b'\n_START_ARTICLE_\nEvangelie van de Ebionieten\n_START_PARAGRAPH_\nHet Evangelie van de Ebionieten is de moderne gangbare benaming voor een joods-christelijk evangelie dat Epiphanius van Salamis (ca.315-403) in zijn werk Panarion heeft opgenomen. Die teksten zijn in het Grieks. Epiphanius beschrijft in de Panarion tachtig door hem als ketters beschouwde groeperingen. In het hoofdstuk over de Ebionieten citeert hij zes fragmenten die deze groepering als hun evangelie zou beschouwen. De term Evangelie van de Ebionieten hanteert Epiphanius nergens. Het zelfde geldt voor andere kerkvaders uit de Late oudheid die ook over de Ebionieten en hun evangelie schreven. Epiphanius is van mening dat de fragmenten een incompleet, vals en verdraaide versie zijn van het evangelie van Matte\xc3\xbcs dat de Ebionieten zelf als het evangelie van de Hebree\xc3\xabn benoemden. De Franse theoloog Richard Simon (1638-1712) was de eerste die voor deze teksten de term evangelie van de Ebionieten hanteerde.\n_START_SECTION_\nAchtergrond\n_START_PARAGRAPH_\nDe Ebionieten waren een groepering binnen het vroegchristelijk jodendom die tot eind vierde/begin vijfde eeuw heeft bestaan. Onderzoek naar de Ebionieten wordt bemoeilijkt door het feit, dat de literatuur van de kerkvaders nogal wat verschillende en  inhoudelijk tegenstrijdige beschrijvingen kent. De naam Ebionieten is gebaseerd op het Hebreeuwse woord ebjonim dat armen betekent. De naam komt waarschijnlijk uit de traditie van joodse vroomheid. Het beeld dat armen een speciale relatie tot God zouden hebben was prominent in de joodse literatuur aanwezig. Vrome joden beschouwden zichzelf als arm en nederig ten opzichte van God. _NEWLINE_De eerste kerkvaders die over de groepering schreven, zoals Irene\xc3\xbcs van Lyon (ca.140-ca. 202) waren zich van deze etymologie bewust. Op vaak polemische wijze werden dan termen als arm aan intellect of armzalig van geest voor de Ebionieten gehanteerd. Latere kerkvaders waren zich van deze etymologie niet meer bewust en schreven dat de stichter van de groepering een dwaalleraar met de naam Ebion  was geweest. Epiphanius gaat  in zijn hoofdstuk over de Ebionieten in de Panarion  uitvoerig in op de vele fouten en onjuiste opvattingen van deze Ebion. Het staat vast dat Ebion een niet historische, fictieve figuur is geweest.\n_START_SECTION_\nKerkvaders over het door de Ebionieten gebruikte evangelie\n_START_PARAGRAPH_\nMeer in het algemeen waren de kerkvaders van opvatting, dat er slechts \xc3\xa9\xc3\xa9n joods-christelijk evangelie bestond. Dat was het evangelie van de Hebree\xc3\xabn dat in meerdere versies voorkwam, maar waarvan de basis een Hebreeuwse versie van het evangelie van Matte\xc3\xbcs zou zijn. _NEWLINE_Irene\xc3\xbcs schreef dat dat de Ebionieten alleen het evangelie volgens Matte\xc3\xbcs kenden. Nergens maakt hij een opmerking dat hun versie van dat evangelie zou afwijken van de gebruikelijke tekst. Ook Origenes (ca. 185 \xe2\x80\x93 253) schreef dat de Ebionieten het evangelie volgens  Matte\xc3\xbcs gebruikten. Volgens hem namen de Ebionieten de instructie van Jezus in  Matte\xc3\xbcs 10:6 letterlijk. Sla niet de weg van de heidenen in en bezoek geen Samaritaanse stad. Ga op weg naar de verloren schapen van het volk van Israel. Dat betekende volgens Origenes dat de Ebionieten van opvatting waren dat Jezus alleen voor de joden was gekomen.  Origenes noemt wel een evangelie van de Hebree\xc3\xabn, maar verbindt dat nergens met de Ebionieten. Eusebius van Caesarea (ca. 265- 340) schreef dat de Ebionieten juist wel en vrijwel alleen een evangelie van de Hebree\xc3\xabn hanteerden. Waarschijnlijk kende Eusebius dat evangelie niet zelf, want hij noemt alleen de titel en geeft verder geen enkele informatie daarover. _NEWLINE_De meest uitgebreide vermelding is van Epiphanius in de Panarion. Het is volstrekt onbekend hoe Epiphanius aan de door hem geciteerde evangelieteksten is gekomen. Hij schreef dat de Ebionieten een valse, verdraaide en verminkte versie van het evangelie van Matte\xc3\xbcs hanteerden, maar dit het evangelie van de Hebree\xc3\xabn noemden. De reden daarvoor zou zijn dat dat Matte\xc3\xbcs als enige van de evangelies in het Nieuwe Testament in het Hebreeuws zou zijn geschreven. De evangelieteksten die Epiphanius citeerde waren echter in het Grieks. Epiphanius loste dat probleem op door in het hoofdstuk over de Ebionieten een verhaal op te nemen over Josef van Tiberias (ca. 285-ca. 356), een tot het christendom bekeerde jood. Deze zou Epiphanius verteld hebben dat hij christelijke literatuur in het Hebreeuws gevonden had in een geheime genizah in Tiberias waaronder het evangelie van Matte\xc3\xbcs. Het feit dat niemand ooit een evangelie van Matte\xc3\xbcs in het Hebreeuws had gezien werd op deze wijze verklaard.\n_START_SECTION_\nOpvattingen op het vakgebied\n_START_PARAGRAPH_\nDe overheersende opvatting op het vakgebied is dat Epiphanius veel materiaal uit meerdere bronnen over christelijk jodendom heeft verzameld en dat alles heeft aangewend voor zijn hoofdstuk over de Ebionieten. Veel van dat materiaal kan echter geen betrekking hebben op de Ebionieten en wijst eerder naar andere joods-christelijke stromingen, zoals de joodse  milieus waar de pseudo-Clementijnse literatuur is ontstaan. De in de Panarion  vermelde citaten wijzen ook veel meer op een vorm van een evangeli\xc3\xabn-harmonie die gebaseerd is op de drie synoptische evangeli\xc3\xabn. Vermoedelijk is de tekst in een Griekssprekende omgeving in Syri\xc3\xab omstreeks het midden van de tweede eeuw geschreven.'