b'\n_START_ARTICLE_\nLpg (brandstof)\n_START_PARAGRAPH_\nLpg staat voor liquefied petroleum gas. In Belgi\xc3\xab en Nederland wordt hiermee in het algemeen autogas bedoeld.\n_START_SECTION_\nGebruik\n_START_PARAGRAPH_\nAutogas wordt gebruikt als brandstof in mengselmotoren voor onder andere auto\'s, heftrucks en boten. Autogas is een mengsel van propaan (C\xe2\x82\x83H\xe2\x82\x88) en butaan (C\xe2\x82\x84H\xe2\x82\x81\xe2\x82\x80). Afhankelijk van de gebruikelijke buitentemperatuur ter plaatse worden de twee gassen in een bepaalde verhouding gemengd. Propaan verdampt vanaf \xe2\x88\x9240 graden en butaan vanaf ongeveer 0 graden Celsius. Bij hogere temperaturen wordt meer butaan gebruikt, terwijl bij lagere temperaturen meer propaan aan het mengsel wordt toegevoegd omdat butaan bij lage temperaturen niet genoeg verdampt._NEWLINE_Mengsels van propaan en butaan worden ook gebruikt als drijfgas in spuitbussen, waarbij de verhouding tussen propaan en butaan gebruikt wordt om de gewenste dampdruk te bereiken._NEWLINE_Ook kan er gekookt worden op lpg, maar meestal wordt hiervoor zuiver propaan gebruikt. Reden hiervoor is dat er een verschil is tussen lpg (als verzamelnaam voor gassen uit vloeibare brandstoffen) en lpg dat gebruikt wordt als autobrandstof. Omdat zuiver lpg de motor kan oververhitten, worden aan lpg dat bedoeld is als autobrandstof synthetische smeermiddelen toegevoegd om lpg geschikt te maken als autobrandstof. Deze smeermiddelen komen bij verbranding vrij (uitlaatgas)._NEWLINE_Indien autobrandstof-lpg wordt gebruikt om mee te koken, bijvoorbeeld in een afgesloten ruimte zoals in een camper, kan men deze vrijgekomen verbrandingsgassen inademen. De (neuro)toxiciteit van inademen van deze verbrande smeermiddelen is onbekend en er wordt vooralsnog geen onderzoek naar gedaan. Momenteel wordt wel onderzoek gedaan naar de (neuro)toxiciteit van verbrande synthetische smeermiddelen die kunnen vrijkomen in het luchtcirculatiesysteem in de cabine van vliegtuigen (aerotoxisch syndroom). Conclusies van deze onderzoeken kunnen misschien als indicatie dienen van mogelijk vergelijkbare neurotoxiciteit bij inademing van verbrande synthetische smeermiddelen die gebruikt worden in lpg-autogas.\n_START_SECTION_\nHerkomst\n_START_PARAGRAPH_\nLpg ontstaat bij productie en behandeling van aardgas en aardolie en is dus een fossiele brandstof. Tegenwoordig wordt ongeveer 60% van de lpg gewonnen uit gasvelden tegen 40% uit raffinage van olie. Ook bij het vloeibaar maken van aardgas wordt de lpg van het gasmengsel gescheiden omdat het mengsel anders zou bevriezen._NEWLINE_In Nederland werd in 1955 lpg ge\xc3\xafntroduceerd door Bessel-Kok (BK Gas).\n_START_SECTION_\nG1\n_START_PARAGRAPH_\nDe eerstegeneratie-lpg-installaties bestonden uit een gastank ergens achter in het voertuig, soms in de plaats van de benzinetank, een leiding voor het vloeibare gas vanuit de tank naar het motorcompartiment, een verdamper en een mengstuk op of onder de carburateur._NEWLINE_In de verdamper verdampt het lpg van vloeistof naar gas. Omdat voor verdamping warmte nodig is c.q. warmte aan de omgeving onttrokken wordt, is de verdamper ook aangesloten op het koelsysteem van de motor, in dit geval om de verdamper te verwarmen. De verdamper regelt de druk van het gas aan de hand van de druk (deelvacu\xc3\xbcm) in het inlaatspruitstuk. Het gas stroomt dan via een leiding naar een mengstuk voor of achter de carburateur, waar het met lucht de motor wordt ingezogen. Ditzelfde systeem werkt ook voor een motor met mechanische, drukgeregelde injectie._NEWLINE_In of ergens onder het dashboard zit een keuzeschakelaar ingebouwd waarmee de bestuurder lpg of benzine kan inschakelen. Deze schakelaar bedient twee elektromagnetische ventielen in de lpg- en benzineleidingen naar de motor.\n_START_SECTION_\nG2\n_START_PARAGRAPH_\nEen tweedegeneratie-lpg-systeem kan een gasventurisysteem of een dampgasinjectiesysteem zijn. Echter wordt de gastoevoer geregeld door middel van een computer. Hierdoor zijn deze systemen zuiniger en schoner dan een G1-systeem. De apparatuur kan gelijk zijn aan deze van de G3-installaties maar genieten niet het fiscale voordeel, omdat het voertuig niet aan de ECE94-12-emissie-eisen voldoet, of niet getest is bij een erkende keuringsinstantie.\n_START_SECTION_\nG3\n_START_PARAGRAPH_\nDe autogasinstallaties van de derde generatie worden G3-installaties genoemd. Er bestaan verschillende soorten G3-installaties. Deze maken gebruik van de aansturingstijden voor de benzine-injectoren, berekend door een electronic control unit (boordcomputer). Deze tijden worden omgerekend naar stuurtijden voor de gasinjectoren. Hierdoor is er nauwelijks nog sprake van vermogensverlies, zoals bij oudere generaties het geval was. G3-installaties worden via de wegenbelasting gesubsidieerd. In Europa bestaan emissienormen die al schoner zijn, zoals bijv. Euro5 en Euro6.\n_START_SECTION_\nSequenti\xc3\xable installaties\n_START_PARAGRAPH_\nSequenti\xc3\xable installaties hebben een eigen doseerventiel per cilinder. Deze moderne installaties hebben meestal geen eigen rekenmodule, maar rekenen het door de boordcomputer berekende kenveld om naar equivalente gasvolumes. Daarom is de ombouw en programmering eenvoudiger. Een multipointinjectiesysteem is echter een voorwaarde. Nieuwere auto\'s hadden al sinds halverwege jaren negentig deze technologie. Met deze installaties kon het Euro-On-Board-Diagnostics (EOBD) gebruikt worden.\n_START_SECTION_\nVSI-Installatie\n_START_PARAGRAPH_\nVSI is de afkorting van Vapour Sequential Injection, vrij vertaald "dampvormige sequenti\xc3\xable injectie". Het systeem werkt volledig ge\xc3\xafntegreerd met het benzinemanagement van de motor, wat als voordeel heeft dat de EOBD-functie van de wagen niet be\xc3\xafnvloed wordt door het lpg-systeem. Door net zo als op benzine per cilinder de lpg te injecteren is er geen merkbaar verschil meer tussen het rijden op benzine of lpg. De ECM is zo ontworpen zodat deze geschikt is voor 3-, 4- ,5- ,6-, 8- en 10-cilindermotoren. In combinatie met software kunnen er optimale emissies en rijeigenschappen bereikt worden.\n_START_SECTION_\nLPI-Installaties\n_START_PARAGRAPH_\nLPI is de afkorting van Liquid Propane Injection en betekent vloeibaarpropaaninjectie. De sequenti\xc3\xable gasinjectie in vloeibare vorm kan gezien worden als de nieuwste generatie gassystemen (de zogenaamde vijfde generatie). Het grote voordeel van vloeibare injectie is de koelende werking van het verdampen van het gas in de cilinder. Zo ontstaat een betere vullingsgraad van de cilinders en daarmee een betere prestatie van de motor. Een nadeel is een iets hoger brandstofverbruik. Deze techniek was al aan het begin van de jaren negentig bekend.\n_START_SECTION_\nLPdi-Installaties\n_START_PARAGRAPH_\nHet zogenaamde LPdi-systeem (Liquid Propane Direct Injection) maakt voor het eerst mogelijk dat het lpg, net als bij de benzinemotor, direct in de cilinder wordt ingespoten. Het LPdi-systeem komt voor verschillende merken, motoren en directe inspuitingtechnologie\xc3\xabn beschikbaar, waardoor nu meer nieuwe auto\'s technisch in aanmerking komen voor autogas. Aanpassingen aan het koelsysteem van de motor zijn niet nodig, daarnaast behoeft LPdi-techniek geen onderhoud. Ook blijft de emissiegoedkeuring (Euro-norm) ongewijzigd van kracht.\n_START_SECTION_\nLpg en hoge brandstofprijzen\n_START_PARAGRAPH_\nIn de zomer en het najaar van 2005 begon lpg steeds populairder te worden, wat een rechtstreeks gevolg van de stijgende brandstofprijzen was, omdat de prijs van benzine binnen korte tijd veel toenam, terwijl de prijs van lpg gelijk bleef. De installateurs van de lpg-installaties werkten zelfs met wachttijden, omdat ze niet aan de vraag konden voldoen._NEWLINE_Afhankelijk van inbouwkosten, motorrijtuigenbelasting en benzine/lpg-prijs, is het bij ongeveer 10.000\xc2\xa0km/jaar voordeliger om op lpg te rijden. Bij aanschaf van een tweedehands auto op lpg ligt deze afstand aanzienlijk lager omdat de inbouw van de lpg-installatie al is afgeschreven._NEWLINE_Voor auto\'s met een G3-lpg-installatie tot 850 kg wordt geen extra motorrijtuigenbelasting geheven, waardoor er voor die auto\'s geen minimumaantal terugverdienkilometers per jaar is, en een lpg-installatie zich uiteindelijk altijd terugverdient._NEWLINE_Motoren van oudere auto\'s die niet geschikt zijn voor loodvrije benzine, kunnen niet langdurig op lpg lopen. Hier moet loodvervanger aan de benzine worden toegevoegd of er moeten klepzittingen van hard staal (stellite of inconel) in de cilinderkop worden gemonteerd._NEWLINE_Een G3-status wordt enkel verleend op omgebouwde auto\'s die qua uitstoot voldoen aan emissienorm 94/12. Praktisch betekent dit dat alle auto\'s vanaf 1 januari 1995 die omgebouwd zijn naar lpg in aanmerking komen voor de belastingkorting.\n_START_SECTION_\nExplosiegevaar\n_START_PARAGRAPH_\nOmdat lpg(-damp) in een bepaalde verhouding met lucht gemengd explosief is (zie explosiegrens), mogen tankstations met lpg vaak niet in de directe omgeving van woningen gebouwd worden. Het transport van lpg kan gevaar opleveren. Zo ontplofte in juni 2009 een treinwagon met lpg in het Italiaanse Viareggio. Daarom probeert men dit transport te beperken._NEWLINE_Uit onderzoek is gebleken dat lpg-tanks in auto\'s dermate sterk zijn dat deze bij auto-ongelukken vrijwel nooit scheuren, in tegenstelling tot benzinetanks. Bovendien hebben lpg-tanks een voorziening die de gasstroom uit een gescheurde gasleiding afsluit. Een lpg-tank mag om veiligheidsredenen voor maximaal 80% gevuld worden._NEWLINE_In ondergrondse parkeergarages in Belgi\xc3\xab was parkeren verboden bij wet tot 8 november 2002. Lpg is zwaarder dan lucht waardoor het bij een lek zich op de grond verzamelt. Om te voldoen aan brandveiligheidsnormen dienen parkeergarages sensoren te plaatsen in de grond, die eventuele lekken kunnen detecteren. Gezien de meerkosten van deze sensoren kiezen de meeste ondergrondse parkeergarages in Belgi\xc3\xab om lpg te blijven verbieden.'