b"\n_START_ARTICLE_\nLodewijk XI van Frankrijk\n_START_SECTION_\nDauphin (1423-1461)\n_START_PARAGRAPH_\nAls zoon van Karel VII wilde hij al tijdens het leven van zijn vader een actieve politieke rol spelen en intrigeerde zelfs met diens vijanden, onder anderen de Bourgondische hertog Filips de Goede. Al in 1440 nam hij deel aan de Praguerie, een opstand van enkele edelen tegen zijn vader, die echter weinig succes had. In 1446 werd hij naar de Dauphin\xc3\xa9 gestuurd, waar hij vele hervormingen doorvoerde en populariteit verwierf onder de middenstand._NEWLINE_Hij had een hekel aan Agn\xc3\xa8s Sorel, de ma\xc3\xaetresse van zijn vader en boze tongen beweren dat hij de hand heeft gehad in haar dood (1450). In het volgende jaar trouwde hij tegen de wil van zijn vader met de jonge Charlotte van Savoye._NEWLINE_In 1456 stuurde zijn vader een leger naar de Dauphin\xc3\xa9. Lodewijk vluchtte naar het noorden. Filips de Goede verleende hem asiel en herbergde hem in het kasteel van Genepi\xc3\xabn, nadat hij, uit vrees voor zijn vader, met zijn echtgenote Charlotte het land had verlaten. Daar werd ook hun tweede zoon Joachim geboren, die echter vier maanden later overleed en in de Sint-Martinusbasiliek van Halle begraven ligt. Tijdens zijn verblijf in de Bourgondische domeinen deed hij zijn best om een goede relatie te houden met Filips' zoon Karel de Stoute en de familie Cro\xc3\xbf, die wedijverden om de macht aan het Bourgondische hof._NEWLINE_Hij ontmoette Olivier le Daim in Tielt, zoon van een barbier die hem vergezelde bij zijn terugkeer naar Frankrijk.\n_START_SECTION_\nKoning\n_START_PARAGRAPH_\nEenmaal koning geworden (1461) botste Lodewijk door zijn politiek van centralisatie en absolutisme met het streven naar autonomie van de rijksgroten (heren van Orl\xc3\xa9ans, Anjou, Armagnac, Bretagne en Bourbon) en met zijn vroegere beschermheer Filips de Goede, die hij in 1463 dwong de Sommesteden (P\xc3\xa9ronne, Corbie, Amiens, Abbeville, Le Crotoy en Saint-Valery-sur-Somme) te verkopen ter ratificatie van de Vrede van Atrecht van 1435. Resultaat was de vorming van een oppositionele factie, de Ligue du Bien Public, waaronder Filips' zoon Karel de Stoute, die zijn verbeten aartsrivaal werd en het tot een voor Lodewijk nadelige militaire krachtproef (Slag bij Montlh\xc3\xa9ry, 1465) liet komen. Het daarop volgende  Traktaat van Conflans (oktober 1465) voorzag in de restitutie van de Sommesteden en autonomie voor Normandi\xc3\xab. Daarna steunde Lodewijk heimelijk de Luikse rebellen, die tegen het gezag van Karel de Stoute in opstand waren gekomen, maar moest lijdzaam toezien hoe Karel uit wraak de stad verwoestte. Lodewijk moest het Verdrag van P\xc3\xa9ronne (1468) tekenen. Dit voorzag dat de Hertog van Bourgondi\xc3\xab zelf zijn vertegenwoordigers kon afvaardigen in het Parlement van Parijs. Aan die beloften heeft Lodewijk zich niet gehouden._NEWLINE_Door omkoperij wist hij de neutraliteit van de Engelse koning, Karels bondgenoot Eduard IV, te verwerven, met het verdrag van Picquigny sloot hij vrede met Engeland, en de Zwitsers tot optreden tegen Karel de Stoute te brengen, hetgeen tot diens nederlaag en dood te Nancy (1477) heeft geleid. Het gezagsvacu\xc3\xbcm nadien in de Bourgondische landen heeft Lodewijk gebruikt om het hertogdom Bourgondi\xc3\xab, de Franche-Comt\xc3\xa9, Artois en Anjou in te palmen. Bretagne en andere randgebieden als Navarra en Savoie bleven onafhankelijk. Lodewijk wist bij herhaling overlopers aan te trekken, waaronder de gewezen Bourgondische hofhistoricus Philippe de Commynes.\n_START_SECTION_\nBesluit\n_START_PARAGRAPH_\nLodewijk XI kan beschouwd worden als de grondlegger van de Franse eenheidsstaat en de voorloper van de absolute monarchie, die in Frankrijk een einde maakte aan het feodale stelsel. Hij liet zich omringen, niet door zijn vazallen, maar door allerlei spionnen, politiebeambten en andere lieden van duister allooi. Door zijn intriges, meer dan door zijn oorlogen, wist hij het Franse territorium aanzienlijk uit te breiden. Tenger en ziekelijk van uiterlijk, leefde hij gierig waar het zijn persoon betrof, maar om een tegenstander om te kopen was geen prijs hem te hoog. Lodewijk XI bevorderde de handel en de nijverheid in zijn koninkrijk. Naarmate zijn einde naderde, viel hij steeds meer ten prooi aan bijgeloof en paranoia: om zijn ziel te redden zocht hij zijn toevlucht bij voorspellingen van astrologen, reliekenverering en schenkingen aan kloosters en abdijen. Zo stichtte hij in Maastricht een reliekenkapel naar aanleiding van een miraculeuze genezing van een familielid, de Koningskapel, die slechts in ru\xc3\xafneuze toestand bewaard is gebleven. Aan de Akense Domschatkamer schonk hij een verguld zilveren armreliekhouder van Karel de Grote, die hij beschouwde als de voorvader van de Franse koningen. Hij werd begraven in de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Cl\xc3\xa9ry-Saint-Andr\xc3\xa9 (nabij Orl\xc3\xa9ans). Zijn oorspronkelijke bronzen grafbeeld werd door de hugenoten omgesmolten en in de 17e eeuw vervangen door het huidige van marmer."