b'\n_START_ARTICLE_\nKruiswoorden\n_START_PARAGRAPH_\nDe kruiswoorden zijn de woorden die Jezus volgens de Bijbel sprak toen hij aan het kruis hing. In de vier Evangeli\xc3\xabn in het Nieuwe Testament wordt de kruisdood van Jezus vanuit interpretaties door vier verschillende personen besproken. In deze vier evangeli\xc3\xabn spreekt Jezus in totaal zeven zinnen.\n_START_SECTION_\nMarcus en Matte\xc3\xbcs\n_START_PARAGRAPH_\nDe kruiswoorden van Jezus in het Evangelie volgens Matte\xc3\xbcs zijn te vinden in Matte\xc3\xbcs 27:46. De kruiswoorden in het Evangelie volgens Marcus, die vrijwel identiek zijn aan die van Matte\xc3\xbcs, staan in Marcus 15:34._NEWLINE_In Matte\xc3\xbcs zijn de laatste woorden van Jezus: "Eli, Eli, lema sabachtani?", en in Marcus: "Elo\xc3\xaf, Elo\xc3\xaf, lema sabachtani?". Dit betekent Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten? Jezus citeerde hier uit Psalm 22:2, waarschijnlijk uit de  Targum (vertaling in het Aramees). Beide evangelisten geven de vertaling in het Grieks. De omstanders verstonden het verkeerd en dachten dat Jezus de profeet Elia riep._NEWLINE_In sommige vertalingen (onder andere Luther) staat "lama asabthani". Dit berust op de Hebreeuwse psalmtekst._NEWLINE_Nadat Jezus "lema sabachtani" (Matte\xc3\xbcs, Marcus) of "Ik heb dorst" (Johannes) zei, kreeg hij van een van de omstanders een in zure wijn gedrenkte spons op een stok om van te drinken. Volgens Matte\xc3\xbcs en Marcus gaf Jezus voor hij stierf een luide schreeuw. (Matte\xc3\xbcs 27:50, Marcus 15:37)\n_START_SECTION_\nLucas\n_START_PARAGRAPH_\nIn het Evangelie volgens Lucas spreekt Jezus meer woorden aan het kruis. Deze teksten zijn te vinden in Lucas 23:34-46. Allereerst vraagt Jezus vergeving voor de personen die hem kruisigden: Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen. Dit kruiswoord ontbreekt in sommige vroege handschriften van het Lucasevangelie, waaronder Papyrus 75, de Codex Sinaiticus, de Codex Vaticanus, de Codex Bezae, de Codex Washingtonianus en Unciaal 0124._NEWLINE_Vervolgens vergeeft Jezus de zonden van een van de misdadigers die met hem gekruisigd zijn, maar aan het kruis zijn geloof belijdt: Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn._NEWLINE_Als Jezus sterft, zegt Hij in het evangelie volgens Lucas zijn: Vader, in uw handen leg ik mijn geest. (Citaat uit Psalm 31:6)\n_START_SECTION_\nJohannes\n_START_PARAGRAPH_\nIn het Evangelie volgens Johannes zijn de kruiswoorden te vinden in hoofdstuk 19 vers 26-30. In Johannes ligt het accent minder op het lijden van Jezus, maar meer op de functie die het sterven van Jezus heeft. In het Evangelie volgens Johannes staan daarom kruiswoorden die in de andere evangeli\xc3\xabn niet te vinden zijn._NEWLINE_Allereerst zorgt Jezus ervoor dat zijn moeder niet alleen achterblijft: Toen Jezus zijn moeder zag staan, en bij haar de leerling van wie hij veel hield, zei hij tegen zijn moeder: \xe2\x80\x98Dat is uw zoon,\xe2\x80\x99 en daarna tegen de leerling: \xe2\x80\x98Dat is je moeder.\xe2\x80\x99 Die leerling was Johannes zelf._NEWLINE_Daarna vraagt Jezus om wat te drinken. Toen wist Jezus dat alles was volbracht, en om de Schrift geheel in vervulling te laten gaan zei hij: \xe2\x80\x98Ik heb dorst.\xe2\x80\x99_NEWLINE_Nadat Jezus wat gedronken heeft, zijn zijn laatste woorden in het Johannesevangelie Het is volbracht, wat een vertaling is van het Griekse woord \'tetelestai\' (een vervoeging van het \'teleoo\'), en dat ook zou kunnen worden vertaald met: \'Het doel is bereikt\'.'