b'\n_START_ARTICLE_\nHMS Sussex (1693)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nOkr\xc4\x99t zosta\xc5\x82 zbudowany w stoczni w Chatham pod kierunkiem szkutnika Roberta Lee._NEWLINE_W tym czasie Anglia i jej koalicjanci by\xc5\x82a zaanga\xc5\xbcowana w wojn\xc4\x99 przeciwko Francji. 27 grudnia 1693 roku "Sussex" pod dow\xc3\xb3dztwem admira\xc5\x82a Francisa Whelera opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Portsmouth wraz z 48 okr\xc4\x99tami i 166 statkami handlowymi zmierzaj\xc4\x85c na Morze \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemne._NEWLINE_1 marca 1694 roku (19 lutego w Anglii \xe2\x80\x93 obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82 wtedy kalendarz julia\xc5\x84ski) "Sussex" zaton\xc4\x85\xc5\x82 w czasie sztormu w pobli\xc5\xbcu Gibraltaru wraz z admira\xc5\x82em Whelerem i ca\xc5\x82\xc4\x85 500-osobow\xc4\x85 za\xc5\x82og\xc4\x85, z wyj\xc4\x85tkiem dw\xc3\xb3ch os\xc3\xb3b. Ten sam sztorm poch\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc 5 innych okr\xc4\x99t\xc3\xb3w wojennych Royal Navy i 6 statk\xc3\xb3w handlowych._NEWLINE_Najprawdopodobniej przyczyn\xc4\x85 zatoni\xc4\x99cia okr\xc4\x99tu by\xc5\x82 brak dostatecznej stateczno\xc5\x9bci, spowodowany z\xc5\x82ym rozmieszczeniem mas (du\xc5\xbca liczba dzia\xc5\x82 na dw\xc3\xb3ch pok\xc5\x82adach), ale brak \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w katastrofy nie pozwala\xc5\x82 stwierdzi\xc4\x87 tego jednoznacznie. Budowane w XVIII wieku brytyjskie 80-dzia\xc5\x82owe okr\xc4\x99ty liniowe mia\xc5\x82y ju\xc5\xbc jednak 3 pok\xc5\x82ady dzia\xc5\x82owe (tak jak okr\xc4\x99ty 90- i 100-dzia\xc5\x82owe).\n_START_SECTION_\nSkarb\n_START_PARAGRAPH_\nNa pok\xc5\x82adzie "Sussex" znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 \xc5\x82adunek 10 ton z\xc5\x82otych monet wartych milion \xc3\xb3wczesnych funt\xc3\xb3w (obecnie wartych ponad 500 milion\xc3\xb3w $) przeznaczonych dla ksi\xc4\x99cia Sabaudii Wiktora Amadeusza. Poniewa\xc5\xbc wojna nie by\xc5\x82a pomy\xc5\x9blna dla Francji, dyplomaci kr\xc3\xb3la Ludwika XIV zaproponowali ksi\xc4\x99ciu Sabaudii w tajnych rokowaniach wielk\xc4\x85 \xc5\x82ap\xc3\xb3wk\xc4\x99 3 mln liwr\xc3\xb3w za odst\xc4\x85pienie od koalicji. Anglicy dowiedzieli si\xc4\x99 o tym i wys\xc5\x82ali pieni\xc4\x85dze, aby utrzyma\xc4\x87 lojalno\xc5\x9b\xc4\x87 chwiejnego sojusznika. Poniewa\xc5\xbc "Sussex" zaton\xc4\x85\xc5\x82 wraz z pieni\xc4\x99dzmi, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Wiktor Emanuel przyj\xc4\x85\xc5\x82 francusk\xc4\x85 ofert\xc4\x99, zmieniaj\xc4\x85c front (o tym, jak chwiejny to by\xc5\x82 sojusznik, Francuzi przekonali si\xc4\x99 podczas kolejnej wojny, gdy ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Wiktor Emanuel szybko zdradzi\xc5\x82 Francj\xc4\x99)._NEWLINE_W latach 1998 i 2001 ameryka\xc5\x84ska firma Odysey Marine Exploration, zajmuj\xc4\x85ca si\xc4\x99 poszukiwaniem g\xc5\x82\xc4\x99boko zatopionych wrak\xc3\xb3w, zlokalizowa\xc5\x82a wrak "Sussex" na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 1000 metr\xc3\xb3w. Ze swoimi roszczeniami do spoczywaj\xc4\x85cego na nim skarbu wyst\xc4\x85pili Amerykanie (jako \xc5\xbce sfinansowali ekspedycj\xc4\x99), Brytyjczycy (statek by\xc5\x82 angielski) i Hiszpanie (wrak odnaleziono na hiszpa\xc5\x84skich wodach terytorialnych). Nie rozstrzygni\xc4\x99to tego do dzi\xc5\x9b, a przysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 wraku jest przedmiotem dyskusji mi\xc4\x99dzy rz\xc4\x85dem brytyjskim, hiszpa\xc5\x84skim a ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 firm\xc4\x85.'