b'\n_START_ARTICLE_\nFran Sale\xc5\xa1ki Fin\xc5\xbegar\n_START_PARAGRAPH_\nFran Sale\xc5\xa1ki Fin\xc5\xbegar (Doslov\xc4\x8de, 9 februari 1871 \xe2\x80\x94 Ljubljana, 2 juni 1962) was een Sloveens rooms-katholiek priester, schrijver, dichter en publicist.\n_START_SECTION_\nLoopbaan\n_START_PARAGRAPH_\nFin\xc5\xbegar geboren in Doslov\xc4\x8de in de gemeente \xc5\xbdirovnica en afkomstig uit het Sloveense kroonland Krain, ging naar school in Radovljica en bezocht van 1882 tot 1891 het gymnasium in Ljubljana. In Ljubljana groeide zijn belangstelling voor de literatuur, eerste verhalen publiceerde hij in het schooljaar 1888/9 in het schoolblad "Doma\xc4\x8de vaje". In zijn in 1909 verschenen roman \xc5\xa0tudent naj bo... beschreef Fin\xc5\xbegar deze tijd van de ontluikende literaire belangstelling en zijn verbazing over de tegenstellingen tussen het platteland en de stad. Die tegenstellingen zouden in zijn hele oeuvre een belangrijk motief zijn._NEWLINE_Na het gymnasium besloot Fin\xc5\xbegar priester te willen worden, deels uit zorg voor zijn materi\xc3\xable toekomst. In 1894 werd hij in Ljubljana tot priester van het aartsbisdom Ljubljana gewijd en zou vervolgens dienstdoen in Jesenice, Idrija, \xc5\xbdelimlje en het stadsdeel Trnovo in Ljubljana. Gedurende zijn hele leven was Fin\xc5\xbegar actief als publicist. Hij schreef voor talrijke Sloveenstalige tijdschriften en werd met zijn bijdragen een prominente figuur in het culturele en politieke debat in Krain en onder de Slovenen aan het begin van de 20e eeuw.\n_START_SECTION_\nZelfbeschikking en mis\xc3\xa8re\n_START_PARAGRAPH_\nDe eerste helft van Fin\xc5\xbegars leven werd in de maatschappij beheerst door twee grote vraagstukken. Enerzijds de verhouding tot de Sloveense autonomie en anderzijds de verhouding tot de industrialisering en de arbeidersbeweging. Fran Sale\xc5\xa1ki Fin\xc5\xbegar nam in het autonomievraagstuk stelling tegen het katholieke integralisme van Anton Mahni\xc4\x8d. Mahni\xc4\x8d vond nationale identiteit van ondergeschikt belang. Fin\xc5\xbegar vond echter dat het recht op nationale zelfbeschikking een essentieel strijdpunt was en dat die strijd door de Rooms-Katholieke Kerk actief ondersteund moest worden. Op sociaal vlak stond Fin\xc5\xbegar aan de zijde van de hervormers onder leiding van Janez Krek. Bij hen stond een christen-sociaal programma (invoering boerenleenbanken, loonpolitiek, recht op vakbonden e.d.) in het middelpunt, waardoor zij zich afzetten van de conservatieve lijn-\xc5\xa0u\xc5\xa1ter\xc5\xa1i\xc4\x8d._NEWLINE_Het oeuvre van Fran Sale\xc5\xa1ki Fin\xc5\xbegar omvat gedichten, drama, romans en verhalen. Een steeds terugkerend motief is de tegenstelling tussen platteland en stadsleven. Voor Fin\xc5\xbegar was die tegenstelling een kapstok om de confrontatie tussen de traditionele levenswijze op het platteland met de sociale veranderingen te beschrijven. Zijn historische roman Pod svobodnim soncem (Onder de vrije zon) uit 1906 geldt als zijn bekendste werk. Hierin beschreef hij de strijd van Slavische stammen tegen de Byzantijnen, die als decadent en onbetrouwbaar worden neergezet. Deze roman werd populair omdat het verhaal voor een groot deel drijft op Slavisch nationalisme. Daarmee staat de roman in de traditie van de Sloveense historische vertelling, die vanaf het begin (Pre\xc5\xa1erens Krst pri Savici uit 1836) steeds in het teken van de Sloveense strijd tegen vreemde overheersing heeft gestaan._NEWLINE_In zijn roman Iz modernega sveta ("Uit de moderne wereld") beschreef Fin\xc5\xbegar de mis\xc3\xa8re van de industriearbeiders, die hij van dichtbij had meegemaakt toen hij priester was in het door de staalindustrie geproletariseerde Jesenice._NEWLINE_Mede uit Pod svobodnim soncem blijkt de invloed van Henryk Sienkiewicz (\xe2\x80\x98\xe2\x80\x99 Ogniem i mieczem \xe2\x80\x98\xe2\x80\x99, Met vuur en zwaard) op Fin\xc5\xbegar. Hij maakte daarnaast in zijn essay over moderne literatuur en het realisme van Luis Coloma gewag van de invloed van de spiritualistische en ethische houding in de romans van Luis Coloma op zijn eigen werk en denken. Van Coloma leerde Fin\xc5\xbegar om met breuken in de harmonie (goede en kwade daden, polarisatie tussen romanpersonages) de aandacht te vestigen op de - bij Fin\xc5\xbegar nadrukkelijk christelijke - moraal. Hij heeft dan ook steeds tot doel gehad bij lezers het juiste gevoel voor schoonheid en moraal te wekken.\n_START_SECTION_\nNalatenschap\n_START_PARAGRAPH_\nFran Sale\xc5\xa1ki Fin\xc5\xbegar oefende met zijn realistische verteltrant invloed uit op vele schrijvers, met name Janez Jalen en Alojzij Remec. De latere auteurs Mi\xc5\xa1ko Kranjec, Anton Ingoli\xc4\x8d en Pre\xc5\xbeihov Voranc hebben hun maatschappijkritisch proza door Fin\xc5\xbegars stijl laten inspireren. In de roman Sveta zemlja ("De heilige aarde") van Janko Moder is Fin\xc5\xbegars invloed het meest merkbaar. Door tijdgenoten werd Fin\xc5\xbegar vooral waargenomen via zijn bijdragen in de katholieke tijdschriften Dom in svet en Mladika en in het dagblad Slovenec. Zijn verhalen werden in deze bladen ook gemeten aan de verenigbaarheid van zijn werk met zijn priesterlijke ambt.'