b"\n_START_ARTICLE_\nLena (rivier)\n_START_SECTION_\nLoop\n_START_PARAGRAPH_\nDe rivier stroomt door de oblast Irkoetsk en de autonome republiek Sacha (Jakoeti\xc3\xab). Enkele zijrivieren doorstromen ook de omliggende regio's kraj Transbaikal, kraj Krasnojarsk, kraj Chabarovsk, Boerjati\xc3\xab en oblast Amoer.\n_START_SECTION_\nBovenloop\n_START_PARAGRAPH_\nDe rivier ontspringt in de oblast Irkoetsk in een klein moeras op 15 kilometer van de Solntsepad-pas en 7 kilometer ten noordwesten van het Baikalmeer in de zapovednik Baikal-Lena. De bron ligt op een hoogte van 1465 meter, op de westelijke helling van een naamloze bergtop met een hoogte van 2023 meter, die deel uitmaakt van het Baikalgebergte. In eerste instantie stroomt de rivier naar het noorden, maar onder de 1000 meter buigt de rivier af naar het zuidwesten, naar de rivier de Birjoelka (555 meter) en vervolgens naar het westen, naar de rivier de Katsjoeg (510 meter). Bij de overgang van het Baikalgebergte naar het Lena-Angaraplateau buigt de rivier iets af naar het noordwesten tot noorden om vervolgens door de plaats Zjigalovo (410 meter) te stromen. Voor Oest-Koet (285 meter) draait ze een beetje naar het westen en wendt dan voor de stad in een langgerekte rivierloop eerst naar het oosten en vervolgens naar het noordoosten. Vanaf Oest-Koet, waar de Baikal-Amoerspoorweg de rivier met een brug kruist, is de rivier bevaarbaar. Vervolgens stroomt bij de stad Kirensk (248 meter) de Kirenga in. Het debiet bedraagt hier 1100 m\xc2\xb3/sec. Vanaf Kirensk loopt de Lena een stuk parallel aan de Beneden-Toengoeska in de richting van de Jenisej. Hier gaat het Lena-Angaraplateau over in het Midden-Siberisch Bergland. De bovenloop tot aan de instroom van de Vitim doorstroomt de Cisbaikal.\n_START_SECTION_\nMiddenloop\n_START_PARAGRAPH_\nDe middenloop tussen de estuaria van de rivieren Vitim en Aldan is ongeveer 1415 kilometer lang. Nabij de samenvloeiing met de Vitim bij de stad Vitim (185 meter) stroomt de Lena Jakoeti\xc3\xab binnen. Met de opname van de Vitim groeit de rivier uit tot een breed stromende massa. De diepte loopt hier op tot 10 tot 12 meter, het stroomdal verbreedt zich tot 20 tot 30 kilometer. Binnen de rivierbedding liggen talloze riviereilanden. Het dal is asymmetrisch van vorm: de linkeroever (het Hoogland van Patom) is steiler en hoger. Op beide oevers groeien dichte naaldbossen, die sporadisch worden afgewisseld met madelanden. Iets voorbij Vitim stroomt de rivier bij Lensk (160 meter) met een langgerekte bocht om de noordzijde van het Hoogland van Patom. De Lena draait dan wat naar het zuidoosten en neemt nabij Oljokminsk (125 meter) vanuit het zuiden de rivier Oljokma op._NEWLINE_Tussen de instroom van de Oljokma en de Aldan heeft de Lena geen instromende rivier van betekenis. De rivier snijdt zich hier met een diep en nauw dal over een lengte van meer dan 500 kilometer door de kalksteen van het Lenaplateau in de richting van het oosten en noordoosten. Bij de stad Sinsk (100 meter) neemt de rivier de zijrivier Sinjaja op en stroomt dan langs de Lenapilaren, een grote rotsformatie die door Unesco is opgenomen op de Werelderfgoedlijst voor Rusland._NEWLINE_Ter hoogte van de stad Pokrovsk (94 meter) gaat de Lena over naar de Centraal-Jakoetische Vallei. Hier kan de rivierbedding zich dientengevolge sterk uitbreiden. De stroomsnelheid neemt dramatisch af (maximaal 1,3 m/sec, gemiddeld 0,5-0,7 m/sec). De riviervlakte heeft hier een gemiddelde breedte van 5 tot 7 kilometer, die op sommige plaatsen oploopt tot 15 kilometer, terwijl het stroomdal in breedte kan oplopen tot 20 kilometer of meer._NEWLINE_Bij Jakoetsk (92 meter) neemt de rivier twee belangrijke zijrivieren op: eerst de Aldan en vervolgens voorbij de stad Sangar (65 meter) nabij de vroegere plaats Tas-Toemoes (57 meter) haar grootste zijrivier; de Viljoej. Hierdoor buigt de rivier af naar het westen en groeit uit tot een gigantische waterstroom; zelfs op plekken waar er maar \xc3\xa9\xc3\xa9n stroombedding is bedraagt de breedte van de stroombedding 3 kilometer en loopt de diepte op tot 16 tot 20 m. Op plekken waar de rivier riviereilanden omstroomt loopt de breedte op tot 20 tot 30 kilometer. De oevers van de rivier zijn hier onherbergzaam. Menselijke nederzettingen zijn schaars.\n_START_SECTION_\nBenedenloop\n_START_PARAGRAPH_\nIn de benedenloop van de Lena, waar de rivier afbuigt naar het noorden, wordt het stroomdal juist weer erg smal: In het oosten vormen de uitlopers van het Verchojanskgebergte de waterscheiding tussen de stroomgebieden van de Lena en de Jana en in het westen kleine verhogingen van het Midden-Siberisch Bergland de waterscheiding tussen Lena en Olenjok. In de benedenloop stroomt eerst vanuit het westen de rivier de Linde in en vervolgens na het passeren van de stad Zjigansk (32 meter) eveneens vanuit het westen de rivier de Moena. Iets noordoostelijker stroomt bij Siktjach (12,5 meter) de Molodo in. De rivier wordt voorbij Kjoesjoer (6,5 meter) ter hoogte van het dorp Boeloen naar dit dorp gedrukt door het Charaoelachgebergte vanuit het oosten en het Tsjekanovskigebergte (Krjazj Tsjekanovskogo) vanuit het westen. Op ongeveer 150 kilometer van de zee begint de uitgestrekte Lenadelta (45.000\xc2\xa0km\xc2\xb2), die ten zuidwesten van de Nieuw-Siberische Eilanden over 7 hoofdstromen uitloopt in de Laptevzee, een gedeelte van de Noordelijke IJszee. De belangrijkste stroom is de meest oostelijkste, Bystrinski, die bij Kaap Bykov uitmondt in zee.\n_START_SECTION_\nHydrologie\n_START_PARAGRAPH_\nHet stroomgebied van de Lena omvat 2.490.000\xc2\xa0km\xc2\xb2.\n_START_SECTION_\nZijrivieren\n_START_PARAGRAPH_\nDe Lena telt 7 belangrijke zijrivieren. De Kirenga stroomt naar het noorden tussen de bovenloop van de rivier en het Baikalmeer. De Vitim doorstroomt het gebied ten noordoosten van het Baikalmeer. De Oljokma stroomt naar het noorden. De Amga maakt evenwijzig aan de rivier een lange bocht naar het zuidoosten en mondt uit in de Aldan. De Aldan maakt een soortgelijke bocht ten zuidoosten van de Amga en mondt vervolgens ten noorden van Jakoetsk uit in de Lena. De Maja, een zijrivier van de Aldan, loopt door een gebied tot bijna aan de Zee van Ochotsk. Het T-vormige rivierennetwerk van de Tsjona en de Viljoej voert het grootste deel van het water uit het gebied ten westen van de Lena af naar de rivier.\n_START_SECTION_\nGeschiedenis\n_START_PARAGRAPH_\nAlgemeen wordt aangenomen dat de Lena zijn naam ontleent aan de oorspronkelijke Eveens-Evenkse naam Eljoe-Ene, wat 'grote rivier' betekent._NEWLINE_Volgens 17e eeuwse volksverhalen voer in de jaren 1620-1623 een groep Russische pelsjagers onder leiding van Demid Pjanda de Beneden-Toenguska op en ontdekte daarbij de Lena. Zij zouden daarop hun boten daarheen hebben gedragen of nieuwe boten hebben gebouwd. In 1623 verkende Pjanda ongeveer 2400 kilometer van de rivier vanaf de bovenloop tot Midden-Jakoeti\xc3\xab. In 1628 bereikte Vasili Boegor met 10 andere mannen de Lena en inde hier onder de de 'jasak' (huidenbelasting) onder de 'inboorlingen' en stichtte vervolgens in 1632 de stad Kirensk. In 1631 stuurde de vojevoda van Jenisejsk Pjotr Beketov samen met 20 mannen naar Jakoetsk om er het jaar erop een ostrog te bouwen. Vanuit Jakoetsk werden nieuwe expedities uitgevoerd naar het zuiden en oosten. In 1633 werd de Lenadelta bereikt. Lange tijd vormde de rivier onderdeel van het netwerk van de Siberische waterwegen._NEWLINE_In 1885 leidde baron Eduard Von Toll samen met Alexander von Bunge een expeditie naar de Lenadelta en het eiland Nieuw-Siberi\xc3\xab verkende in opdracht van de Russische Keizerlijke Academie van Wetenschappen. In 1886 onderzochten ze de overige Nieuw-Siberische Eilanden en de Jana-rivier en haar zijrivieren. Over de duur van een jaar en twee dagen bestreek de expeditie ruim 25.000 kilometer, waarvan 4.200 kilometer over de rivieren, waarbij onderweg geodetische metingen werden verricht._NEWLINE_De Lena heeft haar naam ook gegeven aan het Lenabloedbad in 1912, toen enkele honderden goudzoekers en lokale burgers die protesteerden tegen de arbeidsomstandigheden in de mijn bij Bodajbo (in het noorden van de oblast Irkoetsk) werden doodgeschoten door tsaristische troepen. Dit incident werd door Kerenski gerapporteerd in de Doema (parlement) en wordt vaak aangehaald als een van de gebeurtenissen die zorgden voor een groeiend revolutionair gevoel in Rusland. De communistische leider Vladimir Iljitsj Oeljanov koos volgens zijn nichtje Olga Oeljanova zijn pseudoniem Lenin naar de naam van de rivier toen hij verbannen werd naar het Midden-Siberisch Bergland.\n_START_SECTION_\nPassagiersvervoer\n_START_PARAGRAPH_\nTot 2004 had Lena de laatste Russische vervoersdienst per stoomboot. Momenteel is er een passagiersdienst per motorschip (de Mechanik Koelibin) tussen Jakoetsk en Tiksi van de maatschappij Lenatoerflot. Tussen Oest-Koet en Jakoetsk (en ook ten noorden van Jakoetsk) worden door dit bedrijf over meerdere trajecten passagiersdiensten per draagvleugelboot onderhouden. Ook zijn er in de voorsteden van Jakoetsk diverse diensten van andere bedrijven actief. Tussen Jakoetsk en Nizjni Bestjach varen autoveerboten en Chivoes-hoovercrafts._NEWLINE_De grootste passagiershavens aan de zijrivieren van de Lena zijn Bodajbo aan de Vitim (292\xc2\xa0km van de monding), Chandyga en Dzjebariki-Chaja aan de Aldan (respectievelijk op 456\xc2\xa0km en 511\xc2\xa0km van de monding)._NEWLINE_Sinds eind jaren 1980 varen er 2 cruiseschepen op de Lena met Lenacruises over de trajecten Jakoetsk - Lenapilaren (Lenski\xc3\xab Stolby), Jakoetsk - Tiksi en Jakoetsk - Lenawangen (Lenski\xc3\xab sjtsjjoki), die na een aantal jaren van concurrentie sinds 2013 in handen zijn van het bedrijf Lenatoerflot.\n_START_SECTION_\nBewoning\n_START_PARAGRAPH_\nDe oevers van de rivier tellen slechts weinig nederzettingen. Rondom Jakoetsk is de bevolkingsdichtheid relatief groot, maar tussen andere naburige nederzettingen langs de rivier loopt de afstand soms op tot honderden kilometers, waarlangs alleen taiga te zien is. Wel liggen er een behoorlijk aantal verlaten nederzettingen en tijdelijke nederzettingen langs de rivier. De rivier telt zes steden langs haar loop. Van bron tot monding zijn dit Oest-Koet, Kirensk (de oudste stad, gesticht in 1630), Oljokminsk (hier staat het kunstwerk 'De Prachtige Lena' ter ere van de rivier), Pokrovsk en Jakoetsk (de grootste stad van Noordoost-Rusland). Twee historische plaatsen langs de rivier zijn Sottintsy (Ogorodtach), de plek waar Jakoetsk oorspronkelijk gesticht werd en Zjigansk, een historisch plaatsje uit 1632 dat enkele honderden kilometers stroomafwaarts van Jakoetsk ligt."