b'\n_START_ARTICLE_\nHoogbegaafdheid\n_START_PARAGRAPH_\nHoogbegaafdheid is een combinatie van een uitzonderlijke intelligentie, creativiteit en doorzettingsvermogen. Hoogbegaafden zijn op het cognitieve vlak sterk, maar ook andere zaken spelen een belangrijke rol. De term wordt gebruikt om aan te geven dat ze opvallende vermogens of vaardigheden hebben, zowel voor kinderen als voor volwassenen._NEWLINE_Als maat voor hoogbegaafdheid wordt vaak het IQ genomen. Men spreekt doorgaans van hoogbegaafdheid bij een IQ vanaf 130 (getest volgens David Wechsler. Deze grens varieert van 136, 140 tot 142 in andere tests). Dit komt erop neer dat personen met scores in de bovenste twee percentielen hoogbegaafd worden genoemd.\n_START_SECTION_\nVaststellen van hoogbegaafdheid\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens de klassieke benadering kan intelligentie worden gemeten met behulp van een gestandaardiseerde IQ-test en is er sprake van hoogbegaafdheid bij een score hoger dan twee standaarddeviaties boven het gemiddelde. Circa 2,5% van de bevolking is volgens deze norm hoogbegaafd.\n_START_SECTION_\nHoogbegaafdheid is meer dan intelligentie\n_START_PARAGRAPH_\nHoogbegaafdheid wordt vaak gelijkgesteld aan een hoog IQ, terwijl een hoog IQ geen garantie is voor uitzonderlijke prestaties. Naast een hoge intelligentie, zoals gemeten door het IQ, zijn ook creativiteit en doorzettingsvermogen (motivatie) nodig om ergens in uit te kunnen blinken. Deze gedachte staat bekend als het Three Ring Concept van Renzulli. Sternberg voegt hier ook nog wijsheid aan toe als element van hoogbegaafdheid._NEWLINE_Howard Gardner noemt in zijn onbewezen theorie van meervoudige intelligentie acht soorten intelligentie: verbaal/lingu\xc3\xafstisch, logisch/mathematisch, visueel/ruimtelijk, muzikaal/ritmisch, lichamelijke/kinesthetisch, interpersoonlijk, intrapersoonlijk en natuurgericht. Zijn theorie wordt echter niet ondersteund door empirisch bewijs._NEWLINE_Hoogbegaafdheid hangt ook samen met een verhoogde responsiviteit van het centrale zenuwstel op stimuli (\xe2\x80\x98overprikkelbaarheid\xe2\x80\x99), althans volgens empirisch bewijs voor D\xc4\x85browski\xe2\x80\x99s Theorie van Positieve Desintegratie.\n_START_SECTION_\nGenetische en omgevingsfactoren\n_START_PARAGRAPH_\nHoogbegaafdheid ontwikkelt zich niet in een vacu\xc3\xbcm. De sociale omgeving heeft een grote invloed op de ontwikkeling ervan, zowel positief als negatief. Het meerfactorenmodel van Franz M\xc3\xb6nks noemt de drie belangrijkste sociale omgevingen: school, peers/ontwikkelingsgelijken, gezin.\n_START_SECTION_\nExcelleren en aanpassen\n_START_PARAGRAPH_\nHoogbegaafden blinken vaak uit binnen hun terrein van begaafdheid. Ze verrichten taken vaak sneller en/of voeren taken beter uit dan hun referentiegroep. Ze lossen problemen sneller op, zodat ze tijd en energie over hebben voor andere (aangenamere) bezigheden. Hoogbegaafdheid kan soms leiden tot uitzonderlijke prestaties._NEWLINE_Hoogbegaafdheid komt niet veel voor (ongeveer 2% van de bevolking). Hoogbegaafden zien zichzelf doorgaans niet als \'anders dan de rest\' en begrijpen daardoor mogelijk niet waarom anderen hen soms wel als anders beschouwen. Daar moeten zij en hun omgeving mee leren omgaan. En dat gaat niet altijd (onmiddellijk) goed._NEWLINE_Mensen voelen zich doorgaans het prettigst in een groep; de mens is een "kuddedier". Sommige hoogbegaafden zitten aan de \'rand\' van de groep en dat is voor hen een onprettige situatie. Zij zullen daarom proberen de situatie te veranderen door zich te conformeren aan de groep, door de groep in hun richting te veranderen, door geheel zelfstandig hun eigen weg te gaan of door te proberen een nieuwe groep te vinden die beter bij hen past.\n_START_SECTION_\nOnderpresteren\n_START_PARAGRAPH_\nHoogbegaafde kinderen die niet of verkeerd in hun ontwikkeling gestimuleerd worden gaan soms onderpresteren. Met onderpresteren bedoelt men dat het hoogbegaafde kind (opvallend of veel) slechter presteert dan zijn capaciteiten toelaten. Vaak associeert men dit dan met het onderpresteren op school, maar onderpresteren kan ook buiten school voorkomen, op het werk bijvoorbeeld._NEWLINE_Een voorname oorzaak van het onderpresteren is een gebrek aan uitdaging (het niveau ligt te laag voor de hoogbegaafde). Dit kan ervoor zorgen dat de hoogbegaafde zich gaat vervelen en dat kan leiden tot een ernstig gebrek aan motivatie waardoor de hoogbegaafde gaat onderpresteren. Door een gebrek aan uitdaging in het lager onderwijs, waar de hoogbegaafden door hun sterke geheugen zonder veel problemen kunnen leren, kan het zijn dat men een slechte studiemethode ontwikkelt. In het hoger onderwijs krijgt men dan problemen met studeren omdat men nooit een goede studiemethode ontwikkeld heeft._NEWLINE_Onderpresteren kan ook andere oorzaken hebben zoals emotionele problemen of een gebrek aan motivatie. Dit kan ook gebeuren omdat het kind niet wil opvallen tussen leeftijdsgenoten. Thuis kan het kind dan bijvoorbeeld al vlot lezen, maar op school doet het kind alsof het evenveel moeite moet doen om te leren lezen als de leeftijdsgenoten, om niet op te vallen of om geaccepteerd te worden door de groep als een gelijke._NEWLINE_Onderpresteren heeft altijd negatieve gevolgen voor het kind. Onderpresteerders kunnen bijvoorbeeld een laag of verkeerd zelfbeeld krijgen. Sommigen worden depressief (vertonen soms su\xc3\xafcidaal gedrag), of zijn erg perfectionistisch of hebben last van faalangst. Anderen ontwikkelen basale angsten (voor bacteri\xc3\xabn bijvoorbeeld) en krijgen buikklachten (\'schoolziek\'). Ook komt het voor dat ze in een sociaal isolement terechtkomen._NEWLINE_De begeleiding en het bijsturen van een onderpresteerder is niet altijd eenvoudig. Soms is het bieden van nieuwe uitdagingen voldoende om deze negatieve gevolgen te doen verdwijnen, maar bij hoogbegaafden die al zeer lang onderpresteren is dit niet zo eenvoudig.\n_START_SECTION_\nAsynchrone ontwikkeling\n_START_PARAGRAPH_\nBij hoogbegaafde kinderen kan er sprake zijn van een asynchrone ontwikkeling. Een asynchrone ontwikkeling wil zeggen dat de ontwikkeling niet gelijkmatig verloopt. Bij hoogbegaafde kinderen kan de cognitieve ontwikkeling van het kind voorliggen op het gemiddelde, terwijl de ontwikkeling op andere gebieden (motorisch of sociaal) normaal is, of zelfs achterblijft._NEWLINE_Sommige wetenschappers wijzen erop dat menselijke ontwikkeling het best te begrijpen is met de "focus-theorie": in een bepaalde periode focust men op \xc3\xa9\xc3\xa9n aspect van de ontwikkeling en laat andere aspecten tot nader order even rusten. Daarvan uitgaande ontwikkelen alle mensen zich asynchroon.\n_START_SECTION_\nHoogbegaafdheid en gedragsproblemen\n_START_PARAGRAPH_\nHet typische gedrag dat hoogbegaafden kunnen vertonen, kan verward worden met gedragskenmerken die typisch bij autisme en AD(H)D behoren. De originele manier van denken, afwijkende en intense interesses en gevoeligheid voor zintuiglijke indrukken (hoogsensitiviteit) vertonen overeenkomsten met kenmerken van een vorm van autisme._NEWLINE_Storend gedrag/clownesk gedrag, afwezigheid (in gedachten verzonken), het gevoel anders te zijn en aandachtsproblemen zijn ook kenmerken van AD(H)D. Misdiagnose van hoogbegaafdheid is hierdoor mogelijk.\n_START_SECTION_\nHoogbegaafdheid en zelf-actualisatie\n_START_PARAGRAPH_\nJacobsen stelt dat hoogbegaafden een hoge drang tot zelf-actualisatie hebben. Francis Heylighen oppert zelfs dat de eigenschappen van \'zelf-actualiseerders\' sterk overeenkomen met de eigenschappen van hoogbegaafden. Hij stelt dat er voor zelf-actualisatie ook cognitieve competentie, oftewel kennis en intelligentie nodig is._NEWLINE_Hiermee lijkt zelf-actualisatie een elitaire aangelegenheid te worden. Maar Maslov geeft aan dat slechts weinig mensen voldoen aan zijn profiel van zelf-actualiseerders. Jung, die ook een theorie van volwassen ontwikkeling en persoonlijkheidsintegratie opstelde, stelde ook dat slechts een minderheid van de bevolking tot individuatie komt.\n_START_SECTION_\nOuders\n_START_PARAGRAPH_\nOuders van een hoogbegaafd kind kunnen zich goed laten informeren over hoogbegaafdheid en de interesses en talenten van hun kind stimuleren, door bijvoorbeeld het kind lid te maken van een vereniging die aansluit op het interessegebied van het kind of het kind naschoolse lessen laten volgen over onderwerpen die het interesseert.\n_START_SECTION_\nWerk\n_START_PARAGRAPH_\nHoogbegaafde werknemers kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan een kenniseconomie. Toch zit naar schatting slechts een derde deel op een passende werkplek, omdat de werkomgeving in dit geval geen oog en waardering heeft voor hun talenten. Deze hoogbegaafden functioneren uitstekend. Hoogbegaafde werknemers in hun kracht zijn originele, creatieve, vitale, gedreven en constructieve medewerkers. Zij zijn van grote waarde voor hun werk en voor de samenleving. Ze kunnen een geweldige impuls geven aan organisatievernieuwing en -ontwikkeling._NEWLINE_Niet alle hoogbegaafden slagen er echter in hun talenten te benutten. Ze raken uit balans en roepen in hun werkomgeving het beeld op van ongeleide projectielen en \'lastige wijsneuzen\'. Hun talenten worden onvoldoende of zelfs helemaal niet erkend, waardoor ze kunnen disfunctioneren en soms overspannen raken. Er kunnen conflicten ontstaan, omdat de werknemer zelf, maar ook de leidinggevenden en collega\'s, niet herkennen wat er aan de hand is. Voor werknemers en leidinggevenden is het dan ook van belang om in gesprek te gaan over de voorwaarden waaronder een hoogbegaafde zijn talenten op het werk het beste kan inzetten.\n_START_SECTION_\nMythe van het wonderkind\n_START_PARAGRAPH_\nVelen gaan ervan uit dat hoogbegaafden wonderkinderen zijn, dat ze alles kunnen, dat ze altijd hoge resultaten halen op school, dat ze nooit problemen hebben, enzovoort. Vaak denkt men bij hoogbegaafden ook al vlug aan een stereotype nerd of Einstein. De realiteit is echter anders: hoogbegaafden vormen een risicogroep. Als men hen niet voldoende begeleidt en stimuleert, kunnen ze hun motivatie verliezen met als gevolg dat ze kunnen gaan onderpresteren en allerlei andere negatieve gevolgen ervaren._NEWLINE_Hoogbegaafden kunnen ook niet alles even goed. Ze zijn niet op alle vlakken even snel en ze moeten ook inspanningen leveren om te presteren. De ene hoogbegaafde kan een aanleg hebben voor wiskunde, maar ondertussen slecht presteren in taalvakken. Hoogbegaafden blinken vaak enkel uit in hun interessegebieden. Soms wordt er ook van uitgegaan dat hoogbegaafden veelal dezelfde persoonlijkheidskenmerken hebben (dat ze op dezelfde manier leren of zich hetzelfde gedragen). In de praktijk zijn hoogbegaafden echter onderling vaker verschillend dan ze op elkaar lijken.'