b'\n_START_ARTICLE_\nBozony cechowania\n_START_SECTION_\nBozony cechowania w modelu standardowym\n_START_PARAGRAPH_\nW Modelu Standardowym istniej\xc4\x85 trzy rodzaje bozon\xc3\xb3w cechowania: fotony, bozony W i Z, oraz gluony. Ka\xc5\xbcdemu z nich odpowiada jedno z oddzia\xc5\x82ywa\xc5\x84: fotony s\xc4\x85 bozonami oddzia\xc5\x82ywania elektromagnetycznego, bozony W i Z oddzia\xc5\x82ywania s\xc5\x82abego, natomiast gluony przenosz\xc4\x85 oddzia\xc5\x82ywanie silne. W zwi\xc4\x85zku z hipotez\xc4\x85 uwi\xc4\x99zienia kwark\xc3\xb3w, pojedyncze gluony nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 przy niskich energiach. Mog\xc4\x85 natomiast wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 jako ci\xc4\x99\xc5\xbckie kule gluonowe (ich istnienie nie zosta\xc5\x82o jednak potwierdzone eksperymentalnie).\n_START_SECTION_\nLiczba bozon\xc3\xb3w cechowania\n_START_PARAGRAPH_\nW kwantowej teorii pola z cechowaniem, bozony cechowania s\xc4\x85 kwantami p\xc3\xb3l z cechowaniem. Oznacza to, \xc5\xbce istnieje tyle bozon\xc3\xb3w cechowania, ile generator\xc3\xb3w pola. W prostym przypadku elektrodynamiki kwantowej, gdzie grup\xc4\x85 cechowania jest U(1), istnieje tylko jeden bozon cechowania (foton). W chromodynamice kwantowej, bardziej skomplikowana grupa SU(3) posiada 8 generator\xc3\xb3w, co znajduje odbicie w o\xc5\x9bmiu gluonach. Istnienie trzech bozon\xc3\xb3w W i Z wynika z 3 generator\xc3\xb3w grupy SU(2) w oddzia\xc5\x82ywaniu elektros\xc5\x82abym.\n_START_SECTION_\nCi\xc4\x99\xc5\xbckie bozony cechowania\n_START_PARAGRAPH_\nZ przyczyn technicznych bozony cechowania s\xc4\x85 opisywane matematycznie przez r\xc3\xb3wnania pola dla cz\xc4\x85stek nie posiadaj\xc4\x85cych masy. W najprostszym rozumieniu wszystkie bozony cechowania powinny by\xc4\x87 wi\xc4\x99c pozbawione masy, natomiast si\xc5\x82y przez nie przenoszone powinny mie\xc4\x87 du\xc5\xbcy zasi\xc4\x99g. Sprzeczno\xc5\x9b\xc4\x87 pomi\xc4\x99dzy t\xc4\x85 teori\xc4\x85 a dowodami eksperymentalnymi, ukazuj\xc4\x85cymi bardzo kr\xc3\xb3tki zasi\xc4\x99g oddzia\xc5\x82ywania s\xc5\x82abego, wymaga g\xc5\x82\xc4\x99bszego spojrzenia na problem._NEWLINE_W my\xc5\x9bl Modelu Standardowego, bozony W i Z uzyskuj\xc4\x85 mas\xc4\x99 przez Mechanizm Higgsa: cztery bozony (symetrii SU(2)xU(1)) oddzia\xc5\x82ywania elektros\xc5\x82abego \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85 si\xc4\x99 z polem Higgsa. Pole to ulega spontanicznemu za\xc5\x82amaniu symetrii, w wyniku czego wszech\xc5\x9bwiat wype\xc5\x82niony jest przez niezerow\xc4\x85 energi\xc4\x99 pr\xc3\xb3\xc5\xbcni. Ta Warto\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 nast\xc4\x99pnie z trzema spo\xc5\x9br\xc3\xb3d bozon\xc3\xb3w cechowania oddzia\xc5\x82ywania elektros\xc5\x82abego (W i Z), nadaj\xc4\x85c im mas\xc4\x99. Pozosta\xc5\x82e bozony pozostaj\xc4\x85 bez masy (fotony). Teoria przewiduje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc istnienie skalara, bozonu Higgsa, kt\xc3\xb3rego istnienie wst\xc4\x99pnie potwierdzaj\xc4\x85 wyniki bada\xc5\x84 og\xc5\x82oszone 4 lipca 2012 w CERN.\n_START_SECTION_\nTeorie wielkiej unifikacji\n_START_PARAGRAPH_\nW Teoriach Wielkiej Unifikacji istniej\xc4\x85 dodatkowe bozony cechowania, nazywane bozonami X i bozonami Y. Tworzy\xc5\x82yby one bezpo\xc5\x9brednie oddzia\xc5\x82ywanie pomi\xc4\x99dzy kwarkami a leptonami, naruszaj\xc4\x85c zasad\xc4\x99 zachowania liczby barionowej i powoduj\xc4\x85c rozpad protonu. Bozony te by\xc5\x82yby bardzo ci\xc4\x99\xc5\xbckie (bardziej ni\xc5\xbc bozony W i Z), w zwi\xc4\x85zku z z\xc5\x82amaniem symetrii. \xc5\xbbadne przes\xc5\x82anki ku istnieniu takich bozon\xc3\xb3w (np. podczas rozpad\xc3\xb3w proton\xc3\xb3w obserwowanych w Super-Kamiokande) nie zosta\xc5\x82y zaobserwowane.'