b'\n_START_ARTICLE_\nCornelis van Senen\n_START_PARAGRAPH_\nCornelis van Senen (Maleise vorm: Cornelis Senen) (geboren in Selamon op Lonthor, een van de Banda-eilanden, \xe2\x80\x94 overleden eind 1661, Batavia) was een Indisch schoolmeester, calvinistisch prediker en landbezitter. Hij is bekend geworden onder de naam Meester Cornelis._NEWLINE_Cornelis van Senen werd geboren als zoon uit een vooraanstaande familie (orang kaya) van het eiland Lonthor. De Bandanezen waren al door de Portugezen tot het christendom bekeerd en spraken (Creools-)Portugees. Na de harde acties van J. P. Coen, waarbij de Banda-eilanden zo goed als ontvolkt werden, kwam Meester Cornelis in 1621 naar Batavia. Vele Bandanezen waren vermoord of gevlucht, de achterblijvers werden als slaaf of gevangene afgevoerd._NEWLINE_De meegevoerde slaven \xe2\x80\x94 van Bandanese of andere Molukse afkomst, maar ook niet-inlandse moslims \xe2\x80\x94 werden vaak na enkele dienstjaren vrijgelaten. Men gaf ze de naam Mardijkers, van het Sanskriet-woord maharddhika, "zeer rijk, voorspoedig of machtig". In het oude Java werd daarmee gedoeld op een vrij man, iemand die niet meer in slavernij of pandelingschap leefde. In het Bahasa Indonesia leeft het woord voort als merdeka, dat "vrij" betekent. De Mardijkers belanden uiteindelijk in de speciale wijken voor "inlandsche christenen". In Batavia ontstond de nog steeds bestaande wijk "Kampung Banda". Waarschijnlijk was Meester Cornelis zo\'n Mardijker.\n_START_SECTION_\nSchoolmeester en prediker\n_START_PARAGRAPH_\nVoor het onderwijs te Batavia werd aanvankelijk het Nederlands als voertaal gebruikt, waardoor het voor velen niet toegankelijk was. In 1635 waren er drie scholen: een school verbonden aan het in 1629 geopende armenhuis, een school in het Malabaars kwartier en een school in het Bandanees kwartier. Deze laatste stond vanaf 1635 onder leiding van Meester Cornelis, die de beginselen van het christelijk geloof onderwees in het Maleis, en later ook in het Portugees. Hij deed twee keer per dag het gebed onder de inheemse christenen, en leidde op zondag als voorzanger en preeklezer de Maleise kerkdiensten. In de Bandanese wijk was hij wijkmeester._NEWLINE_In 1642 werd hij proponent, dat wil zeggen dat hij niet meer hoefde voor te lezen, maar zelf gemaakte preken mocht voordragen. Het proponentschap bevestigde de rol van Meester Cornelis als de voornaamste tusenpersoon tussen de Nederlandse kerkenraad en de "inlandsche christenen". De meeste predikanten spraken noch Portugees noch Maleis. Tot de taken van Meester Cornelis behoorden naast het leiden van de kerkdiensten en de catechese ook zieken bezoeken, het toezicht op de bedeling door de diakonie, registratie van dopen en huwelijken en het onderzoeken van de geloofskennis van de doopkandidaten. Daarnaast adviseerde hij over de vertaling van de Bijbel in het Maleis en had hij het toezicht over de schoolmeesters, die hij deels zelf opleidde._NEWLINE_Het proponentschap was formeel een opstapje naar het het ambt van predikant, waardoor hij naast preekbevoegdheid ook het recht zou krijgen om de sacramenten doop en avondmaal te bedienen. Ondanks verzoeken in 1647 en 1650 van de kerkenraad van Batavia, de gouverneurs-generaal en hemzelf duurde het lang voordat hij daadwerkelijk ge\xc3\xabxamineerd werd. In 1657 werd hij op verzoek van gouverneur-generaal Joan Maetsuycker en de Heren XVII ge\xc3\xabxamineerd door de kerkenraad van Batavia. Hij werd echter niet toegelaten als predikant, omdat men zijn verschillende preken niet voldoende vond.'