b'\n_START_ARTICLE_\nKleef (stad)\n_START_SECTION_\nTweede Wereldoorlog\n_START_PARAGRAPH_\nTot 1938 stond er in Kleef een synagoge die tijdens de Kristallnacht (9 op 10 november 1938) volledig werd verwoest. Op de huidige plek is nu een monument te vinden waarmee de slachtoffers van die bewuste nacht worden herdacht. Van de in 1933 tweehonderd leden tellende Joodse gemeenschap zijn vijftig personen gedurende de nazitijd vermoord._NEWLINE_De stad werd in de Tweede Wereldoorlog zeer zwaar gebombardeerd (vaak in combinatie met Nijmegen, dat soms voor Kleef werd aangezien). De streek achter Nijmegen, met steden als Kleef en Xanten, was niet nazigezind maar kreeg het zwaar te verduren tijdens de Operatie Veritable, de door de geallieerden geplande opmars naar Duitsland, die begon met de Slag om het Reichswald met zware bombardementen in de grensstreek. Op 7 oktober 1944 vond het grootste bombardement plaats, waarbij de plaats voor tachtig procent werd vernietigd. Precies vier maanden later op 7 februari 1945 volgde de tweede grote luchtaanval op Kleve.\n_START_SECTION_\nOpenbaar vervoer\n_START_PARAGRAPH_\nEr is een treinverbinding met onder meer Krefeld en D\xc3\xbcsseldorf. Tot 2 juni 1991 reden er treinen van Nijmegen via Groesbeek en Kranenburg naar station Kleef. Destijds waren er doorgaande verbindingen naar onder meer Keulen. De spoorlijn bleek onrendabel en werd opgeheven. Vlak voor de sluiting werd slechts gereden met een locomotief met \xc3\xa9\xc3\xa9n stuurstandrijtuig. De passagiers werden verwezen naar een busdienst, die werd uitgebreid, en wordt gereden door de Duitse vervoersonderneming NIAG. In 2019 rijdt deze buslijn SB58 elk uur van Nijmegen via Kleef door naar Emmerik. De bus rijdt tot in de late avonduren. Daarnaast rijden er bussen naar omliggende plaatsen, zoals Millingen aan de Rijn._NEWLINE_Sinds de zomer 2008 is er op het oude treintraject van Kleef naar Groesbeek een Draisinelijn opgezet, met een tussenstation in Kranenburg. Vooral zondags kan men met fietsdraisines voor 4 personen en clubdraisines voor maximaal 14 personen de 10 (Kleef-Kranenburg) resp. 5,5 km (Kranenburg-Groesbeek) rijden._NEWLINE_In oktober 2008 werd bekendgemaakt dat de Stadsregio Nijmegen en ProRail onderzoek wilden doen naar de haalbaarheid van de heringebruikname van dit traject om een verbinding te maken met de snelgroeiende luchthaven Airport Weeze, net over de grens. Deze zou onderdeel kunnen uitmaken van een gerevitaliseerde spoorverbinding Arnhem-Nijmegen-Kleef-D\xc3\xbcsseldorf. Ook de gemeente Kleef doet onderzoek. De gemeente Groesbeek was tegenstander van reactivering omdat de spoorlijn het centrumgebied te veel zou belasten.\n_START_SECTION_\nWegverkeer\n_START_PARAGRAPH_\nKleef is over de weg bereikbaar via de B9 vanuit Nijmegen en Goch. Via de B220 bereikt men Emmerik, Doetinchem en Arnhem. De B57 voert binnendoor naar Krefeld via onder meer Kalkar en Xanten. Op korte afstand liggen de autosnelwegen A57 naar Krefeld, D\xc3\xbcsseldorf en Keulen alsmede de A3 naar onder andere Oberhausen en Duisburg.\n_START_SECTION_\nFietsverkeer\n_START_PARAGRAPH_\nKleef is vanuit Nijmegen en Groesbeek bereikbaar via de fietspad Europa-Radbahn dat werd geopend voor het publiek in juni 2019. Ook hebben de meeste toegangswegen naar Kleve parallelle fietspaden die gemakkelijk fietsen mogelijk maken.\n_START_SECTION_\nJohan Maurits van Nassau-Siegen\n_START_PARAGRAPH_\nJohan Maurits van Nassau-Siegen (1604-1679), stadhouder van de keurvorst Frederik Willem I van Brandenburg, werd in 1647 stadhouder van Kleef en deze gaf hier uitvoering aan een politiek van religieuze tolerantie. Hij was zelf calvinist, maar katholieken konden in Kleef blijven wonen en ook joden werden toegelaten. Daarnaast begon hij direct met ingrijpende landschappelijke veranderingen. Daarvoor haalde hij zijn oude kennis, Jacob van Campen naar Kleef. Bij zijn paleis Haus Freudenberg en op andere plaatsen rond de stad Kleef liet Johan Maurits imposante classicistische parken met kanalen en fonteinen en stervormige stelsels van lanen in de reeds bestaande bossen aanleggen._NEWLINE_De stadhouder hield van wetenschap en kunst en cultuur. De meeste van de bouwwerken, bestuursgebouwen en ook weer eigen residenties, zijn in de laatste Wereldoorlog te gronde gegaan, maar het schitterende park aan de voet van de Sternberg ligt er nog in zijn volle glorie. Ook de beroemde Nassauerallee, een lindelaan, is er nog. Johan Maurits bestelde kort na zijn aantreden zeshonderd lindebomen in Holland. Die kwamen te staan langs een kaarsrechte laan. Dit maakte zo\xe2\x80\x99n indruk op de keurvorst, dat deze hetzelfde wilde in Berlijn. Unter den Linden en de Tiergarten werden aangelegd naar het voorbeeld van de parken in Kleef. In 1663 haalde hij de architect Pieter Post naar Kleve om de Schwanenburg in een barokstijl aan te passen.'