b'\n_START_ARTICLE_\nDictatuur van het proletariaat\n_START_PARAGRAPH_\nIn de marxistische politieke filosofie verwijst de dictatuur van het proletariaat naar een socialistische staat waar het proletariaat, of de werkende klasse, de controle heeft over de politieke macht. De term komt sporadisch voor in de werken van Karl Marx en Friedrich Engels, maar werd vooral in het Russische marxisme uitgebouwd tot een volledige theorie van de revolutionaire staat._NEWLINE_Het gebruik van de term "dictatuur" is controversieel qua interpretatie. Volgens bijvoorbeeld Hal Draper werd ermee \'dictatuur\' bedoeld in de zin van de Romeinse republiek, dat wil zeggen een aan regels gebonden noodtoestand die tijdelijk van aard is. Marx zou deze term hebben uitgebreid van de heerschappij van \xc3\xa9\xc3\xa9n persoon tot de heerschappij van een gehele klasse, de proletarische meerderheid. Een vergelijkbare interpretatie gaf in Nederland de Marx-interpreet Bart Tromp. Volgens Vladimir Lenin betrof het een nieuwe fase van de klassenstrijd waarin de burgerlijke democratie wordt vervangen door een proletarische democratie. Lenin beweerde tegelijkertijd dat de bolsjewistische partij streefde naar een dictatuur van een partij. Volgens Grigori Zinovjev \xe2\x80\x93 de eerste leider van de Komintern \xe2\x80\x93 kwam de dictatuur van het proletariaat overeen met de dictatuur van de communistische partij._NEWLINE_In navolging van de theorie\xc3\xabn van Marx en Engels geloven marxisten dat zo\'n socialistische staat een onvermijdelijke stap is in de evolutie van de menselijke samenleving. Ze stellen dat het een overgangsfase is die voortkomt uit de "dictatuur van de burgerij", of de kapitalistische maatschappij, waarin de rijke klassen de productiemiddelen in handen hebben en de werkende klasse misbruiken voor het genereren van eigen winst, en dat het uiteindelijk wordt vervangen door een geheel klasseloze, staatloze maatschappijvorm die bekendstaat als communisme._NEWLINE_Zowel Marx als Engels stelden dat de kortstondige Commune van Parijs, die de Franse hoofdstad drie maanden lang bestuurde voordat hij werd onderdrukt, een voorbeeld was van de dictatuur van het proletariaat. In de 20e eeuw kwamen revolutionair socialistische regeringen aan de macht in een aantal landen, zoals de Sovjet-Unie en de Volksrepubliek China, en beweerden dat ze socialistische staten hadden gecre\xc3\xaberd die dictaturen van het proletariaat waren.\n_START_SECTION_\nTheorie\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens Karl Marx is de ("burgerlijke") parlementaire democratie de staatsvorm die hoort bij het kapitalistisch economisch systeem, waarin de bourgeoisie (burgerij) de economische en politieke macht heeft (wat in Marx\' tijd ook het geval was, door het censuskiesrecht). Marx beschouwde de Parijse Commune als een voorbeeld van de dictatuur van het proletariaat.\n_START_SECTION_\nAfsterven van de staat\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens Marx is elke staat per definitie een werktuig voor de onderwerping van de ene klasse door de andere, en de dictatuur van het proletariaat is dus in eerste instantie het werktuig van het proletariaat ter onderwerping van de burgerij. Doel van deze onderwerping is het opheffen van de klassenverschillen, door ieder te laten produceren naar vermogen en consumeren naar behoefte. De technische middelen zouden overvloedig kunnen produceren, verwachtte Marx, en de arbeidersstaat zou deze overvloed slechts planmatig hoeven verdelen._NEWLINE_Door de herverdeling van inkomen en goederen worden de klassenverschillen opgeheven. Hiermee wordt ook de staat opgeheven, in die zin dat ze verwordt tot een administratie van de economie, haar politieke karakter verliest en ophoudt een staat te zijn. Deze opvatting wordt door Friedrich Engels samengevat in zijn Anti-D\xc3\xbchring als "de staat wordt niet afgeschaft, ze sterft af".\n_START_SECTION_\nPraktijk\n_START_PARAGRAPH_\nDe communistische staten in Oost-Europa beschouwden zichzelf als dictaturen van het proletariaat. Deze status wordt nog altijd betwist door "niet-stalinistische" communisten zoals trotskisten.'