b"\n_START_ARTICLE_\nBezuidenhout\n_START_SECTION_\nOorsprong\n_START_PARAGRAPH_\nHet gebied dat later het Bezuidenhout zou gaan heten, heette in de middeleeuwen het \xe2\x80\x9cHeerenveen\xe2\x80\x9d. Door turfstekers werd daar turf uit het veen gewonnen voor hun heer, de graaf van Holland. Vandaar de toenmalige naam van dit gebied. Het Heerenveen maakte deel uit van de Veenpolder, die onder andere ook de Binkhorstpolder omvatte. Tussen het Heerenveen en Voorburg werd in 1403 een afscheiding gegraven, een wetering, waavan de naam uiteindelijk zou worden verbasterd tot Schenk, maar welke oorspronkelijk de Scheijingwetering heette, afgeleid van het woord scheiding. Deze ontwikkeling was de eerste aanzet naar de vorming van een polder. Het Hoogheemraadschap van Delfland besloot in 1442 tot de aanleg van waterkeringen (veenkaden) en twee houten sluizen, ter bescherming van de turfgrond van de graaf, welke door de verlaging van het maaiveld, steeds meer te maken kreeg met wateroverlast. In 1446 kreeg de Veenpolder, inclusief het het Heerenveen, zijn eerste poldermolen, genaamd de Oude Veenmolen, gelegen aan de Haagse Trekvliet. Hiermee was de inpoldering van het gebied compleet. In 1461 werd de molen alweer vervangen door de Broekslootmolen (Oude Binkhorstmolen), die eveneens verrees aan de Haagse Trekvliet, echter op een grotere afstand van het Heerenveen._NEWLINE_In 1626 verrees op de plek van de Oude Binkhorstmolen een nieuwe molen, waarvan al snel bleek dat deze niet voldoende op zijn taak berekend was. Daarom werd in 1654 een tweede molen gebouwd, de Nieuwe Veenmolen. Deze verrees langs de Schenk, bij de huidige IJsclubweg. Haaks daarop werd de Molensloot gegraven, waarlangs de huidige Carel Reinierszkade loopt. De Molensloot, ook genoemd de \xe2\x80\x9cBoschsloot\xe2\x80\x9d, zorgde voor een verbinding met de Bezuidenhoutsevaart, die tussen de Bezuidenhoutseweg en het Haagse Bos liep. Deze verbinding zorgde ervoor dat de Nieuwe Veenmolen ook bekend kwam te staan als de \xe2\x80\x9cBoschmolen\xe2\x80\x9d. De naam \xe2\x80\x9cHeerenveen\xe2\x80\x9d raakte na verloop van tijd in onbruik; voortaan werd het gebied de \xe2\x80\x9cNieuwe Veenpolder\xe2\x80\x9d genoemd. Gezien de ligging bij het Haagse Bos sprak men tegelijkertijd ook van de \xe2\x80\x9cBezuidenhoutsepolder\xe2\x80\x9d. (In oud taalgebruik werd een bos ook wel een hout genoemd) Overigens was in die tijd geen sprake van officieel vastgelegde namen.\n_START_SECTION_\nEerste bebouwing\n_START_PARAGRAPH_\nDe oudste bebouwing in Bezuidenhout verrees langs de Bezuidenhoutseweg, waarvan de oorsprong teruggaat tot in de middeleeuwen. Op verspreide plekken stonden nabij de weg buitenplaatsen en boerderijen. De buitenplaatsen hadden namen als: Boschlust, Huis Ter Noot, Willemsburg, Louisenburg, Zuiderbosch, Zandvliet en Het Kleine Loo. Ook waren er langs de Bezuidenhoutseweg enkele herbergen waaronder Nieuw Oost-Inje, Het Bonte Koetje en Het Rad van Avontuur. Daarnaast waren er woningen van werklieden te vinden. Van al deze bebouwing is nagenoeg niets overgebleven, behalve soms een vermelding in een straatnaam. Slechts de toegangspoort van Paleis Huis ten Bosch aan de Bezuidenhoutseweg resteert. Deze is afkomstig van buitenplaats Het Kleine Loo. Het koninklijk paleis, dat verrees in de zeventiende eeuw, heeft dan wel een uitgang aan de Bezuidenhoutseweg, het is officieel niet in de wijk Bezuidenhout gelegen.\n_START_SECTION_\nBesuyenhouyts Buert\n_START_PARAGRAPH_\nVanwege de groei van het aantal woningen langs de Bezuidenhoutseweg, werd rond 1730 de Bezuidenhoutschebuurt opgericht. Deze omvatte de woningen ter weerszijden van de Bezuidenhoutseweg en liep van de Schenkweg tot de grens met Wassenaar. Deze buurt, georganiseerd als een soort vereniging, was verantwoordelijk voor het bewaren van een goede verstandhouding tussen de buurtbewoners, wederkerige hulpverlening en het handhaven van orde en rust binnen de buurt. Het betrof zaken als het organiseren van buurtfeesten, het bij toebeurt ophalen van overleden mensen en het beslechten van burenruzies. Welke huishoudens tot de buurt behoorden, werd bijgehouden in \xe2\x80\x9cHet Boeck van de Besuyenhouyts Buert\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nNegentiende eeuw\n_START_PARAGRAPH_\nIn de tweede helft van de negentiende eeuw groeide de bevolking van Den Haag explosief, waardoor de aanleg van nieuwe woonwijken noodzakelijk werd. Rond 1850 begon de daadwerkelijke uitbreiding van het centrum met herenhuizen langs de Bezuidenhoutseweg, dat in het verlengde van de Herengracht ligt. Daar bevond zich toen al Hotel Bellevue dat rond 1750 was gebouwd als villa van Pieter Lyonet en welk een fraai uitzicht bood op de Koekamp. Investeerders zoals de bankier Pierre Jean Landry en bouwondernemer Willem Hendrik van Zanten kochten oude buitenplaatsen op en braken die af voor nieuwbouw van herenhuizen. In 1868 waren de 1e en 2e Van den Boschstraat de eerste geheel nieuw aangelegde straten in Bezuidenhout met rijtjeshuizen en in 1872 aangevuld met de Engelse kerk. Door de bouw in 1878 van Station Staatsspoor werd het gebied ten noordoosten van de Haagse binnenstad ineens veel aantrekkelijker voor woningbouw. Vanaf eind negentiende eeuw tot 1910 werd het noordwestelijke deel van de woonwijk Bezuidenhout gebouwd.\n_START_SECTION_\n1910-1945\n_START_PARAGRAPH_\nIn de volgende decennia, tot de Tweede Wereldoorlog, werd de bouw van de rest van de wijk voltooid. Ten westen van de Laan van Nieuw Oost-Indi\xc3\xab trof men vooral huizen in de stijl van de Neorenaissance en Art-Nouveau aan. De toenmalige directeur van de Dienst Gemeentewerken van Den Haag, ir. I.A. Lindo, zou zijn stempel drukken op de stedenbouwkundige opzet van de wijk. Zijn uitbreidingsplan van 1897 voorzag in een recht stratenpatroon met brede diagonale verbindingswegen. Onder de meer bekende architecten die in het oudste deel van Bezuidenhout gebouwen zouden ontwerpen, vindt men Wilem van Liefland, Dani\xc3\xabl Knuttel en Johan Mutters._NEWLINE_In het nieuwste gedeelte van de woonwijk Bezuidenhout, ten oosten van de Laan van Nieuw Oost-Indi\xc3\xab, werd na de Eerste Wereldoorlog onder andere gebouwd in de stijl van de Nieuwe Haagse School. Zo vindt men in de Juliana van Stolberglaan, tussen Stuyvesantplein en Schenkkade, woongebouwen die zijn ontworpen door Co Brandes, een bekende vertegenwoordiger van deze architectuurstijl. Architecten die in dit deel van Bezuidenhout gebouwen ontwierpen in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid, zijn Jan Duiker, Bernard Bijvoet, Cornelis van Eesteren en Jos Klijnen.\n_START_SECTION_\nWederopbouw\n_START_PARAGRAPH_\nHet Bombardement op het Bezuidenhout vernietigde 80% van de bebouwing van het deel van het Bezuidenhout in het vierkant Schenkweg \xe2\x80\x93 Bezuidenhoutseweg \xe2\x80\x93 Laan van Nieuw Oost Indi\xc3\xab \xe2\x80\x93 Schenkkade en 20% van de bebouwing in het vierkant Laan van Nieuw Oost Indi\xc3\xab \xe2\x80\x93 Bezuidenhoutseweg \xe2\x80\x93 Schenkkade/IJsclubweg \xe2\x80\x93 Carel Reinierszkade._NEWLINE_De herstel- en herbouwwerkzaamheden na het einde van de Tweede Wereldoorlog duurden zeker 60 jaar. In 2013 had de wijk nog lege plekken door het bombardement en de daaropvolgende sloop van de oude bebouwing. Op vele getroffen plaatsen werd na het puinruimen begonnen met het bouwen van nieuwe woningen en het herstellen van herbouwbare gedeeltes. De eerste nieuwbouw die gereed kwam bestond uit woningen en winkelgalerijen in de Merkusstraat; de Van Linschotenstraat; noordelijk op de Laan van Nieuw Oost Indi\xc3\xab, kruising Theresiastraat en langs de Juliana van Stolberglaan. Sommige straten zoals de Albertinestraat en de Agnesstraat keren in het nieuwe stratenpatroon niet terug. In opdracht van de gemeente Den Haag wordt in de naoorlogse jaren het \xe2\x80\x98Wederopbouwplan Bezuidenhout\xe2\x80\x99 door stedenbouwkundige Willem Dudok opgesteld. In eerste instantie krijgt het plan veel bijval. Dit plan omvatte onder meer het ondergronds brengen van het Station Staatsspoor (later Den Haag Centraal Station) en de nieuwbouw van een regeringskwartier ten zuiden van het ondergrondse station. Hiermee wordt een \xe2\x80\x93 vooral verkeerstechnisch uitstekende \xe2\x80\x93 verbinding ontworpen tussen het stadscentrum en het nieuwe Bezuidenhout. De voordelen van het ondergrondse station zijn onder meer dat een grote ruimte aan bouwgrond beschikbaar kan komen en de aanleg van een ondergrondse spoorverbinding langs de Raamweg naar Scheveningen mogelijk wordt. De NS verzetten zich hevig tegen Dudok\xe2\x80\x99s voorstellen. Met het eindelijk aanvaarde wederopbouwplan van 1962 \xe2\x80\x93 waarin slechts enkele elementen van Dudok\xe2\x80\x99s plannen terugkomen \xe2\x80\x93 werd de uiteindelijke structuur van de omgeving vastgelegd, besloten tot een bovengronds spooremplacement met een nieuw kopstation, een verdiepte Utrechtsebaan en het Prins Bernhardviaduct. Het gebied naast het station werd door deze ontwikkelingen ingesloten, zo ontstond een stedelijk eiland dat Bezuidenhout C \xe2\x80\x93 de woonwijk met de centrale as Charlotte de Bourbonstraat \xe2\x80\x93 werd genoemd. Dit wijkje \xe2\x80\x93 een mengeling van jaren 1930 portiekwoningen en jaren 1970 sociale woningbouw \xe2\x80\x93 krijgt in 1972 een busverbinding in de vorm van lijn 2 Turfmarkt <> Bezuidenhout waar chauffeurs het eindpunt gekscherend Nova Zembla noemden. Deze lijn werd in 1974 in 35 omgenummerd en 31 december 1981 opgeheven._NEWLINE_Als onderdeel van het wederopbouwplan werd in 1965 een kavelovereenkomst gesloten tussen de gemeente en het Rijk. De gemeente leverde het Rijk zes bouwrijpe kavels, gunstig gelegen nabij het nieuwe openbaar vervoerknooppunt, het Centraal Station, en de uitvalsweg de Utrechtsebaan. Dit station wordt eind jaren 1960 gebouwd en in 1973 voltooid waarbij twee etages openbaar vervoer elkaar bovengronds kruisen. Het station(semplacement) is sindsdien een barri\xc3\xa8re tussen het Bezuidenhout en het Haagse centrum._NEWLINE_De hele vroegere woonwijk rond de Daendelstraat wordt in de jaren 1970 vervangen door nieuwbouw van het winkelcentrum Babylon, het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek. Door de opheffing van de Blauwe Tram, die door de Schenkstraat reed, hoeft geen rekening meer worden gehouden met de inpassing van het openbaar vervoer in dat gebied. Om het nieuwe Centraal Station met een tramlijn bereikbaar te maken wordt een viaduct tot de Juliana van Stolberglaan gebouwd met \xc3\xa9\xc3\xa9n bovengrondse tramhalte (Ternoot). Deze lijn loopt meer centraal door de wijk en de reistijd naar het centrum wordt voor velen korter. Vanaf het dak van de bovengrondse parkeergarage die in deze vroegere woonwijk verrezen is, wordt een viaduct door de Koekamp naar de Bosbrug gepland. Dit viaduct wordt als oplossing bedacht om een tramlijn vanuit het centrum, via het CS naar Scheveningen \xe2\x80\x93 aansluitend op de route van lijn 9 \xe2\x80\x93 aan te kunnen leggen. Dit plan stuit op verzet en wordt uiteindelijk niet uitgevoerd; een gelijkvloerse oplossing voor deze verbinding wordt in 1983 geopend._NEWLINE_Het gebied ten zuiden van de toenmalige 2de Adelheidstraat (nu Prinses Beatrixlaan) blijft tot ver in de jaren 1980 in ontwikkeling. Dwars door en onder de vroegere 1ste Van den Boschstraat \xe2\x80\x93 nu Prins Clauslaan \xe2\x80\x93 wordt de Utrechtse Baan gebouwd. Grootschalige kantoorgebouwen verschijnen langs, tussen en over dit gebied. Op de hoek van de Bezuidenhoutseweg en de 1ste Van der Boschstraat wordt in de jaren 1950 het door Rijksbouwmeester Gijsbert Friedhoff ontworpen Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening gebouwd. In 1985 wordt op de tegenoverliggende hoek het Ministerie van Buitenlandse Zaken, ontworpen door Dick Apon, opgeleverd. Dit gebouw, Bezuidenhoutseweg 67, krijgt de bijnaam Aponrots (ook Apenrots) wegens zijn getrapte bouw. Het Paleis van Justitie op de hoek van de Theresiastraat en de Juliana van Stolberglaan wordt in 1973 naar een ontwerp van architect ir. F. Sevenhuysen in gebruik genomen. Dit gebouw wordt in 1996 uitgebreid naar een ontwerp van architect ir. N.C. van Vugt en wordt daarmee 2x groter. Tegenover het Paleis wordt tussen 1974 en 1980 het Koninklijk Conservatorium, ontworpen door Leon Hijman en Paul Waterman, gebouwd en opgeleverd._NEWLINE_Met het Prins Bernhardviaduct, dat aansluit op de Juliana van Stolberglaan en aan de ander kant op het Spui krijgt het Bezuidenhout een rechtstreekse verbinding met het zuidelijk centrumgedeelte. Het gloednieuwe vooroorlogse zwembad \xe2\x80\x93 het \xe2\x80\x98Bosbad\xe2\x80\x99 in de Amalia van Solmsstraat \xe2\x80\x93 wordt niet herbouwd en herrijst later in de wijk Mariahoeve. Vier prachtige en statige pleinen, het Juliana van Stolbergplein, het Louise de Colignyplein, het Koningin Mariaplein en het Charlotte de Bourbonplein worden ook niet herbouwd. Het stadion van voetbalclub VUC aan de Schenkkade, dat tijdens het bombardement getroffen werd, wordt na de oorlog weer in gebruik genomen. VUC verhuist in 1969 naar Het Kleine Loo en de voetbalvelden maken plaats voor kantoren. De wijk krijgt in 1959 een wijkbioscoop in de 2de De Carpentierstraat \xe2\x80\x93 Du Midi \xe2\x80\x93 die in 1985 wordt gesloten en later gesloopt. Dit was een gebouw dat in 1938 in gebruik genomen was als synagoge en ontworpen door de architecten J.S. Baars en J. Hegt. Op de hoek van de Juliana van Stolberglaan en de Laan van Nieuw Oost Indi\xc3\xab wordt in 1962 de door architect Drexhage ontworpen Christus Triumfatorkerk in gebruik genomen._NEWLINE_Het tramnet \xe2\x80\x93 dat op 17 november 1944 was stilgelegd \xe2\x80\x93 werd ernstig beschadigd. Lijn 13 (Zuiderpark \xe2\x80\x93 Stuyvesantplein), die dwars door het gebombardeerde gebied haar route had, werd niet herbouwd en pas in de jaren 1970 werd door het genoemde tramviaduct de centrale route door de wijk gedeeltelijk hersteld. De tramlijnen over de Bezuidenhoutseweg (4, 6 en 7) en de Laan van Nieuw Oost Indi\xc3\xab (6 en 7) konden al op 12 juli 1945 weer gedeeltelijk in dienst komen. In Dudok\xe2\x80\x99s plannen werd voor het openbaar vervoer een gelijkvloerse oplossing bedacht met verlenging van de lijn over de Laan van Nieuw Oost Indi\xc3\xab naar Voorburg en werd de Blauwe Tram langs het nieuw te bouwen Centraal Station gevoerd. Van zijn plannen kwam niets terecht. De Blauwe Tram werd in 1961 opgeheven. Daarvoor was in 1959 de lange verliesgevende tramlijn over de Bezuidenhoutseweg, via Overbosch, naar Marlot (lijn 4) opgeheven. Een gedeeltelijk vervangende lijn 17 \xe2\x80\x93 Station Laan van Nieuw Oost Indie <> Moerwijk \xe2\x80\x93 hield het 6 jaar uit. De in 2006 in gebruik genomen RandstadRaillijnen 3 en 4 naar Zoetermeer rijden over een door architectenbureau Zwarts & Jansma ontworpen viaduct boven de Prinses Beatrixlaan dat de bijnaam \xe2\x80\x98Netkous\xe2\x80\x99 heeft gekregen.\n_START_SECTION_\nWinkelen en uitgaan\n_START_PARAGRAPH_\nDe Theresiastraat is de grootste winkelstraat van het Bezuidenhout met een mengeling van bekende grootwinkelbedrijven zoals Albert Heijn en Gall & Gall, terwijl er ook de minder bekende lokale speciaalzaken zijn te vinden. In de Theresiastraat zijn in toenemende mate caf\xc3\xa9s en restaurants gevestigd, waarvan sommige met terras. Vooral aan de zijde van de binnenstad is er sprake van een concentratie, deels veroorzaakt door de aanwezigheid van veel grote overheidskantoren. Ook de groei van het aantal in de wijk woonachtige expats en hoger opgeleiden zorgt voor verandering in het aanbod van de Theresiastraat.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nAan de Vlaskamp (Wijk Mariahoeve) zijn gevestigd de gemeentelijke sporthal en het zwembad Overbosch met een vijftal baden, waaronder een 25 meter wedstrijdbad, instructiebad, peuterbad en een recreatiebad met kleine stroomversnelling. Ook is een aantal stoomcabines en zonnehemels aanwezig tegen betaling.\n_START_SECTION_\nVerkeer en vervoer\n_START_PARAGRAPH_\nHet Bezuidenhout is zowel over de weg als met het openbaar vervoer uitstekend bereikbaar.\n_START_SECTION_\nWegvervoer\n_START_PARAGRAPH_\nHet begin van de autosnelweg A12 (Utrechtse Baan) loopt door het Bezuidenhout in een verdiepte tunnelbak. Er zijn twee op- en afritten in de wijk.\n_START_SECTION_\nAutodelen\n_START_PARAGRAPH_\nOp een aantal plekken in het Bezuidenhout zijn parkeerplaatsen gereserveerd voor deelauto's van Greenwheels, waar minder frequente automobilisten gebruik van kunnen maken. Voor langere ritten kan een auto worden gehuurd bij een van de verhuurbedrijven in de wijk.\n_START_SECTION_\nTrein\n_START_PARAGRAPH_\nDe NS-stations Den Haag Centraal en Laan van Nieuw Oost-Indi\xc3\xab liggen in het Bezuidenhout.\n_START_SECTION_\nTram\n_START_PARAGRAPH_\nDe HTM tramlijnen 2 en 6 rijden door het Bezuidenhout. Beide lijnen stoppen op de semi-metrohalte Ternoot. Veel andere Haagse tramlijnen stoppen tevens bij het Centraal Station.\n_START_SECTION_\nBus\n_START_PARAGRAPH_\nDe HTM buslijnen 23, 24 en 27 rijden door het Bezuidenhout. Veel andere Haagse buslijnen stoppen tevens bij het Centraal Station.\n_START_SECTION_\nRandstadRail\n_START_PARAGRAPH_\nDrie lijnen van RandstadRail rijden door het Bezuidenhout. Zij doen drie stations aan, Den Haag Centraal, Beatrixkwartier en Laan van NOI. In het wijkdeel Beatrixkwartier rijden twee lijnen door de imposante Netkous, die in 2006 in gebruik is genomen.\n_START_SECTION_\nMetro\n_START_PARAGRAPH_\nRET metrolijn E heeft haar eindpunt op Den Haag Centraal en biedt als onderdeel van RandstadRail een moderne light-rail naar Rotterdam Zuid (metrostation Slinge), waarbij naast Rotterdam CS het verstedelijkte gebied tussen Den Haag en Rotterdam wordt aangedaan. Metrolijn E heeft naast het eindpunt Den Haag CS een halte in het Bezuidenhout op treinstation Laan van Nieuw Oost-Indi\xc3\xab."