b"\n_START_ARTICLE_\nPropagatie (radio)\n_START_SECTION_\nDe kromming van de aarde\n_START_PARAGRAPH_\nRadiogolven planten zich in een rechte lijn voort, tenzij ze gereflecteerd of afgebogen worden. Daar de aarde bolvormig is verwijderen radiogolven zich dus vanzelfsprekend van de aarde af.\n_START_SECTION_\nPropagatie via de ionosfeer\n_START_PARAGRAPH_\nDe ionosfeer wordt over het algemeen opgedeeld in drie, soms vier lagen.\n_START_SECTION_\nD-laag\n_START_PARAGRAPH_\nDe D-laag is de onderste laag en valt ongeveer samen met de mesosfeer. Deze laag absorbeert de radiostraling meer dan het reflecteert. Radiosignalen met een frequentie van 30 tot 300 kiloHertz (kHz) (de lange golf) en ten dele ook de middengolfsignalen worden door deze laag weerkaatst. Daar deze laag het dichtst bij de aarde ligt worden de radiogolven over ongeveer duizend kilometer verspreid door deze weerkaatsing. 's Nachts valt de D-laag geheel weg waardoor de ontvangst op grotere afstand mogelijk wordt. De hoger gelegen E-laag neemt de functie dan over.\n_START_SECTION_\nF-laag\n_START_PARAGRAPH_\nDe meest reflecterende laag en dus verantwoordelijk voor de mogelijkheid om voorbij de horizon toch radiosignalen te ontvangen is de F-laag. Deze laag is dikker als de straling van de zon er overdag mee in aanraking komt, en is in de winter dunner dan in de zomer. Daarnaast wordt bij daglicht de F-laag in twee delen gescheiden; de F1- en F2-laag. De F1-laag is overdag aanwezig, 's nachts niet. De F-laag refelecteert en heeft daardoor invloed op de ontvangst van korte golfsignalen: 's nachts zal de ontvangst van verder gelegen radiostations beter zijn dan overdag._NEWLINE_Aangezien de dag- en nachtlengte per seizoen varieert vari\xc3\xabren de propagatieverschijnselen met de seizoenen mee._NEWLINE_Aangezien de weerkaatsing van radiogolven kan veroorzaken dat een signaal uiteenvalt in meerdere golven die ongelijktijdig ontvangen worden, kan de ontvangssterkte gaan verschillen en treedt fading op, een dopplereffect.\n_START_SECTION_\nDe sterkte van het radiosignaal\n_START_PARAGRAPH_\nHet vermogen dat een zender aan een signaal meegeeft is van belang, daar radiogolven geabsorbeerd worden door ieder voorwerp. Alleen heel laagfrequente golven, in de zogenaamde ULF-band, hebben er geen last van._NEWLINE_Dit nadelig verschijnsel wordt steeds groter naarmate de radiofrequentie toe- en dus de golflengte afneemt. Daarnaast is het benodigde inputvermogen omgekeerd evenredig aan de lengte van de golven die worden gegenereerd. Een lange golfzender heeft daardoor per definitie minder zendvermogen nodig dan een FM-zender die op de Ultrakorte golf uitzendt. Bovendien maken langegolfzenders gebruik van grondgolfzenders, omdat dat hun zendbereik aanzienlijk vergroot._NEWLINE_De veldsterkte wordt bepaald door alle in dit artikel genoemde factoren.\n_START_SECTION_\nPoollicht\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens uitbarstingen van de zon (de zogenaamde zonnevlammen en -vlekken tijdens een zonnestorm) dringen geladen zonnedeeltjes de aardatmosfeer binnen en veroorzaken een verstoring van zowel het aardmagnetisch veld als van de ionosfeer. Tijdens zonne-uitbarstingen valt de ontvangst van de korte golf geheel weg.\n_START_SECTION_\nHemellichamen\n_START_PARAGRAPH_\nEen meteorietenzwerm kan propagatieverschijnselen teweegbrengen die gelijken op de veranderingen in veldsterkte (dus de ontvangssterkte van de radiosignalen) als gevolg van de absorptie door aardse voorwerpen._NEWLINE_Vliegtuigen lijken een FM-uitzending soms mee te zuigen, zoals velen die onder de aanvlieg- of opstijgroutes van vliegvelden wonen zullen herkennen. Radiosignalen worden door het aluminium vliegtuig weerkaast waardoor een soort van fading ontstaat. Dit is in feite een dopplereffect: de weerkaatste radiosignalen komen niet allemaal gelijktijdig aan._NEWLINE_De maan wordt bij radio-uitzendingen op SHF-banden door radioamateurs gebruikt voor het zogenaamde moonbouncing: men zendt met een richtantenne radiosignalen onder een tevoren berekende hoek naar de maan en bereikt zodoende met een zwak radiosignaal van een kwetsbare radiofrequentie toch een ontvanger op een bij normale radio-uitzending onbereikbare afstand.\n_START_SECTION_\nFysieke geografische omstandigheden\n_START_PARAGRAPH_\nDe mate van absorptie door de aarde wordt meebepaald door het reli\xc3\xabf: in een vlak landschap staan minder obstakels die de radiosignalen absorberen of weerkaatsen. Een wateroppervlak absorbeert ook minder: water geleidt elektriciteit en dus ook elektromagnetische straling beter dan aarde._NEWLINE_Ook de plek van de zender ten opzichte van de ontvanger kan een rol spelen. Indien een zender geen grondgolf uitzendt (die zich langs het aardoppervlak voortplant) is er tussen de zender en de plek waar het radiosignaal via de ionosfeer (of de maan, zie hierboven) gereflecteerd door de antenne ontvangen wordt een radiostille afstand, de zogenaamde skipdistance.\n_START_SECTION_\nInterferentie\n_START_PARAGRAPH_\nEr kan een radiosignaal uitgezonden worden op dezelfde radiofrequentie. De ontvangst wordt dan verstoord. Bij amplitudemodulatie veroorzaakt de ontvangst van twee dicht bij elkaar gelegen draaggolven een fluittoon. Bij frequentiemodulatie hoort men de zenders door elkaar heen. Mobiele telefoons interfereren met radiosignalen in het bereik van de ultrakorte golf en hoger (UHF en hoger) en ook op computers._NEWLINE_DX-ers (luisteramateurs) bestuderen de propagatieveschijnselen en rapporteren deze door middel van QSL-kaarten en e-mailberichten naar de zendstations. Dat gebeurt standaard met behulp van de RST-code. De voorloper van deze code is de SINPO-code. In deze code wordt de propagatie (P) aangegeven met een waarderingstal van 1 (zeer slecht) tot en met 5 (geen verstoring)."