b'\n_START_ARTICLE_\nSint-Lambertuskerk (Helden)\n_START_PARAGRAPH_\nDe Sint-Lambertuskerk is de parochiekerk van de Nederlandse plaats Helden, gelegen aan Mariaplein 22. (Rijksmonument nummer: 21381) Naast de kerk staat een Heilig Hartbeeld.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nEerste vermelding van de kerk in Helden stamt uit 1230. In dat jaar schenkt Willem, heer van Horne, het gehele patronaatsrecht van de kerken van Halen (Haelen), Rogle (Roggel), en Heldele (Helden) aan de abdij van Averbode (in Belgi\xc3\xab). Over hoe het kerkgebouw er toen exact uitzag is niets bekend, aangezien er nooit archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden. Mogelijk is de eerste kerk van hout geweest. Afgaande op de bouwgeschiedenis van de kerken uit het naburige Kessel, Blerick, Horst, Swolgen en Sevenum betrof het in de oorkonde genoemde kerk waarschijnlijk een stenen zaalkerkje met fundamenten uit oersteen, bestaande uit een schip met een wat smaller rechthoekig koor (Figuur 1). In de 14e eeuw werd tegen de westzijde van het gebouwtje een toren geplaatst, waarvan de onderste geleding tot aan de verwoesting in 1944 is blijven staan. _NEWLINE_In de 15e eeuw werd het oude kerkje vervangen en kwamen het schip, het koor en de bovenste drie geledingen van de toren tot stand in laat-gotische stijl. In een open plakkaat van 10 juni 1455 getuigt de toenmalige pastoor dat \xe2\x80\x9cden gheysteliken heren de Karthuseren van Ruremund \xe2\x80\xa6 gegeven hebben \xe2\x80\xa6 in behouff der tymmerynghen onzer kirke van Helden...\xe2\x80\x9d. Deze \xe2\x80\x9ctymmerynghen\xe2\x80\x9d kunnen duiden op bouwen, wat zou betekenen dat het kerkgebouw dateert van het midden van de 15e eeuw, of verbouwen of herstellen wat zou betekenen dat de kerk er reeds enige tijd stond op die datum. Dertig jaar na de bouw vindt reeds een kostbare verbouwing plaats. Het is niet duidelijk of het onderhoud of herstelwerkzaamheden na bijvoorbeeld een brand betrof. Documenten uit 1503 en 1537 geven aan dat er regelmatig onderhoud heeft plaatsgevonden. _NEWLINE_In de tachtigjarige oorlog werd Helden geteisterd door oorlogshandelingen en plunderingen. In 1572 werd de kerk door troepen van Willem van Oranje geplunderd en in brand gestoken. Van de kerk stonden alleen de muren nog overeind. Het feit dat bij de restauratie in 1880-1882 nog oude gewelfschilderingen uit 1520 werden aangetroffen duidt erop dat de gewelven niet waren ingestort. Een afbeelding van 1597 laat een kerktoren zonder spits zien en een kerk met dak. In 1616 wordt geconstateerd dat de kerk ten gevolge van de oorlog (nog steeds?) beschadigd en onderkomen is:\xe2\x80\x9d\xe2\x80\xa6 hun kerke duer die kryghstroubelen seer soude verdestrueert ende ondercommen wesen\xe2\x80\x9d. Voor de reparatie van de kerk wordt een bedrag ter waarde van 25 bunders (gemeinte) grond nodig geacht\xc2\xa0: "regardt nemende \xe2\x80\xa6 op de seer quade gesteltenisse van voorz. kercke\xe2\x80\x9d. Wanneer de kerk precies hersteld werd, is niet bekend. Wel is bekend dat tussen 1633 en 1660 regelmatig onderhoud heeft plaatsgevonden, wat erop duidt dat de kerk in elk geval voor 1633 werd hersteld. _NEWLINE_In 1662 brandt de kerk door onbekende oorzaak opnieuw af, herstel volgt reeds snel, reeds in hetzelfde jaar. Op een kaart uit 1685 is te zien dat de kerktoren weer een spits bezit. _NEWLINE_In 1771 wordt de toestand van de toren onderzocht. De geconstateerde schade is groot, zoals blijkt uit het betreffende rapport: \xe2\x80\x9cOp heden den 12 april 1771 hebbe ick \xe2\x80\xa6den Thoren op de Parochie-Kercke aldaer beclommen ende gevisiteert, teffens bevonden, dat dessen Thoren met eenen omganck van Namsche Steenen is versien de welcke geensints soo dicht aen malkander Liggen, offte het afcommende water tusschen de Selve can penetreren, gelijck consteert uijt de verrottinge van \xe2\x80\x99t muyrwerck principael naer de West en Zuyd-zijde Dusdanigh het selve in verloop van weynigh tijds aen insincken, of omvallen, tot voorcomminge van welcke meerder bederf, ende Perijckel, mijns oordeels noodigh Datten omganck wordt afgenomen, het muyrwerck gevisiteert en afgebroken". Het duurde echter nog zeven jaar voordat de bouwtekeningen met volledige beschrijving gereed waren. In de jaren 1778-1782 werd de toren gerestaureerd. _NEWLINE_De sacristie dateert van 1849. Aan de noordzijde van de kerk werd tegen de ingang een doopkapel gebouwd. Restauraties van de kerk volgden in 1850, en 1860-1870._NEWLINE_Op 9 september 1876 werd de torenspits door bliksem getroffen en vernield. Hierop volgde een grote renovatie van de kerk. De toren werd circa 1,5 meter verhoogd om de nieuwe torenspits naar ontwerp van architect Johannes Kayser te verankeren. Een bliksemafleider werd geplaatst in 1877. In 1882 werden de gewelfschilderingen uit 1520 gerestaureerd en nagetrokken, waardoor het oude werk niet meer van het nieuwe te onderscheiden was. De kerk werd tussen 1885-1886 van binnen gerestaureerd. De buitenkant volgde in 1892. _NEWLINE_Op 11 november 1943 werden de 2400 kg zware Lambertusklok uit 1574 en de 1260 kg zware Mariaklok uit 1760 door de Duitsers geroofd. De Lambertusklok kwam na de oorlog terug, maar moest opnieuw gegoten worden omdat hij gescheurd bleek te zijn. De Mariaklok is verloren gegaan. Op 14 november 1944 kregen de Sprengkommando\xe2\x80\x99s van de reservecompagnie van het bataljon Hofmann van het 21e Fallschirmj\xc3\xa4gerregiment de opdracht om hoge gebouwen zoals kerktorens en molens die als waarnemingspost door de vijand konden worden gebruikt, te vernietigen. Op 15 november schrijft Heldenaar Pius Reijnen hierover in zijn dagboek: \xe2\x80\x9dDe kerken in Dorp (Helden) en Panningen zijn met dynamiet geladen, kunnen alle momenten in de lucht vliegen\xe2\x80\x9d. Op 17 november noteerde Reijnen: \xe2\x80\x9dVerschrikkelijke dag; de Duitschers hebben onze parochiekerk in de lucht laten vliegen; voormiddag zijn ze met de executie begonnen. Om 11 uur was het een ru\xc3\xafne\xe2\x80\x9d. Van de toren bleek geen steen meer over. Het gewelf van het middenschip stortte volledig in. Enkel de triomfboog is zichtbaar op een foto van 1945 waarbij de parochie uitloopt bij de terugkeer van de grote klok. De triomfboog blijkt verdwenen op latere foto\xe2\x80\x99s van de ru\xc3\xafne. Delen van de gewelven van de zijbeuken bleven intact._NEWLINE_Op advies van dr. J.G.N. Renaud, specialist op het gebied van geschiedenis van de materi\xc3\xable cultuur der middeleeuwen, en met instemming van de Rijksdienst voor Monumenten werd besloten voor behoud van de resten van de kerk. De restanten zullen worden opgenomen in een (laatgotisch) monumentaal gebouw. De architecten Jules Kayser (stadsarchitect van Venlo) en H. de Bruyn maakten het ontwerp voor de nieuwbouw. Op 21 september 1952 vond de eerste steen-zegening plaats. In 1953 kwam de nieuwe kerk gereed.'