b'\n_START_ARTICLE_\nAndrogynous Peripheral Attach System\n_START_PARAGRAPH_\nAndrogynous Peripheral Attach System lub Androgynous Peripheral Assembly System, w skr\xc3\xb3cie APAS (ang. Androgyniczny Peryferyjny System \xc5\x81\xc4\x85czenia / Przy\xc5\x82\xc4\x85czania) \xe2\x80\x93 seria system\xc3\xb3w dokowania u\xc5\xbcywana w radzieckich i rosyjskich pojazdach i stacjach orbitalnych. System podobny do systemu APAS u\xc5\xbcywany jest tak\xc5\xbce w chi\xc5\x84skich statkach Shenzhou.\n_START_SECTION_\nBudowa\n_START_PARAGRAPH_\nTw\xc3\xb3rc\xc4\x85 projektu systemu APAS by\xc5\x82 W\xc5\x82adimir Syromiatnikow z moskiewskiego biura konstrukcyjnego Koroliowa. Zaprojektowany zosta\xc5\x82 na potrzeby lotu Sojuz-Apollo._NEWLINE_Akronim pochodzi od rosyjskiej nazwy systemu \xe2\x80\x93 \xd0\x90\xd0\xbd\xd0\xb4\xd1\x80\xd0\xbe\xd0\xb3\xd0\xb8\xd0\xbd\xd0\xbd\xd0\xbe-\xd0\xbf\xd0\xb5\xd1\x80\xd0\xb8\xd1\x84\xd0\xb5\xd1\x80\xd0\xb8\xd0\xb9\xd0\xbd\xd1\x8b\xd0\xb9 \xd0\xb0\xd0\xb3\xd1\x80\xd0\xb5\xd0\xb3\xd0\xb0\xd1\x82 \xd1\x81\xd1\x82\xd1\x8b\xd0\xba\xd0\xbe\xd0\xb2\xd0\xba\xd0\xb8, w cyrylicy zapisywany jako \xd0\x90\xd0\x9f\xd0\x90\xd0\xa1. Angielskoj\xc4\x99zyczny odpowiednik zosta\xc5\x82 przet\xc5\x82umaczony tak, aby da\xc4\x87 ten sam akronim, chocia\xc5\xbc nie jest t\xc5\x82umaczeniem dok\xc5\x82adnym._NEWLINE_W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od system\xc3\xb3w takich jak zaprojektowany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w Zwi\xc4\x85zku Radzieckim SSWP czy wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny CBM w\xc4\x99z\xc5\x82y APAS s\xc4\x85 \xe2\x80\x9eandrogyniczne\xe2\x80\x9d co oznacza, \xc5\xbce obie strony mog\xc4\x85 pe\xc5\x82ni\xc4\x87 zar\xc3\xb3wno aktywn\xc4\x85 jak i pasywn\xc4\x85 funkcj\xc4\x99, inaczej ni\xc5\xbc w w/w systemach, gdzie w\xc4\x99z\xc5\x82y aktywne i pasywne r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od siebie znacznie._NEWLINE_Istniej\xc4\x85 trzy podstawowe wersje systemu.\n_START_SECTION_\nAPAS-75\n_START_PARAGRAPH_\nAPAS-75 zosta\xc5\x82 opracowany na potrzeby lotu Sojuz-Apollo (ASTP). W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu do wcze\xc5\x9bniejszych system\xc3\xb3w dokowania, ka\xc5\xbcdy w\xc4\x99ze\xc5\x82 m\xc3\xb3g\xc5\x82 przyj\xc4\x85\xc4\x87 rol\xc4\x99 aktywn\xc4\x85 lub pasywn\xc4\x85, w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od potrzeb. Najpierw z w\xc4\x99z\xc5\x82a aktywnego wysuwa\xc5\x82y si\xc4\x99 sondy, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce zgrubnemu ustaleniu pozycji. Pier\xc5\x9bcie\xc5\x84 w\xc4\x99z\xc5\x82a obraca\xc5\x82 si\xc4\x99, aby zatrzasn\xc4\x85\xc4\x87 rygle. Po ich zamkni\xc4\x99ciu uruchamia\xc5\x82y si\xc4\x99 amortyzatory (w urz\xc4\x85dzeniu ameryka\xc5\x84skim) i t\xc5\x82umiki mechaniczne (w urz\xc4\x85dzeniu radzieckim), niweluj\xc4\x85c skutki zderzenia. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 aktywna cofa\xc5\x82a si\xc4\x99, zaciskaj\xc4\x85c ko\xc5\x82nierze systemu dokuj\xc4\x85cego. Przy odcumowaniu w\xc4\x99z\xc5\x82y odpychane by\xc5\x82y przy pomocy czterech spr\xc4\x99\xc5\xbcyn._NEWLINE_Zwi\xc4\x85zek Radziecki zbudowa\xc5\x82 pi\xc4\x99\xc4\x87 statk\xc3\xb3w Sojuz typu 7K-TM wyposa\xc5\xbconych w APAS-75. Trzy pierwsze pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y do test\xc3\xb3w nowej kapsu\xc5\x82y (jako Kosmos 638, Kosmos 672 oraz Sojuz 16). Sojuz 19 zosta\xc5\x82 u\xc5\xbcyty w projekcie Sojuz-Apollo i by\xc5\x82 to jedyny egzemplarz, w kt\xc3\xb3rym faktycznie u\xc5\xbcyto w\xc4\x99z\xc5\x82a dokuj\xc4\x85cego. Ostatni statek odby\xc5\x82 misj\xc4\x99 jako Sojuz 22 po przebudowaniu modu\xc5\x82u orbitalnego. \xc5\x9aluza, zacumowana do statku Apollo, z jednej strony wyposa\xc5\xbcona by\xc5\x82a w w\xc4\x99ze\xc5\x82 APAS-75, z drugiej w w\xc4\x99ze\xc5\x82 dokuj\xc4\x85cy Apollo.\n_START_SECTION_\nAPAS-89\n_START_PARAGRAPH_\nRazem z pracami nad stacj\xc4\x85 Mir trwa\xc5\x82y prace w ramach programu Buran. APAS-89 mia\xc5\x82 by\xc4\x87 systemem przeznaczonym do dokowania radzieckich wahad\xc5\x82owc\xc3\xb3w do stacji Mir. Pierwotny projekt zosta\xc5\x82 mocno zmodyfikowany. Zmniejszono zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 \xc5\x9brednic\xc4\x99 w\xc4\x99z\xc5\x82a z 2030 mm do 1150 mm, za\xc5\x9b prowadnice skierowano do wewn\xc4\x85trz zamiast na zewn\xc4\x85trz jak w oryginalnym projekcie. Spowodowa\xc5\x82o to zmniejszenie \xc5\x9brednicy wewn\xc4\x99trznej przej\xc5\x9bcia przez w\xc4\x99ze\xc5\x82 do 80 cm. Program Buran zosta\xc5\x82 ostatecznie odwo\xc5\x82any w 1994 roku, a \xc5\xbcaden z orbiter\xc3\xb3w nie cumowa\xc5\x82 nigdy do stacji, lecz modu\xc5\x82 Krista\xc5\x82\xc5\x82 wyposa\xc5\xbcony zosta\xc5\x82 w dwa takie w\xc4\x99z\xc5\x82y. Shuttle Docking Module u\xc5\xbcywany do dokowania przez wahad\xc5\x82owce ameryka\xc5\x84skie by\xc5\x82 tak\xc5\xbce wyposa\xc5\xbcony w dwa w\xc4\x99z\xc5\x82y APAS-89. Ta wersja systemu jest czasem okre\xc5\x9blana mianem Androgynous Peripheral Docking System.\n_START_SECTION_\nAPAS-95\n_START_PARAGRAPH_\nProgram Shuttle-Mir wykorzystywa\xc5\x82 przez ca\xc5\x82y czas trwania APAS. Ameryka\xc5\x84skie wahad\xc5\x82owce korzysta\xc5\x82y z w\xc4\x99z\xc5\x82a zaprojektowanego dla orbitera Buran, zamontowanego na ramie, przygotowywanej na potrzeby niewybudowanej stacji Freedom. RKK Energia na oznaczenie tego systemu u\xc5\xbcy\xc5\x82a nazwy APAS-95, w rzeczywisto\xc5\x9bci jednak nie r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 on praktycznie od APAS-89. By\xc5\x82 wykorzystywany nast\xc4\x99pnie do dokowania wahad\xc5\x82owc\xc3\xb3w do ISS oraz do po\xc5\x82\xc4\x85czenia modu\xc5\x82\xc3\xb3w Zaria i PMA-1. APAS na \xc5\x9bluzach wahad\xc5\x82owc\xc3\xb3w pozosta\xc5\x82 niezmieniony \xe2\x80\x93 w misjach na Mir i ISS u\xc5\xbcywany by\xc5\x82 ten sam system. W\xc4\x99z\xc5\x82y na modu\xc5\x82ach PMA by\xc5\x82y na sta\xc5\x82e ustawione jako pasywne.\n_START_SECTION_\nChi\xc5\x84ski system dokuj\xc4\x85cy\n_START_PARAGRAPH_\nChi\xc5\x84ski w\xc4\x99ze\xc5\x82, wykorzystywany w pojazdach Shenzhou i laboratorium orbitalnym Tiangong 1 jest modyfikacj\xc4\x85 systemu rosyjskiego, najprawdopodobniej pochodn\xc4\x85 wersji APAS-89. Wskazuje na to nie tylko zewn\xc4\x99trzny wygl\xc4\x85d w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w, ale te\xc5\xbc fakt, \xc5\xbce Chi\xc5\x84czycy przej\xc4\x99li od Rosjan wiele technologii (m.in. Sojuz-TM i skafandry Soko\xc5\x82). W\xc4\x99z\xc5\x82y chi\xc5\x84skie wyposa\xc5\xbcone s\xc4\x85 w dwana\xc5\x9bcie zatrzask\xc3\xb3w. Zgodnie z deklaracj\xc4\x85 strony chi\xc5\x84skiej, zgodne s\xc4\x85 z w\xc4\x99z\xc5\x82ami APAS, w jakie wyposa\xc5\xbcona jest Mi\xc4\x99dzynarodowa Stacja Kosmiczna, co umo\xc5\xbcliwia potencjalne dokowanie pojazd\xc3\xb3w chi\xc5\x84skich do ISS.'