b'\n_START_ARTICLE_\nStalbrand\n_START_PARAGRAPH_\nEen stalbrand gebeurt wanneer een stal voor de huisvesting van vee in brand vliegt en geheel of gedeeltelijk wordt verwoest. Hierbij kunnen de aanwezige dieren om het leven komen en schadelijke stoffen vrijkomen, naast financi\xc3\xable en materi\xc3\xable schade voor de eigenaars en omwonenden.\n_START_SECTION_\nProblematiek\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens Prevent Agri wordt er nog te weinig rekening gehouden met stalbranden in Belgi\xc3\xab. Vaak zijn er geen brandblusapparaten aanwezig en andere veiligheidsmaatregelen blijven dikwijls achterwege omdat dit de veebedrijven veel geld kost en men in de boekhouding geen oog heeft voor mogelijke ongelukken. Er is ook geen betrouwbare ongevallenstatistiek beschikbaar, omdat registratie ervan niet verplicht is voor bedrijfsleiders, alleen voor werknemers._NEWLINE_Vlaams Parlementslid Hermes Sanctorum (destijds lid van Groen!) vroeg op 10 mei 2011 aan Vlaams minister-president Kris Peeters, tevens Vlaams minister van landbouw, hoeveel stalbranden er de afgelopen jaren waren gebeurd en hoeveel dieren daarbij waren omgekomen, en of, en zo ja hoe, de minister van plan was hiertegen maatregelen te nemen. Peeters antwoordde in juni dat er tussen 1 mei 2006 en 1 mei 2011 in heel Belgi\xc3\xab 143 stalbranden waren geweest, waarvan er in 62 gevallen dieren omkwamen. Het dodental bedroeg 192.862 dieren, waaronder 27.851 varkens, 196 runderen, 164.000 pluimvee (geschat/afgerond, vooral kippen), 8 paarden, 7 geiten en enkele konijnen. Van alle branden in Belgi\xc3\xab was ongeveer 4% een stalbrand, die meestal werd veroorzaakt door elektriciteit, oververhitting of kortsluiting van machines. Het Koninklijk Besluit van 19 december 1997 regelt de brandveiligheid van gebouwen; hier is op 15 augustus 2009 bijlage 6 aan toegevoegd die de brandveiligheid van industri\xc3\xable gebouwen regelt, waaronder gebouwen die dienen voor het bedrijfsmatig houden van dieren. Bijlage 6 bevat strengere brandveiligheidsmaatregelen dan daarvoor, maar geldt alleen voor nieuwbouwstallen; stallen ouder dan 2009 voldeden mogelijk nog niet aan de nieuwe veiligheidseisen. Peeters rondde af met het noemen van enkele potenti\xc3\xable veiligheidsvoorschriften, maar zei dat brandveiligheid een federale bevoegdheid was (en de Vlaamse overheid dus geen extra maatregelen mocht nemen).\n_START_SECTION_\nProblematiek\n_START_PARAGRAPH_\nDe Canadian Coalition for Farm Animals evalueerde dat er tussen januari 2015 en oktober 2018 610.000 boerderijdieren waren gestorven in branden, waaronder 5.000 koeien, 13.000 kalkoenen, 82.000 varkens en 450.000 kippen. Nationale statistieken over de oorzaak van de branden worden niet bijgehouden, maar de provincie Ontario rapporteerde dat 40 procent van de stalbranden waarbij de oorzaak kon worden vastgesteld te wijten was aan de verslechtering van elektrische systemen, hetgeen ernstig kan zijn in een omgeving waar veel stof, vochtigheid en corrosieve gassen voorkomen. De bouwbesluiten in verscheidene provincies vereisen momenteel niet dat stallen branddetectors en alarmsystemen hebben. De provincies baseren hun eigen besluiten op de National Farm Building Code van de National Research Council. Een nieuwe versie van de code is voorzien voor 2020, maar deze bevat mogelijk geen extra veiligheidsmaatregelen, omdat stallen worden gezien als "laagbezette" gebouwen. Hoe het ook zij, alleen nieuwe bouwwerken moeten aan de nieuwe normen voldoen. Daarnaast worden brandveiligheidsvoorschriften opgenomen in de vrijblijvende praktijkrichtlijnen die de National Farm Animal Care Council publiceert; deze worden vaak toegepast door producenten._NEWLINE_Sterfgevallen van dieren trekken, behalve de lokale pers, meestal weinig aandacht van de media, tenzij het gaat om huisdieren of paarden.\n_START_SECTION_\nProblematiek\n_START_PARAGRAPH_\nIn Duitsland zijn brandmelders en sprinklers verplicht.\n_START_SECTION_\nOorzaken en gevolgen\n_START_PARAGRAPH_\nVeestallen zijn vaak zeer brandgevaarlijk door de aanwezigheid van stof, stro en mestgassen, terwijl staldaken vaak gemaakt zijn van licht ontvlambaar pur-schuim, zodat een brand snel kan verspreiden. Luchtwasinstallaties, die de overheid in 2012 bij veel veebedrijven verplicht stelde om de ammoniakuitstoot terug te dringen, zijn vanwege de elektriciteit brandgevaarlijk. Het luchtventilatiesysteem van luchtwassers kan een brand bovendien verder aanwakkeren. Ook het feit dat de dieren vaak nergens heen kunnen vluchten voor brand en kippen van zichzelf erg brandbaar zijn, verhoogt het risico op een fatale afloop. De fikse toename van het aantal megastallen van 2005 tot 2013, waarin branden moeilijker ge\xc3\xafsoleerd en geblust kunnen worden, zorgt voor een verdere toename van het aantal slachtoffers. Tussen 2006 en 2011 zijn er door al deze factoren in Nederland ruim een miljoen dieren omgekomen in stalbranden. Vaak zijn dieren die een stalbrand overleven zodanig vergiftigd door rook dat ze alsnog geruimd moeten worden.\n_START_SECTION_\nVeiligheidsmaatregelen en overheidsbeleid\n_START_PARAGRAPH_\nDoor een gebrek aan veiligheidsmaatregelen en door de overheid hiervoor opgestelde voorschriften, gaan er veel staldieren dood die gered hadden kunnen worden. Dit kan bijvoorbeeld door vluchtroutes, sprinkler- en brandmeldinstallaties te installeren. Sommige veehouders doen dit echter niet, omdat het vaak veel geld kost en niet verplicht is. Dieren hadden volgens het Bouwbesluit anno 2011 dezelfde status als bijvoorbeeld kantoorspullen en machines en verdienden geen extra bescherming._NEWLINE_De Nederlandse overheid stelde daarop, samen met boeren, verzekeraars, brandweer en De Dierenbescherming, het Actieplan Stalbranden 2012\xe2\x80\x932016 in werking \'om de hoeveelheid stalbranden en dierlijke brandslachtoffers fors te verminderen\'. Het Bouwbesluit werd gewijzigd in 2012 en opnieuw in 2014: zo moesten nieuwe stallen voortaan worden gebouwd met brandwerende materialen en brandcompartimenten en moest er bluswater aanwezig zijn. Het actieplan leek echter niet te werken: het aantal stalbranden en dierlijke slachtoffers nam nog verder toe. De nieuwe brandveiligheidseisen golden ook alleen voor stallen gebouwd na 2014; oudere stallen (15.500 van de ongeveer 16.550) bleven even onveilig, en in de periode 2014\xe2\x80\x932017 vonden branden vooral plaats in stallen gebouwd v\xc3\xb3\xc3\xb3r 2014._NEWLINE_Ook voor de nieuwe stallen was een brandmelder, sprinkelinstallatie of nooduitgang voor dieren anno 2017 nog steeds niet verplicht. Onder meer stichting Wakker Dier en de Partij voor de Dieren pleitten daarom in juli 2017 voor nog strengere maatregelen en verplichtingen. Een motie daartoe van Esther Ouwehand (PvdD) en Dion Graus (PVV) werd echter verworpen door een Kamermeerderheid van VVD, D66, CDA, CU en SGP. Boerenbelangenorganisatie LTO Nederland was tegen verplichte sprinklerinstallaties, omdat deze onvoldoende getest zouden zijn en te duur, vooral voor kleinere bedrijven, en omdat in de meeste stallen toch nooit brand kwam. LTO was ervan overtuigd dat stallen veiliger waren geworden sinds de introductie van het actieplan, maar vroeg zich af waarom desondanks het aantal stalbranden en slachtoffers was toegenomen._NEWLINE_In 2018 werd het Actieplan Brandveilige Veestallen 2018-2022 uitgebracht, een vervolg op het Actieplan Stalbranden 2012-2016. In het nieuwe actieplan ligt het accent op het verbeteren van de brandveiligheid in bestaande stallen. De actiegroep Varkens in Nood maakte bezwaar tegen de vrijblijvendheid van de voorgestelde maatregelen en pleitte voor extra wettelijke eisen._NEWLINE_Vanaf 2009 ontwikkelden de Nederlandse uitvinders Peter Berlang en Sjaam Hira in samenwerking met brandweer Zuid-Oost Nederland en de Wageningen Universiteit het kabelsysteem Stable Safe. Omdat de brandweer er vaak twintig minuten over doet om een stal te bereiken, terwijl de dieren al binnen tien minuten dood kunnen zijn, kunnen ze met dit systeem automatisch naar buiten vluchten zodra er brand is. Zodra vuur wordt gedetecteerd, klappen alle schotten en staldeuren open en kan het vee de stalbrand ontsnappen. Het systeem, dat per boerderij zo\'n 10.000 tot 20.000 euro kost, werd in 2015 aan de Tweede Kamer gepresenteerd. Bij een test vluchtte 65% van de varkens naar buiten, terwijl de rest op onderzoek uitging. De verwachting was dat bij echt vuur 90% van de varkens zou vluchten. Voor kippen zal het waarschijnlijk echter niet werken, omdat die bij angst plat op de grond gaan liggen. Net als varkens vluchten koeien vaak niet meteen zodra er gevaar dreigt; paarden doen dat wel. De Spoordonkse varkenshouder Kees van der Meijden heeft na een stalbrand in 2013 naar eigen zeggen de \'meest brandveilige stal van Europa\' gebouwd met tal van maatregelen tegen noodgevallen, waaronder een vernevelingsinstallatie die beter zou werken dan sprinklers, en leidt varkenshouders op in hoe zij hun beroep zo zorgvuldig mogelijk kunnen uitvoeren._NEWLINE_Bij de enige varkensvleesketen in Nederland met drie sterren van het Beter Leven keurmerk in Echt kwamen in 2016 bij een stalbrand geen varkens om, doordat zij naar buiten konden.\n_START_SECTION_\nMaatschappelijke discussie\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens het Verbond van Verzekeraars waren er in 2015 15, in 2016 26 en in 2017 28 stalbranden waarbij dieren omkwamen. Door de reeks schrikbarend grote stalbranden in 2017, met name in de zomer met als dieptepunt De Knorhof in Erichem, barstte er in Nederland veel maatschappelijke discussie los over brandveiligheid in stallen en dierenwelzijn. Al in januari 2017 was de actiegroep Burning Souls opgericht door Petra Spoor, die verontwaardigd was over het feit dat media vaak meldden dat er \'geen slachtoffers zijn gevallen\', maar wel honderden of duizenden dode dieren, alsof dieren geen \'slachtoffers\' zijn. De groep houdt wakes bij afgebrande stallen om de omgekomen dieren te gedenken met bloemen, kaarsen en minuten stilte, roept overheden op tot strengere maatregelen en burgers om hun consumptiepatroon diervriendelijker te maken door minder of geen vlees meer te eten. Een soortgelijk initiatief werd genomen door de actiegroep Eyes on Animals na de stalbrand in Oirschot die in april 2016 10.000 varkens het leven kostte._NEWLINE_De Nederlandse Vereniging voor Veganisme reageerde dat het sympathiek is dat er wakes voor verbrande dieren worden gehouden, maar vreemd dat niemand wakes houdt voor de circa 1,24 miljoen dieren die dagelijks in Nederland worden geslacht, en dat elk dood dier betreurenswaardig is, ongeacht de manier waarop het sterft. GeenStijl-blogger Bas Paternotte uitte eind juli 2017 eveneens zijn medeleven met de dode dieren en kritiek op het feit dat de politiek steeds geen strengere maatregelen nam, al bleef hij zelf vlees eten. Varkens in Nood lanceerde een burgerinitiatief voor een algeheel beroepsverbod voor Adriaan Straathof, eigenaar van de Knorhof, dat meer dan 40.000 keer werd getekend, hetgeen betekent dat de Tweede Kamer zich over de kwestie zal moeten buigen. Straafhof had al een beroepsverbod in Duitsland vanwege dierenmishandeling; Varkens in Nood wil dat verbod Europees maken.\n_START_SECTION_\nProblematiek\n_START_PARAGRAPH_\nIn een analyse van nieuwsberichten van 2013 tot 2017 kwamen in totaal 2,7 miljoen omgekomen dieren naar voren in 326 stalbranden verspreid over het Amerikaans grondgebied. Dit dodental omvat 2,6 miljoen kippen, 71.300 varkens, 34.200 kalkoenen, 2.600 koeien en 1.100 geiten en schapen._NEWLINE_In gevallen waarin de brandoorzaak kon worden vastgesteld, bleken verwarmingsinstallaties de helft van alle oorzaken te zijn; tweederde van de stalbranden geschiedde tussen de maanden oktober en maart, wanneer het weer meestal kouder is. Dit verklaart ook waarom de noordoostelijke en midwestelijke staten de meeste gemelde stalbranden met omgekomen dieren bevatten: New York (31), Pennsylvania (29), Michigan (28), Minnesota (26) en Wisconsin (23). Deze gegevens zijn echter incompleet, omdat veebedrijven niet verplicht zijn om branden waarbij boerderijdieren betrokken zijn te melden._NEWLINE_Een van de bouwvoorschriften van de National Fire Protection Association, de NFPA 150, betreft specifiek faciliteiten waarin dieren worden gehouden: stallen, maar ook laboratoria, kennels, dierentuinen en andere. In de meest recente versie (gepubliceerd in augustus 2018) wordt meer nadruk gelegd op agrarische faciliteiten dan in eerdere edities. Naast het aanbevelen van detectiesystemen die bij de meeste huidige bouwwerken nog ontbreken, pleit de NFPA voor preventieve maatregelen, zoals training voor werknemers, inspecties en het verminderen van aanwezige brandbare stoffen in en rondom de faciliteiten om het risico op verwoestende branden te beperken. Het toepassen van de aanbevelingen van de NFPA door lokale autoriteiten, bedrijven en controleprogramma\'s gebeurt op vrijwillige basis._NEWLINE_Boerderijdieren worden niet gedekt door de federale Animal Welfare Act, die wel enige bescherming biedt voor dieren in bijvoorbeeld dierentuinen en laboratoria.'