b'\n_START_ARTICLE_\nHanso Idzerda\n_START_SECTION_\nBiografie\n_START_PARAGRAPH_\nIdzerda werd geboren in Weidum, Friesland als zoon van Henrikus Idzerda (geboorteakte), plattelandsarts, en Wilhelmina Frederika van de Wetering. Zijn voornamen luidden officieel \'Hans Henricus Schotanus \xc3\xa0 Steringa\' (geboorteakte) en waren een variant (verschrijving) op de voornamen van zijn grootvader Hanso Henricus Schotanus a Sterringa Idzerda (geboorteakte) (1831-1893), die genees-, heel- en vroedmeester was te Rauwerd. Hoewel afkomstig uit een familie van artsen, besloot hij een technische studie te volgen aan het Rheinisches Technikum in het Duitse Bingen am Rhein, die hij in 1913 afsloot als ingenieur elektrotechniek. Vervolgens vestigde hij zich in Scheveningen als zelfstandig adviseur "voor de toepassing van elektriciteit op elk gebied". Waarschijnlijk heeft hij zich eerst bij zijn vestiging in Den Haag in juni 1913 laten inschrijven onder de voornamen \'Hanso Henricus\' en de achternaam \'Schotanus \xc3\xa0 Steringa Idzerda\'.\n_START_SECTION_\nRadiotechniek\n_START_PARAGRAPH_\nIdzerda richtte zich op de ontwikkeling van radiozend- en ontvangstapparatuur. In zijn eigen bedrijf, onder de naam Technisch Bureau Wireless, begon hij met de fabricage van apparatuur, die hij onder meer leverde aan het Nederlandse leger. Tijdens de Eerste Wereldoorlog experimenteerde hij vanuit de pastorie van zijn schoonouders, de familie Nicola\xc3\xaf in Mantgum. Met zelfgebouwde radiozoekers wist hij de locatie van radiozenders te bepalen, onder andere van Duitse zeppelins die naar Engeland vlogen. Van zijn informatie maakten de Nederlandse strijdkrachten dankbaar gebruik._NEWLINE_Tevens slaagde hij erin een triodelamp te ontwikkelen die in Amerika al in 1906 door Lee De Forest was uitgevonden. De Eindhovense gloeilampenfabriek van Philips nam de lamp in 1918 in productie onder de naam PH-IDZ (Philips Ideezet). De lamp had een beperking \xe2\x80\x93 hij was alleen geschikt om morseseinen op te vangen. Het was nog niet mogelijk om woord en muziek de ether in te sturen. Om dit te bereiken waren zendtriodebuizen met een groter vermogen nodig. Samen met Philips ontwikkelde Idzerda enkele verbeterde proefexemplaren. Tijdens de Utrechtse jaarbeurs, eind februari 1919, demonstreerde hij voor het eerst in Nederland radiotelefonische uitzendingen over een afstand van 1200 meter. De opwinding onder het publiek was groot \xe2\x80\x93 zelfs koningin Wilhelmina kwam luisteren.\n_START_SECTION_\nEerste uitzending\n_START_PARAGRAPH_\nVanaf dat moment had Idzerda de smaak te pakken en vroeg hij een offici\xc3\xable zendvergunning aan, die hij in augustus kreeg toegewezen. Op 6 november 1919 was het dan zover. Vanuit een studio in het bedrijfsgebouw Beukstraat 8 in Den Haag verzorgde hij tussen 8 en 10 uur \'s avonds de eerste publieke Nederlandse radio-uitzending. De dag ervoor had hij in de Nieuwe Rotterdamsche Courant (NRC) zijn uitzending aangekondigd als Radio Soire\xc3\xa9-Musicale (inclusief typefout). _NEWLINE_Vanwege de vooraankondiging en het regelmatig uitzenden was deze tevens de eerste commerci\xc3\xable omroepuitzending ter wereld. De studio- en zendapparatuur was gemaakt door zijn eigen bedrijfje, de NRI (Nederlandsche Radio-Industrie). De uitzending begon met de bekende grenadiermars: Turf in je ransel. In de geprogrameerde live uitzendingen werd met enig regelmaat een hoorspel opgevoerd. Van deze hoorspelen is niets bewaard gebleven._NEWLINE_Tot 11 september 1924 verzorgde Idzerda honderden uitzendingen, die tot over de landsgrenzen werden beluisterd. Hij zond uit op afwisselend 1050 en 1070 meter middengolf. De klassieke muziekprogramma\'s werden live gespeeld door strijkjes of kamerorkesten, en in januari 1924 werd ook de eerste jazz uitgezonden. In samenwerking met de Engelse krant The Daily Mail maakte hij ook uitzendingen speciaal voor Engeland. Idzerda\'s zender PCGG werd razend populair, wat hem in staat stelde de benodigde financi\xc3\xable ondersteuning voor zijn zender te vragen en te ontvangen. Daarnaast bouwde Idzerda de lampenzender "Fort Vossegat", die het KNMI vanaf 1924 gebruikte voor het uitzenden van weerberichten. Desondanks ging Idzerda in november 1924 failliet en werd zijn zendvergunning door de overheid ingetrokken. Met steun van Philips, die twee zendmasten bij Huizen beschikbaar stelde, nam de Hilversumse Nederlandsche Seintoestellen Fabriek (NSF) de publieke omroeptaak over._NEWLINE_Met een nieuw bedrijf, NV Idzerda Radio, bleef hij tot 1932 radio maken, echter alleen in de nachtelijke uren vanwege een beperking in zijn zendvergunning. Teleurgesteld be\xc3\xabindigde hij in 1935 resoluut alle activiteiten op radiogebied. Hij verkocht zijn apparatuur en wat overbleef schonk hij aan het Nederlandse Postmuseum. Zijn brood verdiende Idzerda voortaan met het houden van een pension. Zelf raakte hij daarna in de vergetelheid.\n_START_SECTION_\nOverlijden\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens de Tweede Wereldoorlog hield hij zich bezig met verzetswerk. Zijn wetenschappelijke nieuwsgierigheid zorgde ervoor dat hij bij Wassenaar in november 1944 op zoek ging naar de restanten van een V2-raket die bij de lancering was ge\xc3\xabxplodeerd. Hij werd betrapt door een Duitse legerpatrouille die hem wegstuurde. Maar Idzerda keerde terug en werd door dezelfde Duitsers opgepakt \xe2\x80\x93 ditmaal had hij brokstukken van de raket in zijn bezit. Hij werd voor een spion gehouden, gearresteerd en na enige weken standrechtelijk doodgeschoten op het terrein van "Filmstad" in Landgoed Oosterbeek aan de Benoordenhoutseweg te Wassenaar. Pas na de oorlog, op 28 september 1945, werd zijn lichaam gevonden, waarna hij herbegraven werd op Nieuw Eykenduynen.'