b"\n_START_ARTICLE_\nNicefor Gregoras\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie\n_START_PARAGRAPH_\nNicefor Gregoras urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1295 roku w Heraklei Pontyjskiej w Paflagonii. Pocz\xc4\x85tkowo uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 u swego wuja Jana \xe2\x80\x93 p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego metropolity Heraklei. W 1315 roku przyby\xc5\x82 do Konstantynopola i podj\xc4\x85\xc5\x82 nauk\xc4\x99 u Teodora Metochity i patriarchy Jana Glykysa. W okresie studi\xc3\xb3w wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 szczeg\xc3\xb3lnymi osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciami w zakresie astronomii i nauk przyrodniczych. Obdarzony przez cesarza Andronika II godno\xc5\x9bci\xc4\x85 kustosza (chartofylaksa) otrzyma\xc5\x82 zadanie dokonania reformy kalendarza i ustalenia daty \xc5\x9bwi\xc4\x85t wielkanocnych. Ostatecznie przed\xc5\x82o\xc5\xbcony w 1325 roku projekt reformy nie doczeka\xc5\x82 si\xc4\x99 realizacji z powodu protest\xc3\xb3w opozycji._NEWLINE_W 1326 roku pos\xc5\x82owa\xc5\x82 do Serbii na dw\xc3\xb3r kr\xc3\xb3la Stefana Milutina. Po obj\xc4\x99ciu w\xc5\x82adzy przez cesarza Andronika III popad\xc5\x82 w nie\xc5\x82ask\xc4\x99. Wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z \xc5\xbcycia publicznego i zaj\xc4\x85\xc5\x82 studiami i pisarstwem. Wielk\xc4\x85 s\xc5\x82aw\xc4\x99 przynios\xc5\x82a mu dysputa filozoficzno-literacka z \xc5\x82aci\xc5\x84skim mnichem Barlaamem z Kalabrii przeprowadzona w pa\xc5\x82acu wielkiego domestyka. Ponownie przywo\xc5\x82any na dw\xc3\xb3r cesarski negocjowa\xc5\x82 kwestie zwi\xc4\x85zane z uni\xc4\x85 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85 z pos\xc5\x82ami papie\xc5\xbca. Zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc w walk\xc4\x99 z doktryn\xc4\x85 Grzegorza Palamasa. Kiedy za Palamasem opowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 cesarz, ponownie popad\xc5\x82 w nie\xc5\x82ask\xc4\x99. Pot\xc4\x99piony przez synod w 1351 roku, usun\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 do klasztoru Chora, gdzie kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zmar\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nHistoria rzymska\n_START_PARAGRAPH_\nNajs\xc5\x82ynniejszym dzie\xc5\x82em Gregorasa jest Historia rzymska (Histor\xc3\xada romaik\xc3\xa9), dzie\xc5\x82o w 37 ksi\xc4\x99gach obejmuj\xc4\x85ce okres pomi\xc4\x99dzy 1204 a 1359 rokiem. Gregoras kontynuuje, a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo uzupe\xc5\x82nia prace swoich poprzednik\xc3\xb3w Jerzego Akropolitesa i Jerzego Pachymeresa w formie pami\xc4\x99tnika z filozoficznym komentarzem. Dzie\xc5\x82u brak zako\xc5\x84czenia, posiada natomiast dwa wst\xc4\x99py: do ksi\xc4\x99gi pierwszej i jedenastej. Ksi\xc4\x99gi I-XI obejmuj\xc4\x85 lata od zdobycia Konstantynopola przez krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w (1204) do \xc5\x9bmierci cesarza Andronika III (1341). Ksi\xc4\x99gi XII-XXIX opisuj\xc4\x85 wydarzenia z lat 1341-1355. Kolejne 6 ksi\xc4\x85g - XXX-XXXV - zawiera dwa traktaty teologiczne. Ksi\xc4\x99gi XXXVI i XXXVII kontynuuj\xc4\x85 opis wydarze\xc5\x84 politycznych (1355-1359)._NEWLINE_Pierwsze 7 ksi\xc4\x85g (okres od 1204 do 1320) traktuje przedstawiany materia\xc5\x82 historyczny do\xc5\x9b\xc4\x87 pobie\xc5\xbcnie. Autorowi zdarza si\xc4\x99 pomin\xc4\x85\xc4\x87 tak wa\xc5\xbcne fakty jak podzia\xc5\x82 Cesarstwa pomi\xc4\x99dzy dow\xc3\xb3dc\xc3\xb3w wojsk krzy\xc5\xbcowych, czy zdobycie Tesaloniki w 1246 roku przez Jana III Watatzesa. Natomiast w kolejnych ksi\xc4\x99gach, dotycz\xc4\x85cych lat aktywnej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci Gregorasa, narracja staje si\xc4\x99 coraz dok\xc5\x82adniejsza. Tekst zawiera wiele dygresji, wzmianek autobiograficznych, ekskurs\xc3\xb3w z dziedziny astronomii, geografii czy etnografii, relacji o obcych ludach: Bu\xc5\x82garach, Mongo\xc5\x82ach, Tatarach. Protagoni\xc5\x9bci: cesarze, uczeni, duchowni wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 przeciw sobie z pe\xc5\x82nymi swady mowami. Gregoras nie stroni te\xc5\xbc od scen \xc5\xbcycia codziennego, przytaczania wr\xc3\xb3\xc5\xbcb, przepowiedni i wr\xc3\xb3\xc5\xbcebnych zjawisk. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 napisana jest \xc5\xbcywo i na og\xc3\xb3\xc5\x82 bezstronnie. Jedynie przedstawiaj\xc4\x85c sp\xc3\xb3r z hezychastami, w kt\xc3\xb3rym sam bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w latach 50., Gregoras traci obiektywizm, utw\xc3\xb3r staje si\xc4\x99 tendencyjny, rozwlek\xc5\x82y, prze\xc5\x82adowany aktami i dokumentami._NEWLINE_Dzie\xc5\x82o Gregorasa wykorzystuje w\xc5\x82asne do\xc5\x9bwiadczenia autora \xe2\x80\x93 urz\xc4\x99dnika, dyplomaty i uczonego oraz materia\xc5\x82y archiwalne. Stanowi g\xc5\x82\xc3\xb3wne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o do dziej\xc3\xb3w I po\xc5\x82owy XIV wieku, przynosz\xc4\x85c sporo cennego materia\xc5\x82u z zakresu administracji i gospodarki, dziedzin rzadko obecnych w \xc5\x9bredniowiecznej historiografii. Gregoras napisa\xc5\x82 je j\xc4\x99zykiem klasycznym, wzorowanym na Dialogach Platona. Historia rzymska zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w przesz\xc5\x82o 20. r\xc4\x99kopisach pochodz\xc4\x85cych z okresu pomi\xc4\x99dzy XIV a XVI wiekiem. Wykorzystali j\xc4\x85 nast\xc4\x99pnie Laonik Chalkokondyles i Jerzy Sphrantzes.\n_START_SECTION_\nInne dzie\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nOpr\xc3\xb3cz historii Gregoras zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc teologi\xc4\x85. Pozostawi\xc5\x82 po sobie dialog Florenty\xc5\x84czyk, czyli o m\xc4\x85dro\xc5\x9bci (Phlor\xc3\xa9ntios e per\xc3\xad soph\xc3\xadas) b\xc4\x99d\xc4\x85cy uj\xc4\x99t\xc4\x85 w formie dialogu Platona z Lukianem, dysput\xc4\x85 autora z mnichem Barlaamem (1330). Napisa\xc5\x82 te\xc5\xbc 18 M\xc3\xb3w polemicznych i pot\xc4\x99piaj\xc4\x85cych (L\xc3\xb2goj antirreti\xc3\xb2j te kaj steliteutik\xc3\xb2j) skierowanych przeciw palamitom. Jako zwolennik unii religijnej z Rzymem, w sporach z palamitami zbli\xc5\xbca\xc5\x82 si\xc4\x99 do stanowiska \xc5\x82acinnik\xc3\xb3w._NEWLINE_Napisa\xc5\x82 kilka, r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju utwor\xc3\xb3w hagiograficznych: odczytywane w ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach enkomia na Konstantyna Wielkiego i trzech \xc5\x9bwi\xc4\x99tych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy: Demetriusza, Jerzego i Teodora; \xc5\xbcywoty (B\xc3\xadoj) \xc5\x9bwi\xc4\x99tej Basilissy, \xc5\x9bwi\xc4\x99tego Merkurego, Micha\xc5\x82a Synkellosa, \xc5\x9bwi\xc4\x99tej Teofano oraz Opis m\xc4\x99cze\xc5\x84stwa (Mart\xc3\xbdrion) \xc5\x9bw. Kodratosa._NEWLINE_Do prac filologicznych Gregorasa nale\xc5\xbc\xc4\x85: \xc4\x86wiczenia gramatyczne (Technolog\xc3\xada grammatik\xc3\xa9), O ortografii (Per\xc3\xad ortograph\xc3\xadas) oraz Komentarz do Odysei (Ep\xc3\xadtomos eks\xc3\xa9gesis ejs ta kath'Hom\xc3\xa9ru pl\xc3\xa1nas tu Odyss\xc3\xa9os)._NEWLINE_Wynikiem zainteresowa\xc5\x84 astronomicznych Gregorasa s\xc4\x85: Zach\xc4\x99ta do astronomii (Parakletik\xc3\xa9 per\xc3\xad astronom\xc3\xadan) i Przeciw wrogom astronomii (Per\xc3\xad ton hybrizonton ten astronom\xc3\xadan). Uczony interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 szczeg\xc3\xb3lnie astrolabium._NEWLINE_Z bogatej spu\xc5\x9bcizny epistolograficznej zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 161 list\xc3\xb3w Gregorasa do r\xc3\xb3\xc5\xbcnych adresat\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re maj\xc4\x85 du\xc5\xbc\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 dla poznania dziej\xc3\xb3w Bizancjum tego okresu."