b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba Kaliska (stacja kolejowa)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki plan\xc3\xb3w budowy dworca si\xc4\x99gaj\xc4\x85 roku 1862, wtedy na terenach b\xc4\x99d\xc4\x85cych pod zaborem pruskim ukonstytuowa\xc5\x82 si\xc4\x99 Komitet Budowy Kolei \xc5\xbbelaznych z Wroc\xc5\x82awia do Warszawy, kt\xc3\xb3ry wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do w\xc5\x82adz Kr\xc3\xb3lestwa Prus o zezwolenie na budow\xc4\x99 linii kolejowej. Planowana linia mia\xc5\x82a biec po trasie Wroc\xc5\x82aw\xe2\x80\x93\xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba \xe2\x80\x93 do po\xc5\x82\xc4\x85czenia z lini\xc4\x85 warszawsko-wiede\xc5\x84sk\xc4\x85. Projekt nie zosta\xc5\x82 jednak pocz\xc4\x85tkowo zaakceptowany i przez wiele lat kolejne wnioski by\xc5\x82y odrzucane. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w zaborze rosyjskim, pod kt\xc3\xb3rym znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 \xc3\xb3wczesna \xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba, ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w strategicznych nie chciano s\xc5\x82ysze\xc4\x87 o budowie linii kolejowej do granicy zachodniej, dopiero w 1898 roku, po 30 latach zabieg\xc3\xb3w i lobbowania najwa\xc5\xbcniejszych urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego, car Miko\xc5\x82aj II zaakceptowa\xc5\x82 plany budowy linii na trasie Warszawa\xe2\x80\x93Kalisz, obwarowanej jednak warunkami budowy torowiska szerokotorowego (1524\xc2\xa0mm), co mia\xc5\x82o stanowi\xc4\x87 barier\xc4\x99 komunikacyjn\xc4\x85, oddzielaj\xc4\x85c\xc4\x85 teren Imperium Rosyjskiego od ewentualnego zagro\xc5\xbcenia ze strony Cesarstwa Niemieckiego, wtedy te\xc5\xbc zapad\xc5\x82a decyzja o budowie nowego przystanku kolejowego w \xc5\x81odzi. Budow\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99to na terenie lasu miejskiego (kt\xc3\xb3rego wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnymi pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bciami s\xc4\x85 Park na Zdrowiu i Park Poniatowskiego), znajduj\xc4\x85cego si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas na obrze\xc5\xbcach miasta, ponad 3 kilometry od centrum (wed\xc5\x82ug wymog\xc3\xb3w imperialnych, stacje kolejowe musia\xc5\x82y by\xc4\x87 budowane o oko\xc5\x82o 3 wiorsty od miast)._NEWLINE_Nowy dworzec wraz z budynkiem zaprojektowanym przez architekta Czes\xc5\x82awa Domaniewskiego wybudowano w latach 1900\xe2\x80\x931902. G\xc5\x82\xc3\xb3wny secesyjny budynek dworca by\xc5\x82 uwa\xc5\xbcany za jeden z najpi\xc4\x99kniejszych budynk\xc3\xb3w u\xc5\xbcytkowych \xc5\x81odzi. Poci\xc4\x85gi wje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85ce na stacj\xc4\x99 zatrzymywa\xc5\x82y si\xc4\x99 na specjalnie wybudowanym wiadukcie, z ulokowanych po obu stronach budynku zadaszonych peron\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych dachy oparto na zdobionych, \xc5\xbceliwnych podporach mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o dosta\xc4\x87 si\xc4\x99 bezpo\xc5\x9brednio do dworcowego holu. Wy\xc5\x82o\xc5\xbcone drewnian\xc4\x85 boazeri\xc4\x85 wn\xc4\x99trze posiada\xc5\x82o sporo secesyjnych detali, m.in. mosi\xc4\x99\xc5\xbcne wyko\xc5\x84czenia i kryszta\xc5\x82owe szyby w drzwiach. Budynek wie\xc5\x84czy\xc5\x82a wie\xc5\xbca zegarowa z iglic\xc4\x85. Przed jego wej\xc5\x9bciem, do kt\xc3\xb3rego prowadzi\xc5\x82y szerokie, nadaj\xc4\x85ce mu monumentalny charakter schody, znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 obszerny brukowany plac, na kt\xc3\xb3rym na podr\xc3\xb3\xc5\xbcnych czeka\xc5\x82y doro\xc5\xbcki i omnibusy. W pobli\xc5\xbcu dworca usytuowano warsztaty, parowozowni\xc4\x99, magazyny oraz wybudowano kolejow\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x99 wodn\xc4\x85 i domy dla kolejarzy. Pierwszy poci\xc4\x85g (na niewyko\xc5\x84czon\xc4\x85 jeszcze stacj\xc4\x99) wjecha\xc5\x82 15 listopada 1902 roku. W 1913 roku w pobli\xc5\xbce dworca dotar\xc5\x82a linia tramwajowa, p\xc4\x99tla linii zbudowana zosta\xc5\x82a po wschodniej stronie pierwszego z wiadukt\xc3\xb3w, dopiero w latach 30 XX w. dobudowany fragment torowiska pozwoli\xc5\x82 zatrzymywa\xc4\x87 si\xc4\x99 tramwajom tu\xc5\xbc przed budynkiem dworca. Obecnie tramwaje zatrzymuj\xc4\x85 si\xc4\x99 z dala od dworca, na wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie wybudowanej alei Bandurskiego, kt\xc3\xb3ra biegnie na zach\xc3\xb3d w kierunku Karolewa i Retkini._NEWLINE_W listopadzie 1914 roku, podczas obl\xc4\x99\xc5\xbcenia \xc5\x81odzi dworzec zosta\xc5\x82 ostrzelany z armat przez wojska niemieckie, by\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc celem nalot\xc3\xb3w bombowych aeroplan\xc3\xb3w. Podczas walk ca\xc5\x82kowicie zniszczona zosta\xc5\x82a wie\xc5\xbca ci\xc5\x9bnie\xc5\x84. 11 listopada 1918 roku dworzec po raz kolejny znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w ogniu walki \xe2\x80\x93 podczas walk o wyzwolenie miasta, \xc5\x82\xc3\xb3dzcy powsta\xc5\x84cy wyparli ze stacji broni\xc4\x85ce si\xc4\x99 tam wojska niemieckie._NEWLINE_Podczas okupacji niemieckiej 1939\xe2\x80\x931945 nazwa: Litzmannstadt Hbf (Hauptbahnhof)._NEWLINE_28 wrze\xc5\x9bnia 1946 na stacji wydarzy\xc5\x82a si\xc4\x99 katastrofa kolejowa, zgin\xc4\x99\xc5\x82o w niej 21 os\xc3\xb3b, a ponad 40 zosta\xc5\x82o rannych._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo autorem projektu budynku nowego dworca by\xc5\x82 syn jednego z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych polskich modernist\xc3\xb3w, Bohdana Lacherta \xe2\x80\x93 Rudolf Lachert, jednak opracowany przez niego projekt uznano za zbyt drogi i nie dosz\xc5\x82o do jego realizacji. Stary budynek dworca s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 wi\xc4\x99c jeszcze do lat 80. XX wieku. Poniewa\xc5\xbc nigdy nie trafi\xc5\x82 na list\xc4\x99 zabytk\xc3\xb3w, w 1982 roku zosta\xc5\x82 wyburzony. W 1994 na miejscu starego budynku postawiono nowy, kt\xc3\xb3rego bry\xc5\x82a mia\xc5\x82a nawi\xc4\x85zywa\xc4\x87 do wyburzonego secesyjnego dworca. Tym razem projekt zlecono Janowi Gorgulowi, kt\xc3\xb3ry z pomoc\xc4\x85 Marka Skurn\xc3\xb3ga i Wojciech Garszy\xc5\x84skiego opracowa\xc5\x82 obecnie zrealizowany projekt. Niestety podczas trwaj\xc4\x85cej kilkana\xc5\x9bcie lat modernizacji infrastruktury stacji, nie zosta\xc5\x82a doko\xc5\x84czona jej wschodnia strona. W 1996 roku istnia\xc5\x82a ju\xc5\xbc cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 nowego wiaduktu wschodniego nad alej\xc4\x85 Bandurskiego i prowadzono po niej ruch kolejowy, czego pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 s\xc4\x85 stoj\xc4\x85ce w 2016 roku nadal na wiadukcie bramownice sieci trakcyjnej. Nast\xc4\x99pnie wybudowano kolejne prz\xc4\x99s\xc5\x82a wiaduktu, zast\xc4\x99puj\xc4\x85ce dawny niewielki wiadukt nad ulic\xc4\x85 Karolewsk\xc4\x85. Przebudowa zosta\xc5\x82a jednak przerwana zanim na rozbudowanym wiadukcie zd\xc4\x85\xc5\xbcono po\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 szyny. Dawny plac budowy \xe2\x80\x93 miejsca pod perony i torowiska powoli zarastaj\xc4\x85 drzewa. Nieczynne jest te\xc5\xbc przej\xc5\x9bcie podziemne pod peronami w rejon dworca autobusowego i poczty. Ze wzgl\xc4\x99du na niedoko\xc5\x84czon\xc4\x85 inwestycj\xc4\x99, trzy perony we wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci dworca s\xc4\x85 peronami czo\xc5\x82owymi, z kt\xc3\xb3rych wyjazd mo\xc5\xbce odbywa\xc4\x87 si\xc4\x99 jedynie w kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym._NEWLINE_Od 2017 roku stacja nie obs\xc5\x82uguje \xc5\xbcadnych po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 przewo\xc5\xbanika PKP InterCity i znacznie straci\xc5\x82a na znaczeniu. Powodem tego s\xc4\x85 przejazdy poci\xc4\x85g\xc3\xb3w z p\xc3\xb3\xc5\x82nocy przez \xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba Marysin i \xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba Artur\xc3\xb3wek, a nie jak wcze\xc5\x9bniej przez \xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba Kalisk\xc4\x85 i \xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba \xc5\xbbabieniec.\n_START_SECTION_\nKino Dworcowe\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 70. na terenie dworca funkcjonowa\xc5\x82o kino Dworcowe, do kt\xc3\xb3rego zas\xc5\x82aniane jedynie kurtynami wej\xc5\x9bcie prowadzi\xc5\x82o od strony baru. Kino by\xc5\x82o przeznaczone dla oczekuj\xc4\x85cych na poci\xc4\x85gi pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w, \xc5\xbceby z niego skorzysta\xc4\x87 trzeba by\xc5\x82o posiada\xc4\x87 peron\xc3\xb3wk\xc4\x99 \xe2\x80\x93 specjalny bilet uprawniaj\xc4\x85cy do wej\xc5\x9bcia na peron.'