b'\n_START_ARTICLE_\nM-84\n_START_SECTION_\nOntwikkeling\n_START_PARAGRAPH_\nDe M-84 werd tussen 1979 en 1983 ontwikkeld door het Militair Technisch Instituut in Servi\xc3\xab. Het is in feite een in licentie geproduceerde variant van de Russische T-72, maar dan aangepast met een aantal Joegoslavische componenten. Bij de productie waren vele Joegoslavische bedrijven betrokken, waarvan \xc4\x90uro \xc4\x90akovi\xc4\x87 in Kroati\xc3\xab, waar de assemblage gebeurde, en FAMOS in Bosni\xc3\xab en Herzegovina, waar de motor werd gebouwd, de voornaamste zijn. Van de initi\xc3\xable tank werden tussen 1984 en 1987 een kleine 150 stuks gemaakt._NEWLINE_Eind jaren 1980 werd de tank die de M-84 moest opvolgen reeds ontwikkeld. Van deze "M-90" Vihor werden naar verluidt slechts twee prototypes gemaakt. Het uiteenvallen van Joegoslavi\xc3\xab betekende het einde van dit project. Kroati\xc3\xab ontwikkelde op basis ervan de "M-95" Degman.\n_START_SECTION_\nExport naar Koeweit\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1988 werd de verbeterde "M-84A" in productie genomen, met een nieuw digitaal vuurcontrolesysteem en laserafstandsmeter. Er werd ook een sterkere motor van 1000 pk ge\xc3\xafnstalleerd. Rond die tijd bestelde Koeweit er 170. De versie voor Koeweit kreeg de designatie "M-84AB", en kreeg een nieuw communicatiesysteem. Koeweits 35e Al-Shaheed-pantserbrigade was uitgerust met 70 stuks toen de oorlog met Irak uitbrak. Ze namen deel aan de Westerse coalitie die Koeweit heroverde._NEWLINE_Midden jaren 1990 vroeg Koeweit ook om bergingsvoertuigen die op korte termijn geleverd moesten worden. Om die reden werd hiervoor de Poolse WZT-3 in licentie gebouwd, met de designatie "M-84AI".\n_START_SECTION_\nUiteenvallen van Joegoslavi\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\nToen de Joegoslavische federatie begin jaren 1990 uit elkaar viel ontstond een reeks bloedige burgeroorlogen. Initieel probeerde het Volksleger het separatisme de kop in te drukken. Tijdens de Tiendaagse Oorlog met Sloveni\xc3\xab werden M-84\'s ingezet om barricades te doorbreken en sleutelposities te heroveren. Zo\'n twintig tanks gingen daarbij verloren._NEWLINE_Sloveni\xc3\xab werd vervolgens al vrij snel opgegeven en erfde de tanks die zich op het grondgebied bevonden. Het land heeft er momenteel 54, die later gemoderniseerd werden tot de "A4" Sniper, die in Kroati\xc3\xab was doorontwikkeld. Omwille van budgettaire redenen zijn er maar negentien stuks werkelijk in dienst._NEWLINE_Het conflict evolueerde naar oorlogen tussen Servi\xc3\xabrs, Kroaten en Bosni\xc3\xabres. Tijdens de Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog gingen veel tanks verloren door raketwerpers. Het frontale pantser bleek zeer effectief tegen allerhande wapens, maar als een tank aan de zijkant doorslagen werd, ging hij vaak verloren doordat de munitievoorraad in de romp explodeerde._NEWLINE_In de Bosnische Burgeroorlog werden vooral T-55\'s ingezet. De Servische Republiek had enkele tientallen M-84\'s van het Volksleger, die onder meer bij het beleg van Sarajevo werden gebruikt. Bosni\xc3\xab heeft tegenwoordig zestien M-84\'s in dienst. In 2008 werden zeker vijftig stuks terzijde gezet om te besparen.\n_START_SECTION_\nDoorontwikkeling in Kroati\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\nKroati\xc3\xab liet tussen 1996 en 2003 een veertigtal verbeterde "M-84A4" Snipers bouwen door \xc4\x90uro \xc4\x90akovi\xc4\x87. Andere tanks werden gemoderniseerd. Ze kregen onder meer een nieuw dag/nachtzicht, vuurcontrolesysteem en kanonstabilisatie. Ook kregen ze een nieuwe motor van 1100 pk van Duitse origine._NEWLINE_Het type werd nadien verder verbeterd tot "M-84D", met onder meer een nieuwe motor van 1200 pk en een snellere automatische lader. Ook wordt nagedacht over een 120 mm-kanon van het Zwitserse RUAG, omdat 120 mm de NAVO-standaard is. Omwille van financi\xc3\xable redenen werden slechts twee tanks tot deze standaard aangepast._NEWLINE_In totaal heeft het land 76 exemplaren. 52 ervan zouden tegen 2020 op A5-standaard gebracht worden. De andere zouden dan in reserve worden gehouden.'