b'\n_START_ARTICLE_\nRatusz w Poznaniu\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nRatusz w Poznaniu po raz pierwszy pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w dokumentach w 1313 roku jako Domus consulum. Jego budow\xc4\x99 zako\xc5\x84czono oko\xc5\x82o 1300 r. za panowania Wac\xc5\x82awa II Czeskiego. By\xc5\x82 to jednopi\xc4\x99trowy gotycki budynek wzniesiony na planie kwadratu. Z tego okresu zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 piwnice. Rozbudowano go w XV wieku. W 1504-1508 przebudowano wn\xc4\x99trza. Wie\xc5\xbc\xc4\x99 wzniesiono na prze\xc5\x82omie XV i XVI wieku na \xc3\xb3wczesnym p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim naro\xc5\xbcniku. W 1536 w mie\xc5\x9bcie wybuch\xc5\x82 wielki po\xc5\xbcar, kt\xc3\xb3ry strawi\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ratusz. W latach 1540-1542 remontowano budynek, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci wie\xc5\xbc\xc4\x99. Mimo to jej stan nadal grozi\xc5\x82 katastrof\xc4\x85. W 1550 Rada Miejska podpisa\xc5\x82a umow\xc4\x99 na gruntown\xc4\x85 przebudow\xc4\x99, po\xc5\x82\xc4\x85czon\xc4\x85 z rozbudow\xc4\x85 ratusza, z tesy\xc5\x84skim architektem Janem Baptyst\xc4\x85 di Quadro z Lugano. Prace nad rozbudow\xc4\x85 trwa\xc5\x82y do 1560 r. Di Quadro podwy\xc5\xbcszy\xc5\x82 budynek o jedn\xc4\x85 kondygnacj\xc4\x99, rozbudowa\xc5\x82 w kierunku zachodnim, doda\xc5\x82 attyk\xc4\x99 i trzykondygnacyjn\xc4\x85 loggi\xc4\x99. Podczas tego remontu zam\xc3\xb3wiono u mistrza \xc5\x9blusarskiego Bart\xc5\x82omieja Wolfa nowy zegar, kt\xc3\xb3ry posiada\xc5\x82 trzy pe\xc5\x82ne tarcze i jedn\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82 tarcz\xc4\x99 oraz \xe2\x80\x9eurz\xc4\x85dzenie b\xc5\x82aze\xc5\x84skie, mianowicie kozio\xc5\x82ki\xe2\x80\x9d. Zegar zainstalowano w 1551 r. W 1675 r. piorun uderzy\xc5\x82 w wie\xc5\xbc\xc4\x99, niszcz\xc4\x85c j\xc4\x85 wraz z zegarem i kozio\xc5\x82kami. Odbudowana w 1690 r. wznosi\xc5\x82a si\xc4\x99 na 90 m. Jej he\xc5\x82m zniszczy\xc5\x82 huragan i burza w 1725. W latach 1781-1784 dzi\xc4\x99ki staraniom Komisji Dobrego Porz\xc4\x85dku ratusz poddano gruntownej renowacji. Otrzyma\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas kszta\xc5\x82t, kt\xc3\xb3ry zasadniczo prezentuje do dzi\xc5\x9b. Wie\xc5\xbc\xc4\x99 zwie\xc5\x84czono klasycystycznym he\xc5\x82mem projektu Bonawentury Solariego, a wykonania Antoniego H\xc3\xb6hne. Na szczycie umieszczono bia\xc5\x82ego or\xc5\x82a (o wymiarach: rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyde\xc5\x82 2 m, wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 1,8 metra). Na wschodniej elewacji Franciszek Cielecki namalowa\xc5\x82 wizerunki kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w z dynastii Jagiellon\xc3\xb3w, a pod wie\xc5\xbcyczk\xc4\x85 \xc5\x9brodkow\xc4\x85 umieszczono kartusz z kr\xc3\xb3lewskimi inicja\xc5\x82ami SAR (Stanislaus Augustus Rex). Kolejny powa\xc5\xbcny remont przeprowadzono w latach 1910-1913, kiedy zniszczono renesansowe polichromie, zast\xc4\x99puj\xc4\x85c je czarnym boniowaniem, uznaj\xc4\x85c, \xc5\xbce nie przystoj\xc4\x85 \xe2\x80\x9epowa\xc5\xbcnemu charakterowi miasta p\xc3\xb3\xc5\x82nocnoniemieckiego\xe2\x80\x9d, jednak w 1913 r. na wie\xc5\xbc\xc4\x99 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82y kozio\xc5\x82ki. Podczas walk o Pozna\xc5\x84 w 1945 r. ratusz powa\xc5\xbcnie ucierpia\xc5\x82. Wie\xc5\xbca zawali\xc5\x82a si\xc4\x99 a\xc5\xbc do czworobocznej gotyckiej podstawy, a wn\xc4\x99trze zosta\xc5\x82o uszkodzone przez wybuch bomby fosforowej. Renowacj\xc4\x99 przeprowadzono w latach 1945-1954. Przywr\xc3\xb3cono w\xc3\xb3wczas renesansowy charakter elewacji, dodaj\xc4\x85c jednak na attyce w\xc5\x9br\xc3\xb3d innych sentencji jeden cytat z Konstytucji PRL. Orze\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry przetrwa\xc5\x82 II wojn\xc4\x99 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 w ukryciu, powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 na wie\xc5\xbc\xc4\x99 w 1947 r. Obecny mechanizm kozio\xc5\x82k\xc3\xb3w pochodzi z ko\xc5\x84ca XX wieku (wymieniono go r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w 1954). Kozio\xc5\x82ki bod\xc4\x85 si\xc4\x99 codziennie o godzinie 12. Wygl\xc4\x85d jak najbli\xc5\xbcszy projektowi J.B. di Quadro ze zmianami powsta\xc5\x82ymi po remoncie Komisji Dobrego Porz\xc4\x85dku przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 remont, kt\xc3\xb3ry trwa\xc5\x82 w latach 1992-2002. Ratusz w Poznaniu nie przynale\xc5\xbcy do miasta Poznania. Formalnie zarz\xc4\x85dza nim Muzeum Narodowe w Poznaniu.\n_START_SECTION_\nOpis wn\xc4\x99trz\n_START_PARAGRAPH_\nWn\xc4\x99trze ratusza zajmuje obecnie Muzeum Historii Miasta Poznania, b\xc4\x99d\xc4\x85ce oddzia\xc5\x82em pozna\xc5\x84skiego Muzeum Narodowego.\n_START_SECTION_\nPiwnice\n_START_PARAGRAPH_\nPowsta\xc5\x82y na prze\xc5\x82omie XIII i XIV wieku. Pierwotnie by\xc5\x82o to jedno pomieszczenie o sklepieniu krzy\xc5\xbcowo-\xc5\xbcebrowym, wspartym na jednej, stoj\xc4\x85cej na \xc5\x9brodku kolumnie. Obecnie podzielone na cztery sale. W zwornikach znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 herb Poznania (skrzy\xc5\xbcowane klucze) i bia\xc5\x82y lew z podw\xc3\xb3jnym ogonem w postawie bojowej \xe2\x80\x93 herb Czech, pochodz\xc4\x85cy z czas\xc3\xb3w Wac\xc5\x82awa II. Do XVII wieku izba pe\xc5\x82ni\xc5\x82a funkcj\xc4\x99 magazynu kupieckiego, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej (w XVII i XVIII wieku) znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 tu wi\xc4\x99zienie z sal\xc4\x85 tortur. W XIX i na pocz. XX wieku by\xc5\x82y to pomieszczenia restauracji. W latach 1892-1898 restauracj\xc4\x99 prowadzi\xc5\x82 W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Fischbach, a w latach 1898-1909 Franciszek i Maria Kopli\xc5\x84scy. Do 1997 u\xc5\xbcywane dotychczas muzeum piwnice, obecnie s\xc4\x85 w remoncie.\n_START_SECTION_\nParter\n_START_PARAGRAPH_\nIzby na parterze powsta\xc5\x82y pierwotnie w stylu gotyckim, zosta\xc5\x82y przebudowane w stylu renesansowym przez G.B. di Quadro, jedynie w jednej zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 pierwotne sklepienie. Architekt dobudowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dwie izby ze sklepieniami lunetowymi. Pierwotnie mie\xc5\x9bci\xc5\x82o si\xc4\x99 tu mi\xc4\x99dzy innymi miejskie archiwum.\n_START_SECTION_\nPierwsze pi\xc4\x99tro\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze pi\xc4\x99tro stanowi\xc5\x82o zawsze najbardziej reprezentacyjny poziom ratusza. To tu mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 siedziba w\xc5\x82adz miejskich. Mieszcz\xc4\x85 si\xc4\x99 na nim najwspanialsze pomieszczenia ratusza.\n_START_SECTION_\nSala Kr\xc3\xb3lewska\n_START_PARAGRAPH_\nNiegdy\xc5\x9b r\xc3\xb3wnie bogato zdobiona jak Wielka Sie\xc5\x84 s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a jako miejsce obrad rady miejskiej, jednak zosta\xc5\x82a zniszczona podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej. Odrestaurowano j\xc4\x85 w 1954 roku. Do dnia dzisiejszego ocala\xc5\x82 renesansowy kominek wykonany w piaskowcu z 1541 roku, w kt\xc3\xb3rym zamiast polan obejrze\xc4\x87 mo\xc5\xbcna kamienne kule armatnie. Pochodzi on jednak nie z ratusza, lecz z budynku Wagi Miejskiej, sk\xc4\x85d przeniesiono go w ko\xc5\x84cu XIX wieku podczas rozbi\xc3\xb3rki wagi. Z 1536 roku pochodzi za\xc5\x9b portal, przeniesiony tu z kamienicy Stary Rynek 87. Nazw\xc4\x99 sw\xc4\x85 sala zawdzi\xc4\x99cza zdobi\xc4\x85cym j\xc4\x85 niegdy\xc5\x9b portretom kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w, obecne portrety pochodz\xc4\x85 ze zbior\xc3\xb3w Muzeum Narodowego.\n_START_SECTION_\nDrugie pi\xc4\x99tro\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnie pe\xc5\x82ni\xc5\x82o funkcje gospodarcze. Po zniszczeniach II wojny \xc5\x9bwiatowej odbudowano je, przystosowuj\xc4\x85c do funkcji wystawienniczych. Stropy wzorowano na tych z kamienic przy Starym Rynku.\n_START_SECTION_\nOrze\xc5\x82 z wie\xc5\xbcy ratusza\n_START_PARAGRAPH_\nPo raz pierwszy na wie\xc5\xbcy orze\xc5\x82 pojawi\xc5\x82 w latach 1690-1692. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny orze\xc5\x82 zosta\xc5\x82 umieszczony na szczycie ratusza 19 lipca 1783. Ma 180 cm wysoko\xc5\x9bci, a jego skrzyd\xc5\x82a maj\xc4\x85 2 metry rozpi\xc4\x99to\xc5\x9bci. Sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch cz\xc4\x99\xc5\x9bci miedzianej blachy, kt\xc3\xb3ra jest nitowana. Wn\xc4\x99trze wype\xc5\x82niaj\xc4\x85 puszki i monety oraz pami\xc4\x85tki. Zosta\xc5\x82y one tam w\xc5\x82o\xc5\xbcone podczas powstania or\xc5\x82a, oraz podczas jego konserwacji w 1783, 1911 i 1947. Posiada r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zachowane wcze\xc5\x9bniejsze cz\xc4\x99\xc5\x9bci wie\xc5\xbcy zegarowej, kt\xc3\xb3re ocala\xc5\x82y po katastrofie z 1725. Zosta\xc5\x82 wykonany przez kotlarza Konrada Markusa za 100 z\xc5\x82otych polskich. Orze\xc5\x82 oryginalnie by\xc5\x82 pomalowany na bia\xc5\x82o i na piersiach mia\xc5\x82 herby Cio\xc5\x82ek i Rzeczypospolitej._NEWLINE_Podczas konserwacji w 1911 Niemcy umie\xc5\x9bcili nad or\xc5\x82em drewnian\xc4\x85 z\xc5\x82ocon\xc4\x85 koron\xc4\x99 cesarsk\xc4\x85. Zosta\xc5\x82a ona usuni\xc4\x99ta 1 maja 1919 przez trzech mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Poznania._NEWLINE_21 wrze\xc5\x9bnia 1939 orze\xc5\x82 zosta\xc5\x82 usuni\xc4\x99ty przez Niemc\xc3\xb3w. Umieszczono go najpierw w Ratuszu, nast\xc4\x99pnie przy ul. Artyleryjskiej. Stamt\xc4\x85d zosta\xc5\x82 przetransportowany na Cytadel\xc4\x99 celem wywiezienia do Muzeum Wojskowego w Berlinie. W wyniku niewyja\xc5\x9bnionych okoliczno\xc5\x9bci orze\xc5\x82 znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 z powrotem na ul. Artyleryjskiej. W\xc5\x82adze niemieckie nie by\xc5\x82y pewne w kt\xc3\xb3rym muzeum (w pozna\xc5\x84skim czy berli\xc5\x84skim) powinien znajdowa\xc4\x87 si\xc4\x99 orze\xc5\x82. Ostatecznie, 1 czerwca 1940, zosta\xc5\x82 przekazany do Muzeum Miejskiego w Poznaniu, gdzie polscy pracownicy zawin\xc4\x99li go w papier i przechowywali w\xc5\x9br\xc3\xb3d obraz\xc3\xb3w przeznaczonych na wywiezienie. 8 grudnia 1942 nadburmistrz Poznania nakaza\xc5\x82 przetransportowa\xc4\x87 or\xc5\x82a do wie\xc5\xbcy Ratusza. 1 czerwca 1944, wraz z obrazami z Muzeum Miejskiego, orze\xc5\x82 zosta\xc5\x82 przeniesiony do Archiwum Miejskiego przy ul. Szewskiej 10.\n_START_SECTION_\nLegenda o Kr\xc3\xb3lu Kruk\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nPewnego dnia Bolko, syn tr\xc4\x99bacza z wie\xc5\xbcy ratuszowej, znalaz\xc5\x82 kruka z przestrzelonym skrzyd\xc5\x82em. Ch\xc5\x82opak ulitowa\xc5\x82 si\xc4\x99 nad nim i wzi\xc4\x85\xc5\x82 go do siebie, gdzie go piel\xc4\x99gnowa\xc5\x82. Pewnej nocy ch\xc5\x82opca obudzi\xc5\x82 karze\xc5\x82ek w koronie i purpurowym p\xc5\x82aszczu. Podzi\xc4\x99kowa\xc5\x82 za okazan\xc4\x85 dobro\xc4\x87 i da\xc5\x82 ch\xc5\x82opcu ma\xc5\x82\xc4\x85 z\xc5\x82ot\xc4\x85 tr\xc4\x85bk\xc4\x99, m\xc3\xb3wi\xc4\x85c, \xc5\xbce ma jej u\xc5\xbcy\xc4\x87 w razie niebezpiecze\xc5\x84stwa. Po tych s\xc5\x82owach zmieni\xc5\x82 si\xc4\x99 w kruka i odlecia\xc5\x82. Kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, gdy Bolko zast\xc4\x85pi\xc5\x82 ojca na stanowisku ratuszowego tr\xc4\x99bacza, Pozna\xc5\x84 zosta\xc5\x82 zaatakowany przez obc\xc4\x85 armi\xc4\x99. Gdy napastnicy wdzierali si\xc4\x99 ju\xc5\xbc na mury, m\xc5\x82odzieniec przypomnia\xc5\x82 sobie o prezencie Kr\xc3\xb3la Kruk\xc3\xb3w. Wbieg\xc5\x82 na wie\xc5\xbc\xc4\x99 ratusza i zacz\xc4\x85\xc5\x82 gra\xc4\x87. Na horyzoncie zacz\xc4\x99\xc5\x82y zbiera\xc4\x87 si\xc4\x99 czarne chmury, ros\xc5\x82y z sekundy na sekund\xc4\x99, w pewnym momencie spostrzeg\xc5\x82, \xc5\xbce to nie chmury, lecz olbrzymie stada kruk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re spad\xc5\x82y na atakuj\xc4\x85c\xc4\x85 armi\xc4\x99, zmuszaj\xc4\x85c j\xc4\x85 do ucieczki. Cudowna tr\xc4\x85bka zagin\xc4\x99\xc5\x82a, gdy\xc5\xbc Bolko upu\xc5\x9bci\xc5\x82 j\xc4\x85 z przera\xc5\xbcenia, lecz pozosta\xc5\x82 hejna\xc5\x82. Nale\xc5\xbcy tu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc doda\xc4\x87, \xc5\xbce wszystkie pozna\xc5\x84skie jednostki lotnictwa w swoich znakach maj\xc4\x85 kruka.'