b'\n_START_ARTICLE_\nParlement van \xc3\x85land\n_START_PARAGRAPH_\nDe Lagting is het parlement van de autonome Finse provincie \xc3\x85land.\n_START_SECTION_\nHistorische achtergrond\n_START_PARAGRAPH_\nVanaf ongeveer 1249 (Tweede Zweedse Kruistocht) tot aan het jaar 1809 behoorde \xc3\x85land samen met Finland, met enkele onderbrekingen door Deense en Russische overheersing, toe aan het Zweedse koninkrijk. Bij de Vrede van Fredrikshamn, aan het eind van de Finse oorlog die eindigde met een Russische overwinning, werden deze regio\'s in de vorm van een personele unie ingelijfd in het Russische keizerrijk._NEWLINE_Nadat Finland zich op 6 december 1917, tegen het eind van de Eerste Wereldoorlog, onafhankelijk had verklaard van Rusland, brak een discussie los over de toekomst van \xc3\x85land. \xc3\x85land was altijd Zweedstalig geweest, en de bewoners voelden zich ook meer verbonden met Zweden dan met Finland. De krantenuitgever en politicus Julius Sundblom zei op een bijeenkomst van \xc3\x85landers op 10 december in Mariehamn: "Onze grootste wens is een onafhankelijk Finland en een Zweeds \xc3\x85land."_NEWLINE_Met kerstmis in datzelfde jaar werd aan de Zweedse koning Gustav V een petitie overhandigd die pleitte voor hereniging van \xc3\x85land met Zweden, die door de overgrote meerderheid van de \xc3\x85landse bevolking was ondertekend. Zweden stuurde, aangemoedigd door deze pro-Zweedse sentimenten, in februari 1918 zelfs een legereenheid naar \xc3\x85land (de \'\xc3\x85land-expeditie\') om de bevolking te ondersteunen en de Zweedse belangen te verdedigen. De kersverse Finse regering was hier echter absoluut niet van gediend. Een groep \xc3\x85landers die in de omgeving van Helsinki woonden, richtte een beweging op die een semiautonoom bestuur onder Finse vlag voorstond: het \'\xc3\x85landcomit\xc3\xa9\'._NEWLINE_In juni 1919 werd andermaal een referendum gehouden, en opnieuw stemde een overgrote meerderheid van de \xc3\x85landse bevolking voor aansluiting bij Zweden. Dit zette de verhoudingen tussen Zweden en Finland op scherp, en dat verergerde toen Finland in juni 1920 de twee voorvechters van aansluiting bij Zweden, Julius Sundblom en Carl Bj\xc3\xb6rkman, gevangen zette wegens hoogverraad._NEWLINE_Uiteindelijk werd de kwestie in december 1920 voorgelegd aan de pas opgerichte Volkenbond, die in juni 1921 tijdens een conferentie in Gen\xc3\xa8ve besliste dat de eilanden bij Finland zouden blijven, mits autonomie en behoud van de Zweedse cultuur gegarandeerd bleven. Bovendien zouden ze gedemilitariseerd worden. Dit besluit kwam in grote lijnen overeen met de voorstellen van het voornoemde \xc3\x85landcomit\xc3\xa9._NEWLINE_Op 9 juni 1922 kwam het \xc3\x85landse parlement, de Lagting, voor het eerst bijeen. Daarom wordt de datum 9 juni sindsdien gevierd als \'zelfbestuursdag\'; de \'nationale feestdag\' van \xc3\x85land.\n_START_SECTION_\nBevoegdheden\n_START_PARAGRAPH_\n\xc3\x85land kent, net als de rest van Scandinavi\xc3\xab, een eenkamerstelsel. Dankzij de autonome status van \xc3\x85land, is het parlement, de Lagting, bevoegd om lokale wetten vast te stellen en een begroting op te stellen. Deze wetgeving en begroting hebben alleen betrekking op de gebieden die vallen onder het \xc3\x85landse zelfbestuur. De verdeling van de bevoegdheden tussen de Finse en de \xc3\x85landse overheid wordt bepaald door de zelfbestuurswet, die vastgelegd is in de Finse Grondwet, en die alleen kan worden aangepast met instemming van de Lagting._NEWLINE_De autonomiewet geeft de \xc3\x85landse regering zelfbestuur op het gebied van onder andere gemeentelijk bestuur, onderwijs, cultuur, media, oudheidkundige schatten, gezondheidszorg en maatschappelijk werk, milieu, politie, post en transport. Op deze terreinen functioneert \xc3\x85land als een onafhankelijke staat met een eigen overheidsorgaan en een eigen administratieve en uitvoerende macht._NEWLINE_Er zijn echter ook gebieden waarover de Lagting geen zeggenschap heeft, waaronder buitenlandse betrekkingen, een groot deel van het burgerlijk recht en van het strafrecht, rechtbanken, douane, het muntwezen en belastingen._NEWLINE_Alle wetten die door de Lagting worden aangenomen, moeten goedgekeurd worden door de president van Finland. Deze kan wetten tegenhouden als ze strijdig zijn met het mandaat van de \xc3\x85landse regering, of als door de wet de binnen- of buitenlandse veiligheid in het geding is._NEWLINE_Om de belangen van \xc3\x85land te kunnen behartigen, neemt \xc3\xa9\xc3\xa9n afgevaardigde van \xc3\x85land plaats in het Finse parlement (Eduskunta). Het \xc3\x85landse parlement is ook vertegenwoordigd in de Noordse Raad._NEWLINE_De autonomiewet van \xc3\x85land kan alleen gewijzigd worden als er zowel in de Eduskunta als het Lagting een twee derde meerderheid wordt gehaald. Dit biedt een grote waarborg voor de autonome status van \xc3\x85land.\n_START_SECTION_\nHet parlementsgebouw\n_START_PARAGRAPH_\nHet \xc3\x85landse parlementsgebouw staat aan de Strandgatan in Mariehamn. Het gebouw is ontworpen door de \xc3\x85landse architect Helmer Stenros en is geopend in 1978. Het interieur werd voornamelijk ontworpen door de interieurontwerper Pirkko Stenros (de echtgenote van Helmer), en is ingericht met meubelen die ontworpen werden door de architecten Yrj\xc3\xb6 Kukkapuro en Alvar Aalto. Het oorspronkelijke interieur is nog grotendeels onveranderd aanwezig.'