b'\n_START_ARTICLE_\nP\xc5\x82ynotok\n_START_PARAGRAPH_\nP\xc5\x82ynotok pourazowy, przetoka p\xc5\x82ynowa (\xc5\x82ac. liquorrhea posttraumatica) \xe2\x80\x93 wyciek p\xc5\x82ynu m\xc3\xb3zgowo-rdzeniowego spowodowany urazem, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej z\xc5\x82amaniem podstawy czaszki z przerwaniem ci\xc4\x85g\xc5\x82o\xc5\x9bci opony twardej.\n_START_SECTION_\nObjawy\n_START_PARAGRAPH_\nObjawy kliniczne zale\xc5\xbc\xc4\x85 od towarzysz\xc4\x85cego urazu i stopnia nasilenia wycieku p\xc5\x82ynu m\xc3\xb3zgowo-rdzeniowego. Znaczny ubytek obj\xc4\x99to\xc5\x9bci p\xc5\x82ynu m\xc3\xb3zgowo-rdzeniowego mo\xc5\xbce spowodowa\xc4\x87 objawy hipotonii \xc5\x9br\xc3\xb3dczaszkowej - b\xc3\xb3l g\xc5\x82owy nasilaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 przy jej unoszeniu, niekiedy nudno\xc5\x9bci, wymioty.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nLeczenie p\xc5\x82ynotoku przez pierwsze 7-10 dni jest zachowawcze: oczekuje si\xc4\x99 samoistnego zamkni\xc4\x99cia przetoki. Polega ono na zaleceniu pacjentowi odpoczynku w pozycji p\xc3\xb3\xc5\x82le\xc5\xbc\xc4\x85cej i przeciwdzia\xc5\x82aniu wzrostom ci\xc5\x9bnienia \xc5\x9br\xc3\xb3dczaszkowego- unikanie pr\xc3\xb3by Valsalvy: fizjologicznie towarzyszy ona kaszlowi, kichaniu lub intensywnemu parciu na stolec). Niekiedy stosuje si\xc4\x99 acetazolamid zmniejszaj\xc4\x85cy produkcj\xc4\x99 p\xc5\x82ynu m\xc3\xb3zgowo-rdzeniowego a tak\xc5\xbce leki moczop\xc4\x99dne lub drena\xc5\xbc l\xc4\x99d\xc5\xbawiowy p\xc5\x82ynu m\xc3\xb3zgowo-rdzeniowego (przez 5 dni po oko\xc5\x82o 150 ml/dob\xc4\x99). Obecnie stosowanie drena\xc5\xbcu l\xc4\x99d\xc5\xbawiowego zw\xc5\x82aszcza w p\xc5\x82ynotoku nosowym budzi kontrowersje. Mo\xc5\xbce by\xc4\x87 on przyczyn\xc4\x85 powstania objawu syfonu a tak\xc5\xbce jest przeciwwskazany w przypadku wzmo\xc5\xbconego ci\xc5\x9bnienia \xc5\x9br\xc3\xb3dczaszkowego lub obrz\xc4\x99ku m\xc3\xb3zgu. Zdania s\xc4\x85 podzielone odno\xc5\x9bcie stosowania profilaktycznej antybiotykoterapii. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 autor\xc3\xb3w uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce profilaktyka antybiotykowa nie zmniejsza cz\xc4\x99sto\xc5\x9bci wyst\xc4\x99powania zaka\xc5\xbce\xc5\x84 CUN a powoduje dodatkowo selekcj\xc4\x99 szczep\xc3\xb3w opornych. W niekt\xc3\xb3rych jednak przypadkach antybiotykoterapia jest nieodzowna - w przypadku istnienia du\xc5\xbcego ryzyka rozwini\xc4\x99cia neuroinfekcji (osoby wyniszczone, z obni\xc5\xbcon\xc4\x85 odporno\xc5\x9bci\xc4\x85, chorzy leczeni z powodu zapalenia zatok przynosowych itp.) Utrzymuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 p\xc5\x82ynotok jest wskazaniem do leczenia operacyjnego: plastyki opony twardej powi\xc4\x99zi\xc4\x85 szerok\xc4\x85 albo pokrycia ubytku w oponie twardej okostn\xc4\x85 od strony jamy nosowej metod\xc4\x85 wewn\xc4\x85trznosow\xc4\x85 FESS. Decyzj\xc4\x99 o podj\xc4\x99ciu rynochirurgicznego leczenia p\xc5\x82ynotoku podejmuje si\xc4\x99 po 10-14 dniach przy braku ustania p\xc5\x82ynotoku. Doj\xc5\x9bcie rynochirurgiczne metod\xc4\x85 FESS jest obecnie preferowane. Minimalizuje ono powik\xc5\x82ania, zwi\xc4\x85zane z neurochirurgicznym doj\xc5\x9bciem drog\xc4\x85 kraniotomii.'