b'\n_START_ARTICLE_\nNicolaaskerk (Onstwedde)\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nIn de 15e eeuw hadden de pastoors van Onstwedde het dikwijls aan de stok met de familie Addinga, die Westerwolde namens de vorstbisschop van M\xc3\xbcnster en de abt van Corvey bestuurde. In 1474 werden de nieuw gekozen pastoor en diens plaatsvervanger in opdracht van Haye Addinga vermoord. De pastoor werd achter een paard gebonden en over de grond gesleept totdat hij stierf. Zijn collega werd vlak voor zijn vertrek naar Rome, waar hij hulp wilde zoeken, gedood, waarna zijn huis werd vernield. Het wangedrag van de familie Addinga leidde er uiteindelijk toe dat de zeggenschap over Westerwolde in handen kwam van de stad Groningen._NEWLINE_De overgang van het katholicisme naar het protestantisme in 1594 verliep in Onstwedde vrij geruisloos. Waarschijnlijk waren de pastoors al sinds het midden van de zestiende eeuw luthersgezind. Pastoor Albert Colters (ca. 1541 - ca. 1578) had als commissaris namens de hertog van Aremberg tevens de leiding van de geestelijke rechtspraak in Westerwolde. Na hem kwam Berent tho Unsde, die op zijn beurt in 1589 werd opgevolgd door lic. Johannes Mensynck (ov. 1606). Mensynk was tevens jurist. Omstreeks 1597 ging hij over tot de gereformeerde kerk, waarna hij zijn gemeente nog negen jaren diende. Vermoedelijk gaat het om de oud-pastoor van Meppen, Johannes Mensing, die in 1577 zijn ambt neerlegde na een conflict met het stadsbestuur. Hij was tevens kanunnik in M\xc3\xbcnster en gold als "het prototype van een lutherse kerkheer", die van alle walletjes at. De pastoor werd bijgestaan door een vicarius. Dit waren onder andere heer Herman (1566) en Henricus Stroet (1589)._NEWLINE_Ook Mensynks opvolgers kwamen uit het Duitse grensgebied. Justinus Havenberg (1612-1615) was geboren in Wezel, Matthias Fabricius (1615-ca. 1619) was eerder luthers predikant te Holte-Lastrup (Emsland), maar werd in opdracht van de katholieke bisschop afgezet. Johannes Friderici (1619),die maar korte tijd bleef, was eveneens een vluchteling uit het prinsbisdom M\xc3\xbcnster. Johannes Fabricius (1619-ca. 1631/32) volgde zijn vader op; Johannes Henrici Francq (1633-1669) stamde mogelijk uit Oost-Friesland. Michael Borgesius (1670-1672) was de zoon van een immigrant uit Hamburg. Everwinus Molanus (1673-1711) groeide op in Sellingen, maar zijn vader stamde vermoedelijk uit Tecklenburg. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Ernestus Molanus (1712-1734) en diens oomzegger Harbertus Molanus (1736-1768). Hermannus Beekhuis (1769-1774) kwam uit Groningen en werd later predikant in Emden en Bunde. Nicolaus Petri Ross (1775-1777) was geboren in Leer. Johannes Albertus Zeno Meiling (1778-1800) kwam uit Lingen. Pas met Adamus Oomkes (1800-1842), zoon van de predikant van Blijham, kreeg Onstwedde weer een voorganger die uit het Groningerland stamde._NEWLINE_In Duitsland hadden de lutheranen over het algemeen weinig problemen met katholieke overblijfselen in de kerk. Dat gold ook voor de inwoners van Onstwedde. Dit tot ergernis van de strenge calvinisten. Rond het midden van de 17e eeuw werd nog herhaaldelijk geklaagd over de aanwezigheid van "een scandaleus sacramen(t)shuijs", "een paeps altaer", een miskelk en uitsteeksels waarop eerder heiligenbeelden hadden gestaan. Herhaaldelijk beloofden de predikanten te "ijveren tegen de paepsche overblijfselen". Vooraanstaande inwoners pleitten bovendien voor het weer invoeren van de plechtige lijkpredicaties uit het verleden. Pas in 1682 bleek het altaar verwijderd te zijn. Vermoedelijk heeft men omstreeks deze tijd ook het doopvont afgevoerd._NEWLINE_Onstwedde kwam vrij laat in de greep van het pi\xc3\xabtisme; vrome boeken als Het innige Christendom van Wilhelmus Schortinghuis waren rond 1800 nogal populair bij de boerenstand. Ds. Molanus (ov. 1768) was nog een verklaard tegenstander van deze stroming. Maar met de beroeping van ds. Beekhuis werden de bakens verzet. Omstreeks 1832 was er opnieuw sprake van onvrede over de predikant, die men onrechtzinnigheid verweet. Dit leidde tot de oprichting van een christelijk-gereformeerde gemeente. Sinds beroeping van de populaire predikant Henricus Eskelhoff Gravemeijer uit Midwolda in 1865 behoorde Onstwedde tot de bolwerken van de hervormde orthodoxie. De gemeente sloot zich later aan bij de Gereformeerde Bond binnen de Hervormde Kerk.\n_START_SECTION_\nHet portaal\n_START_PARAGRAPH_\nHet portaal aan de noordzijde stamt uit 1713 en is gemaakt tijdens een restauratie van de kerk. Boven de deur zijn twee zandstenen gedenktekens geplaatst, de bovenste steen heeft een Hebreeuwse inscriptie: \xd7\x94\xd7\x9e\xd7\xa7\xd7\x93\xd7\xa9 \xd7\x99\xd7\x94\xd7\x95\xd7\x94, dit betekent "Het heiligdom des HEEREN". De onderste steen heeft een inscriptie ter herinnering aan de restauratie: "Ernestus Molanus pastor anno 1713 den 14 Julius is kerk en toren hersteld. Timen Bertels werkbaas Jan Jacob Fecit".'