b'\n_START_ARTICLE_\nMikael Syul\n_START_PARAGRAPH_\nMikael Syul (urodzony jako Blatta Mikael, s\xc5\x82owo Syul jest przydomkiem i w j\xc4\x99zyku tigrinia znaczy przebieg\xc5\x82y, lub bystry, ur. oko\xc5\x82o 1691 - zm. 23 czerwca 1779 r.) \xe2\x80\x93 ras i zarz\xc4\x85dca prowincji Tigraj w latach 1748 \xe2\x80\x93 1771 i od 1772 do swojej \xc5\x9bmierci. By\xc5\x82 jedn\xc4\x85 z najwa\xc5\xbcniejszych postaci w etiopskiej polityce od lat 40. do 70. XVIII wieku. Od lat 60. do pocz\xc4\x85tk\xc3\xb3w 70. de facto samodzielnie rz\xc4\x85dzi\xc5\x82 Etiopi\xc4\x85. Jego ostatnie lata dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci zbieg\xc5\x82y si\xc4\x99 z okresem rozbicia dzielnicowego kraju.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\nMikael Syul by\xc5\x82 synem abeto Hezkyjasa Uelde Hauarjota, oraz ueizero Iszate Marjam. Jego rodzice wywodzili si\xc4\x99 z dynastii salomo\xc5\x84skiej. Pierwsz\xc4\x85 prawowit\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 Mikaela by\xc5\x82a ueizero Ualatta Gabrel, zmar\xc5\x82a w Adui po 1766. Jego drug\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 by\xc5\x82a ueizero Aster Ijasu, c\xc3\xb3rka cesarzowej Myntyuab. Na pocz\xc4\x85tku kariery politycznej Mikael Syul zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any razem z cesarsk\xc4\x85 delegacj\xc4\x85 do Kairu w celu przywiezienia do Etiopii nowego abuny, czyli biskupa w 1745 roku.\n_START_SECTION_\nKonflikt z cesarzem Jozuem II\n_START_PARAGRAPH_\nGdy cesarz Jozue II Kuare\xc5\x84czyk wyprawi\xc5\x82 si\xc4\x99 przeciwko Arkiko i Massaua, poniewa\xc5\xbc przyw\xc3\xb3dcy tych miast odpowiadali za rabowanie towar\xc3\xb3w wiezionych do Etiopii, poprosi\xc5\x82 Mikaela Syula, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas zarz\xc4\x85dc\xc4\x85 Tambien aby zainterweniowa\xc5\x82. Syul jednak zwleka\xc5\x82 z wypraw\xc4\x85 i gdy cesarz wyruszy\xc5\x82 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc, podburzy\xc5\x82 przeciwko cesarzowi plemiona Galla-Raja i Galla-Azebo. Jozue II pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 nawi\xc4\x85za\xc4\x87 kontakt z Mikaelem Syulem i porozumie\xc4\x87 si\xc4\x99 z nim, jednak ten nie podejmowa\xc5\x82 \xc5\xbcadnych krok\xc3\xb3w. Dopiero gdy armia cesarska ruszy\xc5\x82a ku Adui i gdy otoczy\xc5\x82a g\xc3\xb3r\xc4\x99 Semajat, Mikael Syul podda\xc5\x82 si\xc4\x99 i na znak skruchy uwiesi\xc5\x82 sobie kamie\xc5\x84 u szyi. Jozue przebaczy\xc5\x82 mu w\xc3\xb3wczas.\n_START_SECTION_\nSytuacja po \xc5\x9bmierci Jozuego II\n_START_PARAGRAPH_\nW czasie gdy Mikael nosi\xc5\x82 tytu\xc5\x82 ded\xc5\xbcazmacza, zosta\xc5\x82 obra\xc5\xbcony przez swojego zwierzchnika rasa Amd\xc4\x99 Hajmanota z Hamasien podczas polowania. Mikael Syul powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Adui, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 ufortyfikowa\xc5\x82 i zbuntowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przeciwko Amdzie Hajmanotowi i po zwyci\xc4\x99skiej walce zg\xc5\x82adzi\xc5\x82 go w 1755. Adua by\xc5\x82a strategicznym punktem na szlaku handlowym pomi\xc4\x99dzy Gonderem, a Massau\xc4\x85. Z op\xc5\x82at i ce\xc5\x82 ras Mikael by\xc5\x82 w stanie zgromadzi\xc4\x87 oddzia\xc5\x82 o\xc5\x9bmiuset muszkieter\xc3\xb3w. Sta\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas jednym z najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszych mo\xc5\xbcnow\xc5\x82adc\xc3\xb3w Etiopii. Po \xc5\x9bmierci Jozue II Kuare\xc5\x84czyka cesarzem zosta\xc5\x82 jego syn Joas I. Rozgorza\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas sp\xc3\xb3r pomi\xc4\x99dzy cesarzow\xc4\x85 Myntyuab, a wdow\xc4\x85 po Jozue. Mikael Syul zosta\xc5\x82 przywo\xc5\x82any przez Myntyuab i wyruszy\xc5\x82 do Gonderu wraz z 26 tysi\xc4\x85cami \xc5\xbco\xc5\x82nierzy z obietnic\xc4\x85 mediacji pomi\xc4\x99dzy zwa\xc5\x9bnionymi stronami. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w czasie gdy zarz\xc4\x85dc\xc4\x85 Begiemdyru zosta\xc5\x82 ras Mariam Barija, Joas odwo\xc5\x82a\xc5\x82 go ze sprawowanego urz\xc4\x99du, jednak by\xc5\x82 on na tyle silny, \xc5\xbce odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 podporz\xc4\x85dkowania si\xc4\x99 cesarzowi. Wobec nasilania si\xc4\x99 chaosu w pa\xc5\x84stwie, Joas potrzebowa\xc5\x82 pomocy i powo\xc5\x82a\xc5\x82 na stanowisko zarz\xc4\x85dcy Gonderu, Mikaela Syula. Po przybyciu do stolicy na czele swoich wojsk, dosta\xc5\x82 szerokie uprawnienia i uzyska\xc5\x82 du\xc5\xbcy wp\xc5\x82yw na bie\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 polityk\xc4\x99. Jego autorytet po pewnym czasie by\xc5\x82 wi\xc4\x99kszy ni\xc5\xbc samego cesarza. Joas widz\xc4\x85c rosn\xc4\x85c\xc4\x85 przewag\xc4\x99 Syula, na drodze dworskich intryg stara\xc5\x82 si\xc4\x99 ograniczy\xc4\x87 jego w\xc5\x82adz\xc4\x99. Oficjalnie jednak cesarz by\xc5\x82 lojalny wobec swojego namiestnika. Syul w tym czasie chcia\xc5\x82 zmusi\xc4\x87 do uleg\xc5\x82o\xc5\x9bci niepos\xc5\x82usznego zarz\xc4\x85dc\xc4\x99 Begiemdyru - Mariama Barij\xc4\x99. W tym celu przeci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 na swoj\xc4\x85 stron\xc4\x99 popieraj\xc4\x85cych go dot\xc4\x85d mo\xc5\xbcnow\xc5\x82adc\xc3\xb3w z Lasta, zapraszaj\xc4\x85c ich do Gonderu. Walcz\xc4\x85cy o niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczn\xc4\x85 Joas, przekornie kaza\xc5\x82 zabi\xc4\x87 Laste\xc5\x84czyk\xc3\xb3w, co rozw\xc5\x9bcieczy\xc5\x82o Mikaela Syula. Mimo to uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 pokona\xc4\x87 Barij\xc4\x99, ale konflikt pomi\xc4\x99dzy nim, a cesarzem zacz\xc4\x85\xc5\x82 narasta\xc4\x87. Syul chcia\xc5\x82 oszcz\xc4\x99dzi\xc4\x87 Barij\xc4\x99, jednak Joas po raz wt\xc3\xb3ry post\xc4\x85pi\xc5\x82 przewrotnie i skaza\xc5\x82 go na \xc5\x9bmier\xc4\x87. 22 stycznia 1768 Mikael otrzyma\xc5\x82 tytu\xc5\x82 rasa bitueddena. Z kolei w 1769 zosta\xc5\x82 o\xc5\xbceniony z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Myntyuab - Aster, a jego syn Uelde Hajaurat z drug\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x85 cesarzowej - Altasz Ijasu. W tym czasie Syul otrzyma\xc5\x82 tytu\xc5\x82 rasa.\n_START_SECTION_\nDoj\xc5\x9bcie do pe\xc5\x82ni w\xc5\x82adzy\n_START_PARAGRAPH_\nOd \xc5\x9bmierci Joasa w\xc5\x82adza rasa Mikaela by\xc5\x82a praktycznie nieograniczona. Sta\xc5\x82 si\xc4\x99 szar\xc4\x85 eminencj\xc4\x85 na gonderskim dworze. Nie chcia\xc5\x82 on dzieli\xc4\x87 si\xc4\x99 w\xc5\x82adz\xc4\x85, wi\xc4\x99c usun\xc4\x85\xc5\x82 wp\xc5\x82ywy cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w plemienia Kuara ze wszystkich wa\xc5\xbcniejszych stanowisk. Cesarzowa Myntyuab wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99 z polityki i zamieszka\xc5\x82a w ufundowanym przez siebie klasztorze na wyspie Kuskuam. Kolejny wybrany cesarz Jan II \xe2\x80\x93 syn Bekaffy by\xc5\x82 stary i nie interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 polityk\xc4\x85. By\xc5\x82 wi\xc4\x99c idealn\xc4\x85 marionetk\xc4\x85 w r\xc4\x99kach Syula, jednak nie okazywa\xc5\x82 \xc5\xbcadnego zainteresowania sprawami pa\xc5\x84stwowymi i niech\xc4\x99tnie pokazywa\xc5\x82 si\xc4\x99 publicznie lub wype\xc5\x82nia\xc5\x82 obowi\xc4\x85zki reprezentacyjne. Z tego wzgl\xc4\x99du zosta\xc5\x82 otruty z rozkazu Syula w pa\xc5\xbadzierniku 1769.\n_START_SECTION_\nKoniec rz\xc4\x85d\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nNast\xc4\x99pnym cesarzem z woli Syula zosta\xc5\x82 syn Jana II \xe2\x80\x93 Tekle Hajmanot II. W grudniu 1769 Mikael Syul pokona\xc5\x82 w bitwie pod Fagett\xc4\x85 Fasila z Damot. We wrze\xc5\x9bniu 1770 nowy cesarz straci\xc5\x82 tron w czasie, gdy ras Mikael opu\xc5\x9bci\xc5\x82 stolic\xc4\x99 Gonder i uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do prowincji Tigraj. Susnyjos II zosta\xc5\x82 zamiast niego wyniesiony na tron przez innego wojennego wodza, ale zosta\xc5\x82 szybko obalony, gdy Mikael Syul powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Gondaru 23 grudnia 1770. W czasie powrotu ras zabi\xc5\x82 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w trupy w\xc4\x99drownych aktor\xc3\xb3w, drwi\xc4\x85cych z niego podczas przedstawienia. W maju 1771 Syul zosta\xc5\x82 pokonany w trzech bitwach pod Sarbakuss\xc4\x85 przez Fasila i Uanda Beuessena. Nast\xc4\x99pnie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Gondaru, ale tam czwartego czerwca otoczy\xc5\x82y go wojska Beuessena. Uwi\xc4\x99zi\xc5\x82 on rasa Mikaela na okres roku, za\xc5\x9b p\xc3\xb3\xc5\xbaniej odes\xc5\x82a\xc5\x82 go do prowincji Tigraj, gdzie ten sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 ostatnie lata \xc5\xbcycia jako zarz\xc4\x85dca tej prowincji. Ras Mikael Syul zmar\xc5\x82 23 czerwca 1779 roku.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie w kulturze\n_START_PARAGRAPH_\nPosta\xc4\x87 rasa Mikaela pojawia si\xc4\x99 we francuskim serialu animowanym pod tytu\xc5\x82em Byli sobie odkrywcy w odcinku \xe2\x80\x9eBruce i \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a Nilu\xe2\x80\x9d. Pod wzgl\xc4\x99dem wygl\xc4\x85du fizycznego, zosta\xc5\x82 tam przedstawiony zgodnie z opisem pochodz\xc4\x85cym z relacji Bruce\xe2\x80\x99a, cho\xc4\x87 jest nazywany wezyrem, co akurat mija si\xc4\x99 z prawd\xc4\x85.'