b'\n_START_ARTICLE_\nAdaptieve optiek\n_START_SECTION_\nToepassing in de astronomie\n_START_PARAGRAPH_\nWanneer bijvoorbeeld sterrenlicht door turbulente lagen in de atmosfeer gaat, treden verstoringen van de golffronten \xe2\x80\x93 nauwkeuriger: fasestoringen \xe2\x80\x93 op. Met AO kunnen deze storingen worden gecompenseerd._NEWLINE_Zonder AO werken alle grote, aardgebonden astronomische telescopen ver beneden hun theoretische mogelijkheden. Voor een spiegeltelescoop met een apertuur van bijvoorbeeld 10 m betekent dit dat de beeldscherpte, afhankelijk van de golflengte, een factor 10 tot 50 slechter is dan men alleen op basis van de gebruikte optiek zou mogen verwachten. De beperking van de beeldkwaliteit ligt dan ook niet aan de telescoop, maar aan de thermisch-optische turbulentie van de luchtlagen._NEWLINE_Om voor deze atmosferische storingen (seeing genoemd) te corrigeren, worden grote telescopen van AO voorzien. Daarnaast speelt AO ook een belangrijke rol bij optische communicatie door middel van laserlicht en bij militaire observaties.\n_START_SECTION_\nMultigeconjugeerde adaptieve optiek\n_START_PARAGRAPH_\nDe bovenbeschreven methode heeft enkele beperkingen. Inherent aan turbulentie is dat de regelmaat ervan slechts tot kleine afstanden beperkt is. Als de volgster te ver van het waar te nemen object verwijderd staat, zijn de resultaten van de golffrontsensor niet meer representatief voor het waar te nemen signaal. Staat de volgster te dicht bij het object, dan kan dit laatste overstraald worden. Het bruikbare beeldveld bij adaptieve optiek is daarom zeer beperkt._NEWLINE_Een verbetering is de zogenaamde multigeconjugeerde adaptieve optiek (multi-conjugate adaptive optics, MCAO). Hierbij worden meerdere (bijvoorbeeld vijf) laservolgsterren gemaakt, waarvan de golffronten gemiddeld worden. Dit levert een groter bruikbaar beeldveld (grootteorde 2 boogminuten). Deze methode wordt getest op bestaande grote telescopen, zoals de VLT en de Gemini-telescopen. Hij zal uiteindelijk worden gebruikt op de extreem grote telescopen, zoals de E-ELT, Giant Magellan Telescope, en andere.\n_START_SECTION_\nAndere toepassingen\n_START_PARAGRAPH_\nDe laatste jaren wordt ook veel onderzoek gedaan naar toepassing van deze technieken in de microscopie en in de oogheelkunde, om de afbeeldingsfouten van het menselijk oog te compenseren, en om hetzij betere resoluties voor diagnostische processen mogelijk te maken, hetzij het menselijk zichtvermogen te verbeteren._NEWLINE_Een ander toepassingsgebied van adaptieve optiek is lasersnijapparatuur met koolstofdioxidelasers. Omdat de stralen via verplaatsbare spiegels lopen, en niet via glasvezels, verandert de weglengte van de straal tussen laser en werkstuk, al naargelang van de positie van de snijkop. Om toch steeds in focus te blijven, wordt gebruikgemaakt van adaptieve optiek. Dat kunnen bijvoorbeeld holle, koperen spiegels zijn. Door middel van waterdruk kan het spiegeloppervlak meer of minder worden gekromd, waardoor de ligging van het brandpunt wordt veranderd.\n_START_SECTION_\nActieve en adaptieve optiek\n_START_PARAGRAPH_\nTerwijl adaptieve optiek de snel veranderende storende invloeden van de atmosfeer compenseert, beperkt actieve optiek zich tot het corrigeren voor langzame mechanische invloeden op de telescoop zelf. De actuatoren lijken op die van de adaptieve optiek, maar de sensoren zijn fundamenteel anders._NEWLINE_Het compenseren van optische fouten van hogere orde, zoals onscherpte, astigmatisme, coma etc. (zie ook Zernikepolynoom), behoort eveneens tot het terrein van de actieve optiek._NEWLINE_De begrippen actieve en adaptieve optiek worden vaak door elkaar gebruikt. In de astronomie verschillen zij vooral in de snelheid van de regeling: bij actieve optiek is dat in de grootteorde van 1 s\xe2\x81\xbb\xc2\xb9, terwijl het in de adaptieve optiek om snelheden in de grootteorde van 100 s\xe2\x81\xbb\xc2\xb9 gaat. Verder kan adaptieve optiek regeltechnisch als een terugkoppelingssysteem worden gezien, terwijl actieve optiek een voorwaartskoppelingssysteem is.'