b"\n_START_ARTICLE_\nEbola\n_START_SECTION_\nSymptomen en ziekteverloop\n_START_PARAGRAPH_\nDe incubatieperiode van ebola is 2 tot 21 dagen. Meestal ontwikkelt de pati\xc3\xabnt na 7 dagen de eerste ziekteverschijnselen. Nadat de eerste symptomen - koorts, zeer zware hoofdpijn en sterke pijnscheuten - zich voordoen, kan de ziekte snel verergeren. Een atypisch, maar ernstig symptoom is de hik, dat 15% van de pati\xc3\xabnten treft._NEWLINE_In het begin van de ziekte zal de pati\xc3\xabnt niet-specifieke griepachtige symptomen vertonen, zoals keelpijn, koorts en algemene malaise. Deze symptomen komen snel opzetten en verergeren snel. Hoofd-, spier- en gewrichtspijn, koorts met koude rillingen, geen eetlust en een zwaktegevoel zijn de meest voorkomende vroege symptomen._NEWLINE_Een vlekken vormende huiduitslag vertoont zich soms rond dag vijf van de infectie, voornamelijk op de romp. Deze uitslag is weinig kenmerkend daar het slechts in ongeveer 15% van de gevallen voorkomt. Daarna volgen maag-darmklachten zoals buikpijn, overgeven en diarree. Tekenen van aantasting en bloeding van de slijmvliezen zijn: bindvliesontsteking, moeilijk en pijnlijk slikken en bloedingen op verschillende plaatsen van het maag-darmstelsel. Bloedingen van de slijmvliezen komen in de helft van de gevallen voor. In volgende fases kunnen verdere bloedingen, ontsteking van de hartspier en longoedeem voorkomen._NEWLINE_In de tweede ziekteweek ziet men in de regel het begin van herstel \xc3\xb3f een verdere verslechtering met diffuse bloedstolling in de vaten, algeheel orgaanfalen en shock. Wanneer de pati\xc3\xabnt aan de infectie overlijdt, gebeurt dit meestal in de tweede week. Herstel duurt lang. Gedurende deze periode ziet men regelmatig complicaties zoals teelbalontsteking, leverontsteking, gewrichtspijn, ontsteking van rug- of beenmerg en oogvliesontsteking.\n_START_SECTION_\nBesmettingen\n_START_PARAGRAPH_\nHet virus is via alle lichaamssappen overdraagbaar. De versie die in Congo-Kinshasa voorkomt, kan waarschijnlijk via direct contact met de pati\xc3\xabnt, door verpleging, of contact met het dode lichaam worden verspreid. Niet iedereen die besmet is met het virus overlijdt hieraan; de mortaliteit ligt naar schatting rond de 50%. Naar alle waarschijnlijkheid spelen individuele factoren zoals de gezondheid en genetische aanleg een rol bij de gevoeligheid voor het virus. Ebola werd voor het eerst wetenschappelijk geregistreerd in 1976. Sinds die uitbraak en tot aan de uitbraak in 2014, zijn er ongeveer twintig verschillende kleinere uitbraken geweest. Tot de uitbraak van de ziekte in 2014 in de West-Afrikaanse landen Guinee en Liberia stierven er per uitbraak enkele honderden mensen. Desalniettemin werd het ebolavirus maandenlang onderwerp van gesprek toen er in 1995 in Congo-Kinshasa weer een uitbraak plaatsvond. Begin 2005 vond een uitbraak van ebola plaats in Etoumbi._NEWLINE_Vleermuizen zijn de waarschijnlijkste bron voor filovirussen. De virussen zijn aangetroffen in verschillende vleermuissoorten die in Afrika leven. Zij verspreiden het virus onder meer via hun ontlasting. Verschillende dieren in het Afrikaanse tropische regenwoud kunnen met het virus worden besmet, zoals chimpansees, gorilla's en antilopen. Als mensen deze dieren slachten en eten, kunnen zij het virus ook krijgen._NEWLINE_Rond Meliandou, het dorp van de eerste pati\xc3\xabnt in Guinee, worden vleermuizen gegeten._NEWLINE_Het virus lijkt langere tijd te kunnen overleven in de mannelijke geslachtscellen: bij besmette mannen waren maanden na de besmetting (in een geval zelfs na 565 dagen) nog virussen in het sperma aangetroffen. Er zijn dan ook personen besmet na geslachtsgemeenschap met een van ebola genezen man.\n_START_SECTION_\n1976\n_START_PARAGRAPH_\nDe eerste gedocumenteerde epidemie\xc3\xabn hebben zich in 1976 in Soedan en Za\xc3\xafre voorgedaan.\n_START_SECTION_\nSoedan\n_START_PARAGRAPH_\nIn de periode juni tot en met november 1976 brak een ebola-epidemie in de steden Nzara, Maridi, Tembura en Djoeba in het zuiden van Soedan uit. De uitbraak begon in een katoenfabriek in Nzara waar de eerste pati\xc3\xabnt op 27 juni 1976 ziek werd, die is op 6 juli gestorven. Collega's van deze pati\xc3\xabnt werden ook ziek, waarna de ziekte zich verspreidde over familieleden en gezondheidswerkers. De epidemie verspreidde zich in augustus sterk in een ziekenhuis in Maridi. De verzorging van de zieken speelden hierbij waarschijnlijk een rol. Omdat ook veel personeel ziek werd brak er paniek onder de pati\xc3\xabnten en het aanwezige personeel uit, zodat het ziekenhuis voor een groot deel werd verlaten. De laatste besmetting werd op 25 november 1976 geregistreerd._NEWLINE_Tijdens deze uitbraak werden 284 slachtoffers geregistreerd, waarvan 151 overleden. De oorzaak van de besmetting werd gezocht in het contact tussen mensen en ongedierte in de katoenfabriek zoals de zwarte rat, vleermuizen, de Tadarida trevori en steekmuggen._NEWLINE_Aanvankelijk werd aangenomen dat deze epidemie de waarschijnlijke bron was voor de uitbraak van de ziekte in Za\xc3\xafre in hetzelfde jaar. Argument hiervoor was de sterke mobiliteit van mensen tussen Nzara en de Bumba-regio in Za\xc3\xafre. Jaren later bleek het echter te gaan om twee afzonderlijke soorten van het ebolavirus, waarbij het Sudan ebolavirus verantwoordelijk was voor deze epidemie.\n_START_SECTION_\nZa\xc3\xafre\n_START_PARAGRAPH_\nIn het noorden van het toenmalige Za\xc3\xafre, het huidige Congo-Kinshasa, brak in de periode 1 september tot 24 oktober 1976 een epidemie van ebola uit. Hierbij werden 318 besmettingen, waarvan 280 doden, geregistreerd._NEWLINE_De epidemie begon in de Bumba-regio in de Evenaarsprovincie, nabij de stad Yambuku 95\xc2\xa0km ten zuiden van de Ebolarivier. De eerste pati\xc3\xabnt, een 44-jarige leraar op een missie-school, werd 1 september ziek nadat hij op 26 augustus een injectie met chloroquine tegen malaria had gekregen in een ziekenhuis van de Belgische missie in Yambuku. Ook anderen raakten ziek na deze injecties of na direct contact met andere besmette pati\xc3\xabnten. Men ging er daarom van uit dat een gebrek aan hygi\xc3\xabne een rol speelde bij de verspreiding van de ziekte. Hierbij had de eerste pati\xc3\xabnt de naald besmet, waarmee vervolgens ook anderen in het kader van vaccinatie werden ge\xc3\xafnjecteerd. Eind september wordt ook een Belgische zuster ziek. Ze wordt overgebracht naar het ziekenhuis in Kinshasa. Het ziekenhuis in Yambuku wordt gesloten als de epidemie zich verder uitbreidt._NEWLINE_Op 3 oktober werd de Bumba-regio door de minister van Gezondheid in quarantaine geplaatst. Eind oktober was de epidemie uitgebreid tot acht dorpen._NEWLINE_Op het moment van de epidemie was de bron van de ziekte met verschijnselen van hemorragische koorts, hoofdpijn, buikpijn, misselijkheid, braken en bloedingen, onbekend. Wel werd in oktober bekend dat het virus verwant was aan het Marburgvirus. Belgische en Amerikaanse wetenschappers die werkzaam waren in het gebied ontdekten dat er sprake was van een nieuw virus. Ze noemden het virus naar de nabijgelegen Ebolarivier._NEWLINE_Aanvankelijk dacht men dat de epidemie in Za\xc3\xafre veroorzaakt werd door het ebolavirus wat verantwoordelijk was voor de epidemie in Soedan. Een aantal jaren later bleek echter het Za\xc3\xafre ebolavirus, een soort van het ebolavirus, verantwoordelijk voor deze epidemie.\n_START_SECTION_\n2007\n_START_PARAGRAPH_\nIn augustus 2007 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie WHO een uitbraak van ebola geconstateerd in de Congolese provincie West-Kasa\xc3\xaf. Er zouden minstens 167 mensen zijn bezweken na besmetting met het ebolavirus._NEWLINE_Op 29 november 2007 werd bekend dat in het district Bundibugyo in Oeganda op 10 november een ebola-uitbraak heeft plaatsgevonden. Bij deze uitbraak ging het om een zelfs in 2010 nog onbekende variant van het virus. Deze nieuwe variant heeft als kenmerk dat hij minder (externe) bloedingen veroorzaakt. Daarentegen lijkt het vooral een dodelijke variant te zijn door de koorts die het virus veroorzaakt. Door deze nieuwe variant zijn 66 om het leven gekomen (mei 2019).\n_START_SECTION_\n2018-2019\n_START_PARAGRAPH_\nIn 2018 heeft opnieuw een ebola-uitbraak in het oosten van Congo plaatsgevonden. De ziekte heerste vooral in het grensgebied met Uganda en Rwanda. Het aantal doden lag op 24 september van dat jaar op circa 100. Op 17 juli 2019 lag het dodental op zeker 1.582 mensen en riep de WHO de uitbraak uit tot een medische noodsituatie \xe2\x80\x98van internationale zorg\xe2\x80\x99. Aanleiding was een ebola-overlijden in de miljoenenstad Goma, een grensplaats met Rwanda, op 200 km van de oorspronkelijke besmettingshaard. Op dat moment waren er al drie grensoverschrijdende sterfgevallen in Oeganda geweest.\n_START_SECTION_\nVaccinatie en medicatie\n_START_PARAGRAPH_\nAntivirale middelen voor mensen die besmet zijn met ebola zijn in ontwikkeling. Nadat het virus in de Verenigde Staten in 1989 bij apen was geconstateerd is men hiernaar op zoek geweest. Na jaren van laboratoriumonderzoek is een vaccin gevonden dat bij muizen en waarschijnlijk ook bij apen werkt. Dit is echter nog niet volgens vastgelegde procedures op mensen getest. Zowel het Leidse bedrijf Crucell als het Canadese Tekmira Pharmaceuticals is ver met de ontwikkeling van een vaccin. Op 12 augustus schonk de Canadese regering aan de WHO ruim 1000 doses van haar experimentele ebolavaccin VSV-EBOV. Het vaccin was alleen nog getest op apen. De firma Janssen stelde op 28 oktober 2014 dat ze vanaf mei 2015 een miljoen vaccins zal produceren. GlaxoSmithKline heeft inmiddels een vaccin dat met succes op 20 vrijwilligers is uitgetest, op basis van het verkoudheidsvirus van een chimpansee waaraan een niet-besmettelijk eiwit van het ebolavirus is toegevoegd. Op 23 januari 2015 werd bekend dat de proefneming wordt voortgezet op grotere schaal in de getroffen gebieden in West-Afrika. Uiteindelijk werd het vaccin van Merck getest bij 4000 mogelijk besmette vrijwilligers en bleek 100% effectief, mits op tijd toegediend._NEWLINE_Begin augustus 2014 werd bekend dat twee Amerikanen, dr. Kent Brantly en Nancy Writebol, met succes behandeld waren met het experimentele intraveneuze medicijn, een mengsel van drie monoklonale antilichamen, die na besmetting van muizen via de tabaksplant Nicotiana benthamiana kunnen worden verkregen, genaamd ZMapp. Ook de Spaanse priester Miguel Pajares is inmiddels behandeld met het experimentele middel._NEWLINE_Het middel was nog in de testfase bij dieren, maar is vanwege de ernst van de ziekte toch toegepast op drie doodzieke mensen en lijkt meteen veelbelovend te zijn. Op 12 augustus overlijdt de Spaanse priester Miguel Pajares alsnog. Hij was al ernstig verzwakt voordat het medicijn werd toegediend._NEWLINE_Op 12 augustus maakte het bedrijf Mapp Bio bekend de kleine voorraad aan ZMapp gratis naar Liberia te sturen. Drie lokale dokters leken daar met succes te zijn behandeld, maar \xc3\xa9\xc3\xa9n van hen is toch overleden._NEWLINE_Het middel TKM-Ebola, dat de FDA eerder in 2014 verbood toe te passen bij gezonde vrijwilligers, werd op 7 augustus vrijgegeven voor gebruik bij besmette personen. Het geneesmiddel hindert de RNA-synthese van het virus en belet zo de aanmaak van ziekmakende eiwitten._NEWLINE_Van de reeds bestaande geregistreerde geneesmiddelen bleek clomifeen veelbelovend in besmette muizen, evenals het verwante toremifene. Ook het niet-geregistreerde favipiravir was werkzaam tegen het virus in studies in vitro en met besmette muizen. Het wordt uitgeprobeerd in Guinee. Het bleek in februari 2015 matig effectief, vooral bij niet al te zwaar ge\xc3\xafnfecteerde pati\xc3\xabnten._NEWLINE_Ook brincidofovir, een prodrug, ontwikkeld tegen andere virussen en in fase-3-onderzoek, werd in 2014 en 2015 uitgeprobeerd, maar de verantwoordelijke farmaceut zette deze experimentele fase stil vanwege te weinig proefpersonen met ebola. In Liberia is met relatief succes lamivudine gebruikt. Dat middel is al geregistreerd bij hiv-infecties._NEWLINE_Er zijn geen gevallen bekend van personen die na het genezen van dit virus een tweede keer ziek zijn geworden. Gelet op het geringe aantal besmettingen per uitbraak is dat ook niet verwonderlijk. Het is hierdoor echter niet duidelijk of het menselijk immuunsysteem op termijn zichzelf afdoende tegen het virus kan beschermen, zoals bij een gewone griep wel het geval is. Wel zijn gevallen beschreven van besmette personen die herstelden na bloedtransfusies met bloed van lotgenoten die eerder de ziekte hadden overleefd. In Liberia komt in november 2014 volgens de WHO een dergelijk serum klaar voor gebruik. In Guinee doet het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen een onderzoek met antilichamen uit bloed van genezen pati\xc3\xabnten._NEWLINE_In augustus 2019 werd bekend dat Ridgeback Biotherapeutics, een bedrijf uit Florida, een werkend medicijn zou hebben tegen ebola."