b'\n_START_ARTICLE_\nAttractiepark\n_START_PARAGRAPH_\nEen attractiepark (ook pretpark, themapark of amusementspark) is een gecentraliseerd en immobiel amusementsoord waar, meestal tegen \xc3\xa9\xc3\xa9n toegangsprijs, grote attracties zijn opgesteld. De attracties kunnen uiteenlopen van een sprookjestuin tot de meest geavanceerde achtbanen._NEWLINE_In Europa hebben attractieparken zich veelal ontwikkeld tot ontspanningsplekken waar mensen kunnen recre\xc3\xabren tegen een bepaalde toegangsprijs. In de Verenigde Staten vervullen ook exposities een belangrijke rol in attractieparken. De attractieparken waren de historische voorlopers van de moderne themaparken en, in de Verenigde Staten, van de lokale en regionale kermissen. Themaparken hebben de plaats ingenomen van veel attractieparken, maar de twee termen worden afzonderlijk van elkaar gebruikt. Het oudste park van de wereld is Bakken in Klampenborg, ten noorden van Kopenhagen, dat werd geopend in 1583. Een ander oud park is het Prater in Wenen, dat sinds 1766 is te bezichtigen.\n_START_SECTION_\nAlgemeen\n_START_PARAGRAPH_\nAttractieparken waren vroeger vooral "vermaaktuinen". Europa beschikte tijdens de middeleeuwen over veel van zulke "tuinen" waar dans, optredens, lichtshows, spellen en enkele attracties centraal stonden. Rond 1700 zorgden politieke oorzaken ervoor dat veel parken noodgedwongen moesten sluiten. Alleen Bakken, ten noorden van Kopenhagen, overleefde de crisis en is nog te bezichtigen; het is tevens het oudste attractiepark ter wereld._NEWLINE_Aan het einde van de negentiende eeuw openden steeds meer parken in de Verenigde Staten. De attractieparken hadden vaak plekken om te picknicken, restaurants, spellen en een aantal attracties. Vanaf 1893 was de populariteit van attractieparken ongekend. Het reuzenrad deed zijn intrede en er werd een concept bedacht waarbij attracties, restaurants en speelhallen werden gecentraliseerd. Het moderne attractiepark bood een grote variatie aan attracties waardoor mensen er een hele dag voor uit konden trekken. In 1894 opende Paul Boynton \'s werelds eerste moderne attractiepark, Paul Boynton\'s Water Chutes. Tegen betaling mochten de bezoekers gebruikmaken van de opgestelde attracties. Een jaar later opende hij een ander park, Sea Lion Park op Coney Island, Brooklyn, New York. In 1897 kwam hier het Steeplechase Park bij, dat het eerste was van drie belangrijke attractieparken die in die buurt zouden openen. Steeplechase Park was een groot succes en steeds meer parken openden. In 1919 waren er in de Verenigde Staten ruim 1500 attractieparken. De opening van de wereldberoemde Cyclone-achtbaan in Steeplechase Park in 1927 zorgde ervoor dat de achtbaan een van de meest populaire attracties werd voor de attractie- en de latere moderne themaparken._NEWLINE_Gedurende het hoogtepunt van de attractieparken tussen het begin van de twintigste eeuw en de late jaren 20, had Coney Island drie verschillende parken: Steeplechase Park, Luna Park (geopend in 1903) en Dreamland (geopend in 1904, afgebrand in 1911). Door de Grote Depressie nam het aantal attractieparken echter sterk af. In 1935 en gedurende de Tweede Wereldoorlog waren er nog maar 400 parken; velen sloten of voegden geen nieuwe attracties toe om winst te kunnen maken. Daarnaast vormde brand een continu gevaar, zeker omdat het merendeel van de attracties uit hout was opgebouwd. In 1911 was Dreamland het eerste park op Coney Island dat door het vuur werd gegrepen en tot de grond toe afbrandde; in 1944 werd het Luna Park ook geteisterd door een brand, waardoor er niets meer van over bleef._NEWLINE_Na de oorlog wonnen de parken opnieuw populariteit, zij het van korte duur. Vanaf 1950 gingen steeds minder mensen zich voor de parken interesseren, die meestal oud en niet vernieuwend genoeg meer waren. In deze periode werd Disneyland bedacht, dat in 1955 zijn deuren opende. Hoewel veel mensen twijfelden of het park lang zou bestaan, was het een groot succes. Vernieuwend was dat het park was opgedeeld in meerdere parken met elk een eigen thema._NEWLINE_Attractieparken veranderden langzaam in themaparken. Na de Disneyparken had ook Six Flags succes met zijn parken waardoor er wereldwijd steeds meer werden geopend. Sommige traditionele attractieparken werden gesloten, zo sloot in 1964 Steeplechase Park, ooit de grootste van alle parken, definitief de poorten. Andere parken voegden thema en decoratie toe om bezoekers te trekken._NEWLINE_Vandaag de dag zijn het nog steeds de themaparken die veel succes boeken en duizenden tot miljoenen bezoekers per jaar trekken. Het attractiepark is in zo\'n 500 jaar uitgegroeid van een "vermaaktuin" tot een amusementsoord waar bezoekers een hele dag, of soms wel meerdere dagen, kunnen vertoeven.\n_START_SECTION_\nNederland\n_START_PARAGRAPH_\nDe geschiedenis van de attractieparken in Nederland begint in 1933 als kapelaan E. Rietra en pastoor F.J. De Klijn met het plan komen om een sportpark aan te leggen in Kaatsheuvel. Tot 1950 worden hier verschillende grondaankopen gedaan en breidt het park zich langzaam uit: er komt een grote vijver, een theehuis en een speeltuin. In 1952 krijgt attractiepark De Efteling een sprookjesbos met dan nog tien sprookjes. De uitbreidingen van het park gaan vanaf dan in een sneltreinvaart: ieder jaar worden er nieuwe elementen en attracties aan het park toegevoegd. In 1972 ontvangt De Efteling de Pomme d\'Or, een internationale onderscheiding die het park krijgt voor zijn opzet, originaliteit en recreatieve functie. In 1981 heeft het park de primeur met een van de eerste stalen achtbanen van Europa, genaamd Python._NEWLINE_Inmiddels waren ook andere attractieparken geopend. Zo verwelkomde de Flevohof in 1971 zijn eerste bezoekers. Na verschillende naamswijzigingen (Walibi Flevo, Six Flags Holland en Walibi World) en uitbreidingen waarbij vooral achtbanen zoals de Goliath werden toegevoegd heet het park sinds 2011 Walibi Holland._NEWLINE_Het Land van Ooit werd in 1989 opgericht en is speciaal bedoeld voor jonge kinderen. Het unieke concept waarbij "kinderen de baas zijn" en het "land" dat echte ridders, lakeien en gravinnen kent, kreeg in de jaren 90 te maken met terugvallende bezoekersaantallen. Om te concurreren met andere parken werd het park genoodzaakt enkele "snelle attracties" toe te voegen om ook oudere kinderen te trekken. Uiteindelijk mocht ook dit niet baten: in 2007 sloot het park definitief zijn poorten._NEWLINE_In 2001 werd attractiepark Toverland geopend. Dit park onderscheidt zich van de rest doordat een groot deel overdekt is. Veel attracties zijn binnen te vinden, maar ook Toverland breidt zich steeds meer uit en ook hier worden achtbanen gebouwd om een groter publiek te trekken. Doordat het overgrote gedeelte binnen gevestigd is, is Toverland veel minder dan andere parken afhankelijk van het weer. Dit geldt ook voor het overdekte attractiepark Oranjestad in Drenthe. Het attractiepark is gebouwd in een aardappel- en meelfabriek die na het sluiten opgekocht is door de ondernemer Hennie van der Most, die er een attractiepark van maakte. Hennie van der Most is ook de oprichter van het Duitse park Wunderland Kalkar, een park dat zich overigens w\xc3\xa9l buiten bevindt._NEWLINE_Veel van de Nederlandse attractieparken zijn begonnen als natuur- en wandelparken. Zo begon De Efteling als sportpark met wandelpaden en (roei)vijvers, maar is dit imago vervaagd met de komst van attracties. Ook Attractiepark Slagharen kent zo\'n geschiedenis. Dit park heette tot 2000 Ponypark Slagharen maar dat was het op dat moment niet meer. Uitbreidingen en het toevoegen van nieuwe attracties zorgden ervoor dat de pony\'s op de achtergrond raakten.\n_START_SECTION_\nBelgi\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\nHet eerste echte Belgische park was het Meli Park (het huidige Plopsaland) in Adinkerke, dat werd geopend in 1932. Dit park werd geopend om de verkoop van Meli honing te stimuleren. In het park lagen een speeltuin en een draaimolen._NEWLINE_Het eerste grote attractiepark van Belgi\xc3\xab was Walibi Waver, geopend in 1975. Dit park vroeg als eerste park in Europa een prijs voor al zijn attracties. Reeds vanaf het begin stond spanning hier centraal, want de oprichter van het park, wijlen Eddy Mee\xc3\xb9s, wilde een attractiepark naar Verenigde Staten voorbeeld in Belgi\xc3\xab. Het park pakte dan ook regelmatig uit met nieuwe, snellere en hogere attracties. Later volgden de parken Bellewaerde en Bobbejaanland. In de jaren tachtig en negentig heerste er zelfs een gigantische concurrentiestrijd tussen Walibi en Bobbejaanland. Beide parken investeerden gigantisch veel geld in steeds nieuwere en vooral uniekere attracties. De jaren 90 worden dan ook vaak de \'gouden jaren van de Belgische pretparken\' genoemd. Walibi behoorde toen tot d\xc3\xa9 top van Europa.\n_START_SECTION_\nBenelux\n_START_PARAGRAPH_\nNederlandse attractieparken zijn vaak gebaseerd op \xc3\xa9\xc3\xa9n thema, hoewel dit in sommige parken wat vervaagd is. De Efteling baseert zich bijvoorbeeld op het sprookjesachtige thema, in Toverland staat magie centraal, in Attractiepark Slagharen Amerika rond 1850 en Walibi Holland richt zich vooral op de snelle en grote attracties. Vijf achtbanen vormen de publiekstrekkers, samen met andere familieattracties. Parken zonder achtbanen of andere wilde attracties kunnen niet of nauwelijks concurreren met anderen waardoor de thema\'s vervagen. Hetzelfde geldt voor Het Land van Ooit dat, ondanks de unieke formule van "kinderen zijn de baas", ook grotere attracties moest bouwen om een breder publiek te trekken. Zolang het concept uniek is en het niet overwegend (jonge) kinderen aantrekt, trekt een Nederlands attractiepark veel bezoekers. Een uniek attractiepark is bijvoorbeeld Madurodam dat, hoewel het nauwelijks verschillende attracties bevat, jaarlijks toch honderdduizenden bezoekers trekt._NEWLINE_Belgi\xc3\xab telt veel attractieparken in relatie tot de grootte van het land en kent niet \xc3\xa9\xc3\xa9n park dat veel groter of meer wordt bezocht is dan de rest, hoewel Walibi Belgium en Plopsaland De Panne toch de twee grootste spelers op de markt zijn. De belangrijkste parken zijn Bobbejaanland, Bellewaerde, Plopsaland De Panne en Walibi Belgium._NEWLINE_In het Luxemburg bevindt zich Parc Merveilleux. Dit is echter geen attractiepark op zichzelf, maar een recreatiepark bestaande uit een dierentuin en enkele attracties voor kinderen.\n_START_SECTION_\nThemaparken\n_START_PARAGRAPH_\nEen themapark is een modern attractiepark, dat gebaseerd kan zijn op \xc3\xa9\xc3\xa9n thema, maar ook in verschillende gebieden kan zijn verdeeld met ieder een eigen thema. Grote resorts zoals Walt Disney World Resort in Florida bestaan soms uit meerdere parken met elk hun eigen thema._NEWLINE_In de jaren 1910 verkocht Walter Knott samen met zijn familie bessen in een kraampje langs de weg. In 1934 begon Knotts vrouw Cordelia met het serveren van gefrituurde kip en binnen een paar jaar stonden er buiten het restaurant rijen mensen. Om de wachtende gasten bezig te houden, bouwde Knott in 1940 een spookstad waarbij hij gebruikmaakte van gebouwen uit steden uit het oude westen, zoals Calico, Californi\xc3\xab en Prescott, Arizona. In 1968 liet de familie Knott het gebied omheinen en vroegen ze een toegangsprijs. Hiermee werd Knott\'s Berry Farm officieel een attractiepark. Vanwege de lange geschiedenis prijst Knott\'s Berry Farm zich aan als "Amerika\'s eerste themapark", wat eveneens vermeld staat in hun logo._NEWLINE_Toch wordt Walt Disney vaak aangezien als degene met het originele concept van het thema- en attractiepark. Disneyland was in lichte mate gebaseerd op Tivoli in Kopenhagen, Children\'s Fairyland in Oakland, Californi\xc3\xab en verschillende wereldtentoonstellingen. Disney mengde de opgedane idee\xc3\xabn met de populaire Disney-figuren waarmee zijn unieke concept "Disneyland" was geboren. In 1955 werd Disneyland in Anaheim, Californi\xc3\xab, officieel geopend en zou het de attractieparkindustrie voorgoed veranderen._NEWLINE_De opening van Disneyland zorgde ervoor dat veel (kleinere) attractieparken hun deuren moesten sluiten. Binnen enkele jaren sloten vooral de oudere, traditionele attractieparken, maar snel volgden ook anderen. Nog voor de sluiting van het Steeplechase Park op Coney Island in 1964 deed een nieuw concern zijn intrede in de themaparkindustrie: het eerste Six Flags park, Six Flags Over Texas, werd geopend._NEWLINE_Six Flags Over Texas werd in 1961 officieel geopend in Arlington, Texas in de buurt van Dallas. Zeven jaar later, in 1968, werd Six Flags Over Georgia geopend en in 1971 verwelkomde Six Flags Over Mid-America (nu Six Flags St. Louis) zijn eerste bezoekers. In datzelfde jaar werd het Walt Disney World Resort in Florida geopend, dat vandaag de dag nog steeds het grootste themapark en resortcomplex van de wereld is._NEWLINE_Sinds 1980 is de themaparkindustrie groter dan ooit. Er zijn enorm grote themaparken zoals Disneyland en Universal Studios Hollywood, middelgrote parken zoals Six Flags en diverse kleine parken over de hele wereld. Tussen al deze parken zitten er zelfs die speciaal zijn bedoeld voor kinderen. Een voorbeeld hiervan is Legoland, waarvan het eerste park in Billund, Denemarken, werd geopend.\n_START_SECTION_\nModerne media\n_START_PARAGRAPH_\nParken gebruiken vaak media om klanten te bereiken en het park te promoten. Niet alleen via reclames, maar ook met eigen televisieprogramma\'s of series probeert men de naamsbekendheid te vergroten. Zo is de animatieserie Sprookjesboom een creatie van de Efteling en heeft datzelfde park inmiddels ook een eigen radiozender. Dat gebeurt ook andersom. Disney had al naam gemaakt met bekende tekenfilms, toen in 1955 Disneyland opende in Anaheim. Een recenter voorbeeld is de Plopsagroep, die sinds 2000 actief is in de pretparkwereld en inmiddels al zes parken in bezit heeft._NEWLINE_Er bestaan ook verschillende computerspellen waarbij een attractiepark gebouwd moet worden, al zijn dit meestal algemene spellen die niet in het bijzonder aan \xc3\xa9\xc3\xa9n park of parkgroep gerelateerd zijn. Het eerste spel was Theme Park en kwam uit in 1994. Dit spel kreeg twee sequels: Theme Park World (1999) en Theme Park Manager (2002). Hoewel Theme Park de grondlegger was van de attractiepark-computerspellen, werd dit genre pas echt populair door de serie RollerCoaster Tycoon, waarvan het eerste spel in 1999 uitkwam. In 2002 kwam RollerCoaster Tycoon 2 op de markt en in 2004 RollerCoaster Tycoon 3. Deel 3 bevat een 3D-engine waarbij spelers hun zelfgemaakte achtbanen kunnen berijden. Alle drie de delen kregen twee uitbreidingspakketten waarbij nog meer attracties aan het park kunnen worden toegevoegd._NEWLINE_Op 3 juli 2007 kondigde het bedrijf Atari aan dat het in samenwerking met de Efteling het spel Efteling Tycoon uit zou gaan brengen. Het spel zou op 12 oktober 2007 uit moeten komen, maar kwam door verschillende vertragingen pas uit op 28 maart 2008, exclusief bij winkels van de Blokker-groep en Game Mania.\n_START_SECTION_\nToegangsprijzen en toegangsbeleid\n_START_PARAGRAPH_\nHet grootste gedeelte van de opbrengst van attractieparken bestaat uit toegangsgeld dat gasten betalen bij de ingang van het park. Andere inkomstenbronnen zijn parkeergeld en de verkoop van eten, drinken en souvenirs._NEWLINE_Over het algemeen zijn er twee principes waarop attractieparken toegangsgeld innen:'