b"\n_START_ARTICLE_\nJezidi's\n_START_PARAGRAPH_\nJezidi's (ook ezidi's, jezidi, jazda of jazidi genoemd, in het Koerdisch: \xc3\x8azid\xc3\xaet\xc3\xae of \xc3\x8azid\xc3\xae) zijn aanhangers van een syncretische geloofsovertuiging waarin men christelijke, islamitische, Joodse, maniche\xc3\xafstische, mithra\xc3\xafsche en heidense elementen terugvindt. Jezidi is een vertakking van het jezdanisme (afgeleid van het Koerdische woord jezd\xc3\xa2n dat 'god' of 'engel' betekent). De andere vertakking van het jezdanisme is het jarsanisme._NEWLINE_De jezidi's zelf noemen zich liever 'ezidi' (het Koerdische Ezda of Azda is de naam voor God; 'ezidi' staat dan voor 'volk van God')._NEWLINE_Door de burgeroorlogen in Irak en Syri\xc3\xab zijn de jezidi's aldaar in verdrukking gekomen.\n_START_SECTION_\nAlgemeen\n_START_PARAGRAPH_\nHet jezidisme is een Koerdische 'volksreligie'. De jezidi's geloven in \xc3\xa9\xc3\xa9n god Jezdan (Ezid), de schepper van de wereld, en in de 'Pauwenengel' Taus Melek, de voornaamste van de zeven aartsengelen die de wereld besturen. De jezidi's hebben twee heilige boeken, geschreven in het Koerdisch: de Kitabe Cilve (Het boek van inspiratie) en de Meshef Resh (Het zwarte boek). Zij houden er bijzondere zuiverheidstaboes op na en zijn erg 'gesloten' gestructureerd in een soort kastenstelsel. Bovendien is het jezidisme endogaam: je wordt als jezidi geboren, je kunt het dus niet worden. Ze beschouwen zich niet als moslims en hun religie niet als deel uitmakend van de islam. Het doopsel en het geloof in re\xc3\xafncarnatie hebben ze overgenomen uit respectievelijk het christendom en het hindoe\xc3\xafsme.\n_START_SECTION_\nVervolging\n_START_PARAGRAPH_\nDe jezidi's zijn sinds eeuwen slachtoffer van vervolging door vijandige buren of regimes. Dieptepunt van die vervolgingen was de slachtpartij die de bei van Rowanduz liet aanrichten in 1832. De jezidi's emigreerden in die Ottomaanse periode dan ook massaal naar de Kaukasus en speelden vervolgens een belangrijke rol in Armeni\xc3\xab, Azerbeidzjan en Georgi\xc3\xab. Hun situatie daar verslechterde na de val van de Sovjet-Unie. Ook in Turkije zorgde repressie voor emigratie: Turkse jezidi's migreerden vooral naar Duitsland._NEWLINE_In Irak kampen jezidi's met vijandigheid van islamitische militanten, en werden jezidi's in 2007 het doelwit van een aantal zware aanslagen. Als aanleiding werd de steniging van Du'a Khalil Aswad aangehaald. Hierbij was in april 2007 het 17-jarige jezidimeisje Du'a Khalil Aswad in haar dorp doodgestenigd omdat ze een relatie met een soennitische jongen had en er geruchten gingen dat ze moslim wilde worden. Op 23 april 2007 vermoordden ISIS-militanten 23 jezidi's in Mosoel. Op 14 augustus 2007 vond in de Noord-Iraakse plaats Qahataniya de zwaarste aanslag uit de Iraakse (burger)oorlog plaats. Bij een tegen de jezidi's gerichte zelfmoordaanslag vonden 796 personen de dood en vielen meer dan 1500 gewonden. De aanslag was een week ervoor door aan Al Qaida verbonden islamitische militanten aangekondigd omdat zij jezidi's als anti-islamitisch zien. Ook hier werd opnieuw de steniging van Du'a Khalil Aswad als reden aangehaald._NEWLINE_In 2014 waren de jezidi's een van de bevolkingsgroepen die door de terreurgroep ISIS werden vervolgd en vermoord. Op 30 juli van dat jaar kwamen de jezidi's in opstand tegen het oprukkende ISIS; 500 van hen zouden zijn vermoord. Velen van hen kwamen vast te zitten op de berg van Sinjar, waar ook veel mensen stierven door honger, dorst en gebrek aan medicijnen. Het lot van de jezidi's die in handen zijn gevallen van ISIS is dat zij zich moeten bekeren tot de islam; vaak vinden zij de dood of vrouwen worden verhandeld als slaaf._NEWLINE_Vandaag leven er naar schatting 75.000 jezidi's in West-Europa (vooral Duitsland en Zweden), 150.000 in de Kaukasus en 500.000 in Iraaks Koerdistan. De jezidi's hebben het moeilijk om zich te handhaven in de stedelijke Europese samenleving en om het jezidisme te institutionaliseren. In Belgi\xc3\xab heeft de jezidigemeenschap haar centrum in Luik; de Brusselse jezidi's zijn voornamelijk afkomstig uit de voormalige Sovjet-Unie. In Nederland leven zo'n 5000 jezidi's._NEWLINE_De totale omvang van het aantal volgelingen van het jezidisme wordt geschat op circa 2 miljoen mensen.\n_START_SECTION_\nVoertaal\n_START_PARAGRAPH_\nDe voertaal van de jezidi's is Koerdisch, meestal het Kurmanci-dialect dat vooral in Noord-Koerdistan wordt gesproken.\n_START_SECTION_\nPelgrimage\n_START_PARAGRAPH_\nLalish, een stadje ten noorden van Mosoel (Irak) is de heilige plek voor de jezidi's en is het centrum van de zesdaagse pelgrimage van de jezidi's. In Lalish bevindt zich het graf van sjeik Adi, de stichter van het jezidisme.\n_START_SECTION_\nFeesten\n_START_PARAGRAPH_\nHet jezidinieuwjaar valt in de lente. Tijdens dit feest gebruiken ze de instrumenten dahol en zurna (houten fluit)._NEWLINE_Tijdens de pelgrimage vieren de jezidi's Tawusgeran en Cejna ('feest') Cemaiya."