b'\n_START_ARTICLE_\nKultura unietycka\n_START_PARAGRAPH_\nKultura unietycka \xe2\x80\x93 kultura archeologiczna wczesnej epoki br\xc4\x85zu.\n_START_SECTION_\nChronologia, geneza i zanik\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska \xc3\x9an\xc4\x9btice pod Prag\xc4\x85. Datowanie tej kultury przypada na lata 2300-1600 p.n.e. (wed\xc5\x82ug chronologicznego schematu Paula Reinecke s\xc4\x85 to fazy A1 i A2 dla Europy \xc5\x9arodkowej). Wp\xc5\x82yw na rozw\xc3\xb3j stanowisk owej kultury mia\xc5\x82y kultura puchar\xc3\xb3w dzwonowatych oraz kultura ceramiki sznurowej. W efekcie wydzielono kilka grup kultury unietyckiej z kt\xc3\xb3rych najwa\xc5\xbcniejsza znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w \xc3\x9an\xc4\x9bticach. Stanowiska tej kultury datowane s\xc4\x85 na I okres epoki br\xc4\x85zu, czyli 1800-1500 p.n.e. Po kulturze unietyckiej na obszarze Polski nast\xc4\x99puje kultura przed\xc5\x82u\xc5\xbcycka na zachodzie oraz kultura trzciniecka na wschodzie.\n_START_SECTION_\nObszar wyst\xc4\x99powania i kontekst kulturowy\n_START_PARAGRAPH_\nStanowiska tej kultury znane s\xc4\x85 z teren\xc3\xb3w Moraw, Czech, S\xc5\x82owacji, Niemiec, a na terenach Polski: \xc5\x9al\xc4\x85ska, Wielkopolski, ziemi lubuskiej, Pomorza i Kujaw, a graniczy\xc5\x82y ze stanowiskami kultur nordyjskich od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, z kulturami strefy le\xc5\x9bnej i przykarpackim kr\xc4\x99giem kulturowym od wschodu, oraz ze stref\xc4\x85 oddzia\xc5\x82ywa\xc5\x84 anatolijsko-ba\xc5\x82ka\xc5\x84skich i zachodnioeuropejskimi kulturami o tradycji puchar\xc3\xb3w dzwonowatych od po\xc5\x82udnia i zachodu.\n_START_SECTION_\nCharakterystyczne wytwory kulturowe\n_START_PARAGRAPH_\nCharakterystyczne dla tej kultury by\xc5\x82y sztylety, ber\xc5\x82a sztyletowe, siekierki z podniesionym brzegiem, naramienniki, naszyjniki, bransolety, nagolenniki.\n_START_SECTION_\nOsadnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nOsadnictwo s\xc5\x82abo rozpoznane. Osiedla du\xc5\xbce, ulokowane w miejscach niekiedy trudno dost\xc4\x99pnych, \xc5\x82atwych do obrony. Budowano domostwa drewniane o konstrukcji s\xc5\x82upowej.\n_START_SECTION_\nObrz\xc4\x85dek\n_START_PARAGRAPH_\nDominowa\xc5\x82y groby p\xc5\x82askie szkieletowe. Zmar\xc5\x82ych uk\xc5\x82adano w pozycji embrionalnej, z g\xc5\x82owami zwr\xc3\xb3conymi ku po\xc5\x82udniu w k\xc5\x82odach drewnianych lub w obstawach kamiennych. W grobach, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie m\xc4\x99skich znaleziono mn\xc3\xb3stwo ozd\xc3\xb3b wytworzonych z br\xc4\x85zu: naszyjniki, bransolety, kolczyki i wisiorki oraz liczne odmiany szpil do spinania odzie\xc5\xbcy, zagi\xc4\x99te przy zaostrzonym ko\xc5\x84cu. Po raz pierwszy pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce ozdoby wykonane ze z\xc5\x82ota oraz z bursztynu._NEWLINE_Charakterystyczne s\xc4\x85 te\xc5\xbc poch\xc3\xb3wki podkurhanowe, bogato wyposa\xc5\xbcane w ceramik\xc4\x99 oraz wyroby z br\xc4\x85zu. Tzw. groby ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ce, w kt\xc3\xb3rych chowano m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn, kt\xc3\xb3rzy odgrywali znacz\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie, mia\xc5\x82y charakter kurhan\xc3\xb3w o \xc5\x9brednicy si\xc4\x99gaj\xc4\x85cej do 42 m i wysoko\xc5\x9bci 8 m. Najwi\xc4\x99ksze takie skupisko znajduje si\xc4\x99 w Wielkopolsce w okolicach \xc5\x81\xc4\x99k Ma\xc5\x82ych, kt\xc3\xb3re nazywane jest aktualnie \xe2\x80\x9ewielkopolskimi piramidami\xe2\x80\x9d. Jeden zbadany kurhan znajduje si\xc4\x99 w okolicach Szczepankowic na Dolnym \xc5\x9al\xc4\x85sku._NEWLINE_W grobowcach grzebano przedstawicieli arystokracji, co \xc5\x9bwiadczy o silnym zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowaniu spo\xc5\x82ecznym._NEWLINE_Wielko\xc5\x9b\xc4\x87 i ilo\xc5\x9b\xc4\x87 ozd\xc3\xb3b znajdowanych w grobach ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cych \xc5\x9bwiadczy o wielko\xc5\x9bci kultury unietyckiej, kt\xc3\xb3ra musia\xc5\x82a wywiera\xc4\x87 znaczny wp\xc5\x82yw na inne kultury lokalne znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w jej strefie oddzia\xc5\x82ywania.\n_START_SECTION_\nSpo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo i gospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nLudno\xc5\x9b\xc4\x87 tej kultury trudni\xc5\x82a si\xc4\x99 rolnictwem, zamieszkuj\xc4\x85c tereny o najlepszych glebach. Produkcja rolnicza by\xc5\x82a na tyle du\xc5\xbca, \xc5\xbce nadwy\xc5\xbcki produkcji rolniczej by\xc5\x82y przechowywane w jamach zasobowych oraz w wielkich naczyniach. W ten spos\xc3\xb3b przechowywano g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ziarno kilku gatunk\xc3\xb3w pszenicy, prosa, j\xc4\x99czmienia oraz ro\xc5\x9blin str\xc4\x85czkowych. Rozwini\xc4\x99te by\xc5\x82o tak\xc5\xbce przetw\xc3\xb3rstwo spo\xc5\xbcywcze, \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85 o tym \xc5\xbcarna nieckowate. W Szczepankowicach odnaleziono 32 takie okazy. Ludno\xc5\x9b\xc4\x87 \xc3\xb3wczesna zajmowa\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce hodowl\xc4\x85. Zwi\xc4\x99ksza si\xc4\x99 znaczenie konia, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 tak\xc5\xbce spo\xc5\xbcywany (wykopaliska w \xc5\x81\xc4\x99kach Ma\xc5\x82ych)._NEWLINE_Metalurgia bazuj\xc4\x85ca na z\xc5\x82o\xc5\xbcach z Turyngii by\xc5\x82a wysoko rozwini\xc4\x99ta. Istnia\xc5\x82y o\xc5\x9brodki w Czechach oraz w Saksonii. Wyroby metalowe z br\xc4\x85zu bardzo szybko rozprzestrzeni\xc5\x82y si\xc4\x99 w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Europie.\n_START_SECTION_\nObecne badania\n_START_PARAGRAPH_\nAktualnie trwaj\xc4\x85 intensywne prace wykopaliskowe na stanowisku archeologicznym w Bruszczewie, gdzie odkryto osad\xc4\x99 obronn\xc4\x85 z wczesnej epoki br\xc4\x85zu z czas\xc3\xb3w kultury unietyckiej.'