b'\n_START_ARTICLE_\nAntropologia emocji\n_START_PARAGRAPH_\nAntropologia emocji \xe2\x80\x93 subdyscyplina antropologii kulturowej zajmuj\xc4\x85ca si\xc4\x99 badaniem fenomen\xc3\xb3w zwi\xc4\x85zanych z ludzkimi emocjami w konkretnych kontekstach kulturowych. Dziedzina ta skupia si\xc4\x99 na r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9bci zachowa\xc5\x84 emocjonalnych w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kulturach i ich znaczeniu. Bada rol\xc4\x99 emocji w politycznym dyskursie oraz to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci spo\xc5\x82eczno-kulturowej, jej zwi\xc4\x85zki z pami\xc4\x99ci\xc4\x85, porusza tak\xc5\xbce kwestie dotycz\xc4\x85ce emocji pojawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w tzw. terenie.\n_START_SECTION_\nHistoria dyscypliny\n_START_PARAGRAPH_\nPr\xc3\xb3ba zrozumienia emocjonalno\xc5\x9bci w \xc5\xbcyciu osobistym i spo\xc5\x82ecznym rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w odpowiedzi na pewne czynniki, takie jak niezadowolenie z dominuj\xc4\x85cego kognitywnego spojrzenia na ludzi jako \xe2\x80\x9ejednostki mechanicznie przetwarzaj\xc4\x85ce informacje\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 podej\xc5\x9bcia dominuj\xc4\x85cego do lat 70. XX w., problem ze zrozumieniem socjokulturowych do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 z perspektywy os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re je prze\xc5\xbcywaj\xc4\x85 oraz powstanie interpretatywnego podej\xc5\x9bcia w naukach spo\xc5\x82ecznych.\n_START_SECTION_\nPodej\xc5\x9bcie ewolucjonist\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nW p\xc3\xb3\xc5\xbanych latach 90. XIX wieku trwa\xc5\x82o ugruntowywanie antropologii jako dyscypliny akademickiej. Jednym z przejaw\xc3\xb3w by\xc5\x82a pr\xc3\xb3ba racjonalizacji dyscypliny poprzez wykluczanie emocjonalno\xc5\x9bci. Jednym z przedstawicieli takiej idei by\xc5\x82 Edward B. Tylor, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rego racjonalne my\xc5\x9blenie by\xc5\x82o kluczowe dla rozwoju wiedzy naukowej. Wiara w to, i\xc5\xbc to beznami\xc4\x99tny rozum tworzy obiektywn\xc4\x85 prawd\xc4\x99, zrodzi\xc5\x82y zachodni dyskurs emocjonalno\xc5\x9bci, definiuj\xc4\x85cy emocje jako dzikie, cielesne nami\xc4\x99tno\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re powinny by\xc4\x87 trzymane w ryzach poprzez si\xc5\x82\xc4\x99 umys\xc5\x82u. W tym samym czasie idee opieraj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na racjonalno\xc5\x9bci kszta\xc5\x82towane by\xc5\x82y przez teorie etnocentrycznych ewolucjonist\xc3\xb3w. E.B. Tylor by\xc5\x82 jednym z przedstawicieli tego paradygmatu. M\xc3\xb3wi\xc5\x82 on o prymitywnym rozumowaniu \xe2\x80\x9edzikich\xe2\x80\x9d, uznaj\xc4\x85c je za nielogiczne i irracjonalne. Uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce ewolucja wyzwoli\xc5\x82a cz\xc5\x82owieka z naturalnych instynkt\xc3\xb3w, co pozwoli\xc5\x82o na wybicie si\xc4\x99 post\xc4\x99powym rasom, przy pomocy \xe2\x80\x9ewy\xc5\xbcszego\xe2\x80\x9d intelektu, na wy\xc5\xbcyny kulturowe. Inny ewolucjonista, Herbert Spencer uwa\xc5\xbca\xc5\x82 ponadto, i\xc5\xbc ni\xc5\xbcszym rasom ludzkim brakowa\xc5\x82o \xe2\x80\x9eintelektualnej i emocjonalnej wytrwa\xc5\x82o\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d, wed\xc5\x82ug niego \xe2\x80\x9edzicy\xe2\x80\x9d byli impulsywni. Dodatkow\xc4\x85 kwesti\xc4\x85 by\xc5\x82a teoria j\xc4\x99zyka stworzona przez E. B. Tylora, kt\xc3\xb3ra por\xc3\xb3wnywa\xc5\x82a zdolno\xc5\x9bci j\xc4\x99zykowe \xe2\x80\x9edzikich\xe2\x80\x9d do zdolno\xc5\x9bci dzieci \xe2\x80\x9ecywilizowanych\xe2\x80\x9d. Wed\xc5\x82ug niego, cz\xc4\x99ste u\xc5\xbcywanie bezpo\xc5\x9brednich wyra\xc5\xbce\xc5\x84 emocjonalnych przez dzieci i dzikich mia\xc5\x82o oznacza\xc4\x87 niski stopie\xc5\x84 rozwoju emocjonalnego, przy czym w przypadku dzikich takie wyra\xc5\xbcanie si\xc4\x99 mia\xc5\x82o by\xc4\x87 oznak\xc4\x85 instynktu samozachowawczego, natomiast u dzieci \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eemocjonalnymi okrzykami\xe2\x80\x9d wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85cymi \xe2\x80\x9eemocj\xc4\x99/pasj\xc4\x99 umys\xc5\x82u\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nWp\xc5\x82yw psychologii na rozw\xc3\xb3j antropologii emocji\n_START_PARAGRAPH_\nW pierwszych dziesi\xc4\x99cioleciach XX wieku teorie E.B. Tylora i H. Spencera dotycz\xc4\x85ce emocji odrzucane by\xc5\x82y przez antropolog\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy nie byli przekonani dowodami naukowymi potwierdzaj\xc4\x85cymi teori\xc4\x99 ewolucji. Niekt\xc3\xb3rzy z nich oparcia szukali w koncepcjach Zygmunta Freuda, kt\xc3\xb3ry poszukiwa\xc5\x82 uniwersalnych mechanizm\xc3\xb3w w ludzkiej psychice i rozwin\xc4\x85\xc5\x82 metod\xc4\x99 psychoanalizy. Jednym z antropolog\xc3\xb3w, korzystaj\xc4\x85cych z prac Freuda by\xc5\x82 antropolog spo\xc5\x82eczny Bronis\xc5\x82aw Malinowski. Rozwin\xc4\x85\xc5\x82 on teori\xc4\x99 potrzeb, definiuj\xc4\x85c tym samym potrzeby fizjologiczne jako \xe2\x80\x9esi\xc5\x82y nap\xc4\x99dowe instynkt\xc3\xb3w, sentyment\xc3\xb3w i emocji\xe2\x80\x9d. W jego teorii pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 czynnik kulturowy jako istotna si\xc5\x82a reguluj\xc4\x85ca podstawowe potrzeby ludzkie. Kwestia dotycz\xc4\x85ca tego, do jakiego stopnia emocje s\xc4\x85 uniwersalne b\xc4\x85d\xc5\xba specyficzne kulturowo, zacz\xc4\x99\xc5\x82y dominowa\xc4\x87 w debatach pojawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w antropologii emocji.\n_START_SECTION_\nRozw\xc3\xb3j teorii kultury i osobowo\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas gdy na ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 antropologi\xc4\x99 kulturow\xc4\x85 wp\xc5\x82ywa\xc5\x82y psychologia rozwojowa i krytyczna psychoanaliza, brytyjska antropologia spo\xc5\x82eczna nastawiona by\xc5\x82a niech\xc4\x99tnie do tych dyscyplin. Mimo tego od lat 20. do p\xc3\xb3\xc5\xbanych lat 50. XX wieku liczni brytyjscy uczeni w swoich zapisach etnograficznych i interpretacjach odwo\xc5\x82ywali si\xc4\x99 do koncepcji psychologicznych i psychoanalitycznych. Brytyjscy antropolodzy zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 teoriami pokrewie\xc5\x84stwa w swoich analizach opierali si\xc4\x99 na teorii uczu\xc4\x87 jako si\xc5\x82ach niezale\xc5\xbcnych od obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w i interes\xc3\xb3w ludzi. W tym okresie ameryka\xc5\x84scy antropolodzy zainteresowani byli osadzeniem jednostek w kulturze, twierdzili, \xc5\xbce struktury osobowo\xc5\x9bciowe, maj\xc4\x85ce cz\xc4\x99\xc5\x9bciowe odzwierciedlenie w sk\xc5\x82onno\xc5\x9bciach emocjonalnych i by\xc5\x82y silnie kszta\xc5\x82towane przez wp\xc5\x82ywy kulturowe. Jedn\xc4\x85 z przedstawicielek tego nurtu by\xc5\x82a Ruth Benedict. Uwa\xc5\xbca\xc5\x82a ona, \xc5\xbce kultury maj\xc4\x85 po\xc5\x9bredni wp\xc5\x82yw na tworzenie si\xc4\x99 \xe2\x80\x9etyp\xc3\xb3w psychologicznych\xe2\x80\x9d. Podobny wniosek wyci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a Margaret Mead, kt\xc3\xb3ra badaj\xc4\x85c samoa\xc5\x84skie dorastaj\xc4\x85ce dziewczyny, zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82a, i\xc5\xbc nie wykazuj\xc4\x85 one tendencji do konflikt\xc3\xb3w o charakterze emocjonalnym i akt\xc3\xb3w buntu, charakteryzuj\xc4\x85cych ameryka\xc5\x84skie nastolatki. Fundament teorii podstawowej struktury osobowo\xc5\x9bci stworzy\xc5\x82 Z. Freud, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rego najwi\xc4\x99kszy nacisk w procesie kszta\xc5\x82towania osobowo\xc5\x9bci nale\xc5\xbcy k\xc5\x82a\xc5\x9b\xc4\x87 na do\xc5\x9bwiadczenie w dzieci\xc5\x84stwie, stosunki z rodzicami, a tak\xc5\xbce na pop\xc4\x99dy biologiczne. Jednak koncepcj\xc4\x99 t\xc4\x99 rozwin\xc4\x85\xc5\x82 Abraham Kardiner. Pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 on wyja\xc5\x9bni\xc4\x87, w jaki spos\xc3\xb3b jednostki s\xc4\x85 uformowane poprzez do\xc5\x9bwiadczenia we wczesnym okresie dzieci\xc5\x84stwa oraz jak integrowa\xc5\x82y si\xc4\x99 ze spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwem. W pogl\xc4\x85dzie tym, specyficzne kulturowo, podstawowe struktury osobowo\xc5\x9bci mia\xc5\x82y odzwierciedla\xc4\x87 niepokoje czy neurozy. One z kolei kszta\xc5\x82towa\xc5\x82y religi\xc4\x99, mitologi\xc4\x99 i folklor. Zwolennicy tego typu teorii w swoich badaniach stosowali metody rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 w psychologii, na przyk\xc5\x82ad test projekcyjny. Tez\xc4\x99 podstawowej osobowo\xc5\x9bci odrzuca\xc5\x82a natomiast Cora du Bois, uznaj\xc4\x85c, \xc5\xbce jest to koncepcja zbyt generalizuj\xc4\x85ca. Zamiast tego du Bois zastosowa\xc5\x82a poj\xc4\x99cie \xe2\x80\x9emodalnej osobowo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d, by opisa\xc4\x87 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej pojawiaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 cechy charakteru u informator\xc3\xb3w. Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej, niekt\xc3\xb3rzy zwolennicy teorii kultury i osobowo\xc5\x9bci pr\xc3\xb3bowali odnale\xc5\xba\xc4\x87 wzor\xc3\xb3w sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci emocjonalnych dominuj\xc4\x85cych w\xc5\x9br\xc3\xb3d ca\xc5\x82ych narod\xc3\xb3w. Kilkoro uczonych podj\xc4\x99\xc5\x82o pr\xc3\xb3b\xc4\x99 zrozumienia, na przyk\xc5\x82ad popularno\xc5\x9bci Hitlera w\xc5\x9br\xc3\xb3d Niemc\xc3\xb3w. Inni, w kontek\xc5\x9bcie Zimnej Wojny, pr\xc3\xb3bowali zdefiniowa\xc4\x87 narodowy charakter Rosjan. Od p\xc3\xb3\xc5\xbanych lat 40. XX wieku, przedstawiciele Szko\xc5\x82y Kultury i Osobowo\xc5\x9bci byli atakowani za b\xc5\x82\xc4\x99dne teoretyczne za\xc5\x82o\xc5\xbcenia. Krytykowana by\xc5\x82a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci koncepcja m\xc3\xb3wi\xc4\x85ca o tym, i\xc5\xbc osobowo\xc5\x9b\xc4\x87 u doros\xc5\x82ych jest zdeterminowana przez do\xc5\x9bwiadczenia z dzieci\xc5\x84stwa. Nie zgadzano si\xc4\x99 tak\xc5\xbce z za\xc5\x82o\xc5\xbceniem, \xc5\xbce jednostki w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kulturach posiadaj\xc4\x85 jednolite osobowo\xc5\x9bci. Ostatecznie zosta\xc5\x82o te\xc5\xbc pot\xc4\x99pione poleganie w procesie badawczym na te\xc5\x9bcie projekcyjnym i w\xc4\x85tpliwych dowodach statystycznych.\n_START_SECTION_\nRelatywizm kulturowy i konstruktywizm\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 60. XX wieku dominowa\xc5\x82o radykalne konstruktywistyczne podej\xc5\x9bcie do kwestii emocji. Zwi\xc4\x85zane to by\xc5\x82o z rozwojem antropologii interpretatywnej. Przedstawicielem tego typu podej\xc5\x9bcia by\xc5\x82 Clifford Geertz, kt\xc3\xb3ry twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce Balijczycy s\xc4\x85 pozbawieni emocji, z wyj\xc4\x85tkiem l\xc4\x99ku przed publicznym wyst\xc4\x99pem. Wniosek ten wysun\xc4\x85\xc5\x82 na podstawie obserwacji zachowa\xc5\x84 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Bali \xe2\x80\x93 zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82, \xc5\xbce u\xc5\x9bmiechali si\xc4\x99 niezale\xc5\xbcnie od stresu, nie wykazywali smutku podczas uroczysto\xc5\x9bci pogrzebowych, a na publiczne rytua\xc5\x82y po\xc5\x9bwi\xc4\x99cali ca\xc5\x82\xc4\x85 sw\xc4\x85 energi\xc4\x99. Teori\xc4\x99 Geertza podwa\xc5\xbcy\xc5\x82a Unni Wikan, kt\xc3\xb3ra przeprowadzi\xc5\x82a ponowne badania w\xc5\x9br\xc3\xb3d Balijczyk\xc3\xb3w. Zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82a, \xc5\xbce ich u\xc5\x9bmiech nie oznacza braku uczu\xc4\x87, lecz ich emocje by\xc5\x82y zbyt silne, a ujawnienie ich oznacza\xc5\x82oby wystawienie na niebezpiecze\xc5\x84stwo._NEWLINE_W latach 70. XX wieku niekt\xc3\xb3rzy antropolodzy zacz\xc4\x99li skupia\xc4\x87 si\xc4\x99 bardziej bezpo\xc5\x9brednio na studiowaniu emocji i zacz\xc4\x99li kwestionowa\xc4\x87 stopie\xc5\x84, do kt\xc3\xb3rego na emocjonaln\xc4\x85 dynamik\xc4\x99 mia\xc5\x82y wp\xc5\x82yw struktura spo\xc5\x82eczna i role kulturowe. Hildred Geertz i Fred Myers uwa\xc5\xbcali emocje za wewn\xc4\x99trzny potencja\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry formowany mia\xc5\x82 by\xc4\x87 przez zewn\xc4\x99trzne wp\xc5\x82ywy spo\xc5\x82eczne. F, Myers, utrzymywa\xc5\x82, \xc5\xbce emocje s\xc4\x85 przede wszystkim wewn\xc4\x99trzne, co stanowi\xc5\x82o kontrast dla pojmowania emocji przez Aborygen\xc3\xb3w Pintupi, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych prowadzi\xc5\x82 badania. By pogodzi\xc4\x87 dychotomi\xc4\x99 wewn\xc4\x99trzny-zewn\xc4\x99trzny w kontek\xc5\x9bcie uczuciowo\xc5\x9bci, antropolo\xc5\xbcka lingwistyczna Bambi Schieffelin zdefiniowa\xc5\x82a \xe2\x80\x9eemocj\xc4\x99\xe2\x80\x9d jako wewn\xc4\x99trzny, oparty na do\xc5\x9bwiadczeniach aspekt uczuciowo\xc5\x9bci._NEWLINE_W latach 80. koncepcja emocji jako uniwersalnych stan\xc3\xb3w wewn\xc4\x99trznych, o podstawach biologicznych, by\xc5\x82a silnie atakowana przez uczonych, definiuj\xc4\x85cych emocje jako konstrukty kulturowe. Wed\xc5\x82ug Catherine Lutz znaczenie emocji jest ustrukturyzowane przez systemy kulturowe i systemy spo\xc5\x82eczne, a do\xc5\x9bwiadczenie emocjonalne ma charakter kulturowy. Michelle Rosaldo stwierdzi\xc5\x82a, \xc5\xbce znaczenie s\xc5\x82\xc3\xb3w emocji jest dostarczane w ramach \xc5\xbcycia spo\xc5\x82ecznego. Definiuje emocje jako uciele\xc5\x9bnione my\xc5\x9bli, postrzega je jednak w kategorii kognitywnych s\xc4\x85d\xc3\xb3w. Nancy Scheper-Hughes, badaj\xc4\x85c kulturowo specyficzne dyskursy na temat mi\xc5\x82o\xc5\x9bci matek w\xc5\x9br\xc3\xb3d brazylijskiej biedoty pokaza\xc5\x82a, \xc5\xbce emocje przynajmniej cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo s\xc4\x85 kszta\xc5\x82towane przez wp\xc5\x82ywy kulturowe i nier\xc3\xb3wno\xc5\x9b\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nMaterializm i idealizm\n_START_PARAGRAPH_\nMaterializm by\xc5\x82 dominuj\xc4\x85cym paradygmatem w badaniu emocji w naukach spo\xc5\x82ecznych. Emocje traktowane s\xc4\x85 tu jako obiekty materialne, pojmowane biologicznie poprzez ruchy mi\xc4\x99\xc5\x9bni mimicznych, czy procesy hormonalne i neurochemiczne. Tak\xc4\x85 perspektyw\xc4\x99 mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 w ewolucyjnie i psychodynamicznie zorientowanej literaturze antropologicznej. Koncepcja emocji jako konstruowanych idei i warto\xc5\x9bciuj\xc4\x85cych s\xc4\x85d\xc3\xb3w, a nie tylko psychobiologicznych fakt\xc3\xb3w pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 wraz z rozwojem bada\xc5\x84 nad wiedz\xc4\x85 kulturow\xc4\x85 dotycz\xc4\x85c\xc4\x85 osoby i emocji.\n_START_SECTION_\nPozytywizm i interpretatywizm\n_START_PARAGRAPH_\nPozytywi\xc5\x9bci akcentuj\xc4\x85 odkrycie emocjonalnych przyczyn zachowa\xc5\x84. Zwi\xc4\x85zki mi\xc4\x99dzy emocjami a kultur\xc4\x85 mog\xc4\x85 by\xc4\x87 poznane na drodze dok\xc5\x82adnej obserwacji oraz zapisu zachowa\xc5\x84. W interpretatywizmie emocje s\xc4\x85 postrzegane jako osadzone w spo\xc5\x82ecznie konstruowanych kategoriach. Wiedza jest tu tworzona przez ludzi b\xc4\x99d\xc4\x85cych ze sob\xc4\x85 we wzajemnych relacjach, co poci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82o za sob\xc4\x85 nacisk na j\xc4\x99zyk emocji i negocjacj\xc4\x99 emocjonalnego znaczenia. Negocjacja ta przejawia si\xc4\x99 zar\xc3\xb3wno pomi\xc4\x99dzy jednostkami b\xc4\x99d\xc4\x85cymi podmiotem obserwacji, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pomi\xc4\x99dzy badaczem a informatorem.\n_START_SECTION_\nUniwersalizm i relatywizm\n_START_PARAGRAPH_\nPojawia si\xc4\x99 tutaj pytanie, na ile mo\xc5\xbcna m\xc3\xb3wi\xc4\x87 o uniwersalno\xc5\x9bci emocji. Uniwersali\xc5\x9bci skupiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na emocjach jako ludzkiej zdolno\xc5\x9bci lub procesie niezmiennym w swej istocie. Emocje definiuje si\xc4\x99 bardziej jako s\xc4\x85dy okre\xc5\x9blone spo\xc5\x82ecznie ni\xc5\xbc wewn\xc4\x99trzny stan. W uj\xc4\x99ciu relatywistycznym istotne s\xc4\x85 wzory spo\xc5\x82eczne i kulturowe, w kt\xc3\xb3re wbudowywane s\xc4\x85 emocje. Antagonizm dotycz\xc4\x85cy tego co jednostkowe a spo\xc5\x82eczne przybli\xc5\xbca do zrozumienia osoby w kontek\xc5\x9bcie bada\xc5\x84 nad emocjami.\n_START_SECTION_\nRomantyzm i racjonalizm\n_START_PARAGRAPH_\nRacjonalizm ocenia emocje jako irracjonalne i problematyczne, co ma swoje odzwierciedlenie w pr\xc3\xb3bach wy\xc5\x82\xc4\x85czania emocji jako przedmiotu bada\xc5\x84. W tendencji romantycznej natomiast, emocje s\xc4\x85 oceniane pozytywnie, jako aspekt ludzkiej natury, jako strona czystej, nieska\xc5\xbconej percepcji, przeciwstawianej sztucznej cywilizacyjnej racjonalno\xc5\x9bci. Emocje mog\xc4\x85 by\xc4\x87 definiowane poprzez r\xc3\xb3\xc5\xbcnice kulturowe, kulturowe instytucje lub jako cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 znacze\xc5\x84 kulturowych i system\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych. Napi\xc4\x99cia te determinuj\xc4\x85 to, w jaki spos\xc3\xb3b emocje s\xc4\x85 badane oraz metody u\xc5\xbcywane w trakcie bada\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nJ\xc4\x99zyk a emocje\n_START_PARAGRAPH_\nWi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 badaczy przyjmuj\xc4\x85cych istnienie emocjonalnych uniwersali\xc3\xb3w, s\xc4\x85dzi, \xc5\xbce uniwersalia te maj\xc4\x85 swoje odzwierciedlenie w kodach j\xc4\x99zykowych i kulturowych. W badaniach odno\xc5\x9bnie kulturowo uwarunkowanych w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci emocji wysuwane s\xc4\x85 wnioski, \xc5\xbce znaczenia s\xc5\x82\xc3\xb3w zaczerpni\xc4\x99te s\xc4\x85 z praktyki spo\xc5\x82ecznej. Emocje, bez wzgl\xc4\x99du na definicj\xc4\x99, s\xc4\x85 wyra\xc5\xbcane na ka\xc5\xbcdym poziomie j\xc4\x99zyka, zar\xc3\xb3wno w postaci intonacji, gramatyki, jak i s\xc5\x82ownictwa._NEWLINE_Kwestia j\xc4\x99zyka jest istotna tak\xc5\xbce w opisywaniu emocji. R\xc3\xb3\xc5\xbcnice j\xc4\x99zykowe cz\xc4\x99sto stanowi\xc4\x85 problem w procesie opracowywania emocji i uczu\xc4\x87, nadawania im znacze\xc5\x84. Istotna w antropologii emocji jest umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 pokazania i wyt\xc5\x82umaczenia w pracy naukowej emocji przejawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w badanej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci, by wydawa\xc5\x82y si\xc4\x99 dost\xc4\x99pne, mimo odmienno\xc5\x9bci. Wa\xc5\xbcnym faktem jest to, \xc5\xbce bez wzgl\xc4\x99du na intencj\xc4\x99 autora, tekst etnograficzny zawsze zawiera elementy empatii lub w trybie semantycznym.'