b'\n_START_ARTICLE_\nTongelre\n_START_SECTION_\nBuurtschappen en wijken\n_START_PARAGRAPH_\nDe oude kern van Tongelre lag rond de buurt \'t Hofke, daarnaast had men nog de kern Klein-Tongelre, deze is nu echter volledig opgegaan in het stadsdeel._NEWLINE_De buurt \'Urkhoven\' is een zeer oud gehucht in de voormalige gemeente. In 1273 werd dit in een akte vermeld als Oederichoven (boerderij van Udrich of Oderik)._NEWLINE_De buurt \'Lakerlopen\', grotendeels gesloopt en opnieuw bebouwd begin 21e eeuw, is in de jaren 1920 gebouwd als sociale woningbouw. Architect: L.P.J. Kooken.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nDe oudste bekende vermelding van Tongelre is uit 1241. Het was een waarschijnlijk aan Helmond gelieerd hertogsdorp, dat echter vanaf 1558 als heerlijkheid verpand werd aan jonkheer Rutger van Berckel. Na de Tachtigjarige Oorlog namen de Staten-Generaal het hertogelijk bestuur in handen. De gemeente Tongelre in de moderne zin kwam omstreeks 1810 tot stand en heeft bestaan tot de annexatie door Eindhoven in 1920._NEWLINE_De oudste bekende vermelding van de Sint-Martinuskerk is in 1399. Deze was verbonden aan het kapittel van Sint-Catharina in Eindhoven, dat viel onder het prinsbisdom Luik en sedert 1560 onder het bisdom \'s-Hertogenbosch. De oudste delen van de kerk waren romaans en stamden uit de 13e eeuw. Het bovendeel van de kruiskerk was 15e-eeuws. De zware toren had een lage spits. Van 1648 tot 1796 was de kerk protestants. Ze raakte in verval vanwege het geringe aantal protestanten. Na 1796 werd de kerk weer katholiek._NEWLINE_In deze kerk bevond zich ook de grafkelder van de heren van Tongelre, die Kasteel Beauregard bezaten, dat gelegen was in het noorden, bij Koudenhoven, op de rechteroever van de Dommel._NEWLINE_Na herstel in 1846 werd de kerk in 1891 gesloopt, daar toen de huidige neogotische kerk gereed was gekomen._NEWLINE_Na 1850 veranderde geleidelijk het agrarisch karakter van het dorp door de komst van thuisweverijen en kleinschalige industrie._NEWLINE_Ook de invloed van het naburige Eindhoven deed zich steeds meer gevoelen._NEWLINE_Er werden nieuwe verbindingen aangelegd, met als belangrijkste_NEWLINE_het Eindhovens Kanaal (1845-47),_NEWLINE_de spoorlijn Venlo - Eindhoven (1866),_NEWLINE_het eerste deel van de Tongelresestraat, tussen Stratum en Klein Tongelre (rond 1870),_NEWLINE_en de spoorlijn Eindhoven - Weert (1913)._NEWLINE_De lijn Venlo-Eindhoven liep vlak langs de oude dorpskom, maar het Station Nuenen-Tongelre lag 2\xc2\xa0km naar het oosten, in Eeneind._NEWLINE_Dit stond de uitbreiding van het dorp in de weg._NEWLINE_Langs de lijn Eindhoven-Weert stond tot 1935 het Station Tongelre, aan de Tongelrestraat._NEWLINE_Langs deze straat ontwikkelde zich bebouwing; na de annexatie door Eindhoven in 1920 werd het gebied volgebouwd._NEWLINE_Tussen Dommel en Tongelresestraat ontstond het Villapark met villa\'s voor zelfstandige ondernemers en hoger personeel van Philips._NEWLINE_Ten zuiden van de Tongelresestraat werd de arbeiderswijk Lakerlopen gebouwd. Daarvoor werd het beekje de Laak, dat vanuit Geldrop naar de Dommel liep en de grens vormde met de gemeente Stratum, omgelegd langs het Eindhovens Kanaal, de nieuwe grens met Stratum. Behalve de naam Lakerlopen herinneren de Villa \'De Laak\' en de benaming Lakerstraat nog aan dit beekje. Overigens wordt deze beek op kaarten ook wel de Goorloop en de Rijt genoemd._NEWLINE_Langs het Eindhovens Kanaal kwamen fabrieken te staan, zoals de zagerij Picus.\n_START_SECTION_\nInfrastructuur\n_START_PARAGRAPH_\nIn Tongelre is een groot verdeelstation voor hoogspanning. Hier komt de 380kV-hoogspanningslijn van de Amercentrale te Geertruidenberg binnen. Hij is gekoppeld aan een aantal andere hoogspanningslijnen die echter een lagere spanning hebben._NEWLINE_In het noorden van het stadsdeel bevindt zich een rioolwaterzuiveringsinstallatie van het waterschap De Dommel. Daar wordt afvalwater gezuiverd van Eindhoven en omliggende plaatsen (Bergeijk, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Nuenen, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre; in totaal ca. 400.000 personen). De installatie loost het water in de rivier de Dommel._NEWLINE_In 2005 werd een deel van Tongelre, als onderdeel van het project Kenniswijk, voorzien van een glasvezelinfrastructuur. Doordat geen aansluitkosten werden gerekend en de voorziening het eerste jaar gratis werd aangeboden, deden bewoners massaal mee. Het idee vond zijn oorsprong in de gemeente Nuenen, waar bewoners tezamen een corporatie hadden opgericht: OnsNet. Na een succesvolle aanleg in Nuenen was er nog subsidie en subsidietijd over om ook enkele buurten in Tongelre aan te sluiten. Het betrof de buurten Lakerlopen, Doornakkers, Oud Tongelre en Muschberg/Geestenberg. Het netwerk was oorspronkelijk in handen van co\xc3\xb6peratie "OnsNet Eindhoven", dat door gesjoemel met handtekeningen en opleverdata een gedeelte van zijn subsidie moest terugbetalen. Hierdoor was men om financi\xc3\xable reden gedwongen het netwerk te verkopen en kwam het in handen van Reggefiber. In november 2014 kocht KPN de resterende 40% van Reggefiber, en daarmee kreeg KPN uiteindelijk het volledige netwerk in handen dat men van begin af aan had tegengewerkt. KPN zag de opkomst van glasvezel namelijk als bedreiging voor de nog niet afgeschreven infrastructuur die men bij de privatisering in 1989 had overgenomen van de Nederlandse staat. Wel is het oorspronkelijke idee van een open netwerkstructuur, waarop iedereen zijn diensten kan aanbieden, behouden gebleven, maar alleen OnsNet, een onderdeel van EduTel, levert nog zijn diensten daar aan. Het dienstenpakket bestaat uit telefonie, internettoegang (100 Mb/s) en televisieontvangst. Anno 2007 werden ook de buurten De Karpen, Koudenhoven en het Villapark op het netwerk aangesloten._NEWLINE_Overigens bezat Tongelre al een glasvezelinfrastructuur sinds 2001. Het was \'s werelds eerste fiber-to-the-home-netwerk voor particulier gebruik, aangelegd door het Zweedse Bredbandsbolaget. Dit netwerk werd uiteindelijk de basis voor de proeftuin van Kenniswijk, waar verschillende experimenten plaatsvonden. De locatie was door Bredbandsbolaget uitgekozen omdat de flats gedurende de renovatie in 1996 al geschikt waren gemaakt voor extra leidingen ten behoeve van toekomstige infrastructuur en omdat de flats op een redelijke afstand lagen van de spoorlijn waarlangs de Nederlandse Spoorwegen een glasvezelinfrastructuur hadden liggen, zodat ze direct op de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) konden worden aangesloten. In de Vlinderflats werd nog gebruikgemaakt van glasvezel van het type singlemode. De glasvezels zijn vervangen door multimode nadat de flats in 2005 onderdeel waren geworden van de infrastructuur van "OnsNet Eindhoven"._NEWLINE_In 1994 kwamen de Vlinderflats ook al onder de aandacht, nadat bewoners een idee voor "afvalscheiding in hoogbouw" hadden ontwikkeld. De huurdersvereniging aldaar won daarmee een prijsvraag van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Het betrof een elektromechanisch systeem dat aansloot op haar bestaande infrastructuur voor afval, een stortkoker. Het systeem werd uiteindelijk met het prijzengeld verwezenlijkt en ondervond ook internationale aandacht, zoals uit Minsk, een zusterstad van Eindhoven die kampt met identieke problemen door de vele hoogbouw.\n_START_SECTION_\nNaburige kernen\n_START_PARAGRAPH_\nEindhoven, Stratum, Geldrop, Nuenen.'