b"\n_START_ARTICLE_\nLes affaires sont les affaires\n_START_SECTION_\nKomedia obyczajowa i charakter\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nSztuka realizuje wz\xc3\xb3r molierowskiej komedii charakter\xc3\xb3w (w postaci Izydora Lechat odnajdowano ponadczasowe rysy Harpagona i \xc5\x9awi\xc4\x99toszka) oraz komedii obyczajowej, kre\xc5\x9bl\xc4\x85cej sugestywny obraz francuskiego spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa na prze\xc5\x82omie XIX i XX wieku. Z dziedzictwem XVII-wiecznego klasycyzmu \xc5\x82\xc4\x85czy utw\xc3\xb3r tak\xc5\xbce zwarto\xc5\x9b\xc4\x87 konstrukcji, opartej na regule trzech jedno\xc5\x9bci: akcji (w\xc4\x85tek pieni\xc4\x99\xc5\xbcny), czasu (jedna doba) i miejsca (zamek Vauperdu). Bogaty parweniusz, potentat prasowy i kandydat na pos\xc5\x82a - Izydor Lechat - przyjmuje kolejno w swej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci trzech ludzi, kt\xc3\xb3rymi chce si\xc4\x99 pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87, aby umocni\xc4\x87 swoj\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85 i finansow\xc4\x85. In\xc5\xbcynierowie Gruggh i Phinck zostaj\xc4\x85 jego wsp\xc3\xb3lnikami w \xc5\x9bmia\xc5\x82ym przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99ciu, jakim jest budowa elektrowni, obliczonej na krociowe zyski; natomiast ton\xc4\x85cy w d\xc5\x82ugach markiz de Porcellet ma przyda\xc4\x87 fortunie nuworysza herbowy splendor, \xc5\xbceni\xc4\x85c si\xc4\x99 z jego c\xc3\xb3rk\xc4\x85. Projekt matrymonialny niweczy op\xc3\xb3r m\xc5\x82odej kobiety. Herminia jest samodzielna i zbuntowana, pot\xc4\x99pia uczynki ojca, woli \xc5\xbcy\xc4\x87 raczej w n\xc4\x99dzy ni\xc5\xbc \xe2\x80\x9ezbrodni\xe2\x80\x9d luksusu; wyje\xc5\xbcd\xc5\xbca wi\xc4\x99c ze swym kochankiem, chemikiem Lucjanem Garraud \xe2\x80\x93 dumna, \xc5\xbce sama go sobie wybra\xc5\x82a. \xc3\x93wcze\xc5\x9bni krytycy nie posiadali si\xc4\x99 z oburzenia: w ich oczach panna Lechat by\xc5\x82a wyrodn\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nWszechw\xc5\x82adza pieni\xc4\x85dza\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wny bohater, Izydor Lechat (od: \xe2\x80\x9eLe Chat-Tigre\xe2\x80\x9d, pol. \xe2\x80\x9eKot-Tygrys\xe2\x80\x9d), obdarzony zosta\xc5\x82 nazwiskiem znacz\xc4\x85cym. To bezwzgl\xc4\x99dny cz\xc5\x82owiek interesu; \xe2\x80\x9eaferzysta\xe2\x80\x9d i spekulant, pozbawiony wszelkich skrupu\xc5\x82\xc3\xb3w; typowy wytw\xc3\xb3r swoich czas\xc3\xb3w - epoki kryzys\xc3\xb3w gospodarczych i ekspansji \xc5\x9bwiatowego kapita\xc5\x82u. Czego Lechat si\xc4\x99 nie dotknie, zamienia w pieni\xc4\x85dz, a jego wp\xc5\x82ywy - finansowe i medialne - si\xc4\x99gaj\xc4\x85 najwy\xc5\xbcszych szczebli w\xc5\x82adzy: pa\xc5\x84stwowej, a nawet ko\xc5\x9bcielnej. Posta\xc4\x87 ta, urastaj\xc4\x85ca do rangi symbolu nowej ekonomiki, kt\xc3\xb3rej d\xc5\xbawigni\xc4\x99 stanowi bezwzgl\xc4\x99dna pogo\xc5\x84 za zyskiem, budzi\xc4\x87 musi sprzeciw i odraz\xc4\x99. Ujawnia ona jednak - zw\xc5\x82aszcza w dw\xc3\xb3ch scenach z Phinckiem i Grugghem, pospolitymi \xc5\x82otrzykami bez fantazji i polotu - tak\xc5\xbce warto\xc5\x9bciowe cechy charakteru, takie jak przenikliwa intuicja, dalekowzroczno\xc5\x9b\xc4\x87 w interesach, hart ducha. To cz\xc5\x82owiek zwr\xc3\xb3cony ku przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci: dynamiczny, ambitny i tw\xc3\xb3rczy, podczas gdy markiz de Porcellet \xc5\xbcyje wspomnieniami minionej \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci, szukaj\xc4\x85c w zas\xc5\x82ugach przodk\xc3\xb3w usprawiedliwie\xc5\x84 dla paso\xc5\xbcytniczej egzystencji, jak\xc4\x85 wiod\xc4\x85 przedstawiciele warstwy spo\xc5\x82ecznej, do kt\xc3\xb3rej przynale\xc5\xbcy. Tytu\xc5\x82 utworu sta\xc5\x82 si\xc4\x99 przys\xc5\x82owiem. Mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, wsp\xc3\xb3\xc5\x82czucie, dobro\xc4\x87 - ich warto\xc5\x9b\xc4\x87 si\xc4\x99 dewaluuje, gdy w gr\xc4\x99 wchodzi pieni\xc4\x85dz. W \xc5\x9bwiecie, kt\xc3\xb3rym rz\xc4\x85dz\xc4\x85 twarde prawa rynku; gdzie kupi\xc4\x87 mo\xc5\xbcna wszystko i wszystko mo\xc5\xbcna sprzeda\xc4\x87, niszcz\xc4\x85ca jego si\xc5\x82a znieprawia ludzkie serca i umys\xc5\x82y - i korumpuje instytucje. Interesy, jakie prowadz\xc4\x85 rozmaici \xe2\x80\x9eaferzy\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d pokroju Izydora Lechat, zbijaj\xc4\x85cy milionowe fortuny kosztem najs\xc5\x82abszych i najubo\xc5\xbcszych, s\xc4\x85 najzwyklejsz\xc4\x85 kradzie\xc5\xbc\xc4\x85, tyle \xc5\xbce pope\xc5\x82nian\xc4\x85 w majestacie prawa - przekonuje Mirbeau. O trwa\xc5\x82ej popularno\xc5\x9bci sztuki, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nies\xc5\x82abn\xc4\x85cej aktualno\xc5\x9bci demonstrowanych w niej problem\xc3\xb3w, \xc5\x9bwiadczy liczba 400 wznowie\xc5\x84 w latach 1994-1995.\n_START_SECTION_\nMi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i \xc5\x9bmier\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x82adza, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Izydorowi Lechat da\xc5\x82y pieni\xc4\x85dze, okazuje swoje granice w obliczu dwu innych pot\xc4\x99g: mi\xc5\x82o\xc5\x9bci i \xc5\x9bmierci. Jego ukochany syn, Ksawery, typ \xe2\x80\x9ez\xc5\x82otego m\xc5\x82odzie\xc5\x84ca\xe2\x80\x9d, dobrze znany w paryskim p\xc3\xb3\xc5\x82\xc5\x9bwiatku, ginie podczas przeja\xc5\xbcd\xc5\xbcki automobilem, c\xc3\xb3rka Herminia za\xc5\x9b odchodzi bez grosza z kochankiem, odrzuciwszy \xe2\x80\x9e\xc5\x9bwietn\xc4\x85 parti\xc4\x99\xe2\x80\x9d, jak\xc4\x85 wybra\xc5\x82 dla niej ojciec. Do historii francuskiego teatru przesz\xc5\x82a znakomita scena fina\xc5\x82owa - okre\xc5\x9blana cz\xc4\x99sto jako \xe2\x80\x9eszekspirowska\xe2\x80\x9d, w kt\xc3\xb3rej przygnieciony nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bciami rodzinnymi bohater d\xc5\xbawiga si\xc4\x99 z apoplektycznego ataku, aby dokona\xc4\x87 nowego oszustwa finansowego i zmia\xc5\xbcd\xc5\xbcy\xc4\x87 swoich r\xc3\xb3wnie bezwzgl\xc4\x99dnych, lecz mniej sprytnych wsp\xc3\xb3lnik\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Gruggha i Phincka.\n_START_SECTION_\nPrapremiera\n_START_PARAGRAPH_\nW spektaklu prapremierowym wyst\xc4\x85pili: Maurice de F\xc3\xa9raudy (Izydor Lechat), Louis Leloir (Markiz de Porcellet), Louise Lara (Herminia Lechat), Blanche Pierson (pani Lechat), Georges Berr (Ksawery Lechat), Rapha\xc3\xabl Duflos (Lucjan Garraud), Henry Mayer (Wicehrabia de La Fontenelle), Louis Pierre Laugier (Phinck), Ren\xc3\xa9 Falconnier (Jan, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy), Claude Garry (Gruggh), Georges Laumonier (pomocnik ogrodnika)._NEWLINE_Polscy widzowie mogli obejrze\xc4\x87 sztuk\xc4\x99 w roku 1904, kiedy to by\xc5\x82a prezentowana w Warszawie (z Mieczys\xc5\x82awem Frenklem w roli Izydora Lechat), Krakowie i Lwowie. Po drugiej wojnie \xc5\x9bwiatowej wystawiono j\xc4\x85 tylko raz, w roku 1957 w Teatrze im. Stefana Jaracza w \xc5\x81odzi.\n_START_SECTION_\nAdaptacje filmowe i telewizyjne\n_START_PARAGRAPH_\nNa podstawie sztuki nakr\xc4\x99cono dwa filmy: w roku 1915 pierwszy, w Stanach Zjednoczonych i po angielsku, pt. Business is business, w re\xc5\xbcyserii Otisa Turnera, wed\xc5\x82ug scenariusza Franka McGrew Willisa (b\xc4\x99d\xc4\x85cego swobodn\xc4\x85 przer\xc3\xb3bk\xc4\x85 pierwowzoru), z Natem C. Goodwinem w roli g\xc5\x82\xc3\xb3wnej; w roku 1942 drugi, pt. Les afffaires sont les affaires, w re\xc5\xbcyserii Jeana Dr\xc3\xa9ville'a, z obsad\xc4\x85: Charles Vanel (Izydor Lechat), Ren\xc3\xa9e Devillers, Robert Le Vigan, Aim\xc3\xa9 Clariond; w wersji filmowej dokonano licznych skr\xc3\xb3t\xc3\xb3w oraz z\xc5\x82agodzono demaskatorsk\xc4\x85 wymow\xc4\x99 utworu._NEWLINE_Pierwsza adaptacja telewizyjna powsta\xc5\x82a w 1966 roku. Serial pt. Les affaires sont les affaires wyre\xc5\xbcyserowa\xc5\x82 Gilbert Pineau. W roli Izydora Lechat wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 Henri Vilbert. Pozosta\xc5\x82\xc4\x85 obsad\xc4\x99 aktorsk\xc4\x85 stanowili: Ren\xc3\xa9 Fleur (Markiz de Porcellet), Georges Claisse (Ksawery Lechat), Jean Barrez (Lucjan Garraud), Pierre Megemont (Phinck), Olivier Hussenot (Gruggh), Jean Martin (wicehrabia de La Fontenelle), Fernand Bercher (Ogrodnik), Pierre Risch (s\xc4\x99dzia pokoju), Guy Vassal (pomocnik Ogrodnika), Andr\xc3\xa9 Jaud (Jan), Denise Beno\xc3\xaet (pani Lechat), Anna Ga\xc3\xabl (Herminia Lechat), Philippe Baronnet (s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy), Jack Berard (poborca podatkowy)._NEWLINE_W roku 2011 dokonano kolejnej ekranizacji utworu - dla stacji telewizyjnej France 3. Producentem by\xc5\x82 G\xc3\xa9rard Jourd'hui. Re\xc5\xbcyserowa\xc5\x82 Philippe B\xc3\xa9renger. Posta\xc4\x87 Izydora Lechat odtworzy\xc5\x82 R\xc3\xa9gis Laspal\xc3\xa8s. W pozosta\xc5\x82ych rolach wyst\xc4\x85pili: Christian Clavier, Philippe Chevallier, S\xc3\xa9bastien Thierry, Sophie Arthur i Marie Kremer."