b'\n_START_ARTICLE_\nKarol Libelt\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 spo\xc5\x82eczna i polityczna\n_START_PARAGRAPH_\nW 1840 m\xc3\xb3g\xc5\x82 otworzy\xc4\x87 w Poznaniu pensjonat dla uczni\xc3\xb3w, podj\xc4\x85\xc5\x82 tak\xc5\xbce prac\xc4\x99 nauczyciela w gimnazjum. Zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 publicystyczn\xc4\x85, publikowa\xc5\x82 na \xc5\x82amach pism pozna\xc5\x84skich (Tygodnik Literacki) i warszawskich, zainicjowa\xc5\x82 wydawanie Dziennika Domowego i Roku ... pod wzgl\xc4\x99dem o\xc5\x9bwiaty, przemys\xc5\x82u i wypadk\xc3\xb3w czasowych (1843-1846)._NEWLINE_W latach 1841-1843 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w cyklu wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 odczyt\xc3\xb3w publicznych, zorganizowanych z inicjatywy Tytusa Dzia\xc5\x82y\xc5\x84skiego w Sali Czerwonej Pa\xc5\x82acu Dzia\xc5\x82y\xc5\x84skich w Poznaniu, gdzie prowadzi\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady z zakresu estetyki. Teodor Teofil Matecki wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 fizyk\xc4\x99 i chemi\xc4\x99, J\xc4\x99drzej Moraczewski \xe2\x80\x93 histori\xc4\x99 Polski i S\xc5\x82owia\xc5\x84szczyzny, Jakub Krotowski-Krauthofer \xe2\x80\x93 metodologi\xc4\x99 prawa, I. Lipski \xe2\x80\x93 agronomi\xc4\x99, a Fabian Sarnecki uczy\xc5\x82 malarstwa._NEWLINE_Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w kilku organizacjach, m.in. Towarzystwie Naukowej Pomocy (od 1841). Od 1838 nale\xc5\xbca\xc5\x82 do komitetu wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cego z Towarzystwem Demokratycznym Polskim (tzw. Komitet Libelta), zajmuj\xc4\x85cego si\xc4\x99 przygotowaniami powstania w Wielkopolsce. By\xc5\x82 wyznaczony na reprezentanta Poznania w przysz\xc5\x82ym Rz\xc4\x85dzie Narodowym. W zwi\xc4\x85zku z tym opracowa\xc5\x82 powsta\xc5\x84cz\xc4\x85 proklamacj\xc4\x99, b\xc4\x99d\xc4\x85c\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej podstaw\xc4\x85 manifestu krakowskiego. Aresztowany przez w\xc5\x82adze pruskie i postawiony przed s\xc4\x85dem, zosta\xc5\x82 w procesie berli\xc5\x84skim skazany na 20 lat twierdzy (1847). By\xc5\x82 jednym z za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli Towarzystwa Przemys\xc5\x82owego Polskiego w Poznaniu w 1848 roku._NEWLINE_Libelt na pro\xc5\x9bb\xc4\x99 Edwarda Raczy\xc5\x84skiego opracowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc instrukcj\xc4\x99 dla pracownika planowanego przez Raczy\xc5\x84skiego przysionka \xc5\x9bmierci- kostnicy przeznaczonej dla os\xc3\xb3b obawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 pogrzebania \xc5\xbcywcem._NEWLINE_Uwolniony przez wydarzenia rewolucji 1848 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Poznania i zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Komitetu Narodowego. Pocz\xc4\x85tkowo by\xc5\x82 zwolennikiem porozumienia z Prusami i wojny z Rosj\xc4\x85, ale widz\xc4\x85c fiasko tej opcji popar\xc5\x82 tzw. wojn\xc4\x99 ludow\xc4\x85. Po niepowodzeniu walki zbrojnej zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Ligi Polskiej (1848-1850) oraz reprezentowa\xc5\x82 pozna\xc5\x84skie w parlamencie we Frankfurcie. Bra\xc5\x82 tak\xc5\xbce udzia\xc5\x82 w zje\xc5\xbadzie polskim we Wroc\xc5\x82awiu i Kongresie S\xc5\x82owia\xc5\x84skim w Pradze (1848), gdzie wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 z koncepcj\xc4\x85 niepodleg\xc5\x82ej Polski jako pa\xc5\x84stwa federacyjnego. By\xc5\x82 jednym z autor\xc3\xb3w Manifestu zboru s\xc5\x82owia\xc5\x84skiego do lud\xc3\xb3w Europy. W 1849 zosta\xc5\x82 wybrany do parlamentu pruskiego i kierowa\xc5\x82 Ko\xc5\x82em Polskim, ale wkr\xc3\xb3tce z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 mandat i skoncentrowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na pracy wydawniczej i publicystycznej w Dzienniku Polskim._NEWLINE_Po 1850, kiedy to odziedziczy\xc5\x82 Czeszewo ograniczy\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87, chocia\xc5\xbc ponownie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 mandat poselski i kierowa\xc5\x82 Ko\xc5\x82em Polskim, wielokrotnie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85c w sprawach polskich. Aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczn\xc4\x85 zast\xc4\x85pi\xc5\x82 prac\xc4\x85 organiczn\xc4\x85. By\xc5\x82 w gronie za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli Pozna\xc5\x84skiego Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk i od 1868 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 jego prezesa. Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 tak\xc5\xbce w innych organizacjach: w 1867 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Czeszewie k\xc3\xb3\xc5\x82ko rolnicze._NEWLINE_By\xc5\x82 dwukrotnie \xc5\xbconaty. Pierwsza \xc5\xbcona El\xc5\xbcbieta z Jaworskich zmar\xc5\x82a kr\xc3\xb3tko po \xc5\x9blubie, z drug\xc4\x85, Mari\xc4\x85 z Szuman\xc3\xb3w, mia\xc5\x82 sze\xc5\x9bcioro dzieci \xe2\x80\x93 cztery c\xc3\xb3rki i dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w. Syn Karol (1842-1863) zgin\xc4\x85\xc5\x82 w powstaniu styczniowym, w potyczce pod Osowiem w okolicach Brdowa._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 w czerwcu 1875 i zosta\xc5\x82 pochowany w Czeszewie.\n_START_SECTION_\nFilozofia\n_START_PARAGRAPH_\nJako filozof Libelt d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do stworzenia systemu filozofii narodowej (por. mesjanizm polski). Mia\xc5\x82a ona stanowi\xc4\x87 kompilacj\xc4\x99 r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych mu kierunk\xc3\xb3w umys\xc5\x82owych, w oparciu o polsk\xc4\x85 kultur\xc4\x99 epoki romantyzmu. System filozoficzny Libelta przypomina intuicjonizm Henri Bergsona. Filozofia ta oparta jest na mesjanizmie i heglizmie. Centralnym punktem jej oparcia jest stwierdzenie, \xc5\xbce dialektyka rzeczywisto\xc5\x9bci nie polega na logosie, sile rozumowej, fenomenie rozumu, ale na jednostce czucia \xe2\x80\x93 umie. Dialektyka zbudowana na umie (pochodzi od s\xc5\x82owa umie\xc4\x87, umys\xc5\x82 i ko\xc5\x84c\xc3\xb3wki rodzaju nijakiego w \xc5\x82acinie \xe2\x80\x9e-um\xe2\x80\x9d, dlatego filozofia nazywana jest umick\xc4\x85, b\xc4\x85d\xc5\xba umys\xc5\x82ow\xc4\x85) budzi ontologi\xc4\x99 czucia \xe2\x80\x93 owo czuj\xc4\x99 wi\xc4\x99c jestem. Jest wi\xc4\x99c to filozofia irracjonalna. Oparta na fenomenologii budzi przekonanie, \xc5\xbce byty s\xc4\x85 formami umu i przejawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 jako odczuwalne si\xc5\x82y \xc5\xbcyciowo-egzystencjalne. Libelt jednak nie buduje egzystencjalizmu na takim umownym \xc3\x89lan vital, ale si\xc4\x99ga do historiozofii Hegla i Wro\xc5\x84skiego. Przejawianie si\xc4\x99 umu w historii przypada na okres w\xc5\x82a\xc5\x9bnie jego pracy. W epokach poprzednich wedle Libelta dominowali Niemcy \xe2\x80\x93 by\xc5\x82a to epoka rozumu, racjonalizmu i empiryzmu. Ludy s\xc5\x82owia\xc5\x84skie w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do \xc5\x9bwiatowej kultury tworzy\xc4\x87 maj\xc4\x85 w jego czasach filozofi\xc4\x99 dot\xc4\x85d nieznan\xc4\x85 \xe2\x80\x93 opart\xc4\x85 nie na do\xc5\x9bwiadczeniu czy rozumie, ale na uczuciu, kt\xc3\xb3re jest w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym \xc5\x9bwiadectwem osobistym ka\xc5\xbcdego bytu. Wedle Libelta epoka S\xc5\x82owian, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Polak\xc3\xb3w, b\xc4\x99dzie t\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej ci ostatni udowodni\xc4\x85 istnienie Boga, tak i\xc5\xbc b\xc4\x99dzie to niew\xc4\x85tpliwe, bo oparte na \xc5\x9bwiadectwie umu. Mesjanistyczna nauka obudzi\xc4\x87 mia\xc5\x82a ducha narodu, zainicjowa\xc4\x87 nowe pr\xc4\x85dy polityczne i Polska jako nauczyciel narod\xc3\xb3w mia\xc5\x82a zunifikowa\xc4\x87 my\xc5\x9bl ludzk\xc4\x85 w umie._NEWLINE_Powa\xc5\xbcnym zarzutem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 fakt, \xc5\xbce byty Libelta s\xc4\x85 antropomorficzne. B\xc3\xb3g mesjanizmu by\xc5\x82 osobowy \xe2\x80\x93 byty te\xc5\xbc. Byt tu istotnie okre\xc5\x9bla \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9b\xc4\x87. Byt odczuwa. Metafizyka czuj\xc4\x85cego bytu okre\xc5\x9bla ontologi\xc4\x99 narodow\xc4\x85 Polak\xc3\xb3w. Nie trudno doszuka\xc4\x87 si\xc4\x99 paraleli \xe2\x80\x93 Libelt by\xc5\x82 tylko jednym z piewc\xc3\xb3w owej filozofii czucia. Bez trudu odnale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna byt czuj\xc4\x85cy w Wielkiej Improwizacji Dziad\xc3\xb3w Mickiewicza. Czucie przejawia si\xc4\x99 we wszystkich filozoficznych tekstach tego poety. Czucie i bezbrze\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 bytu i niebytu wobec czucia jest obecne w Balladach i romansach. Chwa\xc5\x82\xc4\x99 czucia g\xc5\x82osz\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wni tw\xc3\xb3rcy romantyzmu polskiego \xe2\x80\x93 Juliusz S\xc5\x82owacki, Zygmunt Krasi\xc5\x84ski, Antoni Malczewski, a tak\xc5\xbce Cyprian Kamil Norwid, zaliczaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 do klasycyzmu, romantyzmu i parnasizmu europejskiego jednocze\xc5\x9bnie. Objawia si\xc4\x99 to nawet w muzyce Chopina \xe2\x80\x93 muzyczne subtelno\xc5\x9bci i teoria powstawania d\xc5\xbawi\xc4\x99ku melodycznego opisywane s\xc4\x85 przez tego\xc5\xbc kompozytora jako wyra\xc5\xbcenie ducha tak by by\xc5\x82y one odczuwalne, a nie odbierane rozumem, jak pragnie przy swoich dzie\xc5\x82ach na przyk\xc5\x82ad Ludwig van Beethoven. Libelt by\xc5\x82 wi\xc4\x99c niejako koneserem i inicjatorem powstaj\xc4\x85cego zjawiska kultury polskiej. Je\xc5\x9bli chodzi o ow\xc4\x85 filozofi\xc4\x99 s\xc5\x82owia\xc5\x84sk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 istotnie zainicjowa\xc5\x82 Libelt irracjonalizm s\xc5\x82owia\xc5\x84ski, lub zwyczajnie rozpropagowa\xc5\x82. Irracjonaln\xc4\x85 filozofi\xc4\x99 b\xc4\x99d\xc4\x85 g\xc5\x82osi\xc4\x87 nie tylko August Cieszkowski, Kazimierz Twardowski (fenomenologia Brentano), czy Bergson (kt\xc3\xb3rego ze wzgl\xc4\x99du na pochodzenie i gloryfikowanie tradycji s\xc5\x82owia\xc5\x84skich mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 za prekursora odmiany filozofii s\xc5\x82owia\xc5\x84skiej), ale tak\xc5\xbce Lew To\xc5\x82stoj, Lew Szestow i Niko\xc5\x82aj Bierdiajew. Szestow powracaj\xc4\x85c do paradoksu Epimenidesa uzna\xc5\x82, \xc5\xbce mo\xc5\xbcliwe jest uchwycenie tylko nieoczywisto\xc5\x9bci. Ta z kolei b\xc4\x99dzie najlepszym sposobem dowodzenia prawdy, kt\xc3\xb3ra logicznie w czasach Szestowa, czy Libelta nie istnia\xc5\x82a (paradoks Epimenidesa rozwi\xc4\x85za\xc5\x82 dopiero Alfred Tarski). Wk\xc5\x82ad Libelta w filozofi\xc4\x99 europejsk\xc4\x85 jest wi\xc4\x99c ogromny tym bardziej, \xc5\xbce obok Cieszkowskiego i Towia\xc5\x84skiego jest tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 polskiej filozofii narodowej. Na estetyce Karola Libelta opiera\xc5\x82 si\xc4\x99 Heliodor \xc5\x9awi\xc4\x99cicki, przedstawiciel pozna\xc5\x84skiej my\xc5\x9bli filozoficzno-lekarskiej w obr\xc4\x99bie polskiej szko\xc5\x82y filozofii medycyny, kt\xc3\xb3ry g\xc5\x82osi\xc5\x82 pogl\xc4\x85d, \xc5\xbce lekarz jest artyst\xc4\x85 oraz uzna\xc5\x82 ludzki organizm za przedmiot estetyczny, kt\xc3\xb3ry podlega lekarskiemu dzia\xc5\x82aniu realizuj\xc4\x85cemu intencj\xc4\x99 estetyczn\xc4\x85.'