b'\n_START_ARTICLE_\nEliasz Stumann\n_START_SECTION_\nBiogram\n_START_PARAGRAPH_\nSyn Arona i Micheli z Grafmen\xc3\xb3w._NEWLINE_Praktyk\xc4\x99 prawdopodobnie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 w 1851 r. a pierwszy zak\xc5\x82ad by\xc4\x87 mo\xc5\xbce mia\xc5\x82 ju\xc5\xbc w 1856 r. \xe2\x80\x93 tak wynika z napis\xc3\xb3w znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na winietach jego zdj\xc4\x99\xc4\x87. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 jako litograf, typograf, fotograf zaczyna w Grodnie w 1860. Zezwolenie na otwarcie zak\xc5\x82adu fotograficznego w Grodnie otrzymuje w 1864 r. Zezwolenie na otwarcie zak\xc5\x82adu w \xc5\x81odzi otrzyma\xc5\x82 od gubernatora piotrkowskiego 23 listopada 1871 r. Pocz\xc4\x85tkowo dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 prowadzi\xc5\x82 przy ul. Piotrkowskiej 17 (kamienica Chaima B\xc5\x82awata), w kolejnych latach 1882 i 1886 pod nr 16, za\xc5\x9b 23 wrze\xc5\x9bnia 1891 r. uzyska\xc5\x82 ostatnie zezwolenie na prowadzenie firmy pod nr 20, i tam pracowa\xc5\x82 do 1903 r. Od 1882 r. rejestrowa\xc5\x82 w specjalnej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce ka\xc5\xbcde zam\xc3\xb3wienie i wszystkie wykonane fotografie. O pozwolenie na za\xc5\x82o\xc5\xbcenie jej nowego egzemplarza prosi\xc5\x82 w\xc5\x82adze policyjne 12 grudnia 1886 r. Jego firma mia\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas 4 aparaty, co stawia\xc5\x82o j\xc4\x85 na drugim miejscu w \xc5\x81odzi po Leopoldzie Zonerze. W 1889 r. wybudowa\xc5\x82 wed\xc5\x82ug projektu architekta Hilarego Majewskiego specjalne atelier przy Piotrkowskiej 18._NEWLINE_Z jego nazwiskiem zwi\xc4\x85zane jest powstanie najwcze\xc5\x9bniejszego znanego cyklu fotografii z widokami obiekt\xc3\xb3w \xc5\x81odzi. Pierwsze zdj\xc4\x99cia wykona\xc5\x82 oko\xc5\x82o 1872 r., a ostatnie oko\xc5\x82o 1890 r. W 1885 r. informowa\xc5\x82a o nich gazeta: \xe2\x80\x9eSpory komplet widok\xc3\xb3w \xc5\x82\xc3\xb3dzkich, w du\xc5\xbcym formacie, wykonanych z mo\xc5\xbcliwym wyko\xc5\x84czeniem. W nim opr\xc3\xb3cz kilku widok\xc3\xb3w Helenowa, widzimy przewa\xc5\xbcnie gmachy fabryczne i pa\xc5\x82ace prywatne\xe2\x80\x9d. Zach\xc4\x99cony zainteresowaniem z jakim spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 sprzedawany od wrze\xc5\x9bnia 1884 r. album \xe2\x80\x93 sk\xc5\x82adanka \xe2\x80\x9ez widokami s\xc5\x82awniejszych gmach\xc3\xb3w i zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w fabrycznych naszego miasta\xe2\x80\x9d, postanowi\xc5\x82 wyda\xc4\x87 podobny zawieraj\xc4\x85cy dotychczas wykonane przez niego fotografie. W lipcu 1885 r. prasa donios\xc5\x82a o projektach wydania \xe2\x80\x9ealbumu \xc5\x82\xc3\xb3dzkiego\xe2\x80\x9d do kt\xc3\xb3rego wykona\xc5\x82 prawdopodobnie pierwsz\xc4\x85 panoram\xc4\x99 miasta z wysokiego komina w centrum miasta. Wydany w Dre\xc5\xbanie album mia\xc5\x82y sprzedawa\xc4\x87 miejscowe ksi\xc4\x99garnie._NEWLINE_Natomiast 110 zdj\xc4\x99\xc4\x87 jego autorstwa wykorzysta\xc5\x82 Johann Petersilge w wydawnictwie towarzysz\xc4\x85cym jubileuszowi 25 \xe2\x80\x93 lecia gazety \xe2\x80\x9eLodzer Zeitung\xe2\x80\x9d w 1888 r._NEWLINE_Latem 1885 r. wykona\xc5\x82 na zam\xc3\xb3wienie dyrekcji Towarzystwa Akcyjnego Karola Scheiblera seri\xc4\x99 zdj\xc4\x99\xc4\x87 fabryki, zachowanych w postaci albumu (w zbiorach Centralnego Muzeum W\xc5\x82\xc3\xb3kiennictwa (CMW))._NEWLINE_Prawdopodobnie latem 1890 r. wykona\xc5\x82 na porcelanie fotografi\xc4\x99 ameryka\xc5\x84skiego aktora Ira Aldridge\xe2\x80\x99a zmar\xc5\x82ego w \xc5\x81odzi 7 sierpnia 1867 r. umieszczon\xc4\x85 na jego grobie na Starym cmentarzu przy ul. Ogrodowej w \xc5\x81odzi w cz\xc4\x99\xc5\x9bci ewangelickiej. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce fotografi\xc4\x99 skopiowa\xc5\x82 ze zdj\xc4\x99cia wykonanego przez Jana Mieczkowskiego w Warszawie podczas wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w tam owego czarnosk\xc3\xb3rego aktora od 12 do 20 maja 1862 r. Natomiast historyk fotografii Ignacy P\xc5\x82a\xc5\xbcewski stwierdza \xe2\x80\x9e(\xe2\x80\xa6) fotografi\xc4\x85 teatraln\xc4\x85. \xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba mia\xc5\x82a E. Stumanna kt\xc3\xb3ry mi\xc4\x99dzy innymi fotografowa\xc5\x82 s\xc5\x82awnego aktora murzy\xc5\x84skiego Aldrige\xe2\x80\x99a, zmar\xc5\x82ego w czasie go\xc5\x9bcinnych wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w w tym mie\xc5\x9bcie\xe2\x80\x9d._NEWLINE_By\xc5\x82 jedynym \xc5\x82\xc3\xb3dzkim fotografem kt\xc3\xb3ry uczestniczy\xc5\x82 w \xe2\x80\x9eWystawie Rolniczo-Przemys\xc5\x82owej\xe2\x80\x9d zorganizowanej w Warszawie w 1885 r. Za zdj\xc4\x99cia wn\xc4\x99trz otrzyma\xc5\x82 tam br\xc4\x85zowy medal. Po jej zako\xc5\x84czeniu pokaza\xc5\x82 wystawiane portrety w oknach parterowych kamienicy K.W. Scheiblera przy Piotrkowskiej 11._NEWLINE_W 1885 r. wykona\xc5\x82 zbiorow\xc4\x85 fotografi\xc4\x99 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w stra\xc5\xbcy po\xc5\xbcarnej w zak\xc5\x82adach K. W. Scheiblera i podobn\xc4\x85 w 1886 r. w 10 \xe2\x80\x93 lecie stra\xc5\xbcy miejskiej \xe2\x80\x93 \xc5\x81\xc3\xb3dzkiej Stra\xc5\xbcy Ogniowej Ochotniczej._NEWLINE_Na \xe2\x80\x9ePierwszej Wystawie Przemys\xc5\x82owej w \xc5\x81odzi\xe2\x80\x9d czynnej w 1895 r. w parku Helen\xc3\xb3w mia\xc5\x82 w\xc5\x82asne stoisko w drewnianym pawilonie. Pokaza\xc5\x82 sw\xc3\xb3j dyplom mistrzowski, 4 bardzo du\xc5\xbce portrety w ramach i w dw\xc3\xb3ch witrynach 27 du\xc5\xbcych zdj\xc4\x99\xc4\x87. Wed\xc5\x82ug reklamy na stronie odwrotnej kartonik\xc3\xb3w na kt\xc3\xb3rych nakleja\xc5\x82 wykonywane fotografie otrzyma\xc5\x82 dyplom uznania na fotograficznej wystawie w Petersburgu w 1889 r._NEWLINE_Pomy\xc5\x9blny okres w rozwoju firmy spowodowa\xc5\x82, \xc5\xbce powi\xc4\x99ksza\xc5\x82 grono swych pracownik\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 poszukuj\xc4\x85c m.in. uczni\xc3\xb3w._NEWLINE_W lutym 1900 r. uroczy\xc5\x9bcie obchodzi\xc5\x82 50 \xe2\x80\x93 lecie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci, co odnotowa\xc5\x82a miejscowa prasa, podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85c \xc5\xbce by\xc5\x82 wynalazc\xc4\x85 \xe2\x80\x9esylwetografii i fotografii wypuk\xc5\x82ej\xe2\x80\x9d. Wtedy te\xc5\xbc z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w redakcji gazety 50 rubli jako dar na fundusz projektowanej kasy pomocy dla fotograf\xc3\xb3w. Chc\xc4\x85c sprosta\xc4\x87 rosn\xc4\x85cej konkurencji cz\xc4\x99sto reklamowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w gazetach, np. latem 1901 r. w co dziesi\xc4\x85tym numerze \xe2\x80\x9eGo\xc5\x84ca \xc5\x81\xc3\xb3dzkiego\xe2\x80\x9d zamieszcza\xc5\x82 jednakowej tre\xc5\x9bci anonse o obni\xc5\xbcaniu w soboty i \xc5\x9bwi\xc4\x99ta ceny tuzina fotografii wizytowych do 3 rubli, a gabinetowych do 8 rubli. Pod koniec \xc5\xbcycia pragn\xc4\x85\xc5\x82 przekaza\xc4\x87 zak\xc5\x82ad synowi Adolfowi, z kt\xc3\xb3rym od oko\xc5\x82o 1890 r. razem pracowali. W kwietniu 1903 r. przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 do lokalu przy Piotrkowskiej 17, ale prawdopodobnie nie zd\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 uruchomi\xc4\x87 tam zak\xc5\x82adu. Zmar\xc5\x82 w czerwcu 1903 r. w \xc5\x81odzi. Pochowany na cmentarzu \xc5\xbcydowskim przy ul. Brackiej._NEWLINE_Aleksander Janowski za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Wycieczkach po kraju ilustrowanych w\xc5\x82asnymi zdj\xc4\x99ciami podawa\xc5\x82 nazwiska wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 fotograf\xc3\xb3w zawodowych w zwiedzanych miastach, w \xc5\x81odzi wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 Wilkoszewskiego i E. Stumanna._NEWLINE_O\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z Salome\xc4\x85 Korngold, ur. 1 lipca 1849 r. w Warszawie. Mieli dzieci, urodzone w \xc5\x81odzi: Adolfa, ur. 17 wrze\xc5\x9bnia 1874, Arnolda, ur. 25 sierpnia 1879 \xe2\x80\x93 zm. 29 czerwca 1904. Jego synem by\xc5\x82 tak\xc5\xbce J\xc3\xb3zef, kt\xc3\xb3ry w 1884 r. uko\xc5\x84czy\xc5\x82 Wy\xc5\xbcsz\xc4\x85 Szko\xc5\x82\xc4\x99 Rzemie\xc5\x9blnicza w \xc5\x81odzi, i kt\xc3\xb3ry w latach ok. 1896 \xe2\x80\x93 1902 prowadzi\xc5\x82 w\xc5\x82asny zak\xc5\x82ad fotograficzny w Warszawie, przy ul. Marsza\xc5\x82kowskiej 114. Zmar\xc5\x82 w lutym 1902 r. w \xc5\x81odzi.'