b'\n_START_ARTICLE_\nSofij\xc3\xb3wka (poemat)\n_START_PARAGRAPH_\nSofij\xc3\xb3wka (w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie Sofij\xc3\xb3wka, w sposobie topograficznym opisana wierszem przez Jana Nepomucena Czy\xc5\xbcewicza) \xe2\x80\x93 poemat opisowy autorstwa Stanis\xc5\x82awa Trembeckiego, zawieraj\xc4\x85cy opis ogrodu Zofii Potockiej, powsta\xc5\x82y w epoce o\xc5\x9bwiecenia.\n_START_SECTION_\nGeneza utworu\n_START_PARAGRAPH_\nSofij\xc3\xb3wka zosta\xc5\x82a najprawdopodobniej napisana w latach 1804\xe2\x80\x931806. Jej tworzenie zbieg\xc5\x82o si\xc4\x99 z wizyt\xc4\x85 Stanis\xc5\x82awa Trembeckiego w Tulczynie, gdzie przebywa\xc5\x82 w tym czasie u Stanis\xc5\x82awa Szcz\xc4\x99snego Potockiego. Zaproszenie poety do Tulczyna pokry\xc5\x82o si\xc4\x99 z zam\xc3\xb3wieniem na poemat._NEWLINE_Park Sofij\xc3\xb3wka powsta\xc5\x82 ku chwale trzeciej \xc5\xbcony Stanis\xc5\x82awa Szcz\xc4\x99snego Potockiego \xe2\x80\x93 Zofii. Zam\xc3\xb3wienie na poemat dotyczy\xc5\x82o opisu wychwalaj\xc4\x85cego niezwyk\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i wspania\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 ogrodu (zaprojektowanego przez Ludwika Metzella), kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 le\xc5\xbce\xc4\x87 niedaleko Tulczyna i Humania, nad rzek\xc4\x85 Kamionk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nInspiracje i nawi\xc4\x85zania\n_START_PARAGRAPH_\nTrembecki nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82 w swym dziele do nurtu poezji opisowej (Sofij\xc3\xb3wk\xc4\x99 opatrzy\xc5\x82 podtytu\xc5\x82em w sposobie topograficznym opisana) jednak\xc5\xbce samego opisu jest w utworze niewiele (Teresa Kostkiewiczowa obliczy\xc5\x82a, \xc5\xbce jest ich 84 wersy, czyli 16%), najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jest on pretekstem do snucia rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 na r\xc3\xb3\xc5\xbcne tematy, co jest zgodne z tradycj\xc4\x85 interpretacji ogrodu jako \xe2\x80\x9esystemu znak\xc3\xb3w kulturowych\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 Trembecki interpretuje przyrod\xc4\x99 jako co\xc5\x9b nasyconego kultur\xc4\x85 i zakotwiczonego w cywilizacji i historii._NEWLINE_W Sofij\xc3\xb3wce jest pe\xc5\x82no odwo\xc5\x82a\xc5\x84 do kultury staro\xc5\xbcytnej Grecji (greckie motywy w poemacie maj\xc4\x85 zwi\xc4\x85zek z pochodzeniem Zofii, kt\xc3\xb3ra by\xc5\x82a Greczynk\xc4\x85). Ka\xc5\xbcde odwiedzone miejsce i ka\xc5\xbcdy spostrze\xc5\xbcony przez narratora przedmiot w ogrodzie zwi\xc4\x85zane s\xc4\x85 w pewien spos\xc3\xb3b z elementami nale\xc5\xbc\xc4\x85cymi do kr\xc4\x99gu kultury Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego. W poemacie mo\xc5\xbcna odnale\xc5\xba\xc4\x87 nawi\xc4\x85zania do mit\xc3\xb3w greckich, system\xc3\xb3w filozoficznych i antycznej literatury._NEWLINE_Trembecki inspirowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przede wszystkim dzie\xc5\x82ami zagranicznymi. W\xc5\x9br\xc3\xb3d nich wymieni\xc4\x87 mo\xc5\xbcna Ogrody Jacques\'a Delille\xe2\x80\x99a (1782) i Las Windsorski Alexandra Pope\xe2\x80\x99a (1713).\n_START_SECTION_\nNarracja\n_START_PARAGRAPH_\nNarratorem poematu jest zwyk\xc5\x82y spacerowicz, najprawdopodobniej ogrodnik Sofij\xc3\xb3wki (Jan Nepomucen Czy\xc5\xbcewicz.). Kategoria narratora jest w dziele dwuznaczna \xe2\x80\x93 przedstawia si\xc4\x99 on bowiem jako \xe2\x80\x9eprostaczek\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 kto\xc5\x9b, kto nie jest w stanie zrozumie\xc4\x87 pods\xc5\x82uchanej rozmowy filozof\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 jednak niejednokrotnie daje odbiorcy pokaz swej wiedzy i umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci odczytywania znak\xc3\xb3w kultury z otaczaj\xc4\x85cych go w ogrodzie element\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nElementy panegiryczne\n_START_PARAGRAPH_\nTrembecki rozumia\xc5\x82, \xc5\xbce opisuj\xc4\x85c ogr\xc3\xb3d musi si\xc4\x99 zdoby\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na pochwa\xc5\x82\xc4\x99 rodu Potockich. Od autora oczekiwano, aby jego poemat zawiera\xc5\x82 elementy panegiryczne. Autor Sofij\xc3\xb3wki postawiony by\xc5\x82 w trudnej sytuacji, poniewa\xc5\xbc Szcz\xc4\x99sny Potocki zosta\xc5\x82 uznany za zdrajc\xc4\x99 ojczyzny. Zanim jednak Potocki zosta\xc5\x82 marsza\xc5\x82kiem Konfederacji targowickiej wielu \xc3\xb3wczesnych autor\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z kr\xc4\x99gu Pu\xc5\x82aw pochlebnie wypowiada\xc5\x82o si\xc4\x99 o zas\xc5\x82ugach Potockiego, republikanina. Ocen\xc4\x99 swojego mecenasa Trembecki zostawi\xc5\x82 przysz\xc5\x82ym pokoleniom:_NEWLINE_i co dla swego kraju, co czyni\xc5\x82 dla ziomk\xc3\xb3w_NEWLINE_na osobnej to karcie damy dla potomk\xc3\xb3w._NEWLINE_Tony panegiryczne w poemacie nie wykraczaj\xc4\x85 poza prosty komplement ad personam. Komplementowa\xc5\x82 natomiast Potockiego jako dobrego m\xc4\x99\xc5\xbca, gospodarza i ojca. Elementy panegiryczne w dziele dotycz\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Katarzyny Wielkiej i Aleksandra I, kt\xc3\xb3rzy jako \xe2\x80\x9ew\xc5\x82adcy o\xc5\x9bwieceni\xe2\x80\x9d przywr\xc3\xb3cili Ukrainie wielko\xc5\x9b\xc4\x87 i w\xc5\x82\xc4\x85czyli j\xc4\x85 w kr\xc4\x85g kultury europejskiej.\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nSofij\xc3\xb3wka rozpoczyna si\xc4\x99 od inwokacji skierowanej do Ukrainy, kt\xc3\xb3ra jest odmalowana w poemacie jako \xe2\x80\x9ekraina mlekiem i miodem p\xc5\x82yn\xc4\x85ca\xe2\x80\x9d. Narrator obejmuje spojrzeniem ca\xc5\x82\xc4\x85 przestrze\xc5\x84 kraju, kt\xc3\xb3ra jawi mu si\xc4\x99 jako arkadyjska: urodzajna i pe\xc5\x82na dobrobytu, lecz zarazem poddana nieustannym zmianom historycznym, n\xc4\x99kana przez liczne wojny i b\xc4\x99d\xc4\x85ca pod panowaniem r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnych lud\xc3\xb3w. Ta zmieniaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 nieustannie przestrze\xc5\x84 zostaje opanowana i uporz\xc4\x85dkowana przez dobrego w\xc5\x82adc\xc4\x99, Katarzyn\xc4\x99 II._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnie spojrzenie narratora zaw\xc4\x99\xc5\xbca si\xc4\x99 i uwaga zostaje przekierowana na Sofij\xc3\xb3wk\xc4\x99. Trembecki wychwala posta\xc4\x87 Stanis\xc5\x82awa Potockiego \xe2\x80\x93 za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela ogrodu. Element panegiryczny pozostaje bardzo subtelny (przemilczana jest kwestia zdrady ojczyzny przez Potockiego). Po fragmencie wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85cym pochwa\xc5\x82\xc4\x99 nast\xc4\x99puje cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wyja\xc5\x9bniaj\xc4\x85ca genez\xc4\x99 ogrodu \xe2\x80\x93 polowanie, podczas kt\xc3\xb3rego zar\xc3\xb3wno Potocki, jak i Zofia zostaj\xc4\x85 trafieni strza\xc5\x82\xc4\x85 Amora i zakochuj\xc4\x85 si\xc4\x99 w sobie. Jednak\xc5\xbce przed \xe2\x80\x9eupolowaniem\xe2\x80\x9d Zofii bo\xc5\xbcek mi\xc5\x82o\xc5\x9bci nakaza\xc5\x82 Stanis\xc5\x82awowi, aby ten wybudowa\xc5\x82 dla niej w tym miejscu ogr\xc3\xb3d. Kupidyn dostarcza Potockiemu licznych i szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owych wskaz\xc3\xb3wek dotycz\xc4\x85cych wygl\xc4\x85du parku. Nast\xc4\x99pnym fragmentem poematu jest pochwa\xc5\x82a wspania\xc5\x82o\xc5\x9bci ogrodu ju\xc5\xbc zbudowanego:_NEWLINE_[...] a w Tulczynie znarowione oko,_NEWLINE_gdzie znajduj\xc4\x85c przedmioty z ka\xc5\xbcdej miary znaczne,_NEWLINE_wszelkie potem \xc5\x9brzednio\xc5\x9bci zdaj\xc4\x85 si\xc4\x99 niesmaczne._NEWLINE_Podmiot liryczny wyra\xc5\xbca tu zdanie, \xc5\xbce w Sofij\xc3\xb3wce wszystko jest pi\xc4\x99kne i wspania\xc5\x82e \xe2\x80\x93 na tyle wspania\xc5\x82e, \xc5\xbce wszelkie inne rzeczy (reprezentuj\xc4\x85ce \xc5\x9brednie walory estetyczne, lecz mog\xc4\x85ce si\xc4\x99 podoba\xc4\x87) w por\xc3\xb3wnaniu z tulczy\xc5\x84skim ogrodem s\xc4\x85 brzydkie._NEWLINE_W dalszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zaczyna si\xc4\x99 podr\xc3\xb3\xc5\xbc ogrodnika po ogrodzie. W pierwszej kolejno\xc5\x9bci zwiedza on grot\xc4\x99 \xc5\x81okietka (nazwan\xc4\x85 tak najprawdopodobniej z powodu niewielkiego rozmiaru), gdzie nad wej\xc5\x9bciem widnieje wykuty w skale napis:_NEWLINE_Tu zapomnij twych nieszcz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87, a przyjm szcz\xc4\x99\xc5\x9bcia wieszcze._NEWLINE_Gdy za\xc5\x9b jeste\xc5\x9b szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwym, b\xc4\x85d\xc5\xba szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwym jeszcze._NEWLINE_Z groty \xc5\x81okietka osoba m\xc3\xb3wi\xc4\x85ca w\xc4\x99druje ku skale, kt\xc3\xb3ra jest \xe2\x80\x9eLeukacie podobna\xe2\x80\x9d. Ska\xc5\x82a Leukaty jest \xe2\x80\x93 wed\xc5\x82ug legendy \xe2\x80\x93 ska\xc5\x82\xc4\x85, z kt\xc3\xb3rej zrzuci\xc5\x82a si\xc4\x99 Safona, nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwie zakochana w Faonie. Nast\xc4\x99puje tu zwrot nadawcy do dziewcz\xc4\x85t mieszkaj\xc4\x85cych nad Bohem (ukrai\xc5\x84ska rzek\xc4\x85), aby pami\xc4\x99ta\xc5\x82y o tej tragedii i by\xc5\x82y w mi\xc5\x82o\xc5\x9bci wierne i wzajemne._NEWLINE_W dalszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci w\xc4\x99dr\xc3\xb3wki spojrzenie spaceruj\xc4\x85cego koncentruje si\xc4\x99 na g\xc5\x82azie, kt\xc3\xb3ry upami\xc4\x99tnia \xc5\x9bmier\xc4\x87 male\xc5\x84kich dzieci Szcz\xc4\x99snego i Zofii: Konstantego, Mikula i Heleny. Uwaga ogrodnika koncentruje si\xc4\x99 nast\xc4\x99pnie na granitowym mo\xc5\x9bcie, niedaleko kt\xc3\xb3rego znajduje si\xc4\x99 gmach zwany Tetydjonem. Podmiot m\xc3\xb3wi\xc4\x85cy jest zaciekawiony genez\xc4\x85 nazwy gmachu, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 wyja\xc5\x9bnia mu Metzell, budowniczy i architekt ogrodu. Opowiada on o gwa\xc5\x82cie, kt\xc3\xb3ry na Tetydzie (morskiej nimfie) dokona\xc5\x82 Peleus. Podczas gwa\xc5\x82tu Tetyda w obronie w\xc5\x82asnej mia\xc5\x82a zmienia\xc4\x87 swoj\xc4\x85 posta\xc4\x87, lecz Peleus okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 silniejszy i uczyni\xc5\x82 j\xc4\x85 brzemienn\xc4\x85 (z tego gwa\xc5\x82tu pocz\xc4\x99ty zosta\xc5\x82 Achilles). Peleus zrobi\xc5\x82 na Tetydzie wra\xc5\xbcenie (podczas aktu zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a uwag\xc4\x99 na jego pi\xc4\x99kno, zr\xc4\x99czno\xc5\x9b\xc4\x87 i odwag\xc4\x99 \xe2\x80\x93 akt seksualny zacz\xc4\x85\xc5\x82 jej si\xc4\x99 podoba\xc4\x87) i zgodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 wyj\xc5\x9b\xc4\x87 za niego. Na pami\xc4\x85tk\xc4\x99 tego wydarzenia gmach zyska\xc5\x82 swoj\xc4\x85 nazw\xc4\x99._NEWLINE_W dalszej kolejno\xc5\x9bci podmiot m\xc3\xb3wi\xc4\x85cy odwiedza kana\xc5\x82 podziemny, w kt\xc3\xb3rym czeka na niego przygotowana \xc5\x82\xc3\xb3d\xc5\xba z przewo\xc5\xbanikiem. Otoczenie przypomina ogrodnikowi Hades, a przewo\xc5\xbanik Charona. Po wyp\xc5\x82yni\xc4\x99ciu z kana\xc5\x82u dop\xc5\x82ywa do wyspy zwanej Anti-Circe. Nazwa wyspy wzi\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 od imienia mitycznej czarodziejki Kirke, kt\xc3\xb3ra zamienia\xc5\x82a ludzi w zwierz\xc4\x99ta. Przedrostek "anty-" \xc5\x9bwiadczy o tym, jak twierdzi\xc5\x82 Stanis\xc5\x82aw Potocki, \xc5\xbce na wyspie ka\xc5\xbcde zwierz\xc4\x99 staje si\xc4\x99 lepsze i zyskuje ludzkie przymioty ("bierze twarz cz\xc5\x82owiecz\xc4\x85"). Autor wymienia tygrysa, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 morderc\xc4\x85 i niszczycielem, a sta\xc5\x82 si\xc4\x99 szlachetny; ma\xc5\x82pk\xc4\x99 \xe2\x80\x93 bezmy\xc5\x9bln\xc4\x85 na\xc5\x9bladowczyni\xc4\x99, modnisi\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra przemienia si\xc4\x99 w stworzenie o obyczajach godnych na\xc5\x9bladowania; wieprza, kt\xc3\xb3ry zmienia si\xc4\x99 z \xc5\xbcar\xc5\x82ocznego we wstrzemi\xc4\x99\xc5\xbaliwego; gryfa \xe2\x80\x93 sk\xc4\x85pca, kt\xc3\xb3ry przechodzi metamorfoz\xc4\x99 w hojn\xc4\x85 istot\xc4\x99; kreta \xe2\x80\x93 niedowiarka, kt\xc3\xb3ry uwierzy\xc5\x82 w to, co nieudowodnione, i motyla \xe2\x80\x93 wietrznika, kt\xc3\xb3ry si\xc4\x99 ustabilizowa\xc5\x82._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnie ogrodnik dochodzi do miejsca, w kt\xc3\xb3rym p\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 strumie\xc5\x84:_NEWLINE_wko\xc5\x82o kryty, ga\xc5\x82\xc4\x85zka \xc5\xbcadna go nie tr\xc4\x85ci_NEWLINE_ani promie\xc5\x84 roz\xc5\x9bwietli, ani ptak nie zam\xc4\x85ci._NEWLINE_Podmiot liryczny wychwala wspania\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 strumienia (por\xc3\xb3wnuje go do diamentu), twierdzi, \xc5\xbce jest on kr\xc3\xb3low\xc4\x85 po\xc5\x9br\xc3\xb3d w\xc3\xb3d \xe2\x80\x93 doskonale gasi pragnienie i ch\xc5\x82odzi. Pochwa\xc5\x82a strumienia staje si\xc4\x99 pretekstem do krytyki pija\xc5\x84stwa. W kolejnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci znajduje si\xc4\x99 element panegiryczny chwal\xc4\x85cy Aleksandra I, cara rosyjskiego, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego kr\xc3\xb3la Polski. Podmiot liryczny chwali jego zdolno\xc5\x9bci wojenne, zacne obyczaje i szerzenie edukacji._NEWLINE_W nast\xc4\x99pnym fragmencie ogrodnik \xc5\xbcartuje, \xc5\xbce ziemie ukrai\xc5\x84skie mia\xc5\x82y swoich wielkich ludzi jeszcze przed nastaniem czas\xc3\xb3w z\xc5\x82otej ery kultury greckiej. Wymienia Scyt\xc3\xb3w: (mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Scytii, dzisiaj tereny Eurazji) Awarysza, kt\xc3\xb3ry dosta\xc5\x82 od Apollina z\xc5\x82ote strza\xc5\x82y, na kt\xc3\xb3rych si\xc4\x99 przemieszcza\xc5\x82; Zamo\xc5\x82czego, kt\xc3\xb3ry posiad\xc5\x82 sekret nie\xc5\x9bmiertelno\xc5\x9bci, Anarchasisa \xe2\x80\x93 m\xc4\x99drca, pisarza, i Swera \xe2\x80\x93 filozofa-stoika._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnie nast\xc4\x99puje pochwa\xc5\x82a Szcz\xc4\x99snego Potockiego jako cz\xc5\x82owieka nauki i mi\xc5\x82o\xc5\x9bnika prawdy. W ogrodzie mie\xc5\x9bci\xc5\x82 si\xc4\x99 otoczony drzewami plac podobny do miejsca, w kt\xc3\xb3rym w staro\xc5\xbcytnej Grecji toczono filozoficzne dyskusje. Kiedy ogrodnik wszed\xc5\x82 w to miejsce, us\xc5\x82ysza\xc5\x82 rozmow\xc4\x99 dw\xc3\xb3ch filozof\xc3\xb3w dotycz\xc4\x85c\xc4\x85 filozofii liberty\xc5\x84skiej (wspomniana jest kosmogonia Lukrecjusza i etyka Epikura). Dyskusja by\xc5\x82a prowadzona przez filozofa s\xc4\x99dziwego i filozofa m\xc5\x82odszego. Wyk\xc5\x82ad starszego rozm\xc3\xb3wcy mia\xc5\x82 wyd\xc5\xbawi\xc4\x99k epikurejsko-lukrecja\xc5\x84ski. Wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 on, \xc5\xbce \xc5\x9bwiat sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z atom\xc3\xb3w, a materia wiecznie trwa, cho\xc4\x87 jest poddana nieustannej przemianie. Pojawia si\xc4\x99 idea Wielkiego Roku, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rej \xc5\x9bwiat nieustannie si\xc4\x99 powtarza, byt jest wiecznie niszczony i rekreowany. Natomiast m\xc5\x82odszy filozof przedstawia\xc5\x82 swoje zdanie na temat moralno\xc5\x9bci (kt\xc3\xb3r\xc4\x85 rozumie na spos\xc3\xb3b epikurejski). G\xc5\x82\xc3\xb3wnym tematem jego wywodu jest rozkosz , kt\xc3\xb3ra jest warto\xc5\x9bci\xc4\x85 pozazmys\xc5\x82ow\xc4\x85 i kt\xc3\xb3rej warunkiem istnienia jest brak cierpie\xc5\x84. Rozkosz jest po\xc5\x82\xc4\x85czona z etyk\xc4\x85, poniewa\xc5\xbc dobro mia\xc5\x82o si\xc4\x99 bra\xc4\x87 z przyjemno\xc5\x9bci. Przyjemno\xc5\x9b\xc4\x87 natomiast mia\xc5\x82a swoje \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o w rozumie i cnotach. Spacerowicz postrzega siebie jako prostaczka, dla kt\xc3\xb3rego to, co przed chwil\xc4\x85 us\xc5\x82ysza\xc5\x82, jest tylko pust\xc4\x85 gadanin\xc4\x85. Zaczyna jednak polemik\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra rozpoczyna si\xc4\x99 od ucieczki ogrodnika w \xe2\x80\x9erozkoszne bory\xe2\x80\x9d. Ucieczka ta jest spowodowana wyk\xc5\x82adem filozofa o rozkoszy. Prostaczek przedk\xc5\x82ada ponad filozofi\xc4\x99 dyskutant\xc3\xb3w w\xc5\x82asn\xc4\x85 interpretacj\xc4\x99 mitu o Prometeuszu. Wed\xc5\x82ug narratora ludzie dziel\xc4\x85 si\xc4\x99 na dwa rodzaje: lepszych, kt\xc3\xb3rzy zostali ulepieni przez Prometeusza, i gorszych, podobnych ma\xc5\x82pom, kt\xc3\xb3rzy wywodz\xc4\x85 si\xc4\x99 od jego brata \xe2\x80\x93 Epimeteusza._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnie przechodze\xc5\x84 zwraca si\xc4\x99 w stron\xc4\x99 ha\xc5\x82as\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re dochodz\xc4\x85 z miejsca stawiania obelisku. Monolit jest wystawiany Zofii, o czym \xc5\x9bwiadczy wyryty napis: \xe2\x80\x9eWnuk Dyjony dla czwartej po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 Charyty\xe2\x80\x9d (czwart\xc4\x85 Charyt\xc4\x85 jest w\xc5\x82a\xc5\x9bnie Zofia)._NEWLINE_Niedaleko tego miejsca spacerowicz zauwa\xc5\xbca mogi\xc5\x82\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra ma w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci skry\xc4\x87 zw\xc5\x82oki Stanis\xc5\x82awa Szcz\xc4\x99snego Potockiego. Spostrze\xc5\xbcona mogi\xc5\x82a staje si\xc4\x99 przyczyn\xc4\x85 melancholii podmiotu lirycznego, kt\xc3\xb3ra przenika ko\xc5\x84cowy fragment Sofij\xc3\xb3wki. Pr\xc3\xb3buje on t\xc4\x99 melancholi\xc4\x99 zwalczy\xc4\x87 humorem i rozumem, a tak\xc5\xbce poprzez odwo\xc5\x82anie si\xc4\x99 do etyki epikurejskiej. Ukojenia zaznaje jednak dopiero pod wp\xc5\x82ywem blisko\xc5\x9bci cudownej, \xc5\xbar\xc3\xb3dlanej wody. Ko\xc5\x84c\xc3\xb3wka poematu jest pochwa\xc5\x82\xc4\x85 urody Zofii \xe2\x80\x93 to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie ona jest najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 ozdob\xc4\x85 ogrodu.'