b'\n_START_ARTICLE_\nAndronik III Paleolog\n_START_SECTION_\nWczesne lata\n_START_PARAGRAPH_\nAndronik by\xc5\x82 najstarszym synem Micha\xc5\x82a IX Paleologa, od 1294 wsp\xc3\xb3\xc5\x82cesarza, i Rity (Marii) z Armenii. Ulubieniec dziadka, cesarza Andronika II, w 1316 otrzyma\xc5\x82 godno\xc5\x9b\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82cesarza i by\xc5\x82 wyznaczony na nast\xc4\x99pc\xc4\x99 po swoim ojcu. Zdolny, przystojny, o ujmuj\xc4\x85cym obej\xc5\x9bciu \xc5\x82atwo zjednywa\xc5\x82 sobie ludzk\xc4\x85 przychylno\xc5\x9b\xc4\x87. Z up\xc5\x82ywem lat stosunki mi\xc4\x99dzy nim a dziadkiem zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 psu\xc4\x87. Lekkomy\xc5\x9blny tryb \xc5\xbcycia m\xc5\x82odego Andronika, jego rozwi\xc4\x85z\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i marnotrawstwo wystawia\xc5\x82y cierpliwo\xc5\x9b\xc4\x87 dziadka na coraz wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x99. Z drugiej strony opieka dziadka zaczyna\xc5\x82a m\xc5\x82odzie\xc5\x84cowi coraz bardziej ci\xc4\x85\xc5\xbcy\xc4\x87, co prowadzi\xc5\x82o do licznych napi\xc4\x99\xc4\x87 i uraz\xc3\xb3w. Nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwy koniec jednej z przyg\xc3\xb3d mi\xc5\x82osnych wnuka, doprowadzi\xc5\x82 do konfliktu. M\xc5\x82ody Andronik nakaza\xc5\x82 zabi\xc4\x87 z zasadzki cz\xc5\x82owieka, kt\xc3\xb3rego uwa\xc5\xbca\xc5\x82 za swego rywala. W wyniku omy\xc5\x82ki, z r\xc4\x85k s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cych, zgin\xc4\x85\xc5\x82 m\xc5\x82odszy brat Andronika, Manuel. Wiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 o tragedii przyspieszy\xc5\x82a \xc5\x9bmier\xc4\x87 z\xc5\x82o\xc5\xbconego ci\xc4\x99\xc5\xbck\xc4\x85 chorob\xc4\x85 w Tesalonice ojca, Micha\xc5\x82a IX (12 pa\xc5\xbadziernika 1320). Na wie\xc5\x9b\xc4\x87 o tym rozgniewany Andronik II pozbawi\xc5\x82 wnuka praw do tronu i w 1321 chcia\xc5\x82 go postawi\xc4\x87 przed s\xc4\x85dem patriarchy i senatu Konstantynopola.\n_START_SECTION_\nI wojna domowa\n_START_PARAGRAPH_\nWydziedziczony Andronik wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 przeciw dziadkowi na czele silnej opozycji. Po jego stronie stan\xc4\x99\xc5\x82a m\xc5\x82oda arystokracja bizanty\xc5\x84ska: Jan Kantakuzen, wywodz\xc4\x85cy si\xc4\x99 z Kuman\xc3\xb3w, a spokrewniony przez matk\xc4\x99 z dworem cesarskim Syrgianes oraz dow\xc3\xb3dcy wojsk z Tracji i Macedonii Teodor Synaden i Aleksy Apokauk. Kantakuzen wykorzysta\xc5\x82 nabyte wcze\xc5\x9bniej za du\xc5\xbce pieni\xc4\x85dze stanowisko w administracji Tracji, do organizowania oporu przeciw rz\xc4\x85dowi w Konstantynopolu. M\xc5\x82odego Andronika popar\xc5\x82a ludno\xc5\x9b\xc4\x87 Tracji zm\xc4\x99czona niepowodzeniami Andronika II i prowadzon\xc4\x85 przez niego polityk\xc4\x85 oszcz\xc4\x99dno\xc5\x9bci. Na Wielkanoc 1321 cesarz stan\xc4\x85\xc5\x82 na czele armii zebranej w Adrianopolu. Zebrana przez m\xc5\x82odego Andronika armia, pomaszerowa\xc5\x82a tymczasem pod dow\xc3\xb3dztwem Syrgianesa na Konstantynopol. Ostatecznie, z obawy przed powstaniem w stolicy, Andronik II zawar\xc5\x82 pok\xc3\xb3j, w wyniku kt\xc3\xb3rego dosz\xc5\x82o do podzia\xc5\x82u pa\xc5\x84stwa mi\xc4\x99dzy walcz\xc4\x85ce strony. Wnuk cesarza otrzyma\xc5\x82 Tracj\xc4\x99 i niekt\xc3\xb3re okr\xc4\x99gi w Macedonii.\n_START_SECTION_\nKolejne wojny\n_START_PARAGRAPH_\nKantakuzen zosta\xc5\x82 mianowany megadomestykiem, Syrgianes natomiast megaduksem. W kr\xc3\xb3tkim czasie dosz\xc5\x82o do tar\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy dwoma g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikami m\xc5\x82odszego Andronika. Kiedy Andronik III M\xc5\x82odszy stan\xc4\x85\xc5\x82 po stronie Kantakuzena, Syrgianes, tw\xc3\xb3rca militarnego sukcesu m\xc5\x82odszego z Paleolog\xc3\xb3w przeszed\xc5\x82 do obozu cesarskiego Andronika II Starszego. W 1322 wojna rozgorza\xc5\x82a na nowo. Opinia ludno\xc5\x9bci coraz bardziej przechyla\xc5\x82a si\xc4\x99 na stron\xc4\x99 m\xc5\x82odego w\xc5\x82adcy, tym bardziej, \xc5\xbce nie szcz\xc4\x99dzi\xc5\x82 on obietnic. Podda\xc5\x82y mu si\xc4\x99 nawet miasta le\xc5\xbc\xc4\x85ce w pobli\xc5\xbcu Konstantynopola. Kolejne porozumienie zachowywa\xc5\x82o status quo, a Andronik II przyzna\xc5\x82 wnukowi tytu\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82cesarza spe\xc5\x82niaj\xc4\x85c jego \xc5\xbc\xc4\x85dania. Uroczysta koronacja mia\xc5\x82a miejsce 2 lutego 1325._NEWLINE_Po raz trzeci wojna wybuch\xc5\x82a w marcu 1327. Jej w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85 by\xc5\x82 Kantakuzen. Po stronie Andronika III opowiedzia\xc5\x82y si\xc4\x99 Macedonia i Tesalonika. W styczniu 1328 Andronik III i Kantakuzen uroczy\xc5\x9bcie wkroczyli do Tesaloniki. W toku tej wojny Andronik III by\xc5\x82 zwi\xc4\x85zany z carem bu\xc5\x82garskim Micha\xc5\x82em Szyszmanem. Po sukcesach w Macedonii car bu\xc5\x82garski przeszed\xc5\x82 na stron\xc4\x99 Andronika II, dyplomacji Andronika III uda\xc5\x82o si\xc4\x99 jednak powstrzyma\xc4\x87 go od akcji zbrojnej. Ostatecznie wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 ze wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82ania ze starym cesarzem. 24 maja 1328 Andronik III wkroczy\xc5\x82 bez walki do Konstantynopola. Stary cesarz zosta\xc5\x82 opuszczony przez dw\xc3\xb3r, s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 i stra\xc5\xbcnik\xc3\xb3w. Abdykowa\xc5\x82 wi\xc4\x99c na rzecz Andronika III i przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do klasztoru, przybieraj\xc4\x85c imi\xc4\x99 Antoniego.\n_START_SECTION_\nSprawy wewn\xc4\x99trzne\n_START_PARAGRAPH_\nObj\xc4\x85wszy w\xc5\x82adz\xc4\x99 w ca\xc5\x82ym pa\xc5\x84stwie Andronik po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 si\xc4\x99 sprawom wojska, ster rz\xc4\x85d\xc3\xb3w oddaj\xc4\x85c w r\xc4\x99ce swego megadomestyka. Po zako\xc5\x84czeniu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych nowemu rz\xc4\x85dowi przysz\xc5\x82o si\xc4\x99 boryka\xc4\x87 z powa\xc5\xbcnym kryzysem finansowym wywo\xc5\x82anym dalszym spadkiem warto\xc5\x9bci monety z\xc5\x82otej, musia\xc5\x82 wi\xc4\x99c Kantakuzen odst\xc4\x85pi\xc4\x87 od wcze\xc5\x9bniejszych obietnic i powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do dawnego kursu gospodarczego, wyznaczonego przez obalony rz\xc4\x85d. Cz\xc4\x99\xc5\x9bciowym powodzeniem zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 natomiast reforma s\xc4\x85downictwa maj\xc4\x85ca na celu ograniczenie przekupstwa w\xc5\x9br\xc3\xb3d bizanty\xc5\x84skich s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w. W 1329 powo\xc5\x82ano najwy\xc5\xbcsze kolegium s\xc4\x85dowe, z\xc5\x82o\xc5\xbcone z czterech cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w: dw\xc3\xb3ch duchownych i dw\xc3\xb3ch \xc5\x9bwieckich. Generalni s\xc4\x99dziowie rzymscy (katholikoi kritai ton Romaion) otrzymali prawo kontroli aparatu s\xc4\x85downiczego, a ich werdykty by\xc5\x82y ostateczne.\n_START_SECTION_\nWalki na wschodzie i zachodzie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1329 Andronik III i Kantakuzen na czele dwutysi\xc4\x99cznego oddzia\xc5\x82u wyruszyli na pomoc obl\xc4\x99\xc5\xbconej przez Osmana Nikei. Zostali jednak rozbici w bitwie pod Filokren\xc4\x85. W 1331 Nikea podda\xc5\x82a si\xc4\x99 Turkom. W 1337 pad\xc5\x82a Nikomedia. W r\xc4\x99ku bizanty\xc5\x84skim, na azjatyckim brzegu pozosta\xc5\x82y tylko: Filadelfia i Heraklea Pontyjska. Nap\xc3\xb3r Osman\xc3\xb3w od wschodu sk\xc5\x82oni\xc5\x82 Kantakuzena do zacie\xc5\x9bnienia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z emirami seld\xc5\xbcuckimi, podobnie jak Bizancjum, zagro\xc5\xbconymi ekspansj\xc4\x85 Turk\xc3\xb3w osma\xc5\x84skich. Pozwoli\xc5\x82o to rz\xc4\x85dowi Cesarstwa podj\xc4\x85\xc4\x87 dzia\xc5\x82ania zmierzaj\xc4\x85ce do zerwania sojuszu z Genue\xc5\x84czykami i odzyskania niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci handlowej i morskiej oraz wysp w basenie Morza Egejskiego. Wymaga\xc5\x82o to jednak najpierw odbudowania floty cesarskiej. Poniewa\xc5\xbc skarb pa\xc5\x84stwa by\xc5\x82 pusty rozbudow\xc4\x99 floty sfinansowali Kantakuzen i pozostali magnaci. Przy pomocy Seld\xc5\xbcuk\xc3\xb3w flota cesarska opanowa\xc5\x82a w 1339 wysp\xc4\x99 Chios rz\xc4\x85dzon\xc4\x85 przez genue\xc5\x84sk\xc4\x85 rodzin\xc4\x99 Zaccaria. W\xc5\x82adz\xc4\x99 cesarsk\xc4\x85 uzna\xc5\x82a te\xc5\xbc znajduj\xc4\x85ca si\xc4\x99 w r\xc4\x99ku genue\xc5\x84skim Fokea. Dzi\xc4\x99ki pomocy emir\xc3\xb3w seld\xc5\xbcuckich Cesarstwu uda\xc5\x82o si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uchroni\xc4\x87 przed atakiem \xc5\x82acinnik\xc3\xb3w wysp\xc4\x99 Lesbos._NEWLINE_Wzrost pot\xc4\x99gi pa\xc5\x84stwa serbskiego doprowadzi\xc5\x82 rz\xc4\x85d bizanty\xc5\x84ski do zacie\xc5\x9bnienia zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w z Bu\xc5\x82gari\xc4\x85. Armia bu\xc5\x82garska zosta\xc5\x82a jednak rozbita w bitwie pod Welbu\xc5\xbcdem 28 lipca 1330, zanim jeszcze do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 oddzia\xc5\x82y bizanty\xc5\x84skie. W wyniku kl\xc4\x99ski Bu\xc5\x82garii w nast\xc4\x99pnych latach kr\xc3\xb3l serbski Stefan Duszan, przy pomocy Syrgianesa, opanowa\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wne twierdze Macedonii: Ochryd\xc4\x99, Prilep, Strumic\xc4\x99, Kastori\xc4\x99 i Woden\xc4\x99. Pok\xc3\xb3j zawarty w sierpniu 1334 przyznawa\xc5\x82 Serbii Ochryd\xc4\x99, Prilep i Strumic\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nPodb\xc3\xb3j Tesalii i Epiru\n_START_PARAGRAPH_\nW 1333 zmar\xc5\x82 najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszy z ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t tesalskich Stefan Gabrielopul Melisen. Chaos, kt\xc3\xb3ry zapanowa\xc5\x82 w Tesalii, wykorzysta\xc5\x82 namiestnik cesarski w Tesalonice, Synaden, a wkr\xc3\xb3tce pod\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 za nim cesarz. Tesalia zosta\xc5\x82a, w wyniku wyprawy bizanty\xc5\x84skiej, przy\xc5\x82\xc4\x85czona do Cesarstwa. Despota Epiru Jan II Orsini, kt\xc3\xb3ry pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 zagarn\xc4\x85\xc4\x87 zachodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Tesalii, zosta\xc5\x82 odparty i wkr\xc3\xb3tce potem (1335) otruty przez \xc5\xbcon\xc4\x99 Ann\xc4\x99. Andronik III z Kantakuzenem na czele silnej armii, kt\xc3\xb3rej trzon stanowi\xc5\x82y oddzia\xc5\x82y tureckie, przeszli Tesali\xc4\x99, st\xc5\x82umili powstanie w Albanii i wcielili do Cesarstwa Epir i Akarnani\xc4\x99 (1337). Anna i jej ma\xc5\x82oletni syn Nicefor, og\xc5\x82oszony przez matk\xc4\x99 despot\xc4\x85 Epiru, zostali wywiezieni do Tesaloniki. Administracj\xc4\x99 w podbitym kraju przej\xc4\x85\xc5\x82 namiestnik cesarski protostrator Synaden._NEWLINE_W 1339 andegawe\xc5\x84ski zarz\xc4\x85dca Draczu wznieci\xc5\x82 w Epirze powstanie maj\xc4\x85ce przywr\xc3\xb3ci\xc4\x87 w\xc5\x82adz\xc4\x99 Orsinim. Nicefor II zosta\xc5\x82 proklamowany w Arcie w\xc5\x82adc\xc4\x85 Epiru, a Synaden znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w wi\xc4\x99zieniu. Za wspieranym przez \xc5\x82acinnik\xc3\xb3w despotesem opowiedzia\xc5\x82y si\xc4\x99 jednak tylko nieliczne miasta, tak \xc5\xbce wiosn\xc4\x85 1340 Andronik III i Kantakuzen bez trudu opanowali sytuacj\xc4\x99, wkraczaj\xc4\x85c do Epiru na czele niewielkiej armii. Nicefor II powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Tesaloniki. Kantakuzen w swoim dziele z entuzjazmem wypowiada si\xc4\x99 o tym sukcesie, wskazuj\xc4\x85c \xc5\xbce \xe2\x80\x93 mimo wielu wysi\xc5\x82k\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 nie byli go w stanie osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 poprzedni cesarze.'