b'\n_START_ARTICLE_\nNorbert Elias\n_START_SECTION_\nLevensloop\n_START_PARAGRAPH_\nElias werd geboren als zoon van de textielhandelaar Hermann Elias en Sophie Gallewski (Galevski) in het destijds Duitse Breslau, het tegenwoordige Wroc\xc5\x82aw in Polen. Hij volgde het gymnasium en deed in 1915 eindexamen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende hij van 1915 tot 1919 als vrijwilliger in het Duitse leger, aanvankelijk als telegrafist aan het front en na een psychische crisis in 1917 als ziekenverpleger te Breslau. Hier studeerde hij vanaf 1917 medicijnen, filosofie en psychologie. Toen het vermogen van zijn vader verdampte als gevolg van de naoorlogse hyperinflatie, ging Elias in 1922 bij een ijzerwarenfabriek werken als hoofd Export. In 1924 promoveerde hij aan de Universiteit van Breslau tot doctor in de filosofie en de psychologie op het proefschrift Idee und Individuum. Toen zijn ouders zich financieel weer konden redden ging hij vanaf 1925 sociologie studeren in Heidelberg bij Alfred Weber. Hier raakte hij bevriend met Karl Mannheim, die toen nog een niet-betaalde docent was (Privatdozent), en hielp hij hem in diens contacten met studenten. Toen Mannheim in 1930 Max Scheler aan de Universiteit van Frankfurt opvolgde, nodigde hij Elias uit om zijn assistent te worden met uitzicht op habilitatie na drie jaar. De volgende jaren legde Mannheim zich vooral toe op de grote hoorcolleges voor studenten en bezoekers uit de Frankfurtse intelligentsia, terwijl Elias werkcolleges voor zijn rekening nam en studenten begeleidde bij het schrijven van scripties en dissertaties. Daarnaast werkte hij aan zijn habilitatiestudie (die pas veel later in uitgebreide vorm zou worden uitgegeven als Die h\xc3\xb6fische Gesellschaft), maar tot het houden van een aanstellingsvoordracht als Privatdozent kwam het na de machtsovername door de Nazis niet meer._NEWLINE_In maart 1933 moest hij Duitsland ontvluchten en zocht hij eerst zijn toevlucht in Parijs, waar hij een fabriekje voor houten speelgoed opzette. Bij ontbreken van enig uitzicht op een universitaire positie vertrok hij, zonder veel kennis van het Engels, anderhalf jaar later naar Londen, waar hij met financi\xc3\xable steun van een joodse vluchtelingenorganisatie kon werken aan \xc3\x9cber den Proze\xc3\x9f der Zivilisation, een groots opgezet onderzoek naar de sociale herkomst van de meer beschaafde gedragsvormen in Europa en de achterliggende ontwikkeling van de westerse staatssamenlevingen, waarvan het tweede deel in 1939 werd voltooid. Hij kreeg een baan als onderzoeker aan de London School of Economics en werd met zijn collega\'s in het begin van de oorlog ge\xc3\xabvacueerd naar Cambridge. Toen Duitsland het Verenigd Koninkrijk dreigde binnen te vallen werden Duitsers als verdachte \'enemy aliens\' preventief ge\xc3\xafnterneerd, eerst in een kamp bij Liverpool en later op het eiland Man. Na zijn vrijlating, acht maanden later, werkte hij mee aan het volwassenenonderwijs van de Labour Party en van de Universiteit van Londen. Op 22 februari 1952 werd hij genaturaliseerd tot Brits burger. In 1954 vestigde hij zich in Leicester na zijn benoeming tot medewerker aan de nieuw opgerichte faculteit sociologie van de universiteit aldaar; zijn pensionering volgde in 1962. Van 1961 tot 1964 was hij als hoogleraar sociologie verbonden aan de Legon University in Accra (Ghana)._NEWLINE_Vanaf 1964 was Elias gasthoogleraar op diverse plaatsen in Duitsland en in Amsterdam (1969-1970) en Den Haag (1971). Hij woonde een groot deel van deze periode in Amsterdam, waar hij op 93-jarige leeftijd overleed. De laatste jaren van zijn leven was hij vrijwel blind en dicteerde hij zijn teksten aan assistenten.\n_START_SECTION_\nWerk en receptie\n_START_PARAGRAPH_\nIn Engeland zette Elias zijn onderzoek voort in het Britse Museum. Min of meer bij toeval stuitte hij op etiquetteboeken. In zijn speurtocht naar de ontwikkeling van de daarin aanbevolen gedragingen stuitte hij telkens op woorden als \xe2\x80\x9ccourtoisie\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9ccivilit\xc3\xa9\xe2\x80\x9d en \xe2\x80\x9ccivilisation\xe2\x80\x9d, en kwam hij tot de slotsom dat dit trefwoorden waren voor wat in verschillende perioden gezien werd als toonaangevend gedrag. Elias vroeg zich af of deze gedragsstandaarden in de opeenvolgende edities van de manierenboeken veranderd waren. Het antwoord was zeer verrassend: niet alleen waren de sociale standaarden drastisch veranderd sedert de middeleeuwen en de Renaissance, maar sommige gedragingen uit vroegere tijden waren zelfs volstrekt onacceptabel geworden. De Europeanen waren veel gevoeliger geworden voor het menselijk lichaam en de fysieke kanten van het bestaan (eten, slapen, opvoeding, seks en geweld). De menselijke natuur had zich vanuit een gewelddadige middeleeuwse spontaniteit ontwikkeld in de richting van meer stabiele, gematigde en beheerste gedrags- en gevoelspatronen. Terwijl in een proces van honderden jaren de maatschappelijke vervlechtingen gedifferentieerder en dwingender werden (in het kader van geweldsmonopolisering en staatsvorming), was de structuur van de persoonlijkheid \xe2\x80\x9cbeschaafder\xe2\x80\x9d geworden. _NEWLINE_\xc3\x9cber den Proze\xc3\x9f der Zivilisation verscheen (afgezien van een beperkte \'Vorabdruck\' van deel I in 1937), in 1939 bij een tamelijk onbekende Zwitserse uitgever. Menno ter Braak las het boek en wijdde er lovende beschouwingen aan. Die werden begin jaren vijftig gelezen door de sociologie-student Joop Goudsblom, die als hoogleraar, met de historicus Maarten Brands, Elias later naar Nederland haalde, en een pleitbezorger van diens werk zou blijven. In 1973 kwam er een Franse vertaling uit van het \'magnum opus\' en in 1978 volgde de Engelse (The Civilizing Process, in het kader van het Verzameld Werk hernoemd tot On the Process of Civilisation). Een eerste televisieportret van Elias werd uitgezonden door de VPRO in 1975. In Duitsland kwam Elias\' doorbraak met de Suhrkamp-pocketeditie van 1976. Vele vertalingen in andere talen volgden. De Nederlandse verscheen in 1982. Ook in de 21e eeuw blijft het werk onderzoekers in alle continenten inspireren._NEWLINE_De twee delen van \xc3\x9cber den Proze\xc3\x9f der Zivilisation werden in het Frans apart uitgegeven als La civilisation des moeurs (1973) en La dynamique de l\xe2\x80\x99Occident (1975). Het werk werd vergeleken met het boek van Philippe Ari\xc3\xa8s L\'Enfant et la vie familiale sous l\'Ancien R\xc3\xa9gime. De Franse herontdekking van het boek stimuleerde de hernieuwde interesse ervoor in Noordwest-Europa. Francois Furet noemde het boek \xe2\x80\x9ceen ware betovering\xe2\x80\x9d en \xe2\x80\x9czowel charmant als diepzinnig\xe2\x80\x9d. Hij zette hiermee de toon voor vele lovende recensies. Ook kritische reacties bleven niet uit._NEWLINE_Elias wordt als een van de belangrijkste sociologen van de twintigste eeuw beschouwd: in 1998 vroeg de International Sociological Association haar leden  naar de belangrijkste sociologische boeken van 20e eeuw: "Het civilisatieproces" kwam op de zevende plaats. In 1977 ontving hij de Theodor Adorno-prijs van de stad Frankfurt, in 1980 een eredoctoraat van de Universiteit van Bielefeld, in 1986 het Gro\xc3\x9fe Verdienstkreuz van de Bundesrepublik Deutschland. In 1989 won hij de \'Premio Europeo Amalfi per la Sociologia e le Scienze Sociali\', in 1990 de \'Premio Nonino\' voor een \'Maestro del nostro tempo\'. Op zijn negentigste verjaardag (1987) werd hij benoemd  tot Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau. Almere noemde in 2015 een weg in de experimentele wijk Oosterwold naar hem en in 2017 kreeg brug 453 in het Amsterdamse Vondelpark zijn naam.'