b'\n_START_ARTICLE_\nNoordzee\n_START_SECTION_\nLigging\n_START_PARAGRAPH_\nDe Noordzee ligt grotendeels op het Europees Continentaal plat. Alleen de Noorse geul, een smal gebied van de Noordelijke Noordzee voor Noorwegen, ligt niet op deze plaat en is veel dieper (zo\'n 700 meter). De Noordzee wordt in het westen begrensd door Engeland en Schotland op het eiland Groot-Brittanni\xc3\xab. In het noordoosten grenst de zee aan het Scandinavische schiereiland (Noorwegen) en in het oosten en zuidoosten aan de op het Europese continent liggende landen Denemarken, Duitsland, Nederland, Belgi\xc3\xab en Frankrijk._NEWLINE_In het zuidwesten gaat de Noordzee via de Straat van Dover (ook Nauw van Calais genoemd) in het Kanaal over. In het oosten is er via het Skagerrak en het Kattegat contact met de Oostzee en naar het noorden is er een trechtervormige opening richting de Noordelijke IJszee, die het oosten van de noordelijke Atlantische Oceaan vormt._NEWLINE_Naast de duidelijke grenzen van de kusten der verschillende omliggende landen, wordt de Noordzee begrensd door een denkbeeldige lijn van het Noorse Lindesnes naar het Deense Hanstholm. De noordelijke grens ligt minder duidelijk vast. Traditioneel wordt een gedachte grenslijn van Noord-Schotland over de Shetlandeilanden naar het Noorse \xc3\x85lesund verondersteld; volgens het Oslo-Parijs verdrag van 1962 loopt de grens iets westelijker en noordelijker (ter hoogte van het Noorse Geirangerfjord)._NEWLINE_De belangrijkste rivieren die in de Noordzee stromen zijn de Elbe, de Wezer, de Eems, de Rijn, de Maas en de Schelde. Vanuit Groot-Brittanni\xc3\xab stromen de Theems en de Humber in de Noordzee uit._NEWLINE_De oppervlakte van de Noordzee bedraagt ongeveer 575.000 km\xc2\xb2 bij een watermassa van 54.000 km\xc2\xb3.\n_START_SECTION_\nNaam\n_START_PARAGRAPH_\nDoor de geschiedenis heen zijn er verschillende namen gebruikt voor de Noordzee. De oudste bekende vermelding is Septentrionalis Oceanus, of \'Noordelijke Oceaan\', zoals die werd genoemd door Plinius de Oudere in zijn Naturalis historia. Vanuit Romeins oogpunt was het ook alleszins een noordelijke zee. Men zou daarom kunnen vermoeden dat later zo ook de benaming Noordzee wellicht vanuit Frankrijk overgekomen zou zijn, maar dat blijkt niet het geval te zijn. We moeten de oorsprong van deze aanduiding waarschijnlijk juist in de Nederlanden en in Noord-Duitsland zoeken._NEWLINE_Men vermoedt dat de Noordzee zijn naam heeft gekregen van de Friezen die destijds de Nederlandse kust bewoonden. Voor deze kustbewoners vormde Noordzee een tegenhanger van de Zuiderzee \xe2\x80\x93 zuidelijk, althans gezien vanuit Friesland en de daar in de buurt gelegen delen van de Noordzeekust. Ook voor de bewoners van de Nederlanden in algemene zin is de Noordzee in hoofdzaak noordelijk gelegen. In het Fries komt het woord Northeff tenminste sinds het midden van de 13e eeuw voor, in het Middelnederlands in de vormen Nortzee of Noertzee sinds het einde van de 13e eeuw. In het Oudengels kennen we de naam Nor\xc3\xb0s\xc3\xa6 al sinds het derde kwart van de 10e eeuw, later in de middeleeuwen ook wel als North-se, maar dit woord raakte vervolgens in onbruik._NEWLINE_In het Oudnoors sprak ook wel over Wests\xc7\xa3 of Westarsalt en in de Hanzesteden over Westersee, in Denemarken sinds de 16e eeuw over Vesterhav (\'Westzee\'). Deze laatste benaming wordt in Denemarken nog steeds naast moderne naam Nords\xc3\xb8 gebruikt. De naam Nordhavet, Nordsj\xc3\xb8en, Nederduits Norrensche Mer werd aanvankelijk voor de Noorse Zee (Norskehavet) en het Skagerak gereserveerd._NEWLINE_De atlas Geographike Hyphegesis van Claudius Ptolemaeus uit de 2e eeuw na Chr. voerde de Noordzee op onder de Griekse naam \xce\x93\xce\xb5\xcf\x81\xce\xbc\xce\xb1\xce\xbd\xce\xb9\xce\xba\xe1\xbd\xb8\xcf\x82 \xe1\xbd\xa8\xce\xba\xce\xb5\xce\xb1\xce\xbd\xcf\x8c\xcf\x82 (\'Germanik\xc3\xb2s \xc5\x8ckean\xc3\xb3s\'). Deze naam kwam door leenvertaling als Oceanus Germanicus of Mare Germanicum in het Latijn, en zo vervolgens onder meer in het Duits als Deutsches Meer of Teutsche See. Deze Grieks/Latijnse namen golden lange tijd als het algemene model, zo ook voor het Frans en het Engels. Al in het laat-Middelhoogduits kwam echter de aanduiding Nordermer, Nortmer of Norders\xc3\xaa op. In de 17e eeuw werden deze vervangen door de huidige Duitse naam Nordsee, geheel in overeenstemming met het Nederlandse Noordzee. Vanuit de Duitse Hanzesteden lag de zee eveneens in het noorden (zoals de Oostzee ten oosten van de Hanzesteden lag). Via Nederlandse en Noord-Duitse zeekaarten en zeilaanwijzingen verspreidde het equivalent van de Nederlandse benaming zich verder in Europa (Eng. North Sea, Fr. Mer du Nord etc.)._NEWLINE_Voordat North Sea vanaf het einde van de 16e eeuw opnieuw in het Engels werd opgenomen, gebruikte men ook daar de namen German Sea of German Ocean, de laatste ook weer ontleend weer aan het Latijnse Mare Germanicum of Oceanus Germanicus. Deze bleven zelfs in zwang tot in de jaren 30 van de 19e eeuw. Daarnaast waren de Latijnse termen Mare Britannicum of Oceanus Britannicus, Mare Frisicum of Oceanus Fresonicus (vertaald als Fryesen Mere, Vriesche Zee of Frisian Sea), Mare occidentale (\'Westzee\') en Oceanus Cimbricus of Mare Cimbricum (\'Deense Zee\') in zwang. Ook de Engelse naam North Sea kwam waarschijnlijk van het Nederlandse Noordzee dan wel het Nederduitse Nordsee, al was die term voor vele Britten geografisch minder adequaat.\n_START_SECTION_\nGeologie\n_START_PARAGRAPH_\nDe huidige Noordzee is geologisch gezien een jonge zee, die ontstond nadat aan het einde van de laatste ijstijd (ongeveer 11.000 jaar geleden) het zeeniveau begon te stijgen. In de ondergrond onder het Noordzeebekken liggen gesteenten en structuren die het gevolg zijn van geologische processen tijdens de laatste 350 miljoen jaar. Sinds halverwege het Tertiair (de laatste 20 miljoen jaar) is de tektonische daling van het Noordzeebekken vergelijkbaar met nu. De ligging van bodemdalingsgebieden ten opzichte van nauwelijks dalende gebieden langs de bekkenrand bepaalt de grootte van de Noordzee bij wisselende zeespiegelhoogte.\n_START_SECTION_\nDe huidige toestand\n_START_PARAGRAPH_\nDe huidige grootte van de Noordzee is enige duizenden jaren na het einde van de laatste IJstijd bereikt. Het is een stadium met relatief hoge zeespiegelstand. Tot zo\'n 6000 jaar geleden was er sprake van zeespiegelstijging naar min of meer (\xc2\xb1 1 meter) de huidige stand. Doordat de Noordzeebodem zakt, stijgt de zeespiegel relatief nog steeds, over de laatste 6000 jaar in totaal zo\'n 5 meter, waarvan ongeveer 50 centimeter in de laatste 1000 jaar. In de laatste anderhalve eeuw was de zeespiegelstijging 20 tot 25 centimeter.\n_START_SECTION_\nIJstijden: droogvallende en onderlopende Noordzee\n_START_PARAGRAPH_\nIn de laatste ijstijd (het Weichselien) en in eerdere ijstijden lag de Noordzee grotendeels droog. De zeespiegel was tientallen meters lager, doordat wereldwijd veel water als gletsjerijs en ijskappen lag opgeslagen. Het zuidelijke deel van de Noordzee is het ondiepste gedeelte en lag in ijstijden geregeld droog. Ongeveer 9000 jaar geleden verdronk de zuidelijke Noordzee voor het laatst, in de aanloop naar de huidige toestand._NEWLINE_Op het hoogtepunt van de laatste ijstijd stond de zeespiegel tot 120 meter onder de huidige stand en liep de kustlijn ongeveer 600 kilometer noordelijker (Doggerland). Delen van de Noordzee nabij Schotland en Scandinavi\xc3\xab/Denemarken waren met landijs bedekt. In enkele eerdere ijstijden was dat in nog veel sterkere mate het geval, vooral in het Saalien en Elsterien. Alleen het uiterste zuiden van de Noordzee is nooit met landijs bedekt geweest._NEWLINE_Uit recent internationaal onderzoek onder leiding van Jenny Collier (Imperial College Londen) is gebleken, dat op dit hoogtepunt van de ijstijd, in de steentijd, ongeveer 450.000 jaar geleden, een kalkstenen landbrug nog een smalle verbinding vormde tussen de huidige kustplaatsen Dover en Calais (de Weald-Artoisanticline). Rond 160.000 jaar geleden is deze laatste landverbinding definitief bezweken. De beroemde krijtrotsen van Dover en Cap Blanc-Nez in Frankrijk zijn het restant van die landtong._NEWLINE_In warmere perioden zoals het voorlaatste interglaciaal (rond 125.000 jaar geleden) lag de Noordzeekust op min of meer vergelijkbare locatie als tegenwoordig. De verbinding in het zuidwesten door het Nauw van Calais naar Het Kanaal bestond ook in het laatste interglaciaal, maar daarvoor nog niet. Tot circa 130.000 jaar geleden was dat gebied een brede landbrug: de Britse Eilanden en het Europese vasteland vormden toen \xc3\xa9\xc3\xa9n landmassa, zowel in ijstijden als in interglacialen.\n_START_SECTION_\nTransgressie aan einde laatste ijstijd\n_START_PARAGRAPH_\nIn de laatste millennia van het Weichselien (22.000-12.000 jaar geleden) steeg de zeespiegel van circa 120 naar circa 60 meter onder het huidige zeeniveau (transgressie). De Noordzeekustlijn lag toen direct noordelijk van de Doggersbank. De rivier de Elbe mondde er in uit. De zuidelijke Noordzee was land, waar dieren en mensen leefden en verder westelijk gelegen gebieden zoals de Britse Eilanden konden koloniseren. Het uiterste zuiden werd doorkruist door de Rijn met de Maas als zijrivier. In het Nauw van Calais mondde hij in Het Kanaal uit. In de daaropvolgende millennia bleef het water stijgen, uiteindelijk tot de huidige hoogte. De snelheid van zeespiegelstijging nam gestaag af._NEWLINE_De rivierdalen van Elbe en Rijn verdronken in de Noordzee (transgressie). Rond 9000 jaar geleden maakten Noordzee en het Nauw van Calais contact. In het millennium daarna werd de Noordzee door de Storegga-aardverschuivingen-tsunami getroffen. De Nederlandse kustlijn inclusief Waddenzee vormden zich vanaf 6000 jaar geleden. Langs de zandige zuidoostkust van de Noordzee vormden zich strandwallen. Tussen strandwallen en land boven zeeniveau lagen lagunes. Veel lagunes slibden deels dicht met klei en groeiden met veen vol. Andere gebieden bleven waddengebied. In dit gebied worden afwisselend fases van uitbreiden van de lagunezee en fases van verzoeting waargenomen. Dit zijn lokale transgressies en regressies door het openen en sluiten van zeegaten, ze zijn niet synchroon in ieder segment van de Noordzeekust._NEWLINE_De laatste 5000 jaar (terug tot 3000 v.Chr.) lag de zeespiegel binnen vier meter onder het huidige niveau. De laatste 2000 jaar (terug tot jaar 0) was dat binnen twee meter. De strandwallen in Nederland bouwden zich van circa 6000 tot circa 1500 jaar geleden zeewaarts uit \xe2\x80\x93 sindsdien is de kustlijn tot de huidige positie afgeslagen.\n_START_SECTION_\nDoggers- en Klaverbank\n_START_PARAGRAPH_\nOngeveer midden in de Noordzee ligt de Doggersbank, een grote zandbank met een gemiddelde diepte van 15 tot 20 meter._NEWLINE_Vanwege de vele beenderen van mammoeten die daar zijn gevonden vermoedde men dat deze dieren daar zijn omgekomen toen de Noordzee na de laatste ijstijd onderliep ten gevolge van het smelten van de ijskap en het stijgen van de zeespiegel, waardoor de Doggersbank een soort laatste toevluchtsoord werd. Aangezien mammoeten zoogdieren waren, en dus konden zwemmen, is dit volledig te verklaren aan de hand van de getijden en stromingen. Ten zuiden van de Doggersbank ligt de Klaverbank, een grindbank die een overblijfsel is van een oude rivierbedding.\n_START_SECTION_\nBasisgegevens\n_START_PARAGRAPH_\nHet zoutgehalte van het zeewater is afhankelijk van de plaats en het jaargetijde en ligt tussen 15-25 promille in de buurt van de riviermondingen, tot 32-35 promille in de Noordelijke Noordzee._NEWLINE_De temperatuur ligt gemiddeld tussen 1\xc2\xa0\xc2\xb0C \xe2\x80\x98s winters en 18 \xc2\xb0C \xe2\x80\x98s zomers. De temperatuur varieert daarbij sterk, afhankelijk van de waterdiepte en de stroming vanuit de Atlantische Oceaan. In de diepere noordelijke Noordzee, in een gebied zuidelijk en oostelijk van de Shetlandeilanden, ligt de watertemperatuur door het binnenstromende Atlantische water het hele jaar door bijna constant rond 10 \xc2\xb0C. Aan de zeer ondiepe Waddenzeekust komen de grootste temperatuurschommelingen voor en kan in zeer koude winters ook ijsvorming optreden.\n_START_SECTION_\nGetijden\n_START_PARAGRAPH_\nDe Noordzee is te klein voor het ontstaan van een eigen getij; de getijden komen voort uit de getijgolf in de Noordelijke Atlantische oceaan. Eb en vloed wisselen zich af in een ritme van 12 uur en 25 minuten. De getijgolf komt de Noordzee binnen via Het Kanaal en via de brede noordelijke ingang van de Noordzee. Beide getijgolven bewegen zich, vanwege het Corioliseffect, in de Noordzee tegen de klok in. In de zuidelijke Noordzee versmelt de getijgolf uit het zuiden met een deel van de golf uit het noorden. De golf uit het noorden loopt eerst langs de Engelse kust zuidwaarts en het grootste deel ervan komt ongeveer 12 uur later bij de Duitse Bocht aan. De getijgolf loopt rondom drie amfidromische punten (getijloze gebieden). E\xc3\xa9n amfidroom ligt op dezelfde hoogte als IJmuiden, in het smalle deel van de Noordzee tussen het zuiden van Engeland en Nederland. Het andere amfidromische systeem bestaat uit een punt midden in het centrale deel van de Noordzee en een punt niet ver van de kust van zuidelijk Noorwegen.\n_START_SECTION_\nArcheologie en paleontologie\n_START_PARAGRAPH_\nEr worden veel archeologische en paleontologische vondsten gedaan in de Noordzee. Overblijfselen die duiden op mensen en dieren uit de steentijd worden met grote regelmaat aangetroffen in de vorm van botten. Daarnaast worden onder meer nederzettingen en vuurstenen vuistbijlen gevonden.\n_START_SECTION_\nFlora, fauna en milieubescherming\n_START_PARAGRAPH_\nSterke getijden, grote algen- en kelpwoudrijke watergebieden en de grote voedselvoorraad in de zee zorgen voor een grote diversiteit van levensvormen.\n_START_SECTION_\nBiotopen\n_START_PARAGRAPH_\nDe Noordzee biedt een reeks zeer uiteenlopende biotopen. Zo zijn verschillende kusttypen te onderscheiden, zoals steile kusten, rotskusten en zandkusten, die het aquatische leven bepalen. Belangrijke overgangsgebieden worden in de Noordzee gevormd door de kwelders en de wadden, waarin eb en vloed van grote invloed zijn op het leven. In de Noordzee ligt het grootste en soortenrijkste waddengebied ter wereld. Ook de bereiken van de grote riviermondingen, de estuaria, die zich onderscheiden door een doormenging van instromend zoet water en het zoute zeewater, vormen een eigen biotoop._NEWLINE_Verder zijn er biotopen te onderscheiden in het water van de volle zee (pelagisch leven) en op de zeebodem (benthisch levensvormen). De benthische biotopen zijn verder te onderscheiden op grond van de diepte van de bodem of op grond van de bodemsamenstelling.\n_START_SECTION_\nMilieubescherming\n_START_PARAGRAPH_\nMilieuproblemen ontstaan door diverse oorzaken. Er worden direct schadelijke stoffen in de Noordzee geloosd en rivieren voeren schadelijke stoffen met zich mee. Vooral langs de kusten lijdt het Noordzeemilieu onder de belasting ten gevolge van menselijke exploitatie. De kustbescherming heeft aan de hele zuidelijke Noordzeekust het landschap sterk be\xc3\xafnvloed. Toerisme en recreatie spelen een ambivalente rol: aan de ene kant vormen deze activiteiten een grote belasting voor het kustgebied, aan de andere kant geven ze een directe economische prikkel het landschap niet verder aan te tasten. Vanwege overbevissing kromp in de jaren 70 van de vorige eeuw vooral de Noordzeeharingpopulatie. Ook het kabeljauwbestand is, ondanks een EG-maatregel uit 1983, extreem teruggelopen._NEWLINE_Van overbevissing van schol en tong is door een beleid van duurzaam bestandsbeheer geen sprake meer sinds 2009, aldus de internationale biologen van \'The International Council for the Exploration of the Seas\' in hun advies van 2009, die de Europese visserijministers adviseren bij het vaststellen van de quota voor de Noordzeevissers._NEWLINE_In het kader van milieubescherming troffen de aanliggende landen verschillende overeenkomsten. De Bonner overeenkomst van 1970 was de eerste internationale overeenkomst en betrof uitsluitend de mogelijke negatieve gevolgen van de oliewinning._NEWLINE_De overeenkomsten van Oslo (1972) en Parijs (1974) hielden zich voor het eerst grondig bezig met vervuiling door schadelijke stoffen. In het vervolg van deze verdragen sloten de aanliggende landen in 1992 een verdrag tijdens de Oslo-Parisconventie. De milieubescherming langs de kusten bleef een aangelegenheid van de verschillende landen zelf. Daartoe zijn verschillende nationale regelingen getroffen._NEWLINE_Door het IMO zijn er grenzen gesteld aan vervuiling door zeeschepen in het MARPOL 73/78 verdrag. De Noordzee is aangewezen als een zogenaamd emission control area, dat betekent dat hier de strengste internationaal afgesproken limieten gelden voor uitstoot van zwaveloxiden en stikstofoxiden._NEWLINE_De Stichting De Noordzee is sinds 1977 actief voor de bescherming van het natuurlijk milieu van de Noordzee.\n_START_SECTION_\nNoordelijke en westelijke Noordzee\n_START_PARAGRAPH_\nDe Noordzee wordt westelijk begrensd door het eiland Groot-Brittanni\xc3\xab. Tot de grootste eilandengroepen, die helemaal in de Noordzee liggen, behoren de Orkney- en de Shetlandeilanden._NEWLINE_De noordelijke Noordzeekusten zijn glaciaal gevormd door de grote gletsjers, die gedurende de verschillende ijstijden op deze plaats bewogen. Daardoor ontstond een sterk geaccidenteerd en ruig kustlandschap. De fjorden ontstonden door gletsjers. Deze schraapten in de bodem diepe geulen. Bij de volgende stijging van de zeespiegel vulden de geulen zich met water. De steile en voor de Noordzee relatief diepe fjorden komen vooral aan de Noorse kust voor.\n_START_SECTION_\nKustbescherming\n_START_PARAGRAPH_\nDe kusten van Nederland, Belgi\xc3\xab, Duitsland en Denemarken zijn zeer vatbaar voor stormvloeden. Deze kusten zijn relatief vlak en een geringe stijging in het waterpeil is voldoende om grote stukken land onder water te zetten. Daarnaast zijn westelijke stormen over de Noordzee vaak erg heftig, waarbij de zuidoostelijke kusten het grootste gevaar lopen. Tot in de beginjaren van de Nieuwe Tijd lagen de aantallen slachtoffers tussen de tien- tot soms wel honderdduizend slachtoffers per vloed. Hoe betrouwbaar deze getallen zijn is moeilijk vast te stellen._NEWLINE_De vroegst bekende stormvloed in Nederland, is die van 838, waarbij een groot deel van Noordwest-Nederland onderliep. De bekendste overstroming is de Watersnood van 1953, waarbij door een combinatie van noordwesterstorm en springvloed grote stukken land in Engeland, West-Vlaanderen, Zeeland, West-Brabant en Zuid-Holland onder water kwamen te staan. In Nederland kwamen daarbij 1835 mensen om het leven, in Engeland 307 en in Belgi\xc3\xab 28 personen._NEWLINE_Waar vroeger de kusten gekenmerkt werden door een moerasachtig landschap met stroompjes, beken en rivieren die het land opdeelden in allerlei kleine eilandjes, begonnen enkele Nederlandse notabelen eind 17e eeuw met het aanleggen van onze hedendaagse dijken en het inpolderen van stukken land. Na de grote ramp van 1953 werden deze dijken nogmaals verhoogd. Een van de omvangrijkste projecten waren de Zuiderzeewerken, bedacht door ingenieur Lely.\n_START_SECTION_\nScheepvaart\n_START_PARAGRAPH_\nDe Noordzee is van groot belang voor de scheepvaart. Enkele van de drukst bevaren scheepvaartroutes lopen door de Noordzee. Om de scheepvaart in goede banen te leiden zijn er internationaal scheepvaartroutes vastgelegd, de zogenaamde verkeersscheidingsstelsels op de Noordzee, die lopen van Het Kanaal tot aan de Duitse Bocht._NEWLINE_Ook liggen er veel havens van internationaal belang rond de Noordzee, waarvan enkele tot de grootste havens ter wereld behoren._NEWLINE_Ondanks hevige concurrentie van nieuwe vaste oeververbindingen, met name van de in 1994 geopende Kanaaltunnel tussen het Franse Calais en het Engelse Dover, bestaan er nog steeds veel veerbootverbindingen tussen de landen aan de Noordzee.\n_START_SECTION_\nPolitieke status\n_START_PARAGRAPH_\nDe landen die aan de Noordzee grenzen claimen allemaal een zone van 12 mijl als territoriale wateren, waarbinnen zij de exclusieve visrechten hebben. Het gemeenschappelijk visserijbeleid van de Europese Unie (EU) is er om de visrechten te co\xc3\xb6rdineren en om te bemiddelen bij geschillen tussen EU-landen en de EU-grens met Noorwegen._NEWLINE_Na de ontdekking van aardolie en -gas in de Noordzee werd het Verdrag inzake het continentaal plat opgericht om de rechten van de landen te verdelen. Dit gebeurde grotendeels langs de middellijn. Deze lijn wordt gedefinieerd volgens de regel "waarvan elk punt even ver is verwijderd van de dichtstbijzijnde punten van de basislijnen vanwaar de breedte van de territoriale zee van elke staat wordt gemeten." De grens op de zeebodem tussen Duitsland, Nederland, en Denemarken werd pas vastgesteld na langdurige onderhandelingen en een arrest van het Internationaal Hof van Justitie.\n_START_SECTION_\nInfrastructuur\n_START_PARAGRAPH_\nAl in respectievelijk 1859 en 1910 werden aardolie en aardgas ontdekt in de kustgebieden rond de Noordzee._NEWLINE_Het proefboren begon in 1966 en daarna, in 1969, ontdekte de Phillips Petroleum Company het Ekofiskolieveld, dat zich onderscheidt door waardevolle zwavelarme olie. De commerci\xc3\xable exploitatie van het veld begon in 1971 met olievervoer door tankers, in 1975 gevolgd door een pijpleiding naar Teesside in Engeland en in 1977 ook naar Emden in Duitsland._NEWLINE_De exploitatie van de oliereserves in de Noordzee begon net voor de oliecrisis van 1973 en de prijsstijgingen van de internationale olieprijzen maakten de grote investeringen die nodig zijn voor de winning veel aantrekkelijker. Hoewel de productiekosten relatief hoog zijn, is de kwaliteit van de olie, de politieke stabiliteit van de regio en de nabijheid van de belangrijke markten in West-Europa factoren die de Noordzee een belangrijke olieproducerende regio maken._NEWLINE_Naast het Ekofiskolieveld is ook het Statfjordolieveld vermeldenwaard, omdat het het olieveld was met de eerste pijpleiding die Noorse geul overspande. Het grootste gasveld in de Noordzee, het Troll-gasveld, ligt in de Noorse geul, waar de diepte meer dan 300 meter is, wat de bouw van de enorme Troll A-platform noodzakelijk maakte om toegang te krijgen._NEWLINE_De prijs van Brentolie, een van de eerste oliesoorten die gewonnen werd in de Noordzee, wordt tegenwoordig gebruikt als een standaardprijs voor vergelijking voor aardolie van de rest van de wereld. De Noordzee bevat de grootste olie- en aardgasreserves van West-Europa en is een van \'s werelds belangrijkste productieregio\'s die geen deel van de OPEC uitmaken._NEWLINE_De grootste ramp in de Noordzee-olie-industrie was de vernietiging van het offshore olieplatform Piper Alpha in 1988, waarbij 167 mensen om het leven kwamen.\n_START_SECTION_\nVerwijderen van de energie-infrastructuur\n_START_PARAGRAPH_\nDe landen om de Noordzee hebben in het OSPAR-verdrag afspraken gemaakt met betrekking tot de energie-infrastructuur in de Noordzee. Als de olie- en gasvelden zijn uitgeput bestaat de verplichting de infrastructuur, zoals productieplatforms en pijpleidingen, te verwijderen. In het Britse deel van de Noordzee is dit al van belang. In 2013 werd al \xc2\xa3 470 miljoen uitgegeven aan het verwijderen van infrastructuur en voor de periode van 2014 tot 2023 zijn de uitgaven geraamd op \xc2\xa3 14,6 miljard. Over die jaren worden ruim 3000 kilometer pijplijn en meer dan 100 platforms verwijderd. Royal Dutch Shell heeft begin 2015 al plannen bekendgemaakt voor het verwijderen van de platforms van het Brentveld, die tot de grootste installaties op de Noordzee behoren._NEWLINE_Van de 148 gasvelden waar in 2015 gas wordt gewonnen zal een groot deel in enkele jaren uitgeput raken. De bijbehorende infrastructuur zal daardoor op den duur moeten verdwijnen. Deze infrastructuur kan eventueel nog nodig zijn voor rendabele winning uit de andere kleine velden. Volgens het Nederlandse TNO is er nog een potentieel van 118 miljard kubieke meter winbaar gas aanwezig in de 268 al bekende gasvelden onder de Noordzee. Daarnaast zijn er mogelijk nog onontdekte gasvelden met een potentieel van 165 miljard kubieke meter winbaar gas.\n_START_SECTION_\nNederland\n_START_PARAGRAPH_\nIn geval van calamiteiten is het kustwachtcentrum in Den Helder verantwoordelijk voor de alarmering van reddingsboten van de Reddingsbrigade Nederland. Als het dicht bij het strand is, worden reddingsboten van de KNRM gebruikt. Als het verder op zee gebeurt, worden helikopters van de koninklijke marine en/of Koninklijke Luchtmacht ingezet._NEWLINE_In geval van brand op een schip met passagiers kan een beroep worden gedaan op scheepsbrandbestrijdingsspecialisten vanuit de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.\n_START_SECTION_\nNorth Sea Cycle Route\n_START_PARAGRAPH_\nSinds 5 mei 2001 kan de hele Noordzeekust gevolgd worden via een bewegwijzerde fietsroute, de North Sea Cycle Route. Het gedeelte in Nederland loopt van Hoek van Holland via de Afsluitdijk naar Bad Nieuweschans, over de Nederlandse langeafstandsfietsroutes LF1 en LF10.\n_START_SECTION_\nLied\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1965 bracht de Nederlandse zanger Boudewijn de Groot een ballade uit op single getiteld Noordzee.'