b'\n_START_ARTICLE_\nOrder \xc5\x9awi\xc4\x99tego Andrzeja Aposto\xc5\x82a Pierwszego Powo\xc5\x82ania\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nOrder ustanowiony zosta\xc5\x82 10 grudnia 1698 przez cara Piotra Wielkiego jako order rycerski na wz\xc3\xb3r order\xc3\xb3w europejskich. Pierwszym kawalerem by\xc5\x82 Fiodor Aleksiejewicz Go\xc5\x82owin._NEWLINE_ _NEWLINE_Cesarski order \xc5\x9bw. Andrzeja mia\xc5\x82 tylko jedn\xc4\x85 klas\xc4\x99 i nadawany by\xc5\x82 po 1831 osobom w randze co najmniej genera\xc5\x82a lejtnanta (genera\xc5\x82a porucznika, odpowiadaj\xc4\x85cemu genera\xc5\x82owi dywizji), kt\xc3\xb3re ju\xc5\xbc posiada\xc5\x82y Order Or\xc5\x82a Bia\xc5\x82ego lub Aleksandra Newskiego. Do upadku caratu order nadano ponad 1000 osobom. Zgodnie ze Statutem, wielcy ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta \xe2\x80\x93 synowie i wnukowie cesarzy uzyskuj\xc4\x85 go podczas chrztu, za\xc5\x9b ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta krwi (dalsi potomkowie dynastii) po osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciu pe\xc5\x82noletnio\xc5\x9bci. Kawalerowie orderu \xc5\x9bw. Andrzeja wed\xc5\x82ug tego\xc5\xbc statutu uznawani s\xc4\x85 automatycznie za kawaler\xc3\xb3w czterech innych order\xc3\xb3w cesarskich: \xc5\x9bw. Aleksandra Newskiego, Or\xc5\x82a Bia\xc5\x82ego, \xc5\x9bw. Anny 1 klasy i \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa 1 klasy. Od po\xc5\x82owy XIX w. posiada\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc odmian\xc4\x99 nadawan\xc4\x85 za wyczyny wojskowe, ozdobion\xc4\x85 mieczami. Dodatkow\xc4\x85 klas\xc4\x99 orderu stanowi\xc5\x82y odznaka i gwiazda ozdobione diamentami._NEWLINE_Dekretem z dnia 1 lipca 1998 prezydent Borys Jelcyn ustanowi\xc5\x82 ponownie order pod nazw\xc4\x85 Order \xc5\x9bw. Aposto\xc5\x82a Andrzeja Pierwszego Powo\xc5\x82ania jako najwy\xc5\xbcsze odznaczenie pa\xc5\x84stwowe, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85c do historycznego wzoru. W ten spos\xc3\xb3b istniej\xc4\x85 obecnie trzy ordery \xc5\x9bw. Andrzeja \xe2\x80\x93 prywatny (dynastyczny) order Romanow\xc3\xb3w, rosyjski pa\xc5\x84stwowy i nadawany przez Cerkiew Prawos\xc5\x82awn\xc4\x85 w Rosji order o tej samej nazwie.\n_START_SECTION_\nInsygnia (Imperium Rosyjskie i Federacja)\n_START_PARAGRAPH_\nCarski order \xc5\x9bw. Andrzeja jest bez w\xc4\x85tpienia jednym z najpi\xc4\x99kniejszych order\xc3\xb3w \xc5\x9bwiata. Odznaka orderu (awers), noszona na jasnob\xc5\x82\xc4\x99kitnej szarfie z prawego ramienia na lewy bok lub na \xc5\x82a\xc5\x84cuchu to wykonany ze z\xc5\x82ota dwug\xc5\x82owy orze\xc5\x82 rosyjski (bizantyjski) pokryty czarn\xc4\x85 emali\xc4\x85, kt\xc3\xb3ry nosi na sobie niebieski krzy\xc5\xbc \xc5\x9bwi\xc4\x99tego Andrzeja (X) z postaci\xc4\x85 ukrzy\xc5\xbcowanego aposto\xc5\x82a utrzyman\xc4\x85 w naturalnych kolorach, ze z\xc5\x82ot\xc4\x85 opask\xc4\x85 na biodrach. Na ramionach krzy\xc5\xbca znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 (\xc5\x82aci\xc5\x84skie) litery S.A.R.P. (Sanctus Andreas Russiae Patronus). Na rewersie tego\xc5\xbc or\xc5\x82a umieszczona na jego piersi jest bia\xc5\x82a wst\xc4\x99ga z dewiz\xc4\x85 orderu. Odznaka orderu by\xc5\x82a zawieszona na z\xc5\x82otej, z czerwon\xc4\x85 emali\xc4\x85, koronie cesarskiej. Gwiazda orderu jest srebrna i o\xc5\x9bmiopromienna i posiada w swym \xc5\x9brodkowym medalionie or\xc5\x82a rosyjskiego , nosz\xc4\x85cego na piersi niebieski krzy\xc5\xbc X,otoczonego napisem \xd0\x97A BEP\xd0\xa3 \xd0\x98 BEP\xd0\x9dOC\xd0\xa2\xd0\xac (za wiar\xc4\x99 i wierno\xc5\x9b\xc4\x87) na emalii niebieskiej._NEWLINE_\xc5\x81a\xc5\x84cuch orderowy z czas\xc3\xb3w carskich sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z trzech rodzaj\xc3\xb3w ogniw: okr\xc4\x85g\xc5\x82ego medalionu z niebieskim krzy\xc5\xbcem X nosz\xc4\x85cym inicja\xc5\x82y SARP otoczone czerwonoz\xc5\x82ot\xc4\x85 aureol\xc4\x85, z niebieskiego medalionu nosz\xc4\x85cego inicja\xc5\x82y P I (Petrus Primus) otoczone chor\xc4\x85gwiami, oraz z medalionu z or\xc5\x82em carskim z tarcz\xc4\x85 \xc5\x9bw. Jerzego na piersi._NEWLINE_Przy nadawaniu orderu za zas\xc5\x82ugi wojenne umieszczano dwa skrzy\xc5\xbcowane z\xc5\x82ote miecze pod koron\xc4\x85 zawieszenia. Jako wyj\xc4\x85tkowe wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie \xc5\x9bw. Andrzej by\xc5\x82 nadawany z brylantami na odznace i gwie\xc5\xbadzie._NEWLINE_Insygnia obecnego orderu Federacji Rosyjskiej r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od carskich m.in. kolorem, jak i kszta\xc5\x82tem or\xc5\x82a (jest z\xc5\x82oty, nieemaliowany, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cy do wzoru obecnego herbu pa\xc5\x84stwowego Rosji)._NEWLINE_Rosyjski Dom Cesarski u\xc5\xbcywa nadal wzor\xc3\xb3w XIX-wiecznych.\n_START_SECTION_\nInsygnia (Order ko\xc5\x9bcielny)\n_START_PARAGRAPH_\nTak\xc5\xbce order Cerkwi Prawos\xc5\x82awnej, ustanowiony w 1988, jest jednoklasowy i posiada jako insygnia odznak\xc4\x99 i gwiazd\xc4\x99. Odznaka to czteropromienna z\xc5\x82ota gwiazda z niebieskim krzy\xc5\xbcem X, na kt\xc3\xb3rym jest po\xc5\x82o\xc5\xbcony otoczony brylantowym wie\xc5\x84cem owalny medalion z podobizn\xc4\x85 \xc5\x9bwi\xc4\x99tego. Zawieszk\xc4\x85 odznaki jest korona patriarchalna. Order noszony jest na niebieskiej (?) wst\xc4\x99dze z lewego ramienia na prawy bok. Gwiazda orderu, bogato ozdobiona brylantami, jest o\xc5\x9bmiopromienna z czterema srebrnymi i czterema czerwonymi promieniami i zawiera w \xc5\x9brodku medalion z monogramem \xc5\x9bwi\xc4\x99tego, otoczony niebiesk\xc4\x85 opask\xc4\x85 z dewiz\xc4\x85 (w j\xc4\x99zyku staro-cerkiewno-s\xc5\x82owia\xc5\x84skim) \xe2\x80\x9e\xd0\x90\xd0\x97\xd0\xaa \xd0\x95\xd0\xa1\xd0\x9c\xd0\xac \xd0\xa1\xd0\x92\xd0\x95\xd0\xa2\xd0\xaa \xd0\x9c\xd0\x98\xd0\xa0\xd0\xa3\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eJa jestem \xc5\x9bwiat\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 \xc5\x9bwiata\xe2\x80\x9d Jan 8:12) i wie\xc5\x84cem d\xc4\x99bowym. Nadawany by\xc4\x87 mo\xc5\xbce tylko przez prawos\xc5\x82awnego patriarch\xc4\x99 Moskwy i Wszechrusi lub \xc5\x9awi\xc4\x99ty Synod.'