b'\n_START_ARTICLE_\nJasenovac (concentratiekamp)\n_START_SECTION_\nAchtergrond\n_START_PARAGRAPH_\nDe Onafhankelijke Staat Kroati\xc3\xab (vaak NDH genoemd, Nezavisna Dr\xc5\xbeava Hrvatska) werd opgericht op 10 april 1941, na de invasie van Joegoslavi\xc3\xab door de Asmogendheden._NEWLINE_De nationalistische Kroaat en fascist Ante Paveli\xc4\x87, die in Itali\xc3\xab in ballingschap had gezeten, werd aangesteld als Poglavnik ("leider") van de door Usta\xc5\xa1a geleide NDH. De NDH combineerde vrijwel geheel tegenwoordig Kroati\xc3\xab, Bosni\xc3\xab en Herzegovina en delen van Servi\xc3\xab in een "Italiaans-Duits protectoraat". De NDH voerde vervolgens genocidaal beleid uit tegen de Servische-, Joodse- en Romabevolking die in de nieuwe Staat woonde. Dat gebeurde vooral in het gedeelte waar Duitse troepen waren gelegerd. De Asmogendheden hielden tijdens het bestaan van de NDH aldaar bezettingstroepen gestationeerd, de Italianen in het zuidwestelijk deel, de Duitsers in het noordoosten. Het dagelijks bestuur bestond echter vrijwel uitsluitend uit Kroaten, daaronder monniken en nonnen.\n_START_SECTION_\nNDH-wetgeving\n_START_PARAGRAPH_\nEen van de eerste decreten die werden uitgegeven door Ante Paveli\xc4\x87 betreft de aanname van de racistische ideologie van Nazi-Duitsland door de Usta\xc5\xa1a. Daarna werden de vrijheden van de Joden ingeperkt en hun bezittingen in beslag genomen. Dit werd gevolgd door een decreet over "de bescherming van de Staat" op 17 april 1941, die voor landverraad de doodstraf voorschreef. Deze wet had terugwerkende kracht en de arrestaties en veroordelingen begonnen direct. Vervolgens werd ook het Cyrillisch alfabet verboden, dat werd gebruikt door de Servische bevolking. Verder konden alleen Ari\xc3\xabrs staatsburgerburger van de NDH worden en bescherming van de Staat genieten. In juli 1941, toen de bestaande gevangenissen de groeiende aantallen niet meer aankonden, werd een begin gemaakt met de voorbereidingen voor het concentratiekamp.\n_START_SECTION_\nInvloed van Nazi-Duitsland\n_START_PARAGRAPH_\nIn een toespraak die Hitler hield op 21 juli 1941 tijdens een ontmoeting met Slavko Kvaternik, minister van de Kroatische strijdkrachten, zei hij:_NEWLINE_De Joden moeten worden verdreven, of - als ze geen gevaar voor de samenleving vormen - worden opgesloten in concentratiekampen en nooit meer vrijgelaten._NEWLINE_Tijdens de Wannseeconferentie bood Duitsland hulp aan bij het gevangennemen en transporteren van joden naar Jasenovac._NEWLINE_De uitroeiing van Servi\xc3\xabrs in Jasenovac werd in gang gezet door de Duitse generaal Paul Bader. Hoewel Jasenovac werd uitgebreid werd de leiding ervan gezegd dat "het concentratie- en werkkamp Jasenovac geen oneindig aantal gevangenen kan vasthouden". Het bleek dat de Usta\xc5\xa1a zich drukker maakte om uitroeiing van Servi\xc3\xabrs dan van Joden, en dat druk van Itali\xc3\xab en de Katholieke Kerk hen afleidde van het ombrengen van Joden. Toen overigens duidelijk werd op welke wijze de Ustace bezig ging om zich van de Servi\xc3\xabrs te ontdoen, werd dit door sommige Duitsers als een probleem ervaren. De Duitse generaal Edmund Glaise-Horstenau rapporteerde aan zijn meerdere in Duitsland over de manier waarop de Ustace de Servische bevolkingsgroep terroriseerde._NEWLINE_De Nazis overwogen de mogelijkheid om Joden van Kroati\xc3\xab naar Auschwitz te brengen, niet alleen omdat het uitmoorden daar makkelijker uitvoerbaar was, maar ook omdat ze dan de bezittingen van de slachtoffers zelf konden houden. Nu kwamen deze bij de Kroaten of Italianen terecht. Jasenovac bleef echter tot augustus 1942 een kamp waar Joden die niet gedeporteerd konden worden, werden ge\xc3\xafnterneerd en gedood._NEWLINE_Dit blijkt ook uit een rapport dat door Hans Helm aan Adolf Eichmann werd gestuurd, waarin gezegd werd dat de Joden eerst in Stara-Gradi\xc5\xa1ka werden verzameld, en dat Joden die dwangarbeid moesten verrichten in kampen van de Usta\xc5\xa1a, (Jasenovac en Stara Gradi\xc5\xa1ka), niet werden gedeporteerd. Helm had tot taak Joden te deporteren naar concentratiekampen. Hij werd in december 1946 in Belgrado berecht, samen met andere SS- en Gestapo-hooggeplaatsten en veroordeeld tot de strop.\n_START_SECTION_\nKampbevolking\n_START_PARAGRAPH_\nDe slachtofferlijst van het "Jasenovac Memorial Area" bestaat voor ruim 56% uit Servi\xc3\xabrs, 45.923 van het totaal van 80.914. In veel gemeenten van de NDH hingen waarschuwingsposters, dat als Servi\xc3\xabrs zich niet tot het katholicisme bekeerden, ze naar een kamp zouden worden gedeporteerd. Het doden bereikte een hoogtepunt in de zomer van 1942, toen tienduizenden Servische dorpelingen naar Jasenovac werden gedeporteerd tijdens en na gevechten tegen de partizanen in het Kozara-gebied (in Bosanska Krajina). Ze werden zonder aanklacht opgepakt en vaak direct ge\xc3\xabxecuteerd met machinegeweren. Naast gewone burgers waren eind 1941 ook drie Servisch-Orthodoxe bisschoppen en honderden priesters vermoord._NEWLINE_De tweede slachtoffergroep in grootte waren Joden, de schatting loopt uiteen van 8.000 tot rond 25.000. De totale Joodse bevolking in Kroati\xc3\xab bedroeg voor de oorlog 37.000._NEWLINE_De meeste executies van Joden in Jasenovac vonden plaats v\xc3\xb3\xc3\xb3r augustus 1942. Daarna deporteerde de NDH hen naar Auschwitz. De Joden werden eerst vanuit alle delen van Kroati\xc3\xab in Zagreb verzameld, en vanuit Bosni\xc3\xab en Herzegovina in Sarajevo. Van daaruit kwamen ze naar Jasenovac. Kleinere aantallen kwamen daar ook rechtstreeks naartoe._NEWLINE_Zigeuners in Jasenovac bestonden zowel uit Roma en Sinti; ze kwamen uit verschillende gebieden in Bosni\xc3\xab, vooral de regio Kozara. Ze werden ondergebracht in afdeling III-C, waar voeding, water, onderdak en sanitair nog beneden de lage standaarden van de rest van het kamp lagen. De aantallen vermoorde zigeuners worden geschat op 20.000 tot 50.000. Een andere schatting noemt ongeveer 26.000 Roma-slachtoffers in Kroati\xc3\xab, waarvan 8.000 tot 15.000 in Jasenovac. Hun vooroorlogse aantal in Bosni\xc3\xab en Kroati\xc3\xab is niet goed bekend door gebrekkige registratie van deze bevolkingsgroep._NEWLINE_Anti-fascistische gevangenen bestonden uit diverse politieke en ideologische tegenstanders van het Usta\xc5\xa1a regime. Hun behandeling was gelijk aan de anderen, al werden bekende communisten direct ge\xc3\xabxecuteerd. Beschuldigde Usta\xc5\xa1a- of politiemensen, of anderen die in opvattingen dichtbij de Usta\xc5\xa1a stonden zoals Kroatische boeren, werden op gunstiger voorwaarden vastgehouden en kregen na enige tijd amnestie. De leider van de verboden boerenpartij, Vladko Ma\xc4\x8dek, zat van oktober 1941 tot maart 1942 in Jasenovac waarna hij huisarrest kreeg._NEWLINE_Uniek onder de fascistische staten tijdens WO-II was, dat Jasenovac een dependance-kamp speciaal voor kinderen kende in Sisak. Ongeveer 20.000 Servische, Joodse en Roma-kinderen kwamen daar om.\n_START_SECTION_\nMassamoorden en wreedheden\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens Ja\xc5\xa1a Almuli, voormalig voorzitter van de Servisch-Joodse gemeenschap, was Jasenovac een afschrikwekkender kamp dan de meeste Duitse. In de nazomer van 1942 werden tienduizenden etnische Servi\xc3\xabrs uit de Kozara-regio in Bosni\xc3\xab opgepakt, waar de NDH tegen partizanen vocht. De meeste mannen werden in Jasenovac vermoord, de vrouwen gingen naar werkkampen in Duitsland. Kinderen werden vermoord of in katholieke weeshuizen ondergebracht. Honderden met buiktyfus besmette gevangenen zouden naar een ander kamp zijn overgebracht met het doel de ziekte verder te verspreiden._NEWLINE_Op de avond van 29 augustus 1942 deden bewakers een weddenschap wie de meeste gevangenen kon doden. Petar Brzica schepte op dat hij er 1360 de keel had doorgesneden._NEWLINE_Andere deelnemers die bekenden te hebben meegedaan waren Ante Zrinu\xc5\xa1i\xc4\x87-Sipka, die er 600 doodde, en Mile Friganovi\xc4\x87, die een gedetailleerd verslag van het incident gaf. Hij gaf toe zelf rond 1100 gevangenen te hebben gedood waaronder de bejaarde Vukasin Mandrapa; deze werd gedwongen Ante Paveli\xc4\x87 te zegenen. Na iedere weigering werd hem eerst een oor, daarna de neus afgesneden, daarna de ogen uitgestoken. Dit incident werd gadegeslagen door dokter Nikoli\xc4\x87. Er bestaan twijfels over de historiciteit van Vukasin.\n_START_SECTION_\nSrbosjek\n_START_PARAGRAPH_\nDe Usta\xc5\xa1e doodde gevangenen onder andere met een mes, de "Srbosjek" ("Serb-cutter")._NEWLINE_Het werd van origine gebruikt voor korenschoven. Producent was de Duitse Gebr\xc3\xbcder Gr\xc3\xa4frath in Solingen-Widdert. Het werd met lederen banden en een koperen plaat aan de hand gebonden om snel te kunnen werken (schoven opensnijden v\xc3\xb3\xc3\xb3r het dorsen).\n_START_SECTION_\nHulp van landgenoten\n_START_PARAGRAPH_\nIn juli 1942 lukte het Diana Budisavljevi\xc4\x87, met hulp van de Duitse officier Gustav von Kotzian, toestemming te krijgen om kinderen uit het Stara Gradi\xc5\xa1ka kamp te plaatsen. Met hulp van het ministerie van Sociale Zaken kon zij opvang regelen in onder andere Zagreb. Ze redde met een aantal helpers duizenden vooral Servische kinderen het leven._NEWLINE_Het Rode Kruis is verweten onvoldoende hulp te hebben geboden aan de Nazi-slachtoffers. De plaatselijke vertegenwoordiger, Julius Schmidllin, werd benaderd door de Joodse gemeenschap, die financi\xc3\xable hulp zocht. De organisatie hielp met het vrij krijgen van Joden uit kampen en besprak met de Kroatische regering een bezoek aan Jasenovac. Dit werd uiteindelijk toegestaan in juli 1944. Het kamp werd voorbereid op de komst van de delegatie zodat niets belastends werd gevonden. Verzetsgroepen onder de bewoners werden geholpen door contacten onder de Usta\xc5\xa1a. Een van de groepen, werkzaam in de leerlooierij, kreeg hulp van de Usta\xc5\xa1e dokter Marin Jurcev en zijn vrouw. De leerlooierij en een ziekenhuis voor de Ustasha waren gevestigd buiten de kampen, in het dorp. Dit bood mogelijkheden voor contacten tussen gevangenen en burgers. De dokter en zijn vrouw werden hiervoor later op bevel van Dinko \xc5\xa0aki\xc4\x87 opgehangen, zoals iedereen die schuldig werd bevonden aan collaboratie met gevangenen.\n_START_SECTION_\nEinde van het kamp\n_START_PARAGRAPH_\nIn april 1945, toen de partizanen het kamp naderden, probeerden de beheerders de gruwelen uit te wissen en getuigen uit de weg te ruimen door het dodenkamp op volle capaciteit te laten draaien. Op 22 april kwamen 600 gevangenen in opstand; 516 werden gedood en 84 ontsnapten. Die datum is de herdenkingsdag geworden van Jasenovac en alle slachtoffers van de Usta\xc5\xa1e. Op 23 april werd Stara Gradiska bevrijd door Joegoslavische troepen, op 2 mei werd Jasenovac bevrijd. De Usta\xc5\xa1e hadden kort ervoor het kamp verlaten na de overgebleven gevangenen te hebben gedood en de gebouwen in brand te hebben gestoken. De bevrijders zagen slechts ru\xc3\xafnes, as, rook en de skeletten van honderden slachtoffers. De maanden erna werd het terrein grondig vernield en opgeruimd door krijgsgevangenen. De vier meter hoge muur eromheen werd gesloopt.\n_START_SECTION_\nAantal slachtoffers\n_START_PARAGRAPH_\nSinds de Tweede Wereldoorlog zijn door onderzoekers diverse schattingen gedaan van het aantal doden in Jasenovac, vari\xc3\xabrend van 30.000 tot 1,1 miljoen. De meeste tegenwoordige bronnen zitten rond de 100.000. Het bepalen van aantallen wordt bemoeilijkt doordat een deel van de kampadministraties, zo die werden bijgehouden, zijn vernietigd en onderzoekers jarenlang geen toegang kregen tot archieven. Ook is sprake van tegengestelde belangen van de erbij betrokken bevolkingsgroepen, de Kroaten en de Servi\xc3\xabrs._NEWLINE_De Jewish Virtual Library stelt dat "de betrouwbaarste cijfers" het aantal Servi\xc3\xabrs die door de Usta\xc5\xa1a zijn gedood, op 330.000 tot 390.000 in totaal schatten. Daarvan zouden 45.000 tot 52.000 in Jasenovac zijn vermoord. Historicus Tomislav Duli\xc4\x87 trekt het vaak genoemde getal van 700.000 voor Jasenovac in twijfel, maar stelt dat een aantal van 100.000 het toch een van de grootste kampen in Europa maakt.\n_START_SECTION_\nTegenwoordige bronnen\n_START_PARAGRAPH_\nDocumentatiemateriaal uit de tijd van het kamp is afkomstig van de betrokken partijen: Kroaten, Duitsers en Italianen aan de ene en partizanen en geallieerden aan de andere kant. Duitse generaals gaven rapporten over aantallen door aan Duitsland terwijl de oorlog voortging. Ze noemden verschillende aantallen Servi\xc3\xabrs, Joden en anderen, die door de Ustace waren gedood in de Onafhankelijke Staat Kroati\xc3\xab. Alexander L\xc3\xb6hr noemde 400.000 Servi\xc3\xabrs; Lothar Rendulic 350.000 en Edmund Glaise von Horstenau rond 300.000 (allen in 1943); Ernst Fick noemt een aantal van 600.000 tot 700.000 (tot maart 1944). Hermann Neubacher calculeert een totaal aantal slachtoffers van 750.000._NEWLINE__NEWLINE_Italiaanse generaals en het Vaticaan meldden aantallen in dezelfde orde van grootte, bijvoorbeeld 350.000 etnische Servi\xc3\xabrs per eind 1942 (Eugene Tisserant). De Usta\xc5\xa1e gaf zelf grotere schattingen van het aantal door hen omgebrachte personen. Maks Luburi\xc4\x87, hoofd van alle Kroatische kampen, zei:_NEWLINE_Hier in Jasenovac hebben we er meer afgeslacht dan waar het Ottomaanse Rijk toe in staat was tijdens hun bezetting van Europa.\n_START_SECTION_\nJoegoslavische en Kroatische schattingen\n_START_PARAGRAPH_\nEen rapport van de "Nationale Commissie van Kroatie voor onderzoek naar misdaden tijdens de oorlog" (15 november 1945), ingesteld door de regering van Joegoslavi\xc3\xab onder Josip Broz Tito, gaf een indicatie van 500.000\xe2\x80\x93600.000 doden in Jasenovac. Shelach schreef dat rond de 300.000 lichamen zijn gevonden en opgegraven._NEWLINE_In 1964 maakte het Joegoslavische Bureau voor de Statistiek een lijst met WO-II slachtoffers met 597.323 namen; met een schatting van het aantal dat ontbrak op 20\xe2\x80\x9330% geeft dat een totaal van 750.000 tot 780.000. Daarbovenop komt nog een schatting van 200.000 voor het aantal omgekomen collaborateurs. Het aantal dat voor Jasenovac wordt genoemd is 59.188, waarvan 33.944 Servi\xc3\xabrs._NEWLINE_De tweede editie van de Vojna enciklopedija (1972) (Oorlogsencyclopedie) herhaalde de getallen van de Nationale Commissie: 600.000 in Jasenovac tot 1943. De Jasenovac Memorial Site, gesponsord door de Kroatische regering, claimt dat recent onderzoek een aantal slachtoffers van 80.000 tot 100.000 aangeeft.\n_START_SECTION_\nForensisch onderzoek in de jaren 60\n_START_PARAGRAPH_\nOp 16 november 1961 organiseerde een commissie van voormalige partizanen uit Bosanska Dubica een onderzoek rond Donja Gradina, geleid door plaatselijke bewoners die geen experts waren. Ze openden drie massagraven en op grond van het feit dat er nog 120 niet-onderzochte graven zijn, extrapoleerden ze het aantal slachtoffers naar 350.800. In reactie kwamen wetenschappers naar het gebied. Dr Alojz \xc5\xa0ercelj begon met voorbereidend graafwerk om de meest waarschijnlijke graflocaties te vinden. Tussen 22 en 27 juni 1964 groeven ze in Jasenovac lichamen op en pasten Vida Brodar, Anton Poga\xc4\x8dnik en Srboljub \xc5\xbdivanovi\xc4\x87 van de universiteiten van Ljubljana en Novi Sad steekproeven toe. Ze onderzochten zeven massagraven met in totaal de resten van 284 mensen. Ze concludeerden dat het hele Jasenovac-complex 200 dergelijke graven zou kunnen hebben._NEWLINE_In 1989, vlak voor het uiteenvallen van Joegoslavi\xc3\xab, publiceerde de Servische dokter en antropoloog Srboljub \xc5\xbdivanovi\xc4\x87 wat volgens hem de volledige resultaten van 1964 waren. Die waren volgens hem "achtergehouden door de regering van Tito uit naam van gelijkheid en broederschap om minder nadruk te leggen op de misdaden van de Kroatische Usta\xc5\xa1e."_NEWLINE_In november 1989 zei hij op televisie dat hun onderzoek resulteerde in een slachtoffertelling van meer dan 500.000, met een realistische schatting van 700.000\xe2\x80\x93800.000 en dat in elk massagraf 800 skeletten lagen. Vida Brodar leverde als commentaar dat het onderzoek nooit in enige telling had geresulteerd, en dat deze aantallen manipulaties van \xc5\xbdivanovi\xc4\x87 waren; hij toonde daarbij een kopie van het onderzoeklogboek. De Kroatische historicus \xc5\xbdeljko Kru\xc5\xa1elj bekritiseerde \xc5\xbdivanovi\xc4\x87 publiekelijk en betichtte hem van fraude._NEWLINE_In een publicatie uit 2006 geeft Zivanovic als slachtofferaantal voor de gehele NDH 330.000 - 390.000 Servi\xc3\xabrs, 32.000 Joden en 26.000 Roma.\n_START_SECTION_\nSchattingen door Holocaust instituten\n_START_PARAGRAPH_\nHet Yad Vashem Center stelt dat "meer dan 500.000 Servi\xc3\xabrs werden vermoord (in de gehele Onafhankelijke republiek Kroati\xc3\xab), 250.000 werden verbannen, en 200.000 werden gedwongen Katholiek te worden."_NEWLINE__NEWLINE_In de Encyclopedia of the Holocaust, schreven Menachem Shelach en Israel Gutman:_NEWLINE_Ongeveer 600.000 mensen werden vermoord in Jasenovac, vooral Servi\xc3\xabrs, Joden, zigeuners en politieke tegenstanders van de Usta\xc5\xa1e regering. Het aantal Joden lag tussen 20.000 en 25.000, meest vermoord tot augustus 1942. Daarna begon de deportatie van Kroatische joden naar Auschwitz._NEWLINE_Per 2009 gaf het United States Holocaust Memorial Museum een schatting dat de Usta\xc5\xa1e tussen 66.000 en 99.000 mensen (vooral Servi\xc3\xabrs) in Jasenovac vermoordde, en dat gedurende de Usta\xc5\xa1e-periode een totaal van 330.000 tot 390.000 etnische Servi\xc3\xabrs en meer dan 30.000 Kroatische joden werden gedood, hetzij in Kroati\xc3\xab, hetzij in Auschwitz-Birkenau. Voor de oorlog woonden ongeveer 40.000 joden op het grondgebied van de NDH. De schattingen van het aantal joodse slachtoffers lopen minder ver uiteen dan van het aantal Servische of Roma.\n_START_SECTION_\nStatistische schattingen\n_START_PARAGRAPH_\nIn de jaren 80 zijn berekeningen gemaakt door de Servische statisticus Bogoljub Ko\xc4\x8dovi\xc4\x87, en de Kroatische econoom Vladimir \xc5\xbderjavi\xc4\x87. Zij claimden dat het totale aantal slachtoffers in Joegoslavi\xc3\xab minder was dan 1,7 miljoen, de offici\xc3\xable schatting in die tijd. Beiden concludeerden dat het aantal rond de 1 miljoen zou liggen. Ko\xc4\x8dovi\xc4\x87 schat dat van het totaal, tussen 370.000 en 410.000 Servi\xc3\xabrs stierven in de Onafhankelijke staat Kroati\xc3\xab. \xc5\xbderjavi\xc4\x87 stelt het aantal slachtoffers in Kroati\xc3\xab op 300.000 tot 350.000 waarvan 80.000 in Jasenovac en een vergelijkbaar aantal in andere kampen en gevangenissen in Kroati\xc3\xab._NEWLINE_\xc5\xbderjavi\xc4\x87 publiceerde in die jaren twee boeken waarin hij voor Jasenovac het aantal van ongeveer 83.000 noemde, waarvan 50.000 Servi\xc3\xabrs. \xc5\xbderjavi\xc4\x87\'s onderzoek werd bekritiseerd door Antun Mileti\xc4\x87, directeur militare archiven, die in 1997 voor Jasenovac het aantal 1,1 miljoen noemde. In de Introductie van het rapport van de Onderzoekscommissie (1946) worden de calculaties van Zerjavic ook bestreden. Dr Milan Bulaji\xc4\x87, een Servisch onderzoeker en historicus, voormalig directeur van het Museum of the Victims of Genocide in Belgrado, blijft vasthouden aan een hoger aantal van 500.000 - 600.000; de Encyclopedie van het Lexicografisch Instituut van Zagreb (1958) noemt volgens hem dezelfde aantallen. Na zijn pensioen publiceerde een onderzoeker van het museum samen met een Kroatische co-auteur een boek over de oorlog; zij geven voor Jasenovac een aantal slachtoffers van ongeveer 100.000.\n_START_SECTION_\nGedenkplaats\n_START_PARAGRAPH_\nNadat Franjo Tu\xc4\x91man in 1990 werd gekozen tot president van Kroati\xc3\xab, kwamen revisionistische standpunten over de geschiedenis van het kamp op de voorgrond. De status van de gedenkplaats werd verlaagd naar die van een natuurpark en er werd gesnoeid in de fondsen. Na de onafhankelijkheid van Kroati\xc3\xab in 1991 bevond het terrein zich in twee verschillende landen. Het grootste deel ligt in Kroati\xc3\xab maar Donja Gradina ligt in Bosni\xc3\xab, toen nog deel van Joegoslavi\xc3\xab._NEWLINE_Simo Brdar, assistent-directeur van de Jasenovac Memorial Site, betwijfelde of de Kroatische autoriteiten genegen waren om de voorwerpen en het documentatiemateriaal van het kamp te behouden. In augustus 1991 bracht hij een deel ervan over naar Bosni\xc3\xab. In de Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog vernielden en plunderden Kroatische troepen het gedenkterrein en museum. Na een maand werden ze verdreven door het Joegoslavisch Volksleger. Brdar verzamelde wat nog over was en hield het achter tot 1999 toen het een plaats kreeg in de archieven van de Republiek Srpska._NEWLINE_Eind 2000 werd de collectie overgebracht naar het United States Holocaust Memorial Museum, na overeenstemming met de regering van Srpska. Een jaar later bracht het USHMM de collectie weer over naar Kroati\xc3\xab, naar de Jasenovac-gedenkplaats._NEWLINE_Het Jasenovac herdenkingsmuseum heropende in november 2006 met een nieuwe tentoonstelling, ontworpen door de Kroatische architecte Helena Paver Njiri\xc4\x87. Boven de expositieruimte bevinden zich glazen panelen met de namen van slachtoffers. Njiri\xc4\x87 won de eerste prijs van de 2006 Zagreb Architectural Salon._NEWLINE_De nieuwe tentoonstelling werd echter "nieuwerwetse rommel" genoemd door Efraim Zuroff, en bekritiseerd wegens het weglaten van alle moordwerktuigen van de Usta\xc5\xa1e. Ook een uitleg op panelen van de ideologie die leidde tot de misdaden ontbrak._NEWLINE_Op 17 april 2011, tijdens een herdenkingsceremonie, waarschuwde de voormalig president van Kroati\xc3\xab Ivo Josipovi\xc4\x87 dat er "pogingen waren om het aantal slachtoffers van Jasenovac drastisch te reduceren". Bij dezelfde gelegenheid zei de premier Jadranka Kosor, "er is geen excuus voor de misdaden en daarom verwerpt de Kroatische regering iedere poging de geschiedenis te herschrijven en de fascistische ideologie en extremisme te rehabiliteren ... Paveli\xc4\x87\'s regime was een regime van slechtheid, haat en intolerantie".'