b"\n_START_ARTICLE_\nSanter\xc3\xada\n_START_PARAGRAPH_\nSanter\xc3\xada (ook wel Lukum\xc3\xad, Lucum\xc3\xad of Regla de Ocha) is een syncretische religie die op Cuba en Puerto Rico wordt gepraktiseerd. Vrij vertaald uit het Spaans betekent Santer\xc3\xada heiligenverering. De religie is een samensmelting van hoofdzakelijk rooms-katholicisme en de Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1religie, de traditionele verering van de orisha's door de Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1. Vooral in de Afro-Cubaanse gemeenschap viert de religie hoogtij, maar tegenwoordig zijn niet alleen Afro-Cubanen ingewijd in de santer\xc3\xada maar vaak ook gekleurde en witte Cubanen en Porto Ricanen. Veel elementen van de religie zijn in de loop der tijd verweven geraakt met het dagelijkse leven._NEWLINE_Tijdens de ceremonies of bemb\xc3\xa9, die meestal in het geheim worden gehouden, kunnen de deelnemers \xe2\x80\x93 door muziek (bat\xc3\xa1) en dans \xe2\x80\x93 in trance geraken. Men gelooft dat hun lichaam dan wordt overgenomen door een orisha.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis van de santer\xc3\xada\n_START_PARAGRAPH_\nIn de Spaanse koloni\xc3\xabn was het de slaven verboden hun traditionele religie te behouden en de Spanjaarden dwongen de slaven om zich te bekeren tot het rooms-katholicisme. Om toch vast te kunnen houden aan hun eigen religie, begonnen de slaven hun belangrijkste god, die zij als schepper beschouwden (Olorun of Olodumare), te identificeren met God, en geesten en andere bovennatuurlijke wezens (orisha's) te identificeren met engelen en katholieke heiligen. Zelf worden de orisha's nadrukkelijk niet beschouwd als goden, maar vertegenwoordigen ze elk een verschillend aspect van de oppergod._NEWLINE_De term lukum\xc3\xad - van het Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1-woord oluku m\xc3\xad - betekent mijn vriend en is in Cuba de benaming voor afstammelingen van Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1-slaven, hun muziek en dans en tevens het Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1-dialect dat wordt gesproken tijdens de ceremonies. De term wordt echter van oudsher al gebruikt als benaming voor het Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1volk \xe2\x80\x93 de term Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1 wordt pas sinds een aantal decennia gebruikt. Zowel de Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1 uit West-Afrika als hun afstammelingen in de diaspora gebruiken de term Lukum\xc3\xad tegenwoordig nog._NEWLINE_In veel landen in de Nieuwe Wereld waar slaven van Yor\xc3\xb9b\xc3\xa1-origine heen zijn gebracht, zijn soortgelijke religies ontstaan, zoals candombl\xc3\xa9 in Brazili\xc3\xab."