b"\n_START_ARTICLE_\nRinglasergyrokompas\n_START_PARAGRAPH_\nEen ringlasergyrokompas (RLG) is een kompas dat het frequentieverschil van twee tegen elkaar in roterende lichtstralen meet in een draaiende interferometer, gebruik makend van het Sagnac-effect. Het wordt een gyrokompas genoemd, maar is dit feitelijk niet, aangezien het geen gebruik maakt van gyrotollen.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nHet oudste kompas is het magnetische kompas. Dit kompas richt zich naar het magnetische noorden. In 1913 werd het eerste gyrokompas op een passagiersschip ge\xc3\xafnstalleerd. Dit maakt gebruik van een zeer snel roterende massa die met behulp van precessie noordzoekend wordt gemaakt._NEWLINE_In 1913 werd door de Franse natuurkundige Sagnac het naar hem vernoemde Sagnaceffect ontdekt. De ontwikkeling van de relatief goedkope en eenvoudige helium-neonlaser in 1961 zorgde dat met de ontwikkeling van de ringlasergyro kon worden begonnen. In 1962 maakte W. Macek van de Sperry Corporation het eerste RLG. Midden jaren zeventig was de techniek dusdanig gevorderd dat het een bruikbare en produceerbare techniek was. In 1976 werd een nieuwe aanpak voorgesteld die gebruikmaakt van glasvezel als medium voor het licht, het fibre optic gyrokompas (FOG). Midden jaren tachtig was de FOG productierijp. De gevoeligheid van een FOG ligt lager dan die van een RLG, terwijl de drift ook hoger is, maar de lagere prijs heeft ervoor gezorgd dat het voor minder veeleisende toepassingen veel gebruikt wordt.\n_START_SECTION_\nWerking\n_START_PARAGRAPH_\nOver het algemeen is er een driehoekige opstelling van drie spiegels met een laser. De laser zendt twee lichtstralen uit in tegenovergestelde richting. De frequentie van het licht is afhankelijk van de lengte van de trilholte van de laser: de golflengte past een geheel aantal keren in de trilholte, er is een staande golf. De gehele ring is gevuld met een plasma, wat dient als versterkend medium, zodat de ring als geheel de trilholte is. Als het RLG roteert, komen de spiegels voor de ene lichtstraal dichterbij, een schijnbare verkorting van de trilholte, terwijl ze zich verwijderen van de andere lichtstraal, een schijnbare verlenging. De verandering in de lengte van de trilholte veroorzaakt een verandering van golflengte en dus frequentie, aangezien deze nog steeds een geheel aantal keren in de trilholte moet passen. Door de twee lichtstralen te combineren, ontstaat er een interferentiepatroon. Door het verschil in frequentie ontstaat een zweving. De frequentie van deze zweving komt overeen met de hoeksnelheid van het RLG.\n_START_SECTION_\nActieve ringresonatorgyro\n_START_PARAGRAPH_\nDe constructie van een driedimensionaal RLG is relatief eenvoudig. De drie gelijkzijdige driehoeken voor de drie rotatieassen kunnen uit \xc3\xa9\xc3\xa9n blok kwarts gemaakt worden. Er wordt echter ook gebruikgemaakt van \xc3\xa9\xc3\xa9n blok per rotatieas. Hierin wordt de laser aangebracht. De spiegels en de elektroden kunnen aan dit blok bevestigd worden. E\xc3\xa9n van de drie spiegels is lichtdoorlatend, gewoonlijk ongeveer 1%. Na deze spiegel worden de twee lichtstralen samengevoegd met behulp van een prisma. Met behulp van een fotodetector kan de zwevingsfrequentie gemeten worden.\n_START_SECTION_\nLock-in\n_START_PARAGRAPH_\nBij langzame rotaties ontstaat bij RLG's het probleem van lock-in. De frequentie van de twee lichtstralen ligt dan zo dicht bij elkaar, dat er een enkele frequentie ontstaat, waardoor de rotatie niet meer gemeten kan worden. Dit wordt opgelost door een hoogfrequente trilling van zeer kleine amplitude aan te brengen. Vaak wordt hiervoor een pi\xc3\xabzo-elektrisch element gebruikt. Nadeel hiervan is dat er toch nog bewegende onderdelen zijn.\n_START_SECTION_\nPassieve ringgyro\n_START_PARAGRAPH_\nHierbij is de laser buiten de ring geplaatst. In plaats van het frequentieverschil wordt de faseverschuiving gemeten. Omdat de lichtbron extern is, is de ring zelf namelijk geen trilholte, zodat het aantal golflengtes geen integer getal hoeft te zijn. De frequentie verandert dus niet. Een voordeel is dat er geen sprake is van lock-in. Een nadeel is dat er een veel grotere oppervlakte nodig is om dezelfde nauwkeurigheid te verkrijgen.\n_START_SECTION_\nOri\xc3\xabntatie\n_START_PARAGRAPH_\nWe hebben nu een instrument dat de rotatie meet in het vlak van de spoel. Dit vlak kan echter ook roteren ten opzichte van de horizontaal, bijvoorbeeld als het gemonteerd is in een schip of een vliegtuig._NEWLINE_Daarom is het nodig om de ori\xc3\xabntatie in de ruimte bepalen. Om deze reden worden er drie interferometers gebruikt, voor de rotatie-assen, de x-as, de y-as en de z-as. Hiermee wordt een virtueel vlak gecre\xc3\xaberd. De ori\xc3\xabntatie van het virtuele vlak ten opzichte van het horizontale vlak wordt bepaald met hellingsmeters. Hiermee vervalt de noodzaak van een cardanische ophanging.\n_START_SECTION_\nAardrotatie\n_START_PARAGRAPH_\nOm fluctuaties van de aardrotatie te meten worden zeer grote RLG's gebruikt. Het grootste is dat van de University of Canterbury in Christchurch, Nieuw-Zeeland."