b"\n_START_ARTICLE_\nFort Jefferson\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPi\xc4\x99\xc4\x87 lat po podpisaniu Traktatu Florydy, na mocy kt\xc3\xb3rego Hiszpania sprzeda\xc5\x82a Floryd\xc4\x99 Stanom Zjednoczonym, US Navy poszukiwa\xc5\x82o sposobu na powstrzymanie piractwa na Karaibach. Pod koniec grudnia 1824 i pocz\xc4\x85tku stycznia 1825, Komandor David Porter kontrolowa\xc5\x82 wyspy Dry Tortugas w poszukiwaniu terenu dla stacji marynarki wojennej. Rozczarowany tym, co widzia\xc5\x82, powiadomi\xc5\x82 sekretarza marynarki, \xc5\xbce Dry Tortugas s\xc4\x85 niezdatne do jakichkolwiek dzia\xc5\x82a\xc5\x84 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w. Poinformowa\xc5\x82, \xc5\xbce sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 one z ma\xc5\x82ych piaszczystych wysp, wystaj\xc4\x85cych niewiele ponad powierzchni\xc4\x99 oceanu, niemaj\xc4\x85cych dost\xc4\x99pu do \xc5\x9bwie\xc5\xbcej wody. Uzna\xc5\x82, \xc5\xbce wyspy te prawdopodobnie nie s\xc4\x85 wystarczaj\xc4\x85co solidne, aby umie\xc5\x9bci\xc4\x87 fortyfikacje. Chocia\xc5\xbc Komandor Porter uzna\xc5\x82 Dry Tortugas za niezdatne dla marynarki, inni politycy w rz\xc4\x85dzie USA byli zdania, \xc5\xbce wyspy s\xc4\x85 dobr\xc4\x85 lokalizacj\xc4\x85 dla latarni morskiej, obs\xc5\x82uguj\xc4\x85cej statki w obr\xc4\x99bie okolicznych raf i ma\xc5\x82ych wysepek. Ma\xc5\x82a wyspa o nazwie Bush Key, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przemianowana na Key Garden, zosta\xc5\x82a wybrana jako miejsce dla nowej latarni morskiej, nazwanej p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Garden Key Light. Budow\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99to w 1825 roku i uko\xc5\x84czono w 1826 r. Latarnia zosta\xc5\x82a zbudowana z bielonej z zewn\xc4\x85trz ceg\xc5\x82y i mia\xc5\x82a 65 st\xc3\xb3p (19,8 m.) wysoko\xc5\x9bci. Obok latarni wybudowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ma\xc5\x82y, bia\xc5\x82y dom dla latarnika._NEWLINE_W maju 1829 roku, Komandor John Rodgers zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 na Dry Tortugas w celu wyznaczenia miejsca zakotwiczania statk\xc3\xb3w. W przeciwie\xc5\x84stwie do komandora Portera, Rogers by\xc5\x82 zadowolony z tego, co znalaz\xc5\x82. Jego raport opisywa\xc5\x82 obszar sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z 11 ma\xc5\x82ych wysepek, okolicznych raf oraz piaszczystych \xc5\x82awic, tworz\xc4\x85cych naturalne falochrony. Opisa\xc5\x82 zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 i wewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 zatok\xc4\x99, jako wystarczaj\xc4\x85ce do zapewnienia bezpiecznego kotwiczenia we wszystkich porach roku, jak i wystarczaj\xc4\x85co du\xc5\xbc\xc4\x85, aby pozwoli\xc4\x87 na stacjonowanie du\xc5\xbcej liczby statk\xc3\xb3w. Ponadto wewn\xc4\x99trzny port oferowa\xc5\x82 odpowiedniej g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci wody dla statk\xc3\xb3w liniowych. Komandor Rogers zaopiniowa\xc5\x82 bezwzgl\xc4\x99dn\xc4\x85 konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 przystosowania obszaru dla marynarki, twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce je\xc5\x9bli wroga flota zajmie Dry Tortugas, Stany Zjednoczone i \xc5\xbcegluga w obr\xc4\x99bie Zatoki Meksyka\xc5\x84skiej b\xc4\x99dzie w \xc5\x9bmiertelnym niebezpiecze\xc5\x84stwie i ufortyfikowanie przez USA wysp Dry Tortugas da mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 bezpiecznego korzystania z zatoki w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci._NEWLINE_Seria bada\xc5\x84 technicznych i biurokratycznych przeszk\xc3\xb3d spowodowa\xc5\x82a op\xc3\xb3\xc5\xbanienie budowy Fortu Jefferson (nazwany tak na cze\xc5\x9b\xc4\x87 trzeciego prezydenta Thomasa Jeffersona) na 17 lat. Budow\xc4\x99 na Key Garden rozpocz\xc4\x99to w 1846 roku, prace przerwano w 1875. Fort zosta\xc5\x82 zaprojektowany tak, \xc5\xbce istniej\xc4\x85ca Garden Key Light i dom latarnika zosta\xc5\x82y zawarte w obr\xc4\x99bie murach fortu. Latarnia morska w dalszym ci\xc4\x85gu mia\xc5\x82a pe\xc5\x82ni\xc4\x87 istotn\xc4\x85 funkcj\xc4\x99 w prowadzeniu statk\xc3\xb3w przez wody w obr\xc4\x99bie Wysp Dry Tortugas a\xc5\xbc do 1876 roku, kiedy to zbudowano dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c\xc4\x85 na pr\xc4\x85d, lekk\xc4\x85 metalow\xc4\x85 latarni\xc4\x99 na szczycie s\xc4\x85siedniej \xc5\x9bciany twierdzy. Oryginaln\xc4\x85 ceglan\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x99 latarni rozebrano w 1877 roku.\n_START_SECTION_\nProjekt\n_START_PARAGRAPH_\nProjekt zak\xc5\x82ada\xc5\x82 budow\xc4\x99 trzykondygnacyjnej, sze\xc5\x9bcio\xc5\x9bciennej budowli. Dwie \xc5\x9bciany maj\xc4\x85 325 st\xc3\xb3p (99,06 m.), pozosta\xc5\x82e cztery boki maj\xc4\x85 wymiary 477 st\xc3\xb3p (145.39 m.). \xc5\x9aciany spotyka\xc5\x82y si\xc4\x99 naro\xc5\xbcnymi basztami, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y umo\xc5\xbcliwi\xc4\x87 prowadzenie ostrza\xc5\x82u. Ci\xc4\x99\xc5\xbckie dzia\xc5\x82a zamontowane by\xc5\x82y w \xc5\x9bcianach w ci\xc4\x85gu otwartych kazamat\xc3\xb3w i skierowane na zewn\xc4\x85trz w kierunku morza przez du\xc5\xbce otwory strzelnicze. Fort Jefferson zosta\xc5\x82 zaprojektowany aby by\xc4\x87 maksymalnie odpornym na ataki i jednocze\xc5\x9bnie by\xc4\x87 w stanie zniszczy\xc4\x87 wszystkie statki wroga na tyle lekkomy\xc5\x9blne, aby dosta\xc4\x87 si\xc4\x99 w zasi\xc4\x99g pot\xc4\x99\xc5\xbcnych dzia\xc5\x82._NEWLINE_Pomieszczenia mieszkalne dla \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i oficer\xc3\xb3w, magazyny prochu oraz inne obiekty wymagane do utrzymania fortu znajdowa\xc4\x87 si\xc4\x99 mia\xc5\x82y na wewn\xc4\x99trznym placu._NEWLINE_Do budowy fortu armia zatrudni\xc5\x82a cywilnych robotnik\xc3\xb3w mechanik\xc3\xb3w, stolarzy, kowali, murarzy, wykorzysta\xc5\x82a te\xc5\xbc prac\xc4\x99 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w i niewolnik\xc3\xb3w. Od 1863 roku, w czasie Wojny secesyjnej, liczba \xc5\xbco\xc5\x82nierzy skazanych i osadzonych w Fort Jefferson wzros\xc5\x82a tak znacznie, \xc5\xbce niewolnicy nie byli ju\xc5\xbc potrzebni. W szczycie wojskowej \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci Fort Jefferson liczy\xc5\x82 1.729 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Wraz z ich rodzinami i personelem, liczba ta wzros\xc5\x82a do blisko 2000\xc2\xa0os\xc3\xb3b._NEWLINE_W celu wsparcia zaopatrzenia w \xc5\x9bwie\xc5\xbc\xc4\x85 wod\xc4\x99, w murach twierdzy wprowadzono innowacyjny system kana\xc5\x82\xc3\xb3w i zbiornik\xc3\xb3w. W serii podziemnych kom\xc3\xb3r mia\xc5\x82a si\xc4\x99 zbiera\xc4\x87 woda deszczowa zebrana z dachu. W wype\xc5\x82nionych piaskiem kolumnach, umieszczonych w regularnych odst\xc4\x99pach w \xc5\x9bcianach wewn\xc4\x99trznych fortu, si\xc4\x99gaj\xc4\x85cych od dachu do fundament\xc3\xb3w zbiera\xc5\x82a si\xc4\x99 woda, kt\xc3\xb3ra by\xc5\x82a nast\xc4\x99pnie filtrowana i przechowywana. System ten nie by\xc5\x82 jednak nigdy u\xc5\xbcywany w praktyce, poniewa\xc5\xbc ogromna masa \xc5\x9bcian zewn\xc4\x99trznych powodowa\xc5\x82a ich osiadanie i spowodowa\xc5\x82o to p\xc4\x99kni\xc4\x99cia zbiornik\xc3\xb3w, pozwalaj\xc4\x85c morskiej wodzie zanieczyszcza\xc4\x87 \xc5\x9bwie\xc5\xbc\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nU\xc5\xbcytkowanie lata 60. XIX wieku \xe2\x80\x93 lata 30. XX w.\n_START_PARAGRAPH_\nFort pozostawa\xc5\x82 w r\xc4\x99kach Unii podczas ca\xc5\x82ej wojny domowej. Wraz z jej ko\xc5\x84cem w 1865 roku, ludno\xc5\x9b\xc4\x87 fortu spad\xc5\x82a do 1013, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85c si\xc4\x99 z 486 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i cywil\xc3\xb3w i 527 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w. Zdecydowana wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w w Fort Jefferson by\xc5\x82a szeregowcami osadzonymi za dezercja, w przypadku wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w cywilnych najcz\xc4\x99stszym przest\xc4\x99pstwem by\xc5\x82 rabunek. Wyj\xc4\x85tek stanowi\xc5\x82 transport czterech specjalnych wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w w lipcu 1865 roku. Byli to doktor Samuel Mudd, Edmund Spangler, Samuel Arnold i Michael O'Laughlen, kt\xc3\xb3rzy zostali skazani za spisek w zab\xc3\xb3jstwie prezydenta Abrahama Lincolna. Budowa fortu jeszcze trwa\xc5\x82a kilka lat, ale nigdy nie zosta\xc5\x82 ca\xc5\x82kowicie zako\xc5\x84czony. Do 1888 roku wojskowa przydatno\xc5\x9b\xc4\x87 Fortu Jefferson przygas\xc5\x82a, a koszt utrzymania ze wzgl\xc4\x99du na skutki cz\xc4\x99stych huragan\xc3\xb3w i zniszczenia wynikaj\xc4\x85ce z tropikalnego klimatu, sta\xc5\x82 si\xc4\x99 zbyt wysoki. W 1874 roku armia ca\xc5\x82kowicie opu\xc5\x9bci\xc5\x82a fort po serii kilku huragan\xc3\xb3w i epidemii \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tej gor\xc4\x85czki. W 1898 roku marynarka jeszcze korzysta\xc5\x82a z obiekt\xc3\xb3w w czasie wojny ameryka\xc5\x84sko-hiszpa\xc5\x84skiej. Fort by\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc u\xc5\xbcywany w latach 1888-1900 jako stacja kwarantanny oraz ponownie kr\xc3\xb3tko podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej.\n_START_SECTION_\nZa\xc5\x82o\xc5\xbcenie Parku Narodowego\n_START_PARAGRAPH_\nW 1908 roku obszar zosta\xc5\x82 wyznaczony jako rezerwat ptak\xc3\xb3w i przeniesiony do Departamentu Rolnictwa. 4 stycznia 1935 roku prezydent Franklin Delano Roosevelt, kt\xc3\xb3ry odwiedzi\xc5\x82 teren Dry Tortugas statkiem, wyznaczy\xc5\x82 obszar jako Fort Jefferson National Monument. By\xc5\x82 to pierwszy w historii USA teren morski obj\xc4\x99ty tak\xc4\x85 ochron\xc4\x85. Wpis do Krajowego Rejestru miejsc o znaczeniu historycznym fort uzyska\xc5\x82 w dniu 10 listopada 1970 roku. W dniu 26 pa\xc5\xbadziernika 1992 roku prezydent George Bush powo\xc5\x82a\xc5\x82 do \xc5\xbcycia Park Narodowy Dry Tortugas.\n_START_SECTION_\nFort w literaturze i filmie\n_START_PARAGRAPH_\nW Forcie rozgrywa si\xc4\x99 akcja powie\xc5\x9bci Nevady Barr pt.: Flashback. Na Garden Key zosta\xc5\x82y nakr\xc4\x99cone niekt\xc3\xb3re sceny filmu pt.: Assault on Devil\xe2\x80\x99s Island w re\xc5\xbcyserii Jona Cassara."