b'\n_START_ARTICLE_\nJohn Knox\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPochodzi\xc5\x82 z rodziny ch\xc5\x82opskiej. Niewiele wiadomo o wczesnych latach jego \xc5\xbcycia. Przypuszcza si\xc4\x99, \xc5\xbce panie\xc5\x84skie nazwisko matki brzmia\xc5\x82o Sinclair, gdy\xc5\xbc Knox, w chwilach zagro\xc5\xbcenia, cz\xc4\x99sto u\xc5\xbcywa\xc5\x82 tego nazwiska. Jego dziadkowie i ojciec walczyli przeciw oddzia\xc5\x82om Henryka VIII pod Flodden._NEWLINE_Kszta\xc5\x82ci\xc5\x82 si\xc4\x99 na uniwersytecie w St Andrews, kt\xc3\xb3ry uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w 1536. W mie\xc5\x9bcie tym w 1540 roku otrzyma\xc5\x82 katolickie \xc5\x9bwi\xc4\x99cenia kap\xc5\x82a\xc5\x84skie. Ze \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 wynika, \xc5\xbce w tym czasie by\xc5\x82 wysoko oceniany przez w\xc5\x82adze ko\xc5\x9bcielne i do 1543 roku naucza\xc5\x82, ciesz\xc4\x85c si\xc4\x99 poparciem hierarchii katolickiej. W ci\xc4\x85gu dw\xc3\xb3ch kolejnych lat rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 dzia\xc5\x82ania zmierzaj\xc4\x85ce do reformy Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a zgodnie z za\xc5\x82o\xc5\xbceniami protestantyzmu._NEWLINE_W grudniu 1545 pozna\xc5\x82 Georga Wisharta, w\xc3\xb3wczas niekwestionowanego przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99 ruchu protestanckiego w Szkocji, odbywaj\xc4\x85cego w\xc5\x82a\xc5\x9bnie podr\xc3\xb3\xc5\xbc misyjn\xc4\x85 po krainie Lothian. Spotkanie to dla obu mia\xc5\x82o donios\xc5\x82e konsekwencje. Knox postanowi\xc5\x82 towarzyszy\xc4\x87 kaznodziei i gdy w nast\xc4\x99pnym roku Wisharta oskar\xc5\xbcono o herezj\xc4\x99 i spalono na stosie, Knox stan\xc4\x85\xc5\x82 na czele ruchu reformacyjnego. Od tej pory ukrywa\xc5\x82 si\xc4\x99._NEWLINE_Szkocja by\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas pogr\xc4\x85\xc5\xbcona w religijnym chaosie i targana ostrymi konfliktami. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo kr\xc3\xb3la Jakuba V z Mari\xc4\x85 de Guise przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do zacie\xc5\x9bnienia stosunk\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy Szkocj\xc4\x85 i Francj\xc4\x85, przy czym Francja popiera\xc5\x82a katolik\xc3\xb3w. W 1547 wojska francuskie bra\xc5\x82y nawet udzia\xc5\x82 w obl\xc4\x99\xc5\xbceniu okupowanego przez protestant\xc3\xb3w zamku w St Andrews. Nieco wcze\xc5\x9bniej Knox, pod opiek\xc4\x85 kt\xc3\xb3rego pozostawa\xc5\x82o kilku pochodz\xc4\x85cych ze szlachty ch\xc5\x82opc\xc3\xb3w, ponaglany przez swych mocodawc\xc3\xb3w, uda\xc5\x82 si\xc4\x99 na zamek, aby tam czuwa\xc4\x87 nad dalsz\xc4\x85 edukacj\xc4\x85 swych podopiecznych._NEWLINE_W efekcie, zar\xc3\xb3wno jego, jak i wielu innych, wzi\xc4\x99to do niewoli i wywieziono na galery do Francji, sk\xc4\x85d zosta\xc5\x82 zwolniony dopiero p\xc3\xb3\xc5\x82tora roku p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, po interwencji ze strony Anglii. Do\xc5\x9bwiadczenia z tego okresu utwierdzi\xc5\x82y go w przekonaniu, \xc5\xbce B\xc3\xb3g powierzy\xc5\x82 mu misj\xc4\x99 kaznodziei i przyw\xc3\xb3dcy ruchu reformacyjnego w Szkocji, chocia\xc5\xbc w swych m\xc5\x82odzie\xc5\x84czych planach nie bra\xc5\x82 pod uwag\xc4\x99 kariery uczonego i nauczyciela. W tych latach kr\xc3\xb3l Anglii i zdecydowany zwolennik protestantyzmu Edward VI, szukaj\xc4\x85c oparcia dla programu reform, postanowi\xc5\x82 uciec si\xc4\x99 do autorytetu dysponuj\xc4\x85cych si\xc5\x82\xc4\x85 przekonywania kaznodziej\xc3\xb3w. Knox zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem elitarnej grupy duchownych posiadaj\xc4\x85cych specjalne upowa\xc5\xbcnienia, a wys\xc5\x82any do Berwick-upon-Tweed w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Anglii, przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 tam spok\xc3\xb3j i za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 zb\xc3\xb3r protestancki. W tym czasie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 te\xc5\xbc funkcj\xc4\x99 nadwornego kaznodziei kr\xc3\xb3lewskiego i naucza\xc5\x82 na obszarze niemal ca\xc5\x82ej Anglii._NEWLINE_W trakcie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci na terenie Szkocji odegra\xc5\x82 wiod\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 w nadaniu Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82owi w tym kraju surowego profilu moralnego, prezbiteria\xc5\x84skiej, demokratycznej struktury organizacyjnej oraz odprawianej w j\xc4\x99zyku ludu liturgii. Jego najwa\xc5\xbcniejszym utworem pisarskim by\xc5\x82a praca pt. History of Reformation in Scotland ("Historia reformacji w Szkocji").'