b'\n_START_ARTICLE_\nManillen\n_START_PARAGRAPH_\nManillen is een kaartspel voor 2, 3, 4 of 6 personen. Het is verwant met het Nederlandse klaverjassen en wordt vooral gespeeld in Belgi\xc3\xab (provincies West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Henegouwen), in Frankrijk (waar het manille heet) en in Cataloni\xc3\xab (waar het manilla heet). Het kaartspel zou zijn naam ontlenen aan Manilla, de toenmalig Spaanse stad waar het spel zou zijn ontstaan.\n_START_SECTION_\nSituering\n_START_PARAGRAPH_\nAlhoewel het spel internationaal bekend is, zijn er dusver niet veel geschiedkundige details bekend._NEWLINE_Een vroege beschrijving van manillen, "Le Jeu de Manille" werd in 1776 gepubliceerd in Frankrijk._NEWLINE_Deze tekst zou een vertaling van een Spaanse tekst zijn, waar het spel al langer populair was. Vanuit Spanje heeft het manillen zich ook in Mexico verbreid, alwaar het gekend is onder de naam Malilla._NEWLINE_Via Frankrijk is het spel ook in Vlaanderen bekend._NEWLINE_In de tweede helft van de twintigste eeuw had ieder dorp in West-Vlaanderen minstens twee kaartersclubs die vrijwel uitsluitend rond het manillen draaiden. De meeste clubs waren geassocieerd met caf\xc3\xa9s alhoewel er ook verenigingen waren die een kaartersclub hadden. In veel West-Vlaamse caf\xc3\xa9s was biljart en manillen zowat de hoofdactiviteit. Ook in het verenigingsleven, vooral bij de ouderen, kon er hoegenaamd geen activiteit plaatsvinden zonder dat er een paar mensen in een hoekje zaten te manillen. Manillen was ook het drukst beoefend kaartspel in de scholen gedurende de onderbrekingen._NEWLINE_Een kaarting is een kaartwedstrijd, in West-Vlaanderen voor manillen dus. Niet alleen de kaartersclubs organiseren dergelijke wedstrijden, maar ook veel sociale verenigingen organiseren regelmatig een kaarting om de kas te spijzen. Recht op deelname aan een boom wordt typisch verkocht door de jeugd onder de vorm van lotjes. De naam van de kaarting verwijst gewoonlijk naar de te winnen prijzen of de organiserende vereniging: chocoladekaarting, pensekaarting, worstkaarting, studentenkaarting, chirokaarting, schoolkaarting, zeepproductenkaarting ..._NEWLINE_In de twintigste eeuw waren er veel kaartingen die veertig tot tachtig kaarttafels bezet hielden gedurende vijf tot twaalf uren.\n_START_SECTION_\nVoor 4 personen\n_START_PARAGRAPH_\nEr wordt gespeeld met de 32 piketkaarten: alle kaarten lager dan zeven worden uit het pak verwijderd. De meest gangbare vorm van dit spel wordt gespeeld in 2 teams van 2 mensen elk (partners kruislings tegenover elkaar)._NEWLINE_Delen: Iemand begint te delen. Hij schudt de kaarten. Degene die rechts van hem zit neemt af. Dit betekent dat hij/zij een deel van het stapeltje ervan af neemt (minimum 3 kaarten). De deler legt het overblijvende stapeltje dan op het pas afgenomen stapeltje. Dit wordt gedaan om vals spelen te vermijden: als de tegenpartij vermoedt dat de deler vals speelde, kan ze 3 kaarten afnemen, waardoor de kaarten dan goed zitten voor hen. Hij kan ook kloppen op het stapeltje. Dit betekent: "Ik wil niet afpakken, de kaarten liggen goed." Daarna wordt er gedeeld. Er wordt 3 - 2 - 3 gedeeld, iedereen krijgt dus 8 kaarten._NEWLINE_De deler bekijkt zijn kaarten en kiest daarmee troef. Zijn teamgenoot bekijkt zijn kaarten niet tot er troef is gekozen. Dit is het soort kaarten (klaver, harten, ruiten of schoppen) waarmee gekocht kan worden. We veronderstellen dat hier ruiten als troef wordt gekozen._NEWLINE_Verloop van een slag: Nu begint de speler links van de deler het spel. Er wordt steeds gespeeld in de richting van de klok. De volgorde van de kaarten is in de tabel rechts te zien. De bedoeling van het spel is om zo veel mogelijk punten te halen met je team. Er wordt dus een eerste kaart gesmeten (uitkomen). Stel dat persoon A met klaver-aas (1\xe2\x99\xa3) uitkomt._NEWLINE_Persoon B moet proberen om de slag naar zich toe te halen. Hij moet proberen om deze slag te halen, zodat zijn team de kaarten krijgt die op tafel liggen. Hij moet echter ook volgen. Als hij kaarten van dezelfde soort heeft als waarmee is uitgekomen, dan moet hij die smijten._NEWLINE_Persoon B heeft een klaver-negen (9\xe2\x99\xa3) en een klaver-dame(Q\xe2\x99\xa3). Hij kan de slag dus niet winnen. Hij denkt dat persoon D, zijn teamgenoot, de slag zal kunnen halen (de hoogste kaart zal gooien) en smijt dus klaver-dame. Dit heet vetten, zorgen dat een slag meer waard wordt._NEWLINE_Persoon C moet ook proberen om de slag naar zich toe te halen. Hij heeft een klaver-boer (V\xe2\x99\xa3) en een klaver-zeven (7\xe2\x99\xa3). Omdat persoon B heeft gevet, vreest hij dat persoon D de slag zal kunnen winnen. Hij smijt dus (7\xe2\x99\xa3), aangezien die kaart geen punten waard is. De slag ligt echter nog steeds aan team A-C._NEWLINE_Persoon D moet de slag naar zich toe halen. Hij moet volgen, maar heeft geen klavers. Hij kan dus kopen. Persoon D heeft ruiten-acht (8\xe2\x99\xa6) en ruiten-heer(H\xe2\x99\xa6). Hij smijt een ruiten-acht, omdat hij de heer wil sparen voor later in het spel. Daardoor wint team B-D de slag._NEWLINE_Team B-D heeft zo al klaver-aas (1\xe2\x99\xa3) + klaver-dame (Q\xe2\x99\xa3) + klaver-zeven (7\xe2\x99\xa3) + ruiten-acht (8\xe2\x99\xa6) = 6 punten._NEWLINE_De volgende ronde mag persoon D uitkomen, hij heeft immers de winnende kaart gespeeld. Zo wordt het spel doorgespeeld tot alle kaarten gespeeld zijn._NEWLINE_Puntentelling: Als alle kaarten zijn gespeeld, worden de punten geteld. Stel dat team A-C 24 punten heeft en team B-D 36 (som is altijd 60), dan krijgt team B-D voor dit partijtje 6 punten (36 - 30)._NEWLINE_In de praktijk weten de spelers meestal welk team verloren is. Dan telt alleen het verliezende team. Het winnende team kan altijd hun eigen punten tellen ter controle._NEWLINE_Er wordt gespeeld tot 101. Als beide teams 101 halen, dan wordt verder gespeeld tot 121._NEWLINE_In sommige kaartclubs wordt niet gespeeld tot 101, maar maakt iedereen 3x troef (12 spelletjes dus). Vervolgens wordt er gewisseld van partner en worden er opnieuw 12 spelletjes gespeeld. Ten slotte wordt er nog eens gewisseld van partner (zodat iedereen met iedereen gespeeld heeft) en worden er opnieuw 12 spelletjes gespeeld. Op het eind heb je ofwel 0, 1, 2 of 3 rondes gewonnen (enige mogelijke combinaties zijn 3-1-1-1 en 2-2-2-0)\n_START_SECTION_\nSpeciale regels\n_START_PARAGRAPH_\nBij het troef maken, kan de deler ook zeggen "Mull" of "Zonder". Dit betekent dat er geen troef is, er kan dus niet gekocht worden. De punten tellen dubbel._NEWLINE_Als de deler een troef maakt, en persoon B of persoon D (het andere team) denkt de ronde te winnen, kan ze kloppen (ook "meegaan" genoemd). Hierdoor tellen de punten dubbel. De tegenpartij kan dan tegen kloppen (ook "tegengaan" genoemd). Dan tellen de punten vier maal._NEWLINE_Een fout in het spelverloop, zoals vals spelen, of je kaarten bekijken als je teamgenoot nog geen troef heeft gemaakt, levert een boete van 30 punten op._NEWLINE_Er mag niet gepraat worden over de kaarten die een speler bezit, om zo voordeel te halen tijdens het spel._NEWLINE_Bij verkeerd delen wordt de deel gewoon doorgeschoven naar de volgende speler.\n_START_SECTION_\nCaf\xc3\xa9-regels\n_START_PARAGRAPH_\nCaf\xc3\xa9-regels, zoals die over het algemeen genoemd worden, zijn regels die het spel leuker, spannender of sneller maken. Ze zorgen er wel voor dat het spel minder edel wordt. Zo zorgen ze er bijvoorbeeld voor dat geluk een grote rol speelt in het spel._NEWLINE_Blinde mull of zonder troef: voor de deler zijn kaarten ziet, kan hij een blinde mull maken. Dat betekent dat er mull wordt afgesproken (geen troef), maar dat de punten vierdubbel tellen._NEWLINE_Eeuwig kloppen: In caf\xc3\xa9-regels mag er blijven tegen geklopt worden. Zo kan je tot 16x of meer gaan._NEWLINE_En face: Als de deler slecht troef kan kiezen, omdat hij/zij van elke soort bijvoorbeeld 2 kaarten heeft, kan hij \'en face\' inroepen. Hierbij mag de teammaat van de deler troef kiezen. Het blijft wel aan de persoon links van de oorspronkelijke deler om voor het eerst uit te komen. De teamgenoot kan natuurlijk niet terug \'en face\' inroepen als ook zijn kaarten slecht blijken. Er wordt op twee soorten punten gespeeld; op 121 punten dan mag er NIET geklopt worden op een Mull; op 151 mag er wel geklopt worden op een Mull of dat ook gezegd wordt: zonder troef._NEWLINE_Als men zijn troef doorgeeft, tellen de punten dubbel._NEWLINE_5 kleintjes en een boer: In caf\xc3\xa9 regels kan de deler een herdeling eisen als hij 5 kleintjes (7-8-9) en een boer in zijn hand heeft. Herdelen kan op deze manier 3x op rij (voor dezelfde deler), de 3e keer is men verplicht troef te kiezen en te spelen, ook al heeft men 5 kleintjes en een boer in de hand._NEWLINE_plat: Als de eindstand 30 - 30 is, dan tellen de punten voor de volgende ronde dubbel. Dit werkt echter niet cumulatief, ie. er kan niet hoger dan vierdubbel gegaan worden._NEWLINE_verkeerd delen: Bij verkeerd delen kan een boete van 30 punten aangerekend worden._NEWLINE_7 dezelfde: wanneer een persoon 7 dezelfde kaarten heeft moet er opnieuw gedeeld worden.\n_START_SECTION_\nManillen met 2 personen\n_START_PARAGRAPH_\nDit wordt op drie verschillende manieren gespeeld, afhankelijk van hoe het in het begin wordt afgesproken._NEWLINE_Er wordt gespeeld met 32 kaarten. Eerst worden er 4 kaarten per speler met de achterkant naar boven op tafel gelegd. Daarna komen daar 4 kaarten per speler op, met de waarde van de kaart zichtbaar. Daarna worden de resterende kaarten gedeeld._NEWLINE_Vanaf hier is het normale spelverloop: troef maken, uitkomen, slagen halen, tellen, etc. Het verschil in speelwijze zit hem in de slagen._NEWLINE_Volgens manier 1 wordt met slagen van 2 kaarten gespeeld. Iemand komt uit en de ander legt er een kaart op. Volgende slag._NEWLINE_Volgens manier 2 wordt met slagen van 4 gespeeld. Zo speelt elke persoon 2 keer per slag._NEWLINE_De kaarten die op tafel liggen mogen ook gebruikt worden. Als er een kaart gespeeld wordt, wordt de onderliggende kaart naar keuze omgedraaid. Net zoals bij patience mag je, bij het leegspelen van het 4e stapeltje, een kaart van een ander stapeltje naar de 4e lege plaats leggen._NEWLINE_Hiernaast heb je nog een (derde) Vlaamse manier van manillen met 2 personen. Er wordt weer gespeeld met 32 kaarten, 4 kaarten per speler worden met de achterkant naar boven op tafel gelegd. Daarna komen hier weer vier kaarten op, zonder dat de waarden zichtbaar zijn. De 8 kaarten die zich in je hand bevinden, bepalen welke troef je maakt. Deze speelwijze is een moeilijkere maar correcte wijze van manillen met twee personen.\n_START_SECTION_\nManillen met 3 personen\n_START_PARAGRAPH_\nDit is een iets ingewikkeldere vorm van manillen. Er wordt 2 tegen 1 gespeeld; de deler speelt steeds alleen. Er wordt geschud en afgepakt. De deler legt daarna de bovenste kaart weg en deelt. Op het einde hebben persoon B en C 10 kaarten. De deler heeft er 11. De deler pakt de resterende kaart en legt daarna 2 kaarten weg. Die kaarten worden bij de punten van de tegenpartij opgeteld._NEWLINE_Daarna wordt er normaal gespeeld. De score op het einde wordt geteld, maar voor elke speler apart genoteerd. De volgende ronde schuift de deler op; elke speler speelt dus af en toe alleen._NEWLINE_Een variant hiervan is dat je 2 tegen 2 speelt waarbij de deler een denkbeeldige partner heeft. Het delen gaat als volgt\xc2\xa0: deler A geeft speler B 4 kaarten vervolgens legt hij voor zijn denkbeeldige partner 4 kaarten gedekt op tafel voor zich. Vervolgens geeft A speler C en zichzelf ook 4 kaarten. Bij de tweede deelronde krijgt iedereen terug 4 kaarten. Bij de denkbeeldige partner worden deze kaarten open op de 4 gedekte kaarten gelegd (cf. spel met 2 personen). Iedere slag bestaat uit 4 kaarten (speler A speelt voor zichzelf en de denkbeeldige speler). Als de denkbeeldige speler de slag binnenhaalt moet die ook de volgende slag beginnen (speler A dus).\n_START_SECTION_\nManillen met 6 personen\n_START_PARAGRAPH_\nNu wordt er in 2 teams van 3 tegen 3 gespeeld. De 6 wordt in het spel gebracht, waardoor nu dus met 36 kaarten gespeeld wordt, iedereen krijgt er 6. De volgorde van delen is 2 - 2 - 2._NEWLINE_Er bestaat een andere variant waarbij de 6 niet in het spel wordt gebracht. Je speelt nog altijd 3 tegen 3. Iedereen krijgt 5 kaarten. Eerst worden er 2 kaarten afgelegd en dan wordt er 2-1-2 gedeeld. Vervolgens mag degene die gedeeld heeft troef kiezen. Indien de deler wenst troef te kiezen mag hij de 2 afgelegde kaarten op zijn hand nemen. De deler kiest troef en legt vervolgens terug twee kaarten af. De waarde van die twee kaarten wordt bij de score van de tegenstanders geteld. De deler hoeft echter geen troef te maken. De deler mag het kiezen van de troef doorgeven aan zijn eerste teamgenoot. Deze speler mag opnieuw kiezen of hij troef kiest (indien zo mag hij daarvoor ook die twee afgelegde kaarten bekijken) of de beurt doorgeeft aan de derde teamspeler. Deze laatste moet dan troef kiezen.'