b'\n_START_ARTICLE_\nOdbitka kolodionowa\n_START_PARAGRAPH_\nOdbitka kolodionowa (celoidynowa) \xe2\x80\x93 pozytyw fotograficzny na papierze pokrytym warstw\xc4\x85 barytow\xc4\x85 i warstw\xc4\x85 kolodionu zawieraj\xc4\x85c\xc4\x85 chlorek srebra. Obraz uzyskiwa\xc5\x82o si\xc4\x99 poprzez kopiowanie (ang. printing-out print, POP), tzn. stykowe na\xc5\x9bwietlanie papieru przez negatyw a\xc5\xbc do pe\xc5\x82nego pojawienia si\xc4\x99 obrazu._NEWLINE_Technika ta powsta\xc5\x82a w wyniku prac prowadzonych przez r\xc3\xb3\xc5\xbcnych badaczy. Stosowana by\xc5\x82a zar\xc3\xb3wno przez zawodowych fotograf\xc3\xb3w, jak i amator\xc3\xb3w, w okresie od ok. 1870 do ok. 1930, gdy wyparta zosta\xc5\x82a przez r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju papiery \xc5\xbcelatynowo-srebrowe.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nKolodion jako no\xc5\x9bnik dla soli srebra u\xc5\xbcywany by\xc5\x82 od 1851 roku, gdy wprowadzono technik\xc4\x99 negatywow\xc4\x85 \xe2\x80\x93 tak zwany mokry kolodion \xe2\x80\x93 w kt\xc3\xb3rej kolodionem pokrywano szklane p\xc5\x82yty. Eksperymenty nad pokrywaniem papieru kolodionem prowadzili r\xc3\xb3\xc5\xbcni badacze; w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich byli Jean Laurent i Jos\xc3\xa9 Martinez-Sanchez, kt\xc3\xb3rzy w 1866 roku wprowadzili rodzaj papieru kolodionowego znanego jako papier leptographique; by\xc5\x82 to zarazem pierwszy papier fotograficzny typu POP. Nie zyska\xc5\x82 on jednak wi\xc4\x99kszej popularno\xc5\x9bci i zanik\xc5\x82 po kilku latach._NEWLINE_Jakkolwiek papier kolodionowy wytwarzano od lat 60. XIX wieku, dopiero w latach 80. zacz\xc4\x85\xc5\x82 zyskiwa\xc4\x87 na popularno\xc5\x9bci. Po wprowadzeniu w 1889 roku przez A. Kurtza w Niemczech mechanicznego pokrywania papieru emulsj\xc4\x85 (wcze\xc5\x9bniej robiono to r\xc4\x99cznie), wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 papier\xc3\xb3w wytwarzano fabrycznie. W\xc5\x9br\xc3\xb3d producent\xc3\xb3w papier\xc3\xb3w kolodionowych by\xc5\x82y firmy niemieckie: Liesegang (z D\xc3\xbcsseldorfu) i Obernetter (z Monachium), a tak\xc5\xbce warszawska wytw\xc3\xb3rnia Piotra Lebiedzi\xc5\x84skiego._NEWLINE_Jednym z wariant\xc3\xb3w tej techniki by\xc5\x82a odbitka kolodionowa matowa, wprowadzona w latach 90. XIX wieku jako odpowied\xc5\xba na popularn\xc4\x85 w\xc3\xb3wczas platynotypi\xc4\x99, umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c\xc4\x85 tworzenie matowych odbitek w odcieniach g\xc5\x82\xc4\x99bokiej czerni lub br\xc4\x85zu. Pod koniec tej dekady ten rodzaj odbitki kolodionowej sta\xc5\x82 si\xc4\x99 dominuj\xc4\x85cy w komercyjnej fotografii portretowej, utrzymuj\xc4\x85c swoj\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 do oko\xc5\x82o 1910 roku.\n_START_SECTION_\nTechnika\n_START_PARAGRAPH_\nPapier kolodionowy pocz\xc4\x85tkowo przygotowywany by\xc5\x82 samodzielnie przez fotograf\xc3\xb3w, od lat 80. XIX w. r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc fabrycznie. W tym celu mieszano kolodion z azotanem srebra i niewielk\xc4\x85 ilo\xc5\x9bci\xc4\x85 kwasu winowego lub cytrynowego. Drug\xc4\x85 porcj\xc4\x99 kolodionu \xc5\x82\xc4\x85czono z halogenkami \xe2\x80\x93 zazwyczaj chlorkami wapnia, strontu lub litu. Oba roztwory nast\xc4\x99pnie by\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85czone, w wyniku czego w emulsji powstawa\xc5\x82 chlorek srebra. Nast\xc4\x99pnie papier uprzednio powleczony warstw\xc4\x85 barytow\xc4\x85 pokrywano przygotowan\xc4\x85 emulsj\xc4\x85, podobnie jak w przypadku szklanych klisz w technice mokrego kolodionu. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie wykonywano to fabrycznie._NEWLINE_Papier kolodionowy przeznaczony by\xc5\x82 do kopiowania, co oznacza, \xc5\xbce odbitk\xc4\x99 otrzymywano poprzez na\xc5\x9bwietlenie papieru umieszczonego wraz z negatywem w kopioramce, gdzie pozostawa\xc5\x82 a\xc5\xbc do pe\xc5\x82nego pojawienia si\xc4\x99 obrazu. Nast\xc4\x99pnie odbitka by\xc5\x82a p\xc5\x82ukana, tonowana (zw\xc5\x82aszcza przy u\xc5\xbcyciu roztworu chlorku z\xc5\x82ota) i utrwalana. Ze wzgl\xc4\x99du na siln\xc4\x85 tendencj\xc4\x99 do zwijania si\xc4\x99, odbitki kolodionowe zazwyczaj naklejane by\xc5\x82y na papier lub karton._NEWLINE_Odbitki kolodionowe matowe otrzymywano poprzez dodanie do emulsji skrobi, a do tonowania \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz z\xc5\x82ota \xe2\x80\x93 u\xc5\xbcywano tak\xc5\xbce platyny.'