b"\n_START_ARTICLE_\nGirolamo Savonarola\n_START_PARAGRAPH_\nGirolamo Savonarola (Ferrara, 21 september 1452 \xe2\x80\x93 Florence, 23 mei 1498) was een dominicaan en van 1494 tot 1498 heerser over de Florentijnse Republiek._NEWLINE_Savonarola wordt vaak, met de Bohemer Jan Hus en de Engelsman John Wycliffe, tot de voorlopers van de Hervorming en het protestantisme gerekend, maar Savonarola bleef trouw aan de rooms-katholieke geloofsleer. Hij stond bekend om zijn antirenaissancistische boetepreken, boekverbrandingen en de vernietiging van kunstwerken, bekend als vreugdevuur van de ijdelheden. Zijn acties luidden de tijdelijke ondergang van de Medici-familie in als machthebbers van Florence. Hij kwam in conflict met paus Alexander VI, wat uiteindelijk tot zijn dood op de brandstapel leidde.\n_START_SECTION_\nJeugd en opleiding\n_START_PARAGRAPH_\nGirolamo Savonarola werd geboren in het gezin van Niccol\xc3\xb2 Savonarola en Elena Bonacorsi. Hij had twee zusters en was de derde van vijf broers. Hij werd in zijn jonge jaren gevormd door grootvader Michele Savonarola (1390-1468), een rijke arts met een strenge moraal en religieuze principes, die hoopte dat zijn kleinzoon arts zou worden. Savonarola was meer ge\xc3\xafnteresseerd in de werken van Plato en Aristoteles, geciteerd door Thomas van Aquino en door de Bijbel. Als jongen van twintig (1472) schreef hij Canzona de ruina mundi, waarin hij het verval van de moraal beschrijft. In 1474 volgde de Canzona de ruina ecclesiae, waarin hij de kerk beschuldigt van haar arrogantie en misbruiken. In deze Canzona\xe2\x80\x99s klinkt Savonarola\xe2\x80\x99s heimwee door naar het ideaal van het vroege christendom._NEWLINE_Op 24 april 1475 trad Savonarola toe tot de Orde van de Dominicanen in Bologna. In dit klooster San Domenico was Dominicus in 1221 overleden. Men handhaafde daar een strenge kloosterregel. In 1479 ging hij terug naar Ferrara om daar aan de universiteit theologie te studeren. Hij werd daar tot priester gewijd._NEWLINE_Vanwege vijandelijkheden tussen de hertog van Ferrara en de troepen van de paus moest de prior met de communiteit uitwijken naar het klooster San Marco in Florence. In dit klooster nam Savonarola de taak op zich van lector in de theologie en kreeg veel waardering. Hij bestudeerde de Apocalyps en Profeten van het Oude Testament en gaf daar lessen over. In 1485 en 1486 hield hij in Florence de vastenmeditaties waarin hij nadrukkelijk de kerk opriep zich te hervormen en te vernieuwen._NEWLINE_De magister-generaal van de orde, Joachim de Turriani (1487-1500) voorzag moeilijkheden met de familie de\xe2\x80\x99 Medici bij deze trant van preken en hij plaatste Savonarola over naar Brescia (Lombardije). Vandaaruit zette Savonarola zijn preektrant met groot succes door in Genua en Pavia en hij vond gretig gehoor bij de lagere middenklasse._NEWLINE_Lorenzo de\xe2\x80\x99 Medici vroeg de magister-generaal, op advies van de filosoof Giovanni Pico della Mirandola, om Savonarola weer terug te plaatsen in Florence. Dat gebeurde en Savonarola preekte zo hartstochtelijk en indringend over het Laatste Oordeel dat de Kerk van San Marco te klein was en hij met verlof uitweek naar de Dom van Florence._NEWLINE_In juni 1491 koos de communiteit van het convent San Marco Savonarola als prior. Hij maakte dit convent los van de Lombardische provincie met de bedoeling er een eigen klooster van te maken van de strenge observantie.\n_START_SECTION_\nBoetepreken\n_START_PARAGRAPH_\nSavonarola raakte steeds verder gedesillusioneerd in de toenmalige leiding van de Katholieke Kerk. Het in zijn ogen immorele gedrag en de zedeloosheid van kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders van zijn tijd, het verkopen van aflaten, het schenden van het celibaat en de woekerende corruptie van de Vaticaanse curie zag hij als grote zonden. Daarom concentreerde hij zich in zijn studie meer en meer op de Bijbel, de mystici en de kerkvaders, waarbij hij vanaf ongeveer 1486 wereldse zaken als kunst of vermaak als zonden ging zien. Vanuit deze visie preekte hij in de Florentijnse San Marcokerk. Dit keer wist hij wel een blijvende indruk te maken: tijdens de missen die hij celebreerde zat de kerk altijd bomvol._NEWLINE_Savonarola was geen theoloog die vaste doctrines aanhing, in plaats daarvan leerde hij dat het beter is moreel en praktisch goed te handelen dan genot, luxe of andere zaken die hij als zondig zag, na te streven. Hij was een beschermeling van Lorenzo de' Medici, de machtigste man in de Florentijnse Republiek, patroon van vele bekende kunstenaars en artiesten van de Renaissance. Op zijn sterfbed (1492) liet De' Medici Savonarola roepen om hem de biecht af te nemen en het heilig oliesel toe te dienen. Later richtte Savonarola zich echter in zijn preken juist tegen Lorenzo de' Medici en zijn zoon Piero de' Medici, die zijn vaders leidende rol in de republiek had overgenomen.\n_START_SECTION_\nRechtszaak en executie\n_START_PARAGRAPH_\nHet verzoek van paus Alexander VI Savonarola uit te leveren werd door de Signoria afgewezen. Ze vonden het beter dat Savonarola te midden van de Florentijnen werd gedood. De paus verzocht toelating van waarnemers. De magister-generaal, Joachim Turriani, en de advocaat van de Curie, Francesco Romolina, kwamen naar Florence en werden toegelaten._NEWLINE_In de rechtszaak luidden de aanklachten tegen Savonarola: ketterij, het veroorzaken van een kerkschisma, het preken over ontoelaatbare zaken en het aantasten van de pauselijke autoriteit. Savonarola en zijn twee medewerkers legden, na martelingen op de strekbank, uiteindelijk een bekentenis af. De beulen lieten alleen Savonarola's rechterarm ongemoeid, zodat hij in staat bleef zijn handtekening te zetten._NEWLINE_Na het oordeel van de kerkelijke rechtbank, werd Savonarola overgedragen aan de wereldlijke rechtbank die het vonnis \xe2\x80\x93 dood door ophanging en vuur - uitvoerden op de Piazza della Signoria op de dag v\xc3\xb3\xc3\xb3r Hemelvaart, woensdag 23 mei 1498. Zo vonden Savonarola, Domenico de Pescia en Silvester Maruffi, na van hun ordesgewaad ontdaan te zijn, de dood. De uitvoerders van het vonnis pookten de vuren nog eens hoog op zodat geen resten van de lichamen over waren en gooiden de as in de Arno om te voorkomen dat er resten overbleven die als relieken zouden gaan dienen._NEWLINE_In gevangenschap schreef Savonarola twee van zijn bekendste werken. Infelix Ego, een meditatie over Psalm 51, voltooide hij vlak na zijn bekentenis op 8 mei. Hij vraagt God hierin om vergeving voor het feit dat hij aan de fysieke druk van de martelingen bezweken was en misdaden had bekend waaraan hij geloofde onschuldig te zijn. Op de dag van zijn executie, 23 mei 1498, was hij nog bezig aan Tristitia obsedit me, een meditatie over Psalm 31._NEWLINE_De geschiedschrijver Jacopo Nardi, die getuige was van de executie, schreef dat de beul die het vuur aanstak daarbij uitriep dat degene die hem had willen verbranden nu zelf dit lot onderging. Een andere getuige, Lucca Landucci, schreef dat de verbranding een paar uur duurde, waarbij de beulen de as een aantal keer omwoelden en met nieuw hout bedekten, zodat aanwezige vroegere aanhangers van Savonarola niet in staat zouden zijn stoffelijke resten te bemachtigen die dan als relieken bewaard zouden blijven. De as van het vuur werd bij de Ponte Vecchio in de Arno verstrooid. Ook Niccol\xc3\xb2 Machiavelli was getuige van de executie en heeft deze beschreven.\n_START_SECTION_\nNalatenschap\n_START_PARAGRAPH_\nHoewel hij soms tot dezelfde categorie gerekend wordt als reformatoren als Luther en Calvijn, was Savonarola eigenlijk geen kerkhervormer. Hij wilde geen afsplitsing van de Katholieke Kerk veroorzaken, maar slechts wat hij zag als de zedeloosheid binnen de kerk bestrijden. Hij bleef trouw aan de kerkelijke traditie en ook aan de sacramenten- en heilsleer van de katholieke concilies._NEWLINE_Het eigenmachtige optreden van Savonarola dat bepaald hardhandig en radicaal mag heten, valt niet eenvoudig positief of negatief te beoordelen. Het Florence in de tijd van Savonarola is beschreven in De geboorte van Venus, een roman van Sarah Dunant. Na zijn dood zouden de De' Medici's weer aan de macht komen in Florence._NEWLINE_Savonarola's preken, die bol stonden van dood, verderf en de verwachte apocalyps of eindtijd, leidden onder andere bij de jonge Michelangelo en Pico della Mirandola tot grote bewondering, gevolgd door innerlijke tweestrijd. Enerzijds dienden zij de kunst af te zweren, maar anderzijds moesten zij via de kunst Savonarola's visioenen van dood en verderf tonen. Zo vindt Savonarola paradoxaal genoeg zijn weg als belangrijk be\xc3\xafnvloeder van de progressiefste kunst uit zijn tijd._NEWLINE_Reeds in 1558 verklaarde paus Paulus IV dat de dominicaner pater Savonarola niet schuldig was geweest aan ketterij of schisma._NEWLINE_In 1949 en opnieuw in 2007 maakte de Dominicaner Orde bekend, dat zij een onderzoek tot zaligverklaring van hun confrater Savonarola wilden instellen in het Vaticaan. De jezu\xc3\xafeten verklaarden zich echter tegenstander van deze zaligverklaring. Volgens hen is de agitatie van Savonarola tegen de toenmalige paus een onvergeeflijk delict geweest. Reeds Ignatius van Loyola liet daarom strijdschriften van de hand van Savonarola in de jezu\xc3\xafetenscholen verbieden en verbranden."