b'\n_START_ARTICLE_\nBethlehemkerk (Berlijn-Mitte)\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nDe Bethlehemkerk werd in 1732 voor de ballingen uit Bohemen gebouwd in opdracht van koning Frederik Willem I. Het waren voornamelijk wevers en spinners die zich vestigden in de uitbreiding van Friedrichstadt. De Boheemse ballingen ori\xc3\xabnteerden zich met hun protestantse tradities op de Boheemse Broeders. De naam van het kerkgebouw gaat terug op de Bethlehemkapel te Praag, die voor deze broederschap een belangrijke plek innam omdat hier Johannes Hus predikte. De taal in de kerk was Tsjechisch en de eerste drie predikanten waren ook van Tsjechische komaf. Pas vanaf 1750 werd er ook in het Duits gepreekt. Lang duurde de \xc3\xa9\xc3\xa9nheid van de gemeente niet, want nadat er voor de derde keer op een rij een lutherse predikant werd benoemd splitste de gemeente zich in een drietal richtingen op: een Hernhuttersgemeente, een Boheems-lutherse gemeente en een Boheems-hervormde gemeente. De lutherse en hervormde gemeenten sloten zich later allebei aan bij de in 1817 opgerichte Kerk van de oud-Pruisische Unie._NEWLINE_Sinds 1751 kreeg de Boheems-hervormde gemeente een tweede kerk in Rixdorf, een Boheems dorp dat later opging in de wijk Neuk\xc3\xb6ln, die in 1835 op dezelfde plaats weer door nieuwbouw werd vervangen. De Boheems-lutherse gemeente vormde ook een eigen kerkgemeente in Rixdorf en verwierven daar in 1884 de oude dorpskerk van Rixdorf._NEWLINE_Na Hitlers machtovername in 1933 sloot de Bethlehemskerk zich onder leiding van dominee Walter Nordmann bij de Bekennende Kirche aan. De Bethlehemgemeente nam de door de dwangarbeid] groter geworden Nederlands-Hervormde gemeente van Berlijn onder haar hoede en hielp de Nederlandse kerkgemeente bij de geestelijke verzorging._NEWLINE_Op 24 november 1943 werd de Bethlehemkerk tijdens een geallieerde luchtaanval tot op de buitenmuren verwoest. De ru\xc3\xafne werd in 1954, volgens andere opgaven 1963, gesloopt.'