b"\n_START_ARTICLE_\nAlina Szemi\xc5\x84ska\n_START_PARAGRAPH_\nAlina Szemi\xc5\x84ska  (ur. 12 wrze\xc5\x9bnia 1907 roku w Warszawie, zm. 14 lutego z 1986 roku w Warszawie) \xe2\x80\x93 polska psycholog, pedagog, wyk\xc5\x82adowca Uniwersytetu Warszawskiego, kt\xc3\xb3ra wraz z Jeanem  Piagetem prowadzi\xc5\x82a badania nad zdolno\xc5\x9bciami dzieci do budowy reprezentacji mentalnych, niezale\xc5\xbcnie od obiekt\xc3\xb3w, ich r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9bci, a tak\xc5\xbce ich w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci percepcyjnych. Szczeg\xc3\xb3lnie wa\xc5\xbcny jest jej wk\xc5\x82ad do odkrycia zjawiska braku sta\xc5\x82o\xc5\x9bci ilo\xc5\x9bci cieczy (non-conservation de la quantit\xc3\xa9) i braku sta\xc5\x82o\xc5\x9bci liczby kardynalnej u dziecka pod koniec okresu przedszkolnego, co Piaget w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do swych kryteri\xc3\xb3w przej\xc5\x9bcia dziecka ze stadium przedoperacyjnego do stadium operacji konkretnych. Wymieniona w\xc5\x9br\xc3\xb3d najwybitniejszych kobiet w psychologii XX wieku\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i edukacja\n_START_PARAGRAPH_\nAlina Szemi\xc5\x84ska pochodzi\xc5\x82a z inteligenckiej, zasymilowanej rodziny pochodzenia \xc5\xbcydowskiego. Jej matka Franciszka Szemi\xc5\x84ska z d. Wiesel (1882-1982) by\xc5\x82a dzia\xc5\x82aczk\xc4\x85 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85, opiekowa\xc5\x82a si\xc4\x99 dzie\xc4\x87mi i m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc4\x85, m.in. w Towarzystwie Opieki nad Wi\xc4\x99\xc5\xbaniami i ich Rodzinami \xe2\x80\x9ePatronat\xe2\x80\x9d.  Ojciec Aliny, Marceli Szemi\xc5\x84ski (1872\xe2\x80\x931944) by\xc5\x82 in\xc5\xbcynierem elektrykiem. Lata pierwszej wojny \xc5\x9bwiatowej Alina sp\xc4\x99dzi\xc5\x82a wraz z rodzin\xc4\x85 w Szwecji, gdzie jej ojciec wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z firmami sprowadzaj\xc4\x85cymi surowce. Od roku 1918 ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82a do gimnazjum ZNP w Warszawie. B\xc4\x99d\xc4\x85c w klasie VI, musia\xc5\x82a przerwa\xc4\x87 nauk\xc4\x99 z powodu choroby; matur\xc4\x99 zda\xc5\x82a eksternistycznie w gimnazjum im. S. Staszica w Warszawie w 1926. Wyjecha\xc5\x82a do Berlina, by tam studiowa\xc4\x87 psychologi\xc4\x99 dziecka u Wolfganga K\xc3\xb6hlera, jednego z tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w psychologii postaci, Gestalt, oraz u Kurta Levina. W 1928 K\xc3\xb6hler poradzi\xc5\x82 jej kontynuowanie studi\xc3\xb3w na Facult\xc3\xa9 des Lettres Uniwersytetu Genewskiego, zwracaj\xc4\x85c jej uwag\xc4\x99 na prawie jeszcze wtedy nieznanego psychologa Jeana Piageta. W Genewie jednocze\xc5\x9bnie studiowa\xc5\x82a te\xc5\xbc w Instytucie im. Jeana-Jacquesa Rousseau, gdzie Piaget zainteresowa\xc5\x82 j\xc4\x85 rozwojem poj\xc4\x99\xc4\x87 matematycznych u dzieci. W 1932 uzyska\xc5\x82a dyplom magistra pedagogiki i zda\xc5\x82a egzaminy uprawniaj\xc4\x85ce do przygotowywania doktoratu. W 1935 zosta\xc5\x82a asystentk\xc4\x85 Piageta.\n_START_SECTION_\nOkres II wojny \xc5\x9bwiatowej\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9awiadoma zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 wojny, ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w patriotycznych Alina Szemi\xc5\x84ska zdecydowa\xc5\x82a si\xc4\x99 na przerwanie swych bada\xc5\x84 naukowych i powr\xc3\xb3t do kraju. 31 sierpnia 1939, na kilka godzin przed atakiem wojsk niemieckich na Polsk\xc4\x99, przylecia\xc5\x82a samolotem do Warszawy (z dramatycznym mi\xc4\x99dzyl\xc4\x85dowaniem w Berlinie). Podj\xc4\x99\xc5\x82a dzia\xc5\x82ania w Polskim Czerwonym Krzy\xc5\xbcu jako kierownik Dzia\xc5\x82u Poszukiwa\xc5\x84 w Biurze Informacyjnym. W po\xc5\x82owie listopada 1942 zosta\xc5\x82a zadenuncjowana i wraz z rodzicami osadzona w warszawskim getcie, z kt\xc3\xb3rego 2 lutego 1943 uda\xc5\x82o si\xc4\x99 im uciec. Alina pod przybranym nazwiskiem \xe2\x80\x9eEugenia G\xc3\xb3rska\xe2\x80\x9d w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a si\xc4\x99 ponownie w tajne nauczanie jako wyk\xc5\x82adowca Wy\xc5\xbcszych Kurs\xc3\xb3w Nauczycielskich, a jej rodzice ukrywali si\xc4\x99 osobno. Jednak ju\xc5\xbc w lutym 1943 zosta\xc5\x82a aresztowana i osadzona w wi\xc4\x99zieniu na Pawiaku. Uda\xc5\x82o si\xc4\x99 jej ukry\xc4\x87 prawdziw\xc4\x85 to\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87. Powierzono jej funkcj\xc4\x99 \xe2\x80\x9ekorytarzowej\xe2\x80\x9d, mog\xc5\x82a wi\xc4\x99c wychodzi\xc4\x87 poza cel\xc4\x99, co wykorzysta\xc5\x82a dla niesienia pomocy innym. Po 9 miesi\xc4\x85cach, 25 listopada 1943 przetransportowano j\xc4\x85 do obozu koncentracyjnego Auschwitz I. Mimo trapi\xc4\x85cych j\xc4\x85 chor\xc3\xb3b, dzi\xc4\x99ki znajomo\xc5\x9bci j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w obcych s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a tam pomoc\xc4\x85 jako t\xc5\x82umaczka i jako przyuczona piel\xc4\x99gniarka, a swoj\xc4\x85 postaw\xc4\x85 i optymizmem wielu osobom u\xc5\x82atwi\xc5\x82a przetrwanie. Oswobodzona 17 lutego 1945 przez wojsko radzieckie, piechot\xc4\x85 dosta\xc5\x82a si\xc4\x99 do Krakowa, sk\xc4\x85d  wr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do Warszawy.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 po II wojnie \xc5\x9bwiatowej\n_START_PARAGRAPH_\nPo wojnie zaj\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 poradnictwem psychologicznym w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych plac\xc3\xb3wkach opieki nad dzieckiem.  We wrze\xc5\x9bniu 1945 w sk\xc5\x82adzie polskiej delegacji wzi\xc4\x99\xc5\x82a udzia\xc5\x82 w konferencji w Zurychu po\xc5\x9bwi\xc4\x99conej dzieciom \xe2\x80\x93 ofiarom wojny, gdzie spotka\xc5\x82a Piageta i dowiedzia\xc5\x82a si\xc4\x99, \xc5\xbce w 1941 ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 ich wsp\xc3\xb3lna ksi\xc4\x85\xc5\xbcka La Gen\xc3\xa8se du nombre chez l'enfant (Geneza poj\xc4\x99cia liczby u dziecka). Od 1947 wyk\xc5\x82ada\xc5\x82a w Instytucie Pedagogiki w Warszawie, a pi\xc4\x99\xc4\x87 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej obj\xc4\x99\xc5\x82a tam kierownictwo Zak\xc5\x82adu Psychologii. Zacz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak wtedy okres, z kt\xc3\xb3rym psychologi\xc4\x99 Piageta w Polsce pot\xc4\x99piano z marksistowskiego punktu widzenia. Sytuacja zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99 dla niej zasadniczo po odwil\xc5\xbcy 1956; w 1958 Uniwersytet Warszawski nada\xc5\x82 Piagetowi tytu\xc5\x82 Doctor honoris causa, a w 1969 w Moskwie ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 rosyjskie t\xc5\x82umaczenie wyboru jego dzie\xc5\x82. _NEWLINE_Od 1956 Szemi\xc5\x84ska pracowa\xc5\x82a na Wydziale Pedagogicznym UW (przemianowanym w 1969 na Wydzia\xc5\x82 Psychologii i Pedagogiki, a w 1981 wyodr\xc4\x99bnionym jako Wydzia\xc5\x82 Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego) na stanowisku zast\xc4\x99pcy profesora, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej \xe2\x80\x93 starszego wyk\xc5\x82adowcy. Brak doktoratu uniemo\xc5\xbcliwia\xc5\x82 jej awanse akademickie (cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo zrekompensowa\xc5\x82 jej to doktorat honoris causa Uniwersytetu Genewskiego w 1979, gdy by\xc5\x82a ju\xc5\xbc na emeryturze). Prowadzi\xc5\x82a wyk\xc5\x82ady z psychologii rozwojowej i seminarium magisterskie. _NEWLINE_W roku 1962 na mi\xc4\x99dzynarodowej konferencji po\xc5\x9bwi\xc4\x99conej rozwojowi proces\xc3\xb3w poznawczych w Oslo wyg\xc5\x82osi\xc5\x82a referat pt. Ewolucja procesu my\xc5\x9blenia: mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci zastosowania wynik\xc3\xb3w bada\xc5\x84 w praktyce pedagogicznej. Bra\xc5\x82a te\xc5\xbc p\xc3\xb3\xc5\xbaniej udzia\xc5\x82 w konferencjach w Pary\xc5\xbcu i w Moskwie. W 1967 dosta\xc5\x82a zgod\xc4\x99 na roczny pobyt naukowy w Genewie. _NEWLINE_Opracowa\xc5\x82a metod\xc4\x99 badania dojrza\xc5\x82o\xc5\x9bci szkolnej (wydane w pracy zbiorowej pod jej redakcj\xc4\x85: Zapisy do klasy pierwszej szko\xc5\x82y podstawowej, PZWS 1969, wyd. drugie 1973), kt\xc3\xb3ra by\xc5\x82a stosowana w polskich przedszkolach. Za najbardziej typowe objawy dojrza\xc5\x82o\xc5\x9bci szkolnej dziecka uwa\xc5\xbca\xc5\x82a zapa\xc5\x82 do podj\xc4\x99cia roli ucznia i ch\xc4\x99\xc4\x87 do nauki, a tak\xc5\xbce czas utrzymywania si\xc4\x99 tego zainteresowania (trwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 uwagi) oraz wyniki osi\xc4\x85gane dzi\xc4\x99ki \xc4\x87wiczeniom. _NEWLINE_W 1971 przesz\xc5\x82a na emerytur\xc4\x99, ale nadal by\xc5\x82a aktywna naukowo i kontynuowa\xc5\x82a wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z genewskim Centrum Badawczym Piageta. Redagowa\xc5\x82a naukowo i opatrzy\xc5\x82a komentarzem polskie przek\xc5\x82ady niekt\xc3\xb3rych dzie\xc5\x82 Piageta. W 1975 wyg\xc5\x82osi\xc5\x82a 3 wyk\xc5\x82ady telewizyjne w ramach NURT, Nauczycielskiego Uniwersytetu Radiowo-Telewizyjnego. _NEWLINE_By\xc5\x82a osob\xc4\x85 skromn\xc4\x85, bardzo sumienn\xc4\x85, pomagaj\xc4\x85ca innym, a zw\xc5\x82aszcza dzieciom znajduj\xc4\x85cym si\xc4\x99 w trudnej sytuacji. Opiekowa\xc5\x82a si\xc4\x99 sw\xc4\x85 matk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra do\xc5\xbcy\xc5\x82a stu lat. Zosta\xc5\x82a pochowana na Cmentarzu Pow\xc4\x85zkowskim (kw. 150 rz\xc4\x85d 4 gr\xc3\xb3b 5).\n_START_SECTION_\nOsi\xc4\x85gni\xc4\x99cia naukowe\n_START_PARAGRAPH_\nJakkolwiek trudno jest rozdzieli\xc4\x87 wk\xc5\x82ad Aliny Szemi\xc5\x84skiej do psychologii od wk\xc5\x82adu Piageta, jej mistrza, jednak\xc5\xbce zasadne jest przypuszczenie, \xc5\xbce to jej \xe2\x80\x93 zapocz\xc4\x85tkowane ok. roku 1933 \xe2\x80\x93 badanie dzieci doprowadzi\xc5\x82o do odkrycia zjawiska braku sta\xc5\x82o\xc5\x9bci ilo\xc5\x9bci cieczy i braku sta\xc5\x82o\xc5\x9bci liczby kardynalnej (non-conservation), kt\xc3\xb3re Piaget opracowa\xc5\x82 koncepcyjnie i w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do tworzonej przez siebie teorii stadialnego rozwoju poj\xc4\x99\xc4\x87 matematycznych u dziecka. Oto typowy test sta\xc5\x82o\xc5\x9bci liczby. Dziecku wpierw pokazuje si\xc4\x99 szyk dw\xc3\xb3ch rz\xc4\x85dk\xc3\xb3w k\xc3\xb3\xc5\x82ek wygl\xc4\x85daj\xc4\x85cych identycznie, np. _NEWLINE_         \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b _NEWLINE_         \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f \xe2\x97\x8f _NEWLINE_Pada wtedy pytanie, czy czarnych k\xc3\xb3\xc5\x82ek jest tyle samo co bia\xc5\x82ych. Po potwierdzaj\xc4\x85cej odpowiedzi dziecka badaj\xc4\x85cy rozsuwa k\xc3\xb3\xc5\x82ka w drugim rz\xc4\x99dzie:_NEWLINE_         \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b \xe2\x97\x8b _NEWLINE_      \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f   \xe2\x97\x8f_NEWLINE_Ponawia si\xc4\x99 poprzednie pytanie. Dziecko, kt\xc3\xb3re nie osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82o jeszcze poziomu sta\xc5\x82o\xc5\x9bci liczby, odpowiada, \xc5\xbce czarnych \xc5\xbceton\xc3\xb3w jest wi\xc4\x99cej. Tak to widzi. Je\xc5\xbceli za\xc5\x9b badane dziecko jest przekonane, \xc5\xbce po zmianie nadal jest tyle samo czarnych \xc5\xbceton\xc3\xb3w co bia\xc5\x82ych, okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 to jako poziom sta\xc5\x82o\xc5\x9bci liczby, co by\xc5\x82o przez Piageta uwa\xc5\xbcane za jeden z najwa\xc5\xbcniejszych przejaw\xc3\xb3w osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia poziomu operacji konkretnych. Dzieci osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 ten poziom przeci\xc4\x99tnie w wieku pomi\xc4\x99dzy 6 a 7 lat; jeszcze oko\xc5\x82o 20% 7-latk\xc3\xb3w jest na poziomie przedoperacyjnym. _NEWLINE_Pouczaj\xc4\x85ce s\xc4\x85 badana Aliny Szemi\xc5\x84skiej, kt\xc3\xb3ra zmodyfikowa\xc5\x82a standardowy test Piageta, zast\xc4\x99puj\xc4\x85c \xc5\xbcetony przez odpowiednio dobrane pary przedmiot\xc3\xb3w, np. uk\xc5\x82ada si\xc4\x99 rz\xc4\x85d 10 ma\xc5\x82ych zielonych domk\xc3\xb3w bez dach\xc3\xb3w i pod nim tej samej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci rz\xc4\x85d 10 czerwonych dach\xc3\xb3w. Po stwierdzeniu przez dziecko, \xc5\xbce domk\xc3\xb3w jest tyle samo co dach\xc3\xb3w, dachy by\xc5\x82y rozsuwane na jego oczach: _NEWLINE_                    \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1 \xe2\x96\xa1  _NEWLINE_       \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86     \xe2\x88\x86  _NEWLINE_Ci\xc4\x85g dalszy by\xc5\x82 taki sam w poprzedniej wersji testu. Pozornie ta zmiana warunk\xc3\xb3w testu jest zupe\xc5\x82nie nieistotna; ma\xc5\x82e, okr\xc4\x85g\xc5\x82e, identyczne \xc5\xbcetony wydaj\xc4\x85 si\xc4\x99 matematycznie i psychologicznie r\xc3\xb3wnie konkretne jak te domki i dachy. Jednak\xc5\xbce pozytywne odpowiedzi w tym zmodyfikowanym te\xc5\x9bcie osi\xc4\x85ga\xc5\x82y ju\xc5\xbc dzieci 4-letnie, o dwa lata wcze\xc5\x9bniej ni\xc5\xbc w oryginalnym te\xc5\x9bcie! W terminologii Piageta okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 to terminem pseudo-konserwacja i wyja\xc5\x9bnia, \xc5\xbce w sytuacji domki\xe2\x80\x93dachy \xc5\x82atwiejsze jest przyporz\xc4\x85dkowanie jeden-do-jednego. W gr\xc4\x99 wchodzi te\xc5\xbc inny czynnik: pytanie, czy jest tyle samo domk\xc3\xb3w co dach\xc3\xb3w, ma dla dziecka sens \xc5\xbcyciowy (np. czy starczy dach\xc3\xb3w), nie jest wi\xc4\x99c ono zmylone zwi\xc4\x99kszaniem odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci dach\xc3\xb3w. K\xc3\xb3\xc5\x82ka, cho\xc4\x87 te\xc5\xbc s\xc4\x85 konkretne, nie sugeruj\xc4\x85 \xc5\xbcadnej interpretacji. W klasycznym te\xc5\x9bcie dziecko s\xc5\x82yszy pytanie sformu\xc5\x82owane formalnie, sprawdza si\xc4\x99 w ten spos\xc3\xb3b rozumienie znaczenia s\xc5\x82\xc3\xb3w: \xe2\x80\x9eCzy jest tyle samo?\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rego intencji \xe2\x80\x93 po dokonanym rozsuni\xc4\x99ciu owych k\xc3\xb3\xc5\x82ek \xe2\x80\x93 dziecko nie rozumie. _NEWLINE_W opracowaniu Rozw\xc3\xb3j poj\xc4\x99\xc4\x87 matematycznych u dziecka Szemi\xc5\x84ska przedstawi\xc5\x82a \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz wynik\xc3\xb3w Piageta i jego grupy \xe2\x80\x93 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyniki jej w\xc5\x82asnych bada\xc5\x84 polskich dzieci, ale nie da si\xc4\x99 ich wyodr\xc4\x99bni\xc4\x87.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nPo 1945 Alina Szemi\xc5\x84ska pozostawa\xc5\x82a w nieformalnym zwi\xc4\x85zku z psychologiem Henrykiem Ryllem (1899-1947), zajmuj\xc4\x85cym si\xc4\x99 dzie\xc4\x87mi upo\xc5\x9bledzonymi umys\xc5\x82owo, a\xc5\xbc do jego tragicznej \xc5\x9bmierci w wypadku samochodowym w grudniu 1947. Prze\xc5\x82o\xc5\xbcyli z francuskiego ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99: Henri Wallon, Od czynu do my\xc5\x9bli: szkic z zakresu psychologii por\xc3\xb3wnawczej, wydan\xc4\x85 przez PZWS. Ich synem jest dr Jerzy Ryll, matematyk (ur. 1947)."