b'\n_START_ARTICLE_\nVuk Karad\xc5\xbei\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nVuk Stefanovi\xc4\x87 Karad\xc5\xbei\xc4\x87 (Servisch: \xd0\x92\xd1\x83\xd0\xba \xd0\xa1\xd1\x82\xd0\xb5\xd1\x84\xd0\xb0\xd0\xbd\xd0\xbe\xd0\xb2\xd0\xb8\xd1\x9b \xd0\x9a\xd0\xb0\xd1\x80\xd0\xb0\xd1\x9f\xd0\xb8\xd1\x9b) (Tr\xc5\xa1i\xc4\x87, 7 november 1787 - Wenen, 7 februari 1864) was een Servische lingu\xc3\xafst en taalhervormer. Hij geldt als de grondlegger van de moderne Servische (Servo-Kroatische) literaire standaardtaal.\n_START_SECTION_\nLeven en werk\n_START_PARAGRAPH_\nKarad\xc5\xbei\xc4\x87 werd geboren in het dorp Tr\xc5\xa1i\xc4\x87, in de buurt van Loznica. Zijn voornaam "Vuk" betekent "wolf"; deze naam kreeg hij omdat al zijn broers en zussen gestorven waren aan tuberculose, waardoor hij de enige overlevende was. Lezen en schrijven leerde hij in het klooster van Trono\xc5\xa1a, verder schoolde hij zichzelf. Hij nam deel aan Servische opstanden tegen de Ottomaanse bezetting, die hij ook gedetailleerd beschreef._NEWLINE_Karad\xc5\xbei\xc4\x87 hervormde de Servische literaire taal en standaardiseerde het Servische cyrillische alfabet door strikte fonologische principes te hanteren. Dit maakte het alfabet tot een van de meest gebruiksvriendelijke in de wereld._NEWLINE_Karad\xc5\xbei\xc4\x87 moderniseerde de taal en bracht ze dichter bij de gesproken volkstaal, in het bijzonder het dialect van de oostelijke Herzegovina, zijn eigen dialect. Hierdoor nam hij afstand van het voorheen invloedrijke Russische en Servische Kerkslavisch. Karad\xc5\xbei\xc4\x87 was, samen met \xc4\x90uro Dani\xc4\x8di\xc4\x87, de belangrijkste Servische ondertekenaar van het akkoord van Wenen van 1850, dat, aangemoedigd door de Oostenrijkse autoriteiten, de basis vormde van het latere Servo-Kroatisch._NEWLINE_Hoewel Karad\xc5\xbei\xc4\x87\' spelling bedoeld was voor het Servisch, week zijn fonologie enigszins af van wat (tegenwoordig) als typisch Servisch wordt gezien, aangezien deze gebaseerd was op een Jekavisch dialect. Tegenwoordig geldt Jekavisch als typisch westelijk (Kroati\xc3\xab en Bosni\xc3\xab), terwijl Servisch Ekavisch is. De door Karad\xc5\xbei\xc4\x87 ontwikkelde spellingsprincipes vonden ook ingang in de Kroatische spelling, waar ze ook tot op de dag van vandaag worden toegepast._NEWLINE_Karad\xc5\xbei\xc4\x87 stelde ook enkele bloemlezingen van de Servische volksliteratuur samen. Voor zijn werk kreeg hij weinig financi\xc3\xable ondersteuning, waardoor hij soms in armoede moest leven. Hij stierf in Wenen._NEWLINE_De Orde van Vuk Karad\xc5\xbei\xc4\x87 voor kunst, cultuur en onderwijs werd naar hem vernoemd.\n_START_SECTION_\nMotto\n_START_PARAGRAPH_\n"Schrijf zoals je praat en lees zoals het is geschreven"_NEWLINE_"Pi\xc5\xa1i kao \xc5\xa1to govori\xc5\xa1 i \xc4\x8ditaj kako je napisano"_NEWLINE_Hoewel dit citaat vaak aan Vuk Karad\xc5\xbei\xc4\x87 wordt toegeschreven, is het in werkelijkheid een spellingsprincipe dat ontwikkeld werd door de Duitse taalkundige Johann Christoph Adelung. Karad\xc5\xbei\xc4\x87 gebruikte het principe slechts om zijn taalhervorming door te drukken._NEWLINE_Het toeschrijven van het citaat aan Karad\xc5\xbei\xc4\x87 is een in Servi\xc3\xab wijdverbreid misverstand. De Universiteit van Belgrado neemt in het toelatingsexamen voor de faculteit der letteren soms een vraag over de oorsprong van het citaat op, als strikvraag.'