b"\n_START_ARTICLE_\nKryzys 6 lutego 1934\n_START_PARAGRAPH_\nKryzys 6 lutego 1934 \xe2\x80\x93 demonstracje w Pary\xc5\xbcu opozycji monarchistyczno-nacjonalistycznej przeciwko rz\xc4\x85dom Kartelu Lewicy, zako\xc5\x84czone rozruchami i walk\xc4\x85 z policj\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1931 roku Francja znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w stanie g\xc5\x82\xc4\x99bokiego kryzysu gospodarczego. Najbardziej dotkn\xc4\x85\xc5\x82 on klas\xc4\x99 \xc5\x9bredni\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra tradycyjnie popiera\xc5\x82a kolejne rz\xc4\x85dy III Republiki. Dosz\xc5\x82o te\xc5\xbc do kryzysu politycznego. Od maja 1932 do stycznia 1934 roku by\xc5\x82o 5 kolejnych lewicowych rz\xc4\x85d\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re nie umia\xc5\x82y sobie poradzi\xc4\x87 z pogarszaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 sytuacj\xc4\x85. Dochodzi\xc5\x82o te\xc5\xbc do wielu politycznych i gospodarczych skandali. W konsekwencji ros\xc5\x82y w si\xc5\x82\xc4\x99 tzw. ligi antyparlamentarne, czyli skrajnie prawicowe partie i ruchy polityczne._NEWLINE_Bezpo\xc5\x9brednim detonatorem wypadk\xc3\xb3w 4 lutego by\xc5\x82a tzw. afera Stavisky\xe2\x80\x99ego, kt\xc3\xb3ra wybuch\xc5\x82a w styczniu 1934 roku. By\xc5\x82a ona zwi\xc4\x85zana z osob\xc4\x85 \xc5\xbcydowskiego imigranta Serge\xe2\x80\x99a Alexandre\xe2\x80\x99a Stavisky\xe2\x80\x99ego, kt\xc3\xb3ry poprzez niejasne kontakty ze sferami rz\xc4\x85dz\xc4\x85cymi i \xc5\x9bwiatem finansjery zosta\xc5\x82 prezesem Towarzystwa Grunt\xc3\xb3w i Rob\xc3\xb3t Publicznych, ciesz\xc4\x85cego si\xc4\x99 oficjalnym poparciem w\xc5\x82adz. Zaci\xc4\x85ga\xc5\x82 on ogromne kredyty, u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c zastawu fa\xc5\x82szywej bi\xc5\xbcuterii, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x99pnie zdefraudowa\xc5\x82. Kiedy prawda o finansowych przekr\xc4\x99tach wysz\xc5\x82a na jaw, wybuch\xc5\x82 ogromny skandal. Policja pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82a go aresztowa\xc4\x87 w jego domu w Chamonix, ale oficjalnie pope\xc5\x82ni\xc5\x82 samob\xc3\xb3jstwo, co by\xc5\x82o na r\xc4\x99k\xc4\x99 rz\xc4\x85dowi. Prasa opozycyjna sugerowa\xc5\x82a, \xc5\xbce by\xc5\x82o to zab\xc3\xb3jstwo. Doprowadzi\xc5\x82o to do dymisji gabinetu premiera Camille\xe2\x80\x99a Chautempsa, kt\xc3\xb3ra nie spowodowa\xc5\x82a jednak uspokojenia nastroj\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych. Prezydent powierzy\xc5\x82 sformowanie nowego rz\xc4\x85du Edouardowi Daladierowi, partyjnemu koledze C. Chautempsa. Ugrupowania skrajnie prawicowe postanowi\xc5\x82y zaatakowa\xc4\x87 rz\xc4\x85d. Od 9 stycznia 1934 roku w Pary\xc5\xbcu odby\xc5\x82o si\xc4\x99 13 demonstracji. Pewn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w doprowadzeniu do wypadk\xc3\xb3w 4 lutego odegra\xc5\x82a tak\xc5\xbce dymisja prefekta policji paryskiej Jeana Chiappe\xe2\x80\x99a, kt\xc3\xb3ry otwarcie przyznawa\xc5\x82 si\xc4\x99 do prawicowych pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w. 6 lutego 1934 roku dziennik Akcji Francuskiej \xe2\x80\x9eL'Action Fran\xc3\xa7aise\xe2\x80\x9d wezwa\xc5\x82 swoich czytelnik\xc3\xb3w: Po wyj\xc5\x9bciu z biur pary\xc5\xbcanie udadz\xc4\x85 si\xc4\x99 przed Izb\xc4\x99 Deputowanych, aby da\xc4\x87 do zrozumienia rz\xc4\x85dowi i jego parlamentarnym poplecznikom, \xc5\xbce maj\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 tego wstr\xc4\x99tnego re\xc5\xbcimu.\n_START_SECTION_\nPrzebieg wydarze\xc5\x84\n_START_PARAGRAPH_\nOd oko\xc5\x82o godz. 18 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach Pary\xc5\xbca, ale g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na Placu Concorde, zacz\xc4\x99\xc5\x82y gromadzi\xc4\x87 si\xc4\x99 coraz wi\xc4\x99ksze t\xc5\x82umy ludzi. Przede wszystkim przybyli cz\xc5\x82onkowie i sympatycy organizacji i ugrupowa\xc5\x84 monarchistycznych, nacjonalistycznych, faszystowskich i kombatanckich takich, jak Akcja Francuska, Kameloci Kr\xc3\xb3la, Krzy\xc5\xbce Ogniste, M\xc5\x82odzie\xc5\xbc Patriotyczna, Solidarno\xc5\x9b\xc4\x87 Francuska, Parti Franciste. By\xc5\x82o te\xc5\xbc sporo zwyczajnych chuligan\xc3\xb3w i ludzi poszukuj\xc4\x85cych rozr\xc3\xb3by. Uczestnicy okre\xc5\x9blali ostateczn\xc4\x85 liczb\xc4\x99 ludzi na 200 tys., natomiast lewicowe w\xc5\x82adze poda\xc5\x82y liczb\xc4\x99 100 tys. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem manifestant\xc3\xb3w by\xc5\x82 Pa\xc5\x82ac Burbo\xc5\x84ski, gdzie obradowa\xc5\x82a Izba Deputowanych. Skandowali oni has\xc5\x82o Precz ze z\xc5\x82odziejami! i pr\xc3\xb3bowali sforsowa\xc4\x87 policyjne kordony chroni\xc4\x85ce gmach Izby Deputowanych. Oko\xc5\x82o godz. 19.30 na mo\xc5\x9bcie Concorde policja otworzy\xc5\x82a nagle ogie\xc5\x84 do t\xc5\x82umu._NEWLINE_Zaraz potem dow\xc3\xb3dca ochrony parlamentu z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 premierowi raport, informuj\xc4\x85c, \xc5\xbce w\xc5\x82a\xc5\x9bnie zabito 7 os\xc3\xb3b, za\xc5\x9b kilkadziesi\xc4\x85t raniono. Tymczasem uliczna walka stawa\xc5\x82a si\xc4\x99 coraz bardziej za\xc5\xbcarta. Podpalano autobusy, demolowano \xc5\x82awki, sklepy, latarnie. Konna policja z szablami zaszar\xc5\xbcowa\xc5\x82a na demonstrant\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy bronili si\xc4\x99, \xc5\x9bci\xc4\x85gaj\xc4\x85c funkcjonariuszy z siode\xc5\x82, druzgoc\xc4\x85c pa\xc5\x82kami nogi koni i rozlewaj\xc4\x85c na asfalcie oliw\xc4\x99. Samorzutnie organizowane grupy manifestant\xc3\xb3w, uzbrojonych w \xc5\x82omy, no\xc5\xbce, kamienie \xc5\x9bciera\xc5\x82y si\xc4\x99 z oddzia\xc5\x82ami policji, a tak\xc5\xbce z przyby\xc5\x82ymi boj\xc3\xb3wkami komunist\xc3\xb3w. Walki trwa\xc5\x82y w rejonie ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Madeleine, Pa\xc5\x82acu Burbo\xc5\x84skiego, Champs Elysees, na Wielkich Bulwarach i przede wszystkim na Placu Concorde. Prawicowcy wdarli si\xc4\x99 do gmachu Ministerstwa Marynarki, gdzie pod\xc5\x82o\xc5\xbcyli ogie\xc5\x84. Rozruchy usta\xc5\x82y dopiero o p\xc3\xb3\xc5\x82nocy. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 francuskich historyk\xc3\xb3w uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce niepowodzenie demonstracji by\xc5\x82o zwi\xc4\x85zane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z przerwaniem wiecu cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Croix-de-Feu przez jego przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99 p\xc5\x82k. Fran\xc3\xa7ois de La Rocque\xe2\x80\x99a. Mia\xc5\x82 on ostatecznie stan\xc4\x85\xc4\x87 na stanowisku praworz\xc4\x85dno\xc5\x9bci konstytucyjnej, przeciwstawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 pr\xc3\xb3bom dokonania zamachu stanu ze strony pozosta\xc5\x82ych lig antyparlamentarnych.\n_START_SECTION_\nKonsekwencje\n_START_PARAGRAPH_\nPrawicowa prasa natychmiast rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a atak na rz\xc4\x85d. M\xc3\xb3wiono o rzezi patriot\xc3\xb3w, dziesi\xc4\x85tkach zabitych, o czym\xc5\x9b skandalicznym, \xc5\xbce ci mordercy z rz\xc4\x85du dopu\xc5\x9bcili si\xc4\x99 tak haniebnych czyn\xc3\xb3w. Katolicki dziennik \xe2\x80\x9eLa Croix\xe2\x80\x9d napisa\xc5\x82 o szlachetnej krwi przelanej na Placu Concorde. Natomiast lewicowe gazety oskar\xc5\xbcy\xc5\x82y demonstrant\xc3\xb3w o pr\xc3\xb3b\xc4\x99 przeprowadzenia zamachu stanu. Premier E. Daladier w oficjalnym komunikacie poda\xc5\x82, \xc5\xbce zgin\xc4\x99\xc5\x82o tylko 6 demonstrant\xc3\xb3w i 3 policjant\xc3\xb3w, a 350 os\xc3\xb3b (w tym 180 policjant\xc3\xb3w) odnios\xc5\x82o rany. Ustalanie prawdziwej liczby ofiar zaj\xc4\x99\xc5\x82o wi\xc4\x99cej czasu. W ich rezultacie opinia publiczna dowiedzia\xc5\x82a si\xc4\x99, \xc5\xbce w wyniku walk 6 lutego 1934 roku poleg\xc5\x82o lub zmar\xc5\x82o z odniesionych ran 16 uczestnik\xc3\xb3w demonstracji i jeden policjant. Ponadto odnotowano 2329 rannych, w tym 1764 policjant\xc3\xb3w._NEWLINE_W wyniku wydarze\xc5\x84 6 lutego rz\xc4\x85d Daladiera poda\xc5\x82 si\xc4\x99 do dymisji. By\xc5\x82o to pierwsze w dziejach III Republiki ugi\xc4\x99cie si\xc4\x99 gabinetu pod presj\xc4\x85 publiczn\xc4\x85. Na wydarzenia 6 lutego zareagowa\xc5\x82a czynnie lewica (socjali\xc5\x9bci i komuni\xc5\x9bci). 9 lutego w rejonie paryskich Dworca P\xc3\xb3\xc5\x82nocnego i Dworca Wschodniego ponownie dosz\xc5\x82o do rozruch\xc3\xb3w. Kolejne ofiary pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 3 dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej podczas og\xc5\x82oszonego przez lewicowe zwi\xc4\x85zki zawodowe strajku generalnego. Liczba zabitych w dniach od 6 do 12 lutego 1934 roku wzros\xc5\x82a og\xc3\xb3\xc5\x82em do 28 os\xc3\xb3b. By\xc5\x82y to najbardziej krwawe w Pary\xc5\xbcu zaj\xc5\x9bcia od 1871 roku, a wi\xc4\x99c od czas\xc3\xb3w Komuny Paryskiej. Dalsze konsekwencje by\xc5\x82y takie, \xc5\xbce powsta\xc5\x82 prawicowy rz\xc4\x85d jedno\xc5\x9bci narodowej pod przewodnictwem by\xc5\x82ego prezydenta Gastona Doumergue\xe2\x80\x99a, kt\xc3\xb3ry jednak\xc5\xbce nie umia\xc5\x82 wyprowadzi\xc4\x87 Francji z kryzysu. W rezultacie w 1936 roku wybory parlamentarne wygra\xc5\x82 Front Ludowy, czyli koalicja komunist\xc3\xb3w, socjalist\xc3\xb3w i radyka\xc5\x82\xc3\xb3w lewicowych. Na bazie kryzysu 4 lutego 1934 roku powsta\xc5\x82o te\xc5\xbc kilka organizacji antyfaszystowskich, jak np. Comit\xc3\xa9 de vigilance des intellectuels antifascistes, kt\xc3\xb3re stara\xc5\x82y si\xc4\x99 zablokowa\xc4\x87 rozw\xc3\xb3j faszyzmu we Francji."