b'\n_START_ARTICLE_\nKocio\xc5\x82 z Gundestrup\n_START_PARAGRAPH_\nKocio\xc5\x82 z Gundestrup \xe2\x80\x93 bogato zdobione naczynie ze srebra powsta\xc5\x82e w okresie late\xc5\x84skim, datowane na II lub I w. p.n.e, jeden z najcenniejszych zabytk\xc3\xb3w celtyckiej sztuki z\xc5\x82otniczej. Odnalezione zosta\xc5\x82o na torfowisku w pobli\xc5\xbcu miejscowo\xc5\x9bci Gundestrup (Himmerland, Dania) w 1891 roku. Obecnie przechowywane jest w du\xc5\x84skim Muzeum Narodowym (Nationalmuseet) w Kopenhadze._NEWLINE_Dekoracje na \xc5\x9bciankach kot\xc5\x82a przedstawiaj\xc4\x85 celtyckie b\xc3\xb3stwa i rytua\xc5\x82y. Z tego w\xc5\x82a\xc5\x9bnie powodu i w zwi\xc4\x85zku z rozmiarami (69 cm \xc5\x9brednicy, 42 cm wysoko\xc5\x9bci), s\xc4\x85dzi si\xc4\x99, \xc5\xbce kocio\xc5\x82 m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 u\xc5\xbcywany w celach ofiarnych przez druid\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nZnalezisko i rekonstrukcja\n_START_PARAGRAPH_\nKocio\xc5\x82 odnaleziono rozebrany na cz\xc4\x99\xc5\x9bci w torfowisku Raevemos (w tym miejscu odkryto r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ufortyfikowan\xc4\x85 osad\xc4\x99 z I wieku p.n.e.) w roku 1891, zosta\xc5\x82 on najprawdopodobniej z\xc5\x82o\xc5\xbcony w spos\xc3\xb3b rytualny w suchszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci torfowiska, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce jako ofiara. W 1891 znaleziono zestaw 13 srebrnych element\xc3\xb3w: jeden okr\xc4\x85g\xc5\x82y, pi\xc4\x99\xc4\x87 d\xc5\x82ugich prostok\xc4\x85tnych i siedem kr\xc3\xb3tszych r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc prostok\xc4\x85tnych (\xc3\xb3smego nie odnaleziono). Elementy te wykonane z 97% srebra, by\xc5\x82y cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo poz\xc5\x82acane._NEWLINE_W 1892 roku Sophus M\xc3\xbcller przeprowadzi\xc5\x82 rekonstrukcj\xc4\x99 kot\xc5\x82a, uk\xc5\x82adaj\xc4\x85c elementy w znany dzisiaj kszta\xc5\x82t, z pi\xc4\x99cioma kr\xc3\xb3tszymi wewn\xc4\x85trz, siedmioma d\xc5\x82ugimi na zewn\xc4\x85trz i okr\xc4\x85g\xc5\x82ym jako podstaw\xc4\x85. Wed\xc5\x82ug propozycji Klindta-Jensena, elementy zewn\xc4\x99trzne s\xc4\x85 obecnie zwykle oznaczane ma\xc5\x82ymi literami od a do g, a wewn\xc4\x99trzne wielkimi, od A do E.\n_START_SECTION_\nPodstawa\n_START_PARAGRAPH_\nOkr\xc4\x85g\xc5\x82a podstawa zdominowana jest przez posta\xc4\x87 byka, na kt\xc3\xb3rego grzbiecie widnieje posta\xc4\x87 cz\xc5\x82owieka w skoku, dzier\xc5\xbc\xc4\x85cego w\xc5\x82\xc3\xb3czni\xc4\x99 i atakuj\xc4\x85cego ni\xc4\x85 byka. Przedstawione s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dwa psy \xe2\x80\x93 jednego nad g\xc5\x82ow\xc4\x85 byka, a drugiego pod jego racicami.\n_START_SECTION_\nElement A: Rogaty b\xc3\xb3g\n_START_PARAGRAPH_\nW cz\xc4\x99\xc5\x9bci centralnej elementu A ukazana jest siedz\xc4\x85ca posta\xc4\x87 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzny z rogami, zwykle uto\xc5\xbcsamiana z bogiem Cernunnosem. W prawej r\xc4\x99ce posta\xc4\x87 trzyma torques, a w lewej \xe2\x80\x93 g\xc5\x82ow\xc4\x99 rogatego w\xc4\x99\xc5\xbca. Na lewo ode\xc5\x84 widnieje jele\xc5\x84 z poro\xc5\xbcem podobnym do rog\xc3\xb3w b\xc3\xb3stwa. Scen\xc4\x99 t\xc4\x99 otaczaj\xc4\x85 inne zwierz\xc4\x99ta: pies (lub wilk), zwierz\xc4\x99 z rodziny kot\xc3\xb3w, rogate zwierz\xc4\x99ta oraz posta\xc4\x87 ludzka jad\xc4\x85ca na rybie lub delfinie. Scen\xc4\x99 t\xc4\x99 przyr\xc3\xb3wnuje si\xc4\x99 cz\xc4\x99sto do podobnych zwi\xc4\x85zanych z Pashupati, \xe2\x80\x9epanem zwierz\xc4\x85t\xe2\x80\x9d, z kultury rejonu doliny Indusu.\n_START_SECTION_\nElement B: Bogini z ko\xc5\x82ami\n_START_PARAGRAPH_\nNa elemencie B widnieje popiersie bogini, po jej obu stronach znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 ko\xc5\x82a o sze\xc5\x9bciu szprychach i mityczne zwierz\xc4\x99ta: dwa stworzenia podobne do s\xc5\x82oni i dwa gryfy. Pod jej postaci\xc4\x85 znajduje si\xc4\x99 du\xc5\xbcy pies lub wilk.\n_START_SECTION_\nElement C: Z\xc5\x82amane ko\xc5\x82o\n_START_PARAGRAPH_\nNa elemencie C widnieje popiersie brodatego boga trzymaj\xc4\x85cego z\xc5\x82amane ko\xc5\x82o. Mniejsza skacz\xc4\x85ca posta\xc4\x87 w he\xc5\x82mie z rogami r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc trzyma brzeg ko\xc5\x82a i prawdopodobnie stara si\xc4\x99 je poruszy\xc4\x87. Pod skacz\xc4\x85c\xc4\x85 sylwetk\xc4\x85 znajduje si\xc4\x99 rogaty w\xc4\x85\xc5\xbc. Ca\xc5\x82\xc4\x85 grup\xc4\x99 otaczaj\xc4\x85 s\xc5\x82onie i gryfy podobne do przedstawionych na elemencie B. Brodaty b\xc3\xb3g uto\xc5\xbcsamiany jest zwykle z iryjskim Dagd\xc4\x85. Szprychy ko\xc5\x82a s\xc4\x85 u\xc5\x82o\xc5\xbcone asymetrycznie, ale s\xc4\x85dz\xc4\x85c z dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci, oryginalnie mog\xc5\x82o ich by\xc4\x87 w tym kole dwana\xc5\x9bcie, co zgadza\xc5\x82oby si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ze znaleziskiem poch\xc3\xb3wku z rydwanem we wschodnim Yorkshire\n_START_SECTION_\nElement D: Ofiara z byk\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nElement D przedstawia scen\xc4\x99 zabijania lub polowania na byki. Trzy byki obr\xc3\xb3cone w prawo stoj\xc4\x85 w rz\xc4\x99dzie, na ka\xc5\xbcdego zamierza si\xc4\x99 mieczem m\xc4\x99\xc5\xbcczyzna. Pod racicami ka\xc5\xbcdego byka widnieje pies biegn\xc4\x85cy w prawo, a nad grzbietem ka\xc5\xbcdego z byk\xc3\xb3w znajduje si\xc4\x99 gepard, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc biegn\xc4\x85cy w prawo.\n_START_SECTION_\nElement E: Inicjacja wojownik\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nElement E najprawdopodobniej przedstawia scen\xc4\x99 rytualnej inicjacji. W dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wida\xc4\x87 rz\xc4\x85d wojownik\xc3\xb3w dzier\xc5\xbc\xc4\x85cych w\xc5\x82\xc3\xb3cznie i tarcze, towarzysz\xc4\x85 im postacie graj\xc4\x85ce na instrumentach zwanych carnyx (rodzaj tr\xc4\x85by wojennej z tub\xc4\x85 w postaci paszczy smoka), wszyscy maszeruj\xc4\x85 w lewo. Po lewej stronie, du\xc5\xbca posta\xc4\x87 zanurza inn\xc4\x85 posta\xc4\x87 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzny w kotle. Jest to ofiara przez uduszenie sk\xc5\x82adana Teutatesowi. W g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci widniej\xc4\x85 wojownicy odje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85cy konno od kot\xc5\x82a, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce ju\xc5\xbc po ceremonii inicjacji. Co ciekawe, w mitach celtyckich z p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego okresu pojawia si\xc4\x99 motyw o\xc5\xbcywiania, w kt\xc3\xb3rym zmarli wojownicy zanurzani s\xc4\x85 w kot\xc5\x82ach.\n_START_SECTION_\nInterpretacja\n_START_PARAGRAPH_\nSrebrny kocio\xc5\x82 z Gundestrup stanowi najwi\xc4\x99kszy znany przyk\xc5\x82ad europejskiego rzemios\xc5\x82a z\xc5\x82otniczego epoki \xc5\xbcelaza. Styl i wykonanie sugeruj\xc4\x85 pochodzenie trackie, cho\xc4\x87 ornamentyka wskazuje raczej na celtyckie (torques, rogate b\xc3\xb3stwo, carnyx, ozdobne listki w stylu late\xc5\x84skim). Niekt\xc3\xb3re motywy wywodz\xc4\x85 si\xc4\x99 Jonii (gryfy, koniki morskie, i fantastyczne zwierz\xc4\x99ta). Lew, lampart i s\xc5\x82onie powsta\xc5\x82y pod wp\xc5\x82ywem kultur azjatyckich. Scena walki Herkulesa z lwem wywodzi si\xc4\x99 z mitologii greckiej. Postacie z uniesionymi ramionami nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85 gestami do motyw\xc3\xb3w znanych z Azji Mniejszej. Natomiast boginie podtrzymuj\xc4\x85ce piersi kojarz\xc4\x85 si\xc4\x99 z przedstawieniami nagiej bogini z Mezopotamii._NEWLINE_R\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9b\xc4\x87 motyw\xc3\xb3w i wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w tworzy\xc5\x82a pole do rozmaitych, cz\xc4\x99sto sprzecznych, teorii na temat trackiego lub galijskiego pochodzenia obiektu._NEWLINE_Bergquist i Taylor wysuwaj\xc4\x85 tez\xc4\x99, \xc5\xbce kocio\xc5\x82 wykonany zosta\xc5\x82 przez trackich rzemie\xc5\x9blnik\xc3\xb3w, prawdopodobnie na zam\xc3\xb3wienie celtyckich Skordysk\xc3\xb3w (Scordisci) i wpad\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w r\xc4\x99ce Cymbr\xc3\xb3w (Cimbri), kt\xc3\xb3rzy najechali dorzecze Dunaju w 120 p.n.e. Olmsted z kolei interpretuje ikonografi\xc4\x99 kot\xc5\x82a jako prototyp irlandzkiego mitu opisanego w T\xc3\xa1in B\xc3\xb3 Cuailnge, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c posta\xc4\x87 rogatego boga z C\xc3\xbachulainnem raczej ni\xc5\xbc z Cernunnosem.'