b'\n_START_ARTICLE_\nAugust Tholuck\n_START_PARAGRAPH_\nFriedrich August Gottreu Tholuck (ur. 30 marca 1799 we Wroc\xc5\x82awiu, zm. 10 czerwca 1877 w Halle), znany powszechnie jako August Tholuck \xe2\x80\x93 niemiecki teolog protestancki, reprezentant teologii ortodoksyjnej zwi\xc4\x85zany z pietyzmem, wyk\xc5\x82adowca Uniwersytetu w Halle.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nAugust Tholuck urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w wielodzietnej rodzinie robotniczej. Od najm\xc5\x82odszych lat wykazywa\xc5\x82 niezwyk\xc5\x82e zdolno\xc5\x9bci intelektualne, wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 w wieku 17 lat pos\xc5\x82ugiwa\xc5\x82 si\xc4\x99 ok. 19 j\xc4\x99zykami. W wieku niespe\xc5\x82na 18 lat podj\xc4\x85\xc5\x82 studia na Uniwersytecie Wroc\xc5\x82awskim, gdzie pog\xc5\x82\xc4\x99bia\xc5\x82 znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 j\xc4\x99zyka arabskiego, nast\xc4\x99pnie, za rad\xc4\x85 berli\xc5\x84skiego orientalisty H. F. von Dieza, studiowa\xc5\x82 teologi\xc4\x99 na Uniwersytecie w Berlinie. Pocz\xc4\x85tkowo by\xc5\x82 panteist\xc4\x85 i sceptykiem, zmieni\xc5\x82 jednak zdanie pod wp\xc5\x82ywem lektury dzie\xc5\x82 Schleiermachera, kt\xc3\xb3ry zrobi\xc5\x82 na Tholucku du\xc5\xbce wra\xc5\xbcenie, cho\xc4\x87 by\xc5\x82 mu teologicznie obcy, oraz Neandra. Nawi\xc4\x85za\xc5\x82 te\xc5\xbc kontakt ze \xc5\x9brodowiskiem konserwatywnych luteran\xc3\xb3w, sprzeciwiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 narzucanej przez kr\xc3\xb3la pruskiego Fryderyka Wilhelma III unii ko\xc5\x9bcielnej, m.in. z Johannem Gottfriedem Scheiblem. Du\xc5\xbcy wp\xc5\x82yw wywar\xc5\x82 te\xc5\xbc na niego pietysta Hans Ernst von Kottwitz._NEWLINE_Ju\xc5\xbc jako student 5. roku, zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any na profesora nadzwyczajnego literatury orientalnej i egzegezy Starego Testamentu na Uniwersytecie w Dorpacie, nie obj\xc4\x85\xc5\x82 jednak tej posady z przyczyn zdrowotnych. W 1821 uzyska\xc5\x82 licencjat z teologii na podstawie pracy o panteizmie w Oriencie. Jego wyk\xc5\x82ady pocz\xc4\x85tkowo nie cieszy\xc5\x82y si\xc4\x99 zainteresowaniem, zas\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 jednak jako propagator pobo\xc5\xbcno\xc5\x9bci biblijnej. W 1824 roku zosta\xc5\x82 profesorem nadzwyczajnym literatury orientalnej, w nast\xc4\x99pnym roku odby\xc5\x82 podr\xc3\xb3\xc5\xbc do Holandii i Anglii na koszt rz\xc4\x85du pruskiego. W 1826 profesorem zwyczajnym teologii, kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 a\xc5\xbc do \xc5\x9bmierci, z wyj\xc4\x85tkiem lat 1827\xe2\x80\x931829, kiedy by\xc5\x82 duszpasterzem diaspory ewangelickiej w Rzymie. Prowadzi\xc5\x82 te\xc5\xbc dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 wydawnicz\xc4\x85, od 1824 roku by\xc5\x82 jednym z trzech wydawc\xc3\xb3w pisma misyjnego \xe2\x80\x9ePrzyjaciel Izraela, Czasopismo dla Chrze\xc5\x9bcijan i Izraelit\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d, a od 1826 roku pisma \xe2\x80\x9eNajnowsze Wiadomo\xc5\x9bci z Kr\xc3\xb3lestwa Bo\xc5\xbcego\xe2\x80\x9d. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci tej sprzeciwia\xc5\x82 si\xc4\x99 Schleiermacher, kt\xc3\xb3ry z ambony pot\xc4\x99pia\xc5\x82 nawracanie \xc5\xbbyd\xc3\xb3w na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo. Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych towarzystwach misyjnych, w latach 1821\xe2\x80\x931825 by\xc5\x82 dyrektorem pruskiego Towarzystwa Biblijnego, uczestniczy\xc5\x82 w dorocznych zgromadzeniach towarzystw biblijnych w Londynie._NEWLINE_Na Uniwersytecie w Halle Tholuck spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z oporem tamtejszych racjonalist\xc3\xb3w, Geseniusa i Wegscheidera, jednak jego wp\xc5\x82yw okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 silniejszy. Por\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce z konserwatystami. Kiedy Ernst Ludwig von Gerlach domaga\xc5\x82 si\xc4\x99 pa\xc5\x84stwowej kontroli nad nauczaniem teologii, Tholuck sprzeciwi\xc5\x82 si\xc4\x99 temu, by\xc5\x82 te\xc5\xbc przeciwny wykluczaniu racjonalist\xc3\xb3w z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a._NEWLINE_August Tholuck pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 kaznodziei uniwersyteckiego, prowadzi\xc5\x82 duszpasterstwo akademickie, anga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 diakonijn\xc4\x85. W swej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci teologicznej koncentrowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na egzegezie biblijnej i komentowaniu symboli wiary, Ojc\xc3\xb3w Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a (przede wszystkim Jana Chryzostoma) i reformator\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Marcina Lutra i Jana Kalwina, by\xc5\x82 tak\xc5\xbce autorem literatury buduj\xc4\x85cej. By\xc5\x82 wydawc\xc4\x85 komentarzy biblijnych Kalwina oraz jego dzie\xc5\x82a Institutio religionis christianae._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 10 czerwca 1877 w Halle.\n_START_SECTION_\nPogl\xc4\x85dy\n_START_PARAGRAPH_\nAugust Tholuck uwa\xc5\xbca\xc5\x82 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo nie za system religijny, lecz za zaspokojenie potrzeb duchowych, a przede wszystkim g\xc5\x82odu zbawienia. Sprzeciwia\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak czysto moralizatorskiemu pojmowaniu chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwa, podkre\xc5\x9bla\xc5\x82 realno\xc5\x9b\xc4\x87 grzechu pierworodnego i konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 odkupienia. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od wielu pietyst\xc3\xb3w nie reprezentowa\xc5\x82 postawy czysto indywidualistycznej, jego my\xc5\x9bl posiada\xc5\x82a silny w\xc4\x85tek wsp\xc3\xb3lnotowy i liturgiczny. By\xc5\x82 przywi\xc4\x85zany do tradycji wyznaniowej wyra\xc5\xbconej w ksi\xc4\x99gach symbolicznych, by\xc5\x82 jednak przeciwnikiem radykalnego konfesjonalizmu. Pot\xc4\x99pia\xc5\x82 prze\xc5\x9bladowania staroluteran\xc3\xb3w przez pa\xc5\x84stwo pruskie, opowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak za dialogiem z ewangelikami reformowanymi. Da\xc5\x82 temu wyraz powo\xc5\x82uj\xc4\x85c wraz z Augustem Neandrem pismo \xe2\x80\x9eDeutsche Zeitschrift f\xc3\xbcr christliche Wissenschaft und christliches Leben\xe2\x80\x9d, w kt\xc3\xb3rym promowa\xc5\x82 dialog ekumeniczny z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ami wywodz\xc4\x85cymi si\xc4\x99 z reformacji. W hermeneutyce biblijnej dopuszcza\xc5\x82 stosowanie metody historyczno-krytycznej i odrzuca\xc5\x82 werbaln\xc4\x85 inspiracj\xc4\x99 Pisma \xc5\x9awi\xc4\x99tego, podkre\xc5\x9bla\xc5\x82 jednak prawdziwo\xc5\x9b\xc4\x87 nauki biblijnej. Polemizowa\xc5\x82 z Davidem Friedrichem Straussem i jego spojrzeniu na histori\xc4\x99 ewangeliczn\xc4\x85 jako zbi\xc3\xb3r mit\xc3\xb3w.'