b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82ty kaftan\n_START_SECTION_\nHistoria powstania utworu\n_START_PARAGRAPH_\nPomys\xc5\x82 libretta narodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w okresie I wojny \xc5\x9bwiatowej. Leh\xc3\xa1r znacznie mniej wtedy podr\xc3\xb3\xc5\xbcowa\xc5\x82, mniej pracowa\xc5\x82, mia\xc5\x82 wi\xc4\x99cej czasu na spotkania i rozmowy z przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82mi. Podczas jednego z d\xc5\x82ugich wieczor\xc3\xb3w sp\xc4\x99dzanych wsp\xc3\xb3lnie z Victorem L\xc3\xa9onem, jego c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Lizzy i jego zi\xc4\x99ciem Hubertem Marischk\xc4\x85 wspominano dawne dobre czasy wiede\xc5\x84skiej \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci. Lizzy opowiada\xc5\x82a o pewnym dyplomacie z ambasady cesarstwa chi\xc5\x84skiego, kt\xc3\xb3ry cz\xc4\x99sto sk\xc5\x82ada\xc5\x82 wizyty w ich domu i niejednokrotnie towarzyszy\xc5\x82 jej albo jej mamie, gdy wychodzi\xc5\x82y na premiery do teatru. \xc5\x9amia\xc5\x82y si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas, \xc5\xbce nie wiadomo, do kt\xc3\xb3rej si\xc4\x99 zaleca. Takie wizyty nie by\xc5\x82y w\xc3\xb3wczas niczym niezwyk\xc5\x82ym. Chi\xc5\x84scy czy japo\xc5\x84scy dyplomaci, pochodz\xc4\x85cy z arystokratycznych rodzin byli ch\xc4\x99tnie widzianymi go\xc5\x9b\xc4\x87mi w wiede\xc5\x84skich salonach. W 1904 roku berli\xc5\x84skie czasopismo "Die Woche" informowa\xc5\x82o np. o tym, \xc5\xbce pierwszy attach\xc3\xa9 chi\xc5\x84skiego poselstwa w Wiedniu po\xc5\x9blubi\xc5\x82 pann\xc4\x99 Zenoth z Charlottenburga, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 pozna\xc5\x82 w Berlinie._NEWLINE_Kto\xc5\x9b tego wieczoru, prawdopodobnie Lizzy, uzna\xc5\x82 \xc5\xbce taki chi\xc5\x84sko-wiede\xc5\x84ski romans by\xc5\x82by doskona\xc5\x82ym tematem libretta. Zderzenie dwu kultur, dramat albo komedia. Leh\xc3\xa1r nawet wykona\xc5\x82 par\xc4\x99 akord\xc3\xb3w takiej muzycznej chi\xc5\x84szczyzny. Po czym o ca\xc5\x82ej sprawie na d\xc5\x82ugo zapomniano. W 1918 roku zmar\xc5\x82a Lizzy. L\xc3\xa9on i Marischka prze\xc5\xbcyli jej strat\xc4\x99 mocno. Leh\xc3\xa1r by\xc5\x82 w tym czasie zaj\xc4\x99ty innymi sprawami. Dopiero w 1922 roku powr\xc3\xb3cono do tamtej rozmowy i pomys\xc5\x82u. L\xc3\xa9on zacz\xc4\x85\xc5\x82 pisa\xc4\x87 libretto, Leh\xc3\xa1r zacz\xc4\x85\xc5\x82 szkicowa\xc4\x87 tematy muzyczne, w starej, nigdy przez niego, ani przez nikogo w Wiedniu nie stosowanej harmonii kwintowej, dokszta\xc5\x82ca\xc5\x82 si\xc4\x99 w u\xc5\xbcywaniu gong\xc3\xb3w i tam-tam\xc3\xb3w, projektowa\xc5\x82 melodie oparte na skali pi\xc4\x99ciotonowej. Pod koniec 1922 roku utw\xc3\xb3r by\xc5\x82 gotowy.\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nW I akcie m\xc5\x82ody chi\xc5\x84ski dyplomata zakochuje si\xc4\x99 w \xc5\x9blicznej wiedence z dobrego domu. W II akcie awansowany na ministra, wraca do kraju wraz z \xc5\xbcon\xc4\x85. To co w Wiedniu by\xc5\x82o dla niej egzotyczne i wspania\xc5\x82e, w Chinach, na co dzie\xc5\x84 nudzi j\xc4\x85 ogromnie. Niezrozumia\xc5\x82e i obce dla niej miejscowe zwyczaje i tradycje doprowadzaj\xc4\x85 j\xc4\x85 do rozpaczy. Wreszcie ucieka do Wiednia. W III akcie by\xc5\x82y minister przyje\xc5\xbcd\xc5\xbca ponownie do Wiednia, znowu jako chi\xc5\x84ski pose\xc5\x82. Odnajduje swoj\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x99, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 nadal kocha. Teraz nic ju\xc5\xbc nie stoi na przeszkodzie szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwemu ponownemu po\xc5\x82\xc4\x85czeniu obojga.\n_START_SECTION_\nLosy sceniczne\n_START_PARAGRAPH_\nPremiera mia\xc5\x82a miejsce 9 lutego 1923 roku w Theater an der Wien. G\xc5\x82\xc3\xb3wne role zagrali Hubert Marischka, Louise Kartousch i Betty Fischer. Publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 przyj\xc4\x99\xc5\x82a spektakl z rezerw\xc4\x85, nie bardzo orientowano si\xc4\x99 o co w nim chodzi: o konflikt rasowy? O to \xc5\xbce w Chinach nudno? Do maja nast\xc4\x99pnego roku zdo\xc5\x82ano \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82ty kaftan zagra\xc4\x87 niespe\xc5\x82na sto razy, co nie stanowi\xc5\x82o sukcesu. Dla Leh\xc3\xa1ra, kt\xc3\xb3ry do tego utworu przywi\xc4\x85zywa\xc5\x82 wielk\xc4\x85 wag\xc4\x99, uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c go za dzie\xc5\x82o swego \xc5\xbcycia, niepowodzenie by\xc5\x82o wielkim ciosem.'