b'\n_START_ARTICLE_\nVacu\xc3\xbcmpomp\n_START_SECTION_\nGebruik van vacu\xc3\xbcmpompen\n_START_PARAGRAPH_\nVacu\xc3\xbcmpompen worden gebruikt in vele industri\xc3\xable en wetenschappelijke processen. De productie van de meeste soorten elektrische lampen, vacu\xc3\xbcmbuizen. Daar waar een apparaat opnieuw gevuld wordt met een specifiek gas of waar een gasmengsel moet worden ge\xc3\xabvacueerd. Het geproduceerde vacu\xc3\xbcm kan worden gebruikt om mechanische apparaten aan te drijven. In dieselauto\'s wordt een pomp, die op de nokkenas van de motor wordt aangesloten, gebruikt om vacu\xc3\xbcm te genereren. Bij benzineauto\'s wordt het vacu\xc3\xbcm als bijwerking van de aanzuig van de motor verkregen om als servo te dienen voor het rempedaal. In een vliegtuig wordt de vacu\xc3\xbcmbron gebruikt als aandrijving voor de gyroscopen in de diverse vluchtinstrumenten. Om het volledig verlies van instrumentatie in het geval van een elektrodefect te verhinderen, wordt een deel van het controlebord uitgerust met instrumenten die door elektriciteit worden aangedreven en een ander deel met instrumenten die door een vacu\xc3\xbcmbron worden aangedreven.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nDe Duitse natuurkundige Otto von Guericke (1602-1686) heeft in 1649 de vacu\xc3\xbcmpomp uitgevonden. Hij studeerde te Leipzig, Helmstedt, Jena en te Leiden wis- en natuurkunde. Von Guericke was onder meer uitvinder van de vacu\xc3\xbcmpomp en ontdekte het verband tussen de luchtdruk en het weer. Beroemd is zijn experiment van de Maagdenburger halve bollen. Hierbij werden twee halve bollen zonder verdere bevestiging tegen elkaar aan geplaatst, zodat de ruimte tussen beide in luchtdicht was, en deze werd vervolgens vacu\xc3\xbcm gepompt. Hierna bleek het onmogelijk, zelfs niet met behulp van een stel paarden, om deze weer van elkaar te scheiden. Hiermee was de kracht van de luchtdruk aangetoond._NEWLINE_Robert Boyle gaf opdracht aan Robert Hooke om de vacu\xc3\xbcmpomp van von Guericke te verbeteren door de zuiger te voorzien van een zwengel. _NEWLINE_ Hierdoor kon meer kracht worden uitgeoefend, waardoor er een dieper vacu\xc3\xbcm werd bereikt. Het onderzoek dat Boyle hiermee verrichtte, leidde tot de wet van Boyle. Christiaan Huygens droeg deze kennis, die hij van de Engelse koninklijke academie had meegenomen, over aan de Franse koninklijke academie, waar Mariotte de proeven van Boyle bevestigde._NEWLINE_In 1855 vond de Duitse glasblazer Heinrich Gei\xc3\x9fler (1814-1879) de kwikvacu\xc3\xbcmpomp uit waarmee een hoger vacu\xc3\xbcm gehaald kon worden dan met standaard zuigerpompen. Zo haalde hij een record vacu\xc3\xbcm van ongeveer 10 Pa (0,1 Torr). Een andere Duitser, Hermann Sprengel, voerde belangrijke verbeteringen door op Gei\xc3\x9flers ontwerp. In 1870 wist de Engelse wetenschapper William Crookes een kwikvacu\xc3\xbcm-systeem te maken waarmee hij een vacu\xc3\xbcm mee kon produceren van 1 miljoenste atmosfeer. Deze ontwikkelingen in vacu\xc3\xbcmtechniek zouden leiden tot de uitvinding van onder andere de gasontladingslamp, de gloeilamp van Edison en de elektronenbuis.\n_START_SECTION_\nZelfaanzuigende centrifugaalpompen\n_START_PARAGRAPH_\nEen zelfaanzuigende centrifugaalpomp is een type turbopomp, die een vloeistof verpompt met een draaiend rad (rotor of waaier). Centrifugaalpompen verpompen de vloeistof door middel van centrifugaalkrachten. Dit betekent ook dat een pomp van dit type niet zelf aan kan zuigen als de rotor niet omringd is met vloeistof. De eenvoudigste centrifugaalpomp bestaat uit een waaier die in een pomphuis kan ronddraaien. Op het pomphuis zijn de zuigleiding en de persleiding aangesloten. Op de waaier staan de schoepen. De schoepen zijn meestal naar achtergebogen. Als de waaier gaat draaien krijgt de vloeistof, die in de waaier zit, een tangenti\xc3\xable snelheid (= snelheid in de richting van de cirkelomtrek). De middelpuntvliedende kracht of ook wel de centrifugale kracht die hier bij optreedt, zorgt ervoor dat de vloeistof naar de buitenomtrek van de waaier gedrukt wordt. Hierbij wordt de mechanische energie (de rotatie van de waaier) omgezet in potenti\xc3\xable en kinetische energie.\n_START_SECTION_\nRootsblowers\n_START_PARAGRAPH_\nEen Rootscompressor of Rootsblower is een positieve verdringingspomp voor gassen. Deze vacu\xc3\xbcmpomp vindt zijn toepassing als vacu\xc3\xbcmbooster, als 1e trap in combinatie met een klassieke vacu\xc3\xbcmpomp. De vroegere modellen hadden twee lobben. De nieuwe generatie Rootscompressoren zijn allemaal drielobbig. Het voordeel van de drielobs is minder geluidssproductie. Drielobs zijn wel duurder in aanschaf._NEWLINE_Rootsvacu\xc3\xbcmpompen worden gebruikt in het ruw vacu\xc3\xbcm segment. Tussen de 80 mbar en 0,01 mbar zijn de pompen energietechnisch zeer goed. Een laag energieverbruik gecombineerd met een hoge opbrengst. Om dit te bekomen worden de pompen in serie geplaatst met een andere pomp, de zogenaamde backing pomp. Vaak wordt hiervoor een oliegesmeerde schottenpomp of een vloeistofring vacu\xc3\xbcmpomp gebruikt.\n_START_SECTION_\nMembraanvacu\xc3\xbcmpomp\n_START_PARAGRAPH_\nEen diafragmacompressor of membraancompressor is een variant van de klassieke zuigercompressor met zijn draag- en zuigerringen en zijn stangpakking. In plaats van deze zuiger gebeurt de compressie van het gas door het heen en weer bewegen van een soepel membraan , aangedreven door een kruk-drijfstang mechanisme. Alleen het membraan en het huis komen in contact met het afgepompte gas, zodat deze constructie uitermate geschikt is voor vacu\xc3\xbcm. Een andere toepassing is voor de productie van olievrije perslucht. De gebruikte techniek komt overeen met die van de membraanpomp.\n_START_SECTION_\nPalettenpompen voor lage vacu\xc3\xbcmniveaus\n_START_PARAGRAPH_\nSchottenpompen of palettenpompen zijn pompen die ook gebruikt worden voor vacu\xc3\xbcm. De pompen hebben een redelijk rendement, kunnen tot redelijk lage drukken worden gebruikt en zijn qua aanschaf en onderhoud gunstig. De aangedreven rotor van de pomp is excentrisch geplaatst in het huis. In de rotor zijn schotten geplaatst, die door veren, hydraulische druk of centrifugaalkracht naar buiten worden gedrukt tegen de "stator", het huis. Er worden dus telkens kamers gevormd tussen de rotor, de stator en twee schotten. Deze kamers worden tijdens het roteren groter en kleiner en verpompen op deze wijze de lucht. In de afbeelding worden twee schotten getoond, er zouden echter ook meer schotten in een schottenpomp zitten.\n_START_SECTION_\nZuigerpompen\n_START_PARAGRAPH_\nEen zuigercompressor is de meest gebruikte type compressor. Er is een groot nadeel aan verbonden; er zit olie in de geproduceerde uitlaatlucht.\n_START_SECTION_\nWaterstraalpompen voor hogere vacu\xc3\xbcmniveaus\n_START_PARAGRAPH_\nEen waterstraalpomp is een zeer eenvoudige vacu\xc3\xbcmpomp waarmee in het laboratorium een zuigwerking kan worden verkregen. Een straal water spuit uit een straalstuk in een holle ruimte richting een wat wijdere afvoerbuis. Bij het wegstromen wordt de lucht in de holle ruimte meegetrokken. Een aansluiting op de zijkant in deze holle ruimte maakt het mogelijk deze zuigwerking te benutten. Het apparaat verbruikt veel water omdat het op de kraan wordt aangesloten en het vacu\xc3\xbcm is niet hoog, zodat het gebruik beperkt is. Toepassingen: afzuigen van filters, bereiken van vacu\xc3\xbcm (bijvoorbeeld in een jetstream, waarbij lucht mee met de waterstraal in de whirlpool wordt gezogen), etc. Het zuigen berust op het Venturi-effect en het principe van Bernoulli.\n_START_SECTION_\nStoomejector\n_START_PARAGRAPH_\nEen injector, ejector, stoomejector of stoominjector is een pomp die gebruikmaakt van het Venturi-effect. De motor flu\xc3\xafdum kan een vloeistof zijn, stoom of een ander gas. De opgezogen medium kan een gas, een vloeistof, een slurry, of een vaste deeltjes geladen vloeistof zijn.'