b'\n_START_ARTICLE_\nFront zachodni (II wojna \xc5\x9bwiatowa)\n_START_SECTION_\nGeneza i strony konfliktu\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1939\xe2\x80\x931940 Niemcy walczyli w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie samotnie. W\xc5\x82ochy uderzy\xc5\x82y na Francj\xc4\x99 dopiero w czerwcu 1940 roku. Przeciwko nim stan\xc4\x99\xc5\x82a Francja i Wielka Brytania wraz ze swoimi dominiami (Kanada, Australia, Nowa Zelandia i Zwi\xc4\x85zek Po\xc5\x82udniowej Afryki), a tak\xc5\xbce kilka zaatakowanych pa\xc5\x84stw neutralnych, kt\xc3\xb3rych s\xc5\x82abe armie stawia\xc5\x82y op\xc3\xb3r kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82y (Belgia, Holandia, Dania i Norwegia) lub \xc5\xbcaden (Luksemburg)._NEWLINE_Decyzja o odtworzeniu frontu w 1944 roku zapad\xc5\x82a podczas konferencji tehera\xc5\x84skiej, gdzie Wielka Brytania, ZSRR (zaatakowany w czerwcu 1941) i USA (wci\xc4\x85gni\xc4\x99te do wojny w grudniu tego roku), powzi\xc4\x99\xc5\x82y wobec siebie zobowi\xc4\x85zania sojusznicze. Podczas gdy Zwi\xc4\x85zek Radziecki mia\xc5\x82 nadal wi\xc4\x85za\xc4\x87 walk\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wne si\xc5\x82y niemieckie, dwa mocarstwa zachodnie powinny odst\xc4\x85pi\xc4\x87 od wyzwolenia Ba\xc5\x82kan\xc3\xb3w z wyj\xc4\x85tkiem Grecji i otworzy\xc4\x87 drugi front w Europie, by odci\xc4\x85\xc5\xbcy\xc4\x87 w walkach Armi\xc4\x99 Czerwon\xc4\x85._NEWLINE_W latach 1944\xe2\x80\x931945 III Rzesza (po kapitulacji W\xc5\x82och) walczy\xc5\x82a samotnie przeciwko zachodnim pa\xc5\x84stwom alianckim. Nale\xc5\xbca\xc5\x82y do nich g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, dominia brytyjskie, Wolna Francja, w ograniczonym stopniu Brazylia i ruchy oporu w pa\xc5\x84stwach okupowanych. Zar\xc3\xb3wno w 1940, jak i w 1944/45 przeciwko Niemcom walczy\xc5\x82y tak\xc5\xbce wojska polskie i czechos\xc5\x82owackie.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka frontu\n_START_PARAGRAPH_\nFront zachodni by\xc5\x82 ca\xc5\x82kowitym przeciwie\xc5\x84stwem frontu wschodniego. Tu liczy\xc5\x82a si\xc4\x99 taktyka pododdzia\xc5\x82\xc3\xb3w, si\xc5\x82a ognia i \xc5\xbcycie pojedynczego \xc5\xbco\xc5\x82nierza, a nie skala prowadzonych dzia\xc5\x82a\xc5\x84. Obie strony konfliktu zazwyczaj przestrzega\xc5\x82y konwencji genewskiej. Na tym froncie zaistnia\xc5\x82o tylko kilka przypadk\xc3\xb3w egzekucji je\xc5\x84c\xc3\xb3w na du\xc5\xbc\xc4\x85 skal\xc4\x99. Najbardziej kontrowersyjnym by\xc5\x82o rozstrzelanie w Ardenach w 1944 roku przez Amerykan\xc3\xb3w kilkuset dywersant\xc3\xb3w Otto Skorzennego. Problem dezercji r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc by\xc5\x82 mniejszy, ni\xc5\xbc na innych frontach. Jego nasilenia nast\xc4\x99powa\xc5\x82y, gdy kt\xc3\xb3ra\xc5\x9b ze strony konfliktu napotyka\xc5\x82a ci\xc4\x99\xc5\xbcki op\xc3\xb3r, lub przegrywa\xc5\x82a, np. Francuzi pod koniec maja 1940, Amerykanie w Ardenach i Niemcy pod koniec wojny. W latach 1944\xe2\x80\x931945 Niemcy rozstrzelali pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85t tysi\xc4\x99cy dezerter\xc3\xb3w, za\xc5\x9b alianci jednego \xe2\x80\x93 szeregowego Eddiego Slovika, kt\xc3\xb3ry zdezerterowa\xc5\x82 pod H\xc3\xbcrtgen. Jego egzekucja mia\xc5\x82a zapobiec spodziewanej fali dezercji spod Linii Zygfryda._NEWLINE_Stosunkowy spok\xc3\xb3j panowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na terytoriach okupowanych. Niemcy we Francji prawie nigdy nie stosowali zasady odpowiedzialno\xc5\x9bci zbiorowej, co dawa\xc5\x82o francuskiemu ruchowi oporu pewn\xc4\x85 swobod\xc4\x99 dzia\xc5\x82ania. Przez ca\xc5\x82\xc4\x85 wojn\xc4\x99 zastosowano w tym kraju tylko cztery razy faktyczny terror okupacyjny. Najbardziej znany przypadek to pacyfikacja wioski Oradour 10 czerwca 1944 roku w odwecie za zabicie oficera SS._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc alianci wkraczaj\xc4\x85cy do Niemiec nie terroryzowali ludno\xc5\x9bci cywilnej. Najcz\xc4\x99stszymi przest\xc4\x99pstwami tam pope\xc5\x82nianymi by\xc5\x82y grabie\xc5\xbce. Zanotowano natomiast tylko kilkana\xc5\x9bcie przypadk\xc3\xb3w pobi\xc4\x87, rozboj\xc3\xb3w i zgwa\xc5\x82ce\xc5\x84, ale ani jednego morderstwa. W 1945 tylko raz rozkazem upokorzono niemieck\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 cywiln\xc4\x85. By\xc5\x82 to rozkaz genera\xc5\x82a Dwighta Eisenhowera nakazuj\xc4\x85cy Niemcom pracowa\xc4\x87 przy grzebaniu cia\xc5\x82 ofiar oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych._NEWLINE_Front zachodni nazwany zosta\xc5\x82 wojn\xc4\x85 bez nienawi\xc5\x9bci. Jednym z powod\xc3\xb3w humanitarnego charakteru walk by\xc5\x82o osobiste nastawienie \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. W latach 1944\xe2\x80\x931945 oko\xc5\x82o jedna trzecia \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Armii Ameryka\xc5\x84skiej by\xc5\x82a niemieckiego pochodzenia. Takie nastawienie da\xc5\x82o si\xc4\x99 wyczu\xc4\x87 tak\xc5\xbce z drugiej strony frontu. W obozach jenieckich w Europie \xc5\x9arodkowej znacznie lepiej traktowano \xc5\xbco\xc5\x82nierzy z kraj\xc3\xb3w anglosaskich, ni\xc5\xbc Francuz\xc3\xb3w, Polak\xc3\xb3w, czy Holendr\xc3\xb3w, a zw\xc5\x82aszcza W\xc5\x82och\xc3\xb3w i obywateli Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego. Da\xc5\x82o si\xc4\x99 jednak zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 tak\xc5\xbce lepsze odnoszenie si\xc4\x99 do podoficer\xc3\xb3w ni\xc5\xbc szeregowych. Dlatego te\xc5\xbc ka\xc5\xbcdy ameryka\xc5\x84ski pilot bombarduj\xc4\x85cy Niemcy od 1944 roku dostawa\xc5\x82 stopie\xc5\x84 sier\xc5\xbcanta.\n_START_SECTION_\nUzbrojenie wykorzystywane na froncie zachodnim\n_START_PARAGRAPH_\nOd zako\xc5\x84czenia dzia\xc5\x82a\xc5\x84 w Polsce Niemcy znacznie rozbudowali swoje si\xc5\x82y pancerne. O ich zwyci\xc4\x99stwie nad alianckimi czo\xc5\x82gami zadecydowa\xc5\x82a u\xc5\xbcyta taktyka wykorzystuj\xc4\x85ca w pe\xc5\x82ni potencja\xc5\x82 broni pancernej. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej spotykanym w owym czasie niemieckim czo\xc5\x82giem by\xc5\x82 PzKpfw II, o niskiej sile ognia (dzia\xc5\x82o kal. 20mm) i cienkim opancerzeniu. W s\xc5\x82u\xc5\xbcbie czynnej by\xc5\x82 te\xc5\xbc PzKpfw I, kt\xc3\xb3ry w og\xc3\xb3le nie posiada\xc5\x82 dzia\xc5\x82a. Najsilniejszymi niemieckimi czo\xc5\x82gami tamtego okresu by\xc5\x82y PzKpfw III i PzKpfw IV, jedyne, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82y nawi\xc4\x85za\xc4\x87 r\xc3\xb3wn\xc4\x85 walk\xc4\x99 z francuskimi si\xc5\x82ami pancernymi. Francuzi posiadali w 1940 dobre czo\xc5\x82gi, w dodatku mieli ich wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc strona niemiecka, ale w przeciwie\xc5\x84stwie do Wehrmachtu nie umieli ich sensownie wykorzysta\xc4\x87 \xe2\x80\x93 przydzielano je dywizjom piechoty podczas gdy Niemcy formowali z nich dywizje pancerne. Najlepszy francuski czo\xc5\x82g, Somua S-35, przewy\xc5\xbcsza\xc5\x82 PzKpfw II pod wszystkimi wzgl\xc4\x99dami. Francuzi mieli ich jednak tylko 500. Znacznie s\xc5\x82absze si\xc5\x82y pancerne mieli Brytyjczycy, wykorzystuj\xc4\x85cy przestarza\xc5\x82e konstrukcje, takie jak Vickers E, za\xc5\x9b czo\xc5\x82gi nowocze\xc5\x9bniejsze (np. Cruiser Mk I) w chwili niemieckiego uderzenia nie by\xc5\x82y jeszcze gotowe do walki._NEWLINE_Francuzi, bazuj\xc4\x85c na do\xc5\x9bwiadczeniach I wojny \xc5\x9bwiatowej, przygotowywali si\xc4\x99 do walk pozycyjnych. Dlatego te\xc5\xbc zawiedli si\xc4\x99 na Linii Maginota, kt\xc3\xb3ra nie sprawdzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w warunkach wojny b\xc5\x82yskawicznej. Niemieckiej inwazji nie by\xc5\x82a te\xc5\xbc w stanie zatrzyma\xc4\x87 silna, ale statyczna francuska artyleria._NEWLINE_W broni indywidualnej najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej by\xc5\x82y w\xc3\xb3wczas wykorzystywane karabiny powtarzalne \xe2\x80\x93 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej Kar98k przez Niemc\xc3\xb3w, MAS 36 u Francuz\xc3\xb3w i Lee-Enfield u Brytyjczyk\xc3\xb3w._NEWLINE_Od zamkni\xc4\x99cia frontu w 1940 roku do jego ponownego otwarcia w 1944 zasz\xc5\x82y du\xc5\xbce zmiany w uzbrojeniu obu stron konfliktu. Niemcy postawili na czo\xc5\x82gi ci\xc4\x99\xc5\xbckie i wys\xc5\x82ali na front zachodni Pantery i Tygrysy. Maszyny te znacznie przewy\xc5\xbcsza\xc5\x82y si\xc5\x82\xc4\x99 ognia Sherman\xc3\xb3w, podstawowych czo\xc5\x82g\xc3\xb3w aliant\xc3\xb3w zachodnich w 1944. Mia\xc5\x82y jednak problemy z silnikami i kiepskie w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci jezdne. Ka\xc5\xbcdy ameryka\xc5\x84ski, czy brytyjski czo\xc5\x82g mia\xc5\x82 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 maksymaln\xc4\x85. Niemcy u\xc5\xbcyli tak\xc5\xbce pod koniec 1944 roku Tygrysa Kr\xc3\xb3lewskiego, najci\xc4\x99\xc5\xbcszego czo\xc5\x82gu kiedykolwiek wprowadzonego do produkcji seryjnej. Nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 z nim stoczy\xc4\x87 r\xc3\xb3wnej walki \xc5\xbcaden czo\xc5\x82g aliant\xc3\xb3w zachodnich, nawet eksperymentalny Pershing. Brytyjczycy u\xc5\xbcywali najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej Sherman\xc3\xb3w nabytych w ramach programu lend-lease, podobnie ich dominia, jednak w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie by\xc5\x82y tak\xc5\xbce czo\xc5\x82gi Cromwell i Churchill._NEWLINE_Du\xc5\xbce zmiany zasz\xc5\x82y te\xc5\xbc w dziedzinie broni r\xc4\x99cznej. Niemcy nadal u\xc5\xbcywali karabin\xc3\xb3w powtarzalnych, lecz do powszechnego u\xc5\xbcytku wesz\xc5\x82y karabiny samopowtarzalne Gewehr 43, pistolety maszynowe MP 40, karabiny maszynowe MG 42, a tak\xc5\xbce pierwsza w historii automatyczna bro\xc5\x84 na amunicj\xc4\x99 po\xc5\x9bredni\xc4\x85 \xe2\x80\x93 karabinek automatyczny Stg 44. Brytyjczycy i Kanadyjczycy obok karabin\xc3\xb3w Lee-Enfield u\xc5\xbcywali pistolet\xc3\xb3w maszynowych STEN i erkaem\xc3\xb3w typu Bren. Amerykanie za\xc5\x9b za regulaminowy karabin armii uznali samopowtarzalnego M1 Garanda. By\xc5\x82 to jedyny kraj na \xc5\x9bwiecie, kt\xc3\xb3ry praktycznie nie wysy\xc5\x82a\xc5\x82 ju\xc5\xbc na front karabin\xc3\xb3w powtarzalnych, poza karabinami snajperskimi takimi jak M1903 Springfield z celownikiem optycznym. M1 Garand by\xc5\x82 najlepszym karabinem II wojny \xc5\x9bwiatowej, kt\xc3\xb3ry genera\xc5\x82 George Patton nazwa\xc5\x82 najwi\xc4\x99kszym wynalazkiem wprowadzonym kiedykolwiek do walki. Amerykanie wprowadzili te\xc5\xbc do swojego arsena\xc5\x82u pierwsz\xc4\x85 masowo produkowan\xc4\x85 bro\xc5\x84 na amunicj\xc4\x99 po\xc5\x9bredni\xc4\x85 \xe2\x80\x93 karabinek M1. Ponadto Amerykanie wykorzystywali pistolety maszynowe Thompson, erkaemy BAR, karabiny maszynowe Browning M1919 i Browning M2, z kt\xc3\xb3rych ten drugi jest produkowany seryjnie do dzisiaj.'