b'\n_START_ARTICLE_\n25 mm armata przeciwlotnicza wz. 1940 (72-K)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nArmata 72-K zosta\xc5\x82a opracowana w fabryce im. Kalinina pod kierunkiem M.N. \xc5\x81oginowa na podstawie licencji udzielonej w 1933 roku przez firm\xc4\x99 Bofors na 25 mm armat\xc4\x99 przeciwlotnicz\xc4\x85. Niewielka liczba tych szwedzkich armat zosta\xc5\x82a wcze\xc5\x9bniej zakupiona dla Armii Czerwonej w latach 30 XX wieku. Ta sama licencja pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a Rosjanom r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do opracowania 37 mm armaty przeciwlotniczej wz. 1939. Nowo opracowana armata automatyczna pocz\xc4\x85tkowo otrzyma\xc5\x82o fabryczne oznaczenie ZIK-25 a nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82o ono zmienione na 72-K. Prototypowy egzemplarz powsta\xc5\x82 w Zak\xc5\x82adach nr 8 jesieni\xc4\x85 1939 roku, a ju\xc5\xbc 11 pa\xc5\xbadziernika rozpocz\xc4\x99to jego pr\xc3\xb3by fabryczne. Armata 72-K zosta\xc5\x82a przyj\xc4\x99ta do uzbrojenia 31 grudnia 1939 roku, a 25 maja odes\xc5\x82ano j\xc4\x85 na testy. Tam te\xc5\xbc, mi\xc4\x99dzy 15 kwietnia a 25 maja 1940 roku, oddano 2992 wystrza\xc5\x82\xc3\xb3w i pokonano 1500 km. W czasie pr\xc3\xb3b zauwa\xc5\xbcono wibracj\xc4\x99 utrudniaj\xc4\x85c\xc4\x85 celowanie. Niezb\xc4\x99dne okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przeprojektowanie amunicji, gdy\xc5\xbc w u\xc5\xbcytej do pr\xc3\xb3b urywa\xc5\x82y si\xc4\x99 smugacze. \xc5\xbbywotno\xc5\x9b\xc4\x87 oszacowano na 1200\xe2\x80\x931300 wystrza\xc5\x82\xc3\xb3w. W 1940 roku dzia\xc5\x82ko 72-K zosta\xc5\x82o oficjalnie przyj\xc4\x99te do uzbrojenia pod nazw\xc4\x85 25-mm zienitnaja awtomaticzeskaja puszka obr. 1940 g. W latach 1942\xe2\x80\x931944 wyprodukowano og\xc3\xb3\xc5\x82em 4067 sztuk. W celu zwi\xc4\x99kszenie mobilno\xc5\x9bci niekt\xc3\xb3re z dzia\xc5\x82ek zosta\xc5\x82y umieszczone na podwoziach samochod\xc3\xb3w ci\xc4\x99\xc5\xbcarowych typu GAZ-AA. Pod koniec 1943 roku w Biurze Konstrukcyjnym Zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w nr 88 imienia Mitiszczi opracowano dwulufowe dzia\xc5\x82ko 94-KM czyli dwie armaty z 72-K osadzone na jednym \xc5\x82o\xc5\xbcu. W 1943 roku opracowano wersj\xc4\x99 armaty wyposa\xc5\xbconej w dodatkowy lekki pancerz chroni\xc4\x85cy z g\xc3\xb3ry za\xc5\x82og\xc4\x99 i mechanizmy dzia\xc5\x82a przed od\xc5\x82amkami i lekkimi pociskami. Niekt\xc3\xb3re 25 mm dzia\xc5\x82ka z kolei pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y do stworzenia stacjonarnych stanowisk przeciwlotniczych tzw. stolik\xc3\xb3w. W Fabryce nr 88 powsta\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wersja 25 mm dzia\xc5\x82ka wyposa\xc5\xbcona w cztery lufy nosz\xc4\x85ca oznaczenie Z-5 ("3-5") ale nie zosta\xc5\x82a ona przyj\xc4\x99ta do uzbrojenia. Na podstawie 25 mm armat wz. 1940 powsta\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kilka wzor\xc3\xb3w okr\xc4\x99towej broni przeciwlotniczej takich jak: jednolufowe dzia\xc5\x82ka M-110 i 110-PM, dwulufowe 2-M3, 2-M3M i 2-M8 oraz opracowany w ChRL Typ 61. 25 mm armata plot wprowadzona do uzbrojenia Armii Czerwonej zosta\xc5\x82a w 1940 roku. Og\xc3\xb3\xc5\x82em w czasie wojny dostarczono jej 4560 dzia\xc5\x82 tego typu. Pozostawa\xc5\x82a w uzbrojeniu do lat 50 XX wieku. Armata ta by\xc5\x82a dostarczana r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc sojusznikom ZSRR ze wschodniej Europy (r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Polsce), pa\xc5\x84stwom Bliskiego i Dalekiego Wschodu oraz Afryki.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nArmata automatyczna przeznaczona jest do zwalczania cel\xc3\xb3w powietrznych lec\xc4\x85cych na wysoko\xc5\x9bciach do 2000 m jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pojazd\xc3\xb3w opancerzonych w tym r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc lekkich czo\xc5\x82g\xc3\xb3w. Mo\xc5\xbcna prowadzi\xc4\x87 zar\xc3\xb3wno ogie\xc5\x84 ci\xc4\x85g\xc5\x82y jak i pojedynczy. Podczas przygotowania dzia\xc5\x82a do strzelania \xc5\x82o\xc5\xbce nie by\xc5\x82o od\xc5\x82\xc4\x85czane od podwozia, a jedynie unoszone na czterech \xc5\x9brubowych podno\xc5\x9bnikach. Automatyka armaty polega na wykorzystaniu energii odrzutu zamka i zapewnia ona otwarcie zamka, napi\xc4\x99cie kurka, ekstrakcj\xc4\x99 \xc5\x82uski, dos\xc5\x82anie naboju, zamkni\xc4\x99cie zamka i odpalenie pocisku. 25 mm armata wz. 1940 sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z lufy, zamka, automatycznego celownika przeciwlotniczego, mechanizmu naprowadzania i tarczy ochronnej. Automatyczny zamek klinowy o pionowym ruchu klina, jest wyposa\xc5\xbcony w d\xc5\xbawigni\xc4\x99 do prze\xc5\x82adowania broni, niezb\xc4\x99dn\xc4\x85 przed pierwszym wystrza\xc5\x82em. Lufa wyposa\xc5\xbcona jest w t\xc5\x82umik p\xc5\x82omieni. Dzia\xc5\x82ko wyposa\xc5\xbcone jest w hydrauliczny opornik. Oba mechanizmy naprowadzania znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 z prawej strony. Pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 naprowadzania jest zale\xc5\xbcna od pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci obrot\xc3\xb3w pokr\xc4\x99t\xc5\x82em. Ka\xc5\xbcdy obr\xc3\xb3t pokr\xc4\x99t\xc5\x82a powoduje obr\xc3\xb3t/pochylenie lufy o 7,5\xc2\xb0. Mechanizm podniesieniowy wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cy z sektorem ko\xc5\x82a z\xc4\x99batego. Mechanizm kierunkowy oparty na kole z\xc4\x99batym. Celownik pozwala na zwalczanie samolot\xc3\xb3w na podstawie jego danych takich jak: odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 i kurs. Podwozie czteroko\xc5\x82owe, resorowane, podobne do zastosowanego w 37 mm armacie plot wz. 1939. Ko\xc5\x82a typu samochodowego nape\xc5\x82nione mas\xc4\x85 g\xc4\x85bczast\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nAmunicja\n_START_PARAGRAPH_\nW broni u\xc5\xbcywana by\xc5\x82a amunicja oznaczona 25\xc3\x97218 mm SR opracowana na podstawie szwedzkiej 25 mm amunicji Boforsa opracowanej w 1933 roku, ale mimo podobnej konstrukcji nie s\xc4\x85 one wzajemnie zamienne. W latach 1939\xe2\x80\x931940 w NII-24 opracowano nab\xc3\xb3j od\xc5\x82amkowy a w latach 1941\xe2\x80\x931942 powsta\xc5\x82 nab\xc3\xb3j przeciwpancerny i od\xc5\x82amkowo-zapalaj\xc4\x85cy ze smugaczem i 10 sekundowym samolikwidatorem. Do strzelania wykorzystywana jest amunicja z pociskami od\xc5\x82amkowo-burz\xc4\x85cymi (nab\xc3\xb3j UOZR-132 z pociskiem OZR-132) i przeciwpancernymi (nab\xc3\xb3j UBR-132 z pociskiem BP-132), oba ze smugaczami. Pociski od\xc5\x82amkowo-burz\xc4\x85ce wyposa\xc5\xbcone w wielofunkcyjne zapalniki K-20 u\xc5\xbcywane by\xc5\x82y do zwalczania cel\xc3\xb3w powietrznych. W przypadku nie trafienia w cel w ci\xc4\x85gu 5 sekund zapalnik inicjowa\xc5\x82 samolikwidacj\xc4\x99 pocisku. Pociski przeciwpancerne s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y do zwalczania pojazd\xc3\xb3w opancerzonych, do lekkich czo\xc5\x82g\xc3\xb3w w\xc5\x82\xc4\x85cznie. Zasilanie mo\xc5\xbce odbywa\xc4\x87 si\xc4\x99 z 6 nabojowych \xc5\x82\xc3\xb3dek, chocia\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re opracowania informuj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc o 7 nabojowych \xc5\x82\xc3\xb3dkach. Naboje przechowywane s\xc4\x85 w tekturowych rurkach umieszczonych w drewnianych skrzynkach zawieraj\xc4\x85cych 50 z nich. Skrzynia taka wa\xc5\xbcy 44 kg i ma wymiary 480\xc3\x97345\xc3\x97265 mm. Amunicja by\xc5\x82a produkowana w ZSRR i Jugos\xc5\x82awii. Morska odmiana amunicji o oznaczeniu 25\xc3\x97218 produkowana by\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w Polsce.'