b'\n_START_ARTICLE_\nPruskie koleje pa\xc5\x84stwowe\n_START_PARAGRAPH_\nPruskie koleje pa\xc5\x84stwowe (niem. Preu\xc3\x9fische Staatseisenbahnen) \xe2\x80\x93 syntetyczny termin \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy przedsi\xc4\x99biorstwa kolejowe, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y w posiadaniu b\xc4\x85d\xc5\xba pod zarz\xc4\x85dem administracji pa\xc5\x84stwowej Kr\xc3\xb3lestwa Prus przed rokiem 1920. Popularnie oznaczane skr\xc3\xb3tem KPEV, kt\xc3\xb3ry jednak nie stanowi\xc5\x82 oficjalnej nazwy.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze koleje w Prusach, pocz\xc4\x85wszy od Kolei Berlin-Poczdam (niem. Berlin-Potsdamer Eisenbahn) z 1838 r. by\xc5\x82y w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 prywatn\xc4\x85._NEWLINE_R\xc3\xb3\xc5\xbcne, zorientowane komercyjnie koleje prywatne, w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od miejscowych mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci i potrzeb, z czasem uzale\xc5\xbcniano od pa\xc5\x84stwa. Odbywa\xc5\x82o si\xc4\x99 to przez odpowiednie ustawodawstwo i koncesjonowanie, poprzez wsparcie finansowe lub zakup udzia\xc5\x82\xc3\xb3w. Inn\xc4\x85 drog\xc4\x85 trafienia kolei pod administracj\xc4\x99 prusk\xc4\x85 by\xc5\x82o jej przej\xc4\x99cie po wojnie prusko-austriackiej 1866 r., w wyniku aneksji przez Prusy innego pa\xc5\x84stwa niemieckiego (Kr\xc3\xb3lestwo Hanoweru, Ksi\xc4\x99stwo Nassau, Elektorat Hesji i Wolne Miasto Frankfurt). Wykup przez pa\xc5\x84stwo odbywa\xc5\x82 si\xc4\x99 na du\xc5\xbc\xc4\x85 skal\xc4\x99 po 1880 r., podczas korzystnej sytuacji finansowej Prus, a\xc5\xbc do nacjonalizacji w 1888 roku wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci \xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cych w Prusach kolei prywatnych._NEWLINE_Poszczeg\xc3\xb3lne koleje dzia\xc5\x82a\xc5\x82y jako samodzielne przedsi\xc4\x99biorstwa, posiadaj\xc4\x85ce w\xc5\x82asny tabor i organizacj\xc4\x99 samostanowienia. Z czasem, administracj\xc4\x99 kolei wyodr\xc4\x99bniono z przedsi\xc4\x99biorstw kolejowych do specjalnych urz\xc4\x99d\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 terenowych Dyrekcji Kolei (niem. skr\xc3\xb3t KED). Od 1895 roku istnia\xc5\x82y dyrekcje: Altona, Berlin, Breslau (Wroc\xc5\x82aw), Bromberg (Bydgoszcz), Cassel, C\xc3\xb6ln linksrh., C\xc3\xb6ln rechtsrh. (Kolonia lewy i prawy brzeg Renu), Danzig (Gda\xc5\x84sk), Elberfeld, Erfurt, Essen, Frankfurt (nad Menem), Halle, Hannover (Hanower), Kattowitz (Katowice), K\xc3\xb6nigsberg (Kr\xc3\xb3lewiec), Magdeburg, M\xc3\xbcnster, Posen (Pozna\xc5\x84), Saarbr\xc3\xbccken, Stettin (Szczecin). Od 1 kwietnia 1895 roku po\xc5\x82\xc4\x85czono dyrekcje C\xc3\xb6ln, a 1 kwietnia 1897 roku utworzono dyrekcj\xc4\x99 Mainz (Moguncja)._NEWLINE_Pod koniec I wojny \xc5\x9bwiatowej koleje pa\xc5\x84stwowe w Prusach osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85czn\xc4\x85 d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 prawie 37 500 kilometr\xc3\xb3w. Historia kolei pruskich sko\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 wraz z powstaniem Republiki Weimarskiej i fuzj\xc4\x85 wszystkich kolei landowych w jedn\xc4\x85 Deutsche Reichsbahn w 1920 roku.'