b"\n_START_ARTICLE_\nAndr\xc3\xa9 Mass\xc3\xa9na\n_START_PARAGRAPH_\nAndr\xc3\xa9 Mass\xc3\xa9na, w\xc5\x82. Andrea Massena (ur. 6 maja 1758 w Nicei, zm. 4 kwietnia 1817 w Pary\xc5\xbcu) \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Rivoli, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Essling, marsza\xc5\x82ek cesarstwa francuskiego.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem kupca. W wieku 13 lat zaci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 do marynarki handlowej jako ch\xc5\x82opiec okr\xc4\x99towy. Maj\xc4\x85c 17 lat wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do armii, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c w regimencie w Tulonie. Po 14 latach wyszed\xc5\x82 ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby w stopniu podoficera, a po wybuchu rewolucji wst\xc4\x85pi\xc5\x82 w szeregi ochotnik\xc3\xb3w. 1 sierpnia 1792 zosta\xc5\x82 dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 batalionu, 22 sierpnia 1793 genera\xc5\x82em brygady, a 20 grudnia 1793 genera\xc5\x82em dywizji._NEWLINE_W wojnach w\xc5\x82oskich odznaczy\xc5\x82 si\xc4\x99 wielokrotnie; pobi\xc5\x82 Austriak\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy innymi w 1795 pod Loano i mia\xc5\x82 sw\xc3\xb3j udzia\xc5\x82 w zwyci\xc4\x99stwach Napoleona Bonapartego. Pod naczelnym dow\xc3\xb3dztwem Jeana-Baptiste'a Jourdana dowodzi\xc5\x82 w Szwajcarii armi\xc4\x85 francusk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra odnios\xc5\x82a zwyci\xc4\x99stwo pod Zurychem 25 wrze\xc5\x9bnia 1799 nad wojskiem rosyjskim, uchroni\xc5\x82 Francj\xc4\x99 od najazdu wojsk nieprzyjacielskich. W 1806 roku, po zawarciu pokoju preszburskiego, zaj\xc4\x85\xc5\x82 Neapol dla J\xc3\xb3zefa Bonapartego; po bitwie pod Prusk\xc4\x85 I\xc5\x82aw\xc4\x85 zosta\xc5\x82 ksi\xc4\x99ciem Rivoli, a w 1809 po bitwie pod Essling \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x99ciem Essling._NEWLINE_W 1810 otrzyma\xc5\x82 naczelne dow\xc3\xb3dztwo w Hiszpanii, kt\xc3\xb3re z powodu przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85cej si\xc5\x82y nieprzyjaci\xc3\xb3\xc5\x82, dobrowolnie z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w 1811. Mianowany 20 grudnia 1814 przez Ludwika XVIII parem Francji. By\xc5\x82 jednym z najbardziej utalentowanych marsza\xc5\x82k\xc3\xb3w Napoleona._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 w 1817 roku z dala od spraw publicznych. Na cmentarzu P\xc3\xa8re-Lachaise wzniesiono mu pomnik po\xc5\x9bmiertny._NEWLINE_Jego M\xc3\xa9moires (4 t., Pary\xc5\xbc 1849) wyda\xc5\x82 gen. Koch."