b'\n_START_ARTICLE_\nAlexander Comrie\n_START_PARAGRAPH_\nAlexander Comrie (Perth (Schotland), 16 december 1706 \xe2\x80\x93 Gouda, 10 december 1774) was een Nederlandse gereformeerde predikant van Schotse komaf en een van de laatste vertegenwoordigers van de Nadere Reformatie._NEWLINE_In tal van werken verdedigde hij rechtzinnige leerstellingen en verzette hij zich tegen de opkomende geest van de verlichting. Comrie heeft de orthodox-gereformeerde theologie be\xc3\xafnvloed en is daardoor ook landelijk bekend geworden. Zowel Abraham Kuyper (voorman van de Gereformeerde Kerken in Nederland) als Gerrit Hendrik Kersten (voorman van de Gereformeerde Gemeenten) voelden zich door Comrie ge\xc3\xafnspireerd._NEWLINE_Comrie heeft tientallen jaren het predikantschap in Woubrugge uitgeoefend.\n_START_SECTION_\nLevensloop\n_START_PARAGRAPH_\nAlexander Comrie was in moederlijke lijn een afstammeling van de predikant Andrew Gray. Tijdens zijn jeugd raakte hij bekend met de preken van predikanten als Thomas Boston, Ebenezer Erskine en diens broeder Ralph Erskine. Omstreeks 1726 kwam Comrie naar Holland, waar hij emplooi vond als handelsmedewerker in de stad Rotterdam. Daar werd zijn belangstelling voor theologische zaken opgemerkt en werd er geregeld dat enige vermogende personen hem in staat stelden in Groningen en Leiden theologie te studeren. In 1734 deed hij zijn wetenschappelijke promotie._NEWLINE_Op 1 mei 1735 werd hij als predikant bevestigd in de Gereformeerde Kerk van Woubrugge. In de periode voor zijn intrede had in deze plaats een opwekking plaatsgevonden met als gevolg dat gelovigen bijeenkwamen in kleine groepjes (zogeheten conventikels) waar zij bepaalde godsdienstige geschriften bestudeerden._NEWLINE_Comrie nam geen duidelijke standpunten in als het ging om kerkbestuurlijke zaken en ook ging hij niet vaak op huisbezoek maar maakte des te meer werk van zijn preken. In Woubrugge genoot hij een grote populariteit. Beroepen die kerken elders op hem deden om bij hen predikant te worden (in totaal zeven), sloeg hij af. Vanwege het gegeven dat hij omstreeks 1770 ziek was geworden, wenste hij met emeritaat te gaan. Op 4 april 1773, na een predikantschap van 38 jaar, hield hij zijn slotpreek. Daarna vestigde hij zich in Gouda, waar hij eind 1774 is overleden, zes dagen voor zijn 66ste verjaardag. Hij werd op 13 december 1774 begraven in de Grote of Sint-Janskerk in Gouda._NEWLINE_Comrie heeft als prediker vooral gestreden tegen de sporen van de verlichting die in kerk en theologie merkbaar begonnen te worden. Het was de geest van de tolerantie, waarbij een tussenweg werd gezocht tussen de oude orthodoxie van Dordt en het verlichtingsdenken, een tussenweg waar Comrie niets van moest hebben. De felheid waarmee Comrie samen met Nicolaus Holtius, de predikant van het naburige Koudekerk aan den Rijn, streed tegen de verlichte opvattingen, was reden dat het door hen in afleveringen geschreven Examen van het ontwerp van tolerantie in 1760 door de Staten van Holland verboden werd en nooit werd voltooid.\n_START_SECTION_\nGeloof en rechtvaardiging\n_START_PARAGRAPH_\nNet als voor Maarten Luther (1483-1546) was voor Comrie de leer van de rechtvaardiging door het geloof het artikel waarmee de kerk staat of valt. Comries leer van de rechtvaardiging is wel wat ingewikkelder dan die van Luther. Volgens Comrie schenkt God de zondaar pas het geloof waardoor hij gerechtvaardigd wordt als Hij hem eerst in de hemel de gerechtigheid van Christus schenkt en toerekent. Als dat gebeurt, ontvangt de zondaar meteen het geloof waardoor hij gerechtvaardigd wordt._NEWLINE_Comrie heeft hiermee de pas willen afsnijden aan theologen die volgens hem te sterk hamerden op de menselijke geloofsactiviteit die voor de rechtvaardiging nodig is. Volgens Comrie werd zo een fundamentele theologische volgorde omgekeerd. Volgens Comrie is God altijd de eerste. Zo wilde Comrie het sola gratia van de reformatie verdedigen. Comrie stelde dat het Gods ordinaire weg is om mensen voorbij de Sina\xc3\xaf tot Sion te leiden. Hij gaat er echter aan voorbij dat God zichzelf aan het volk openbaarde als genadige redder voordat de wet aan het volk werd gegeven.\n_START_SECTION_\nExamen van het Ontwerp van Tolerantie\n_START_PARAGRAPH_\nIn de samenspraken van het Examen van het Ontwerp van Tolerantie doet Comrie een vurig pleidooi voor het vasthouden van de gereformeerde leer of oude orthodoxe waarheid van de drie formulieren van enigheid. Dat wil zeggen de Nederlandse Geloofsbelijdenis (1561), de Heidelbergse Catechismus (1563) en de Dordtse Leerregels (1618-1619).  Wie Comrie leest, merkt dat hij veel uit deze belijdenisgeschriften citeert. Kennis hiervan is daarom nuttig voor een goed verstaan van de theologie van Comrie.\n_START_SECTION_\nBronnen\n_START_PARAGRAPH_\nEen belangrijke bron en theologische autoriteit voor Comrie was de Engelse puritein John Owen (1616-1683). Comrie maakt in zijn rechtvaardigingsleer gebruik van de opvattingen van Owen. In navolging van Owen leerde Comrie dat God voordat Hij de gave van het geloof aan de zondaar schenkt, Hij eerst ziet op de verdienste van Christus. Sterker: God kan alleen maar het geloof schenken op grond van de verdienste van Christus._NEWLINE__NEWLINE_De geschriften van de nadere reformatoren Lodenstein, Fruytier, Witsius en Saldenus noemde hij in verhouding met zijn eigen werk zonlicht in vergelijking met kaarslicht. Comrie had geen hoge dunk van zijn eigen werk, maar wel van andere nadere reformatoren.\n_START_SECTION_\nInvloed\n_START_PARAGRAPH_\nComries theologie heeft onmiskenbaar invloed uitgeoefend op die van Abraham Kuyper (1837-1920). Kuyper blijkt onder de indruk van Comries rechtvaardigingsleer en verwijst daarnaar bij zijn dogmatiek colleges aan de Vrije Universiteit, maar ook in zijn catechismusverklaring. Ook het handhaven van de drie formulieren van enigheid als leerstellige grondslag voor de kerk acht Kuyper een sterk leerpunt uit de leer en het leven van Comrie. In De Heraut schrijft Kuyper zelfs dat de theologie van de Gereformeerde Kerken Comriaans is._NEWLINE__NEWLINE_In de kring van de Gereformeerde Bond in de Nederlands Hervormde Kerk waren het mannen als dominee Leendert Vroegindeweij en Jacobus Teunis Doornenbal die zich lieten inspireren door de theologische nalatenschap van Comrie._NEWLINE_Van grote invloed heeft Comrie in de rechter zijde van de Bevindelijk gereformeerden. Een prominente volgeling is Aart Moerkerken, predikant binnen de gereformeerde gemeenten. Deze schreef over de standen in het genadeleven in navolging van Comrie.\n_START_SECTION_\nVertalingen\n_START_PARAGRAPH_\nComrie heeft ook verschillende vertalingen uit het Engels in het Nederlands het licht doen zien._NEWLINE__NEWLINE_In 1739 werd door Comrie in het Nederlands uitgegeven het werk The Gospel Mystery of Sanctification van de Engelse puritein Walter Marshall (1628-1680). Het verscheen in Leiden onder de titel De verborgentheit van de euangelische heiligmaking. Comrie schreef in 1750 dat dit waarschijnlijk het beste werk was dat tot nog toe was uitgegeven over de heiligmaking.\n_START_SECTION_\nHertalingen\n_START_PARAGRAPH_\nVan Comrie verschenen ook verschillende hertalingen. Zo werden alle preken van Comrie hertaald uit ABC des geloofs (1739), Eigenschappen des geloofs (1744) en Verzameling van Leerredenen (1749-1750). De preken zijn hertaald door de Neerlandicus C. Bregman._NEWLINE__NEWLINE_Eigenschappen des geloofs kreeg als titel: Verhandeling van enige eigenschappen van het zaligmakende geloof (2012). Het ABC kreeg als titel: Het ABC van het geloof (2015)._NEWLINE__NEWLINE_De twee delen van Verzameling van Leerredenen kwamen uit met de titels: Troost voor een missend hart (2017) en Herstel voor een biddend hart (2018).\n_START_SECTION_\nVernoeming\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1946 is in Woubrugge een straat naar hem vernoemd, de Comriekade langs de Woudwetering waaraan ook de kerk staat, waarin Comrie preekte.'