b"\n_START_ARTICLE_\nTitiaan\n_START_SECTION_\nLeven en carri\xc3\xa8re\n_START_PARAGRAPH_\nTitiaan werd geboren in Pieve di Cadore, een dorpje in de Dolomieten zo'n 190\xc2\xa0km ten noorden van Veneti\xc3\xab. Vermoedelijk was hij eerst leerling van Gentile Bellini en later van diens broer Giovanni, maar hij lijkt ook sterk be\xc3\xafnvloed door Giorgione (circa 1477-1510), hoewel deze niet formeel zijn leermeester was. Er is controverse over welke werken precies aan Giorgione toegeschreven moeten worden, wat onder meer komt doordat, toen hij in 1510 aan de pest overleed, sommige van zijn werken vermoedelijk werden afgemaakt door anderen, onder wie Titiaan. Daarom is het onduidelijk of Giorgione of Titiaan als de grote vernieuwer van de vroege 16e eeuw moet worden beschouwd._NEWLINE_Rond 1508 brachten Giorgione en Titiaan vermoedelijk fresco's aan op de gevel van het Fondaco dei Tedeschi in Veneti\xc3\xab, waarbij de destijds bekendere Giorgione de prominente kanaalzijde voor zijn rekening nam. De fresco's zijn grotendeels verloren gegaan als gevolg van het zeeklimaat van de stad. In 1511 produceerde Titiaan fresco's in de Scuola del Santo in Padua en vanaf ongeveer 1515 maakte hij werk in opdracht van de familie d'Este uit Ferrara. Na Giorgiones dood en het vertrek naar Rome van Sebastiano del Piombo in 1511 was de hoogbejaarde Giovanni Bellini Titiaans voornaamste concurrent. Toen deze in 1516 overleed, werd Titiaan in zijn plaats de offici\xc3\xable schilder van de Republiek Veneti\xc3\xab, een functie die hij al eerder had geprobeerd over te nemen. In datzelfde jaar begon hij aan een van zijn beroemdste werken, de gigantische Tenhemelopneming van Maria in de Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari in Veneti\xc3\xab (690 bij 360\xc2\xa0cm, 1516-1518). Het grootste deel van het werk dat Titiaan maakte voor de Venetiaanse overheid, is echter verloren gegaan tijdens de brand in het Dogepaleis in 1577._NEWLINE_In 1532 kwam hij in contact met keizer Karel V, die Titiaan in de adelstand verhief en tot hofschilder benoemde voor diens kopie van zijn portret van de hand van Jakob Seisenegger. In de jaren 1530 werkte hij ook voor het hof in Urbino, waar hij onder meer La Bella (circa 1536) en het naakt Venus van Urbino (circa 1538) maakte. In 1545-46 bezocht Titiaan Rome, wat hem inspireerde tot mythologisch werk als Dana\xc3\xab. Ook maakte hij er een portret van paus Paulus III en leden van diens familie. In de periode 1548-1551 bezocht hij het keizerlijk hof in Augsburg, waar hij portretten maakte. Lucas Cranach de Oude zou er een portret van Titiaan geschilderd hebben, maar dit is verloren gegaan. Toen Karel V in 1555 troonsafstand deed, ging Titiaan werken voor Filips II van Spanje, voor wie hij vooral mythologisch, erotisch getint werk maakte als Dana\xc3\xab en Diana en Callisto._NEWLINE_Titiaan ligt begraven in een grafmonument in de Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari in Veneti\xc3\xab._NEWLINE_Onder zijn vele assistenten waren zijn zoon Orazio en Palma Giovane. De laatste beschreef Titiaan als een perfectionist, die vaak een schilderij maandenlang niet aanraakte, waarna hij het opnieuw zeer kritisch bekeek en dingen die hem niet aanstonden zorgvuldig verbeterde.\n_START_SECTION_\nInvloed op andere schilders\n_START_PARAGRAPH_\nTintoretto was vermoedelijk een van Titiaans leerlingen._NEWLINE_Titiaans werken oefenden invloed uit op onder meer Antoon van Dyck._NEWLINE_De Venus van Urbino vormde een belangrijke inspiratiebron voor \xc3\x89douard Manets hoogst controversi\xc3\xable werk Olympia uit 1863."