b"\n_START_ARTICLE_\nBo\xc3\xb4\n_START_PARAGRAPH_\nEen bo\xc3\xb4 \xc2\xa0uitspraak\xc2\xa0(info / uitleg) (ook: bo, boo, boe of sennh\xc3\xbctte) was een veehut waar een herder met zijn rundvee verbleef. Al sinds de dertiende eeuw waren er in heel Europa uithoven, ook wel grangia's genoemd, bij kloosters en boerderijen. Zij waren om gereedschappen en/of vee te stallen bij ver gelegen landerijen. Vaak kenden zij een kleine (tijdelijke) bezetting. De boo valt in deze categorie en werd ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog ook wel als grangia aangeduid. De bo\xc3\xb4 was in de zeventiende eeuw rond Schoonebeek in opkomst omdat de boeren aldaar van gemengde teelt overgingen naar voornamelijk veeteelt.\n_START_SECTION_\nIndeling\n_START_PARAGRAPH_\nOorspronkelijk sliep de herder bij het vee in \xc3\xa9\xc3\xa9n ruimte. 's Winters ging hij met het vee terug naar de boerderij. Later werd de hut met een tussenmuur onderverdeeld in een gedeelte voor het vee en een woonvertrek met vuurplaats voor de herder. De herder bleef vanaf die tijd ook in de winter op de bo\xc3\xb4. Naast de bo\xc3\xb4 werd dan tevens een hooischuur gebouwd. Een bo\xc3\xb4 is gemaakt van goedkope materialen. De wanden zijn meestal van stro of gevlochten twijgen die besmeerd zijn met koemest of leem. Het dak is ook van stro.\n_START_SECTION_\nBo\xc3\xb4-heer\n_START_PARAGRAPH_\nDe herder, die het vee ver buiten het dorp liet grazen, kon in de bo\xc3\xb4 overnachten. De herder werd bo\xc3\xb4-heer genoemd en was in de regel ongetrouwd. Hij was in dienst van een zogenaamde broodheer. Vaak ook was de herder de oudste zoon van de boer. Eenmaal in de veertien dagen keerde de bo\xc3\xb4-heer terug naar de boerderij van zijn broodheer om proviand en schone kleren te halen. De bo\xc3\xb4-heer mocht de opbrengst van de enige melkkoe in zijn geheel houden en ook de eieren die de kippen in de bo\xc3\xb4 legden, waren voor hem.\n_START_SECTION_\nVoorkomen\n_START_PARAGRAPH_\nDe grensplaatsen Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek in de Nederlandse provincie Drenthe zijn de enige Nederlandse plaatsen waar nog bo\xc3\xb4\xc3\xabn staan. Het dorp Nieuw-Schoonebeek stond daarom aan de Duitse kant van de grens in Ringe lange tijd bekend als bo\xc3\xb4\xc3\xabnd\xc3\xb6rp. In Ringe en ook langs de Eems stonden echter ook bo\xc3\xb4\xc3\xabn. Van de nu nog bestaande bo\xc3\xb4\xc3\xabn staat er nog een enkele in Duitsland in oorspronkelijke staat op de aanvankelijke plek.\n_START_SECTION_\nHerkomst van het woord\n_START_PARAGRAPH_\nDe naam bo\xc3\xb4 is een cognaat van het Duitse woord 'Bude' dat 'stal' betekent. Het dakje op de tweede 'o' wijst erop dat er een letter is weggevallen. In het Deens betekent 'bo' woning en 'bij' betekent boerderij. Het woord bo\xc3\xb4 behoort tot het Nedersaksisch. Andere (streek)talen kennen ook cognaten van het woord: het Westfries (boed, boet) en Fries (bode, bodde).\n_START_SECTION_\nBo\xc3\xb4\xc3\xabn: verdwenen bouwwerken\n_START_PARAGRAPH_\nDe laatste originele bo\xc3\xb4, Wilms' bo\xc3\xb4 (1640) in Nieuw Schoonebeek, brandde in oktober 2004 af. Er bestonden plannen de bo\xc3\xb4 op de Europese monumentenlijst geplaatst te krijgen. Wilms' bo\xc3\xb4 was eigendom van de Drentse Oudheidkundige Stichting De Spiker. In maart 2005 is een start gemaakt met de herbouw. De herbouwde Wilms' bo\xc3\xb4 werd op 4 juni 2008 officieel geopend door prinses Margriet der Nederlanden. Deze replica heeft nu een woonfunctie._NEWLINE_Hekman's bo\xc3\xb4 is ook een replica, die bovendien niet meer op de oorspronkelijke locatie staat. Deze bo\xc3\xb4 stond aan de Beekweg, maar vanwege de bouw van woonhuizen is deze verplaatst. De Hekman's bo\xc3\xb4 bevindt zich nu op het terrein van Zuivelboerderij De Katshaar aan de Europaweg (N863)."