b"\n_START_ARTICLE_\nMourv\xc3\xa8dre\n_START_PARAGRAPH_\nMourv\xc3\xa8dre \xe2\x80\x93 czerwona odmiana winoro\xc5\x9bli, popularna g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Hiszpanii i po\xc5\x82udniowej Francji, a uprawiana tak\xc5\xbce w Australii i Kalifornii. Odmiana wywodzi si\xc4\x99 z Hiszpanii i by\xc5\x82a wcze\xc5\x9bniej nazywana tam mataro, a dzi\xc5\x9b monastrell (po hiszpa\xc5\x84sku) albo monestrell (w j\xc4\x99zyku katalo\xc5\x84skim). W produkcji wina u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 jej przewa\xc5\xbcnie jako jednego ze sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w cuv\xc3\xa9es (win z kilku odmian winogron), np. w winach ch\xc3\xa2teauneuf-du-pape i innych z po\xc5\x82udniowej Doliny Rodanu. Z mourv\xc3\xa8dre produkuje si\xc4\x99 wina jednoszczepowe we Francji tylko w regionie Bandol, a w Hiszpanii w gor\xc4\x99tszych regionach Jumilla i Yecla, albo te\xc5\xbc r\xc3\xb3\xc5\xbcow\xc4\x85 odmian\xc4\x99 win musuj\xc4\x85cych cava.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPrzed epidemi\xc4\x85 filoksery i m\xc4\x85czniaka odmiana by\xc5\x82a we Francji uprawiana du\xc5\xbco ch\xc4\x99tniej. Plantatorzy odtwarzaj\xc4\x85c winnice po tych katastrofach cz\xc4\x99sto rezygnowali z mourv\xc3\xa8dre na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 innych, mniej wymagaj\xc4\x85cych szczep\xc3\xb3w. Jednak w \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Hiszpanii odmiana jest nadal popularna, a w okolicach Walencji stanowi wr\xc4\x99cz podstawow\xc4\x85 odmian\xc4\x99. Nazwa w j\xc4\x99zyku francuskim, kt\xc3\xb3ra przenik\xc5\x82a do innych j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w pochodzi od niewielkiej miejscowo\xc5\x9bci winiarskiej Murviedro w pobli\xc5\xbcu Walencji._NEWLINE_W literaturze cz\xc4\x99sto omy\xc5\x82kowo uto\xc5\xbcsamia si\xc4\x99 odmian\xc4\x99 mourv\xc3\xa8dre z odmian\xc4\x85 graciano, gdy\xc5\xbc jednym z synonim\xc3\xb3w graciano jest morrastel.\n_START_SECTION_\nFrancja\n_START_PARAGRAPH_\nPowierzchnia upraw we Francji ro\xc5\x9bnie. W roku 2007 zarejestrowano 9494\xc2\xa0ha roli obsadzonej mourv\xc3\xa8dre. Dla por\xc3\xb3wnania w roku 2005 deklarowano tylko 7633\xc2\xa0ha._NEWLINE_Winnice le\xc5\xbc\xc4\x85 w departamentach Var, Aude, Vaucluse, H\xc3\xa9rault, Gard, Pireneje Wschodnie, Delta Rodanu (Bouches-du-Rh\xc3\xb4ne), Dr\xc3\xb4me, Alpy G\xc3\xb3rnej Prowansji (Alpes-de-Haute-Provence) i Korsyka. Mourv\xc3\xa8dre wchodzi lub mo\xc5\xbce wchodzi\xc4\x87 w sk\xc5\x82ad win z nast\xc4\x99puj\xc4\x85cych apelacji: Bandol, Cassis, Ch\xc3\xa2teauneuf-du-Pape, Corbi\xc3\xa8res, Costi\xc3\xa8res de N\xc3\xaemes, Coteaux d'Aix-en-Provence, Coteaux de Pierrevert, Coteaux du Tricastin, Coteaux Varois en Provence, C\xc3\xb4tes de Provence, C\xc3\xb4tes du Luberon, C\xc3\xb4tes du Rh\xc3\xb4ne, C\xc3\xb4tes du Rh\xc3\xb4ne-Villages, C\xc3\xb4tes du Roussillon, C\xc3\xb4tes du Roussillon-Villages, C\xc3\xb4tes du Ventoux, Faug\xc3\xa8res, Fitou, Gigondas, Les Baux-de-Provence, Lirac, Minervois, Minervois-La-Livini\xc3\xa8re, Palette, Roquebrun, Saint-Chinian, Tavel, Vacqueyras i Vin de Corse\n_START_SECTION_\nHiszpania\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 2000 powierzchnia upraw wynosi\xc5\x82a ok.65\xc2\xa0100\xc2\xa0ha. Warto\xc5\x9b\xc4\x87 ta jest obarczona b\xc5\x82\xc4\x99dem, gdy\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re winnice ze wzgl\xc4\x99du na przekr\xc4\x99cenie synonimu powinny zosta\xc4\x87 zaliczone do upraw graciano._NEWLINE_Pr\xc3\xb3cz region\xc3\xb3w winiarskich DO Jumilla i Yecla winoro\xc5\x9bl uprawia si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w Katalonii. Najlepsze starzone w beczkach wina gran reserva mog\xc4\x85 dojrzewa\xc4\x87 przez dziesi\xc4\x85tki lat._NEWLINE_W Kalifornii i Australii, gdzie mourv\xc3\xa8dre uprawia si\xc4\x99 od 130 lat, odmiana traci na popularno\xc5\x9bci ze wzgl\xc4\x99du na zmieniaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 tam gusta konsument\xc3\xb3w. Nieliczne winnice znajduj\xc4\x85_NEWLINE_si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w Algierii i Tunezji.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nMourv\xc3\xa8dre p\xc4\x85czkuje p\xc3\xb3\xc5\xbano, przez co jest ma\xc5\x82o podatna na wiosenne przymrozki i udaje si\xc4\x99 tak\xc5\xbce na r\xc3\xb3wninach i w ni\xc5\xbcszych partiach wzg\xc3\xb3rz. Tak\xc5\xbce kwitnienie przypada do\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc3\xb3\xc5\xbano._NEWLINE_Odmiana dojrzewa ok. 35 dni po odmianie gutedel (traktowanej jako referencyjna), przez co lepiej nadaje si\xc4\x99 do wykorzystania w gor\xc4\x85cych ni\xc5\xbc ciep\xc5\x82ych regionach. Uprawa mourv\xc3\xa8dre nawet w Prowansji okazuje si\xc4\x99 trudna, wyj\xc4\x85tkiem jest tu Bandol ze wzgl\xc4\x99du na specyficzny mikroklimat._NEWLINE_Mourv\xc3\xa8dre jest bardzo wra\xc5\xbcliwa na m\xc4\x85czniaka prawdziwego i m\xc4\x85czniaka rzekomego._NEWLINE_Szczep jest przewa\xc5\xbcnie uprawiany w formie okre\xc5\x9blanej jako gobelet. Zbiory s\xc4\x85 z regu\xc5\x82y niskie. \xc5\x9acis\xc5\x82a selekcja klon\xc3\xb3w umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a osi\xc4\x85gni\xc4\x99cie wydajno\xc5\x9bci rz\xc4\x99du 30\xc2\xa0hl/ha przy dobrej jako\xc5\x9bci gron. Dot\xc4\x85d 16 klon\xc3\xb3w (oznaczanych numerami) zosta\xc5\x82o dopuszczonych do uprawy, ale tylko 3 z nich s\xc4\x85 uprawiane na skal\xc4\x99 gospodarcz\xc4\x85._NEWLINE_Mourv\xc3\xa9dre po winifikacji dostarcza bogatego w garbniki ciemnego wina, kt\xc3\xb3re wymaga d\xc5\x82ugiego okresu dojrzewania dla z\xc5\x82agodzenia cierpko\xc5\x9bci. Z drugiej strony, wina z tej odmiany s\xc4\x85 tak aromatyczne, \xc5\xbce pasuj\xc4\x85 nawet do mocno przyprawionych zio\xc5\x82ami potraw kuchni \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskiej.\n_START_SECTION_\nSynonimy\n_START_PARAGRAPH_\nSynonimy s\xc4\x85 liczne: alcallata, alcayata, alicante (w Andaluzji), arach sap, balzac (w Charente), balthazar, balzar, beausset, beneda oder benadu, b\xc3\xa9ni carlo (w Dordogne), b\xc3\xa9rardi, bod, bon avis, buona vise, casca, catalan (w departamencie Delta Rodanu), cayata, caymilari sarda, charmet, clairette noir,  damas noir, english colossal, espagnen (w Ard\xc3\xa8che), espar (w H\xc3\xa9rault), esparte, estrangle-chien, flouron, flouroux, garrut, gayata tinta, karis, negralejo, negr\xc3\xa9 trinchiera, n\xc3\xa9grette (przy czym istnieje tak\xc5\xbce odmiana n\xc3\xa9grette), negria, n\xc3\xa9gron, neyron, maneschaou, marseillais, mataro, maurostel, mechin, minustrello, monastre, monastrell, monastrell menudo, monastrell verdadreo, morastell, morrastel, morastrell, morrastrell, mourvedon, mourvedr espar, mourv\xc3\xa9g\xc3\xa9, mourv\xc3\xa9gu\xc3\xa9, mourv\xc3\xa8s, pi\xc3\xa9montais (w departamencie Vaucluse), pinot fleri, plant de ledenon, plant de saint gilles (w departamencie Gard), reina, ros, rossola nera (na Korsyce), spar, tintilla, tinto, tire-droit (w Dr\xc3\xb4me, ze wzgl\xc4\x99du na pionowo uformowane czubki), trinchiera, valcarcelia, verema, veremeta, vereneta."