b'\n_START_ARTICLE_\nJosip Broz Tito\n_START_SECTION_\nVroege carri\xc3\xa8re\n_START_PARAGRAPH_\nJosip Broz was afkomstig uit een Kroatisch-Sloveens boerengezin. De jonge Tito sloot zich, toen hij rond 1910 werkzaam was als metaalbewerker, aan bij de socialistische beweging in het Kroatische Zagreb. Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende hij in het Oostenrijks-Hongaarse leger aan het Russische front, waar hij krijgsgevangene werd gemaakt. Wat Tito in latere jaren zorgvuldig heeft weten te verbergen was dat hij in het begin van de oorlog ook aan het Servische front heeft gediend._NEWLINE_In Rusland maakte Tito de Oktoberrevolutie mee en ging hij over tot het communisme. In 1920 keerde Tito terug naar zijn vaderland, dat inmiddels een Zuidslavisch koninkrijk geworden was. In 1928 werd hij secretaris van de (verboden) Communistische Partij van Zagreb, en belandde voor vijf jaar in de gevangenis. Deze gevangenisstraf bleek achteraf een geluk voor Tito: enige tijd na Tito\'s veroordeling werd het beleid jegens communisten repressiever waarbij executies niet werden geschuwd. Terwijl zijn kameraden stierven zat Tito in de gevangenis._NEWLINE_Vervolgens vertrok Tito naar de Sovjet-Unie, waar hij lid werd van het Politbureau van de partij. Dit was waarschijnlijk een van de naargeestigste perioden in zijn leven. De Sovjet-Unie werd beheerst door Stalins Grote Zuivering waarbij men niet aarzelde om eveneens leden van buitenlandse communistische partijen in ballingschap op te pakken en te executeren bij de minste of geringste verdenking. Hieronder vielen o.a. de top van zowel de Poolse als de Joegoslavische partij. Omdat Tito ervoor zorgde niet op te vallen ontkwam hij aan de zuiveringen en kon zo de partijtop bereiken. In 1937 werd hij secretaris-generaal van de partij, waarna hij in opdracht van de Komintern begon te werken aan een reorganisatie van het partijapparaat.\n_START_SECTION_\nTweede Wereldoorlog en partizanenstrijd\n_START_PARAGRAPH_\nIn 1941 vielen Duitse, Italiaanse en Hongaarse troepen Joegoslavi\xc3\xab binnen. Na de capitulatie werd het land opgedeeld. Ook Bulgarije kreeg delen van Joegoslavi\xc3\xab toegewezen. Direct kwam het verzet in actie. Ook Tito nam de wapens tegen de bezettingsmachten op, alsmede tegen binnenlandse collaborateurs. Langzaamaan groeide zijn partizanenbeweging uit tot de sterkste verzetsorganisatie van het land. Het bergachtige terrein van Joegoslavi\xc3\xab maakte een guerrillastrijd tegen de buitenlandse indringers mogelijk, hoewel de Duitsers acties van de partizanen zeer gewelddadig vergolden. Tito zelf ontsnapte verscheidene malen ternauwernood aan de dood bij doelbewuste operaties van de Duitsers hem te doden of in handen te krijgen._NEWLINE_De partizanen organiseerden in de bevrijde gebieden comit\xc3\xa9s die optraden als voorlopige regering. Tijdens twee bijeenkomsten, in Biha\xc4\x87 op 26 november 1942 en in Jajce op 29 november 1943, werden de contouren geschetst voor een naoorlogs federaal Joegoslavi\xc3\xab. Ook werd Tito benoemd tot maarschalk._NEWLINE_Hoewel de beloofde substanti\xc3\xable hulp van de Sovjet-Unie op zich liet wachten, wist Tito als leider van het verzet uiteindelijk de overwinning te behalen, mede door westerse diplomatieke en militaire steun. In eigen land leek hij voor alle partijen een aanvaardbare figuur, omdat hij de verschillende etnische groepen van Joegoslavi\xc3\xab een grote mate van autonomie beloofde.\n_START_SECTION_\n\'Joegoslavische Derde Weg\'\n_START_PARAGRAPH_\nNa de Tweede Wereldoorlog vestigde Tito (vanaf 1945 premier, en sedert 1954 president) snel de alleenheerschappij voor de Communistische Partij. De eerste drie jaren van zijn heerschappij voerde Tito collectivisaties en andere maatregelen in die niet voor die van de Sovjet-Unie onderdeden. De geheime dienst, de OZNA, speurde de straten af naar fascisten, collaborateurs, ex-Usta\xc5\xa1e en ex-\xc4\x8cetniks. In deze jaren werd Tito als de trouwste volgeling van Stalin gezien._NEWLINE_Toch was dit maar schijn. De Joegoslavische maatregelen maakten de Russische leiders zelfs zenuwachtig, omdat ze op zijn minst suggereerden dat Joegoslavi\xc3\xab ideologisch gelijkwaardig was aan de Sovjet-Unie. In 1948 kwam het tot een breuk met de Sovjet-Unie, onder meer door een meningsverschil met Stalin. Toen deze bleef volhouden dat Joegoslavi\xc3\xab dankzij de Sovjet-Unie was bevrijd, opperde Tito dat Joegoslavi\xc3\xab zichzelf had bevrijd. Ook was Tito het niet eens met de economische maatregelen die Stalin in het Oostblok trachtte door te voeren. Die maatregelen waren goed voor de Sovjet-Unie, maar niet voor Joegoslavi\xc3\xab. Zoals in meerdere gevallen wenste de Sovjet-Unie dat Joegoslavi\xc3\xab een leverancier van voedselproducten en grondstoffen aan de Sovjet-Unie werd, terwijl Tito wilde industrialiseren en zich vooral niet economisch afhankelijk van de Sovjet-Unie wilde maken._NEWLINE_De ware steen des aanstoots was een voorstel om met Bulgarije en Albani\xc3\xab een unie aan te gaan. Deze landen zouden als deelrepublieken tot Joegoslavi\xc3\xab toetreden. Het idee dat Oostbloklanden dit uit zichzelf en zonder toestemming van Stalin konden was voor Moskou te gek voor woorden, en Stalin trachtte de landen terug te fluiten. Enver Hoxha van Albani\xc3\xab en Georgi Dimitrov van Bulgarije erkenden hun vergissing, maar Tito bleef Moskou weerstaan._NEWLINE_Het feit dat Joegoslavi\xc3\xab zich daarna, tegen de druk van de Sovjet-Unie in, wist te handhaven en binnen het communisme een eigen koers bleef varen, deed Tito\'s aanzien in binnen- en buitenland sterk toenemen. Toen hij in 1950 arbeiderszelfbestuur in de Joegoslavische bedrijven afkondigde, cre\xc3\xaberde hij daarmee een antimodel tegen het stalinisme. Nu werden de aanhangers van Stalin door de OZNA naar de kampen gestuurd.\n_START_SECTION_\nBeweging van Niet-Gebonden Landen\n_START_PARAGRAPH_\nIn de internationale politiek streefde Tito naar een \xe2\x80\x98blokvrije\xe2\x80\x99 positie voor Joegoslavi\xc3\xab. Hij was een van de initiatiefnemers en inspiratoren van de conferenties van de Beweging van Niet-Gebonden Landen, aanvaardde economische steun van alle kanten en keerde zich niet alleen tegen de ideologische pretenties van China en Albani\xc3\xab, maar bekritiseerde ook het Sovjet-Russische optreden na de Hongaarse Opstand (1956) en de Praagse Lente (Tsjecho-Slowakije, 1968). In eigen land bestreed Tito onder meer oppositie van Djilas en Rankovi\xc4\x87._NEWLINE_Sedert het begin van de jaren 70 stak het probleem van etnische en ideologische tegenstellingen opnieuw de kop op in Joegoslavi\xc3\xab. Tito reageerde daarop enerzijds met zuiveringen in de partij en anderzijds met de in 1974 afgekondigde federale grondwet, waarin de dominante positie van Servi\xc3\xab enigszins werd ingeperkt door de autonome provincies Kosovo en Vojvodina feitelijk gelijk te stellen aan de zes republieken. Hij volgde tegelijkertijd een hardere lijn tegen zijn opposanten.\n_START_SECTION_\nOverlijden van Tito en de federatie\n_START_PARAGRAPH_\nTito overleed op 4 mei 1980. Hij ging de geschiedenis in als de communistische leider die de Russische opmars naar het westen een halt wist toe te roepen: hij weekte zijn land los van het Oostblok, volgde zijn eigen weg en gaf het communisme in Joegoslavi\xc3\xab een eigen gestalte. Hij groeide van partizanenleider uit tot een politiek leider. Als president voor het leven voerde Tito een dictatoriaal bewind, dat hem in staat stelde onrust te onderdrukken en politieke tegenstanders voor tientallen jaren de mond te snoeren. Na de dood van Tito leidden ideologische en vooral etnische spanningen tot gewelddadige confrontaties: zijn levenswerk bleek daar uiteindelijk niet tegen bestand. Vanaf 1986, het jaar waarin het nationalisme in Servi\xc3\xab de overhand kreeg, dreven de binnenlandse republieken uit elkaar. In de jaren 90 leidden de eeuwenoude tegenstellingen tussen Servi\xc3\xabrs, Albanezen, Kroaten en Bosni\xc3\xabrs tot het uiteenvallen van de Joegoslavische statenbond (zie: Oorlogen in Joegoslavi\xc3\xab).\n_START_SECTION_\nOnderscheidingen\n_START_PARAGRAPH_\nTito was als \xc3\xa9\xc3\xa9n der oprichters van de Beweging van Niet-Gebonden Landen en als regeringschef van een land dat op de grens van het Oostblok en West-Europa lag een graag geziene gast in het Westen. Hij bezocht tal van hoofdsteden en verleende en ontving veel onderscheidingen. Zo was hij ook Ridder-Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw, de (in 1970 door Luxemburg verleende) Orde van de Gouden Leeuw van Nassau en Grootlint in de Leopoldsorde._NEWLINE_Van Tito is een citaat overgeleverd: "Mensen vonden het leuk om mij ridderorden en onderscheidingen te geven, ik beleefde daar ook veel plezier aan". Zie voor meer informatie de lijst van ridderorden en onderscheidingen van Maarschalk Tito.'