b'\n_START_ARTICLE_\nPlutarch z Aten\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie\n_START_PARAGRAPH_\nO \xc5\xbcyciu Plutarcha wiadomo niewiele. Pochodzi\xc5\x82 ze znanej rodziny ate\xc5\x84skiej. Jego ojciec i dziadek ze strony ojca nosili imi\xc4\x99 Nestoriusza. Dziadek by\xc5\x82 teurgiem, zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 chaldejskimi praktykami religijnymi, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y pozwoli\xc4\x87 na kontakt z b\xc3\xb3stwami. Swoj\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 w tym zakresie Nestoriusz, przekaza\xc5\x82 wnukowi. Plutarch, z kolei przela\xc5\x82 j\xc4\x85 na c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Asklepigeni\xc4\x99. Biograf Proklosa, Marinos, informuje, \xc5\xbce to Asklepigenia w\xc5\x82a\xc5\x9bnie wprowadzi\xc5\x82a s\xc5\x82awnego filozofa w arkana teurgii._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug anegdoty, przekazanej przez neoplatonika Damascjusza, Plutarch wraz z Marinem, podczas choroby, konsultowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przez sen w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni Asklepiosa z bogiem. Asklepios nakaza\xc5\x82 filozofom je\xc5\x9b\xc4\x87 du\xc5\xbco wieprzowiny, na co Plutarch, nie chcia\xc5\x82 przysta\xc4\x87, nie tyle mo\xc5\xbce ze wzgl\xc4\x99du na przepisy zakazuj\xc4\x85ce spo\xc5\xbcywania takiej \xc5\xbcywno\xc5\x9bci, co na diet\xc4\x99. Po obudzeniu si\xc4\x99 ze snu, zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 wi\xc4\x99c do pos\xc4\x85gu boga i poprosi\xc5\x82 o inny \xc5\x9brodek leczniczy, kt\xc3\xb3ry, jak twierdzi\xc5\x82, by\xc5\x82by do przyj\xc4\x99cia r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dla chorych \xc5\xbbyd\xc3\xb3w. Asklepios wys\xc5\x82ucha\xc5\x82 filozofa i pos\xc4\x85g zaleci\xc5\x82 inny \xc5\x9brodek._NEWLINE_Nie jest jasne gdzie i u kogo Plutarch zdoby\xc5\x82 wykszta\xc5\x82cenie filozoficzne. Ateny nie wyda\xc5\x82y w IV wieku wybitniejszych nauczycieli. Na pocz\xc4\x85tku V wieku Synezjusz tak opisywa\xc5\x82 miasto: Dzisiejsze Ateny nie maj\xc4\x85 nic czcigodnego opr\xc3\xb3cz s\xc5\x82awnych nazw pewnych miejsc. I jak po z\xc5\x82o\xc5\xbconym na ofiar\xc4\x99 zwierz\xc4\x99ciu pozostaje tylko sk\xc3\xb3ra, po kt\xc3\xb3rej mo\xc5\xbcna pozna\xc4\x87 istot\xc4\x99 dawniej \xc5\xbcyj\xc4\x85c\xc4\x85, tak po wyniesieniu si\xc4\x99 st\xc4\x85d filozofii przybysz mo\xc5\xbce podziwia\xc4\x87 tylko Akademi\xc4\x99, Liceum i malowan\xc4\x85 Sto\xc4\x99. Jedyn\xc4\x85 ozdob\xc4\x85 Aten s\xc4\x85 dla biskupa i filozofa \xe2\x80\x9edwaj m\xc4\x99drcy plutarchejscy\xe2\x80\x9d. Za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez Plutarcha w Atenach, neoplato\xc5\x84ska szko\xc5\x82a filozofii, kontynuowa\xc5\x82a tradycje Akademii Plato\xc5\x84skiej. Jakkolwiek u\xc5\xbcywanie nazwy "Akademii" w odniesieniu do tej szko\xc5\x82y nie jest poprawne. Lekcje nie odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 bowiem w pierwotnej siedzibie Akademii Platona, ale w prywatnym domu Plutarcha, kt\xc3\xb3ry po \xc5\x9bmierci zosta\xc5\x82 przekazany jego nast\xc4\x99pcy i tak sta\xc5\x82 si\xc4\x99 siedzib\xc4\x85 szko\xc5\x82y i jej kierownika. Budynek ten jest identyfikowany przez niekt\xc3\xb3rych archeolog\xc3\xb3w z odkrytym w 1955 roku na po\xc5\x82udniowym zboczu Akropolu, niedaleko teatru Dionizosa "Domem Proklosa"._NEWLINE_Identyfikacja Plutarcha z dobroczy\xc5\x84c\xc4\x85 ate\xc5\x84skim, kt\xc3\xb3ry trzykrotnie sfinansowa\xc5\x82 Panatenaje jest kontrowersyjna. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przypisywanie Plutarchowi dw\xc3\xb3ch fragmentaryczne zachowanych fraszek, o wymowie plato\xc5\x84skiej cieszy si\xc4\x99 ma\xc5\x82ym poparciem w\xc5\x9br\xc3\xb3d uczonych._NEWLINE_Plutarch zmar\xc5\x82 oko\xc5\x82o 432 roku. Funkcj\xc4\x99 kierownika szko\xc5\x82y przej\xc4\x85\xc5\x82 po nim jego ucze\xc5\x84 Syrianos, drugi \xe2\x80\x9em\xc4\x99drc\xc3\xb3w plutarchejskich\xe2\x80\x9d, o kt\xc3\xb3rych wspomina Synezjusz.\n_START_SECTION_\nPrace\n_START_PARAGRAPH_\nPlutarch napisa\xc5\x82 komentarze do Parmenidesa Platona oraz do O duszy Arystotelesa. Prawdopodobnie komentowa\xc5\x82 te\xc5\xbc plato\xc5\x84skiego Gorgiasza i by\xc4\x87 mo\xc5\xbce Fedona. Prace te, z wyj\xc4\x85tkiem fragment\xc3\xb3w, zagin\xc4\x99\xc5\x82y.\n_START_SECTION_\nFilozofia\n_START_PARAGRAPH_\nPlutarch zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie interpretacj\xc4\x85 pism Platona i Arystotelesa. Uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce studiowanie Arystotelesa musi poprzedza\xc4\x87 studium Platona. Zgodnie z duchem \xc3\xb3wczesnej filozofii w pismach obydwu filozof\xc3\xb3w poszukiwa\xc5\x82 zasadniczej zgodno\xc5\x9bci. Nie jest jasny, jego stosunek do r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kierunkach neoplatonizmu. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 uczonych przyjmuje, \xc5\xbce by\xc5\x82 zale\xc5\xbcny od Jamblicha. Inni, zw\xc5\x82aszcza Rudolf Beutler i Etienne \xc3\x89vrard uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce Jamblich nie mia\xc5\x82 wielkiego wp\xc5\x82ywu na tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 Plutarcha. \xc3\x89vrard nie wyklucza oddzia\xc5\x82ywania na Plutarcha Porfiriusza_NEWLINE_W komentarzu do Parmenidesa zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 zagadnieniem kluczowym dla neoplatonik\xc3\xb3w - materi\xc4\x85. Opisuj\xc4\x85c jego badania, Proklos pisze, \xc5\xbce ich punktem zwrotnym by\xc5\x82o odkrycie przez Plutarcha, \xc5\xbce pi\xc4\x99\xc4\x87 pierwszych hipotez wyci\xc4\x85ga prawid\xc5\x82owe konkluzje z prawdziwych przes\xc5\x82anek, podczas gdy pozosta\xc5\x82e cztery stanowi\xc4\x85 reductio ad absurdum. Po Bogu, intelekcie i duszy, czwarta hipoteza opisywa\xc5\x82a formy znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w materii, a pi\xc4\x85ta materi\xc4\x99, wszystkie te rodzaje bytu potrzebowa\xc5\x82y by istnie\xc4\x87 jedno\xc5\x9bci. Sz\xc3\xb3sta hipoteza opisywa\xc5\x82a zmys\xc5\x82y, b\xc4\x99d\xc4\x85ce wzgl\xc4\x99dnym niebytem, ale jak wykaza\xc5\x82 Plutarch jest niemo\xc5\xbcliwe by co\xc5\x9b istnia\xc5\x82o poza jedno\xc5\x9bci\xc4\x85. Si\xc3\xb3dma opisywa\xc5\x82a brak jakiegokolwiek rodzaju lub \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci - co gdyby by\xc5\x82o mo\xc5\xbcliwe - musia\xc5\x82o by by\xc4\x87 absolutnym niebytem. \xc3\x93sma ukazywa\xc5\x82a absurdalno\xc5\x9b\xc4\x87 tego by absolutny niebyt by\xc5\x82 cieniem lub snem, a dziewi\xc4\x85ta - absurdalno\xc5\x9b\xc4\x87 twierdzenia, \xc5\xbce nie jest nawet tym. Rozumowanie Plutarcha zosta\xc5\x82o przyj\xc4\x99te przez jego szko\xc5\x82\xc4\x99._NEWLINE_komentarz Plutarcha do Arystotelesa O duszy (De anima), uwa\xc5\xbcany jest za najwa\xc5\xbcniejszy przyczynek do literatury arystotelia\xc5\x84skej od czas\xc3\xb3w Aleksandra z Afrodyzji, kt\xc3\xb3rego Plutarch zreszt\xc4\x85 atakowa\xc5\x82 za sfa\xc5\x82szowanie nauki Arystotelesa. Dla filozofii znaczenie ma fakt, \xc5\xbce uczyniwszy psychologi\xc4\x99 studium duszy pozostaj\xc4\x85cej w ciele, wyodr\xc4\x99bni\xc5\x82 j\xc4\x85 od metafizyki, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 dot\xc4\x85d by\xc5\x82a traktowana \xc5\x82\xc4\x85cznie._NEWLINE_Kontrowersyjny jest pogl\xc4\x85d Plutarcha na ludzki intelekt (nous), kt\xc3\xb3ry jego zdaniem pojmuje przez proste odwzorowanie, a nie w spos\xc3\xb3b czynny. Wierz\xc4\x85c, \xc5\xbce rozum jest podstaw\xc4\x85 i podwalin\xc4\x85 wszelkiej \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci, umie\xc5\x9bci\xc5\x82 jednak pomi\xc4\x99dzy zmys\xc5\x82ami i my\xc5\x9bl\xc4\x85 \xe2\x80\x93 osobn\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 wyobra\xc5\xbani (phantasia); jest ona r\xc3\xb3\xc5\xbcn\xc4\x85 od nich obu i przez to, jest ona czynno\xc5\x9bci\xc4\x85 duszy, podniecanej nieprzerwanymi wra\xc5\xbceniami. Innymi s\xc5\x82owy, wyobra\xc5\xbania dostarcza surowca dzia\xc5\x82aniu rozumu. Rozum obecny jest w dzieciach jako niedzia\xc5\x82aj\xc4\x85ca potencjalno\xc5\x9b\xc4\x87, a w doros\xc5\x82ych jako dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ca na dane zmys\xc5\x82\xc3\xb3w i wyobra\xc5\xbani, a w swym czystym dzia\xc5\x82aniu jest transcendentaln\xc4\x85, czyli czyst\xc4\x85 inteligencj\xc4\x85 Boga. Odmiennie od Aleksandryjczyk\xc3\xb3w i od autor\xc3\xb3w wczesno-renesansowych Plutarch utrzymywa\xc5\x82, \xc5\xbce dusza sp\xc4\x99tana w ciele wi\xc4\x99zami wyobra\xc5\xbani i odczu\xc4\x87, nie ginie wraz z cielesnymi no\xc5\x9bnikami zmys\xc5\x82owymi.\n_START_SECTION_\nRecepcja\n_START_PARAGRAPH_\nUczniami Plutarcha byli Syrianos i Hierokles z Aleksandrii oraz Proklos, kt\xc3\xb3ry jednak z tej racji, \xc5\xbce przyby\xc5\x82 do Aten dopiero w 431 roku, m\xc3\xb3g\xc5\x82 jedynie przez kr\xc3\xb3tki czas go s\xc5\x82ucha\xc4\x87. Dzie\xc5\x82a Plutarcha cieszy\xc5\x82y si\xc4\x99 du\xc5\xbcym zainteresowaniem p\xc3\xb3\xc5\xbanoantycznych neoplatonik\xc3\xb3w. Jego komentarz do O duszy zna\xc5\x82 Symplicjusz, Jan Filopon, Pryscjan i Amoniusz Hermiasz. Amoniusz krytykowa\xc5\x82 jego doktryn\xc4\x99 intelektu._NEWLINE_W renesansie s\xc5\x82awi\xc5\x82 Plutarcha jako wybitnego platonika i tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 komentarza do Parmenidesa Marsilio Ficino. Ficino nie zdawa\xc5\x82 sobie jednak sprawy, \xc5\xbce ma do czynienia z autorem z Aten z V wieku i uto\xc5\xbcsami\xc5\x82 go z Plutarchem z Cheronei, co zawa\xc5\xbcy\xc5\x82o znacz\xc4\x85co na historii interpretacji tego tekstu.'