b"\n_START_ARTICLE_\nSynagoga w Malborku\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nSynagoga zosta\xc5\x82a zbudowana w latach 1897-1898 wed\xc5\x82ug projektu Carla L\xc3\xbcbke'go na terenie dawnych fortyfikacji, poza obr\xc4\x99bem dawnych mur\xc3\xb3w obronnych. Wzniesiono j\xc4\x85 przy wykorzystaniu produkcji miejscowych cegielni. Koszt budowy wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 40 000 marek._NEWLINE_Ceremonia otwarcia odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w po\xc5\x82udnie 30 sierpnia 1898 roku. W\xc5\x9br\xc3\xb3d licznie zgromadzonych uczestnik\xc3\xb3w uroczysto\xc5\x9bci byli m.in.: przedstawiciel rz\xc4\x85du starosta von Glasenapp, budowniczy Carl L\xc3\xbcbke, rabin dr Blumenthal z Gda\xc5\x84ska, rabin dr Silberstein z Elbl\xc4\x85ga oraz przewodnicz\xc4\x85cy malborskiej gminy \xc5\xbcydowskiej dr Pinkus. Otwarcia drzwi synagogi kluczem wr\xc4\x99czonym przez pann\xc4\x99 Met\xc4\x99 Hammerstein dokona\xc5\x82 osobi\xc5\x9bcie starosta von Glasenapp. Budynek, jak na owe czasy, by\xc5\x82 dobrze zabezpieczony na wypadek po\xc5\xbcaru._NEWLINE_Podczas nocy kryszta\xc5\x82owej z 9 na 10 listopada 1938 roku, boj\xc3\xb3wki hitlerowskie spali\xc5\x82y synagog\xc4\x99. Po zako\xc5\x84czeniu II wojny \xc5\x9bwiatowej nie zosta\xc5\x82a odbudowana. Obecnie przez jej teren przebiega Aleja Rod\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nArchitektura\n_START_PARAGRAPH_\nMurowany budynek synagogi w stylu maureta\xc5\x84skim wzniesiono na planie prostok\xc4\x85ta z frontem szerszym od korpusu g\xc5\x82\xc3\xb3wnego. Front nakryty by\xc5\x82 trzema wie\xc5\xbcami. Wie\xc5\xbca \xc5\x9brodkowa by\xc5\x82a wy\xc5\xbcsza od skrajnych, zwie\xc5\x84czona o\xc5\x9bmioboczn\xc4\x85 gloriet\xc4\x85 i nakryta kopu\xc5\x82\xc4\x85 o przekroju \xc5\x82uku podkowiastego. Wie\xc5\xbce boczne r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zwie\xc5\x84czone by\xc5\x82y glorietami z tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tnymi arkadami, zwie\xc5\x84czone kopu\xc5\x82ami ozdobionymi ornamentem geometrycznym._NEWLINE_Do wn\xc4\x99trza prowadzi\xc5\x82y trzy portale zamkni\xc4\x99te podkowiastym \xc5\x82ukiem wspartym na dw\xc3\xb3ch kolumnach. Przez \xc5\x9brodkowy, nad kt\xc3\xb3rym znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 rozeta przechodzi\xc5\x82o si\xc4\x99 do przedsionka, a st\xc4\x85d do szatni i do g\xc5\x82\xc3\xb3wnej sali modlitewnej. Z kolei z bocznych portali prowadzi\xc5\x82y schody na galerie dla kobiet. Do \xc5\x9bciany zachodniej przylega\xc5\x82a apsyda, kt\xc3\xb3rej sufit od wewn\xc4\x85trz zdobi\xc5\x82y gwiazdki na niebieskim tle, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y symbolizowa\xc4\x87 niebo._NEWLINE_Do dnia dzisiejszego zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tylko dwa przekazy ikonograficzne przedstawiaj\xc4\x85ce wn\xc4\x99trze synagogi i to na ich podstawie mo\xc5\xbcna okre\xc5\x9bli\xc4\x87 jej wygl\xc4\x85d. Prostok\xc4\x85tn\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 sal\xc4\x99 modlitewn\xc4\x85 otacza\xc5\x82y z trzech drewniane galerie dla kobiet, wsparte na rz\xc4\x99dzie kolumn, kt\xc3\xb3re prawdopodobnie mia\xc5\x82y g\xc5\x82owice w stylu maureta\xc5\x84skim. Na \xc5\x9bcianie wschodniej, w apsydzie znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 Aron ha-kodesz w formie \xc5\x82uku o koronkowym wykroju. Przed ark\xc4\x85 sta\xc5\x82a bima, otoczona drewnian\xc4\x85 balustrad\xc4\x85."