b'\n_START_ARTICLE_\nGigha\n_START_SECTION_\nGeografie\n_START_PARAGRAPH_\nGigha ligt ten westen van Kintyre en ten oosten van Islay. Ten noordwesten ligt Jura. Tegenover Ardminish op Kintyre ligt het haventje Tayinloan, van waaruit de rederij Caledonian MacBrayne sedert 1992 een veerverbinding voorziet; de overtocht met de ferry Lochranza duurt twintig minuten. De dichtstbijzijnde grotere stad is Campbeltown op Kintyre; er zijn verbindingen met het openbaar vervoer vanuit Glasgow, hetgeen ongeveer drie en een half uur in beslag neemt, aangezien alle verkeer om Loch Fyne heen moet rijden. Op Gigha zelf is geen openbaar vervoer._NEWLINE_Ten zuiden van Gigha ligt het kleine eiland Cara en ten zuidoosten het nog kleinere Gigalum; deze hebben beide \xc3\xa9\xc3\xa9n huis. Ten westen van Gigha ligt het onbewoonde Craro. Voorts liggen nog verschillende kleine rotsjes om het eiland heen, waarvan sommige slechts bij laagwater boven de zee uitsteken. Het noordwesten van Gigha bestaat uit het schiereiland Eilean Garbh, hetgeen ruw eiland betekent. De landtong die Eilean Garbh met Gigha verbindt, heeft aan weerszijden een strand; deze worden ter plekke de tweelingstranden genoemd._NEWLINE_Het hoogste punt van Gigha is de Creag Bh\xc3\xa0n, de witte rots, die 100 meter boven zeeniveau reikt. De Meall a\xe2\x80\x99 Ghlamaidh meet 79 meter, de Cnoc Cul a\xe2\x80\x99 Bh\xc3\xa0rr 69 meter en de Cnoc Largie 67 meter. Het klimaat van Gigha wordt getemperd door de Noord-Atlantische Drift; koudere temperaturen dan -10\xc2\xa0\xc2\xb0C zijn een zeldzaamheid._NEWLINE_Behalve Ardminish bestaan de nederzettingen op Gigha in wezen uit boerderijen. Aan de zuidoostkust bevindt zich een aanlegsteiger voor jachten, alwaar tevens de veerboot in geval van noodweer kan schuilen. Zakenman Malcolm Potier legde in het zuiden een landingsbaan voor vliegtuigjes aan, die evenwel niet door commerci\xc3\xable vervoersmaatschappijen wordt bediend. Langs de noordelijke weg naar de boerderij Tarbert ligt een golfbaan. Er zijn twee meren op Gigha.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nOp Gigha zijn 5000 jaar oude sporen van bewoning aangetroffen, waaronder een grafkamer uit de bronstijd. Tussen de 2de en de 6de eeuw woonden hier Picten, van wier aanwezigheid nog enkele ogham-stenen getuigen. De bekendste van deze stenen bevindt zich op de Cnoc a\xe2\x80\x99 Charraigh; de inscriptie van dit grafmonument is nog gedeeltelijk leesbaar. Indien de inscriptie Pictisch is, staat er waarschijnlijk \xe2\x80\x9eViddosama Qoicogini\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x98Viddosama, zoon van Qoicogino\xe2\x80\x99). Alleszins valt niet uit te sluiten dat de tekst Goidelisch is en in feite \xe2\x80\x9eVicula Maq Comgini\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x98Fiacal, zoon van Coemgen\xe2\x80\x99) luidt.\n_START_SECTION_\nVikingen\n_START_PARAGRAPH_\nDe Picten werden in de vroege middeleeuwen door de Schotten van Dalriada verdrongen, maar zij kregen op hun beurt vanaf de 9de eeuw met invallen van de Noormannen te maken. In de Noorse saga\xe2\x80\x99s uit de 13de eeuw wordt het eiland Gu\xc3\xb0ey genoemd, hetgeen \xe2\x80\x98eiland van God\xe2\x80\x99 zou kunnen betekenen. Echter, indien de naam Gigha daarvan is afgeleid, zou de Gaelische vorm veeleer Gudha of Gudhaidh moeten luiden. Mogelijk betekent Gigha gewoon \xe2\x80\x98goed eiland\xe2\x80\x99. In de Gaelische taal dateert de vroegste vermelding, voor zover bekend, uit een collectie gedichten van de decaan van Lismore uit de periode 1512-1526._NEWLINE_De geschiedenis van het eiland tussen de val van het Koninkrijk van Man en de Eilanden en de 18de eeuw, dat wil zeggen gedurende het grootste gedeelte van de Moderne Tijd, is slecht gedocumenteerd. Anno 1263 kwam Koning Haakon IV van Noorwegen naar Gigha, in een poging de Hebriden te heroveren op Alexander III van Schotland. Deze campagne kende geen succes, en vanaf de 13de eeuw werd Gigha geleidelijk aan in het Schotse clansysteem opgenomen, waarbij onder anderen de MacDonalds en de MacNeills de titel laird van Gigha verkregen. In de late 17de eeuw vormde het eiland, onder impuls van de earl van Kintyre, een schuiloord voor vluchtelingen tijdens de zogenaamde Killing Time, de vervolging van tegenstanders van het herstel van de bisdommen ten tijde van de Restauratie. In de 18de eeuw vormde Gigha voor Jacobieten een oversteekplaats tussen Schotland en Ierland._NEWLINE_Na de industri\xc3\xable revolutie telde Gigha ruim 600 inwoners. Volgens een verslag van dominee William Fraser uit 1791 waren op het eiland kleermakers, smeden, wevers, schoenmakers, molenaars, diverse handelaren en telers van vlas en zeewier actief. Van deze nijverheden blijft in de 21ste eeuw niets meer over._NEWLINE_De zetel van de lairds van Gigha was traditioneel Achamore House, gebouwd door heer John MacNeill in de late 18de eeuw en aanvankelijk Mansion House genoemd. In 1884 werd het landhuis door de familie Scarlett aanzienlijk uitgebreid, maar in 1893 brandde het gedeeltelijk af, waarop besloten werd de zolderverdieping niet te herbouwen. Omstreeks 1900 werkten er zestien personeelsleden._NEWLINE_Net v\xc3\xb3\xc3\xb3r Kerstmis 1991 zonk het Russische schip Kartlii ten westen van Gigha, waarbij vier bemanningsleden omkwamen. Het wrak van dit schip ligt nog steeds voor de kust.\n_START_SECTION_\nPriv\xc3\xa9-eigenaren\n_START_PARAGRAPH_\nSir James Horlick, uitvinder van het naar hem vernoemde moutdrankje, kocht het eiland in 1944 en zou tot zijn dood in 1972 in Achamore House blijven wonen. Hij had een sterke interesse in exotische planten, en in de eerste vijfentwintig jaar van zijn eigenaarschap bouwde hij de tuinen omheen het huis steeds verder uit. Doordat Achamore Gardens (na G\xc3\xa0raidhean Achaidh Mh\xc3\xb2ir) door bomen en een heuvelflank zijn ingesloten, heerst hier een microklimaat. James Horlick wordt tot op heden herinnerd als de populairste laird die Gigha ooit gehad heeft, onder meer omdat hij op eigen kosten de boerderijen op het eiland liet renoveren._NEWLINE_Na Horlicks dood werd David Landale de nieuwe laird; hij zette Achamore House open als luxeverblijf voor welstellende toeristen. In 1989 werd Malcolm Potier de nieuwe eigenaar, die grootschalige plannen had om op Gigha een conferentiecentrum voor zakenlieden te bouwen en tevens het vliegveld aanlegde. Toen zijn investeringen in het water vielen, werd het eiland in 1992 geconfisqueerd door de Zwitserse bank Interallianz; in deze periode dreigden vele eilandbewoners uit hun huis gezet te worden. Uiteindelijk vluchtte Potier naar Australi\xc3\xab, waar hij wegens schuldontduiking gearresteerd werd en in 2006 nogmaals tot twaalf jaar veroordeeld omdat hij een complot had gesmeed om zijn vriendin te vermoorden._NEWLINE_De laatste laird was Derek Holt, stichter van een keten van amusementsparken. In 2001 besloot hij Gigha voor \xc2\xa3 4,2 miljoen te verkopen, waarop de inwoners een algemene vergadering bijeenriepen omtrent het voorstel, zelf geld in te zamelen om het eiland aan te kopen. 52 stemden v\xc3\xb3\xc3\xb3r, 28 tegen en 5 onthielden zich. Dit project werd ondersteund door donaties van onder andere de loterij en een lening van 1 miljoen pond van het Scottish Land Fund, die na twee jaar terugbetaald moest worden. Middels talloze fondsenwervingsactiviteiten, waaronder de verkoop van Achamore House, slaagde de bevolking er uiteindelijk in, op 15 maart 2004 het miljoen terug te betalen, een gebeurtenis die jaarlijks met een groot feest herdacht wordt als Latha Paghaidh an Deich Ceud Mile: \xe2\x80\x98de dag van de betaling van \xc3\xa9\xc3\xa9n miljoen\xe2\x80\x99.\n_START_SECTION_\nGaelische taal\n_START_PARAGRAPH_\nHet aantal vloeiende sprekers van het Gaelisch op Gigha is in de tweede helft van de twintigste eeuw drastisch geslonken. Onder andere B\xc3\xb2rd na G\xc3\xa0idhlig onderneemt pogingen om de taal te stimuleren. De meeste wegwijzers en informatieborden op het eiland zijn tweetalig. Het Gaelisch van Gigha heeft minder scherpe medeklinkers dan dat van de noordelijke Hebriden, maar in lexicaal opzicht lijkt het meer op zuidelijk Gaelisch: zo was bijvoorbeeld het noordelijke woord \xe2\x80\x98cairteal\xe2\x80\x99 (kwartier) onbekend; op Gigha zei men \xe2\x80\x98cathair\xe2\x80\x99.\n_START_SECTION_\nEconomie\n_START_PARAGRAPH_\nDe Isle of Gigha Heritage Trust bestaat uit een voorzitter en vrijwillige leden die elk jaar verkozen worden en een symbolisch bedrag van \xc3\xa9\xc3\xa9n pond voor het lidmaatschap betalen. Sinds de publieke overname werd op grote schaal ge\xc3\xafnvesteerd in de renovatie van de huizen op het eiland, waarvan meer dan drie kwart in uiterst slechte staat verkeerde. Een vastgoedontwikkelaar bouwde meerdere nieuwe woonsten ten zuiden van Ardminish. Voor de energievoorziening werden drie tweedehandse windturbines aangekocht, later met nog \xc3\xa9\xc3\xa9n extra aangevuld; het eiland produceert thans voldoende energie voor alle huizen en exporteert het surplus naar het vasteland._NEWLINE_Het Gigha Hotel bestaat reeds sedert de 18de eeuw en is een belangrijke bron van werkgelegenheid. In Ardminish bevindt zich de enige winkel van Gigha, die tevens het postkantoor huisvest. De lokale school werd in 1897 opgericht. Zoals op de meeste Hebriden bestond tot in de jaren 90 geen veerverbinding op zondag en waren het hotel en de winkel \xe2\x80\x99s zondags gesloten. Beneden aan de pier van Ardminish staat een restaurant (The Boathouse) dat in de Michelingids vermeld wordt, maar slechts in de zomermaanden geopend is._NEWLINE_De eilandeconomie hangt grotendeels van visvangst en veeteelt af. In de wateren om Gigha komen zeekreeften, krabben, heilbot en zalm voor. Gigha heeft geen wildpopulatie, maar wel wilde konijnen, die tot in de jaren 60 geregeld gevangen en gegeten werden. Tot eind 20ste eeuw had Gigha tevens een kazerij.'