b"\n_START_ARTICLE_\nVairocana (vertaler)\n_START_SECTION_\nDe oudste teksten\n_START_PARAGRAPH_\nDe oudste teksten over Vairocana in de Tibetaanse literatuur dateren uit het begin van de 10e eeuw. In die documenten wordt hij beschreven als een van de eerste zeven Tibetanen, die van Shantarakshita de monnikswijding ontvangen in het toen recent gebouwde eerste Tibetaanse klooster bij Samye. In veel latere teksten wordt van de nyingma wordt hij beschreven als een van de vijfentwintig discipelen van Padmasambhava (in de oudste teksten over Vairocana komt Padmasambhava niet voor)._NEWLINE_Vairocana wordt ook beschreven in de literatuur van de b\xc3\xb6nreligie, de andere vorm van boeddhisme in Tibet. Ook de b\xc3\xb6n kent een instructiemethode, die de Grote Perfectie genoemd wordt Hij wordt daar vereerd als een persoon, die in een periode dat de b\xc3\xb6n in Tibet duidelijk vervolgd werd een volgeling was van beide religies._NEWLINE_Er is slechts \xc3\xa9\xc3\xa9n wat uitgebreider document met hagiografische elementen uit het leven van Vairocana bekend. Dat staat bekend als de Vairo 'dra'bag.\n_START_SECTION_\nDe legende in de boeddhistische geschiedschrijving\n_START_PARAGRAPH_\nFeitelijk is de Vairo 'dra'brag een tekst die in de eerste plaats gaat over de veronderstelde verspreiding van de dzogchen naar een aantal verschillende landen. In strikt historische zin is er het probleem, dat het oudste deel van de tekst al uit de 13e eeuw moet dateren en er in de eeuwen daarna nog belangrijke aanvullingen moeten zijn gedaan._NEWLINE_In de eerste hoofdstukken van het document wordt een meer algemene geschiedschrijving van het boeddhisme gegeven en vooral die van de oorsprong van tantrische rituelen. Er volgen dan een aantal hoofdstukken over de geschiedenis en het ontstaan van de dzogchendoctrine en de verspreiding daarvan. In de tekst van het document worden 23 personen genoemd die verantwoordelijk voor de verspreiding zouden zijn geweest. Van een aantal is in feitelijke en historische zin niets bekend. Van een aantal is het evident dat zij nooit iets te maken hebben gehad met de verspreiding van dzogchen. Op de lijst komen bijvoorbeeld de namen Nagarjuna en Buddhagupta voor. De naam van deze illustere personen op de lijst is in wezen bedoeld om een zwaarder gewicht te geven aan de veronderstelde authenticiteit en geloofwaardigheid van de dzogchenteksten in een periode dat die authenticiteit door de andere tradities in het Tibetaans boeddhisme fel werd betwist. Het is een van de vele voorbeelden in de klassieke Tibetaanse geschiedschrijving, waarbij de feitelijke historische werkelijkheid ondergeschikt gemaakt wordt aan het beoogde religieuze en pedagogische doel._NEWLINE_In de volgende hoofdstukken wordt dan vermeld, dat de koning Trisong Detsen in een vorig leven als een monnik in India leefde en daar de dzogchen beoefende. In zijn huidige leven realiseerde hij zich daarom dat dit de belangrijkste van alle doctrines is. Er werden dan ook een aantal jongeren uitgekozen om onderricht in het Sanskriet te ontvangen, naar India te gaan om de tekst te bestuderen en daarna naar Tibet te brengen. Geen van die jongeren is echter in staat om dat Sanskriet voldoende te leren beheersen. Padmasambhava heeft echter in zijn helderziendheid al een jongen geselecteerd, die wel voor die taak geschikt zou zijn._NEWLINE_Na een training in Samye vertrok Vairocana dan met een reisgezel naar India. Na enig onderzoek kwamen ze daar tot de conclusie dat Shri Singha de leraar moet zijn die over de juiste teksten beschikt. In die stad was echter juist voor hun aankomst een religieus dispuut uitgebroken met als resultaat dat de dzogchenteksten op een geheime plaats verborgen werden. Vairocana en zijn metgezel wisten door te dringen tot Shri Singha en ontvingen veel lessen van hem. In het geheim en gedurende de nacht onderwees Shri Singha hen ook in de dzogchen. Uiteindelijk wist Vairocana - met instemming van Shri Singha - toch de documenten met de teksten uit de geheime bergplaats te halen en keerde daarmee terug naar Tibet._NEWLINE_Daar onderwees hij vooral de koning in de dzogchen. In India was inmiddels ontdekt dat de teksten ontvreemd waren en zich in Tibet bevonden. Men verspreidde dan ook in Tibet het valse gerucht dat dit niet de dzogchenteksten waren, maar slechts zwarte magie bevatten, die niets goeds zal brengen voor Tibet. Het resultaat was, dat er oppositie tegen Vairocana ontstond. Daarnaast wees Vairocana als hoogstaand moreel persoon de avances af, die een van de vrouwen van de koning richting hem maakt. Die sloot zich daarop als wraak bij de oppositie tegen hem aan en wat uiteindelijk leidde tot een verbanning van Vairocana naar Tshabarong in het uiterste oosten van Tibet._NEWLINE_Voor zijn vertrek adviseerde hij de koning Vimalamitra uit te nodigen naar Tibet te komen om zijn werk voort te zetten._NEWLINE_Vairocana verbleef een groot aantal jaren in de ballingschap, maakte een lange reis naar China, maar wist uiteindelijk met hulp van door hem bekeerde adellijke families uit Tsabarong terug naar Samye te keren. Hij werkte daar verder aan de vertaling van vooral de dzogchenteksten en gaf anderen onderwijs daarin. Op verzoek van zeven discipelen vertelde hij hen het bovenstaande verhaal, die het op schrift zetten. Deze discipelen verborgen de tekst als een terma, die later in de 13e eeuw weer ontdekt werd.\n_START_SECTION_\nVairocana en de b\xc3\xb6nreligie\n_START_PARAGRAPH_\nVairocana wordt ook beschreven in de literatuur van de b\xc3\xb6nreligie, de andere vorm van boeddhisme in Tibet. Ook de b\xc3\xb6n kent een instructiemethode, die de Grote Perfectie genoemd wordt. Vairocana was in die teksten oorspronkelijk een volgeling van de b\xc3\xb6n , maar werd later boeddhist, mede om het mogelijk te maken dat b\xc3\xb6nteksten in de tijd van vervolging voor de vernietiging gespaard werden.\n_START_SECTION_\nRe\xc3\xafncarnatielijnen\n_START_PARAGRAPH_\nZowel de b\xc3\xb6ntraditie als de nyingma kennen re\xc3\xafncarnatielijnen van tulku's die met Vairocana aanvangen. Alleen al in de nyingma tradite worden vierentwintig tert\xc3\xb6ns als een re\xc3\xafncarnatie van Vairocana beschouwd. De meeste daarvan hebben een vorm van relatie met gebeurtenissen in de traditie van de b\xc3\xb6n. Een van de bekendste re\xc3\xafncarnaties is die van Rigzin Terdag Lingpa, de stichter van het klooster Mindroling, waarmee een soort renaissance van de nyingma in Tibet aanvangt._NEWLINE_De bekendste is echter Lodr\xc3\xb6 Thaye (1813-1899) , een van de oprichters van rim\xc3\xa9-beweging in Tibet. De laatste was door geboorte oorspronkelijk een volgeling van de b\xc3\xb6n, maar werd later in zijn leven Tibetaans boeddhist. Hij voegde echter het woord yungdrung (een woord dat kenmerkend is voor de b\xc3\xb6n) aan zijn naam toe. In essentie wordt met deze re\xc3\xafncarnatielijnen tot uitdrukking gebracht, dat Vairocana een symbool is voor het kunnen overbruggen van religieuze verschillen en eclectisch handelen."