b'\n_START_ARTICLE_\nBenamingen van de Lage Landen\n_START_SECTION_\nGermania Inferior en Gallia Belgica\n_START_PARAGRAPH_\nGermania Inferior was de benaming van een Romeinse bestuurlijke eenheid, die ruwweg een groot deel van Zuid-Nederland omvatte, bijna heel het oosten van het huidige Belgi\xc3\xab en een stuk van Duitsland ten westen van de Rijn. Het adjectief \xe2\x80\x98inferior\xe2\x80\x99 in de naam verwees naar de positie ten opzichte van de stroomopwaarts aan de Rijn gelegen provincie Germania Superior. Deze tweedeling ontstond toen keizer Domitianus de twee militaire gewesten langs de Rijn-grens tot volwaardige provincies verhief: Germania Inferior (met als hoofdstad Colonia Agrippina, het huidige Keulen, later Germania Secunda) en Germania Superior (met als hoofdstad Moguntiacum, het huidige Mainz)._NEWLINE_In het Latijn werd het gebied ten zuiden van Germania Inferior aangeduid als Belgica Prima en Belgica Secunda, of ook Gallia Belgica. Dit was een echo van het oorspronkelijke Gallia Belgica van Caesar, dat een groot deel van Noord-Frankrijk en een deel van West-Duitsland (tot aan de Rijn) had beslagen. Rechtsgeleerde Jean d\'Auffay definieerde het als het deel van Galli\xc3\xab dat buiten het latere koninkrijk van Frankrijk lag, waarbij het ook Lotharingen en het Nederrijngebied omvatte.\n_START_SECTION_\nMiddeleeuwen (6e eeuw\xe2\x80\x9313e eeuw)\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens de Middeleeuwen hanteerde de Kerk de naam Germania inferior voor dit gebied, met Keulen als hoofdstad van de provincie. De antwoorden op de vraag of de Nederlanden bij Germani\xc3\xab of Galli\xc3\xab behoorden, verschilden dan ook. Vervolgens werd het de Provincia Belgica.\n_START_SECTION_\nLotharingia\n_START_PARAGRAPH_\nV\xc3\xb3\xc3\xb3r de Bourgondische eenwording die in de 14e eeuw werd ingezet, bestond er totaal geen idee van eenheid in de Lage Landen, waar particularisme in allerlei kleine gewesten hoogtij vierde. Het hertogdom Neder-Lotharingen (Latijn: Lotharingia) omvatte in eind 10e tot eind 12e eeuw bijna alle latere Nederlanden (op het sterk opkomende Vlaanderen en Luxemburg na, maar inclusief een groot deel van het Duitse Rijnland en Oost-Friesland), maar behalve voor dynastieke twisten tussen de adel was dit van geen enkel belang voor de inwoners. In 1106 verwierf de graaf van Leuven de titel hertog van Neder-Lotharingen, maar op de Landdag van Schw\xc3\xa4bisch Hall in 1190 werd deze gezagloos verklaard (de hertogstitel ging over op Brabant en Limburg). In laat-middeleeuwse Middelnederlandse bronnen wordt wel gewag gemaakt van Lothrijck, Lothryk of Lothrike, maar Lothier, zoals de Franse naam luidde (de Franse taal leende zich destijds eerder voor staatkundige zaken dan het Diets), lijkt niet naar Neder-Lotharingen te verwijzen, maar naar een kleiner gebied binnen het hertogdom Brabant.\n_START_SECTION_\nLanden van herwaarts over\n_START_PARAGRAPH_\nIn de Bourgondische tijd werden de Lage Landen niet zozeer geografisch als wel deiktisch aangeduid, vanuit het oogpunt van de hertog zelf, die meestal in Vlaanderen of Brabant verbleef: les pays de par de\xc3\xa7a, \'de landen van herwaarts over\'. Dat wilde niet veel meer zeggen dan \'deze landen hier, direct om ons heen\'. Dit in tegenstelling tot les pays de par del\xc3\xa0, \'de landen van derwaarts over, de landen daar\', namelijk het eigenlijke Bourgondi\xc3\xab. Door het grote belang van deze noordelijke gewesten werden de benamingen \'de Lage landen\' of \'Nederlanden\' meer en meer specifiek voor dit gebied gehanteerd. Vanaf ongeveer 1490 werden hiermee ook specifiek de Bourgondisch-Habsburgse gewesten aangeduid. Maria van Hongarije (1530-1555) gebruikte als landvoogdes zowel pays de par de\xc3\xa7\xc3\xa0 als pays d\'embas (letterlijk: \'van beneden\')._NEWLINE_"Bourgondi\xc3\xab" werd ook buiten deze kring wel gebruikt als aanduiding voor het geheel van landen van de hertog, vooral door militairen. Dit gebruik nam af na het verlies van het hertogdom in 1477, maar vooral nadat keizer Karel V in 1544 afstand deed van zijn aanspraken op het hertogdom.\n_START_SECTION_\nBelgis\n_START_PARAGRAPH_\nDe 7e-eeuwse kerkvader Isidorus van Sevilla stelde in zijn Etymologiae dat Belgica vernoemd zou zijn naar de stad Belgis; hoe hij dat wist bleef duister. De 14e-eeuwse monnik Jacques de Guise ging hiermee aan de haal toen hij voor zijn Chroniques de Hainaut (Geschiedenis van Henegouwen) een mythisch begin schreef, waarin de Trojaanse (Frygische) koning "Bavo" rondom een tempel aan de Assyrische god Bel de stad Belgis zou hebben gesticht op de plek van het huidige Bavay alvorens Caesar Galli\xc3\xab veroverde. Dit mythische verhaal, onderdeel van de kroniek Annales Hannoniae (ca. 1395), werd daarna zeer populair, tot aan hertog Filips de Goede aan toe, en kreeg zijn laatste uitdrukking in Die Historie van Belgis (1574) voordat kritischer historici haar ontkrachtten; het pre-Romeinse Belgica bleef echter fascineren en was het toneel van talloze andere ontstaansmythen.\n_START_SECTION_\nVlaanderen en de Nederlanden\n_START_PARAGRAPH_\nVeelal door Spanjaarden, Italianen en soms ook door Engelsen werden de Nederlanden aangeduid met de pars pro toto "Vlaanderen" (Flandes, Fiandre en Flanders). In de omgang met hen noemde men zich dan ook wel Vlaming, ook al was men buiten dit graafschap geboren. Met het toenemende belang van Brabant heeft dit hertogdom deze rol ook wel gespeeld, maar nooit in diezelfde mate. Tot in de 18e eeuw was Vlaanderen een veel gebruikte benaming voor de Nederlanden als geheel._NEWLINE_De naam "Nederlanden" kwam in de 15e eeuw in gebruik. In tegenstelling tot Frankrijk en Engeland had dit geen etnische oorsprong, maar was het aanvankelijk slechts een aardrijkskundige term die het onderscheid aangaf met een hoger gelegen gebied. Als zodanig was deze term door het gehele Duitssprekende gebied in gebruik. Dit was ook het geval voor het stroomgebied van de Schelde, Maas en Rijn, inclusief het beneden-Rijngebied. Door het grote belang van deze regio werd de benaming steeds meer specifiek voor dit gebied gebruikt._NEWLINE_In het Frans was dit Pays-Bas, in het Italiaans Paesi Bassi, in het Zweeds Nederl\xc3\xa4nderna en in het Duits Niderlanden, volgens de toen gebruikelijke spelling. In het Nederlands en het Duits werd zowel het enkel- als het meervoud gebruikt, terwijl er in het Frans en Engels (Low Countries, later ook the Netherlands) een voorkeur voor het meervoud was en heden uitsluitend de meervoudsvorm bestaat. Met "Vlaanderen" was "de Nederlanden" vanaf halverwege de 16e eeuw waarschijnlijk de meest gebruikte naam._NEWLINE_Dit gebruik vond zijn oorsprong in het gebrek aan staatkundige eenheid. Alleen in de korte periode van 1543 (toen keizer Karel V het hertogdom Gelre veroverde) en met de Transactie van Augsburg in 1548 tot in 1581 (Acte van Verlatinghe) vormden de Nederlanden een zekere boven-gewestelijke eenheid, die ook dan nog werd aangeduid als de Zeventien Provinci\xc3\xabn._NEWLINE__NEWLINE_Rond 1565 kwam in Antwerpen de naam "Zeventien Nederlanden" in gebruik. Onduidelijk is het verband met het gebruik van \'zeventien landen\' onder de Bourgondische hertogen tot rond 1490. Het getal zeventien was hierbij symbolisch, hoewel er pogingen zijn geweest om de Zeventien Provinci\xc3\xabn te benoemen. De naam bleef zelfs na de Nederlandse Opstand in gebruik.\n_START_SECTION_\nBelgica/Belgium en Nederlandt\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1570 gebruikte de cartograaf Abraham Ortelius de benaming Neder-Germani\xc3\xab (\'Neder-Duitsland\'). De humanisten grepen terug op de naam Belgica, ontleend aan Julius Caesar. Na de Opstand bleven de benamingen Belgium en Nederlandt in gebruik voor zowel de Nederlanden als geheel als voor de beide afzonderlijke staten. De kolonie Nieuw-Nederland (Engels: New Netherland) heette in het Latijn: Nova Belgica of Novum Belgium._NEWLINE_Voor de Spaanse en later de Oostenrijkse Nederlanden werd ook wel Belgium Regium of Belgium Austriacum gebruikt, terwijl met Belgium Foederatum wel de Republiek der Verenigde Provinci\xc3\xabn werd aangeduid. Voor de Republiek werd in het buitenland steeds meer "Holland" als pars pro toto gebruikt, zoals eerder "Vlaanderen" voor de Nederlanden.\n_START_SECTION_\nBelgenland\n_START_PARAGRAPH_\nEind 18e eeuw kwam de term Belgenland op als Nederlandstalig equivalent van Belgica en Belgique, aanvankelijk slechts voor het Romeinse Belgica en de latere Nederlanden, maar na de Franse Revolutie meer specifiek voor de toenmalige Zuidelijke Nederlanden. In de Geschiedenis van Belgenland (1834) wordt de oorsprong van Belgenland bij Boudewijn met de IJzeren Arm, de eerste Vlaamse graaf, gelegd; het Romeinse Belgica wordt oud Belgenland genoemd, terwijl het begrip Belgi\xc3\xab slechts vier keer voorkomt en dan alleen in de context van de Belgische Revolutie.\n_START_SECTION_\nBataafsch versus Belgisch\n_START_PARAGRAPH_\nDe in de 15e en 16e eeuw opgekomen Bataafse mythe die stelde dat de Bataven de voorouders waren van de toenmalige Nederlanders (vooral Hollanders), die tijdens de Tachtigjarige Oorlog de associatie met de Bataafse Opstand opriep, vierde hoogtij in de 17e eeuw, om eind 18e eeuw opnieuw populair te worden onder de Patriotten. Deze lieden wilden de Republiek omverwerpen en geheel anders inrichten, en gingen zich "Bataven" noemen; ironisch genoeg noemde ook hun aartsvijand stadhouder Willem V zichzelf "Batavus". Toen de Patriotten tijdens de zogenaamde "Bataafse Revolutie" met hulp van de Franse legers in 1795 zowel de Zuidelijke als Noordelijke Nederlanden veroverden op het keizerlijke Oostenrijk en de stadhouderlijke Verenigde Provinci\xc3\xabn, werd de offici\xc3\xable naam voor het noorden eerst de Bataafse Republiek, daarna het Bataafs Gemenebest._NEWLINE_Een dergelijke identificatie met de Bataven bestond er niet in de Zuidelijke Nederlanden, die vooral na de Franse annexatie in 1795 juist steeds meer teruggrepen op de Belgae. Toen het noorden in 1806 het koninkrijk Holland werd, ging de naamsverwijdering nog verder; het al sinds 1585 dominante Holland, dat tijdens de Verenigde Provinci\xc3\xabn al vaak als pars pro toto had gegolden, schonk nu officieel zijn naam aan het hele noorden._NEWLINE_Nederland werd nog in de Franse tijd en ook onder koning Willem I vertaald in het Frans als Belgique.\n_START_SECTION_\nN\xc3\xa9erlande, N\xc3\xa9erlandais?\n_START_PARAGRAPH_\nIn het Frans bestond er tot begin 19e eeuw geen bijvoeglijk naamwoord of exoniem voor Nederlanden, dat standaard vertaald werd met Pays-Bas of Belgique; men gebruikte Belge of de pars pro toto Hollandais. Pas rond 1815 werden de termen N\xc3\xa9erlande en N\xc3\xa9erlandais onder protest voorgesteld in taalkundige kringen, maar aanvankelijk afgewezen ten gunste van Belge, Belgique, Hollandais, Batave, Eburon, Tongrois enz. omdat die woorden al een (roemrijke) historische betekenis hadden, terwijl N\xc3\xa9erlandais maar een dwaas verzinsel zonder enige geschiedenis werd bevonden. N\xc3\xa9erlande is nooit echt ingeburgerd en wordt nog maar zelden gebruikt, N\xc3\xa9erlandais vond maar geleidelijk ingang, vooral na 1830 toen het noodzakelijk werd om het nieuwe \'Belgi\xc3\xab\' en \'Nederland\' van elkaar te kunnen onderscheiden, waarbij voor de laatste echter nog lange tijd Hollandais werd verkozen. Het duurde ook nog decennia voordat de Nederlandse taal, zoals gesproken in Nederland \xc3\xa9n in Belgi\xc3\xab, n\xc3\xa9erlandais werd genoemd, waar eerst hollandais respectievelijk flamand gangbaar waren.\n_START_SECTION_\nNederland en Belgi\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\nPas na de Belgische omwenteling van 1830 werd Belgi\xc3\xab verengd tot het huidige begrip van de moderne staat. Tot 1839 werden ook heel Limburg en heel Luxemburg door het nieuwe Koninkrijk Belgi\xc3\xab opge\xc3\xabist, maar bij de erkenning van haar onafhankelijkheid moest het de oostelijke helften van die gebieden opofferen aan het noorden. \'Nederland\' is sindsdien enkel in gebruik voor de noordelijke staat. De voortdurende dominantie van Holland zorgt er nog steeds voor dat de naam van deze provincies wel wordt gebruikt om geheel Nederland aan te duiden.'