b"\n_START_ARTICLE_\nMadrigaal\n_START_PARAGRAPH_\nEen madrigaal is een seculiere overwegend vocale muziekvorm, in de 14e eeuw ontstaan in Noord-Itali\xc3\xab. De term madrigaal komt waarschijnlijk van het Latijnse matricale (moedertaal), toen dus Italiaans in plaats van Latijn.  In drie verschillende perioden van de muziekgeschiedenis komen we madrigalen tegen, in de middeleeuwse Italiaanse Trecento-muziek, in de renaissance, en ten slotte in de barok. Het bekendst zijn tegenwoordig de madrigalen uit de Renaissance; het was ook veruit de belangrijkste en populairste vocale vorm van deze tijd. Het madrigaal was het meest populair bij Italiaanse (Trecento en Italiaanse renaissance), Vlaamse (Renaissance) en Engelse (Barok) componisten.\n_START_SECTION_\nHet Trecento-madrigaal (ca. 1335 - 1425)\n_START_PARAGRAPH_\nHet madrigaal in de Trecento-periode (de periode die parallel loopt aan de Franse Ars nova) vertoont een twee- of driestemmige zetting. De gezongen teksten behandelen diverse onderwerpen._NEWLINE_In bijvoorbeeld het manuscript Panciatichi 26 uit Florence staan naast de vele populaire ballata's, en enige Ars nova-werken van Guillaume de Machault, ook madrigalen van Franceso da Firenze (onder andere Fa metter bando e commandar amore, Tu che l' oper' altru' vuo' guidicare, O pianta vaga che nell'alto monte, Si dolce non sono col lir' Orfeo, Non a Narcisso fu piu amar lo spechio), Giovanni da Firenze (onder andere La bella stella che suo fiamma tene - naar Lancillotto Anguissola -, Angel son bianco e vo belando be, Nascoso 'l viso stava 'fra lle fronde, Appress' un fume chiaro), Jacopo da Bologna (onder andere Tanto che sete aquistati nel guisto, O dolce apresso un bel parlaro fiume, O in Ytalia felice Luguria, Io mi son un che le frasch' andando, O cieco mondo di lusinghe pieno), Donato da Firenze (onder andere Seguendo 'l canto d' un uccel selvaggio en Sovran uccello se fra tutti gli altri), Donato da Firenze (onder andere Come 'l potestu far dolce signore). Gherardello da Firenze (onder andere Con levrieri e mastini segugi e bracchi)._NEWLINE_De grootste componist van madrigalen in de 14e eeuw was Francesco Landini, van wie de madrigalen zijn opgenomen in de Squarcialupi Codex, een 15e-eeuws ge\xc3\xafllustreerd manuscript uit Florence.\n_START_SECTION_\nHet madrigaal in de barok (na 1600)\n_START_PARAGRAPH_\nHoewel in de barok een zeldzame vorm, werd er door componisten die teruggrepen op de Renaissancestijl, zoals onder anderen Heinrich Sch\xc3\xbctz, ook wel gebruikgemaakt van de term madrigaal. Deze madrigalen hadden echter weinig gelijkenis met die uit de bloeiperiode, en waren soms ook voorzien van een religieuze tekst. In dat laatste geval spreekt men ook wel van madrigali spirituali. Het Barokmadrigaal was voorzien van een basso continuo, en was soms zelfs geheel instrumentaal._NEWLINE_Belangrijke componisten uit Engeland zijn in deze periode onder anderen William Byrd en John Dowland. Belangrijke Nederlandse componisten die madrigalen schreven, waren in deze periode Jan Pieterszoon Sweelinck en Cornelis Padbru\xc3\xa9."