b'\n_START_ARTICLE_\nGwiezdne wojny\n_START_SECTION_\nInne filmy, seriale, gry itd.\n_START_PARAGRAPH_\nJyn Erso \xe2\x80\xa2 Cassian Andor \xe2\x80\xa2 Saw Gerrera \xe2\x80\xa2 Orson Krennic \xe2\x80\xa2 Ahsoka Tano \xe2\x80\xa2 Asajj Ventress \xe2\x80\xa2 Galen Marek \xe2\x80\xa2 Revan \xe2\x80\xa2 Kreia \xe2\x80\xa2 Kyle Katarn \xe2\x80\xa2 Mara Jade \xe2\x80\xa2 Thrawn \xe2\x80\xa2 Jacen Solo\n_START_SECTION_\nFrakcje\n_START_PARAGRAPH_\nRepublika Galaktyczna \xe2\x80\xa2 Imperium Galaktyczne \xe2\x80\xa2 Jedi \xe2\x80\xa2 Sithowie \xe2\x80\xa2 Sojusz Rebeliant\xc3\xb3w \xe2\x80\xa2 Nowa Republika \xe2\x80\xa2 Konfederacja Niezale\xc5\xbcnych System\xc3\xb3w \xe2\x80\xa2 Federacja Handlowa \xe2\x80\xa2 Mandalorianie \xe2\x80\xa2 Najwy\xc5\xbcszy Porz\xc4\x85dek \xe2\x80\xa2 Ruch Oporu\n_START_SECTION_\nOryginalna trylogia\n_START_PARAGRAPH_\n1977_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 IV \xe2\x80\x93_NEWLINE_Nowa nadziejaGeorge Lucas20th Century Fox1980_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 V \xe2\x80\x93_NEWLINE_Imperium kontratakujeIrvin KershnerLawrence Kasdan, George Lucas,_NEWLINE_Leigh Brackett1983_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 VI \xe2\x80\x93_NEWLINE_Powr\xc3\xb3t JediRichard MarquandLawrence Kasdan, George Lucas\n_START_SECTION_\nTrylogia prequeli\n_START_PARAGRAPH_\n1999_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 I \xe2\x80\x93_NEWLINE_Mroczne widmoGeorge Lucas_NEWLINE_20th Century Fox2002_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 II \xe2\x80\x93_NEWLINE_Atak klon\xc3\xb3wGeorge Lucas_NEWLINE_George Lucas, Jonathan Hales2005_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 III \xe2\x80\x93_NEWLINE_Zemsta Sith\xc3\xb3wGeorge Lucas\n_START_SECTION_\nTrylogia sequeli\n_START_PARAGRAPH_\n2015_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 VII \xe2\x80\x93_NEWLINE_Przebudzenie MocyJ.J. AbramsLawrence Kasdan, J.J. Abrams,_NEWLINE_Michael ArndtWalt Disney Pictures2017_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 VIII \xe2\x80\x93_NEWLINE_Ostatni JediRian Johnson2019_NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 IX \xe2\x80\x93_NEWLINE_Skywalker. OdrodzenieJ.J. Abrams_NEWLINE_J.J. Abrams, Chris Terrio\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPomys\xc5\x82 Gwiezdnych wojen powsta\xc5\x82 we wczesnych latach 70. XX wieku i w tym czasie by\xc5\x82 wielokrotnie zmieniany. Oryginalny film Gwiezdne wojny (jeszcze bez podtytu\xc5\x82u Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 IV: Nowa nadzieja, kt\xc3\xb3ry dodano w 1981 roku) mia\xc5\x82 premier\xc4\x99 w 1977 roku, ale rok wcze\xc5\x9bniej wydano adaptacj\xc4\x99 ksi\xc4\x85\xc5\xbckow\xc4\x85 autorstwa Alana Deana Fostera (jako ghostwritera). Zgodnie z wypowiedzi\xc4\x85 Fostera udzielon\xc4\x85 magazynowi Empire, w przypadku, gdyby film nie odni\xc3\xb3s\xc5\x82 znacz\xc4\x85cego sukcesu, planowano jego niskobud\xc5\xbcetow\xc4\x85 kontynuacj\xc4\x99 w oparciu o ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 Spotkanie na Mimban._NEWLINE_Gwiezdne wojny okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 jednak przebojem, co pozwoli\xc5\x82o na nakr\xc4\x99cenie dw\xc3\xb3ch kolejnych film\xc3\xb3w, o uprzednio zaplanowanej fabule. W 1993 roku og\xc5\x82oszono, \xc5\xbce powstanie kolejna trylogia \xe2\x80\x93 prequele uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85ce histori\xc4\x99 Anakina Skywalkera. W 1999 ukaza\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszy film z nowej serii \xe2\x80\x93 Mroczne widmo, za\xc5\x9b premiera sz\xc3\xb3stego filmu (w kolejno\xc5\x9bci kr\xc4\x99cenia), czyli Zemsty Sith\xc3\xb3w, odby\xc5\x82a si\xc4\x99 19 maja 2005._NEWLINE_30 pa\xc5\xbadziernika 2012 wytw\xc3\xb3rnia Lucasfilm, odpowiedzialna za dotychczasowe cz\xc4\x99\xc5\x9bci serii, zosta\xc5\x82a sprzedana korporacji The Walt Disney Company (za 4,05 miliardy dolar\xc3\xb3w). Studio zaplanowa\xc5\x82o realizacj\xc4\x99 trzech sequeli. Pierwszy \xe2\x80\x93 Przebudzenie Mocy, powsta\xc5\x82 w 2015 roku i zosta\xc5\x82 wyre\xc5\xbcyserowany przez J.J. Abramsa.\n_START_SECTION_\nMiejsce w kulturze\n_START_PARAGRAPH_\nFilmy czerpi\xc4\x85 bardzo wiele z archetypowych postaci i motyw\xc3\xb3w obecnych w klasycznej literaturze. Oparte s\xc4\x85 one na koncepcji Mocy \xe2\x80\x93 energii, kt\xc3\xb3ra mo\xc5\xbce by\xc4\x87 kontrolowana przez kogo\xc5\x9b obdarzonego wrodzon\xc4\x85 zdolno\xc5\x9bci\xc4\x85, oraz odpowiednio wytrenowanego, aby m\xc3\xb3c z niej korzysta\xc4\x87. Moc mo\xc5\xbce by\xc4\x87 u\xc5\xbcyta, aby przesuwa\xc4\x87 przedmioty, czyta\xc4\x87 i kontrolowa\xc4\x87 my\xc5\x9bli, a nawet wp\xc5\x82ywa\xc4\x87 na przebieg bitew. Mo\xc5\xbcna tu dopatrzy\xc4\x87 si\xc4\x99 pewnych inspiracji mitologi\xc4\x85 hindusk\xc4\x85 (Brahman). W Galaktyce istnieje zakon Jedi \xe2\x80\x93 \xc5\x9bwiat\xc5\x82ych rycerzy jasnej strony Mocy, stoj\xc4\x85cych na stra\xc5\xbcy pokoju. Wielu upad\xc5\x82ych Jedi, kt\xc3\xb3rzy opu\xc5\x9bcili zakon, pogr\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82o si\xc4\x99 w chaosie. Mroczni Jedi utworzyli w zamierzch\xc5\x82ych czasach imperium Sith\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rym tworzy\xc5\x82a si\xc4\x99 kultura adept\xc3\xb3w ciemnej strony. Po jego unicestwieniu, ostatni lordowie Sith \xe2\x80\x9ew ukryciu\xe2\x80\x9d czekali na odpowiedni\xc4\x85 chwil\xc4\x99, by zn\xc3\xb3w zaw\xc5\x82adn\xc4\x85\xc4\x87 galaktyk\xc4\x85 (rz\xc4\x85dy Imperatora)._NEWLINE_Akcja toczy si\xc4\x99 Dawno, dawno temu, w odleg\xc5\x82ej galaktyce\xe2\x80\xa6 . Zdanie to pojawia si\xc4\x99 na pocz\xc4\x85tku ka\xc5\xbcdej z cz\xc4\x99\xc5\x9bci filmu oraz w wielu nawi\xc4\x85zaniach. Budzi jednocze\xc5\x9bnie skojarzenia z antyczn\xc4\x85 epik\xc4\x85 heroiczn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nPolityka\n_START_PARAGRAPH_\nJednym z najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej wspominanych nawi\xc4\x85za\xc5\x84 jest nazwa systemu obronnego USA: Wojny Gwiezdne, kt\xc3\xb3remu nazw\xc4\x99 nada\xc5\x82 prezydent Ronald Reagan. W 1983 komunistyczny re\xc5\xbcim ZSRR zosta\xc5\x82 natomiast przez niego okre\xc5\x9blony mianem imperium z\xc5\x82a._NEWLINE_Do motyw\xc3\xb3w i postaci z Gwiezdnych wojen nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85 tak\xc5\xbce wypowiedzi polskich polityk\xc3\xb3w (np. Tomasz Na\xc5\x82\xc4\x99cz w 2003 w wywiadzie dla radia RMF FM nazwa\xc5\x82 autor\xc3\xb3w propozycji korupcyjnej z\xc5\x82o\xc5\xbconej Adamowi Michnikowi \xe2\x80\x9eImperium z\xc5\x82a\xe2\x80\x9d, i stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce Lord Vader si\xc4\x99 zaniepokoi\xc5\x82 dzia\xc5\x82aniami komisji \xc5\x9bledczej).\n_START_SECTION_\nNawi\xc4\x85zania do innych film\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nLiczba 1138 pojawia si\xc4\x99 w wielu filmach (m.in. pierwszych sze\xc5\x9bciu kanonicznych), a tak\xc5\xbce w niekt\xc3\xb3rych grach. Jeden z pierwszych film\xc3\xb3w Lucasa to Elektroniczny labirynt THX 1138 4EB, kt\xc3\xb3rego akcja ma miejsce w roku 2187. W cz\xc4\x99\xc5\x9bci IV Leia jest uwi\xc4\x99ziona w celi 2187, a imi\xc4\x99 jednego z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych bohater\xc3\xb3w cz\xc4\x99\xc5\x9bci VII to FN-2187. Jest to inspiracja filmem 21-87 Arthura Lipsetta.\n_START_SECTION_\nWp\xc5\x82yw na kultur\xc4\x99 masow\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nPopularno\xc5\x9b\xc4\x87 sagi George\xe2\x80\x99a Lucasa jest zjawiskiem na skal\xc4\x99 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85. Jest to fenomen kinematograficzny, techniczny, ale te\xc5\xbc np. socjologiczny. Gwiezdne wojny s\xc4\x85 wyj\xc4\x85tkowo silnie zakorzenione w kulturze; trudno jest zliczy\xc4\x87 nawi\xc4\x85zania do tych film\xc3\xb3w Lucasa, zw\xc5\x82aszcza w kulturze popularnej.\n_START_SECTION_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wne motywy i interpretacje\n_START_PARAGRAPH_\nGwiezdne wojny przedstawiaj\xc4\x85 samoniszcz\xc4\x85c\xc4\x85 natur\xc4\x99 gniewu i nienawi\xc5\x9bci. Okre\xc5\x9blaj\xc4\x85 to s\xc5\x82owa Mistrza Yody: Strach prowadzi do gniewu, gniew prowadzi do nienawi\xc5\x9bci, nienawi\xc5\x9b\xc4\x87 prowadzi do cierpienia, cierpienie prowadzi na Ciemn\xc4\x85 Stron\xc4\x99 Mocy. Z\xc5\x82o ma podstawy psychologiczne, a nienawi\xc5\x9b\xc4\x87 rodzi si\xc4\x99 w cz\xc5\x82owieku w wyniku cierpienia, jakiego \xc3\xb3w cz\xc5\x82owiek do\xc5\x9bwiadcza. Anakin / Vader w dzieci\xc5\x84stwie by\xc5\x82 pogardzanym niewolnikiem, nigdy nie mia\xc5\x82 ojca i wcze\xc5\x9bnie oddzielony zosta\xc5\x82 od matki, kt\xc3\xb3rej p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszej tragicznej \xc5\x9bmierci nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 przez to zapobiec. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie m\xc5\x82odzieniec kuszony jest przez z\xc5\x82o (uosabiane przez mroczn\xc4\x85 posta\xc4\x87 Dartha Sidiousa), kt\xc3\xb3re odwo\xc5\x82uje si\xc4\x99 do jego ambicji i podsyca je, aby ostatecznie zawrze\xc4\x87 \xe2\x80\x9eszata\xc5\x84ski pakt\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 poddanie si\xc4\x99 mu za cen\xc4\x99 zaspokojenia w\xc5\x82asnych pragnie\xc5\x84 i posiadania wszechmocy, kt\xc3\xb3ra okazuje si\xc4\x99 z\xc5\x82udna._NEWLINE_Dobro i Z\xc5\x82o s\xc4\x85 w Gwiezdnych wojnach przedstawione jednoznacznie, jednak nie oznacza to, \xc5\xbce opisywany \xc5\x9bwiat jest czarno-bia\xc5\x82y: nawet Jedi (w tym Mistrz Yoda) maj\xc4\x85 swoje s\xc5\x82abo\xc5\x9bci. Nawet Vader nie jest w istocie z\xc5\x82y, jest zwyczajnym cz\xc5\x82owiekiem, kt\xc3\xb3ry uleg\xc5\x82 powabom z\xc5\x82a. Gwiezdne wojny to opowie\xc5\x9b\xc4\x87 o sile tkwi\xc4\x85cej w mi\xc5\x82o\xc5\x9bci: to, czego nie mogli dokona\xc4\x87 najwi\xc4\x99ksi i najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejsi Rycerze Jedi \xe2\x80\x93 pokonanie Sith\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 dokonuje si\xc4\x99 dzi\xc4\x99ki mi\xc5\x82o\xc5\x9bci syna do ojca oraz ojca do syna. Opowie\xc5\x9b\xc4\x87 zestawia te\xc5\xbc dwa rodzaje \xe2\x80\x9emi\xc5\x82o\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d: egoistyczn\xc4\x85, wpychaj\xc4\x85c\xc4\x85 Anakina w obj\xc4\x99cia Ciemnej Strony, oraz altruistyczn\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra doprowadza do jego ostatecznego ocalenia._NEWLINE_Istnieje tak\xc5\xbce antytechnologiczna interpretacja. Prymitywne ludy Ewok\xc3\xb3w i Gungan pokonuj\xc4\x85 wrog\xc3\xb3w wyposa\xc5\xbconych w nowoczesn\xc4\x85 bro\xc5\x84. Bywa to tak\xc5\xbce interpretowane jako rozrachunek Lucasa z zako\xc5\x84czon\xc4\x85 na kr\xc3\xb3tko przed rozpocz\xc4\x99ciem zdj\xc4\x99\xc4\x87 do pierwszej trylogii wojn\xc4\x85 w Wietnamie.\n_START_SECTION_\nMuzyka\n_START_PARAGRAPH_\nMuzyk\xc4\x99 do wszystkich cz\xc4\x99\xc5\x9bci Gwiezdnych wojen skomponowa\xc5\x82 John Williams, za co w 1977 roku otrzyma\xc5\x82 Oscara w kategorii Najlepsza muzyka oryginalna, a w latach 1980, 1983, 2015 i 2017 by\xc5\x82 nominowany do tej nagrody.\n_START_SECTION_\nInspiracje\n_START_PARAGRAPH_\nKr\xc4\x99c\xc4\x85c oryginaln\xc4\x85 sag\xc4\x99 George Lucas inspirowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przede wszystkim powie\xc5\x9bci\xc4\x85 Franka Herberta Diuna oraz komiksem science fiction Valerian (oba zosta\xc5\x82y wydane w latach 60. XX wieku). Du\xc5\xbce znaczenie mia\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc W\xc5\x82adca Pier\xc5\x9bcieni J.R.R. Tolkiena, cykl Fundacja Isaaca Asimova i filmy o samurajach (m.in. w re\xc5\xbcyserii Akiry Kurosawy).\n_START_SECTION_\nExpanded Universe (Legendy)\n_START_PARAGRAPH_\nExpanded Universe (EU), czyli z ang. rozszerzony wszech\xc5\x9bwiat, obejmuje wszystkie oficjalnie licencjonowane materia\xc5\x82y poza obiema filmowymi trylogiami. S\xc4\x85 to ksi\xc4\x85\xc5\xbcki, komiksy, gry komputerowe i fabularne, seriale animowane oraz inne rodzaje wydawnictw. EU zapocz\xc4\x85tkowany zosta\xc5\x82 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x85 Spotkanie na Mimban napisan\xc4\x85 przez Alana Deana Fostera w 1978 roku. Expanded Universe obejmuje okres daleko wybiegaj\xc4\x85cy poza ramy film\xc3\xb3w, bardzo rozbudowuj\xc4\x85c histori\xc4\x99 Galaktyki, zar\xc3\xb3wno przed akcj\xc4\x85 film\xc3\xb3w, jak i po nich. Ksi\xc4\x85\xc5\xbcki najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej skupiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na wydarzeniach poprzedzaj\xc4\x85cych lub nast\xc4\x99puj\xc4\x85cych bezpo\xc5\x9brednio po akcji film\xc3\xb3w._NEWLINE_EU wprowadza wiele nowych postaci. S\xc4\x85 nimi np. bli\xc5\xbaniaki Jaina i Jacen Solo, Mara Jade oraz taktyczny geniusz: wielki admira\xc5\x82 Thrawn. Wprowadzone s\xc4\x85 nowe wielkie historie, takie jak wojna z Yuuzhan Vongami, tak\xc5\xbce historia postaci pobocznych w EU jest znacz\xc4\x85co rozbudowana \xe2\x80\x93 na przyk\xc5\x82ad losy Jango i Bobby Fetta. Dok\xc5\x82adnie zostaj\xc4\x85 te\xc5\xbc opisane historie Sith\xc3\xb3w, wraz z wprowadzeniem Zasady Dw\xc3\xb3ch, czy te\xc5\xbc historia zakonu Jedi._NEWLINE_25 kwietnia 2014, planuj\xc4\x85c wydanie si\xc3\xb3dmego filmu, firma Lucasfilm Ltd. og\xc5\x82osi\xc5\x82a, \xc5\xbce za kanon z wydanych dot\xc4\x85d utwor\xc3\xb3w uwa\xc5\xbcane b\xc4\x99d\xc4\x85 tylko dwie filmowe trylogie i serial animowany Gwiezdne wojny: Wojny klon\xc3\xb3w, a pierwszym nowym elementem b\xc4\x99dzie Star Wars: Rebelianci. Kolejne wydania pozosta\xc5\x82ych utwor\xc3\xb3w z poprzedniego EU otrzyma\xc5\x82y szyld Legends.\n_START_SECTION_\nAdaptacja radiowa\n_START_PARAGRAPH_\nRadiowa adaptacja Gwiezdnych wojen zosta\xc5\x82a wyemitowana w ameryka\xc5\x84skim National Public Radio w 1981 roku. Potem kolejno przedstawiono nagrania dw\xc3\xb3ch pozosta\xc5\x82ych cz\xc4\x99\xc5\x9bci. Scenariusze by\xc5\x82y stworzone przez pisarza science-fiction Briana Delaya, kt\xc3\xb3ry tak\xc5\xbce napisa\xc5\x82 seri\xc4\x99 ksi\xc4\x85\xc5\xbcek o przygodach Hana Solo.'