b'\n_START_ARTICLE_\nReferendum na Cyprze w 2004 roku\n_START_PARAGRAPH_\nReferendum na Cyprze w 2004 roku \xe2\x80\x93 referendum przeprowadzone 24 kwietnia 2004 na terytorium Cypru greckiego i tureckiego. Dotyczy\xc5\x82o zjednoczenia wyspy po wej\xc5\x9bciu Cypru do Unii Europejskiej._NEWLINE_Obywateli obu stron wyspy zapytano, czy zgodziliby si\xc4\x99 na pi\xc4\x85t\xc4\x85 rewizj\xc4\x99 propozycji ONZ w sprawie ponownego zjednoczenia wyspy, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a podzielona w 1974 r. W referendum za po\xc5\x82\xc4\x85czeniem zag\xc5\x82osowa\xc5\x82o 65% Turk\xc3\xb3w cypryjskich, a przeciwko 76% greckich Cypryjczyk\xc3\xb3w. Frekwencja w referendum by\xc5\x82a wysoka i wynios\xc5\x82a 89% w\xc5\x9br\xc3\xb3d greckich Cypryjczyk\xc3\xb3w i 87% w\xc5\x9br\xc3\xb3d Turk\xc3\xb3w cypryjskich, co zosta\xc5\x82o odczytane jako wskazuj\xc4\x85ce na wielkie zainteresowanie kwesti\xc4\x85 w\xc5\x9br\xc3\xb3d wyborc\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnie referendum zosta\xc5\x82o zaplanowane na 21 kwietnia, do czasu, gdy plani\xc5\x9bci ONZ zdali sobie spraw\xc4\x99, \xc5\xbce by\xc5\x82a to rocznica zamachu stanu w Atenach w 1967 r., Kt\xc3\xb3ry zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82 \xc5\x82a\xc5\x84cuch wydarze\xc5\x84, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y do \xe2\x80\x8b\xe2\x80\x8btureckiej inwazji na wysp\xc4\x99 w 1974 r.\n_START_SECTION_\nRepublika Cypru\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyw\xc3\xb3dcy polityczni w Republice Cypryjskiej i Grecji zdecydowanie sprzeciwili si\xc4\x99 planowi.Prezydent Republiki Cypryjskiej Tassos Papadopoulos, wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 przeciwko planowi w przem\xc3\xb3wieniu transmitowanym na \xc5\xbcywo w telewizji. Dwa dni przed referendami najwi\xc4\x99ksza partia Cypru, Post\xc4\x99powa Partia Ludzi Pracy, postanowi\xc5\x82a odrzuci\xc4\x87 Plan Annana. Grecki premier Kostas Karamanlis postanowi\xc5\x82 utrzyma\xc4\x87 "neutraln\xc4\x85" pozycj\xc4\x99 w stosunku do planu, ale przyw\xc3\xb3dca opozycji Jorgos Papandreu z PASOK wezwa\xc5\x82 Cypryjczyk\xc3\xb3w do g\xc5\x82osowania za, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dlatego, \xc5\xbce plan by\xc5\x82 promowany przez jego parti\xc4\x99 polityczn\xc4\x85, gdy by\xc5\x82 jeszcze u w\xc5\x82adzy. Papandreou w tym czasie by\xc5\x82 ministrem spraw zagranicznych i twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce obie spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci s\xc4\x85 gotowe na "ostateczne wsp\xc3\xb3lne porozumienie". Niemniej jednak badania opinii publicznej przeprowadzone w Republice Cypryjskiej przez ca\xc5\x82y okres negocjacji od pocz\xc4\x85tku do ko\xc5\x84ca zawsze wykazywa\xc5\x82y oko\xc5\x82o 80% sprzeciwu wobec propozycji. Greccy Cypryjczycy nie g\xc5\x82osowali jednakowo w planie Annana. Ich g\xc5\x82osowanie by\xc5\x82o silnie uzale\xc5\xbcnione od ich stronniczo\xc5\x9bci i lokalizacji.\n_START_SECTION_\nCypr P\xc3\xb3\xc5\x82nocny\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x9br\xc3\xb3d Turk\xc3\xb3w cypryjskich, argumentowano, \xc5\xbce plan jest nadmiernie pro-grecki, ale wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 stwierdzi\xc5\x82a, \xc5\xbce \xe2\x80\x8b\xe2\x80\x8bjest gotowa zaakceptowa\xc4\x87 to jako \xc5\x9brodek zako\xc5\x84czenia ich d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ej mi\xc4\x99dzynarodowej izolacji i wykluczenia z szeroko rozumianej gospodarki europejskiej. Przeciwnie jednak ich przyw\xc3\xb3dztwo sprawi\xc5\x82o, \xc5\xbce prezydent Turcji cypryjskiej Rauf Denkta\xc5\x9f aktywnie popiera\xc5\x82 g\xc5\x82osowanie niewa\xc5\xbcne. Jednak jego premier Mehmet Ali Talat popar\xc5\x82 akceptacj\xc4\x99 tego planu, a jednocze\xc5\x9bnie popar\xc5\x82 go turecki premier Recep Tayyip Erdo\xc4\x9fan. Turcja uzna\xc5\x82a rozwi\xc4\x85zanie kwestii cypryjskiej za istotny pierwszy krok do ewentualnego cz\xc5\x82onkostwa Turcji w UE, a tak\xc5\xbce spos\xc3\xb3b na z\xc5\x82agodzenie napi\xc4\x99\xc4\x87 z Grecj\xc4\x85._NEWLINE_Szare Wilki (turecka prawicowa grupa nacjonalistyczna nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do partii nacjonalistycznej MHP) aktywnie popiera\xc5\x82y g\xc5\x82osowanie "nie". W okresie poprzedzaj\xc4\x85cym g\xc5\x82osowanie dosz\xc5\x82o do kilku zamieszek spowodowanych dzia\xc5\x82aniami organizacji przeciwko zwolennikom popieraj\xc4\x85cym ratyfikacj\xc4\x99. Przynajmniej 50 takich aktywist\xc3\xb3w przyby\xc5\x82o na P\xc3\xb3\xc5\x82nocny Cypr przed g\xc5\x82osowaniem. Jednak referendum samo w sobie przebieg\xc5\x82o spokojnie i zosta\xc5\x82o uznane za wolne i sprawiedliwe.\n_START_SECTION_\nProblemy z uczestnictwem\n_START_PARAGRAPH_\nGreccy Cypryjczycy kwestionowali prawo Turk\xc3\xb3w cypryjskich, kt\xc3\xb3rzy wyemigrowali z Turcji od zerwania w 1974 roku. Po referendum grecki cypryjski prezydent Tassos Papadopoulos napisa\xc5\x82 do Kofiego Annana, narzekaj\xc4\x85c, \xc5\xbce:_NEWLINE_Jednak zgodnie z ostatecznym planem nie tylko wszyscy osadnicy mieli pozosta\xc4\x87 na Cyprze, mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 sta\xc5\x82ego przep\xc5\x82ywu osadnik\xc3\xb3w z Turcji pozosta\xc5\x82a otwarta, ale wszyscy mogli g\xc5\x82osowa\xc4\x87 podczas referendum. Tak by\xc5\x82o, pomimo ustanowionego prawa mi\xc4\x99dzynarodowego i praktyki ONZ, i nieustaj\xc4\x85cych powtarzaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 wezwa\xc5\x84 naszej strony przeciwnej, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y ca\xc5\x82kowicie lekcewa\xc5\xbcone. Ko\xc5\x84cowym rezultatem jest to, \xc5\xbce po raz kolejny osadnicy uczestniczyli w formu\xc5\x82owaniu woli Turk\xc3\xb3w cypryjskich podczas referendum z 24 kwietnia, a to jest sprzeczne z europejskim prawem i praktykami._NEWLINE_Brytyjska Komisja do Spraw Zagranicznych zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82a, \xc5\xbce podczas gdy ludno\xc5\x9b\xc4\x87 osadnicza nie przechodzi g\xc5\x82osowa\xc4\x87 na drug\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wyspy za\xc5\x9b, "nielegalni imigranci nie powinni mie\xc4\x87 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci g\xc5\x82osowania w og\xc3\xb3le".'