b'\n_START_ARTICLE_\nPow\xc3\xb3d\xc5\xba na Alasce (2009)\n_START_SECTION_\nPrzyczyny\n_START_PARAGRAPH_\nZima na prze\xc5\x82omie lat 2008 i 2009 przynios\xc5\x82a niezwykle du\xc5\xbce opady \xc5\x9bniegu. W Kotzebue, kt\xc3\xb3re po\xc5\x82o\xc5\xbcone jest nad wybrze\xc5\xbcem Morza Beringa, pokrywa \xc5\x9bniegowa osi\xc4\x85ga\xc5\x82a poziom 102 cm, przy \xc5\x9bredniej, kt\xc3\xb3ra wynosi 40 cm._NEWLINE_W innych miejscach pokrywa \xc5\x9bniegowa r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc by\xc5\x82a wy\xc5\xbcsza od \xc5\x9bredniej. W Fairbanks wynios\xc5\x82a 181,61 cm (71,5 cala), niska temperatura w pierwszych trzech miesi\xc4\x85cach roku zapobieg\xc5\x82a przedwczesnym roztopom \xc5\x9bniegu._NEWLINE_\xc5\x9anieg spad\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w du\xc5\xbcych ilo\xc5\x9bciach na jednostk\xc4\x99 osadnicz\xc4\x85 Lake Minchumina oraz na G\xc3\xb3ry Alaska._NEWLINE_W okolicach Eagle, l\xc3\xb3d na rzece Jukon osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 grubo\xc5\x9b\xc4\x87 140 cm (55 cali) czyli o ponad 40% wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc wynosi norma._NEWLINE_W po\xc5\x82owie kwietnia National Weather Service wyrazi\xc5\x82o obawy, \xc5\xbce topniej\xc4\x85cy \xc5\x9bnieg mo\xc5\xbce doprowadzi\xc4\x87 do powodzi._NEWLINE_W Fairbanks oraz w interiorze Alaski temperatura poni\xc5\xbcej zera wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a do kwietnia. Do 26 kwietnia temperatura nie przekracza\xc5\x82a 10 \xc2\xb0C Po tym dniu nast\xc4\x85pi\xc5\x82 gwa\xc5\x82towny wzrost temperatury. 28 kwietnia na lotnisku w Fairbanks \xc5\x9bnieg uleg\xc5\x82 stopieniu. Nast\xc4\x99pnego dnia w Fairbanks temperatura wynios\xc5\x82a 23 \xc2\xb0C, a 30 kwietnia termometry w mie\xc5\x9bcie pokaza\xc5\x82y temperatur\xc4\x99 24 \xc2\xb0C (najwy\xc5\xbcsza odnotowana temperatura dla tego miesi\xc4\x85ca). Wysokie temperatury odnotowano tak\xc5\xbce w Eagle, Delta Junction i w innych miastach centralnej Alaski._NEWLINE_W mniej ni\xc5\xbc jeden tydzie\xc5\x84 na obszarze centralnej Alaski zacz\xc4\x99\xc5\x82y wyl\xc4\x99ga\xc4\x87 si\xc4\x99 komary. Wzrost temperatury by\xc5\x82 tak szybki, \xc5\xbce 1 maja wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y pierwsze po\xc5\xbcary las\xc3\xb3w. Ju\xc5\xbc w tym czasie rzeki w ca\xc5\x82ej centralnej Alasce powodowa\xc5\x82y powodzie\n_START_SECTION_\nDolina Tanana\n_START_PARAGRAPH_\nDolina Tanana by\xc5\x82a pierwszym obszarem Alaski, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 dotkni\xc4\x99ty przez wiosenne powodzie. 28 kwietnia l\xc3\xb3d na rzece Salcha spowodowa\xc5\x82 zator, woda zala\xc5\x82a dolin\xc4\x99 i nisko po\xc5\x82o\xc5\xbcone obszary miasta Salcha. Wysokie temperatury wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w kilku kolejnych dniach, zator z lodu na rzece zosta\xc5\x82 powi\xc4\x99kszony, kilka rodzin zosta\xc5\x82o zmuszonych do opuszczenia swoich dom\xc3\xb3w przez rosn\xc4\x85cy poziom wody. Wa\xc5\x82y przeciwpowodziowe w pobli\xc5\xbcu rzeki wzmacniane by\xc5\x82y workami z piaskiem. W Salcha zatory lodowe pu\xc5\x9bci\xc5\x82y 30 kwietnia, powoduj\xc4\x85c, \xc5\xbce poziom wody dramatycznie spad. Rekordowe temperatury w tym dniu spowodowa\xc5\x82y, \xc5\xbce tamy z lodu powstawa\xc5\x82y na innych rzekach w rejonie doliny._NEWLINE_Na rzece Chatanika, tamy lodowe spowodowa\xc5\x82y pow\xc3\xb3d\xc5\xba, kt\xc3\xb3ra zagra\xc5\xbca\xc5\x82a wielu domom; gdy zatory lodowe pu\xc5\x9bci\xc5\x82y poziom wody zacz\xc4\x85\xc5\x82 opada\xc4\x87. 1 maja prawie ca\xc5\x82y Okr\xc4\x99g Fairbanks North Star by\xc5\x82 zagro\xc5\xbcony powodzi\xc4\x85. W jednostce osadniczej Fox ma\xc5\x82e strumienie spowodowa\xc5\x82y powodzie, niekt\xc3\xb3re domy musia\xc5\x82y zosta\xc4\x87 ewakuowane. Powodzie wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w North Pole oraz na obszarach wiejskich okr\xc4\x99gu._NEWLINE_W dniu 2 maja wysoka woda na rzece Chena spowodowa\xc5\x82a, \xc5\xbce w Fairbanks ni\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcone tereny zosta\xc5\x82y zalane. Wysoka woda przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 do tego, \xc5\xbce Korpus In\xc5\xbcynieryjny Armii Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych rozwa\xc5\xbcna budow\xc4\x99 struktur obronnych przed powodziami (Chena River Lakes Flood Control Project) w Fairbanks. 5 maja woda zacz\xc4\x99\xc5\x82a opada\xc4\x87 w Fairbanks oraz na otaczaj\xc4\x85cych terenach, poziom w rzece Tanana wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do normy a pow\xc3\xb3d\xc5\xba nast\xc4\x99pnie nawiedzi\xc5\x82a rejon rzeki Jukon._NEWLINE_W okolicach osady Nenana, dosz\xc5\x82o do zerwania si\xc4\x99 barki z miejsca cumowania, kt\xc3\xb3ra p\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a w d\xc3\xb3\xc5\x82 rzeki Jukon, gdzie zosta\xc5\x82a zatrzymana przy u\xc5\xbcyciu helikoptera.\n_START_SECTION_\nKuskokwim\n_START_PARAGRAPH_\nDnia 6 maja, wiele tam lodowych utworzy\xc5\x82o si\xc4\x99 na rzece Kuskokwim w pobli\xc5\xbcu miejscowo\xc5\x9bci Upper Kalskag oraz Lower Kalskag. Topi\xc4\x85ce si\xc4\x99 zapory lodowe spowodowa\xc5\x82y nasilenie si\xc4\x99 rzeki na obszarach obu wsi, a tak\xc5\xbce zmusi\xc5\x82a mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w do walki z wod\xc4\x85. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej zapora lodowa pu\xc5\x9bci\xc5\x82a i pop\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a w d\xc3\xb3\xc5\x82 rzeki, gdzie ponownie utworzy\xc5\x82y si\xc4\x99 zapory lodowe, tym razem w okolicach miasta Akiak. W wyniku powodzi ewakuowano ponad 10% mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta w pobli\xc5\xbcu Bethel, a wielu pozosta\xc5\x82ych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w musia\xc5\x82o szuka\xc4\x87 schronienia w lokalnej szkole .\n_START_SECTION_\nSusitna\n_START_PARAGRAPH_\nDnia 3 maja zapory lodowe utworzy\xc5\x82y si\xc4\x99 na rzece Susitna, powoduj\xc4\x85c zalanie w\xc4\x99z\xc5\x82a kolejowego Alaska Railroad. Du\xc5\xbce kawa\xc5\x82ki lodu zalega\xc5\x82y na torowisku, utrudniaj\xc4\x85c tym samym napraw\xc4\x99 linii kolejowej. Zdarzenie to spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce szlak kolejowy pomi\xc4\x99dzy Fairbanks i Anchorage by\xc5\x82 zamkni\xc4\x99ty do 7 maja, kiedy to zosta\xc5\x82y zako\xc5\x84czone wszystkie prace naprawcze i zosta\xc5\x82y przywr\xc3\xb3cone us\xc5\x82ugi kolejowe.\n_START_SECTION_\nJukon\n_START_PARAGRAPH_\nDnia 3 i 4 maja l\xc3\xb3d na rzece Jukon w pobli\xc5\xbcu granicy mi\xc4\x99dzy Alask\xc4\x85 a Kanad\xc4\x85 zacz\xc4\x85\xc5\x82 p\xc4\x99ka\xc4\x87. Kawa\xc5\x82ki lody zacz\xc4\x99\xc5\x82y p\xc5\x82yn\xc4\x85c w stron\xc4\x99 miasta Eagle, kt\xc3\xb3re po\xc5\x82o\xc5\xbcone jest na zach\xc3\xb3d od granicy. 4 maja du\xc5\xbce ilo\xc5\x9bci lodu spowodowa\xc5\x82y powstanie tam lodowych oko\xc5\x82o 16 km w d\xc3\xb3\xc5\x82 rzeki od Eagle. Wysoki poziom rzeki, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 nast\xc4\x99pstwem wyst\xc4\x85pienie w poprzednim tygodniu wysokich temperatur i topnienia si\xc4\x99 \xc5\x9bniegu, spowodowa\xc5\x82a zalanie miasta. Du\xc5\xbce kawa\xc5\x82ki lodu zosta\xc5\x82y przesuni\xc4\x99te w rejon miasta Riverbank, gdzie znajduje si\xc4\x99 mur oporowy a l\xc3\xb3d rozbi\xc5\x82 si\xc4\x99 o sklepy i budynki. Rdzenia ludno\xc5\x9b\xc4\x87 Alaski mieszkaj\xc4\x85ce we wsi Eagle (ang. Eagle Village) zosta\xc5\x82a powa\xc5\xbcnie dotkni\xc4\x99ta przez pow\xc3\xb3d\xc5\xba, wie\xc5\x9b zosta\xc5\x82a zalana i zniszczona przez bloki lodowe. W mie\xc5\x9bcie Eagle pow\xc3\xb3d\xc5\xba spowodowa\xc5\x82a spustoszenie oraz 120 os\xc3\xb3b by\xc5\x82o pozbawionych dom\xc3\xb3w._NEWLINE_Wysoka woda nast\xc4\x99pnie nawiedzi\xc5\x82a miejscowo\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w \xc5\x9brodkowym biegu rzeki. 7 maja pow\xc3\xb3d\xc5\xba uderzy\xc5\x82a w Fort Yukon. Mimo \xc5\xbce poziom rzeki by\xc5\x82 wy\xc5\xbcszy o 120 cm, nie spowodowa\xc5\x82o to \xc5\xbcadnych uszkodze\xc5\x84 w innych miastach po\xc5\x82o\xc5\xbconych nad Jukonem. W innych miejscowo\xc5\x9bciach wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y drobne podtopienia i niekt\xc3\xb3rzy mieszka\xc5\x84cy zostali ewakuowani z dom\xc3\xb3w do szk\xc3\xb3l i miejscowo\xc5\x9bci Fort Yukon Air Force Station._NEWLINE_W dolnym biegu rzeki pow\xc3\xb3d\xc5\xba uderzy\xc5\x82a we wsie po tygodniu od puszczenia tam lodowych w Eagle. 16 maja zosta\xc5\x82y dotkni\xc4\x99te wsie Grayling, Holy, Cross i Nulato.\n_START_SECTION_\nReakcja\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze pomoce na skutek wyst\xc4\x85pienia powodzi by\xc5\x82y organizowane przez ludzi oraz organizacje, kt\xc3\xb3re dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 w rejonie katastrofy. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 pomocy by\xc5\x82a skierowana dla mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Eagle, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dla Akiak i wsi Stevens._NEWLINE_3 maja pracownicy National Park Service z siedzib\xc4\x85 w Yukon-Charley Rivers National Preserve w Eagle, wsparli mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta, kt\xc3\xb3rych domy zosta\xc5\x82y zalane. Dostawa wody i \xc5\xbcywno\xc5\x9bci zosta\xc5\x82a dostarczona 5 maja do wsi Eagle, nast\xc4\x99pnego dnia przybyli na miejsce urz\xc4\x99dnicy z Wydzia\xc5\x82u Bezpiecze\xc5\x84stwa Alaski (ang. Alaska Division of Homeland Security and Emergency Management), kt\xc3\xb3rzy zarz\xc4\x85dzali pomoc\xc4\x85 z siedziby w szkole w Eagle. W czwartek, 7 maja helikopter National Park Service, sprawdza\xc5\x82 miejsce odizolowane, gdzie przebywali ludzie ._NEWLINE_6 maja gubernator Sarah Palin og\xc5\x82osi\xc5\x82a region rzek Jukon, Kuskokwim, Kobuk i Susitna za obszar kl\xc4\x99ski \xc5\xbcywio\xc5\x82owej. W Fairbanks, obywatele przekazali 3175 kg darowizn na pomoc mieszka\xc5\x84com Eagle. Suma darowizn by\xc5\x82a tak du\xc5\xbca, \xc5\xbce linie lotnicze, kt\xc3\xb3re dobrowolnie przesy\xc5\x82a\xc5\x82y je do Eagle, mia\xc5\x82y problem z ich transportem. 7 maja ca\xc5\x82kowita suma przekazanych darowizn wynios\xc5\x82a 4763 kg._NEWLINE_10 maja rz\xc4\x85dowa pomoc zacz\xc4\x99\xc5\x82a dociera\xc4\x87 do dotkni\xc4\x99tych kl\xc4\x99sk\xc4\x85 teren\xc3\xb3w. Do Akiak nad rzek\xc4\x85 Kuskokwim zosta\xc5\x82o dostarczone paliwo, woda pitna, \xc5\xbcywno\xc5\x9b\xc4\x87 i inne przedmioty. Cztery zbiorniki o pojemno\xc5\x9bci 1514 litr\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y wys\xc5\x82ane do Eagle, poniewa\xc5\xbc studnie w tym miejscu zosta\xc5\x82y zanieczyszczone .'