b'\n_START_ARTICLE_\nMa\xc5\x82a ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczka\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nSiedmioletnia Sara Crewe, wychowana w Indiach przez czu\xc5\x82ego i pob\xc5\x82a\xc5\xbcliwego ojca, kapitana Ralfa Crewe, zostaje wys\xc5\x82ana do Londynu, gdzie ma uczy\xc4\x87 si\xc4\x99 na pensji dla dziewcz\xc4\x85t prowadzonej przez Mari\xc4\x99 Minchin. B\xc4\x99d\xc4\x85c pod wra\xc5\xbceniem fortuny Crewego i maj\xc4\x85c nadziej\xc4\x99 na jak najd\xc5\x82u\xc5\xbcszy pobyt Sary na pensji, panna Minchin pozwala jej na o wiele wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc innym uczennicom. Sara ma swoj\xc4\x85 pokoj\xc3\xb3wk\xc4\x99, salon, kucyka i ekstrawaganck\xc4\x85 garderob\xc4\x99, ponadto mo\xc5\xbce robi\xc4\x87 wszystko, na co ma ochot\xc4\x99 i stale jest komplementowana i przedstawiana jako wzorowa uczennica. Jej presti\xc5\xbc jeszcze wzrasta, gdy kapitan Crewe zostaje wsp\xc3\xb3\xc5\x82w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem kilku kopalni diament\xc3\xb3w. Mimo tak wyj\xc4\x85tkowej pozycji Sara pozostaje skromna i kulturalna, doskonale si\xc4\x99 uczy i przyja\xc5\xbanie odnosi si\xc4\x99 do wszystkich w szkole._NEWLINE_W dniu jedenastych urodzin jej \xc5\xbcycie nagle si\xc4\x99 jednak zmienia. Prawnik kapitana Crewe przynosi wiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 o nag\xc5\x82ym bankructwie i \xc5\x9bmierci ojca Sary, co sprawia, \xc5\xbce panna Minchin postanawia zamieni\xc4\x87 dotychczasow\xc4\x85 \xe2\x80\x9epokazow\xc4\x85 wychowank\xc4\x99" w s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85. Sara zostaje zmuszona do zamieszkania na zimnym i wilgotnym strychu, pod byle pretekstem jest g\xc5\x82odzona i zmuszana do chodzenia w \xc5\x82achmanach, pracuje ponad si\xc5\x82y. Ze wszystkich dawnych przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82ek jedynie Ermengarda, wy\xc5\x9bmiewana przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 uczennic za brak zdolno\xc5\x9bci, i kilkuletnia Lottie (we wcze\xc5\x9bniejszych polskich t\xc5\x82umaczeniach \xe2\x80\x93 Lotka) podnosz\xc4\x85 Sar\xc4\x99 na duchu i gdy zapada noc wkradaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do pokoiku Sary, a ta opowiada im przer\xc3\xb3\xc5\xbcne bajki, kt\xc3\xb3re sama wymy\xc5\x9bli\xc5\x82a. Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82k\xc4\x85 jest tak\xc5\xbce druga ma\xc5\x82a s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca Becky (we wcze\xc5\x9bniejszych polskich t\xc5\x82umaczeniach \xe2\x80\x93 R\xc3\xb3zia), a tak\xc5\xbce szczur Melchizedek. Ratunkiem dla Sary jest jej bogata wyobra\xc5\xbania, kt\xc3\xb3ra pozwala jej przetrwa\xc4\x87 trudno\xc5\x9bci codzienno\xc5\x9bci. Sara bacznie obserwuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc swoje otoczenie, przygl\xc4\x85daj\xc4\x85c si\xc4\x99 zw\xc5\x82aszcza tajemniczemu \xe2\x80\x9epanu z Indii" \xe2\x80\x93 pogr\xc4\x85\xc5\xbconemu w depresji biznesmenowi przyby\xc5\x82emu do Anglii z Indii oraz odwiedzaj\xc4\x85cej go rodzinie Carmichael, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Sara, ze wzgl\xc4\x99du na liczebno\xc5\x9b\xc4\x87, nazywa Wielk\xc4\x85 Rodzin\xc4\x85. Dziewczynka nie wie, \xc5\xbce tajemniczy bogacz to Carrisford, by\xc5\x82y wsp\xc3\xb3lnik jej ojca, kt\xc3\xb3ry uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Anglii, by znale\xc5\xba\xc4\x87 c\xc3\xb3rk\xc4\x99 kapitana Crewe, przekaza\xc4\x87 jej odzyskan\xc4\x85 fortun\xc4\x99 jej ojca i pom\xc3\xb3c jej odzyska\xc4\x87 dawn\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85._NEWLINE_Indyjski s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy Carrisforda, Ram Dass, opowiada swojemu panu o nieznanej mu z imienia ma\xc5\x82ej s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cej z pensji panny Minchin, kt\xc3\xb3rej n\xc4\x99dzne \xc5\xbcycie budzi jego wsp\xc3\xb3\xc5\x82czucie. Obaj zaczynaj\xc4\x85 w tajemnicy jej pomaga\xc4\x87, przysy\xc5\x82aj\xc4\x85c anonimowo prezenty i ubrania dla niej oraz zostawiaj\xc4\x85c na stole posi\xc5\x82ki. Panna Minchin, cho\xc4\x87 niemi\xc5\x82o zdumiona, akceptuje te prezenty, przekonana, \xc5\xbce Sar\xc4\x85 anonimowo zaopiekowa\xc5\x82 si\xc4\x99 jaki\xc5\x9b daleki krewny. Kt\xc3\xb3rego\xc5\x9b dnia ma\xc5\x82pka Rama Dassa ucieka na poddasze Sary, kt\xc3\xb3ra udaje si\xc4\x99 nast\xc4\x99pnego dnia do domu Carrisforda, by j\xc4\x85 odda\xc4\x87. S\xc5\x82ysz\xc4\x85c, i\xc5\xbc dziewczynka umie m\xc3\xb3wi\xc4\x87 w hindi, Carrisford i Carmichael zaczynaj\xc4\x85 zadawa\xc4\x87 jej dalsze pytania i w ko\xc5\x84cu dochodz\xc4\x85 do wniosku, \xc5\xbce maj\xc4\x85 przed sob\xc4\x85 osob\xc4\x99, kt\xc3\xb3rej szukali. Po burzliwej rozmowie z pann\xc4\x85 Minchin Carrisford zabiera Sar\xc4\x99 z pensji. Sara nie zmienia si\xc4\x99 \xe2\x80\x93 nadal jest serdeczna, pe\xc5\x82na ciep\xc5\x82a i ch\xc4\x99ci do pomocy, chocia\xc5\xbc zn\xc3\xb3w staje si\xc4\x99 bogat\xc4\x85 dziedziczk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nOkoliczno\xc5\x9bci powstania utworu\n_START_PARAGRAPH_\nZanim powsta\xc5\x82a powie\xc5\x9b\xc4\x87 w obecnym kszta\xc5\x82cie, Burnett napisa\xc5\x82a powie\xc5\x9b\xc4\x87 w odcinkach Sara Crewe, w kt\xc3\xb3rej ramowo zawar\xc5\x82a wszystkie elementy rozszerzone nast\xc4\x99pnie w powie\xc5\x9bci. W\xc4\x85tek Sary, najpierw \xe2\x80\x9epokazowej wychowanki", a nast\xc4\x99pnie zwyk\xc5\x82ej s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cej na pensji bezwzgl\xc4\x99dnej panny Minchin, cudownie odnalezionej przez wsp\xc3\xb3lnika jej ojca, pozosta\xc5\x82 bez zmian. Istotn\xc4\x85 zmian\xc4\x85 jest pog\xc5\x82\xc4\x99bienie rysunku psychologicznego bohater\xc3\xb3w, zindywidualizowanie niekt\xc3\xb3rych kole\xc5\xbcanek Sary ze szko\xc5\x82y oraz poszerzenie opisu jej los\xc3\xb3w przed strat\xc4\x85 ojca. W latach 1902-1903 adaptacja sceniczna utworu, napisana przez t\xc4\x99 sam\xc4\x85 autork\xc4\x99, by\xc5\x82a obecna na scenach Nowego Jorku i Londynu.\n_START_SECTION_\nNawi\xc4\x85zania literackie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1995, Gabrielle Charbonnet napisa\xc5\x82a Ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczk\xc4\x99, trzycz\xc4\x99\xc5\x9bciowy cykl o losach Molly Stewart, c\xc3\xb3rki bogatego re\xc5\xbcysera oddanej do ekskluzywnej szko\xc5\x82y z internatem. G\xc5\x82\xc3\xb3wny w\xc4\x85tek cyklu zasadniczo powtarza\xc5\x82 przes\xc5\x82anie powie\xc5\x9bci Burnett.'