b'\n_START_ARTICLE_\nBreust\n_START_SECTION_\nDe Vrije Rijksheerlijkheid Breust\n_START_PARAGRAPH_\nBreust behoort mogelijk tot de oudste dorpjes van Limburg. Reeds in 965 wordt de naam genoemd. Op 2 juni van dat jaar schonk Eracles, de toenmalige bisschop van Luik (het Bisschop Eraclesplein is naar hem genoemd) zijn bezittingen in Breust aan het door hemzelf opgerichte kapittel van Sint-Maarten te Luik. Die bezittingen bestonden onder andere uit de "Villa Breust", 80 bunders land (ongeveer 80 ha) en het patronaat over de kerk. Meer dan duizend jaar geleden bestond er dus al een dorpje Breust, of in ieder geval een landgoed met die naam en een kerk._NEWLINE_De huidige kerk van Breust, althans de toren ervan, stamt uit de 14e eeuw (1345). Maar in het kerkportaal, boven de ingang, bevindt zich een romaans beeldhouwwerk, waarschijnlijk uit de 12e eeuw. In het midden van deze latei is een groot medaillon uitgehouwen, met twee kleinere ernaast, omgeven door loofwerk. In deze drie medaillons geeft de beeldhouwer een voorstelling van een menselijk figuur in strijd met een dier. Verondersteld wordt dat dit beeldhouwwerk een overblijfsel is van een kerk, die aan de huidige Sint Martinuskerk is voorafgegaan._NEWLINE_Vermeldenswaardig is ook, dat van het gezamenlijk grondgebied van de voormalige heerlijkheden Breust en Eijsden, twee derde deel aan Breust behoorde en \xc3\xa9\xc3\xa9n derde deel aan Eijsden. Over de vrije heerlijkheid Breust, een zogenaamd Luiks vrijdorp, stelde de bisschop een voogd aan. Het voogdijschap leidde er in die tijd vaak toe dat de voogd zich meer macht toe-eigende dan hem toekwam. Het kapittel van Sint-Maarten stak hier echter een stokje voor. Zelfs tegenover zijn eigen heer, de prins-bisschop van Luik, liet het kapittel zijn \xe2\x80\x9cheerlijke rechten\xe2\x80\x9d (in de middeleeuwen het recht van jurisdictie of rechtsmacht over een bepaald territorium) gelden. Dat blijkt uit een rechtszaak uit 1480, die voor de Schepenbank van Luik diende. De prins-bisschop van Luik, Lodewijk van Bourbon, had een inwoner van Breust ter dood veroordeeld. De Schepenbank van Luik oordeelde echter dat de bisschop ten onrechte in de \xe2\x80\x9cheerlijke rechten\xe2\x80\x9d van het kapittel was getreden. Omdat het vonnis inmiddels was voltrokken, werd de bisschop verplicht een andere man, van stro weliswaar, aan Breust terug te geven. De terechtgestelde zelf vond dus weinig baat bij de uitspraak van de Schepenbank. Waarschijnlijk viel later het voogdijschap toe aan het kapittel zelf en werd het kasteeltje of \xe2\x80\x9cVilla Breust\xe2\x80\x9d bewoond door een van de kapittelheren (vandaar de naam Kapittelherenstraat)._NEWLINE_In de loop der eeuwen hadden de vorsten nooit getornd aan de bezittingen van het kapittel van Sint Maarten. Daar kwam een eind aan als gevolg van de bezetting van de Zuidelijke Nederlanden door de Franse troepen in 1794, waarna bij het Verdrag van Den Haag van 16 mei 1795, met ingang van 1 oktober van dat jaar, annexatie door Frankrijk volgde. Van 1795 tot de troonsafstand van Napoleon in Fontainebleau op 6 april 1814, maakte Breust dus deel uit van het grote Franse Rijk.'