b'\n_START_ARTICLE_\nAustrali\xc3\xab (land)\n_START_SECTION_\nFysieke kenmerken\n_START_PARAGRAPH_\nAustrali\xc3\xab, het kleinste continent en door sommigen ook beschouwd als het grootste eiland, wordt in het noorden door de Timorzee, de Arafurazee, de Golf van Carpentaria en de Straat Torres begrensd, in het oosten door de Koraalzee en de Tasmanzee en ten zuiden door de Straat Bass en de Grote Australische Bocht. De Indische Oceaan ligt ten zuiden en westen van Australi\xc3\xab. Het land heeft een totale kustlijn van 25\xc2\xa0760\xc2\xa0km en het is tevens het grootste land dat in zijn geheel op het zuidelijk halfrond ligt. Hierbij moet opgemerkt worden dat Brazili\xc3\xab groter is, maar ook nog een gedeelte op het noordelijk halfrond heeft liggen._NEWLINE_Een groot deel van Australi\xc3\xab bestaat uit woestijn. Enkel in het noordoosten zijn er regenwouden, die verder naar het zuiden vaak meer subtropisch dan tropisch zijn. In de dorre, hete binnenlanden zijn er naast woestijnen ook steppe- en savanneachtige gebieden, de scrublands._NEWLINE_Australi\xc3\xab is het laagste en vlakste continent. Een groot deel van het woestijngebied ligt net boven de zeespiegel, met in het westen het Centrale Laagland en het Westelijk Plateau. Aan de oostkust liggen bergketens en bevindt zich ook de hoogste berg, Mount Kosciuszko, met een hoogte van 2228 meter. Andere bekende bergen en rotsen zijn: Ulu\xe1\xb9\x9fu (Ayers Rock), Kata Tjuta (de Olga\'s), Mount Augustus, de Devils Marbles en Wave Rock._NEWLINE_Door het droge klimaat kent Australi\xc3\xab rivieren waarvan vele een deel van het jaar helemaal droogstaan. Het land heeft twee belangrijke rivieren die het hele jaar door water bevatten: de Murray en de Darling. Er bevinden zich in het land ook meren zoals het Eyremeer, het Torrensmeer en het Gairdnermeer die meestal droog liggen. Grote baaien zijn de Grote Australische Bocht, Golf van Carpentaria en de Spencergolf.\n_START_SECTION_\nKlimaat\n_START_PARAGRAPH_\nDe seizoenen in Australi\xc3\xab zijn tegengesteld aan die van het Noordelijk Halfrond. De lente duurt van september tot november, de zomer van december tot februari, de herfst van maart tot mei en de winter van juni tot augustus._NEWLINE_Australi\xc3\xab heeft voor het grootste gedeelte een subtropisch klimaat, in het uiterste noorden heerst een tropisch klimaat._NEWLINE_Van oktober tot eind november is het \'vroege stormseizoen\'. December en januari is het \'vroege regenseizoen\', soms heel nat. het \'late regenseizoen\' valt in februari en maart, met zeer zware regenval. Het \'late stormseizoen\' van april en mei heeft zware stormen. In juni en juli is het klimaat zeer aangenaam. Heet en droog is het in augustus. In de regentijd komen er regelmatig zware stormen voor, gemiddeld vijf per jaar. Gemiddeld valt hier circa 1470\xc2\xa0mm neerslag._NEWLINE_Midden-Australi\xc3\xab heeft een echt woestijnklimaat. In de zomer kunnen de temperaturen zeer hoog oplopen. In de winterperiode kan het \'s nachts flink afkoelen. Hier valt minder dan 250\xc2\xa0mm neerslag per jaar en het droge seizoen duurt meer dan acht maanden._NEWLINE_Het noorden van Nieuw-Zuid-Wales en het zuiden van Queensland hebben een subtropisch klimaat met het hele jaar door aangenaam weer, hoewel het in de zomer behoorlijk warm kan worden. Grote steden als Sydney, Perth en Adelaide hebben een mediterraan klimaat met warme zomers en milde winters._NEWLINE_Victoria en Tasmani\xc3\xab in het zuiden hebben een gematigd klimaat. In de winter kan het vrij koud worden met sneeuwval in de hogere gebieden. De rest van het jaar is het zonnig en warm met kans op hittegolven in Victoria.\n_START_SECTION_\nOpwarming\n_START_PARAGRAPH_\nVanaf 1910 tot 2016 is de gemiddelde oppervlakte-temperatuur een graad gestegen._NEWLINE_Klimaatverandering en opwarming van de Aarde zijn in Australi\xc3\xab te merken aan een verminderde hoeveelheid regen, hetgeen lokaal tot forse droogte leidt. Voor zoet water wordt men steeds meer afhankelijk van ontziltingsinstallaties. Tevens neemt het aantal bosbranden toe. Het klimaatrapport voor 2016 voorspelt dat deze trend zal toenemen.\n_START_SECTION_\nPolitiek\n_START_PARAGRAPH_\nZes toenmalige Britse koloni\xc3\xabn, Nieuw-Zuid-Wales, Tasmani\xc3\xab, Queensland, Victoria, Zuid-Australi\xc3\xab en West-Australi\xc3\xab werden in een federale staat verenigd. Iedere deelstaat heeft een eigen regering, rechterlijke macht, grondwet en overheid met een eigen gekozen premier. Federaal zijn de Australische Senaat en het Australische Huis van afgevaardigden die het Australische Parlement vormen._NEWLINE_Regeringsleider is de Minister-president van Australi\xc3\xab. Het gemenebest heeft bovendien twee zelfregerende gebieden: het Australisch Hoofdstedelijk Territorium (het gebied van de federale hoofdstad Canberra) en het Noordelijk Territorium met Darwin als hoofdstad. Tot het gemenebest behoren ook: Jervis Bay Territorium aan de Australische oostkust, Christmaseiland in de Indische Oceaan, Norfolk in de Stille Oceaan en Heard en McDonaldeilanden in de Zuidelijke Oceaan._NEWLINE_Het Gemenebest van Australi\xc3\xab is naast een federale parlementaire democratie ook een parlementair (constitutioneel) koninkrijk met als staatshoofd Elizabeth II van Australi\xc3\xab met de titel Koningin van Australi\xc3\xab (een Commonwealth realm). De troonopvolger van de natie is kroonprins Charles. In iedere deelstaat wordt het staatshoofd vertegenwoordigd door een gouverneur en in de federale overheid door de gouverneur-generaal. Het staatshoofd wordt in het gemenebest vertegenwoordigd door de Gouverneur-generaal van Australi\xc3\xab, die door de Kroon wordt aangesteld op advies van de Australische minister-president. Hoewel de meeste taken door de Gouverneur-generaal en stedelijke gouverneurs worden uitgevoerd zijn er enkele die het staatshoofd zelf uitvoert door persoonlijke aanwezigheid. In een referendum in 1999 is uitgesproken dat de bevolking van Australi\xc3\xab een overgang naar een republiek afwees._NEWLINE_Binnen de grenzen van Australi\xc3\xab ligt sinds 2013 de zelf uitgeroepen Murrawarrirepubliek, die door geen enkel land erkend wordt.\n_START_SECTION_\nToerisme\n_START_PARAGRAPH_\nAustrali\xc3\xab is een populaire vakantiebestemming en de toerismesector, waarin circa 500.000 Australi\xc3\xabrs werkzaam zijn, vormt een belangrijk deel van de economie. Behalve de grote steden Sydney en Melbourne is vooral de uitgestrekte natuur populair. Bekend zijn onder meer het nationaal park Ulu\xe1\xb9\x9fu-Kata Tju\xe1\xb9\xafa met de iconische berg Ulu\xe1\xb9\x9fu (Ayers Rock) en Kata Tju\xe1\xb9\xafa (The Olgas), het nationaal park Kakadu in het noorden, de koraalriffen van het Groot Barri\xc3\xa8rerif, de wildernis van het eiland Tasmani\xc3\xab, het Willandramerengebied in Nieuw-Zuid-Wales en Great Ocean Road langs de zuidkust. Australi\xc3\xab telt een aantal monumenten op de Werelderfgoedlijst. Jongeren tot 30 jaar uit onder andere West-Europa, Canada en Oost-Azi\xc3\xab kunnen werk (vaak seizoenswerk op het platteland) en reizen combineren met behulp van een speciaal visum gericht op backpackers.\n_START_SECTION_\nKatholieken\n_START_PARAGRAPH_\nOnder de christenen vormen de katholieken qua aantal de grootste geloofsgemeenschap van Australi\xc3\xab. Van de Australi\xc3\xabrs ging in 2006 bijna 4% naar een katholieke kerk gedurende het weekend. Alhoewel absoluut het aantal katholieken in de laatste 5 jaar toenam (vooral door immigratie), nam het relatieve aantal katholieken lichtjes af: van 26,7% in 2001 naar 26% in 2006._NEWLINE_Het aantal kerkbezoekers daalde van 864.000 in 1996 naar 763.276 in 2001, en naar 708.618 in 2006. Een afname van het aantal kerkbezoekers met bijna 20% in 10 jaar.\n_START_SECTION_\nCultuur\n_START_PARAGRAPH_\nSinds 1788 is de basis van de Australische cultuur sterk be\xc3\xafnvloed door de Anglo-Keltische westerse cultuur. Een aantal opvallende culturele kenmerken zijn ook ontstaan uit de natuurlijke omgeving van Australi\xc3\xab en uit inheemse culturen. Sinds het midden van de 20e eeuw heeft de Amerikaanse cultuur die van Australi\xc3\xab sterk be\xc3\xafnvloed, in het bijzonder door middel van televisie en film. Andere culturele invloeden komen uit naburige Aziatische landen en via grootschalige immigratie uit niet-Engels sprekende landen.\n_START_SECTION_\nKunst\n_START_PARAGRAPH_\nVan de Australische beeldende kunst wordt verondersteld dat die is begonnen met de grotschilderingen, rotstekeningen en bodypainting van de inheemse volkeren. De tradities van inheemse Australi\xc3\xabrs worden grotendeels mondeling overgeleverd, via ceremonie en door het vertellen van de Droomtijdverhalen. Vanaf het begin van de Europese kolonisatie is een belangrijk thema in de Australische kunst het natuurlijke landschap, dat bijvoorbeeld te zien is in de werken van Albert Namatjira, Arthur Streeton en anderen die zijn geassocieerd aan de Heidelberg School en Arthur Boyd._NEWLINE_Het landschap is een blijvende bron van inspiratie voor de Australische modernistische kunstenaars. Het wordt afgebeeld in de geprezen werken van Sidney Nolan, Fred Williams, Sydney Lange, en Clifton Pugh._NEWLINE_De Australische literatuur is ook be\xc3\xafnvloed door het landschap. De werken van schrijvers als Banjo Paterson, Henry Lawson en Dorothea Mackellar vangen de ervaring van de Australische bush. Het karakter van het nationale koloniale verleden van het land, zoals weergegeven in de vroege literatuur, is populair bij de moderne Australi\xc3\xabrs. In 1973 werd Patrick White de eerste Australi\xc3\xabr die werd bekroond met de Nobelprijs voor de Literatuur, Australische winnaars van de Man Booker Prize for Fiction zijn Peter Carey en Thomas Keneally. David Williamson, David Malouf en John Maxwell Coetzee, die onlangs pas een Australische burger is geworden, zijn ook bekende schrijvers, en Les Murray wordt beschouwd als "een van de belangrijkste dichters van zijn generatie".\n_START_SECTION_\nMedia\n_START_PARAGRAPH_\nDe Australische filmindustrie begon met de release in 1906 release van The Story of the Kelly Gang, die wordt beschouwd als \'s werelds eerste lange speelfilm. Zowel de Australische speelfilmproductie als de distributie van de Britse films daalde dramatisch na de Eerste Wereldoorlog als Amerikaanse studio\'s en distributeurs de filmindustrie monopoliseren. Tegen de jaren 1930 is ongeveer 95 procent van de in Australi\xc3\xab vertoonde speelfilms geproduceerd in Hollywood. Tegen de late jaren 1950 houdt de speelfilmproductie in Australi\xc3\xab feitelijk op te bestaan en worden er geen volledig Australische speelfilms meer gemaakt in de tien jaar tussen 1959 en 1969._NEWLINE_Australi\xc3\xab heeft twee publieke omroepen (de Australian Broadcasting Corporation en de multiculturele Special Broadcasting Service), drie commerci\xc3\xable televisiezenders, verschillende betaal-TV-diensten en talrijke openbare, non-profit televisie- en radiostations. Elke grote stad heeft minstens \xc3\xa9\xc3\xa9n dagelijkse krant en er zijn twee landelijke dagbladen, The Australian en The Australian Financial Review\n_START_SECTION_\nKeuken\n_START_PARAGRAPH_\nHet eten van inheemse Australi\xc3\xabrs werd grotendeels be\xc3\xafnvloed door de omgeving waarin ze leefden. De meeste stammen leefden van een eenvoudig jager-verzamelaardieet. Ze jaagden op inheems wild en vis en verzamelden inheemse planten en fruit. De algemene term voor de inheemse Australische flora en fauna die wordt gebruikt als voedselbron is bush tucker. De eerste kolonisten introduceerden gerechten op het continent, dat voor een groot deel bepaalde wat nu beschouwd wordt als typisch Australisch eten. Sinds het begin van de 20e eeuw is het eten in Australi\xc3\xab in toenemende mate be\xc3\xafnvloed door immigranten uit diverse landen, met name uit Zuid-Europese en Aziatische culturen. De Australische wijn wordt geproduceerd in 60 verschillende productiegebieden van in totaal ongeveer 160.000 hectare. Ze liggen voornamelijk in het zuidelijke, koelere delen van het land. De wijnregio\'s in elk van deze staten produceren verschillende druivenrassen en stijlen die gebruikmaken van de lokale klimaten en grondsoorten. De overheersende wijnrassen zijn Shiraz, Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot, Semillon, Pinot noir, Riesling en Sauvignon blanc.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nOngeveer 24 procent Australi\xc3\xabrs boven de leeftijd van 15 jaar neemt regelmatig deel aan georganiseerde sportactiviteiten in Australi\xc3\xab. Australi\xc3\xab heeft sterke internationale teams in cricket, hockey, korfbal, rugby League en rugby union. In elk van deze sporten zijn ze de afgelopen 25 jaar ten minste tweemaal olympisch of wereldkampioen geworden bij zowel de mannen als de vrouwen (voor zover van toepassing). Australi\xc3\xab is ook sterk in baanwielrennen, roeien en zwemmen en eindigt consequent in de top vijf van medaillewinnaars op de Olympische of WK niveau sinds 2000. Zwemmen is de sterkste van deze sporten. Australi\xc3\xab is de op \xc3\xa9\xc3\xa9n na meest productieve medaillewinnaar in deze sport in de Olympische geschiedenis.'