b"\n_START_ARTICLE_\nTimoleon\n_START_PARAGRAPH_\nTimoleon (gr. \xce\xa4\xce\xb9\xce\xbc\xce\xbf\xce\xbb\xce\xad\xcf\x89\xce\xbd od \xcf\x84\xce\xb9\xce\xbc\xce\xae 'cze\xc5\x9b\xc4\x87, szacunek, obawa' i \xce\xbb\xce\xad\xcf\x89\xce\xbd 'lew', ur.?, zm. oko\xc5\x82o 336 p.n.e. w Syrakuzach) - w\xc3\xb3dz i polityk koryncki.\n_START_SECTION_\nW Koryncie\n_START_PARAGRAPH_\nPochodzi\xc5\x82 z mo\xc5\xbcnego, arystokratycznego rodu. By\xc5\x82 wrogiem tyranii. W 364 p.n.e. przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do zab\xc3\xb3jstwa brata Timofanesa, kt\xc3\xb3ry pragn\xc4\x85\xc5\x82 zosta\xc4\x87 tyranem Koryntu. Wed\xc5\x82ug Plutarcha z Cheronei Timoleon usi\xc5\x82owa\xc5\x82 najpierw perswazj\xc4\x85 wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87 na brata, na co ten odpowiedzia\xc5\x82 kpinami i gniewem, wtedy Timoleon odszed\xc5\x82 z p\xc5\x82aczem, zakry\xc5\x82 sobie oczy, a towarzysz\xc4\x85cy mu przyjaciele zabili Timofanesa. Postawa ta zyska\xc5\x82a Timoleonowi ogromny rozg\xc5\x82os w \xc5\x9bwiecie greckim.\n_START_SECTION_\nNa Sycylii\n_START_PARAGRAPH_\nKiedy w miastach Sycylii, zw\xc5\x82aszcza w Syrakuzach, odnie\xc5\x9bli triumf tyrani, ich przeciwnicy zwr\xc3\xb3cili si\xc4\x99 do Koryntu (swojej dawnej metropolii) z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 o pomoc. Koryntianie wys\xc5\x82ali na Sycyli\xc4\x99 Timoleona jako rozjemc\xc4\x99 (diallaktes). W 344 p.n.e. na czele niewielkiego oddzia\xc5\x82u licz\xc4\x85cego 700 najemnik\xc3\xb3w przyby\xc5\x82 na 10 okr\xc4\x99tach do Syrakuz i opanowa\xc5\x82 je. Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 z niespo\xc5\xbcyt\xc4\x85 energi\xc4\x85, nie zra\xc5\xbcaj\xc4\x85c si\xc4\x99 niepowodzeniami: w 343 p.n.e. zburzy\xc5\x82 twierdz\xc4\x99 na wyspie Ortygia (dzielnica Syrakuz), wyp\xc4\x99dzaj\xc4\x85c ostatecznie z ziemi syrakuza\xc5\x84skiej Dionizjusza M\xc5\x82odszego, i ustanowi\xc5\x82 w mie\xc5\x9bcie rz\xc4\x85dy demokratyczne (\xc5\x9bci\xc5\x9blej - rz\xc4\x85dy liberalnej oligarchii wed\xc5\x82ug modelu korynckiego) z rad\xc4\x85 sze\xc5\x9bciuset i zgromadzeniem ludowym. Timoleon doprowadzi\xc5\x82 do zawarcia sojuszu (symmachia) Grek\xc3\xb3w przeciw Kartagi\xc5\x84czykom i po otrzymaniu posi\xc5\x82k\xc3\xb3w zada\xc5\x82 im kl\xc4\x99sk\xc4\x99 w bitwie nad rz. Krimissos na Sycylii. Kartagina zmuszona zosta\xc5\x82a do zawarcia w 339 p.n.e. pokoju, kt\xc3\xb3ry ustala\xc5\x82 granice jej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci na Sycylii na rzece Halykos, co ogranicza\xc5\x82o wp\xc5\x82ywy punickie do zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyspy. Pok\xc3\xb3j umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82 rozprawienie si\xc4\x99 przez Timoleona z ka\xc5\xbcdym z tyran\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy wcze\xc5\x9bniej wsparli Kartagi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w, z osobna w latach 340-337 p.n.e. W wyzwolonych miastach po usuni\xc4\x99ciu tyran\xc3\xb3w wprowadza\xc5\x82 ustr\xc3\xb3j zbli\xc5\xbcony do syrakuza\xc5\x84skiego i po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 je sojuszem w Zwi\xc4\x85zek Miast Sycylijskich, na czele kt\xc3\xb3rego stan\xc4\x99\xc5\x82y Syrakuzy. Oko\xc5\x82o 337 p.n.e. zrezygnowa\xc5\x82 z \xc5\xbcycia publicznego i wkr\xc3\xb3tce zmar\xc5\x82, otoczony powszechnym szacunkiem. Zosta\xc5\x82 pochowany na forum w Syrakuzach i by\xc5\x82 tam czczony jak heros-za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel miasta. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej na miejscu, gdzie znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 jego gr\xc3\xb3b wzniesiono Gymnazjon, kt\xc3\xb3re nazwano Timoleonteum.\n_START_SECTION_\nW ocenie wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych i potomnych\n_START_PARAGRAPH_\nPosta\xc4\x87 Timoleona wymyka si\xc4\x99 jednoznacznej ocenie. Idealizowany przez cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 tradycji antycznej (Timajos, Plutarch), uznany za ma\xc5\x82o wa\xc5\xbcn\xc4\x85 posta\xc4\x87 przez innych (Polibiusz), sta\xc5\x82 si\xc4\x99 przedmiotem rozbie\xc5\xbcnych ocen i wielu dyskusji w historii nowo\xc5\xbcytnej. Niekt\xc3\xb3rzy historycy widz\xc4\x85 w nim nawet przyk\xc5\x82ad awanturnika i dow\xc3\xb3dcy szukaj\xc4\x85cego powodzenia w akcjach politycznych. Jego dokonania mia\xc5\x82y kr\xc3\xb3tki \xc5\xbcywot: w ci\xc4\x85gu jednego pokolenia w miastach Sycylii ponownie zapanowa\xc5\x82 chaos, a do w\xc5\x82adzy w Syrakuzach doszed\xc5\x82 kolejny tyran, Agatokles."