b'\n_START_ARTICLE_\nKoninklijke Luchtmacht\n_START_SECTION_\nVoorgeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nBij het korps Genietroepen werd in 1886 het ballonpark \'Lachambre\' opgericht en Nederlands eerste ballon werd aangeschaft, de \'Kijkuit\'. In 1887 volgde een tweede - kleiner - exemplaar, de \'Telegraaf\'. Pas in 1902 kreeg een genieofficier de gelegenheid zich in het buitenland te bekwamen tot balloncommandant, waarna twee observatieballonnen worden gekocht. In 1904 werden de ballonnen ingezet bij militaire oefeningen in het artillerieschietkamp bij Oldebroek._NEWLINE_Na veel propaganda \xe2\x88\x92 door onder anderen luitenant-ter-zee 2de klasse A.E. Rambaldo \xe2\x88\x92 werd op 19 oktober 1907 de Nederlandsche Vereeniging tot Bevordering van de Luchtscheepvaart opgericht. Voorzitter werd kolonel der genie C.J. Snijders, die in 1914 Opperbevelhebber van Land en Zeemacht zou worden en die bij uitstek de man zou blijken te zijn voor de verwezenlijking van een militaire luchtvaart. De eerder genoemde vereniging schafte zich in 1908 een drietal ballonnen aan, respectievelijk genaamd \'Amsterdam\', \'Rotterdam\' en \'Utrecht\', waarmee zowel burgers als militairen werden opgeleid tot luchtschipper._NEWLINE_In ditzelfde jaar verzorgde de Franse graaf De Lambert de eerste vliegdemonstratie in Nederland, nabij het Brabantse Etten-Leur. In juli en augustus demonstreerde de Fransman Eug\xc3\xa8ne Lefebvre een vliegtuig in Den Haag. De luitenants F.A. van Heijst en H.L. ter Poorten (KNIL) haalden in 1910 het brevet van luchtschipper. Ter Poorten nam vervolgens vliegles bij de vliegschool Aviator te Sint-Job-in-\'t-Goor bij Antwerpen. In 1911 kreeg een viertal officieren \'als speciale gunst\' van de Minister van Oorlog toestemming om op eigen kosten een vliegopleiding te gaan volgen. Luitenant Ter Poorten ging daarvoor naar vliegveld Kiewit bij Hasselt in Belgi\xc3\xab. De luitenants Versteegh en Coblijn gingen naar Wiener Neustadt, terwijl luitenant Van Heijst in Nederland les nam. De opleiding te Wiener Neustadt kostte 2.000 Kronen bij vooruitbetaling, plus 3.000 Kronen waarborgsom voor eventuele schade aan het toestel. Het jaarsalaris van bijvoorbeeld Versteegh bedroeg 800 gulden._NEWLINE_In september 1911 namen vijf particuliere vliegtuigen deel aan legermanoeuvres. Gevlogen werd door luitenants Jacques Labouch\xc3\xa8re en Ter Poorten, sergeant  L\xc3\xbctge en de burgers Bakker, Van Bussel en Van Meel. Op 2 november behaalde luitenant Versteegh zijn FAI-brevet op een Etrich Taube. Ruim een maand later (31 december) behaalde luitenant Van Heijst zijn FAI-brevet op een verbeterde Bl\xc3\xa9riot van de firma Verweij en Lugard te Soesterberg. Ten slotte werd op 28 maart 1913 besloten tot de oprichting van een militaire luchtvaartafdeling. Vooruitlopend op deze oprichting kocht de Staat der Nederlanden op deze dag van de gemeente Soest het vliegterrein te Soesterberg._NEWLINE_Koningin Wilhelmina tekende op 16 april het Koninklijk Besluit Nr. 29 waarbij met ingang van 1 juli 1913 de Luchtvaartafdeeling (LVA) werd opgericht. Commandant werd kapitein der genie H. Walaardt Sacr\xc3\xa9. Materieel en organisatie waren uiterst bescheiden: \xc3\xa9\xc3\xa9n gehuurd vliegtuig, \'Brik\' genaamd, waarvan de eigenaar Marinus van Meel in dienst werd genomen als vaandrig-vlieger. Voorts was er \xc3\xa9\xc3\xa9n automobiel van het merk Spyker en drie officieren-vlieger, de luitenants Versteegh, Coblijn en Roeper-Bosch. Aan grondpersoneel bestond de afdeling uit de sergeant-majoor-administrateur Janssen en twee burgerwerktuigkundigen. In een later stadium werd de \'Brik\' gekocht en geregistreerd als LA-1. Dit jaar op 23 en 24 september nam de Luchtvaartafdeeling voor het eerst deel aan legermanoeuvres in de Achterhoek. In oktober arriveerden drie in Frankrijk aangekochte toestellen van het type Farman HF.20. Op 14 oktober volgde een vliegdemonstratie met de nieuwe Farmans voor Koningin Wilhelmina. Van Heijst en Versteegh behaalden als eersten het militaire brevet van vlieger._NEWLINE_De luchtmacht is daarmee voortgekomen uit de Luchtvaartafdeling (LVA) van de Koninklijke Landmacht, die op 1 juli 1913 op vliegkamp Soesterberg werd opgericht. Op 1 juli 1939 werd de LVA omgevormd tot de Luchtvaartbrigade. Op 26 juli 1944 werd in Londen het Directoraat Nederlandse Luchtstrijdkrachten opgericht. In 1947 werd een Chef Luchtmachtstaf aangesteld en op 11 maart 1953 werd de luchtmacht erkend als zelfstandig krijgsmachtonderdeel.\n_START_SECTION_\nHet begin in 1913\n_START_PARAGRAPH_\nDe voorloper van het Nederlandse luchtwapen werd in juli 1913 opgericht in de vorm van de Luchtvaartafdeling (LVA) op het vliegveld van Soesterberg. Bij de oprichting bestond het gehele luchtwapen uit \xc3\xa9\xc3\xa9n vliegtuig, de Brik van Marinus van Meel. Enkele maanden later werd de LVA al uitgebreid met drie stuks Farman HF.20 van de Franse vliegtuigbouwer Farman, maar vanwege de snelle veroudering bestelde de regering ter vervanging diverse Nieuport en Caudron jacht- en verkenningsvliegtuigen.\n_START_SECTION_\nPeriode 1914-1918\n_START_PARAGRAPH_\nNederland bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal en de Luchtvaartafdeling bleef dus gevrijwaard van gevechtsacties. Omdat Nederland zich neutraal had verklaard probeerden piloten die beschoten waren Nederlands grondgebied te bereiken, waardoor het een verzamelplaats werd voor allerhande typen vliegtuigen. Deze werden geconfisqueerd en aan de Luchtvaartafdeling overgedragen. Na 1918 werden de toestellen teruggegeven, of aangekocht indien het toestel in goede staat verkeerde. Ondanks een karig budget bleef de Luchtvaartafdeling zo op de hoogte van de vele technische ontwikkelingen._NEWLINE_De vliegeropleiding, oorspronkelijk alleen voorbestemd voor officieren, werd al snel vrijgegeven voor andere rangen. Ook werden diverse nieuwe aan de luchtvaart verwante dienstvakken gestart, zoals vliegtuigtechniek, luchtfotografie en cartografie, meteorologie en navigatie en er werden vliegvelden aangelegd bij Arnhem, Rijen, Venlo en Vlissingen.\n_START_SECTION_\nPeriode 1950-1960\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1951 kwamen de niet-operationele functies bij het luchtwapen voor het eerst beschikbaar voor vrouwelijke militairen._NEWLINE_In 1953 werd de Koninklijke Luchtmacht (KLu) officieel een autonoom krijgsmachtdeel en werd het Commando Luchtverdediging (CLV) opgericht, bestaande uit een commandovoeringseenheid, 5 radarstations en 6 luchtverdedigingssquadrons. Radaruitrusting en luchtverdedigingsjagers waren allen afkomstig uit overtollige RAF-voorraden. De Supermarine Spitfire Mk9 werd tot 1954 door 322 Squadron gebruikt, maar toen meerdere nieuwe squadrons werden opgericht werd het toestel vervangen door de Gloster Meteor F Mk.4, die van 1948-1957 werd gebruikt door 322, 323, 324, 325, 326, 327 en 328 Squadron. De opvolger van dit toestel, de Gloster Meteor F Mk.8 werd van 1951-1958 gebruikt door 322, 323, 324, 325, 326, 327 en 328 Squadron._NEWLINE_Na de Nederlandse deelname aan de NAVO werd een tweede commando opgericht; het Commando Tactische Luchtstrijdkrachten (CTL); dit commando bestond uit 7 aanvalssquadrons. Dit waren 306, 311, 312, 313, 314, 315 en 316 Squadron, allen uitgerust met de Republic F-84 Thunderjet. Deze toestellen werden van 1952-1956 door de USAF geleverd in het kader van het Mutual Defense Aid Program._NEWLINE_Vanaf 1955-1964 opereerden 322, 323, 324, 325, 326 en 327 Squadron met de Hawker Hunter F Mk.4. Vanaf 1957-1968 opereerden 322, 324, 325 en 326 Squadron met de Hawker Hunter F Mk.6._NEWLINE_Later werd CLV versterkt met 700, 701 en 702 Squadron die vanaf 1955-1964 met de North American F-86K Sabre \xe2\x80\x9callweather\xe2\x80\x9d-jager opereerden. Deze toestellen kregen van de vliegers de naam "Kaasjager"._NEWLINE_Vanaf 1955-1970 gingen de operaties van 311, 312, 313, 314, 315 en 316 Squadron over naar de nieuwe Republic F-84F Thunderstreak en 306 Squadron naar de fotoverkennerversie RF-84F Thunderflash.\n_START_SECTION_\nKoude Oorlog vanaf 1960\n_START_PARAGRAPH_\nTijdens de Koude Oorlog speelde de Koninklijke Luchtmacht in de NAVO een rol in de West-Europese luchtverdediging tegen het Warschaupact. De luchtmacht leverde vijf operationele raketgroepen (Groepen Geleide Wapens) in voormalig West-Duitsland en de jachtvliegtuigen en andere wapensystemen van het toenmalige CTL waren volledig ge\xc3\xafntegreerd in de NAVO-luchtverdediging. Zij namen door de jaren heen deel aan veel internationale alarmeringen, stand-by-diensten en oefeningen. Daarnaast werd de luchtmacht nationaal ingezet bij de be\xc3\xabindiging van de treinkaping bij De Punt in 1977._NEWLINE_306, 311, 312, 322 en 323 Squadron opereerden opnieuw in gewijzigde configuratie van 1962-1984, nadat de "dual role" F-104 Starfighter was ge\xc3\xafntroduceerd._NEWLINE_313, 314, 315 en 316 Squadron schakelden over op de Northrop NF-5A/B in de periode van 1969-1991. De NF-5 was een in Canada in licentie gebouwde versie van de Northrop F-5A/B._NEWLINE_Vanaf 1979 waren de 9 genoemde squadrons uitgerust met de multirole F-16 Fighting Falcon. Ingaande 2019 zijn alleen 312, 313 en 322 Squadron nog  operationeel.\n_START_SECTION_\nVliegtuigen\n_START_PARAGRAPH_\nAanvankelijk kwam het meeste materieel nog uit het Verenigd Koninkrijk (Gloster Meteor, Hawker Hunter), later voornamelijk uit de Verenigde Staten, mede omdat dit land in de jaren 1950 een groot deel van de vliegtuigen kosteloos leverde via MDAP. De banden met de Amerikaanse vlieguigfabrieken bleven daarna bestaan, want later volgden nog de Lockheed F-104 Starfighter, de Northrop/Canadair NF-5 Freedom Fighter en de General Dynamics F-16 Fighting Falcon. Deze wordt vanaf 2019 gefaseerd vervangen door de Lockheed Martin F-35 Lightning II.\n_START_SECTION_\nAWACS\n_START_PARAGRAPH_\nSinds 1983 levert de luchtmacht ook vliegers, gevechtsleidings en onderhoudspersoneel voor de Boeing E-3A Sentry AWACS-vliegtuigen die worden ingezet door de NAVO.\n_START_SECTION_\nLuchtmacht in de Verenigde Staten\n_START_PARAGRAPH_\nEen aantal luchtmachtmilitairen werkt in de Verenigde Staten. Bij de Nederlandse ambassade (o.a de militair attach\xc3\xa9), de USAF-staven (als liaison), bij bedrijven (industrieel onderhoud en audits) en bij diverse opleidingseenheden op verschillende bases vanwege ongekende trainingsmogelijkheden vergeleken met Nederland (b.v gebiedsgrootte, schiet- en laagvliegfaciliteiten en geluidsrestricties). Zie onderstaand overzicht opleidingslocaties.\n_START_SECTION_\nSheppard (initiele jachtvliegeropleiding)\n_START_PARAGRAPH_\nHet vaste detachement op Sheppard Air Force Base (Texas) bestaat uit 20 personen. In het Euro-NATO Joint Jet Pilot Training Program (ENJJPT) worden circa 10 Nederlandse vliegers per cyclus initieel opgeleid tot jachtvlieger. De opleiding geschiedt in de T-6A Texan en de T-38C Talon. Na het slagen voor de ENJJPT volgt de F-16-opleiding (zie Tucson).\n_START_SECTION_\nFort Rucker (helikopteropleiding)\n_START_PARAGRAPH_\nHet vaste detachement op de Army Aviation Base Fort Rucker (Alabama) bestaat uit 7 personen. Jaarlijks volgen 22 personen de vliegopleiding in de Initial Entry Rotary Wing (IERW). Dit is de eerste fase in de opleiding tot helikoptervlieger met de TH-67-trainingshelikopter. Na de IERW stromen de cursisten door naar vervolg opleidingen voor de Apache of de Chinook. Vliegers bestemd voor de Cougar of NH90 volgen de Blackhawk-opleiding. Na slagen krijgen de cursisten zowel de Nederlandse vliegerwing als de US Army Aviation Wing._NEWLINE_Tevens volgen jaarlijks 2 operationele Apachevliegers en 2 Chinookvliegers de aanvullende opleiding tot Maintenance Test Pilot.\n_START_SECTION_\nFort Hood (Apache en Chinook training)\n_START_PARAGRAPH_\nHet vaste detachement van het Joint Netherlands Training Detachment Fort Hood (Texas) bestaat uit 6 personen. Deze verzorgen met 8 Nederlandse Apache- en 6 Chinookhelikopters de aanvullende typetrainingen voor deze helikopters. Na het behalen van de IERW (Fort Rucker) volgen jaarlijks 8 cursisten de Initi\xc3\xable Missie Kwalificatie Training, waarbij getraind wordt op gevechtsmissies._NEWLINE_302 Squadron verzorgt ook jaarlijks 5 trainingen voor operationele helikopterbemanningen samen met luchtmobiele eenheden.\n_START_SECTION_\nFort Sill (opleiding grondgebonden luchtverdediging)\n_START_PARAGRAPH_\nDiverse opleidingen voor de PAC-3 Patriot grondgebonden luchtverdediging vinden sinds 2009 plaats bij de US Army Air Defense Artillery School en 6th Air Defense Artillery Brigade te Fort Sill (Oklahoma). Hier onderhoudt \xc3\xa9\xc3\xa9n luchtmachtofficier de contacten met de US Army-geleidewapencollega\xe2\x80\x99s en co\xc3\xb6rdineert trainingen en praktijkopleidingen voor het Nederlands geleidewapen personeel.\n_START_SECTION_\nHolloman Air Force Base (opleiding MQ-9 Reaper)\n_START_PARAGRAPH_\nPer december 2018 zijn de opleidingen voor MQ-9 Reaper vlieger en sensoroperator gestart. Deze duurt c.a. 6 maanden en het personeel is hiervoor tijdelijk ingedeeld bij het 49th Wing Operations Support Sq op Holloman Air Force Base (Nw.Mexico). _NEWLINE_Vlieger en de sensoroperator werken naast elkaar vanuit het bijbehorende Ground Control Station (GCS); de eigenlijke \xe2\x80\x98cockpit\xe2\x80\x99 van de Reaper. In de opleiding leren zij het toestel via satellietverbinding te besturen en middels de beschikbare sensoren informatie te vergaren.\n_START_SECTION_\nEglin Air Force Base (F-35-opleiding), Edwards Air Force Base (F-35 OT&E)\n_START_PARAGRAPH_\nDe eerste Nederlandse F-35-opleidingseenheid werd in 2014 op Eglin Air Force Base (Florida) opgericht en bestaat uit 25 militairen die een opleiding volgen voor de F-35, die de F-16 als jachtvliegtuig gaat vervangen. Personeel en toestellen maken tijdelijk deel uit van het USAF 58e Fighter Squadron van de 33e Fighter Wing, dat de training voor de USAF en NAVO-vliegers verzorgt. Het Nederlandse 323 Squadron is voor de introductie van de F-35 verantwoordelijk voor de operationele test- en evaluatiefase (OT&E) en is geplaatst op Edwards Air Force Base (Californi\xc3\xab), waar het toestel tot 2018 door diverse luchtmachten wordt getest.\n_START_SECTION_\nJachtvliegtuigen\n_START_PARAGRAPH_\nHet Nederlandse bedrijfsleven nam vanaf 2002 deel in de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter (JSF). Bij ondertekening van het contract werd nog gedacht dat (toen) 138 F-16\'s vervangen werden door 85 tot 100 JSF\'s. Vanwege de steeds hoger wordende stuksprijs werd dit later verminderd tot respectievelijk 90, 68 en 30 stuks. Intussen werden - vanwege almaar verder doorgevoerde bezuinigingen - MLU F-16\'s aan Chili en Jordani\xc3\xab verkocht en zijn F-16\xe2\x80\x99s afgestoten, waardoor de operationele kracht tot slechts 68 stuks werd beperkt._NEWLINE_Met de defensiebegroting 2014 werd gekozen voor de Lockheed-Martin F-35 Lightning II als jachtvliegtuig voor de Nederlandse krijgsmacht. Volgens planning worden vanaf 2019 initeel 37 stuks ingevoerd; later aangevuld met minimaal 8 extra toestellen. Vooruitlopend hierop is het aantal operationele F-16\'s per 1 januari 2014 opnieuw verminderd (nog 61 stuks). De 7 vrijgekomen toestellen zijn op Woensdrecht gestript voor onderdelen. Vanwege de ouderdom van de toestellen is ook de inzetbaarheid verlaagd. Met de resterende F-16\xe2\x80\x99s wordt een kleiner aantal vlieguren gegenereerd; dit zou moeten leiden tot minder slijtage aan motoren en airframes. De reductie in het aantal werkt door op het aantal vliegende squadrons (nog 1 op Vlb Leeuwarden en 2 op Vlb Volkel). De Main Ops Base status van beide bases blijft ongewijzigd.\n_START_SECTION_\nTransportvliegtuigen\n_START_PARAGRAPH_\nDe twee in de jaren 1990 verworven KDC-10-tankvliegtuigen en een in 2004 verworven DC-10 zijn vanaf 2006 door Stork-Fokker gemoderniseerd. De derde DC-10 was aangeschaft om het tekort aan transportcapaciteit van de luchtmacht te verhelpen. Dit toestel leverde alleen vrachtcapaciteit en werd na een uitgebreide en kostbare modernisering vanaf 2009 operationeel. Met de bezuinigingsronde van 2012 (\xe2\x82\xac 1 Miljard) werd deze DC-10 per april 2014 uitgefaseerd. Het toestel werd na de uitfasering overgevlogen naar het Verenigd Koninkrijk en daar verschroot._NEWLINE_Op 28 juli 2016 verklaarde minister van defensie Jeanine Hennis-Plasschaert door middel van een brief aan de Tweede Kamer dat vanaf 2020 de twee bestaande KDC-10-tankvliegtuigen gefaseerd worden vervangen door twee Airbus A330 MRTT tanker/transportvliegtuigen. Deze toestellen worden gezamenlijk aangeschaft met Luxemburg. De nieuwe toestellen worden eigendom van de NAVO met Luxemburg en Nederland als gebruikers. Naast de aanschaf vallen ook instandhouding en operationele inzet onder het MRTT-project. Nederland is leidend in dit multinationale samenwerkingsproject. De nieuwe toestellen krijgen Vliegbasis Eindhoven als thuisbasis. Ook registreert Nederland de toestellen en is het verantwoordelijk voor het toezicht op de luchtwaardigheid. Kosten en personeel worden verdeeld op basis van het aantal per land aangevraagde vlieguren._NEWLINE_Ter vervanging van de Fokker 60UTA-N-transportvliegtuigen die in 2007 uit dienst zijn genomen, zijn in 2009 twee EC-130Q Hercules vliegtuigen van de US Navy afgeleverd. Deze toestellen zijn uit Amerikaanse conservatie gekocht. Ze zijn op C-130H-standaard gebracht bij het Britse bedrijf Marshalls Aerospace  in Cambridge._NEWLINE_Nederland is een van de deelnemende landen die vanaf 2006 hebben geinvesteerd in de NAVO Strategische Airlift Capaciteit. De hiervoor samen gekochte toestellen zijn 3 Boeing C-17 Globemaster III transportvliegtuigen; deze voeren Hongaarse registraties en zijn sinds 2009 gelegerd op vliegbasis P\xc3\xa1pa. In september 2008 werd door Nederland, de VS, Noorwegen, Polen, Slowakije, Sloveni\xc3\xab, Hongarije, Bulgarije, Roemeni\xc3\xab, Estland, Letland, Litouwen en de Partnership for Peace-landen Finland en Zweden een memorandum of understanding getekend voor de opzet van de Strategische Airlift Capaciteit (SAC) waarmee de komende 30 jaar in NAVO-verband wordt geopereerd. Voor de SAC worden 3500 vlieguren per jaar beschikbaar gesteld en voor alle deelnemende landen wordt jaarlijks een aantal vlieguren vastgesteld. Voor Nederland is dit 250 vlieguren per jaar. De C-17\'s zijn uit het NAVO-budget aangeschaft en ondergebracht in de Heavy Airlift Wing (HAW) en de NATO Airlift Management Agency (NAMA. Deze organisaties zijn resp. verantwoordelijk voor het operationele aspect en onderhoud bij de firma Boeing.\n_START_SECTION_\nLuchtverdediging\n_START_PARAGRAPH_\nDe luchtverdediging middels geleide wapens van de luchtmacht is met eenheden van de landmacht en van de mariniers ge\xc3\xafntegreerd in het nieuwe Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC) onder commando van het CLAS. Het CLSK-personeel van de Patriot-squadrons en een eenheid van het Korps Mariniers met luchtverdedigingstaak zijn hierin administratief opgenomen, maar blijven bij hun "eigen" krijgsmachtdeel._NEWLINE_DGLC moet vanaf de grond Nederlandse objecten, eenheden en gebieden tegen vliegtuigen, helikopters, kruisvluchtwapens en ballistische raketten beschermen. Dit gebeurt zelfstanding en in NAVO-samenwerkingsverband met krijgsmachten uit andere landen. Het DGLC bestaat uit 850 militairen uitgerust met MIM-104 Patriot, FIM-92 Stinger-raketsystemen en NASAMS II-lanceersystemen. Deze moeten luchtverdediging op verschillende hoogten en afstanden mogelijk maken.\n_START_SECTION_\nUnmanned Aerial Vehicles\n_START_PARAGRAPH_\nDefensie beschikt al enige tijd over kleine onbewapende onbemande vliegtuigjes (UAV\'s); de AeroVironment RQ-11 Raven (25 systemen met elk drie vliegtuigjes) en de ScanEagle (\xc3\xa9\xc3\xa9n systeem met zes grotere verkenningsvliegtuigjes). Deze zorgen vanuit de lucht voor lokale informatie over een situatie en de omgeving daarvan._NEWLINE_In november 2013 werd bekendgemaakt dat defensie vanaf eind 2017 ook gebruik wilde gaan maken van de veel grotere MQ-9 Reaper, een onbemand vliegtuig dat 24 uur per dag, overal ter wereld, kan worden ingezet. Dit toestel kan via een satellietverbinding op afstand worden bestuurd, waardoor slechts een deel van het personeel in een inzetgebied aanwezig hoeft te zijn. Deze zijn in 2017 besteld en in september 2018 werd op de vliegbasis Leeuwarden het in 2010 opgeheven 306 (verkennings) sq gereactiveerd.  Het personeel wordt momenteel op Holloman airbase in de V.S. opgeleid op het vluchtleidingssysteem. 306 Squadron wordt vanaf 2020 uitgerust met 4 MQ-9 Reaper UAV\xe2\x80\x99s. Ook blijft het gespecialiseerd in \xe2\x80\x9cIntel information\xe2\x80\x9d t.b.v. coalitiepartners.\n_START_SECTION_\nCommandovoering\n_START_PARAGRAPH_\nDe ge\xc3\xafntegreerde tactische commandovoering van de luchtmacht werd vroeger uitgevoerd door de gevechts (CRC 710 Sq)- en verkeersleiding (MilATCC 711 Sq) en naderhand door het 711 AirOps Sq van het Air Operations Control Station Nieuw Milligen (AOCS NM). Bij de presentatie van de rijksbegroting op Prinsjesdag 2013 werd bekendgemaakt dat het AOCS NM in het kader van een nieuwe bezuinigingsronde in 2020 wordt gesloten. _NEWLINE_De militaire luchtverkeersleiding, het 711 (MILATCC) Sq is inmiddels verhuisd naar Schiphol-oost. Sinds januari 2018 zitten de militaire en de civiele verkeersleiders in \xc3\xa9\xc3\xa9n grote ruimte. Al het civiele en militaire luchtverkeer tot 24.500 voet (ca 8 km) boven Nederland wordt nu vanuit Schiphol Oost geleid. Het betekent echter g\xc3\xa9\xc3\xa9n integratie van militaire en civiele luchtverkeersleiding; ieder houdt zijn eigen taak. _NEWLINE_De gevechtsleiding wordt nog vanuit het AOCS NM uitgevoerd door het 710 (CRC) Squadron. Dit stuurt sinds januari 2017 respectievelijk de Nederlandse en Belgische toestellen aan die beurtelings het Benelux-luchtruim beschermen tegen civiele en militaire vliegtuigen die een mogelijke dreiging vormen._NEWLINE_Ook de Nationale Datalink Management Cel (NDMC), de School of Air Control (SAC) en een eenheid van de Luchtmacht Reserve (GLR) zijn nog op het AOCS NM gelegerd._NEWLINE_De in gebruik zijnde ARES Medium Power Radars bij Nieuw Milligen en Wier zijn na meer dan 40 jaar op het eind van hun levensduur. Met kamerbrief 29-10-2014 werd door minister Hennis besloten dat de oude MPR radars per 2020 door 2 verplaatsbaar opstelbare SMART-L radars worden vervangen.  Zowel de plaatsing als het onderhoud zijn aan Thales Nederland uitbesteed en dit gaat samen met een technische en electronische upgrade van het gehele nederlandse radarnet. In samenhang hiermee zullen het 710 (CRC) Sq en de NDMC in de toekomst naar de vliegbasis Volkel verhuizen.\n_START_SECTION_\nLuchtmachtdagen\n_START_PARAGRAPH_\nOorspronkelijk hield elk krijgsmachtdeel jaarlijks zijn eigen open dag. Bezuinigingen hebben dit vanaf 2013 veranderd en nu houden 2 Nederlandse krijgsmachtdelen per jaar open dagen, waarbij  ook andere onderdelen van defensie zijn vertegenwoordigd. De respectievelijke Landmacht, Luchtmacht en Marinedagen. Deze staan i.h.k.v. de brede publieksinformatie en i.h.k.v. voorlichting bij personeelswerving en zijn vanwege de bezichtigingen en demonstraties altijd zeer druk bezocht._NEWLINE_De Luchtmachtdagen vinden beurtelings plaats op de bases Gilze-Rijen, Leeuwarden en Volkel. Informatie hierover verloopt via de media\n_START_SECTION_\nVan stuntteam via demoteam naar aerobatic team\n_START_PARAGRAPH_\nDoor de jaren heen was de grote publiekstrekker op open dagen altijd het optreden van een of meer stuntteams. Ook in het CLSK (toen KLu) hebben diverse stuntteams gevlogen. Het verschil met demoteams van andere luchtmachten was dat de Nederlandse teams allemaal door gewone vliegers waren bemand die de demonstraties naast hun normale werk erbij deden. Zij werden niet vrijgesteld van normale werkzaamheden, zoals bij diverse teams van andere landen het geval is. Vanwege de vele ongevallen (diverse met fatale afloop) werd de term stuntteam later hernoemd tot respectievelijk demo- en aerobatic team._NEWLINE_Ruiten 4 (1952-1955) was een stuntteam van de vliegbasis Soesterberg dat vloog met vier Gloster Meteors in rode kleuren, met op beide motoren de kaart ruiten 4 geschilderd. In die tijd beschikte iedere vliegbasis wel over een lokaal stuntteam. Zoals de Jet Pipers (1954-1956) van het 328 Sqadron van vliegbasis Soesterberg; het 323 Sqadron Stuntteam (1955-1956) van vliegbasis Leeuwarden - beiden vliegend met Gloster Meteors F Mk.8 - en de Red Noses (1955-1957) van 314 Sqadron vliegbasis Eindhoven met F-84G Thunderjets en F-84F Thunderstreaks._NEWLINE_Een van de meest bekende teams was Whisky Four (1956-1965), een stuntteam geformeerd uit vlieger-instructeurs van de jachtvliegopleiding van vliegbasis Woensdrecht. Het team vloog eerst met vijf Gloster Meteors, maar schakelde daarna over op vier Lockheed T-33\xe2\x80\x99s. Het team vloog in binnen- en buitenland, maar werd na een noodlottig ongeval waarbij twee vliegers omkwamen in 1965 opgeheven. Whisky Four vloog in de kleuren zilver en beige-groen._NEWLINE_Dash Four (1956-1959) was een stuntteam bestaande uit vliegers van de vliegbasis Volkel en vloog met F-84F Thunderstreaks. Dit team vloog alleen in Nederland, met uitzondering van \xc3\xa9\xc3\xa9n optreden in de Verenigde Staten in 1958, waarbij twee vliegers (niet fataal) crashten. Dash Four vloog in de kleuren rood/wit/blauw; zilver; rood/wit en oranje._NEWLINE_\'Sandbag Diamond vloog alleen in 1963 en was een team van 315 Sqadron gelegerd op vliegbasis Eindhoven. Er werd gevlogen met vijf F-84F Thunderstreaks (vier in formatie en \xc3\xa9\xc3\xa9n solo). De toestellen hadden geen kleurenschema en vlogen gewoon in camouflagekleur._NEWLINE_Whisky Four \'67 was eveneens een stuntteam van de vliegbasis Eindhoven dat met zeven F-84F Thunderstreaks zonder externe tiptanks in dezelfde beige/groen kleurencombinatie vloog als de oorspronkelijke Whisky Four. Na een fataal vliegongeval in 1967 werd het team opgeheven._NEWLINE_The Rascals (1970-1971) was een demoteam van 314 Squadron van vliegbasis Eindhoven, vliegend met vier F-84F Thunderstreaks. Vanwege vervanging van de Thunderstreaks werd het team opgeheven._NEWLINE_The Grasshoppers (1973-1995) was een helikopterteam van 299 en later 300 Squadron van vliegbasis Deelen. Ze kregen grote bekendheid nadat zij een offici\xc3\xable status als demonstratieteam hadden verworven. Het team vloog met de Alouette III en trad op vele airshows shows in Europa op. De toestellen waren eerst voorzien van afwasbare gele strepen; daarna van gele vlakken; daarna van een wit zebrapatroon en ten slotte in een rood-wit-blauwe beschildering. Nadat in de jaren negentig besloten werd tot vervanging van gehele helikopter-vloot door modernere helikopters, werd het demonstratieteam opgeheven. Vier exemplaren zijn tot op heden (2014) behouden voor VIP en trainingsvluchten._NEWLINE_Naast de formele aerobaticsteams zijn er ook een aantal individuele aerobatics vliegers. Deze vliegen gedurende \xc3\xa9\xc3\xa9n seizoen een bepaald type vliegtuig of helikopter bij (inter)nationale evenementen.'