepen neemt de verhouding vrouwen echter steeds verder af. Zo zijn er in de groep 65-69-jarigen slechts 33,8 vrouwen per 100 mannen. Dit laatste gegeven is nog extremer als men het vergelijkt met de autochtone bevolking. Omwille de hogere levensverwachting bij vrouwen zijn hier immers meer vrouwelijke dan mannelijke 65-plussers.\n_START_SECTION_\nNationaliteit\n_START_PARAGRAPH_\nHet is vrijwel onmogelijk van de Marokkaanse nationaliteit te verliezen. Marokkanen worden geacht hun koning een all\xc3\xa9geance perp\xc3\xa9tuelle ("eeuwigdurende trouw") verschuldigd te zijn. Het is dus mogelijk om een verzoek te sturen uit de Marokkaanse nationaliteit ontslagen te worden, maar dit verzoek moet per ministerieel besluit worden ingewilligd en dat gebeurt erg zelden. Marokkanen kunnen dus in Belgi\xc3\xab naturaliseren, maar behouden daarbij de Marokkaanse nationaliteit. Omdat de kinderen van Marokkanen automatisch ook Marokkanen zijn, betekent dit dat ook de tweede generatie Marokkanen in Belgi\xc3\xab de Marokkaanse nationaliteit heeft._NEWLINE_Deze dubbele nationaliteit zorgt regelmatig voor controverse, niet alleen bij Marokkaanse, maar ook bij Turkse Belgen. Tegenstanders beweren dat het voor loyaliteitsproblemen zorgt. Daarom eiste Bob Van den Broeck (beleidsadviseur integratiedienst stad Antwerpen) in 2007 een verbod op de dubbele nationaliteit voor politici. Voorstanders, zoals de Turks-Belgische politicus Erg\xc3\xbcn Top, zien de dubbele nationaliteit daarentegen als integratiebevorderend: "Mensen die nog een emotionele band met hun herkomstland hebben, zullen sneller Belg worden als ze die band mogen behouden."_NEWLINE_Het aannemen van de Belgische nationaliteit was lange tijd taboe bij de Belgo-Marokkanen. Veel van hen die ze wel hadden verzwegen dit voor kennissen en familie in Marokko, omdat die een Belgisch paspoort als een katholiek paspoort zagen. Tegenwoordig is dit taboe verdwenen. Het aantal in Belgi\xc3\xab verblijvende mensen met uitsluitend de Marokkaanse nationaliteit bereikte met 145.600 personen in 1991 haar hoogtepunt. Daarna begon het te dalen doordat steeds meer Marokkanen naturaliseerden, zeker na de snel-Belgwet van 2000. In dat jaar naturaliseerden 21.917 Marokkanen. Aan het einde van het jaar hadden nog maar 107.000 inwoners van Belgi\xc3\xab de Marokkaanse nationaliteit. Zelfs een toename van het migratiecijfer en van de natuurlijke bevolkingsgroei konden deze beweging niet compenseren. Sinds ongeveer 2004 lijkt het aantal mensen met uitsluitend de Marokkaanse nationaliteit zich echter te stabiliseren rond de 80.000. Desalniettemin naturaliseren nog steeds ongeveer 7000 Marokkanen per jaar. Dit aantal wordt gecompenseerd door migratie en (in mindere mate) natuurlijke bevolkingsgroei._NEWLINE_Ook in relatieve cijfers is het aantal mensen met (uitsluitend) de Marokkaanse nationaliteit afgenomen. Terwijl in 1991 slechts 10,7% van de mensen van Marokkaanse herkomst de Belgische nationaliteit had, was dit aan het einde van 2008, 77,5%.\n_START_SECTION_\nIdentiteit\n_START_PARAGRAPH_\nBij een enqu\xc3\xaate uit 2015 bleek dat 60% van de Marokkaanse Belgen zich even Belgisch als Marokkaans voelden. Een verdere 17,1% voelde zich meer Belgisch dan Marokkaans en 15,7% voelde zich meer Marokkaans dan Belgisch. Kleine minderheden (minder dan 5%) voelden zich uitsluitend Belgisch of Marokkaans. Deze cijfers zijn verbeterd tegenover een vroeger onderzoek uit 2009. Toen voelde zich een meerderheid (55%) eerder Marokkaans dan Belgisch; slechts 20% even Belgisch als Marokkaans en 19% uitsluitend Marokkaans. Uit het onderzoek uit 2015 bleken ook enkele verbanden. Identificatie met Belgi\xc3\xab was gecorreleerd met actief zijn op de arbeidsmarkt, met het behaald hebben van een diploma hoger onderwijs en met een minder sterke religieuze identiteit (d.w.z. geen hoofddoek dragen, niet naar de moskee gaan, niet aangeven dat de religieuze identiteit is versterkt in de laatste tien jaar)._NEWLINE_De sterkte van de identificatie met Marokko was in 2015 als volgt: 61,7% voelde zich "heel sterk" of "sterk" Marokkaans; 22,6% voelde zich "redelijk" Marokkaans; slechts 2,6% voelde zich "helemaal niet" Marokkaans. Vergeleken met de Turkse Belgen is de identificatie met het herkomstland bij de Marokkaanse Belgen minder sterk._NEWLINE_Er zijn regionale verschillen. Marokkanen in Vlaanderen voelen zich meer Marokkaans dan zij in Brussel en Walloni\xc3\xab. Ook lijken de Belgo-Marokkanen de Belgische communautaire zichtwijze te hebben overgenomen. In Vlaanderen vinden minder van hen de algemeen Belgische identiteit belangrijker dan de regionale (d.w.z. Vlaamse of Waalse): 17,9% in Vlaanderen tegenover 22,9% in Walloni\xc3\xab. Tegelijk vinden meer Vlaamse Belgo-Marokkanen de regionale identiteit belangrijker dan de algemeen Belgische: in Vlaanderen is dit 26,9%; in Walloni\xc3\xab 6%. In Brussel is de identificatie met de regio (boven het land) zelfs nog sterker.\n_START_SECTION_\nRegionale verschillen\n_START_PARAGRAPH_\nOver het algemeen kan gesteld worden dat Marokkanen in Walloni\xc3\xab "beter" ge\xc3\xafntegreerd zijn dan in Vlaanderen; Brussel neemt een tussenpositie in. Marokkaanse Belgen die in Walloni\xc3\xab woonachtig zijn, hebben meer kans een diploma hoger onderwijs te hebben, interesseren zich duidelijk meer voor de Belgische politiek en identificeren zich meer met Belgi\xc3\xab. Enkel de participatie op de arbeidsmarkt is beter in Vlaanderen. Dit is echter bij de autochtone bevolking ook het geval; het verschil in werkzaamheid tussen autochtonen en allochtonen is groter in Vlaanderen. Ook hebben Marokkanen in Walloni\xc3\xab meer kans het Frans te spreken dan in Vlaanderen het Nederlands. Dit is echter, gegeven het koloniale verleden van Marokko, niet erg verwonderlijk. (Hoewel hetzelfde verschil ook bestaat bij de Turkse Belgen, waar die verklaring niet geldt.)_NEWLINE_Voor dit fenomeen bestaan meerdere verklaringen. Ten eerste is het identiteitsbegrip in Vlaanderen anders dan in Franstalig Belgi\xc3\xab. Vlamingen identificeren zich vaker als Vlaming; Franstalige Belgen vaker als Belg of Brusselaar. De Vlaamse identiteit word echter als geslotener ervaren, terwijl de Belgische en Brusselse opener zijn. Anderzijds heerst in Franstalig Belgi\xc3\xab de Franse republikeinse identiteitsgedachte meer. Deze eist dat burgers zich enkel met de staat identificeren en daarnaast/-onder geen regionale (bv. Waalse) of etnische (bv. Marokkaanse) identiteit onderhouden. Het is daarom in Walloni\xc3\xab minder legitiem de etniciteit van herkomst te koesteren dan in Vlaanderen. In combinatie met de meer open Belgische identiteit zou dit kunnen verklaren waarom migranten en hun nakomelingen eerder geneigd zijn zich Belg te voelen in Walloni\xc3\xab dan in Vlaanderen._NEWLINE_Ten tweede is ook het publiek discours over migratie verschillend tussen Vlaanderen en Franstalig Belgi\xc3\xab. Door het succes van het Vlaams Belang/Blok_NEWLINE_sinds 1980 zijn ook de andere partijen gedwongen meer aandacht aan migratie te besteden. Dit heeft ervoor gezorgd dat ook de kiezers meer aandacht aan migratie besteden. Migratie is dus gepolitiseerder in Vlaanderen. Het discours is daarenboven overwegend negatief. In Franstalig Belgi\xc3\xab is migratie veel minder een aandachtspunt en als het dat wel is, is het discours meer pro-migratie. Dit opinie-verschil komt mogelijk door het feit dat migratie in Walloni\xc3\xab een langere geschiedenis kent. Bovendien begon de migratie in Walloni\xc3\xab met Zuid-Europeanen; Vlaanderen werd onmiddellijk geconfronteerd met de immigratie van niet-Europeanen. Het staat echter niet vast dat dat de reden is._NEWLINE_Ook beleidsverschillen dragen mogelijk bij aan het integratieverschil. In Vlaanderen is het integratiebeleid strenger; onder andere is het inburgeringstraject verplicht. In Brussel en Walloni\xc3\xab is de aanpak zachter. Dit strengere beleid heeft mogelijk een averechts effect, doordat het mensen het gevoel geeft dat ze niet geaccepteerd zijn._NEWLINE_Een verklaring die vaak wordt geopperd, maar onwaarschijnlijk lijkt, is dat de residenti\xc3\xable concentratie (hoezeer leden van bepaalde etnische groepen bij elkaar wonen) verantwoordelijk is voor de integratieverschillen tussen de gewesten. Deze is inderdaad lager in Walloni\xc3\xab dan in Vlaanderen, maar ook lager in Vlaanderen dan in Brussel. Dit gaat in tegen de tussenpositie die Brussel inneemt qua integratie. Ook internationaal onderzoek vindt geen duidelijk verband tussen residenti\xc3\xable concentratie en slechte integratie. Onder bepaalde omstandigheden en op bepaalde vlakken kan concentratie zelfs integratiebevorderend werken.\n_START_SECTION_\nDiscriminatie\n_START_PARAGRAPH_\nBij een enqu\xc3\xaate uit 2015 gaf de helft van de bevraagde Marokkanen aan slachtoffer geweest te zijn van discriminatie, hoofdzakelijk op het werk, of op de straat. In de meeste gevallen gaven zij afkomst en huidskleur, in mindere mate ook het geloof en de kleding (bv. de hoofddoek) als redenen voor de discriminatie aan. Opvallend was, dat in Belgi\xc3\xab geboren mensen en mensen met een diploma hoger onderwijs vaker aangaven te zijn gediscrimineerd. Zij zijn dus ofwel vaker blootgesteld aan, ofwel gevoeliger aan discriminatie._NEWLINE_Slechts een kleine minderheid van de bevraagde Marokkanen gaven aan ooit een klacht wegens discriminatie te hebben ingediend. De bevraagden hadden het gevoel dat het indienen van een klacht toch geen nut heeft. Een minderheid (20%) gaf tevens aan dat de procedures te omslachtig zijn.'