b'\n_START_ARTICLE_\nSaksisch-Ernestijnse Huisorde\n_START_PARAGRAPH_\nDe Saksisch-Ernestijnse Huisorde (Duits: Herzoglich Sachsen-Ernestinischer Hausorden) was een gezamenlijke orde van de drie in Th\xc3\xbcringen gelegen Saksische hertogdommen Saksen-Altenburg, Saksen-Coburg en Gotha en Saksen-Meiningen.\n_START_SECTION_\nHet kleinood\n_START_PARAGRAPH_\nHet aan een lint op de heup, op de borst of om de hals gedragen ordeteken noemt men in de faleristiek wel kleinood, juweel, kruis of insigne. Men kan ook van Groot- commandeurs- of ridderkruis spreken._NEWLINE_Het kleinood van de Saksisch-Ernestijnse Huisorde is een achtpuntig verguld zilveren kruis van Malta met wit ge\xc3\xabmailleerde armen en gouden ballen op de punten. In het midden is een rond gouden medaillon met een blauwe ring en het portret van Ernst de Vrome gelegd. Op de ring staat in gouden letters het Latijnse motto van de orde "Fideliter et constanter" dat met "Weest standhaftig en trouw" kan worden vertaald. In de armen van het kruis zijn vier gaande gouden leeuwen gemonteerd._NEWLINE_Rond de ring van het medaillon van de Saksische ridders is een groen ge\xc3\xabmailleerde gouden eikenkrans met gouden nerven en takken gelegd. Bij de vreemdelingen ontbreekt deze krans._NEWLINE_Op de keerzijde staat in het gouden medaillon het Saksische wapen met de Wijnruitkroon en de datum "25 december 1833". Rond de ring van het medaillon van de Saksische ridders is ook op de keerzijde een groen ge\xc3\xabmailleerde gouden eikenkrans met gouden nerven en takken gelegd. Bij de vreemdelingen ontbreekt deze krans._NEWLINE_Tot 1864 stond op de bovenste arm van het kruis een "F" voor Altenburgische, een "E" voor Gotha\xc3\xafsche en een "B" voor Saksen-Meiningensche benoemingen._NEWLINE_Als verhoging dient een opvallend grote, niet gevoerde, gouden beugelkroon met vijf gestileerde wijnruitbladeren als fleurons._NEWLINE_In 1850 werd de mogelijkheid om de orde ook "met de zwaarden" te verlenen vastgelegd in de statuten. Dat betekende dat er kruisen met zwaarden moesten worden vervaardigd. Men onderscheidt kruisen met de zwaarden en met "zwaarden aan de ring". Deze zwaarden aan de ring komen bij alle graden, ook bij de ridder der Tweede Klasse, voor. Er zijn grootkruisen met zwaarden en briljanten. Merkwaardig genoeg zijn er geen civiele grootkruisen met briljanten bekend._NEWLINE_Een opvallend detail bij de militaire kruisen is de bepaling dat de eikenkrans door een lauwerkrans werd vervangen. Vreemde militairen kregen uiteraard kruisen zonder deze krans zoals vreemdelingen ook kruisen, en sterren, zonder eikenkrans droegen. Mem lijkt zich niet steeds aan deze regel te hebben gehouden. Nimmergut meldt dat er kruisen met zwaarden en eikenkrans bekend zijn._NEWLINE_Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden jaartallen op de bovenste arm van het grootkruis geplaatst. Zo kent men grootkruisen met het jaartal "1917", "1916", "1917" en "1918" in gouden letters. Op de commandeurskruisen komen ook wel twee jaartallen, bijvoorbeeld "1914" en "1917" op de bovenste en onderste arm van het kruis voor. Deze jaartallen worden niet samen met de zwaarden op een hetzelfde groot- of commandeurskruis gevonden. Ridderkruisen met deze combinatie bestaan daarentegen wel._NEWLINE_In 1935 heeft de (titulair) hertog van Saksen-Coburg-Gotha gepoogd om de orde nieuw leven in te blazen. Dat had tot gevolg dat er ten minste \xc3\xa9\xc3\xa9n commandeurskruis met de zwaarden aan de ring werd vervaardigd._NEWLINE_De sterren_NEWLINE_De ster van de grootkruisen in deze orde is van zilver en heeft acht punten en afwisselend zilveren en verguld-zilveren stralen. Het medaillon is gelijk aan dat van de kruisen maar in plaats van een portret staat een kleine wijnruitkroon centraal._NEWLINE_De twee laatste hertogen van Saksen-Coburg-Gotha waren, als zoon en kleinzoon van koningin Victoria en prins Albert ridders in de Orde van de Kousenband. Zij hebben sterren laten maken waarop de kousenband rond de ster, met de zwaarden, is gelegd. Uit Saksen-Coburg-Gotha zijn ook sterren met briljanten, briljanten en robijnen, briljanten en opalen, briljanten met zwaarden, briljanten en robijnen met zwaarden en briljanten met zwaarden en opalen bekend. Behalve bij de in de statuten beschreven grootkruisen met briljanten moet men hierbij niet aan evenzovele graden denken. Het gaat om particuliere verfraaiingen van ordetekens._NEWLINE_Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden jaartallen op de bovenste arm van het grootkruis geplaatst. Hierbij ging het initiatief uit van de hertogen, het is geen particuliere versiering van een verleend ereteken. Zo kent men ook sterren met het jaartal "1917", "1916", "1917" en "1918" op de bovenste arm van het op de ster gelegde kruis. De bekende jachtvlieger Manfred von Richthofen was een van de dragers van het kruis._NEWLINE_Er zijn sterren met zwaarden bekend. Deze zeer lage zwaarden bedekken de gehele diagonale stralen van de ster. Wanneer het grootkruis "met zwaarden aan de ring" was verleend werden kleine gekruiste zwaarden boven het medaillon op de stralen van de ster gelegd. Men kent ook sterren met zwaarden en briljanten._NEWLINE_De ster van de commandeurs der Eerste Klasse was tot 1864 een op de borst gedragen kruis, gelijk aan het kleinood van de Grootkruisen. De armen waren niet ge\xc3\xabmailleerd maar met briljantgeslepen facetten bedekt en kroon en leeuwen in de armen van het kruis ontbreken. Er zijn kruisen met zwaarden bekend. In 1864 werd het kruis vervangen door een zilveren "plaque" in de vorm van een rombus met daarop het medaillon._NEWLINE_Er zijn ook plaques bekend die een perfecte ruitvorm hebben gekregen._NEWLINE_Na 1850 werd, wanneer dat wenselijk was, een militair versiersel aan de kruisen toegevoegd. Men verleende de orde met "zwaarden bij het kruis", Duits: "Schwerter zum Kreuz" wat inhield dat in de armen van het kruis of onder het medaillon van plaque of ster kleine gekruiste gouden zwaarden werden gemonteerd. De zwaarden lagen op de kleine gouden leeuwen._NEWLINE_Zoals in Duitsland gebruikelijk kreeg een drager van een dergelijk kruis bij een bevordering in vredestijd zwaarden aan de ring, Duits: "Schwerter am Ring", toegekend. Bij de sterren werden deze zwaarden aangeduid door twee kleine zwaarden boven het medaillon._NEWLINE_In 1850 werd ook bepaald dat militairen in het vervolg versierselen met een lauwer- in plaats van een eikenkrans zouden dragen. Er werd in dat jaar ook een Grootkruis met briljanten aan de orde toegevoegd._NEWLINE_Het gewaterde zijden lint van de orde was purper- of karmijnrood met twee brede groene strepen._NEWLINE_De drie soevereinen van de orde droegen een verguld zilveren keten. Deze keten kon ook aan "ebenb\xc3\xbcrtigen F\xc3\xbcrstlichkeiten", waarmee keizers, koningen, regerende hertogen en prinsen uit regerende vorstenhuizen werden bedoeld, worden verleend. De bepaling sloot presidenten van republieken uit._NEWLINE_De ordeketen bestond uit zes schakels in de vorm van gevoerde beugelkronen, veertien gekroonde gaande leeuwen, zevenmaal een ornament in de vorm van twee op een Latijns kruis gebonden vuurslagen en een goudgerande cartouche in rococo-stijl met het Saksische wapen. Het ordeteken hing aan het wapenschild._NEWLINE_Er zijn geen ketens bekend waarin zwaarden zijn verwerkt. Maar grootkruisen met de zwaarden werden soms wel aan de keten gedragen.\n_START_SECTION_\nHet Prinsessenkruis van de Saksisch-Ernestijnse Huisorde\n_START_PARAGRAPH_\nHet Prinsessenkruis, Prinzessinenkreuz des Sachsen-Ernestinischer Hausordens, was een op een donkergroen ge\xc3\xabmailleerd verguld zilveren lint met de ordespreuk "Fideliter et Constans" gelegd kruis van de Saksisch-Ernestinische Huisorde. Het motto stond op de buitenste lint van de onderscheiding en werd op de ring niet herhaald. De ring was donkerblauw en bevatte geen tekst. Het gouden medaillon was dat van de achterzijde van het kleinood en stelde dus het wapen van de Saksische hertogen voor. Boven dit kruis was een kleine gouden beugelkroon met daarboven een kunstig geplooid gouden lint bevestigd waarmee het Prinsessenkruis aan het tot een strik gevormde lint werd vastgemaakt._NEWLINE_In de statuten van de orde was niet in een dergelijk kruis voorzien, men nam geen dames in deze orde op. Omdat de drie hertogdommen geen eigen Damesorde kenden werd dit kruis desondanks uitgereikt. Nimmergut merkt op dat het Prinsessenkruis niet tot de orden gerekend mag worden. Men droeg het Prinsessenkruis op de linkerschouder._NEWLINE_Er zijn Prinsessenkruisen met smaragden bekend. Nimmergut noemt het jaar 1878 als het jaar van ontstaan. De Prinsessenkruisen zijn zeldzaam, op een veiling bracht een dergelijk kruis meer dan 4000 euro op.\n_START_SECTION_\nHet Kruis van Verdienste\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1866 werd ook een aan de orde verbonden Zilveren Kruis van Verdienste, Duits: "Silbernes Verdienstkreuz" ingesteld. De stichting hing samen met de in dat jaar gevochten Pruisisch-Oostenrijkse oorlog om de hegemonie in het Duitse Rijk. Het kruis werd dan ook met zwaarden toegekend. Omdat er in deze laagste graad geen sprake van bevordering kon zijn werden er geen kruisen met zwaarden aan de ring vervaardigd. In 1870, het jaar van de Frans-Duitse oorlog werd het kruis opnieuw ingesteld._NEWLINE_Omdat er blijvende behoefte was aan een kruis waarmee de onderofficieren en lagere ambtenaren in die zeer standsbewuste tijd, waarin een ridderkruis voor hen niet bereikbaar was, te kunnen onderscheiden werd het kruis, nu zonder zwaarden, in 1890 wederom ingesteld. Er zijn nooit gouden of bronzen kruisen geweest, "onder" de kruisen in zilver kwamen medailles. In 1914, bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd het kruis, met de zwaarden, wederom ingesteld._NEWLINE_Het Zilveren Kruis van Verdienste van de Saksisch-Ernestinische Huisorde was in vorm gelijk aan het ridderkruis der IIe Klasse maar had geen kroon als verhoging. Het kruis was niet ge\xc3\xabmailleerd en werd aan het lint van de orde gedragen. Er zijn kruisen uit \xc3\xa9\xc3\xa9n stuk en kruisen met een los vervaardigd medaillon. Bij al deze kruisen ontbreken de vier leeuwen in de armen en de ballen op de acht punten._NEWLINE_Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden verschillende uitvoeringen van het Kruis van Verdienste gefabriceerd en uitgereikt. Men kent kruisen voor bijdrage aan de oorlogsinspanning met de jaartallen "1914 - 1915", 1914 - 1916", "1916 - 1917" en "1917 - 1918". Die laatste kruisen werden in het door de oorlog zwaar getroffen Duitsland ook in verzilverd "wit metaal" gefabriceerd. De kruisen met de zwaarden, voor de mannen aan het front, waren tot aan het einde van de oorlog van zilver._NEWLINE_De kruisen hebben geen letters als aanduiding van de verlenende hertog op de bovenste kruisarm.\n_START_SECTION_\nDe medailles\n_START_PARAGRAPH_\nEr werden allerlei medailles aan de orde verbonden. Er zijn 26 verschillende medailles bekend. Op de voorzijde van deze medailles is steeds het portret van een van de zes tussen 1834 en 1918 regerende hertogen afgebeeld. Op de keerzijde staat het Kruis van Verdienste. De "gouden" medailles zijn allen van verguld zilver. De uitzondering was de medaille die Hertog Ernst I van Saksen-Coburg-Gotha van 1837 tot 1892 uitreikte. Daarna ging ook hij over op verguld zilveren medailles. Alleen in Saksen-Coburg-Gotha werden na 1914 ook vergulde bronzen of verzilverde zinken medailles uitgereikt._NEWLINE_Dit gebruik van inferieur "oorlogsmetaal" was een zichtbaar teken van de naderende ineenstorting van de Duitse oorlogseconomie._NEWLINE_De medailles werden, wederom in zilver en verguld brons nog tot 1935 door de vorsten aan hun respectieve huishoudingen, jachtdepartementen en houtvesterijen verleend. In 1935 verbood de nationaalsocialistische regering de Duitse vorsten om nog langer onderscheidingen te verlenen. De laatst ingestelde medaille was de "Zilveren Medaille van Verdienste met Zwaarden aan de Ring" die hertog Karel Eduard van Saksen-Coburg-Gotha in 1935 instelde. Kennelijk heeft deze hertog in dat jaar veteranen in zijn dienst een tweede zilveren medaille, van een werkelijke bevordering kan geen sprake zijn geweest want dan had de medaille van goud moeten zijn, uitgereikt._NEWLINE_Na de oorlog moesten de Th\xc3\xbcringse vorsten hun kastelen en bezittingen ontvluchten omdat het gebied tot de Russische bezettingszone behoorde. Het verlenen van medailles werd, anders dan het verlenen van grootkruisen in de Saksisch-Ernestijnse Huisorde na de oorlog voor zover bekend niet hervat.\n_START_SECTION_\nDe orde na de val van de Duitse vorstenhuizen\n_START_PARAGRAPH_\nDe Duitse vorstenhuizen beschouwden het als hun goed recht om hun ridderorden, in ieder geval hun huisorden zoals deze Saksisch-Ernestijnse Huisorde "jure sanguinis" uit te blijven reiken._NEWLINE_Volgens internationaal recht hebben de chefs van de vorstenhuizen die na 1815 regeerden bepaalde voorrechten waaronder het recht om orden te stichten en toe te kennen. Vooral Karel Eduard van Saksen-Coburg-Gotha maakte op grote schaal gebruik van zijn rechten. Hij liet zelfs nieuwe Medailles van Verdienste slaan. Adolf Hitler verbood de Duitse vorsten en de verbannen keizer in 1935 om nog langer onderscheidingen te verlenen. De huisorden hebben daarop tien jaar lang een slapend bestaan geleid al werden zij op familiebijeenkomsten en begrafenissen nog wel gedragen._NEWLINE_Ook na de oorlog zouden nog tientallen grootkruisen zijn verleend._NEWLINE_Bij de "International Commission for Orders of Chivalry", een organisatie waarbij de dynastieke orden van vorstenhuizen zijn aangemeld staat de "Ernestine Ducal Order" aangemeld met de aantekening dat deze de vernieuwde Orde van de Duitse Redelijkheid, de "Order of German Probity" uit 1690 is._NEWLINE_De commissie noemt twee grootmeesters, prins Friedrich-Konrad, titulair hertog van Saksen-Meiningen (1952) en prins Andreas, titulair hertog van Saksen-Coburg-Gotha (1943)._NEWLINE_Van de derde, Altenburgse, tak wordt vermeld dat deze in 1991 is uitgestorven.\n_START_SECTION_\nDe medailles\n_START_PARAGRAPH_\nDe aan de orde verbonden medailles waren voor sergeanten, korporaals en soldaten gedacht waarbij korporaals en soldaten vaak een zilveren medaille kregen en de "Feldwebel" een gouden medaille mocht dragen._NEWLINE_Tijdens een oorlog werd na 1870 een gesp met het jaartal op het lint gepind, in vredestijd ontbreekt deze gesp. De militairen kregen een gesp met zwaarden , de "Schwerterspange" en de burgers die zich voor de oorlog verdienstelijk hadden gemaakt droegen de eenvoudiger "Bandspange"._NEWLINE_In het waarschijnlijk complete register van medaille-verleningen in Coburg staan 828 gouden medailles met een "gesp met zwaarden" en 74 gouden medailles met een eenvoudige gesp met jaartal opgetekend._NEWLINE__NEWLINE_Neal O\'Connor telde 9779 zilveren medailles met een "gesp met zwaarden" en 144 zilveren medailles met een eenvoudige gesp met jaartal._NEWLINE_Ook voor de medailles is onduidelijk of het om de drie hertogdommen of alleen om Saksen-Coburg-Gotha gaat._NEWLINE_De zeldzaamheid van de onderscheidingen komt ook in de veilingprijzen tot uitdrukking. In 2008 kostte een grootkruis met ster ongeveer 3000 euro. De oudste versierselen, die met de letter op de arm, zijn nog duurder en dat geldt ook voor de aan vreemdelingen verleende kruisen zonder eikenloof. Een ridderkruis der Tweede Klasse kost ongeveer 300 euro, een Kruis van Verdienste kan 2 of 300 euro kosten en een medaille van verzilverd zink kan men soms voor 40 euro kopen. De prinsessenkruisen zijn zeer gezocht; zij komen zelden op de veilingtafel en brengen ongeveer 5000 euro op._NEWLINE_Tussen gouden en verguld zilveren medailles is uiteraard een groot verschil in waarde. De gouden medailles brengen ongeveer 1000 euro op, een zilveren medaille niet meer dan 200 euro al maakt de aanwezigheid van een fraaie gesp een groot verschil._NEWLINE_Er zijn 128 verschillende versierselen bekend.'