b'\n_START_ARTICLE_\nBitwa pod Neerwinden (1693)\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82ania przed bitw\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nMarsza\xc5\x82ek Luxembourg, manewruj\xc4\x85c zmusi\xc5\x82 Wilhelma Ora\xc5\x84skiego do podzia\xc5\x82u swej armii. Gdy to si\xc4\x99 uda\xc5\x82o, b\xc5\x82yskawicznie skoncentrowa\xc5\x82 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 swych si\xc5\x82 naprzeciw obozu wojsk sprzymierzonych, kt\xc3\xb3re roz\xc5\x82o\xc5\xbcone by\xc5\x82y w nier\xc3\xb3wnym p\xc3\xb3\xc5\x82kolu zaczynaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 od Elissem po prawej stronie, nast\xc4\x99pnie dochodz\xc4\x85cym do Neerlanden, a stamt\xc4\x85d id\xc4\x85c wzd\xc5\x82u\xc5\xbc strumienia Landen osi\xc4\x85ga\xc5\x82o si\xc4\x99 lew\xc4\x85 stron\xc4\x99 (18 czerwca \xe2\x80\x93 28 lipca 1693). Wilhelm Ora\xc5\x84ski nie zamierza\xc5\x82 wycofywa\xc4\x87 si\xc4\x99 za rzek\xc4\x99 Geete, stworzy\xc5\x82 wi\xc4\x99c pot\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 lini\xc4\x99 umocnie\xc5\x84 ziemnych ci\xc4\x85gn\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 od Laar przez Neerwinden do Neerlanden. Po prawej stronie tej linii umocnie\xc5\x84 (od Laar do Neerwinden) grunt by\xc5\x82 mocno poszarpany i dawa\xc5\x82 liczne naturalne os\xc5\x82ony po obu stronach, i dlatego w\xc5\x82a\xc5\x9bnie ta strona zosta\xc5\x82a uznana za kluczow\xc4\x85 pozycj\xc4\x99, zosta\xc5\x82a wi\xc4\x99c szczeg\xc3\xb3lnie mocno obsadzona; \xc5\x9brodek otwartego terenu mi\xc4\x99dzy Neerwinden a Neerlanden zosta\xc5\x82 pokryty g\xc4\x99st\xc4\x85 sieci\xc4\x85 umocnie\xc5\x84 ziemnych, a wysuni\xc4\x99t\xc4\x85 z przodu plac\xc3\xb3wk\xc4\x85 by\xc5\x82a miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 Rumsdorp. Lewe skrzyd\xc5\x82o pod Neerlanden opiera\xc5\x82o si\xc4\x99 o strumie\xc5\x84 Landen i by\xc5\x82o trudno dost\xc4\x99pne._NEWLINE_Prawa strona wojsk Wilhelma Ora\xc5\x84skiego, jako linia odwrotu le\xc5\xbca\xc5\x82a za rzek\xc4\x85 Geete, by\xc5\x82a najbardziej zagro\xc5\xbcon\xc4\x85 flank\xc4\x85, a marsza\xc5\x82ek Luxembourg \xc5\x9bwiadom tego, \xc5\xbce front sprzymierzonych b\xc4\x99d\xc4\x85c troch\xc4\x99 za d\xc5\x82ugi w stosunku do ilo\xc5\x9bci si\xc5\x82 go broni\xc4\x85cych, sprawi, \xc5\xbce przemieszczenie si\xc5\x82 z jednego skrzyd\xc5\x82a dla wspomo\xc5\xbcenia drugiego b\xc4\x99dzie trwa\xc5\x82o zbyt d\xc5\x82ugo. W tych warunkach generalny plan Luxembourga polega\xc5\x82 na uderzeniu przeciw linii Laar-Neerwinden, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci na samo Neerwinden, a jednocze\xc5\x9bnie, by si\xc5\x82y lewego skrzyd\xc5\x82a i centrum sprzymierzonych nie mog\xc5\x82y przyj\xc5\x9b\xc4\x87 prawemu skrzyd\xc5\x82u z pomoc\xc4\x85, zamierza\xc5\x82 przeprowadzi\xc4\x87 tam dzia\xc5\x82ania pozorowane.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tek bitwy\n_START_PARAGRAPH_\nMarsza\xc5\x82ek Luxembourg mia\xc5\x82 77 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, w tym 22 tys. jazdy i 71 dzia\xc5\x82 (90 batalion\xc3\xb3w piechoty, 190 szwadron\xc3\xb3w jazdy, 2 regimenty artylerii), podczas gdy Wilhelm Ora\xc5\x84ski (Anglicy i Holendrzy) \xe2\x80\x93 49 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, w tym 14 tys. jazdy i 91 dzia\xc5\x82 (64 bataliony piechoty, 142 szwadrony jazdy). Naprzeciwko umocnie\xc5\x84 centrum podci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 niemal ca\xc5\x82\xc4\x85 swoj\xc4\x85 kawaleri\xc4\x99 i ustawi\xc5\x82 j\xc4\x85 w 6 linii, przemieszanych z dwoma wtr\xc4\x85conymi liniami piechoty. Piechota i dragonia stoj\xc4\x85ce naprzeciw Neerlanden i Rumsdorp otrzyma\xc5\x82y zakaz ataku, a wojska przeznaczone do g\xc5\x82\xc3\xb3wnego uderzenia (w sile 28 tys.) zosta\xc5\x82y uformowane naprzeciw Neerwinden. Przysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 pokaza\xc5\x82a, \xc5\xbce u\xc5\xbcycie tylko 1/3 ca\xc5\x82ych si\xc5\x82 w decyduj\xc4\x85cym natarciu, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 niewystarczaj\xc4\x85ce i trzeba by\xc5\x82o \xc5\x9bci\xc4\x85ga\xc4\x87 posi\xc5\x82ki z innych odcink\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nWalki o Neerwinden i Laar\n_START_PARAGRAPH_\nPo d\xc5\x82ugim okresie wymiany ognia artyleryjskiego francuskie kolumny ruszy\xc5\x82y do natarcia, skupiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na Neerwinden. W tym samym czasie mniejsze si\xc5\x82y uderzy\xc5\x82y na Laar. Skraje obu wsi osi\xc4\x85gni\xc4\x99to bez wi\xc4\x99kszych trudno\xc5\x9bci, jednak w samych wsiach dosz\xc5\x82o do morderczej walki, a o ka\xc5\xbcd\xc4\x85 pi\xc4\x99d\xc5\xba ziemi toczy\xc5\x82 si\xc4\x99 za\xc5\xbcarty b\xc3\xb3j. W ko\xc5\x84cu Wilhelm Ora\xc5\x84ski osobi\xc5\x9bcie poprowadzi\xc5\x82 pot\xc4\x99\xc5\xbcne kontrnatarcie, wyrzucaj\xc4\x85c francuskie wojska z obu wiosek. Drugie natarcie, r\xc3\xb3wnie energiczne, spotka\xc5\x82o si\xc4\x99 z r\xc3\xb3wnie wielk\xc4\x85 determinacj\xc4\x85 sprzymierzonych.\n_START_SECTION_\nWalki w Neerlanden i Rumsdorp\n_START_PARAGRAPH_\nW tym czasie wojska francuskie na innych odcinkach frontu prowadzi\xc5\x82y jedynie dzia\xc5\x82ania demonstracyjne. Nawet kawaleria francuska, ustawiona naprzeciw centrum sprzymierzonych w 6 linii, po wytrzymaniu wielogodzinnego ognia nieprzyjacielskiego, k\xc5\x82usowa\xc5\x82a przez otwarte pole a\xc5\xbc do umocnie\xc5\x84, nie maj\xc4\x85c \xc5\xbcadnych szans na powodzenie. W Neerlanden i Rumsdorp dosz\xc5\x82o do ci\xc4\x99\xc5\xbckich walk wr\xc4\x99cz. W mi\xc4\x99dzyczasie dwie linie piechoty francuskiego centrum, kt\xc3\xb3re nie bra\xc5\x82y dot\xc4\x85d udzia\xc5\x82u w walce, przesuni\xc4\x99te zosta\xc5\x82y na lewe skrzyd\xc5\x82o, gdzie zosta\xc5\x82y przygotowane do pot\xc4\x99\xc5\xbcnego uderzenia (ju\xc5\xbc trzeciego w tej bitwie) na Neerwinden. Takiej sile wyczerpane walk\xc4\x85 oddzia\xc5\x82y sprzymierzonych nie by\xc5\x82y w stanie si\xc4\x99 oprze\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nPrze\xc5\x82omowy moment bitwy\n_START_PARAGRAPH_\nWilhelm Ora\xc5\x84ski rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 przemieszczanie swych wojsk ze swego centrum i lewego skrzyd\xc5\x82a na prawe w celu przeciwstawienia si\xc4\x99 pot\xc4\x99\xc5\xbcnemu natarciu francuskiemu na Neerwinden. Gdy dow\xc3\xb3dca francuskiego centrum Feuqui\xc3\xa8res to zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82, jeszcze raz poprowadzi\xc5\x82 kawaleri\xc4\x99 francuskiego centrum prosto na nieprzyjacielskie sza\xc5\x84ce. Tym razem francuskie szwadrony ca\xc5\x82kowicie zaskoczy\xc5\x82y wojska sprzymierzonych. W\xc5\x9bciek\xc5\x82a szar\xc5\xbca wywo\xc5\x82a\xc5\x82a pop\xc5\x82och i po\xc5\x9bpieszny odwr\xc3\xb3t za rzek\xc4\x99 Geete. Setki \xc5\xbco\xc5\x82nierzy armii Wilhelma Ora\xc5\x84skiego utopi\xc5\x82o si\xc4\x99. Tylna stra\xc5\xbc z\xc5\x82o\xc5\xbcona z brytyjskich oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w poprowadzona osobi\xc5\x9bcie przez Wilhelma Ora\xc5\x84skiego uratowa\xc5\x82a armi\xc4\x99 sprzymierzonych od ostatecznej katastrofy. Pobita armia wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nPodsumowanie\n_START_PARAGRAPH_\nLuxembourg odni\xc3\xb3s\xc5\x82 swoje wielkie zwyci\xc4\x99stwo dzi\xc4\x99ki wyczynowi Feuqui\xc3\xa8resa; straty sprzymierzonych 17 tys. zabitych i rannych, 2 tys. je\xc5\x84c\xc3\xb3w oraz 80 dzia\xc5\x82, podczas gdy Francuzi stracili 9 tys. zabitych i rannych. W bitwie tej marsza\xc5\x82ek Luksemburski zdoby\xc5\x82 tak wielk\xc4\x85 liczb\xc4\x99 sztandar\xc3\xb3w, \xc5\xbce po z\xc5\x82o\xc5\xbceniu ich w paryskiej katedrze zyska\xc5\x82 sobie przydomek \xe2\x80\x9etapicera Notre Dame\xe2\x80\x9d. Wojna trwa\xc5\x82a jeszcze do 1697 r. i zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 pokojem w Rijswijk 20 wrze\xc5\x9bnia 1697 r.'