b'\n_START_ARTICLE_\nTram met directe geleding\n_START_PARAGRAPH_\nEen tram met directe geleding is een type tramvoertuig waarbij de wagenbakken de wielen in het midden hebben. Die wagenbakken zijn direct met elkaar verbonden via een harmonica of een kokerscharnier en eventueel aangestuurd met stangen en/of hydrauliek. De eerste succesvolle serie was gebouwd en in dienst gesteld in Bremen, daardoor staat in Duitsland het concept bekend als type Bremen. Hierbij gaat het alleen om versies met een hoge vloer.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nWaarschijnlijk de eerste maal dat wagenbakken direct aan elkaar gekoppeld waren, was bij tram 501/502 van de RETM. Deze tram met vier vaste assen heeft slechts gereden van 1924 tot 1928. Doordat de rijeigenschappen ondermaats waren, was er weinig navolging: een enkele proeftram werd op de rails gezet zoals de Ce160/162 in het Zwitserse Bern. Een variant hierop waren vierassers die in M\xc3\xbcnchen twee aan twee werden gekoppeld, zodat 1936/37 twee achtassers ontstonden.\n_START_SECTION_\nType Bremen\n_START_PARAGRAPH_\nVan dit concept (in Duitsland ook Kurzgelenktriebwagen genoemd) ging in 1959 een prototype in Bremen de straat op. Na een serie van gelde trams met slechts drie assen (GT3), werden deze series intern GT4 genoemd, chronologisch aangevuld met een letter uit het alfabet: GT4a t/m GT4f. De series a, b en c werden in de jaren 60 gebouwd en de series d, e en f waren een doorontwikkeling en werden in de jaren 70 gebouwd. Deze vierassige trams hebben betere rijeigenschappen dan de vooroorlogse gelede vierassers omdat ze nu uitgerust zijn met draaistellen in plaats van een vaste truck.\n_START_SECTION_\nNavolging\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1965 werd een prototype voor de tram van M\xc3\xbcnchen gebouwd. In de jaren erna werd een serie afgeleverd (P2/3 en bijwagens p2/3) waarvan een enkeling (stand 2019) nog in actieve reizigersdienst is. Ook het Tsjechische tramtype Tatra KT4 is volgens dit principe samengesteld en met 1767 stuks was het succesvol. Enkele exemplaren rijden nog in dienst, waaronder in Berlijn.\n_START_SECTION_\nLagevloertrams\n_START_PARAGRAPH_\nBremen had ook de primeur van de lagevloer-versie in 1990. Wederom volgde M\xc3\xbcnchen en veel andere (vooral Duitse) steden. Anno 2019 wordt dit concept nog steeds toegepast, hoewel niet meer bij de originele fabrikant maar onder andere bij Siemens Mobility (deze Avenio trams rijden ook in Den Haag), Solaris en CRRC.'