b'\n_START_ARTICLE_\nSiri Derkert\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\nSiri Karin Johansson urodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 jako jedno z siedmiorga dzieci Edwarda i Valborg Johansson; rodzina przybra\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej nazwisko Derkert. W 1904 roku Siri rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a nauk\xc4\x99 w Caleb Althins m\xc3\xa5larskola, a w latach 1911\xe2\x80\x931913 studiowa\xc5\x82a na Akademii Sztuki w Sztokholmie. Razem z ni\xc4\x85 studiowa\xc5\x82y mi\xc4\x99dzy innymi Hilding Linnqvist, Anna Petrus i Elisabeth Bergstrand-Poulsen. Nauczanie odznacza\xc5\x82o si\xc4\x99 konserwatyzmem. W listopadzie 1913 roku Siri Derkert przyjecha\xc5\x82a do Pary\xc5\xbca. Tu do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a do Ninnan Santesson i Elisabeth Bergstrand-Poulsen, z kt\xc3\xb3rymi na pocz\xc4\x85tku 1914 roku odby\xc5\x82a kilkutygodniow\xc4\x85 podro\xc5\xbc do Algieru. By\xc5\x82 to owocny wyjazd, podczas kt\xc3\xb3rego artystka namalowa\xc5\x82a wiele portret\xc3\xb3w. Po powrocie do Pary\xc5\xbca wiosn\xc4\x85 1914 roku spotka\xc5\x82a fi\xc5\x84skiego rze\xc5\xbabiarza Valle Rosenberga. W tym samym czasie bli\xc5\xbcej zainteresowa\xc5\x82a si\xc4\x99 kubizmem. Oboje z Rosenbergiem powr\xc3\xb3cili do Sztokholmu, gdzie akurat trwa\xc5\x82y dyskusje nad ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x85 P\xc3\xa4ra Lagerkvista Ordkonst och bildkonst (Sztuka s\xc5\x82owa i sztuka obrazu), b\xc4\x99d\xc4\x85c\xc4\x85 wyk\xc5\x82adni\xc4\x85 pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w jej autora na temat kubizmu i jego przewadze nad naturalizmem. Rosenberg i Derkert wkr\xc3\xb3tce wyjechali ze Sztokholmu na Sycyli\xc4\x99, a stamt\xc4\x85d do Neapolu, gdzie w lipcu 1915 roku urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 ich syn, Carlo. Z tego okresu pochodzi wi\xc4\x99ksza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 obraz\xc3\xb3w Siri Derkert, namalowana w stylu kubistycznym. Cho\xc4\x87 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich zagin\xc4\x99\xc5\x82a, to te kt\xc3\xb3re si\xc4\x99 zachowa\xc5\x82y nale\xc5\xbc\xc4\x85 do najcenniejszych przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w szwedzkiego kubizmu, a nawet szwedzkiego modernizmu. Wczesnym latem 1915 roku artystka namalowa\xc5\x82a autoportret w ci\xc4\x85\xc5\xbcy i martw\xc4\x85 natur\xc4\x99 (Nature morte, 1915, Moderna Museet); ta ostatnia utrzymana jest w charakterystycznym dla niej stylu, w kt\xc3\xb3rym poszczeg\xc3\xb3lne przedmioty s\xc4\x85 rozproszone po powierzchni sto\xc5\x82u, wznosz\xc4\x85cego si\xc4\x99 w stron\xc4\x99 widza. Artystka dokona\xc5\x82a tu swoistej redukcji przestrzeni w celu uzyskania stereometrycznych jednostek. Obraz ten oznacza\xc5\x82 jej zerwanie z naturalizmem, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 przez ni\xc4\x85 zgeometryzowany, a tradycyjna perspektywa usuni\xc4\x99ta. Siri Derkert powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do Szwecji. W 1917 roku na deskach Intima teaterm wyst\xc4\x85pi\xc5\x82a w wieczorze tanecznym z w\xc5\x82asnym utworem baletowym. Taniec towarzyski, popularny w\xc3\xb3wczas w kr\xc4\x99gach, w kt\xc3\xb3rych si\xc4\x99 artystka si\xc4\x99 obraca\xc5\x82a, wylansowa\xc5\x82a na pocz\xc4\x85tku stulecia ameryka\xc5\x84ska tancerka Isadora Duncan. Zar\xc3\xb3wno Siri jak i jej m\xc5\x82odsza siostra Sonja ta\xc5\x84czy\xc5\x82y boso w Anna Behles plastinstitut w Sztokholmie. Modnymi ta\xc5\x84cami towarzyskimi by\xc5\x82y w\xc3\xb3wczas one-step, tango czy cake-walk, a jednym z ich popularyzator\xc3\xb3w by\xc5\x82 malarz Isaac Gr\xc3\xbcnewald. By\xc5\x82 to te\xc5\xbc czas baletu rosyjskiego z Fokinem i Dalcrozem jako choreografem, pr\xc3\xb3buj\xc4\x85cym stworzy\xc4\x87 sztuk\xc4\x99 ca\xc5\x82o\xc5\x9bciow\xc4\x85, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c\xc4\x85 w sobie taniec, muzyk\xc4\x99, dramat, scenografi\xc4\x99 i mod\xc4\x99. Fi\xc5\x84ski krytyk Sigurd Frosterus w jednym ze swych artyku\xc5\x82\xc3\xb3w, Regnb\xc3\xa5gsf\xc3\xa4rgernas segert\xc3\xa5g (1917) por\xc3\xb3wna\xc5\x82 m\xc5\x82ody ekspresjonizm z cake-walk i tangiem. W Sztokholmie Siri Derkert zwi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 z Bertilem Lybeckiem, z kt\xc3\xb3rym mia\xc5\x82a dwoje dzieci, c\xc3\xb3rki Liv (ur. 1918) i Sar\xc4\x99 (ur. 1920). Jej sytuacja osobista by\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas trudna; utrzymywa\xc5\x82a si\xc4\x99 z projektowania mody i pisania artyku\xc5\x82\xc3\xb3w do gazet, zaprzesta\xc5\x82a natomiast na 5 lat malowania. W 1919 roku razem z Ninie Bergsten i Ann\xc4\x85 Petrus wzi\xc4\x99\xc5\x82a udzia\xc5\x82 w wystawie Den fri udstilling w Kopenhadze.\n_START_SECTION_\nLata 20.\n_START_PARAGRAPH_\nW 1921 roku artystka zaprezentowa\xc5\x82a swoje liczne prace na wystawie sztuki kobiecej (Kvinnosalongen) w sztokholmskiej Liljevalchs konsthall. Ekspozycja spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z gwa\xc5\x82townym atakiem krytyki, cho\xc4\x87 Siri Derkert zosta\xc5\x82a potraktowana \xc5\x82agodniej od swych kole\xc5\xbcanek. By\xc5\x82 to w\xc3\xb3wczas okres, w kt\xc3\xb3rym kobiety uzyska\xc5\x82y r\xc3\xb3wnouprawnienie, w tym prawo do edukacji i prawo wyborcze. Siri Derkert krytykowa\xc5\x82a m\xc4\x99skie przywileje, aktywnie dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c na rzecz emancypacji kobiet. Zabra\xc5\x82a syna Carlo z W\xc5\x82och oraz c\xc3\xb3rki z Kopenhagi by zamieszka\xc4\x87 z nimi w ma\xc5\x82ym domku nad Morzem Alandzkim. Mieszkali tam w latach 1924\xe2\x80\x931929. Podj\xc4\x99\xc5\x82a na nowo malowanie, udoskonali\xc5\x82a te\xc5\xbc sztuk\xc4\x99 rysowania. Dominuj\xc4\x85cym motywem by\xc5\x82y jej dzieci i ich towarzystwo. Obrazy jej cz\xc4\x99sto cechowa\xc5\x82 spok\xc3\xb3j oraz mocna kolorystyka i \xc5\x9bwiat\xc5\x82o. Dzieci pozowa\xc5\x82y pocz\xc4\x85tkowo siedz\xc4\x85c. Po 1928 roku artystka zacz\xc4\x99\xc5\x82a rysowa\xc4\x87 dzieci w ruchu. Mia\xc5\x82a nadziej\xc4\x99 na otrzymanie zam\xc3\xb3wie\xc5\x84 na miniatury, dotycz\xc4\x85ce szczeg\xc3\xb3lnie tematyki dzieci\xc4\x99cej. W 1929 roku w Gumme konsthall wystawi\xc5\x82a 22 tego typu dzie\xc5\x82a. Podobne prace zaprezentowa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na Stockholmsutst\xc3\xa4llningen, jednak z braku znacz\xc4\x85cych zam\xc3\xb3wie\xc5\x84 zarzuci\xc5\x82a wkr\xc3\xb3tce ten rodzaj sztuki.\n_START_SECTION_\nLata 30.\n_START_PARAGRAPH_\nW 1931 roku Siri Derkert doczeka\xc5\x82a si\xc4\x99 swego pierwszego sta\xc5\x82ego domu, kiedy jej matka kupi\xc5\x82a \xe2\x80\x9eLillastugan\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9ema\xc5\x82y domek\xe2\x80\x9d) na Liding\xc3\xb6. Tu, w by\xc5\x82ej piekarni i w przylegaj\xc4\x85cym do niej ogrodzie artystka stworzy\xc5\x82a swoje p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze prace. Eksplorowa\xc5\x82a to, co nazywa\xc5\x82a \xe2\x80\x9eniezwyk\xc5\x82\xc4\x85 rzeczywisto\xc5\x9bci\xc4\x85\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 \xc5\xbcycie codzienne i ludzi w ich bezpo\xc5\x9brednim otoczeniu. Modelami by\xc5\x82y jej w\xc5\x82asne dzieci, dzieci z pobliskich gospodarstw oraz bawi\xc4\x85ce si\xc4\x99 dzieci, uchwycone podczas letnich pobyt\xc3\xb3w w Norra Roslagen. W jej autoportretach pojawia\xc5\x82y si\xc4\x99 cz\xc4\x99sto silne nastroje przestrzenne i egzystencjalne. Gdy portrety dzieci Siri Derkert pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 na jej pierwszej indywidualnej wystawie w Svensk-franska konstgalleriet w Sztokholmie w 1932 roku, jeden z krytyk\xc3\xb3w napisa\xc5\x82 o niej, i\xc5\xbc nale\xc5\xbcy ona do \xe2\x80\x9ebezwarunkowych kaznodziej\xc3\xb3w brzydoty w sztuce wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej\xe2\x80\x9d. Jej c\xc3\xb3rka Liv, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc artystka, rozwin\xc4\x99\xc5\x82a w\xc5\x82asny, specyficzny styl. W listopadzie 1936 roku obie pojecha\xc5\x82y razem do Pary\xc5\xbca na studia, kt\xc3\xb3re trwa\xc5\x82y do kwietnia 1937 roku. W maju tego samego roku Liv zachorowa\xc5\x82a na gru\xc5\xbalic\xc4\x99, a w listopadzie 1938 roku zmar\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nLata 40.\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xbba\xc5\x82oba po \xc5\x9bmierci c\xc3\xb3rki zawa\xc5\xbcy\xc5\x82a na \xc5\xbcyciu Siri Derkert przez wiele lat. Artystka ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82a na kursy w Fredsh\xc3\xb6gskolan, a od lata 1943 roku zacz\xc4\x99\xc5\x82a odwiedza\xc4\x87 corocznie \xc5\xbce\xc5\x84sk\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x99 publiczn\xc4\x85 Fogelstad w S\xc3\xb6rmland. W wielu swoich rysunkach przedstawia\xc5\x82a wybitne kobiety z Fogelstad, w tym Honorine Hermelin, Elisabeth Tamm, Elin W\xc3\xa4gner i Emili\xc4\x99 Fogelklou. Wszystkie one by\xc5\x82y zaanga\xc5\xbcowane wcze\xc5\x9bniej w ruch na rzecz praw wyborczych kobiet. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 spo\xc5\x82eczna w Fogelstad dostarczy\xc5\x82a Siri Dekert wielu motyw\xc3\xb3w, sta\xc5\x82a si\xc4\x99 te\xc5\xbc pocz\xc4\x85tkiem procesu, kt\xc3\xb3ry doprowadzi\xc5\x82 do powstania jej p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych prac o charakterze publicznym. Siri Derkert zacz\xc4\x99\xc5\x82a anga\xc5\xbcowa\xc4\x87 si\xc4\x99 coraz bardziej w polityk\xc4\x99. Zwi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 z lewicow\xc4\x85 organizacj\xc4\x85 Clart\xc3\xa9, a w 1950 roku zosta\xc5\x82a przewodnicz\xc4\x85c\xc4\x85 sztokholmskiej sekcji Svenska kvinnors v\xc3\xa4nsterf\xc3\xb6rbund (Lewicowego zwi\xc4\x85zku kobiet szwedzkich)._NEWLINE_Lata 40. Siri Derkert zako\xc5\x84czy\xc5\x82a podr\xc3\xb3\xc5\xbc\xc4\x85 na Islandi\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra oznacza\xc5\x82a pocz\xc4\x85tek nowego okresu w jej sztuce. Artystka wykona\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas mi\xc4\x99dzy innymi seri\xc4\x99 tzw. akwarel deszczowych, namalowanych w plenerze przy padaj\xc4\x85cym deszczu.\n_START_SECTION_\nLata 50.\n_START_PARAGRAPH_\nOd lat 50. w jej dzie\xc5\x82ach zacz\xc4\x99\xc5\x82y ponownie pojawia\xc4\x87 si\xc4\x99 wyra\xc5\xbane komentarze polityczne, jak wycinki z gazet, informuj\xc4\x85ce o degradacji \xc5\x9brodowiska. Siri Derkert wykonywa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wiele obraz\xc3\xb3w w formie plakat\xc3\xb3w, jak obraz Amnesty International lub w formie litografii, gdzie motywy obrazowe i slogany wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 ze sob\xc4\x85. W tej grupie prac znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc portrety i szkice rysunkowe jej koleg\xc3\xb3w, w tym radykalnego krytyka sztuki P. O. Zennstr\xc3\xb6ma czy kola\xc5\xbc w technice mieszanej, przedstawiaj\xc4\x85cy fitofizjologa Georga Borgstr\xc3\xb6ma, zwracaj\xc4\x85cego uwag\xc4\x99 opinii publicznej na marnowanie zasob\xc3\xb3w Ziemi. W tym czasie Siri Derkert du\xc5\xbco eksperymentowa\xc5\x82a u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c opr\xc3\xb3cz tradycyjnych technik, takich jak rysunek czy obraz, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc farb w sprayu, ta\xc5\x9bm stalowych oraz r\xc3\xb3\xc5\xbcnych materia\xc5\x82\xc3\xb3w papierowych i plastikowych w kola\xc5\xbcu.\n_START_SECTION_\n1958\xe2\x80\x931972. Prace w przestrzeni publicznej\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsz\xc4\x85 prac\xc4\x85 Siri Derkert o charakterze publicznym by\xc5\x82 Filar Kobiet (Kvinnopelaren), ods\xc5\x82oni\xc4\x99ty w 1958 roku na T-Centralen, g\xc5\x82\xc3\xb3wnej stacji sztokholmskiego metra. Wyryte na mokrym betonie rysunki na dw\xc3\xb3ch stronach filaru pochodz\xc4\x85 z pracy Obrazy z walki o ide\xc4\x99 (Bilder ur id\xc3\xa9kampen) przedstawiaj\xc4\x85c portrety kobiet z Fogelstad oraz pisarzy Thomasa Thorilda, Carla Jonasa Love Almqvista i Augusta Strindberga. Na dw\xc3\xb3ch pozosta\xc5\x82ych bokach filaru ukazane s\xc4\x85 obrazy z \xc5\xbcycia codziennego kobiet, bawi\xc4\x85ce si\xc4\x99 dzieci, konduktorki, nosicielki cegie\xc5\x82 na budowie oraz wio\xc5\x9blarki._NEWLINE_W 1959 roku Siri Derkert wygra\xc5\x82a konkurs na dekoracj\xc4\x99 \xc5\x9bciany internatu szkolnego Anundsj\xc3\xb6bygdens realskola w Bredbyn._NEWLINE__NEWLINE_Do najbardziej okaza\xc5\x82ych rysunk\xc3\xb3w w naturalnym betonie autorstwa Siri Derkert nale\xc5\xbc\xc4\x85 kompozycje plastyczne na stacji \xc3\x96stermalmstorg, ods\xc5\x82oni\xc4\x99te w 1965 roku, nale\xc5\xbc\xc4\x85ce ze wzgl\xc4\x99du na swoje rozmiary i z\xc5\x82o\xc5\xbcono\xc5\x9b\xc4\x87 do najbardziej innowacyjnych prac w przestrzeni publicznej, powsta\xc5\x82ych w okresie powojennym. D\xc5\x82ugie na 145 metr\xc3\xb3w kompozycje przedstawiaj\xc4\x85 rysunki figuralne, portrety, linie tekstu i nuty. Ich tematyka to pok\xc3\xb3j, kwestie \xc5\x9brodowiskowe, taniec, muzyka (nuty z Marsylianki) i rytm._NEWLINE_Dorobkiem Siri Derkert w dziedzinie tkaniny artystycznej jest pochodz\xc4\x85cy z 1965 roku du\xc5\xbcy gobelin Co \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85 ptaki???? (Vad sjunger f\xc3\xa5glarna????), zdobi\xc4\x85cy sal\xc4\x99 plenarn\xc4\x85 urz\xc4\x99du miejskiego w H\xc3\xb6gan\xc3\xa4s._NEWLINE_Z prze\xc5\x82omu lat 60. i 70. pochodz\xc4\x85 dwa znacz\xc4\x85ce dzie\xc5\x82a Siri Derkert, \xc5\x9aciana Szwecji (Sverigev\xc3\xa4ggen), wykonana w latach 1967\xe2\x80\x931969 dla domu szwedzkiego w Sztokholmie oraz Czyste powietrze - czysta woda (Ren Luft - Rent Vatten), wykonane w latach 1968\xe2\x80\x931972 dla Gullingeskolan w Tensta, uko\xc5\x84czone przez Rolanda Haeberleina i Torda Olsona po \xc5\x9bmierci artystki.'