b'\n_START_ARTICLE_\nMalaysia Airlines-vlucht 17\n_START_SECTION_\nToestel\n_START_PARAGRAPH_\nHet vliegtuig was een Boeing 777-200ER. Het toestel met vliegtuigregistratie 9M-MRD was uitgerust met twee Rolls-Royce Trent-800-motoren en had een capaciteit van 282 passagiersstoelen. Het toestel vloog zijn eerste commerci\xc3\xable vlucht op 17 juli 1997, exact 17 jaar voor de dag van de ramp. Sindsdien maakte het 75.322 vlieguren gedurende 11.434 vluchten. Het toestel kreeg zijn laatste onderhoudsbeurt op 11 juli 2014 in een hangar van Malaysia Airlines op de luchthaven van Kuala Lumpur. Het toestel had een onderhoudshistorie zonder afwijkende problemen._NEWLINE_Boeing kent aan elke luchtvaartmaatschappij een unieke klantcode toe die opgenomen wordt in de typeaanduiding. De typeaanduiding voor het bewuste vliegtuig was "777-2H6ER".\n_START_SECTION_\nSlachtoffers met een dubbele nationaliteit\n_START_PARAGRAPH_\nAan boord waren meerdere mensen met een dubbele nationaliteit. Malaysia Airlines vermeldde twee passagiers met een dubbele nationaliteit, maar volgens andere bronnen waren het er meer._NEWLINE_E\xc3\xa9n passagier had zowel de Nederlandse alsook de Amerikaanse nationaliteit._NEWLINE_Een andere passagier bezat zowel de Britse als de Zuid-Afrikaanse nationaliteit._NEWLINE_De Canadese passagier bezat tevens de Roemeense nationaliteit._NEWLINE_E\xc3\xa9n Nederlands slachtoffer had ook de Italiaanse nationaliteit_NEWLINE_en volgens het Belgisch ministerie van Buitenlandse Zaken bezat \xc3\xa9\xc3\xa9n Nederlander ook de Belgische nationaliteit._NEWLINE_Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde dat \xc3\xa9\xc3\xa9n inzittende uit Maleisi\xc3\xab tevens een Nederlands paspoort had. Deze persoon is meegeteld in het aantal van 193 Nederlanders dat Malaysia Airlines rapporteerde. Later werd bekend dat ook een Duitse en een Maleisische passagier en een Indonesische peuter tevens de Nederlandse nationaliteit bezaten. Hiermee kwam het totale aantal slachtoffers met de Nederlandse nationaliteit op 196.\n_START_SECTION_\nOverlijdensakte\n_START_PARAGRAPH_\nHet Nederlands Openbaar Ministerie regelde dat de overlijdensaktes van vrijwel alle 196 slachtoffers met een Nederlandse nationaliteit, alsook van degenen met een andere nationaliteit die in Nederland hadden gewoond, in \xc3\xa9\xc3\xa9n keer werden opgemaakt, hetgeen niet eerder was vertoond.\n_START_SECTION_\nVluchtverloop en ongeval\n_START_PARAGRAPH_\nOp 17 juli 2014 om 12.14 uur (CEST) vertrok de Boeing 777 vanaf luchthaven Schiphol voor een lijnvlucht naar Kuala Lumpur International Airport._NEWLINE_Even na 14.00 uur (CEST) steeg het vliegtuig bij het binnengaan van het Oekra\xc3\xafense luchtruim van 31\xe2\x80\x89000 voet (9450 meter) naar 33\xe2\x80\x89000 voet (10\xe2\x80\x89060 meter). Het luchtruim boven Oekra\xc3\xafne was gesloten tot 32\xe2\x80\x89000 voet (9750 meter), maar was daarboven opengesteld._NEWLINE_Het vliegtuig verdween omstreeks 15.18 uur (CEST) ten oosten van de Oekra\xc3\xafense stad Donetsk van de radar, op 50 kilometer van de Russische grens. De brokstukken van het toestel bleken verspreid te liggen over een oppervlakte van 35 vierkante kilometer. De staart lag op 10 kilometer afstand van andere brokstukken, een aanwijzing dat het vliegtuig op grote hoogte uit elkaar is gespat._NEWLINE_Ten tijde van de crash waren twee andere lijnvluchten, AI113 van Air India en SQ351 van Singapore Airlines, in de onmiddellijke nabijheid. Volgens Air India had de Oekra\xc3\xafense luchtverkeersleiding AI113 verzocht contact op te nemen met MH17 toen deze van de radar verdween._NEWLINE_Door het ontbreken van beveiliging van de crashsite werd er geplunderd en kon bewijsmateriaal worden gemanipuleerd. Banken blokkeerden uit voorzorg bankpassen en creditcards van de slachtoffers. Waar dit niet of te laat was gebeurd, waren er bedragen afgeschreven. Ook andere waardevolle voorwerpen, zoals mobiele telefoons en sieraden, werden gestolen.\n_START_SECTION_\nRisico\'s van de route\n_START_PARAGRAPH_\nVoorafgaand aan het ongeval met MH17 ontweek een aantal luchtvaartmaatschappijen, waaronder British Airways en Air France, het luchtruim boven het oosten van Oekra\xc3\xafne.Inlichtingendiensten van de Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Australi\xc3\xab wisten dat vliegtuigen op elke hoogte konden worden neergehaald door militairen of separatisten. Deze informatie werd echter alleen met de eigen vliegmaatschappijen gedeeld. Op 30 juni 2014 echter had NAVO-opperbevelhebber generaal Philip Breedlove op een openbare persconferentie in het Pentagon al gewaarschuwd dat separatisten door Rusland werden getraind in het gebruik van mobiele lanceerinstallaties voor luchtdoelraketten. Op 1 oktober 2019 werd in de Nederlandse Tweede Kamer een motie aangenomen van CDA en SP inzake de rol van Oekra\xc3\xafne. Vooral de opmerking uit 2015 van Tjibbe Joustra dat er voldoende aanleiding was het luchtruim te sluiten, verdient nader onderzoek.\n_START_SECTION_\nBriefing bij de Presidenti\xc3\xable Administratie\n_START_PARAGRAPH_\nDe Nederlandse regering gaf in december 2014 desgevraagd deze toelichting: "In de periode van 15 april tot 17 juli 2014 zijn mogelijk elf vliegtuigen en acht helikopters boven Oost-Oekra\xc3\xafne neergekomen. Hierbij is niet alleen het aantal maar ook de oorzaak onduidelijk." Op 3 januari 2015 besloten de Kamerleden Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Pieter Omtzigt (CDA) wederom Kamervragen te stellen. Bij de beantwoording van deze vragen werd duidelijk dat een Nederlandse diplomaat van de Nederlandse ambassade in Kiev op 14 juli, dus drie dagen voor de ramp met vlucht MH17, gewezen was op de gevaarlijke situatie in het luchtruim boven Oost-Oekra\xc3\xafne. Deze informatie was echter niet gedeeld met de luchtvaartmaatschappijen. Op 3 februari werden er opnieuw antwoorden op Kamervragen gepubliceerd, waarbij duidelijk werd dat er van overheidswege geen restricties werden opgelegd naar aanleiding van de diplomatenbriefing._NEWLINE_Premier Mark Rutte verklaarde dat het verslag van de diplomatenbriefing van 14 juli te Kiev vooralsnog een staatsgeheim zou blijven. Radioprogramma Argos legde beslag op dit staatsgeheim en zond het uit op 4 april 2015. Uit de openbaar gemaakte e-mail bleek dat de diplomate de informatie over de neergeschoten Antonov gedeeld had met het ministerie in Den Haag.\n_START_SECTION_\nTheorie\xc3\xabn\n_START_PARAGRAPH_\nVolgens westerse analisten kwam de schade aan delen van het vliegtuig overeen met de inslag van shrapnel uit een luchtdoelraket._NEWLINE_De Amerikaanse overheid beweerde dat het vliegtuig was neergehaald met een luchtdoelraket. Op satellietbeelden zou door Amerikaanse inlichtingendiensten een explosie zijn waargenomen waardoor het vliegtuig op 10 kilometer hoogte in stukken brak. Ook konden zij de baan van het projectiel achterhalen, afkomstig van een locatie in Oost-Oekra\xc3\xafne die wordt beheerst door separatisten. De Verenigde Staten hielden het gebied in de gaten vanwege de gewapende opstand die er enkele maanden eerder was uitgebroken._NEWLINE_Russische media beweerden dat het vliegtuig is neergehaald door het Oekra\xc3\xafense leger, omdat het was aangezien voor het vliegtuig van Vladimir Poetin, dat enkele uren eerder over Oekra\xc3\xafne zou hebben gevlogen. De Russische semi-staatszender Russia Today trok dit in twijfel, omdat Poetin al enkele maanden niet meer boven het land had gevlogen._NEWLINE_Volgens de BBC hebben drie getuigen verklaard dat er een paar uur voor de crash een Boek-lanceervoertuig met een Russische bemanning van een dieplader werd gelost op een plein in de stad Snizjne, niet ver van de crashsite. Hetzelfde rupsvoertuig was een paar weken eerder in Rusland gefotografeerd, als onderdeel van een militair konvooi dat onderweg was voor een oefening in het grensgebied met Oekra\xc3\xafne._NEWLINE_Oekra\xc3\xafne benadrukte ook dat het toestel buiten bereik van hun raketsystemen was. Het Russische ministerie van Defensie liet echter weten dat het radaractiviteit had waargenomen van een Oekra\xc3\xafens Boek-lanceersysteem dat ten zuiden van Donetsk stond opgesteld._NEWLINE_Op 22 juli publiceerden de Russische inlichtingendiensten foto\'s waaruit zou blijken dat het Oekra\xc3\xafense leger de dag na de ramp een Boek-lanceervoertuig zou hebben verplaatst, in de stad Krasnoarmijsk. Onderzoek van Bellingcat wees uit dat deze video in Luhansk was opgenomen._NEWLINE_In de westerse politiek en media werd de theorie dat het toestel van Malaysia Airlines door separatisten was aangezien voor een militair vliegtuig van het type An-26 gebezigd. Vlucht MH17 zou dan zijn neergehaald door een raket gelanceerd door een lanceerinstallatie van het type Boek. Een paar uur voor de ramp zouden separatisten hebben gewaarschuwd om niet door hun luchtruim te vliegen. Ongeveer op hetzelfde moment dat vlucht MH17 neerstortte, postte een militair leider van de separatisten, Igor Girkin, een triomfantelijk bericht op de Russische socialemediasite VK waarin hij meldde dat een Oekra\xc3\xafens troepentransportvliegtuig was neergehaald. Volgens deze post zou dit toestel in hetzelfde luchtruim hebben gevlogen en zijn neergestort in dezelfde omgeving als het Maleisische burgervliegtuig. In de post \xe2\x80\x93 die al snel werd verwijderd \xe2\x80\x93 herhaalde Girkin dat er was gewaarschuwd om niet te vliegen boven het betreffende gebied. Na de ramp verwijderde het offici\xc3\xable Twitteraccount van de Volksrepubliek Donetsk twitterberichten waarop te zien was dat de rebellen beschikten over luchtdoelraketten. Een lokale rebellenleider gaf in een interview met Reuters toe dat zij over het Boek-systeem beschikten, althans een lanceervoertuig met de raketten. De separatisten ontkenden later die dag vlucht MH17 te hebben neergeschoten._NEWLINE_De Oekra\xc3\xafense inlichtingendiensten plaatsten na de crash een getapt telefoongesprek op internet, waaruit zou blijken dat het de rebellen waren die het passagiersvliegtuig hadden neergehaald. Later verklaarde het Oekra\xc3\xafense hoofd van de contraspionagedienst over bewijzen te beschikken dat de aanslag was gepleegd met de hulp van Rusland. Rusland van zijn kant ontkende dit echter met klem en legde de schuld bij Oekra\xc3\xafne. Het Russische ministerie van Defensie gaf beelden vrij die moesten aantonen dat er zich op het moment van de ramp een Oekra\xc3\xafens gevechtsvliegtuig SU-25 op enkele kilometers afstand van vlucht MH17 bevond._NEWLINE_Op 22 december kwamen er foto\'s in de media waarop mogelijk de rookwolk te zien is die een afgevuurde raket achterliet. De foto\'s zijn door deskundigen bestudeerd om uit te sluiten dat ze gemanipuleerd zijn, en om conclusies uit te trekken over de locatie van de rookpluim._NEWLINE_Op 19 maart 2015 werd bekend dat journalist Jeroen Akkermans van RTL Nieuws al in november 2014 op de plaats van de ramp onderdelen van een Boek-raket had aangetroffen, deze had meegenomen en had laten onderzoeken._NEWLINE_Op 6 mei 2015 brachten Russische ingenieurs beweringen naar buiten dat het toestel door een Boek-raket was neergehaald, echter afgevuurd vanaf een andere locatie (Zaroshchens\'ke). De gedane beweringen werden echter in twijfel getrokken._NEWLINE_Onderzoek door Bellingcat van de satellietbeelden die Rusland in 2014 publiceerde om te bewijzen dat Oekra\xc3\xafne het vliegtuig uit de lucht had geschoten toonde aan dat de beelden gemanipuleerd waren. De foto\'s bleken bewerkt te zijn met Adobe Photoshop.\n_START_SECTION_\nNederland\n_START_PARAGRAPH_\nPremier Mark Rutte onderbrak zijn vakantie in Duitsland om zich bij het crisisteam in Den Haag te voegen. Koning Willem-Alexander liet via de Rijksvoorlichtingsdienst weten diep getroffen te zijn en intens mee te leven. Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken heeft een onafhankelijk onderzoek naar de vliegramp ge\xc3\xabist en onderstreepte het belang van een ongehinderde en veilige toegang tot het rampgebied. Op 18 juli 2014 hing op alle Nederlandse overheidsgebouwen in het binnen- en buitenland de vlag halfstok. In de Nederlandse bevolking is een toename in negatieve emoties en lichamelijke klachten geobserveerd in de eerste vier dagen na de MH17-crash.\n_START_SECTION_\nRegering\n_START_PARAGRAPH_\nDiezelfde dag gaven de premier en de minister van Buitenlandse Zaken gezamenlijk een persconferentie. Hierin benadrukte de premier dat hij niet zou rusten voordat "de onderste steen boven was" en dat, als het een aanslag betrof, de daders moesten worden gepakt en gestraft._NEWLINE_De Tweede Kamer onderbrak op maandag 21 juli 2014 het zomerreces om door de regering te worden bijgepraat._NEWLINE_Op 22 juli 2014 eerde de ministerraad de slachtoffers van de ramp in een paginagrote advertentie in de Nederlandse dagbladen. In een volgende persconferentie op 19 juli gaf Rutte aan een "intens gesprek" te hebben gevoerd met president Poetin en dat hij Poetin had aangespoord diens invloed te laten gelden. Daarnaast hekelde Rutte het traag op gang komen van een onderzoek naar de ramp en de gang van zaken op de plaats van de ramp. Hij verklaarde dat wie niet meewerkte ernstige verdenking op zich laadde.\n_START_SECTION_\nAangepaste evenementen\n_START_PARAGRAPH_\nVoor de start van de dertiende etappe in de Ronde van Frankrijk 2014 werden de slachtoffers herdacht met een minuut stilte. De Nederlandse renners van de teams Belkin, Giant-Shimano en Astana droegen in deze etappe een zwarte rouwband of zwarte strik. De laatste dag van de intocht van de Nijmeegse Vierdaagse op 18 juli 2014 kreeg vanwege de vliegramp een sober karakter. Er was geen muziek en alle Nederlandse vlaggen langs de route hingen halfstok. Ook de openingen van de kermissen in Tilburg en Valkenswaard waren versoberd vanwege de vliegramp. Beide kermissen begonnen met een minuut stilte.\n_START_SECTION_\nDag van nationale rouw\n_START_PARAGRAPH_\nWoensdag 23 juli 2014 werd in Nederland uitgeroepen tot dag van nationale rouw. Het was voor het eerst sinds het overlijden van koningin Wilhelmina in 1962 dat Nederland een dergelijke dag kende. Op deze dag kwamen de eerste 40 kisten met slachtoffers van de vliegramp aan op Vliegbasis Eindhoven. Meerdere hoogwaardigheidsbekleders waren op de vliegbasis aanwezig, waaronder koning Willem-Alexander, koningin M\xc3\xa1xima en premier Rutte. De Nederlandse Bisschoppenconferentie riep alle parochies en kerken op om de kerkklokken te luiden van 15.55 uur tot 16.00 uur. Rond dat tijdstip landden er twee vliegtuigen: een Nederlands toestel met 16 kisten met slachtoffers om 15.47 uur, en een Australisch toestel met 24 kisten twee minuten later. Ook de bourdon op de Waalsdorpervlakte in Den Haag, die normaal gesproken alleen geluid wordt op 4 mei tijdens de Nationale Dodenherdenking, werd tussen 15.00 uur en 16.00 uur geluid._NEWLINE_Nederlandse publieke en commerci\xc3\xable televisie- en radiozenders pasten hun programmering aan. Er waren lange, extra uitzendingen van het NOS Journaal, RTL Nieuws en Hart van Nederland. Veel televisie- en radiozenders onderbraken hun programma\'s voor de minuut stilte. Op Schiphol startten of landden geen vliegtuigen tijdens de minuut stilte en ook alle voertuigen van onder andere Connexxion en Veolia Transport Nederland stonden stil. In NS-treinen en op stations werd er ook bij stilgestaan. Ook pretparken in Nederland deden mee door tijdens de minuut stilte alle attracties stil te leggen.\n_START_SECTION_\nNationale herdenking\n_START_PARAGRAPH_\nOp 10 november 2014 vond er een offici\xc3\xable nationale herdenking plaats in de RAI Amsterdam.\n_START_SECTION_\nGedenkteken\n_START_PARAGRAPH_\nOp 17 juli 2017, precies drie jaar na de ramp, werd in het park bij Vijfhuizen ter nagedachtenis van de slachtoffers een monument onthuld bestaand uit 298 nieuw aangeplante bomen, \xc3\xa9\xc3\xa9n boom voor elk slachtoffer van de ramp. De bomen zijn voorzien van individuele naamplaatjes. In het midden van het bos staat een gedenkteken.\n_START_SECTION_\nAustrali\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\n38 passagiers hadden de Australische nationaliteit. In Australi\xc3\xab was 7 augustus 2014 een dag van nationale rouw. Op 27 augustus vertrokken de stoffelijke resten van de eerste drie ge\xc3\xafdentificeerde slachtoffers vanuit Eindhoven naar Australi\xc3\xab.\n_START_SECTION_\nMaleisi\xc3\xab\n_START_PARAGRAPH_\n43 inzittenden hadden de Maleisische nationaliteit. In Maleisi\xc3\xab was 22 augustus een dag van nationale rouw. Op die dag zijn de stoffelijke resten van 16 slachtoffers vanaf Schiphol naar de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur overgebracht. Maleisi\xc3\xab was hiermee het derde land dat een dag van nationale rouw afgekondigde voor de slachtoffers van de vliegramp.\n_START_SECTION_\nOekra\xc3\xafne\n_START_PARAGRAPH_\nDirect na de vliegramp zei de Oekra\xc3\xafense president Petro Porosjenko dat de ramp geen incident of catastrofe was, maar een terroristische aanslag. De regering in Kiev sloot direct het luchtruim boven Oost-Oekra\xc3\xafne voor onbepaalde tijd. In het belang van het onderzoek en van de repatri\xc3\xabring van lichamen en bezittingen toonde de regering van Oekra\xc3\xafne zich bereid om, indien nodig, voor Nederland een juridische vrijbrief voor gewapende bescherming te regelen._NEWLINE_Bij de Nederlandse ambassade in Kiev werden daags na de ramp bloemen neergelegd en kaarsen aangestoken.\n_START_SECTION_\nMalaysia Airlines\n_START_PARAGRAPH_\nMalaysia Airlines bood de dag na de ramp de nabestaanden een eerste tegemoetkoming van 5000 dollar per slachtoffer aan om de eerste onkosten te dekken. De vliegmaatschappij kreeg veel kritiek op de gekozen vliegroute, maar liet weten dat het vliegplan van vlucht MH17 voor die dag was goedgekeurd door EUROCONTROL._NEWLINE_De vliegmaatschappij meldde de eerste dag na de ramp ook dat ze zou bekijken of er nabestaanden naar de rampplek konden worden gevlogen. De volgende dag kwam Malaysia Airlines hierop terug omdat een dergelijke reis te gevaarlijk leek._NEWLINE_Daags na de crash besloot Malaysia Airlines vluchtnummer MH17 te schrappen. Sinds 25 juli 2014 vertrekt deze vlucht onder nummer MH19.\n_START_SECTION_\nInternationaal\n_START_PARAGRAPH_\nDe Duitse bondskanselier Angela Merkel noemde de ramp een verdere tragische escalatie van het conflict in Oost-Oekra\xc3\xafne. Volgens de Duitse regering bestond er geen twijfel dat het toestel was neergeschoten. Ook de Amerikaanse regering ging ervan uit dat de ramp geen ongeval was, maar dat het toestel uit de lucht was geschoten. President Barack Obama bood Amerikaanse hulp aan bij het onderzoek naar de oorzaak van de vliegramp. Vanuit verschillende landen en de Verenigde Naties kwam de roep om een grondig internationaal en transparant onderzoek. In een persconferentie wees de Russische president Vladimir Poetin de Oekra\xc3\xafense regering aan als schuldige, en zei dat de ramp niet had plaatsgevonden als de Oekra\xc3\xafense troepen hun offensief tegen de rebellen niet hadden uitgebreid._NEWLINE_Tijdens een telefoongesprek op 20 juli 2014 kwamen de regeringsleiders van Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk overeen dat Rusland er alles aan moest doen een veilige toegang tot de rampplek mogelijk te maken. Daarnaast werd afgesproken dat als Rusland hier geen gehoor aan zou geven, de Europese Unie verdere sancties tegen Rusland zou moeten nemen._NEWLINE_Op 21 juli 2014 meldde president Poetin op de Russische televisie dat ook hij vond dat onderzoekers op de rampplek alle vrijheid moesten krijgen. Hij drong aan op een internationaal onderzoek onder leiding van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, en verklaarde dat niemand het recht had deze tragedie te misbruiken voor eigen politiek gewin._NEWLINE_Op 18 juli 2014 kwam de VN-Veiligheidsraad op verzoek van het Verenigd Koninkrijk in een spoedzitting bijeen, waarna hij opriep tot een diepgaand en onafhankelijk onderzoek. Daarnaast werden alle partijen opgeroepen onmiddellijke toegang tot het rampgebied te verschaffen._NEWLINE_De VN-Veiligheidsraad nam verder op 21 juli unaniem resolutie 2166 aan. In deze resolutie werd het neerhalen van Malaysia Airlines-vlucht 17 veroordeeld en werden eisen gesteld om een onafhankelijk onderzoek mogelijk te maken, zoals een staakt-het-vuren rondom de rampplek.\n_START_SECTION_\nOnderzoek van de crashsite\n_START_PARAGRAPH_\nDe VN-Veiligheidsraad en specifiek de overheden van Nederland, Maleisi\xc3\xab, Oekra\xc3\xafne, Australi\xc3\xab, de Verenigde Staten en Rusland maakten bekend dat er een internationaal en onafhankelijk onderzoek moest komen naar de toedracht van de ramp. Nederlandse, Maleisische, Amerikaanse en Oekra\xc3\xafense onderzoekers gingen op weg naar het gebied van de crash. Er was in de buurt echter geen vliegveld veilig bereikbaar en de wegen waren met blokkades afgesloten door splinterfracties van het pro-Russisch verzet, die zich mogelijk niet allemaal aan het staakt-het-vuren zouden houden._NEWLINE_Op 18 juli 2014 kwamen Nederlandse onderzoekers van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (onder leiding van Ron Smits) en het Landelijk Team Forensische Opsporing aan in Kiev, om te zoeken naar slachtoffers en om de oorzaak van de ramp te achterhalen. Op 24 juli besloot het kabinet veertig man marechaussee (ongewapend) richting het rampgebied in Oekra\xc3\xafne te sturen. De marechaussee werd niet ingezet om de rampplek te beveiligen; de bedoeling was dat ze de forensische experts zou ondersteunen bij het zoeken naar lichamen._NEWLINE_Volgens de Oekra\xc3\xafense overheid hadden lokale rebellen de toegang tot het rampgebied ontzegd aan nationale hulpdiensten. Journalisten ter plaatse meldden dat onderzoekers wel gedeeltelijk toegang hadden tot het rampgebied, maar dat zij niets mochten oprapen of meenemen wat volgens hen cruciaal bewijs kon opleveren voor de toedracht. Hoewel de pro-Russische rebellen hadden beloofd de wrakstukken met rust te zullen laten, hebben zij restanten afgevoerd. Ook hebben zij met kettingzagen wrakstukken bewerkt._NEWLINE_Sinds zondag 27 juli was de rampplek niet meer toegankelijk voor onderzoek. Pas op 31 juli lukte het een verkenningsteam om de rampplek via een grote omweg te bezoeken. Op 1 augustus was er voor het eerst weer een bergingsteam ter plaatse om lichamen en persoonlijke bezittingen te zoeken en te bergen. Ook de eerste dagen daarna kon er op de rampplek verder worden gewerkt. Op 6 augustus moesten 135 politieagenten en militairen hun werkzaamheden echter staken en terugkeren, omdat het in het rampgebied als gevolg van de weer oplaaiende gevechten te onveilig werd._NEWLINE_Op 13 oktober besloot de Oekra\xc3\xafense rampendienst \xe2\x80\x93 op verzoek van Nederland \xe2\x80\x93 de rampplek opnieuw te gaan onderzoeken. Na \xc3\xa9\xc3\xa9n dag werd het onderzoek wegens het schieten over en weer opnieuw stopgezet. Op 31 oktober kon het onderzoek verdergaan en werden weer stoffelijke resten veiliggesteld. Van 16 tot en met 23 november 2014 werden grote wrakstukken en stoffelijke resten geborgen, maar er zijn nog wrakstukken en lichaamsdelen op de rampplek achtergebleven. De grote wrakstukken werden met trucks op 3 december op transport gezet naar de Vliegbasis Gilze-Rijen._NEWLINE_In april 2015 werd de bergingsmissie hervat, waarbij relatief grote hoeveelheden menselijke resten en vliegtuigmateriaal alsnog konden worden veiliggesteld.\n_START_SECTION_\nIdentificatie van de slachtoffers\n_START_PARAGRAPH_\nOp 21 juli bracht een trein met koelwagons de stoffelijke resten van ruim tweehonderd slachtoffers van Torez naar Donetsk, en de volgende dag door naar Charkov. Na een onderzoek door het LTFO ter plaatse werden de stoffelijke overschotten in tranches, door een C-130 Hercules-vrachtvliegtuig van de Nederlandse luchtmacht en een Boeing C-17 Globemaster III van de Royal Australian Air Force, naar Nederland overgevlogen voor identificatie. Deze identificatie vond plaats in de Korporaal Van Oudheusdenkazerne in Hilversum._NEWLINE_Op 23 juli werden de eerste veertig kisten naar Nederland vervoerd. Op 26 juli waren er 227 kisten met lichamen en stoffelijke resten van de slachtoffers in Hilversum gearriveerd. De identificatie vond plaats onder verantwoordelijkheid van het LTFO. Op 21 maart 2015 waren er in totaal 296 slachtoffers ge\xc3\xafdentificeerd, twee personen met de Nederlandse nationaliteit waren nog niet ge\xc3\xafdentificeerd. Op 30 juni 2015, de laatste dag dat het identificatieproces liep, werd bekend dat dit waarschijnlijk nooit meer zou lukken._NEWLINE_De Nederlandse politie lanceerde een speciale website met informatie over het identificatieproces. Ook verzocht de politie hier beeldmateriaal van vlucht MH17 te uploaden ten behoeve van het onderzoek.\n_START_SECTION_\nZwarte dozen\n_START_PARAGRAPH_\nEerst ging het gerucht dat separatisten de zwarte dozen (de flightdatarecorder en de cockpitvoicerecorder) vrijwel direct na de ramp hadden gevonden en ze wilden overdragen aan de Russische regering, die de dozen echter zou hebben geweigerd. De separatisten ontkenden dit echter op 19 juli en beweerden dat ze de dozen op dat moment helemaal niet in hun bezit hadden. Een dag later bevestigden separatistische leiders alsnog dat ze de dozen hadden gevonden en deze zouden overdragen aan de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie._NEWLINE_Op 22 juli werden de dozen in Donetsk overhandigd aan een Maleisische delegatie, die op haar beurt de dozen overdroeg aan het internationale onderzoeksteam. Ze werden op verzoek van Nederland uitgelezen in Farnborough in het Verenigd Koninkrijk._NEWLINE_Uit een eerste expertise bleek dat er niet was geknoeid met de recorders en dat de informatie bruikbaar was.\n_START_SECTION_\nOnderzoek naar de oorzaak van de vliegramp\n_START_PARAGRAPH_\nWegens het hoge aantal Nederlandse slachtoffers kreeg Nederland de leiding van het internationale onderzoek naar de oorzaak van de vliegramp toegewezen. De Nederlandse Onderzoeksraad voor Veiligheid nam enkele dagen na de ramp de leiding over van Oekra\xc3\xafne._NEWLINE_De Onderzoeksraad publiceerde op 9 september 2014 een Rapport van eerste bevindingen. Dit was gebaseerd op gegevens uit de zwarte dozen, informatie van de luchtverkeersleiding, foto\'s en het beperkte onderzoek op de rampplek zelf. Volgens het rapport waren er geen aanwijzingen dat de ramp was veroorzaakt door technische mankementen of door handelen van de bemanning. Er waren voorafgaande aan de ramp geen noodsignalen uitgezonden, kennelijk eindigde de vlucht abrupt. Dat de wrakstukken zo wijd verspreid lagen, wees erop dat het vliegtuig in de lucht uit elkaar was gevallen, waarbij het voorste gedeelte waarschijnlijk als eerste was afgebroken (de overige brokstukken lagen verder naar het oosten, dus deze zijn later neergekomen). Uit de schade aan de bestudeerde wrakstukken maakte de OvV op dat het vliegtuig van buitenaf was doorboord door een groot aantal objecten "met hoge energie". Het rapport werd 19 september op verzoek van Rusland besproken in de VN-Veiligheidsraad. Op 30 oktober overhandigde Rusland aan de Onderzoeksraad voor Veiligheid radarbeelden die de nabijheid (en misschien betrokkenheid) van een Oekra\xc3\xafens gevechtstoestel bij het ongeval duidelijk zouden maken. Op 15 juni 2015 stuurde Nederland nogmaals een missie naar de plek van de ramp. Dit keer betrof het een puur technisch onderzoek.\n_START_SECTION_\nEindrapport Onderzoeksraad\n_START_PARAGRAPH_\nOp 13 oktober 2015 kwam de Onderzoeksraad voor Veiligheid met zijn definitieve rapport, waarin werd vastgesteld dat het toestel was getroffen door een in Oost-Oekra\xc3\xafne vanaf de grond afgevuurde Boek-raket met raketkop type 9N314M, die aan de linkerzijde van de cockpit ontplofte. Het onderzoek van de OvV wees verder uit dat de cockpit door de ontploffing is gescheurd, waardoor de bemanning in de cockpit op slag dood moet zijn geweest. Omtrent het precieze lot van de overige passagiers bleef er meer onduidelijk; waarschijnlijk hebben zij nog iets langer geleefd, maar door het wegvallen van de luchtdruk in de drukcabine en de extreme omstandigheden moeten zij zeer snel het bewustzijn hebben verloren. De OvV ging verder niet in op de schuldvraag, maar concludeerde wel dat Oekra\xc3\xafne het luchtruim boven het conflictgebied had moeten sluiten, omdat het land op de hoogte moet zijn geweest van de aanwezigheid van luchtafweergeschut dat in staat was om burgervliegtuigen te raken. Pas na afloop van zijn presentatie, aan het eind van de middag, voegde Tjibbe Joustra er nog aan toe dat de Boek-raket was afgeschoten vanuit gebied dat op dat moment in handen was van de separatisten._NEWLINE_De conclusie van de OvV werd nog diezelfde dag aangevochten door wapenfabrikant Almaz-Antey, maker van de Boek. Hij beweerde dat de raketkop van het verouderde type 9M38 was geweest, zoals gebruikt door de Oekra\xc3\xafense strijdkrachten._NEWLINE_Vladimir Shulmeister, die ten tijde van de ramp met de MH17 de Oekra\xc3\xafense staatssecretaris van Transport was, beweerde in januari 2016 in reactie op het rapport dat de OvV Oekra\xc3\xafne nooit om ruwe radarbeelden van de vlucht had gevraagd. De ambassadeur van Oekra\xc3\xafne, Alexander Horin, verklaarde hierop dat de OvV wel degelijk om de beelden had gevraagd._NEWLINE_Op 25 februari 2016 beantwoordde de Onderzoeksraad voor Veiligheid schriftelijk de vragen over het onderzoek die de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken enkele weken eerder aan de Onderzoeksraad had gesteld.\n_START_SECTION_\nOnderzoek naar de daders\n_START_PARAGRAPH_\nOp 7 augustus 2014 is op verzoek van Nederland, Australi\xc3\xab, Belgi\xc3\xab en Oekra\xc3\xafne het Joint Investigation Team (JIT) opgezet._NEWLINE_Het uiteindelijke doel van het JIT is het opsporen en vervolgen van diegenen die verantwoordelijk zijn voor het neerschieten van het vliegtuig._NEWLINE_Op 28 september 2016 publiceerde het JIT een tussenrapport waarin het onderzoeksteam stelde ervan overtuigd te zijn onomstotelijk bewijs in handen te hebben dat vlucht MH17 op 17 juli 2014 was neergeschoten door een Boek-raket uit de 9M38-serie. Het JIT zei verder dat de afvuurlocatie bewezen kon worden. Het zou gaan om een landbouwveld bij Pervomaiskyi in Oekra\xc3\xafne. De Boek-installatie werd vanaf Russisch grondgebied getransporteerd naar de afvuurlocatie en na het afvuren weer teruggebracht naar Russisch grondgebied, aldus het JIT._NEWLINE_Op 9 december 2017 werd bekend dat de stem van de Russische generaal Tkachev hoogstwaarschijnlijk ge\xc3\xafdentificeerd is als diegene die de orders gaf voor de verplaatsing van de Boek-afvuurder in de dagen voor de lancering van de raket.\n_START_SECTION_\nJoint Investigation Team\n_START_PARAGRAPH_\nOp 24 mei 2018 maakte het Joint Investigation Team bekend dat uit onderzoek definitief was gebleken dat de Boek-raket waarmee het vliegtuig was neergehaald, afkomstig was van de 53e brigade van het Russische leger in Koersk. Bovendien bleek dat op 23 juni 2014 een konvooi van ca. vijftig voertuigen met zes Boek-raketinstallaties vanuit dit gebied naar Oekra\xc3\xafne was vertrokken. Op basis hiervan stelden Nederland en Australi\xc3\xab de volgende dag Rusland aansprakelijk voor zijn aandeel in de ramp._NEWLINE_Op 19 juni 2019 maakte het Joint Investigation Team bekend dat het aanhoudingsbevelen uitgevaardigd heeft voor vier personen die worden verdacht van het neerhalen van vlucht MH17 en de moord op de 298 inzittenden. De rechtszaak van het viertal begint in maart 2020 in Nederland, in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol, en de verdachten zijn op alle internationale opsporingslijsten geplaatst.\n_START_SECTION_\nBellingcat\n_START_PARAGRAPH_\nHet onderzoekscollectief Bellingcat maakte op 25 mei 2018 bekend dat het samen met het Russische onderzoeksplatform The Insider de naam had achterhaald van een tweede hoge Russische militair, Oleg Ivannikov, die betrokken was bij het neerhalen van vlucht MH17. Ivannikov werkte ten tijde van de ramp bij de buitenlandse militaire inlichtingendienst GROe van Rusland.\n_START_SECTION_\nJuridische en diplomatieke aspecten\n_START_PARAGRAPH_\nOp basis van het Verdrag van Montreal kunnen nabestaanden van de luchtvaartmaatschappij een schadevergoeding eisen van maximaal 150.000 Amerikaanse dollar per slachtoffer. Dit kan oplopen tot een miljoen als aansprakelijkheid van de vliegmaatschappij kan worden aangetoond. Malaysia Airlines is verzekerd tot een miljard dollar voor een dergelijke vliegramp. Omdat de bewuste vlucht een gecombineerde vlucht was van Malaysia Airlines en KLM, ligt er ook een aansprakelijkheidsrisico bij KLM._NEWLINE_Het neerhalen van een (verkeers)vliegtuig is wellicht een schending van het internationaal recht. Het Nederlands Openbaar Ministerie begon daarom, in aanwezigheid van een officier van justitie ter plaatse, een ori\xc3\xabnterend onderzoek._NEWLINE_De moeder van een Duitse passagier stelde Oekra\xc3\xafne aansprakelijk, omdat ten onrechte (een deel van) het luchtruim open was gesteld._NEWLINE_Op 15 juli 2015 werd bekend dat het plan voor de oprichting van een VN-tribunaal dat de verantwoordelijken voor de MH17-ramp zou gaan berechten, werd geblokkeerd door Rusland, dat over vetorecht beschikt binnen de Veiligheidsraad. Rusland voerde aan dat een onafhankelijk internationaal onderzoek zoals dat volgens resolutie 2166 had moeten gebeuren onmogelijk was, aangezien Russische experts nauwelijks toegang kregen tot het onderzoek naar de ramp. Rusland diende daarop eind juli 2015 bij de VN-Veiligheidsraad een eigen ontwerpresolutie in. Het Russische voorstel moest als alternatief dienen voor het Maleisische plan om een internationaal tribunaal op te richten dat de verantwoordelijken voor het neerhalen van de MH17 zou berechten._NEWLINE_Op 28 september 2016, vrijwel direct na het bekend worden van eindconclusies van het JIT dat de gebruikte Boek-raket uit Rusland afkomstig was, verwierpen woordvoerders van het Kremlin en de Russische ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie het onderzoek. Generaal-majoor Igor Konasjenkov verklaarde dat geen enkel Russisch raketsysteem de Russisch-Oekra\xc3\xafense grens kon zijn overgestoken. Naar aanleiding hiervan ontbood minister Bert Koenders de Russische ambassadeur in Den Haag. Rusland van zijn kant deed hierop hetzelfde met de Nederlandse ambassadeur in Rusland, Ren\xc3\xa9e Jones-Bos._NEWLINE_In 2017 hebben de JIT-landen gekozen voor vervolging en berechting in Nederland bij een reguliere rechtbank, naar Nederlands recht, maar ingebed in een hechte en blijvende internationale samenwerking en steun. Ten behoeve van enkele aspecten hiervan wordt een bilateraal verdrag tussen Nederland en_NEWLINE_Oekra\xc3\xafne voorbereid._NEWLINE_Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft daarop besloten dat, indien het Openbaar Ministerie een vervolgingsbeslissing neemt, deze rechtszaak zal dienen bij de rechtbank Den Haag en dat het Justitieel Complex Schiphol in Badhoevedorp dan de locatie zal zijn._NEWLINE_Op 23 november 2018 werd bekend dat nabestaanden van 55 slachtoffers van de ramp van plan waren om Rusland bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens aan te klagen wegens het schenden van hun grondrechten en het frustreren van het onderzoek._NEWLINE_In januari 2019 schreef minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid in een brief aan de Tweede Kamer dat nabestaanden van MH17-slachtoffers gratis rechtsbijstand kunnen krijgen als zij als benadeelde partij willen meedoen aan de strafzaak tegen de daders. Ook krijgen ze de kans om hun geleden schade te verhalen als ze die nog niet via een andere weg vergoed hebben gekregen.'