b'\n_START_ARTICLE_\nDelthe\n_START_PARAGRAPH_\nDe Delthe of Delt en Usquerdermaar zijn benamingen voor een kanaaltje (maar) in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen, dat tegenwoordig in twee\xc3\xabn is gesplitst ter hoogte van de Stitswerdermaar. Het noordelijke deel bestaat uit twee takken die Usquerdermaar en Oude Delthe heten en vormt de vroegere bovenloop. De Het zuidelijke deel en vroegere benedenloop heet de Delthe._NEWLINE_De naam Delthe komt van het woord delven (graven), wat wijst op haar kunstmatige (gegraven) oorsprong.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nDe Delthe was in de middeleeuwen een naar het noorden stromende kreek aan de rand van het waddengebied. De Delthe doorkruiste toen een uitgestrekt moerasgebied. Namen als Rodewolt en Stitswerderwold (-wold = begroeid (hoog)veengebied) verwijzen hiernaar. Vermoed wordt dat de prediker Liudger eind achtste eeuw via de Delthe naar de wierde van Helwerd moet zijn gevaren.\n_START_SECTION_\nDelthe of Maarvliet?\n_START_PARAGRAPH_\nIn de kroniek van Bloemhof wordt in 1231 een strijd tussen twee partijen uit Eenrum (Ernerensis) en Uithuizen (Uthusenses) beschreven als een conflict tussen Hunsingo en Fivelgo. Inzet was de verdeling van een ongenoemd eiland, daarnaast streed men over afwateringsproblemen.  In de kroniek wordt gesproken over de vetus fossatum, de "oude gracht der oeroude tweedracht", die de Eenrummers opnieuw lieten uitgraven tot aan de zee. Daarbij zou het volgens sommige auteurs kunnen gaan om de Delthe. De Uithuizers probeerden dit op hun beurt ongedaan te maken.  De ruzie liep uit de hand doordat steeds meer partijen zich ermee gingen bemoeien tot het conflict in 1250 na 22 jaar werd bijgelegd. Ook de kerk van Usquert, de hoofdplaats van het Oosterambt, ging bij dit alles in vlammen op._NEWLINE_De interpretatie van deze passage heeft geleid tot nogal wat discussie. Volgens sommige historici zou het hierbij gaan om de Delthe, anderen denken aan het Maarvliet. Menso Alting suggereerde het laatste al in 1701. Hij veronderstelde tegelijkertijd dat Uithuizen en Usquert oorspronkelijk bij Fivelgo zouden horen. Het eiland waarover men streed, betrof zijns inziens de buitendijkse aanwas. Daarentegen stelde Driessen in 1822 dat het om de Oude Weer moest gaan. Acker Stratingh meende dat het om een verdedigingsgracht ging en dacht daarbij opnieuw aan het Maarvliet. Volgens oud-rijksarchivaris Formsma zou het conflict wel degelijk de Delthe betreffen. Ook Meindert Schroor betoogde dat het gaan om een reeds langer betwiste grens tussen de gouwen Hunsingo en Fivelingo zou gaan; het Oosterambt zou in zijn geheel bij Fivelgo hebben gehoord. Het eiland identificeert hij als een afgelegen gebied rond Warffum (tussen Oude Weer en Oude Delthe)._NEWLINE_Hedendaagse medi\xc3\xabvisten (waaronder de auteurs van nieuwe Geschiedenis van Groningen) gaan er daarentegen van uit dat Uithuizen en Usquert altijd al hebben behoord tot Hunsingo. Het zou daarom eerder gaan om een strijd binnen het toenmalige Oosterambt, waarbij de ene partij steun zocht in het Halfambt (Eenrum) en de andere (onder leiding van Uithuizen) in Fivelgo. Dat Usquert als oude hoofdplaats van de gelijknamige proosdij eerder bij Fivelgo zou hebben gehoord, is niet erg waarschijnlijk. Het eiland waarover het ging, zal eerder Rottumeroog (of eventueel Bosch) zijn geweest. Inzet van de strijd moet tevens de afwatering van de veengebieden rond Ten Boer en Bedum hebben betroffen. De Delthe vormde niet de grens tussen Halfambt en Oosterambt: die werd gevormd door het Warffumermaar en de Oude Weer en viel samen met de grens tussen de decanaten Baflo en Usquert. De Delthe vormde evenmin de grens tussen de westelijke gebieden waar met jukken werd gerekend en de oostelijke gebieden waar vooral met grazen werd gemeten, zoals Schroor suggereert; die lag iets oostelijker. Daarentegen vormde het Maarvliet wel de oude grens tussen Hunsingo en Fivelgo.'