b"\n_START_ARTICLE_\nGazi (krijger)\n_START_PARAGRAPH_\nGazi (\xd8\xba\xd8\xa7\xd8\xb2\xd9\x8a, \xc4\xa1\xc4\x81z\xc4\xab) is een Arabische term die oorspronkelijk verwijst naar een krijger die deelneemt aan de Gaza (Arabisch: \xd8\xb9\xd8\xb2\xd9\x88, \xc4\xa1azw), wat een militaire expeditie of raid in vijandig grondgebied betekent. Na de invallen van de kruistochten in de elfde eeuw en van de Mongolen in de twaalfde eeuw, kreeg het concept gaza een religieuze connotatie in de zin van strijd om de moslimlanden te beschermen. Vanaf de veertiende eeuw profileerden vele moslimvorsten zich met de prestigieus en legitimerend titel van gazi. De term Gazi dateert al sinds de Samanidische periode, waar het gebruikt werd door Turkse krijgers in Khorasan en Transoxani\xc3\xab._NEWLINE_De term gaza verwees in de originele betekenis naar een \xe2\x80\x98inval in v\xc4\xb3andel\xc4\xb3k gebied\xe2\x80\x99; in deze betekenis werd de term trouwens in Westerse talen overgenomen als razzia. Het begrip had een offensieve connotatie in de zin van het uitbreiden van politieke macht. De islamitische vorsten begonnen gazi (een persoon die de_NEWLINE_gaza onderneemt) daarom als een eretitel te gebruiken. Gaza werd beschouwd als farz-i kifaye: een str\xc4\xb3d die gevoerd werd door een groep kr\xc4\xb3gers ten behoeve van de hele samenleving. Maar in geval van groot gevaar kon gaza ook gelden als farz-i ayn: een algemene plicht voor elke man in de gemeenschap._NEWLINE_Het gaza-concept bestond in de moslimwereld al v\xc3\xb3\xc3\xb3r de opkomst van het Osmaanse Rijk. De gazi\xe2\x80\x99s leefden in de grensgebieden van Khorasan t\xc4\xb3dens de Samaniden in de negende en tiende eeuw en maakten deel uit van de legers van het Seltsjoekenrijk. Zo voerde Sel\xc3\xa7uk, de oprichter van de Seltsjoeken-dynastie, na z\xc4\xb3n bekering tot de islam gaza-raids uit tegen de andere Oghuz-Turken in Khorasan. In het westen, veroverden de Turkse g\xc4\x81z\xc4\xab's gebieden aan het grens van het Byzantijnse rijk in Anatoli\xc3\xab. Na de Slag bij Manzikert in 1071 breidden ze hun controle verder uit over de regio. Onder druk van de Mongoolse invallen in de vroeg dertiende eeuw vertrokken vele Turkse nomaden vanuit Perzi\xc3\xab en Turkistan naar Anatoli\xc3\xab._NEWLINE_De oorsprong van de gaza ligt in de vroeg-Islamitische futuwwa-beweging. De term gaza won daarin aan belang t\xc4\xb3dens de elfde eeuw, en dat vooral onder impuls van al-Nasir. Deze Abbasidische kalief wendde het concept aan in de str\xc4\xb3d om de moslimwereld te verdedigen toen deze werd aangevallen door de kruisvaarders in 1096 en t\xc4\xb3dens de dertiende eeuw door de Mongolen. Gaza-idee werd toen een onderdeel van de futuvva-beweging, een canon aan ethische regels om spirituele perfectie en heldenmoed na te streven.  Kalief al-Nasir wilde de verzwakte politieke macht van de Abbasiedische kalifaat in Bagdad herstellen en de moslimlanden organiseren tegen de aanvallen van de kruisvaarders._NEWLINE_Het futuvva -idee herleefde in dertiende eeuw in de Anatolisch-Turkse samenleving in de vorm van de ahi -organisaties. Ook de gazi\xe2\x80\x99s opereerden als een onderdeel van de overkoepelende futuvva- beweging. Verschillende moslimcorporaties zoals de ahi\xe2\x80\x99s en de gazi\xe2\x80\x99s sloten zich aan onder deze overkoepelende futuwwa-beweging. De gaza werd gedurende deze periode de belangrijkste bron van legaliteit onder meer voor het Seltsjoekse Sultanaat van R\xc3\xbbm, de mammelukken in Egypte, de Osmanen en de Mogols in India._NEWLINE_ _NEWLINE_Toen H\xc3\xbcleg\xc3\xbc, de kleinzoon van Cengiz Khan, Bagdad innam in 1258 be\xc3\xabindigde hij niet alleen het Abbasidische kalifaat maar ook de inspanningen van de kalief om de futuwwa te reorganiseren. Het futuwwa-idee zou een half eeuw later in de Anatolisch Turkse samenleving aan de marges van het Byzantijnse rijk opnieuw heropleven en zich ontwikkelen in de vorm van ahi-organisaties. De gazi-eigenschappen van de Osmaanse staat waren geworteld in deze historische proces._NEWLINE_In Risalet\xe2\x80\x99\xc3\xbcl Islam, een Turks theoretisch handboek van de Islam uit de veertiende eeuw, is er een hoofdstuk over \xe2\x80\x98de wegen van de gazi\xe2\x80\x99s, waarin het concept gaza gebruikt werd in de betekenis van strijd met de vijand in naam van God. Deze didactische werken verschenen in deze periode in Anatoli\xc3\xab om tegemoet te komen aan een publieke behoefte en om de Turkse nomaden en de gazi\xe2\x80\x99s in de grensgebieden te onderrichten in de principes van de Islam, het soefisme en de gaza-regels._NEWLINE_Volgens de islamitische principes werd gaza gezien als \xe2\x80\x98farz-i kifaye\xe2\x80\x99, i.e. een religieuze plicht die uitgevoerd kon worden door een kleine groep ten behoeve van de hele samenleving. Maar in geval van groot gevaar voor een moslimland kon de gaza ook gelden als \xe2\x80\x98farz-i ayn\xe2\x80\x99, i.e. een plicht voor elke man in de gemeenschap.  De Osmaanse kroniekschrijvers vermelden dat Sultan Murad II de algemene mobilisatie had afgekondigd toen in 1444 een West-Europees kruisvaarders-leger het Osmaanse grondgebied was binnengevallen. Nadat hij de christelijke coalitie had verslagen in de slag bij Varna, nam Murad Khan de titel van Sultan ul-Mujahiddin aan._NEWLINE_De Risalet\xe2\x80\x99\xc3\xbcl Islam geeft verder een overzicht van de criteria waaraan de gazi\xe2\x80\x99s moeten voldoen opdat de opbrengsten van hun raid als \xe2\x80\x98halal\xe2\x80\x99 toegestaan kan worden.  Om een gazi te worden waren er negen religieuze regels: toestemming van de ouders; geen schulden hebben; iets van een levensonderhoud kunnen achterlaten voor de familie; gedurende de gaza voor zijn eigen levensonderhoud kunnen zorgen (om plundergedrag te voorkomen); de gaza moest aangevoerd worden door een moslimprins en moest de permissie genieten van de kalief als een rechtvaardige oorlog ten behoeve van de moslimgemeenschap; zijn kameraden helpen (om solidariteit en samenhang te stimuleren); verbood geweld tegen de lokale bevolking onderweg (soms werd het zelfs gestraft met executie om plunderen en verwonden van de bevolking te voorkomen), etc. De nadruk op de \xe2\x80\x98helal\xe2\x80\x99-aard van de gaza en de opbrengsten tonen aan dat het geenszins kan begrepen worden als \xe2\x80\x98heilige oorlog\xe2\x80\x99 waarin onbelemmerd doden en plunderen in naam van God gerechtvaardigd zijn. Oorlog wordt niet gezien als heilig, maar als een noodzakelijk politiek geweld dat best aan strikte regels onderworpen is zodat de sociale, culturele en economische bronnen geen grote schade oplopen._NEWLINE_De gaza was ook niet beschouwd als een bezigheid waarvoor men uitsluitend moslim moest zijn. Het stond \xe2\x80\x98de ongelovigen die hun hoofdbelastingen hadden betaald\xe2\x80\x99 toe ook hun deel van de opbrengst te nemen, indien ze samen met de moslims op gaza waren gegaan en geholpen hadden. Gaza had een wereldlijk aspect en een religieus ideaal die elkaar niet bepaald uitsloten. De Osmaanse staat was in de veertiende en vijftiende eeuw heel succesvol in de integratie van de autochtone christelijke elite in de Osmaanse heersende klasse. Een deel van de christelijke dynastie\xc3\xabn en feodale heren waren ge\xc3\xafntegreerd in het Osmaanse bestuur als vazalstaten die in tijden van oorlog optraden als hulptroepen. Bijvoorbeeld de aanwezigheid van Servische contingenten aan de zijde van sultan Bayezid I zowel in de Slag bij Nicopolis (1396) als bij Ankara (1402)._NEWLINE_Het gaza-concept had ook wortels in de Turks nomadische tradities. De aantrekkelijke vooruitzicht op ganimet, i.e. buit bracht een vitaliteit aan deze veroveringen. De alp-traditie van de Turkse nomaden vond een uiting in de gaza-beweging wanneer de Turken zich tot de Islam hadden bekeerd. De gaza was een voortzetting van de alp-traditie en een resultaat van het islamitische concept van verovering, de feth._NEWLINE_Vanaf de veertiende eeuw werd de prestigieuze titel van gazi aangenomen door moslimvorsten die succesvol waren in het uitbreiden van het Islamitisch grondgebied. De Osmanen zetten deze traditie verder en bouwden hun staat uit in belangrijke mate via dit gazi-instituut.\n_START_SECTION_\nHet Turks-nomadische gebruik van de term gaza\n_START_PARAGRAPH_\nDe Seltsjoek en Osmaanse interpretatie van het begrip gaza is geworteld in de pre-islamitische, Turks-nomadische politieke tradities. Osman Bey en z\xc4\xb3n volgelingen werden in de bronnen gel\xc4\xb3kt\xc4\xb3dig aangeduid met de termen alp en gazi. Voor de pre-islamitische nomadische Turken betekende alp \xe2\x80\x98moedige kr\xc4\xb3ger\xe2\x80\x99, een eretitel die door vorsten aangenomen werd. Na hun bekering tot de islam gebruikten de Turken de titel alp gel\xc4\xb3kt\xc4\xb3dig met de eretitel gazi._NEWLINE_Volgens de vijftiende-eeuwse Osmaanse kroniekschrijver Asikpasazade vormde zich rond Osman een groep van krijgers bestaande uit alpen en \xe2\x80\x98kameraden\xe2\x80\x99 (n\xc3\xb6ker/yolda\xc5\x9f) die onder zijn leiding deel namen aan de gaza, in ruil voor land in \xe2\x80\x98apanage\xe2\x80\x99 (yurtluk). Hij wees naar grensheren zoals Turgut Alp, Konur Alp, Ak\xc3\xa7a Koca en Samsa \xc3\x87avu\xc5\x9f.  De sociale groep die later de gaziyan zou worden genoemd waren dezelfde mensen als deze alpen en n\xc3\xb6kers. De alp\xe2\x80\x99s (krijger) waren afstammelingen van de nomadisch Turkse aristocratische families._NEWLINE_De titel van n\xc3\xb6ker/yolda\xc5\x9f (wapenbroeder/kameraad) werd verleend via een ceremoni\xc3\xable eedaflegging van trouw op het zwaard. De Byzantijnse gouverneur van Harmankaya, K\xc3\xb6se Mihal (baardeloze Michael), werd gevangengenomen tijdens een raid, kreeg vergiffenis en werd een n\xc3\xb6ker, wapenbroeder van Osman Gazi. De rang van aanvoerder van de ak\xc4\xb1ndj\xc4\xb1 werd hereditair in de familie van K\xc3\xb6se Mihal. Zijn afstammelingen behoorden tot de Mihal-o\xc4\x9flu (letterlijk: de zoon van Mihal). Verder waren er nog andere aristocratische dynastie\xc3\xabn zoals de Malko\xc3\xa7-o\xc4\x9flu (oorspronkelijk Malkovich), Evrenos-o\xc4\x9flu en Turahan-o\xc4\x9flu die verdienstelijk waren in de verovering van de Balkan. In tijden van oorlog gingen zij het leger voor en ondernamen raids in het grondgebied van de vijand om inlichtingen in te winnen en de wegen en bruggen te beveiligen. Hun naam komt van het Turkse zelfstandig naamwoord ak\xc4\xb1n, afgeleid van akmak = vloeien, instromen. In die zin betekende het \xe2\x80\x98flow\xe2\x80\x99 in het grondgebied van de vijand."