b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\x9awi\xc4\x85tynia ognia\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9awi\xc4\x85tynia ognia (pers.: Atasz Kade (\xd8\xa2\xd8\xaa\xd8\xb4\xda\xa9\xd8\xaf\xd9\x87) lub Agiary w Indiach, czyli Dom ognia) \xe2\x80\x93 to budynek kultu religijnego zaratusztrian, spotykany przede wszystkim w Iranie, Indiach, Turcji i Azerbajd\xc5\xbcanie.\n_START_SECTION_\nPochodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nKult \xc5\x9bwi\xc4\x99tego ognia jest podstaw\xc4\x85 zaratusztrianizmu. Ogie\xc5\x84 jest oczyszczaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x85 i jest uto\xc5\xbcsamiany z prawd\xc4\x85 i porz\xc4\x85dkiem (Asza) oraz wi\xc4\x85zany z Amszaspandami. S\xc4\x85 trzy rodzaje \xc5\x9bwi\xc4\x99tego ognia: Atasz Dadgah, Atasz Adaran i Atasz Behram, przy tym ostatni uwa\xc5\xbcany jest za naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszy. Pierwsze o\xc5\x82tarze ognia powsta\xc5\x82y w Persji przypuszczalnie jeszcze przed panowaniem Achemenid\xc3\xb3w i pocz\xc4\x85tkowo by\xc5\x82y wznoszone na sztucznych wzg\xc3\xb3rzach, bez zadaszenia. O takich o\xc5\x82tarzach pisali np. Herodot i Strabon. Wynika\xc5\x82o to z przekonania, \xc5\xbce Boga nie mo\xc5\xbcna zamkn\xc4\x85\xc4\x87 w pomieszczeniu. Taka lokalizacja mog\xc5\x82a te\xc5\xbc wynika\xc4\x87 z na\xc5\x9bladowania naturalnego fenomenu pn. Persji i zach. wybrze\xc5\xbca M. Kaspijskiego tj. wiecznych ogni - p\xc5\x82on\xc4\x85cych naturalnych wyp\xc5\x82yw\xc3\xb3w gazu ziemnego. Najbardziej spektakularne p\xc5\x82omienie si\xc4\x99gaj\xc4\x85ce kilkudziesi\xc4\x99cu metr\xc3\xb3w powstaj\xc4\x85 w tym regionie przy samozap\xc5\x82onach erupcji gazu z wulkan\xc3\xb3w b\xc5\x82otnych np. Lakbatan._NEWLINE_Najstarsza zachowana zadaszona \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia ognia znajduje si\xc4\x99 w Iranie, ko\xc5\x82o Kuh-e Khwaja i pochodzi z czas\xc3\xb3w Seleukid\xc3\xb3w. Ten typ budowli sakralnej rozpowszechni\xc5\x82 si\xc4\x99 za panowania Sasanid\xc3\xb3w (przyk\xc5\x82adem jest \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia Atur Gusznasp na Tacht-e Solejman)._NEWLINE_Podb\xc3\xb3j Persji przez muzu\xc5\x82man\xc3\xb3w spowodowa\xc5\x82 zniszczenie lub przekszta\xc5\x82cenie w meczety wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84. Nast\xc4\x99pne powstawa\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciach Pars\xc3\xb3w w Indiach. W XX w. wiele zniszczonych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 ognia zosta\xc5\x82o zrekonstruowanych.\n_START_SECTION_\nWygl\xc4\x85d\n_START_PARAGRAPH_\nTypowa \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia ognia sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z hali oraz ma\xc5\x82ych pomieszcze\xc5\x84 bocznych, z kt\xc3\xb3rych naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tsze chroni \xc5\x9bwi\xc4\x99ty wiecznie p\xc5\x82on\xc4\x85cy ogie\xc5\x84. W tym pomieszczeniu odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 rytua\xc5\x82y religijne. Ogie\xc5\x84 jest podsycany drewnem, ale zdarza\xc5\x82o si\xc4\x99 u\xc5\xbcywanie innego opa\xc5\x82u, np. gazu ziemnego w dzielnicy Baku Surakhani. Przed powstaniem tam w ko\xc5\x84cu XVIII w. Indyjskiej (Pars\xc3\xb3w) \xc5\x9awi\xc4\x85tyni Ognia (Atashgah), miejscowa ludno\xc5\x9b\xc4\x87 czci\xc5\x82a to miejsce ze wzgl\xc4\x99du na "siedem dziur z p\xc5\x82on\xc4\x85cym ogniem". St\xc4\x85d te\xc5\xbc prawdopodobnie nazwa "Surakhani" - "p\xc5\x82on\xc4\x85ce fontany".'