b'\n_START_ARTICLE_\nDe dans der bruid\n_START_SECTION_\nContext\n_START_PARAGRAPH_\nAl vroeg gebruikten de makers van getijdenboeken boeren om de voortgang van het jaar aan te geven. De werkende boeren, die andere activiteiten uitvoerden op andere tijdstippen in het jaar, toonden hoe de wereld werkte. Deze was opgebouwd als een feodale standenmaatschappij en bestond uit zij die de adel die vocht, de clerus die bad en de boeren die werkten._NEWLINE_De oudste voorstellingen tonen hardwerkende boeren. Vanaf het midden van de zestiende eeuw verschijnen echter steeds meer taferelen waarin ze zich ontspannen. Veel van deze voorstellingen gaan terug op voorbeelden van Pieter Brueghel I. De feestende, zondigende en lome boeren gingen volledig in tegen de contemporaine moraal die een godsvruchtig, beschaafd en vlijtig leven verheerlijkte. De deftige burgers bouwden hun status zelf op en waren daar afhankelijk van. Ze konden dat respect dan ook snel weer kwijt raken. De boeren hadden echter niets te verliezen en gaven zich over aan losbandig gedrag._NEWLINE_De dans der bruid toont dan ook dat de boeren zich volledig laten gaan. Ze zijn verwikkeld in een wilde dans, die in niets lijkt op de stijve dansen van rijke burgerij. Deze dansten binnenskamers in het gelid en hielden armen en benen tegen het lichaam gedrukt. Ook de opvoeding hamerde er steeds op dat men zijn bewegingen moest beheersen. De controle over het lichaam verliezen was uit den boze, zeker in het openbaar. Daar trokken de boeren zich echter niets van aan. Ze dansten uitbundig in open lucht, armen en benen vliegen alle kanten uit. Compleet ongepast, volgens rijke burgers. Dat hield hen echter niet tegen de panelen gretig te bestellen. Ze beeldden een andere wereld voor, \xc3\xa9\xc3\xa9n waarvoor gewaarschuwd moest worden.\n_START_SECTION_\nBeweging\n_START_PARAGRAPH_\nIn De dans der bruid suggereren de houdingen van de figuren en de weldoordachte, ellipsvormige compositie het dansen. De beweging zit in het volledige schilderij vervat en wordt versterkt door de rode, witte en groene kleuraccenten. De blik van de toeschouwer blijft ronddwalen over het paneel, op zoek naar het moeilijk vindbare hoofdpersonage. Dat is de bruid, die centraal in het schilderij dans in een zwarte jurk, de haren wapperend in de wind. De verwarring zit zowel in de voorstelling als in de ervaring van dit schilderij. Vorm en inhoud vallen samen._NEWLINE_De kunstenaar opteerde voor een vogelvluchtperspectief en hoge horizon. De figuren verkleinen zeer sterk naar de bovenzijde van het schilderij toe. Dat geeft nog meer kracht aan de figuren op de voorgrond van het werk. Een slingerende lijn van dansende boeren beweegt zich van de achter- naar voorgrond toe. Deze bestaat uit koppels mannen en vrouwen die per twee ronddraaien. Twee figuren op de voorgrond, de leunende toeschouwer links en de doedelzakspeler rechts, sluiten de compositie af._NEWLINE_Oorspronkelijk lag de gezichtslijn dicht bij de bovenkant van het schilderij. Dat werd in de loop der tijd gewijzigd. Op het oorspronkelijke paneel eindigt de compacte groep van pratende figuren bij de horizon. In deze Dans der bruid werden echter enkele boerderijen, huizen, een kerk en struikgewas toegevoegd. De kunstenaar van het paneel uit het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen liet enkele figuren op de achtergrond weg en wijzigde van anderen hun houding of gebaren. De afgeruimde feesttafel links en de eretafel van de bruid rechts ontbreken evenzeer. Deze opmerkelijke verschillen zijn waarschijnlijk toe te schrijven aan de overschilderde strook bovenaan het schilderij. De oude restaurator zou, bij gebrek aan kennis van het origineel, het totaal beschadigde bovenste gedeelte volledig fantastisch hebben bijgeschilderd. Wanneer deze toevoeging in de negentiende eeuw precies gebeurde, blijft onduidelijk.\n_START_SECTION_\nKopie\xc3\xabn\n_START_PARAGRAPH_\nDoor Prof. Dr. Max J. Friedl\xc3\xa4nder werd het werk terecht beschouwd als een goede oude kopie. De dans der bruid geeft een juist denkbeeld over het talent van Pieter Bruegel, door velen beschouwd als een van de grootste figuren uit de West-Europese schilderkunst._NEWLINE_Een kopie in de Gem\xc3\xa4ldegalerie der Staatlichen Museen Preussischer Kulturbesitz werd door R. Van Bastelaer en Hulin de Loo aan Pieter Breughel de Jonge toegeschreven. Een fragment van een kopie in Brussels priv\xc3\xa9bezit wordt door G. Marlier eveneens aan hem toegeschreven. De penseelvoering en het coloriet van De dans der bruid toont aan dat het in dit schilderij niet gaat om een kopie door \xc3\xa9\xc3\xa9n van Bruegels zonen, maar dat het werk wel kort na het originele werk (De bruiloftsdans in de openlucht, 1566) ontstond.'