b'\n_START_ARTICLE_\nKarnawa\xc5\x82\n_START_SECTION_\nGeneza karnawa\xc5\x82u\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa pochodzi od w\xc5\x82oskiego carnevale,  z \xc5\x82aciny: carnem lev\xc4\x81re ("mi\xc4\x99so usuwa\xc4\x87") b\xc4\x85d\xc5\xba caro, vale ("\xc5\xbcegnaj mi\xc4\x99so"). Pokrewne nazwy to starow\xc5\x82oskie carasciale z \xc5\x82aciny carnem lax\xc4\x81re, rumu\xc5\x84skie c\xc3\xa2rneleag\xc4\x83 z carnem ligat, oraz hiszpa\xc5\x84skie carnestolendas z caro tollenda. Wszystkie oznacza\xc5\x82y po\xc5\xbcegnanie mi\xc4\x99sa przed rozpoczynaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 wielkim postem. Inna etymologia tej nazwy, ka\xc5\xbce szuka\xc4\x87 jej \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 w \xc5\x82ac. carrus navalis  w\xc3\xb3z w kszta\xc5\x82cie okr\xc4\x99tu, kt\xc3\xb3ry uczestniczy\xc5\x82 w procesji \xc5\x9bwi\xc4\x85tecznej ku czci bogini Izydy a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Dionizosa w staro\xc5\xbcytnym Rzymie._NEWLINE_Karnawa\xc5\x82 wywodzi si\xc4\x99 z kult\xc3\xb3w p\xc5\x82odno\xc5\x9bci i z kult\xc3\xb3w agrarnych. Od g\xc5\x82\xc4\x99bokiej przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci utrzymywa\xc5\x82o si\xc4\x99 przekonanie, \xc5\xbce im wy\xc5\xbcsze b\xc4\x99d\xc4\x85 skoki, tym wy\xc5\xbcej b\xc4\x99dzie rodzi\xc5\x82o zbo\xc5\xbce. Mi\xc4\x99dzy innymi dlatego Karnawa\xc5\x82 jest tak \xc5\x9bci\xc5\x9ble zwi\xc4\x85zany z ta\xc5\x84cami. W wielu krajach europejskich, zw\xc5\x82aszcza na wsiach praktykowano tak\xc5\xbce ta\xc5\x84ce dooko\xc5\x82a ogniska, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w formie ko\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nZapusty na Kaszubach\n_START_PARAGRAPH_\nZar\xc3\xb3wno zapusty jak i inne zwyczaje Kaszub\xc3\xb3w maj\xc4\x85 swoje \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o w dawnej przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci i tworz\xc4\x85 ich kultur\xc4\x99.  Zapusty to czas zabaw i ta\xc5\x84c\xc3\xb3w. W tym czasie cz\xc4\x99sto spo\xc5\xbcywa si\xc4\x99 te\xc5\xbc du\xc5\xbce ilo\xc5\x9bci alkoholu. Panny wystrojone w pi\xc4\x99kne suknie bra\xc5\x82y udzia\xc5\x82 w balach, by znale\xc5\xba\xc4\x87 m\xc4\x99\xc5\xbc\xc3\xb3w. Okres ten ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 w ostatki. _NEWLINE_Dawniej w zapusty jedzono du\xc5\xbco t\xc5\x82ustych da\xc5\x84, bardzo popularne by\xc5\x82y placki ziemniaczane. Jedzono wiele, jakby chciano zaspokoi\xc4\x87 g\xc5\x82\xc3\xb3d przed zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 postem. Ludzie bardzo biedni starali si\xc4\x99 w tym dniu zje\xc5\x9b\xc4\x87 cho\xc4\x87 troch\xc4\x99 mi\xc4\x99sa wierz\xc4\x85c w to, \xc5\xbce kto w zapusty nie je mi\xc4\x99sa, tego komary przez lato zjedz\xc4\x85. W tym czasie sma\xc5\xbcono te\xc5\xbc p\xc4\x85czki, faworki i bliny. Taniec, zabawa, \xc5\x9bpiewy, to nieodzowne elementy zapustne. Do dzisiaj zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tam zwyczaj chodzenia w zapusty przebiera\xc5\x84c\xc3\xb3w. Spotka\xc4\x87 mo\xc5\xbcna w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich postacie z kol\xc4\x99dowania, nied\xc5\xbawiedzia, konia, bociana, cygana czy \xc5\xbcandarma. _NEWLINE_Wraz z wybiciem p\xc3\xb3\xc5\x82nocy ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 zabawa i rozpoczyna si\xc4\x99 czas wielkiego postu. Zgodnie ze zwyczajem, we wtorek zapustny piecze si\xc4\x99 wyj\xc4\x85tkowe ciasto, tzw. "popielnik". Ciasto to piecze si\xc4\x99 z reszty ciasta po p\xc3\xb9rclach z\xc3\xb4p\xc3\xb9stn\xc3\xabch. Na Kaszubach bardzo przestrzega si\xc4\x99 dni postnych, dlatego te\xc5\xbc we wtorek zapustny dok\xc5\x82adnie myje si\xc4\x99 wszystkie patelnie i garnki, w kt\xc3\xb3rych by\xc5\x82o przygotowywane na zapusty mi\xc4\x99so. Dawniej na czas postu patelnie wieszano na p\xc5\x82ocie lub na kominie. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym po\xc5\xbcywieniem Kaszub\xc3\xb3w w czasie postu by\xc5\x82y kr\xc3\xabpe, b\xc3\xb9lwe i sl\xc3\xabdze. \xc5\x9aledzie by\xc5\x82y stosunkowo tanie, wi\xc4\x99c gospodarze mogli sobie pozwoli\xc4\x87 na zakup ca\xc5\x82ej beczki \xc5\x9bledzi, kt\xc3\xb3re spo\xc5\xbcywano w czasie postu._NEWLINE_Zapusty, to czas, w kt\xc3\xb3rym na Kaszubach odwiedza\xc5\x82o si\xc4\x99 dalekich krewnych. Rodziny zbiera\xc5\x82y si\xc4\x99 i w kilka sa\xc5\x84 wyruszano na wsp\xc3\xb3lne odwiedziny bliskich. Kaszubskie zwyczaje karnawa\xc5\x82owe s\xc4\x85 bardzo urozmaicone, a wiele z nich przetrwa\xc5\x82o do dzi\xc5\x9b.\n_START_SECTION_\nKarnawa\xc5\x82 na \xc5\x9bwiecie\n_START_PARAGRAPH_\nWidowiskowe karnawa\xc5\x82y odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Rio de Janeiro, w Wenecji oraz na Wyspach Kanaryjskich i w Niemczech. Najwi\xc4\x99kszym po karnawale w Rio pod wzgl\xc4\x99dem liczby odwiedzaj\xc4\x85cych go turyst\xc3\xb3w jest Notting Hill Carnival w Londynie. Co roku w ci\xc4\x85gu dw\xc3\xb3ch dni przyci\xc4\x85ga ponad 1,5 mln turyst\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKarnawa\xc5\x82 wenecki\n_START_PARAGRAPH_\nJednym ze zwyczaj\xc3\xb3w jest Lot Anio\xc5\x82a. W 2007 anio\xc5\x82em by\xc5\x82a w\xc5\x82oska p\xc5\x82ywaczka Federica Pellegrini, natomiast w 2008 ameryka\xc5\x84ski raper Coolio.\n_START_SECTION_\nKarnawa\xc5\x82 w krajach niemieckoj\xc4\x99zycznych\n_START_PARAGRAPH_\nCentrum niemieckiego karnawa\xc5\x82u (Karneval) jest p\xc3\xb3\xc5\x82nocna Nadrenia-Westfalia, gdzie co roku 11 listopada o godz. 11.11 rozpoczyna si\xc4\x99 tzw. pi\xc4\x85ta pora roku (tak nazywa si\xc4\x99 karnawa\xc5\x82 w Kolonii). Przez kolejne miesi\xc4\x85ce (w czasie adwentu nie wsz\xc4\x99dzie) odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 posiedzenia karnawa\xc5\x82owe, sowicie podlewane alkoholem i intensywne przygotowania stowarzysze\xc5\x84 karnawa\xc5\x82owych do karnawa\xc5\x82owej parady ko\xc5\x84cem karnawa\xc5\x82u. \xc5\x9awi\xc4\x99to Trzech Kr\xc3\xb3li rozpoczyna powszechny karnawa\xc5\x82. W ostatni czwartek karnawa\xc5\x82u (Weiberfastnacht) w Nadrenii i Westfalii kobiety uzbrojone w no\xc5\xbcyce obcinaj\xc4\x85 m\xc4\x99\xc5\xbcczyznom krawaty, opr\xc3\xb3cz tego odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 te\xc5\xbc kobiece szturmy na ratusze. Co roku w Weiberfastnacht, punktualnie o godzinie 11.11 kilkadziesi\xc4\x85t tysi\xc4\x99cy przebranych w barwne kostiumy kobiet wdziera si\xc4\x99 do ratuszy w D\xc3\xbcsseldorfie, Bonn, Kolonii, Moguncji i innych niemieckich miastach, by obci\xc4\x85\xc4\x87 krawaty urz\xc4\x99dnikom i otrzyma\xc4\x87 symboliczny klucz do bram miasta, przejmuj\xc4\x85c na ten dzie\xc5\x84 symbolicznie w\xc5\x82adz\xc4\x99. W ostatni poniedzia\xc5\x82ek (Rosenmontag) odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 du\xc5\xbce karnawa\xc5\x82owe parady, z muzyk\xc4\x85, wozami pe\xc5\x82nymi przebiera\xc5\x84c\xc3\xb3w zrzeszonych w towarzystwach karnawa\xc5\x82owych, rzucaj\xc4\x85cych s\xc5\x82odycze w t\xc5\x82um. Poszczeg\xc3\xb3lne regiony maj\xc4\x85 swoje zawo\xc5\x82ania (Narrenruf), np. K\xc3\xb6lle Alaaf w Kolonii._NEWLINE_Poza powy\xc5\xbcszym obszarem istnieje zwyczaj \xc5\x9bwi\xc4\x99towania karnawa\xc5\x82u pod nazw\xc4\x85 Fasching, Fastnacht, Fastelabend lub Fasnacht - tak\xc5\xbce poza Niemcami. Np. w Moguncji u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 nazw "Mainzer Fastnacht", "M\xc3\xa4\xc3\xa4nzer Fassenacht" lub "Meenzer Fassenacht".'