b'\n_START_ARTICLE_\nDenken\n_START_SECTION_\nAlgemeen\n_START_PARAGRAPH_\nDenken is een onderwerp van cognitieve psychologie, cognitieve neurowetenschap en filosofie. In de cognitieve psychologie wordt het ook weleens omschreven als een vorm van informatieverwerking waarbij vooral centrale (of interne) processen een rol spelen. Denken is bij uitstek het gebied waarbij interne representaties van informatie te pas komen. Dit is in tegenstelling tot mentale processen die meer een reactie zijn op prikkels van buitenaf, zoals bij zintuiglijke waarneming het geval is.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nHet experimenteel psychologische onderzoek naar denkprocessen is voor het eerste serieus in Duitsland aangepakt aan het begin van de 20ste eeuw, in de W\xc3\xbcrzb\xc3\xbcrger school onder leiding van Oswald K\xc3\xbclpe. Ook Otto Selz maakte daarvan deel uit. In dezelfde periode waren ook elders onderzoekers als Robert S. Woodworth (Verenigde Staten) en Alfred Binet (Frankrijk) op hetzelfde terrein werkzaam._NEWLINE_Naderhand raakte deze Denkpsychologie (deze term is uit het biografisch werk van Humphrey) wat op de achtergrond. Een opleving vond in Duitsland plaats door het werk van Gestaltpsycholoog Wolfgang K\xc3\xb6hler en zijn proeven met apen, Max Wertheimer en in Nederland Adriaan de Groot. Ten slotte gaven in de Verenigde Staten Allen Newell en Herbert Simon een nieuwe impuls aan het onderzoek naar het denken door hun op computerprogrammering gebaseerde theorievorming._NEWLINE_Verwant hieraan is het onderzoek naar kunstmatige intelligentie van Marvin Minsky en Feigenbaum en Feldman. Ook vermeld dienen te worden de Zwitser Jean Piaget die vooral werkte vanuit de optiek van de ontwikkelingspychologie, en het baanbrekend werk van Charles Spearman en J.P. Guilford die zich bezighielden met onderzoek naar menselijke intelligentie.\n_START_SECTION_\nHet denkproces\n_START_PARAGRAPH_\nHet ontrafelen van een denkproces blijft een lastig probleem. Denken kan de vorm aannemen van probleemoplossen (zie verder). Een andere vorm van denken is meer zintuiglijk van aard, en bestaat uit een proces van vergelijking van patronen of liever gezegd patroonherkenning. In een "moment van reflectie" worden nieuwe situaties en ervaringen beoordeeld tegenover bestaande herinneringen. Om deze beoordelingen te kunnen maken is het nodig dat het intellect de huidige ervaring evalueert en daarbij relevante ervaring uit het verleden zoekt. Dit gebeurt terwijl het verleden en heden absoluut gescheiden worden gehouden. Het intellect kan concepten, percepties en ervaringen met elkaar vergelijken, samenvoegen, scheiden en uitsorteren. Dit proces wordt redeneren genoemd. Logica is de wetenschap van het redeneren.\n_START_SECTION_\nAnalytisch versus holistisch denken\n_START_PARAGRAPH_\nRedeneren en logica zijn aspecten van de menselijke geest die zich onderscheiden zich van ander mentale processen, door een sterk analytische ori\xc3\xabntatie. Volgens sommige onderzoekers van hersenfuncties zoals Robert Ornstein zijn deze aspecten vooral verbonden aan linkerhersenhelft. Daarentegen zou de in de rechterhersenhelft zetelende verbeelding een geheel andere taak vervullen. Het combineert het intellect met het gevoel, de intu\xc3\xaftie en emotie. Deze meer holistische, integrale benadering van de werkelijkheid k\xc3\xa1n \xe2\x80\x93 mede afhankelijk van de levensbeschouwing \xe2\x80\x93 in voorkomende gevallen "magisch denken" of irrationeel denken opleveren, maar kan mede een rol spelen bij creatieve processen, de ontwikkeling van nieuwe wetenschappelijke inzichten en wetenschappelijke revoluties.\n_START_SECTION_\nDenkstijlen: raakvlak tussen denken en persoonlijkheid\n_START_PARAGRAPH_\nEen denkstijl is een manier van denken; het zegt iets over hoe je iets doet, en niet zozeer hoe goed je iets doet. Soms spreekt men ook van cognitieve stijl of leerstijl. Een denkstijl of cognitieve stijl vormt eigenlijk het raakvlak van iemands persoonlijkheid of aard en intelligentie._NEWLINE_Onderzoek laat zien dat mensen met eenzelfde verstandelijke aanleg toch op een verschillende manier over hun omgeving nadenken en geneigd zijn problemen op te lossen. Zo onderscheidde bijvoorbeeld Jerome Kagan kinderen die impulsief en kinderen die meer reflectief (bedachtzaam) denken. Witkin onderscheidde twee cognitieve stijlen die hij veldafhankelijk en veldonafhankelijk noemde. Anthony Gregorc onderscheidde 4 denktypes: Concreet-sekwentieel, Concreet-random (door elkaar), Abstract-sekwentieel en Abstract-random. Sternberg beschrijft ten slotte mensen die bij het denken van een losse structuur uitgaan (anarchisch) en die zich door een enkel doel laten leiden (monarchisch).\n_START_SECTION_\nDenken en executieve functies\n_START_PARAGRAPH_\nAbstract denken, planning van doelgericht gedrag en flexibel kunnen inspelen op nieuwe situaties maken deel uit van zogeheten executieve functies. Pati\xc3\xabnten met beschadigingen in hun frontale hersenen vertonen vaak een verstoring van dergelijke functies. Men kan bijvoorbeeld niet meer kaarten met dierennamen sorteren op grond van criteria als: op land of zee levend, huisdier of in het wild levend.\n_START_SECTION_\nDenken en bewustzijn\n_START_PARAGRAPH_\nDenken en bewustzijn zijn moeilijk van elkaar te scheiden. William James sprak bijvoorbeeld van een Bewustzijnsstroom (Stream of consciousness): het bewustzijn is steeds gevuld met gedachten of beelden die elkaar in een bonte stroom opvolgen._NEWLINE_Het aanleren van complexe vaardigheden, zoal het leren autorijden of leren schaken vergt vaak in de beginfase nog veel \'denkwerk\' en bewuste concentratie. Later lijken echter de hierbij vereiste handelingen en zetten niet alleen sneller maar ook meer automatisch, onbewust en intu\xc3\xaftief te verlopen. Men spreekt ook wel van aangeleerde intuitie. Mogelijk vindt hierbij een geleidelijk overgang plaats van controle door de linkerhersenhelft naar rechterhersenhelft_NEWLINE_Sommige filosofen geloven dat het gehele veld van zichzelf en in zijn geheel \'bewustzijn\' is, een bewustzijnsveld. Zij veronderstellen dat bewustzijn denken veroorzaakt, en niet dat denken het bewustzijn veroorzaakt. Andere filosofen (bijvoorbeeld Thomas Nagel) hebben gezegd dat ze niet weten hoe we ons bewust van ons denken zijn.'