b'\n_START_ARTICLE_\nAktywacja idei pieni\xc4\x99dzy\n_START_SECTION_\nHistoria poj\xc4\x99cia\n_START_PARAGRAPH_\nTo, \xc5\xbce pieni\xc4\x85dze zmieniaj\xc4\x85 zachowanie ludzkie jest rzecz\xc4\x85 powszechnie znan\xc4\x85 od dawna. Istnieje wiele bada\xc5\x84 i literatury z zakresu psychologii i socjologii traktuj\xc4\x85cych o pieni\xc4\x85dzach jako motywatorze r\xc3\xb3\xc5\xbcnych ludzkich zachowa\xc5\x84. Jednak niewiele jest bada\xc5\x84, kt\xc3\xb3re ukazuj\xc4\x85 czysto symboliczn\xc4\x85 natur\xc4\x99 pieni\xc4\x99dzy, niezwi\xc4\x85zan\xc4\x85 ani bezpo\xc5\x9brednio, ani nawet po\xc5\x9brednio z si\xc5\x82\xc4\x85 nabywcz\xc4\x85 i warto\xc5\x9bci\xc4\x85 pojmowan\xc4\x85 w kategoriach transakcji ekonomicznych._NEWLINE_Momentem zwrotnym w badaniu wp\xc5\x82ywu pieni\xc4\x99dzy na ludzi by\xc5\x82y badania Vohs, Mead, Goode. Dowiod\xc5\x82y one, \xc5\xbce do zmiany zachowania mo\xc5\xbce doj\xc5\x9b\xc4\x87 nie tylko wtedy, gdy ludzie spodziewaj\xc4\x85 si\xc4\x99 nagrody w postaci pieni\xc4\x99dzy \xe2\x80\x93 wystarczy sam kontakt z pieni\xc4\x99dzmi czy to poprzez liczenie banknot\xc3\xb3w, ich dotykanie, wykonywanie zada\xc5\x84 w tym samym pomieszczeniu, w kt\xc3\xb3rym le\xc5\xbc\xc4\x85 banknoty, ogl\xc4\x85danie obrazk\xc3\xb3w przedstawiaj\xc4\x85cych pieni\xc4\x85dze, czy rozwi\xc4\x85zywanie zada\xc5\x84 s\xc5\x82ownych, w kt\xc3\xb3rych si\xc4\x99 do nich odwo\xc5\x82uje. W takich przypadkach zmiana zachowania os\xc3\xb3b badanych jest zwi\xc4\x85zana z przywo\xc5\x82aniem w ich umys\xc5\x82ach my\xc5\x9bli o pieni\xc4\x85dzach, czyli inaczej m\xc3\xb3wi\xc4\x85c, z aktywowaniem idei pieni\xc4\x99dzy.\n_START_SECTION_\nBadania Vohs, Mead, Goode\n_START_PARAGRAPH_\nEksperymenty Vohs, Mead i Goode, s\xc4\x85 pierwszym udokumentowanym badaniami wykorzystuj\xc4\x85cym efekt torowania pieni\xc4\x85dza._NEWLINE_Stosuj\xc4\x85c, opisan\xc4\x85 wcze\xc5\x9bniej procedur\xc4\x99 manipulacji wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce osoby badane, u kt\xc3\xb3rych w spos\xc3\xb3b nie\xc5\x9bwiadomy wzbudzono my\xc5\x9blenie o pieni\xc4\x85dzach, w por\xc3\xb3wnaniu os\xc3\xb3b z do grupy kontrolnej bardziej preferowa\xc5\x82y samodzieln\xc4\x85 prac\xc4\x99 i rozrywk\xc4\x99 oraz zachowywa\xc5\x82y wi\xc4\x99kszy dystans fizyczny do innych ludzi, mniej ch\xc4\x99tnie pomaga\xc5\x82y wsp\xc3\xb3\xc5\x82uczestnikom badania, mniej ch\xc4\x99tnie prosi\xc5\x82y ich o pomoc i wytrwalej pracowa\xc5\x82y samodzielnie. W dalszych badaniach, tych samych autor\xc3\xb3w, wykazano tak\xc5\xbce, \xc5\xbce efekty te dotycz\xc4\x85 nie tylko niech\xc4\x99ci do dzielenia si\xc4\x99 w\xc5\x82asnym czasem czy wysi\xc5\x82kiem, ale tak\xc5\xbce pieni\xc4\x99dzmi czy innymi warto\xc5\x9bciowymi zasobami. Osoby, kt\xc3\xb3re najpierw rozwi\xc4\x85zywa\xc5\x82y r\xc3\xb3\xc5\xbcne zadania zwi\xc4\x85zane z pieni\xc4\x99dzmi, oferowa\xc5\x82y potem mniejsze kwoty na cel charytatywny._NEWLINE_Podobny efekt zaobserwowa\xc5\x82y tak\xc5\xbce, polskie badaczki Agata G\xc4\x85siorowska i Anna He\xc5\x82ka w swoim badaniu. Osoby przesy\xc5\x82a\xc5\x82y mniejsz\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 pieni\xc4\x99dzy drugiej stronie w grze ekonomiczny dyktator.\n_START_SECTION_\nBadania G\xc4\x85siorowska, Zale\xc5\x9bkiewicz, Wygrab\n_START_PARAGRAPH_\nWp\xc5\x82yw aktywacji idei pieni\xc4\x85dza, wyst\xc4\x99puje ju\xc5\xbc u dzieci przedszkolnych i wczesnoszkolnych. Udowodnili to w swoim eksperymencie polscy badacze. W badaniu tym uczestniczy\xc5\x82y dzieci w wieku od 5 do 8 lat. Po torowaniu, dzieci by\xc5\x82y bardziej samolubne w grach ekonomicznych, okazywa\xc5\x82y si\xc4\x99 mniej prospo\xc5\x82eczne, a tak\xc5\xbce by\xc5\x82y mniej skore do pomocy._NEWLINE_Wyst\xc4\x99powanie tego zjawiska u dzieci jest dowodem na to jak bardzo wp\xc5\x82ywa na ludzi symboliczne znaczenie pieni\xc4\x85dza. Z punktu widzenia psychologii rozwojowej dzieci w tym wieku nie s\xc4\x85 jeszcze w stanie operowa\xc4\x87 pieni\xc4\x99dzmi, jako pewn\xc4\x85 warto\xc5\x9bci\xc4\x85. Jednak znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 pod wp\xc5\x82ywem symbolicznej idei pieni\xc4\x85dza.'