b'\n_START_ARTICLE_\nDuits\n_START_SECTION_\nAlgemeen\n_START_PARAGRAPH_\nMet rond de 120 miljoen moedertaalsprekers is het Duits de grootste taal in de Europese Unie en na het Russisch de grootste taal in Europa._NEWLINE_In een synodebericht uit 786 van de pauselijke nuntius Gregor van Ostia is het oudste voorkomen van het woord \'Duits\', in zijn Latijnse vorm, bewaard gebleven: theodisce. Dit bericht over twee synoden die in Engeland plaatsvonden, werd zowel in het Latijn als in de aldus genoemde volkstaal weergegeven. \'Theudo\' is het Oudgermaanse woord voor volk, dat werd voorzien van een suffix \'-iska\'._NEWLINE_Het Duits wordt geschreven met het Latijnse alfabet, waaraan vier tekens zijn toegevoegd: \xc3\x84/\xc3\xa4, \xc3\x96/\xc3\xb6, \xc3\x9c/\xc3\xbc en \xe1\xba\x9e/\xc3\x9f. Deze mogen ook worden geschreven als "ae", "oe", "ue" en "ss". De "ss" is in Zwitserland de voorgeschreven schrijfwijze voor de scherpe s._NEWLINE_Op de meeste middelbare scholen in het oosten van Nederland is Duits een verplicht vak vanaf het vmbo-tl. Veel scholen geven het ook op een lager niveau.\n_START_SECTION_\nSpellingherziening van augustus 1998\n_START_PARAGRAPH_\nOp 1 augustus 1998 werd de spelling van het Duits gewijzigd. Deze spelling geldt voor Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Liechtenstein. Deze spellingshervorming is enigszins controversieel. Toonaangevende kranten als de Frankfurter Allgemeine Zeitung zijn dan ook inmiddels teruggegaan naar de oude spelling van v\xc3\xb3\xc3\xb3r 1998. Ook Nobelprijs-winnares Elfriede Jelinek maakte kenbaar dat ze tegen de nieuwe spellingshervorming was.\n_START_SECTION_\nSpellingherziening van februari 2006\n_START_PARAGRAPH_\nNa grote kritiek kwam er een herziening van de spellingherziening (Reform der Reform), waarin enkele spellingsveranderingen werden teruggedraaid.\n_START_SECTION_\nDuits en Continentaalwestgermaans\n_START_PARAGRAPH_\nIn de oudere taalwetenschappelijke literatuur wordt het begrip Duits soms als ouderwets synoniem voor het huidige begrip Continentaalwestgermaans gebruikt. Beide begrippen bedoelen het huidige Duits, Nederduits/saksisch, Nederlands en plaatsen die alle drie naast het Kustwestgermaans waaronder dan het Engels en Fries vallen._NEWLINE_Dit berust op het uitgangspunt dat een oorspronkelijke West-Germaanse taal bestond, die zich in de derde en vierde eeuw van de jaartelling deelde in het zogenaamde "Anglo-Fries" (vermeende voorloper van Oudengels en Oudfries) en het "Oud-Duits", de veronderstelde voorloper van Oudhoogduits, Oudsaksisch en Oudnederlands, een indeling die in 1898 voor het eerst gemaakt werd door de taalwetenschapper Karl M\xc3\xbcllenhoff._NEWLINE_Pas in 1943 stelde Friedrich Maurer een ander (en nauwkeuriger) model voor._NEWLINE_Tegenwoordig beschouwt men de indeling in "Anglo-Fries" en "Duits" als te eenvoudig en als onvoldoende.\n_START_SECTION_\nPeriferie van het Duits\n_START_PARAGRAPH_\nOnder de verzamelterm \'Periferie van het Duits\' en als concept analoog aan een soortgelijk begrip voor het Nederlands, volgt hier een overzicht van taalvari\xc3\xabteiten of derivaten van het Duits die geografisch, sociolingu\xc3\xafstisch en/of typologisch op een grotere afstand van het \'stamgebied\' en/of het Standaardduits staan dan andere, meer reguliere vari\xc3\xabteiten van het Duits. Perifere vari\xc3\xabteiten ontstaan uit het contact met en de invloed van een of meer exogene, niet-Duitse talen of dialecten. Zij kunnen zowel dialecten, regiolecten, contacttalen, mengtalen als sociolecten of groepstalen betreffen. In de meeste gevallen zijn dit vari\xc3\xabteiten die in het verdere verleden in de periferie van het Duitse taalgebied zijn ontstaan. De kans op het ontstaan van moderne perifere vari\xc3\xabteiten is gering, maar nog altijd aanwezig. Er moet worden onderscheiden in vari\xc3\xabteiten ontstaan bij een perifeer-interne en bij een perifeer-externe omgeving.\n_START_SECTION_\nBinnen Europa\n_START_PARAGRAPH_\nTot de westelijke (perifeer-interne) periferie van het Duits behoren oostelijke en noordoostelijke (Nederduitse ofwel Nedersaksische) vari\xc3\xabteiten van het Nederlands, zuidoostelijke (Nederfrankische) vari\xc3\xabteiten van het Nederlands (Limburgs), het Luxemburgs, het Lotharings-Frankisch en het Elzassisch. Tot de zuidelijke (perifeer-interne) periferie behoren Zwitsers-Duitse dialecten, Oostenrijkse vari\xc3\xabteiten in Karinthi\xc3\xab en het Zuid-Tirools in de Italiaanse provincie Bozen-Zuid-Tirol. Een kleine Duitstalige minderheid in de Italiaanse provincie Trentino wordt Zimbern genoemd._NEWLINE_In landen van het voormalige Oostblok wordt ook door restanten van de voor 1945 aanwezige miljoenen Duitstaligen hier en daar nog Duits gesproken, maar zonder offici\xc3\xable erkenning.\n_START_SECTION_\nBuiten Europa\n_START_PARAGRAPH_\nIn het Aziatische deel van de voormalige Sovjet-Unie was Duits nog de moedertaal van omstreeks twee miljoen inwoners. Dit zijn de zogenaamde Zwarte Zee- en Wolgaduitsers (Wolgadeutschen). Zij werden tijdens de Tweede Wereldoorlog uit hun geboortestreken, toen de Duitse legers daar te dicht bij kwamen, naar het Aziatische deel van de Sovjet-Unie gedeporteerd. In 1990 leefden er nog steeds ongeveer 800.000 in het Aziatische deel van Rusland, 900.000 in Kazachstan en 100.000 in Kirgizi\xc3\xab en in Oezbekistan. Daarna emigreerden de meesten naar Duitsland._NEWLINE_In Afrika wordt Duits gesproken in Namibi\xc3\xab (een vroegere Duitse kolonie). In Australi\xc3\xab wordt nog door ten minste 200.000 mensen Duits gesproken, terwijl er twee miljoen Duitse afstammelingen leven (voornamelijk rond Adelaide). Ook in Noord-Amerika (Canada en de VS) wonen nog zo\'n twee miljoen mensen die als moedertaal het Duits hebben, vooral in North Dakota en South Dakota. Daarnaast bestaat het zogeheten Pennsylvania Dutch (eigenlijk Pennsylvaniadeitsch), dat geen derivaat is van het Nederlands, maar van Paltsische dialecten afstamt en voorts vari\xc3\xabteiten als Texasdeutsch. Meestal worden deze varianten door religieuze gemeenschappen als de amish, de mennonieten en de hernhutters Hutterisch gesproken als hun eerste taal. In Zuid-Amerika ten slotte is er ook een minderheid aan Duitstaligen, vooral woonachtig in Brazili\xc3\xab, Chili, Argentini\xc3\xab en Paraguay.\n_START_SECTION_\nOverige mengtalen en invloeden op niet-duitse dialecten\n_START_PARAGRAPH_\nAls mengtaal uit Hoogduits en Nederduits was in de 16de eeuw het Missingsch in gebruik, voornamelijk in geschreven vorm, en tot heden werd het vaak gesproken in Hamburg. Het Petuh was een betekenis vooral in Flensburg voor een mengtaal van Hoogduits met Deense/Zuid-Jutlandse en Nederduitse elementen, die echter misschien niet als moedertaal bestond, maar ook kan worden beschouwd als een poging om Hoogduits te spreken van mensen met Deens en Nederduits achtergrond. Zuid-Jutlands is geen mengtaal, maar een Juts (Deens) dialect met veel leenwoorden uit het Duits en Nederduits en enige Nederduitse invloed op de uitspraak; dat is bijzonder het geval in de variant van Zuid-Juts dat ten zuiden van de Deens-Duitse grens wordt gesproken. Jiddisch wordt in oorsprong als een Duitse taal beschouwd omdat het zich baseert op het Rijnlands, maar veel ontleningen uit het Hebreeuws en de Slavische talen hebben het een eigen karakter gegeven en v\xc3\xb3\xc3\xb3r 1945 was het ook als literatuurtaal in Midden en Oost-Europa in gebruik. Het Waterpools (Wasserpolnisch), gesproken in Opper-Silezi\xc3\xab kent veel ontleningen aan het Duits, maar wordt als een Pools dialect beschouwd.\n_START_SECTION_\nRotwelsch\n_START_PARAGRAPH_\nRotwelsch of Zigeunertaal is een mengelmoes van Jiddisch, Duits en Romani. Het is een verzamelbegrip voor geheimtalen of sociolecten van sociale randgroepen op basis van het Duits. Sedert de 13e eeuw kwamen deze in gebruik bij bedelaars, zwervers, trekkers (vaganten) en beoefenaars van zogeheten oneerbare beroepen. Waar deze groepen zich blijvend vestigden kregen de taal ook het karakter van regiolect. Veel Rotwelsche woorden zijn thans in de algemene omgangstaal opgenomen. De enigen die tegenwoordig nog Rotwelsch ofwel Jenisch spreken, zijn de Jenische woonwagenbewoners in Zwitserland, de Elzas en Baden-W\xc3\xbcrttemberg.'