b'\n_START_ARTICLE_\nDomek dla lalek\n_START_PARAGRAPH_\nDomek dla lalek (pok\xc3\xb3j, izba) \xe2\x80\x93 miniaturowa replika domu lub mieszkania s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca do zabawy najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej dziewczynkom. Tradycyjnie domki i ich wyposa\xc5\xbcenie by\xc5\x82y wykonywane z drewna, z czasem te\xc5\xbc u\xc5\xbcywano do ich wykonania metali, p\xc5\x82yty pil\xc5\x9bniowej i tworzywa sztucznego.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nHistoria domk\xc3\xb3w dla lalek si\xc4\x99ga ju\xc5\xbc staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci. Dawne miniaturowe gospodarstwa z mebelkami i wyposa\xc5\xbceniem znajdowane s\xc4\x85 w wykopaliskach oraz grobach dzieci. Mebelki wykonywano wtedy z gliny, cyny, br\xc4\x85zu, czasami ze srebra. Najstarsza znana budowla tego typu pochodzi z roku 1558, kiedy to Albrecht V Bawarski zam\xc3\xb3wi\xc5\x82 dla swojej c\xc3\xb3rki prezent, kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 domek dla lalek. Nie przypomina\xc5\x82 on wtedy zabawki, lecz precyzyjnie wykonane ma\xc5\x82e dzie\xc5\x82o sztuki z kunsztownie wykonanymi miniaturkami rezydencji ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cej._NEWLINE_Wyr\xc3\xb3b domk\xc3\xb3w w Europie prze\xc5\xbcywa\xc5\x82 rozkwit w wieku XVIII i I po\xc5\x82owie XIX wieku. Najpi\xc4\x99kniejsze z nich powsta\xc5\x82y w Niemczech, gdzie pe\xc5\x82ni\xc5\x82y rol\xc4\x99 "zabawek edukacyjnych". Modne by\xc5\x82y te\xc5\xbc w Anglii, Holandii, Francji i we W\xc5\x82oszech. W\xc5\x82a\xc5\x9bnie we W\xc5\x82oszech przy okazji obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w zwi\xc4\x85zanych z Bo\xc5\xbcym Narodzeniem. konstruowano ca\xc5\x82e "miasta lalek", a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci znane szopki neapolita\xc5\x84skie, kt\xc3\xb3re cz\xc4\x99sto by\xc5\x82y dzie\xc5\x82em najlepszych w\xc5\x82oskich architekt\xc3\xb3w, rze\xc5\xbabiarzy i z\xc5\x82otnik\xc3\xb3w._NEWLINE_Pod koniec XIX wieku opr\xc3\xb3cz domk\xc3\xb3w lalek bardzo popularne sta\xc5\x82y si\xc4\x99 miniaturowe pojedyncze pokoje (zw\xc5\x82aszcza kuchnie) sk\xc5\x82adaj\xc4\x85ce z trzech \xc5\x9bcian, pod\xc5\x82ogi i wyposa\xc5\xbcenia takie jak: meble i sprz\xc4\x99t gospodarstwa domowego._NEWLINE_Dopiero po II wojnie \xc5\x9bwiatowej, domki produkowano w fabrykach na znacznie wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 skal\xc4\x99. Wcze\xc5\x9bniej produkcj\xc4\x85 zajmowali si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie rzemie\xc5\x9blnicy. W latach 50. XX wieku, typowe sprzedawane zestawy to domy wykonane z blachy, pomalowane i umeblowane sprz\xc4\x99tami z plastiku. Niskie koszty produkcji domk\xc3\xb3w sprawi\xc5\x82y, \xc5\xbce sta\xc5\x82y si\xc4\x99 one dost\xc4\x99pne dla wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci dziewcz\xc4\x85t z rozwini\xc4\x99tych kraj\xc3\xb3w Europy Zachodniej, szczeg\xc3\xb3lnie tych kt\xc3\xb3re po II wojnie \xc5\x9bwiatowej nie boryka\xc5\x82y si\xc4\x99 z odbudow\xc4\x85 kraju. Na pocz\xc4\x85tku XXI wieku japo\xc5\x84ska firma produkuj\xc4\x85ca zabawki wykona\xc5\x82a dom dla lalek z prawdziwym telewizorem. Miniaturowy odbiornik wielko\xc5\x9bci znaczka pocztowego odbiera\xc5\x82 kilka kana\xc5\x82\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nDom lalek kr\xc3\xb3lowej Marii\n_START_PARAGRAPH_\nJedna z najpi\xc4\x99kniejszych i najbardziej znanych budowli tego typu to rezydencja kr\xc3\xb3lowej Marii, wyeksponowana obecnie na zamku kr\xc3\xb3lewskim w Windsorze w Anglii. Pasj\xc4\x85 kr\xc3\xb3lowej by\xc5\x82o kolekcjonowanie porcelany, sztu\xc4\x87c\xc3\xb3w, mebli i obraz\xc3\xb3w. St\xc4\x85d pomys\xc5\x82 na prezent urodzinowy dla niej zaczerpn\xc4\x99\xc5\x82a jej kuzynka, ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczka Maria Luiza i w porozumieniu z angielskim architektem Edwinem Lutyensem zaplanowa\xc5\x82a budow\xc4\x99 miniaturowego zamku Windsor. Budowla z zewn\xc4\x85trz jest replik\xc4\x85 XVIII wiecznego zamku, z kolei wn\xc4\x99trze przedstawia rezydencj\xc4\x99 kr\xc3\xb3lewsk\xc4\x85 w latach 20. XX wieku. Budow\xc4\x99 miniaturowej kopii kr\xc3\xb3lewskiej siedziby rozpocz\xc4\x99to w 1920 roku, a uko\xc5\x84czono w 1924. Budynek zosta\xc5\x82 wyposa\xc5\xbcony w \xc5\x9bwiat\xc5\x82o elektryczne, posiada 2 windy, instalacj\xc4\x99 wodoci\xc4\x85gow\xc4\x85 i kanalizacj\xc4\x99 sanitarn\xc4\x85. W \xc5\x82azience kt\xc3\xb3ra zawiera muszl\xc4\x99 klozetow\xc4\x85 jest nawet miniaturowy papier toaletowy i r\xc4\x99czniki. W gara\xc5\xbcach znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 repliki samochod\xc3\xb3w z silnikami benzynowymi u\xc5\xbcywanymi w\xc3\xb3wczas przez rodzin\xc4\x99 kr\xc3\xb3lewsk\xc4\x85. W winiarni znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 miniaturowe butelki z prawdziwym winem i w\xc3\xb3dk\xc4\x85. Biblioteka wype\xc5\x82niona jest oprawionymi w sk\xc3\xb3r\xc4\x99 miniaturowymi ksi\xc4\x85\xc5\xbceczkami, a wn\xc4\x99trze pa\xc5\x82acu wype\xc5\x82niaj\xc4\x85: meble, zastawy sto\xc5\x82owe, sztu\xc4\x87ce, obrazy, dywany itd. Replika zamku do dzi\xc5\x9b stanowi cenny dokument historyczny i ukazuje dok\xc5\x82adnie \xc5\xbcycie rodziny kr\xc3\xb3lewskiej w Anglii na pocz\xc4\x85tku XIX wieku. Wykonana zosta\xc5\x82a w skali 1:12 i zawiera modele wyposa\xc5\xbcenia wielu znanych w tym czasie firm.'