b'\n_START_ARTICLE_\nBitwa o Sumatr\xc4\x99\n_START_SECTION_\nSytuacja na froncie przed bitw\xc4\x85 i si\xc5\x82y aliant\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nZdobycie przez Japo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w Menado na Celebesie oraz Balikpapanu stworzy\xc5\x82o korzystne warunki dla prowadzenia dalszych operacji. W zasi\xc4\x99gu lotnictwa japo\xc5\x84skiego znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 Rabaul na Nowej Brytanii, Ambon \xe2\x80\x93 wyspa w archipelagu Moluk\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 oraz wyspa Timor (cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do Holandii, a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo do Portugalii). _NEWLINE_Brytyjczycy brali pod uwag\xc4\x99 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 upadku Celebesu, dlatego ju\xc5\xbc 16 grudnia 1941 roku marsz. Brooke-Popham uzgodni\xc5\x82 z Holendrami wsp\xc3\xb3lne operacje powietrzne w tym rejonie. Holendrzy udost\xc4\x99pnili lotniska na Sumatrze i Jawie. Przygotowaniem baz lotniczych kierowa\xc5\x82 wicemarsz. Convay Pulford. _NEWLINE_Gdy oddzia\xc5\x82y japo\xc5\x84skie dosz\xc5\x82y do cie\xc5\x9bniny Johor, zagra\xc5\xbcaj\xc4\x85c bezpo\xc5\x9brednio Singapurowi, wydano rozkaz ewakuacji lotnictwa. Na lotniska w Palembangu skierowano 6 dywizjon\xc3\xb3w brytyjskich i australijskich. W rejonie Palembangu znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 dwa lotniska \xe2\x80\x93 P1 i P2. Lotnisko oznaczone jako P1 by\xc5\x82o lotniskiem cywilnym i znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w z\xc5\x82ym stanie technicznym. Z Palembangu na po\xc5\x82udnie bieg\xc5\x82a strategiczna linia kolejowa do portu Oosthaven (obecnie Bandar Lampung) le\xc5\xbc\xc4\x85cego nad Cie\xc5\x9bnin\xc4\x85 Sundajsk\xc4\x85. Opanowanie tych miast oznacza\xc5\x82o praktycznie wyeliminowanie z dalszych dzia\xc5\x82a\xc5\x84 oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na Jawie oraz uzyskanie bezpiecznego przej\xc5\x9bcia na Ocean Indyjski. _NEWLINE_Obrona lotniska P1 i P2 sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 ze 150 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, 2 improwizowanych samochod\xc3\xb3w pancernych oraz 2 pluton\xc3\xb3w ci\xc4\x99\xc5\xbckich karabin\xc3\xb3w maszynowych, kt\xc3\xb3re stanowi\xc5\x82y obron\xc4\x99 przeciwlotnicz\xc4\x85. Od po\xc5\x82owy stycznia sukcesywnie na lotniska zacz\xc4\x99\xc5\x82y przybywa\xc4\x87 oddzia\xc5\x82y RAF oraz RAAF. Pocz\xc4\x85tkowo ich liczba wynosi\xc5\x82a 1750 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, aby ostatecznie osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 liczb\xc4\x99 2500. Na Sumatrze stacjonowa\xc5\x82o 8 dywizjon\xc3\xb3w my\xc5\x9bliwskich i 2 rozpoznawcze. Obrona l\xc4\x85dowa mia\xc5\x82a zosta\xc4\x87 skoncentrowana na linii rzeki Mausi. _NEWLINE_Wojskami holenderskimi (Koninklijk Nederlands Indisch Leger \xe2\x80\x93 KNIL, Kr\xc3\xb3lewska Armia Indii Holenderskich) na Sumatrze dowodzi\xc5\x82 gen. Roelof T. Overakker. Oddzia\xc5\x82y l\xc4\x85dowe podzielone by\xc5\x82y na Grup\xc4\x99 Zachodniej Sumatry i Tapaneli pod dow\xc3\xb3dztwem p\xc5\x82k. J.H.M. Blogga oraz Grup\xc4\x99 P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Sumatry p\xc5\x82k. G.F.V. Gosensona. P\xc5\x82k. Blogg dysponowa\xc5\x82 2 batalionami piechoty, kt\xc3\xb3re stacjonowa\xc5\x82y w Fort de Kock oraz Sibolga, kompani\xc4\x85 ochotnicz\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra stacjonowa\xc5\x82a w Padangu, oraz bateri\xc4\x85 artylerii polowej. Si\xc5\x82y p\xc5\x82k. Gosensona sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce z 2 batalion\xc3\xb3w piechoty rozlokowanych w Medanie oraz Pematangsiantarze, kompanii \xc5\xbcandarmerii, 2 kompanii ochotniczych (Medan), 2 mieszanych baterii artylerii (polowa i przeciwlotnicza) oraz baterii artylerii obrony wybrze\xc5\xbca. _NEWLINE_Du\xc5\xbcym problemem dla obro\xc5\x84c\xc3\xb3w by\xc5\x82 brak lotnisk w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyspy. Lotnisko cywilne w Medanie znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w przebudowie i nie nadawa\xc5\x82o si\xc4\x99 do eksploatacji, w grudniu rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 lotniska na wyspie Padang w cie\xc5\x9bninie Malakka, nie zosta\xc5\x82o ono jednak oddane jeszcze do u\xc5\xbcytku. Pozosta\xc5\x82y zatem dwa lotniska P1 i P2. Obrona przeciwlotnicza obu lotnisk by\xc5\x82a raczej symboliczna. Pocz\xc4\x85tkowo sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z 6 armat Bofors kalibru 40 mm i 6 ci\xc4\x99\xc5\xbckich karabin\xc3\xb3w maszynowych, jednak w ko\xc5\x84cu stycznia dwa dzia\xc5\x82ony Bofors\xc3\xb3w przesuni\xc4\x99to do obrony rafinerii w rejonie Palembangu.\n_START_SECTION_\nBitwa\n_START_PARAGRAPH_\n6 lutego o godz. 11:00 nast\xc4\x85pi\xc5\x82 pierwszy japo\xc5\x84ski nalot na lotnisko P1. Przez nast\xc4\x99pne dni Japo\xc5\x84czycy kontynuowali naloty, natomiast 13 lutego samolot rozpoznawczy RAF-u zameldowa\xc5\x82 o wykryciu du\xc5\xbcego konwoju morskiego na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od wyspy Bangka. Sta\xc5\x82o si\xc4\x99 jasne, \xc5\xbce zbli\xc5\xbca si\xc4\x99 flota inwazyjna. Tego samego dnia japo\xc5\x84skie samoloty zatopi\xc5\x82y holenderski tankowiec "Manvantara" w cie\xc5\x9bninie Bangka._NEWLINE_Rankiem 14 lutego z lotniska P1 zosta\xc5\x82y poderwane w trybie alarmowym wszystkie sprawne my\xc5\x9bliwce Hurricane, kt\xc3\xb3re skierowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc w celu przechwycenia du\xc5\xbcej formacji powietrznej wroga. Wkr\xc3\xb3tce nad lotniskiem pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 samoloty japo\xc5\x84skie, kt\xc3\xb3re rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y nalot. Co gorsze Japo\xc5\x84czycy rozpocz\xc4\x99li tak\xc5\xbce desant spadochroniarzy. W rejonie lotniska z samolot\xc3\xb3w transportowych Kawasaki Ki-56 desantowano 260 spadochroniarzy z 1. pu\xc5\x82ku spadochronowego pod dow\xc3\xb3dztwem p\xc5\x82k. Sei\'ichi Kume. W tym samym czasie bombowce Mitsubishi Ki-21 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y zrzucanie zaopatrzenia dla spadochroniarzy. Formacja bombowc\xc3\xb3w Ki-21 by\xc5\x82a eskortowana przez du\xc5\xbc\xc4\x85 liczb\xc4\x99 my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w Nakajima Ki-43.  _NEWLINE_Si\xc5\x82y brytyjskie liczy\xc5\x82y 150 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Na wiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 o desancie Holendrzy skierowali w rejon lotniska dodatkowo 110 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, kt\xc3\xb3rzy wcze\xc5\x9bniej ochraniali rafineri\xc4\x99 w rejonie Palembangu. Japo\xc5\x84czycy zaatakowali lotnisko, atak zosta\xc5\x82 odparty, jednak P1 nie mog\xc5\x82o przyj\xc4\x85\xc4\x87 powracaj\xc4\x85cych z walki samolot\xc3\xb3w, gdy\xc5\xbc znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 pod ci\xc4\x85g\xc5\x82ym ostrza\xc5\x82em. Wobec tego wszystkie samoloty zosta\xc5\x82y skierowane na P2. _NEWLINE_Nast\xc4\x99pnego ranka 100 japo\xc5\x84skich spadochroniarzy wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82o na terenie rafinerii. W trakcie ca\xc5\x82odniowych walk rafineria zosta\xc5\x82a zdobyta, a Holendrom nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zniszczy\xc4\x87 szyb\xc3\xb3w w Pladjoe i Sugei Gerong. Gdy pr\xc3\xb3bowano wys\xc5\x82a\xc4\x87 posi\xc5\x82ki w rejon walk, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce droga pomi\xc4\x99dzy lotniskiem P1 a Palembangiem i rafineri\xc4\x85 jest pod kontrol\xc4\x85 japo\xc5\x84skich spadochroniarzy. Oznacza\xc5\x82o to, \xc5\xbce si\xc5\x82y brytyjskie broni\xc4\x85ce lotniska zosta\xc5\x82y odci\xc4\x99te. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie wszystkie ataki japo\xc5\x84skie na lotnisko za\xc5\x82amywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w silnym ogniu Brytyjczyk\xc3\xb3w. Op\xc3\xb3r brytyjski mala\xc5\x82 jednak wraz z wyczerpywaniem si\xc4\x99 zapas\xc3\xb3w amunicji. 15 lutego spadochroniarze zaj\xc4\x99li opuszczone lotnisko, a nast\xc4\x99pnie wkroczyli do Palembangu._NEWLINE_Japo\xc5\x84czycy do desantu na Sumatr\xc4\x99 skierowali 229. pu\xc5\x82k piechoty z 38. Dywizji Piechoty oraz 1. batalion z 230. pu\xc5\x82ku piechoty. Zesp\xc3\xb3\xc5\x82 desantowy sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z 14 transportowc\xc3\xb3w, kr\xc4\x85\xc5\xbcownika "Sendai" oraz 4 niszczycieli. Zespo\xc5\x82em dowodzi\xc5\x82 adm. Jisabur\xc5\x8d Ozawa. Si\xc5\x82y os\xc5\x82onowe sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 z lotniskowca "Ry\xc5\xabj\xc5\x8d", kr\xc4\x85\xc5\xbcownika "Ch\xc5\x8dkai" oraz 3 niszczycieli. G\xc5\x82\xc3\xb3wne si\xc5\x82y desantowe (229. pu\xc5\x82k piechoty) mia\xc5\x82y by\xc4\x87 desantowane w rejonie Palembangu, natomiast batalion z 230. pu\xc5\x82ku piechoty mia\xc5\x82y zaj\xc4\x85\xc4\x87 wysp\xc4\x99 Bangka. _NEWLINE_12 lutego na wodach cie\xc5\x9bniny Bangka oraz przy po\xc5\x82udniowo-zachodnim wybrze\xc5\xbcu wysp zosta\xc5\x82a dostrze\xc5\xbcona flota inwazyjna. Meldunki, jakie otrzyma\xc5\x82 gen. Overakker, jednoznacznie sugerowa\xc5\x82y mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 desantu. Holenderski dow\xc3\xb3dca natychmiast wyda\xc5\x82 rozkaz nakazuj\xc4\x85cy zniszczenie w ci\xc4\x85gu godziny wszystkich instalacji s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cych do wydobywania ropy naftowej. Rozpocz\xc4\x99to tak\xc5\xbce przygotowania do ewakuacji. Wszystkie jednostki mia\xc5\x82y si\xc4\x99 ewakuowa\xc4\x87 do Oosthaven. Po zako\xc5\x84czeniu ewakuacji z Palembangu saperzy mieli zniszczy\xc4\x87 lini\xc4\x99 kolejow\xc4\x85 biegn\xc4\x85c\xc4\x85 do portu. Nale\xc5\xbcy zaznaczy\xc4\x87, \xc5\xbce ewakuacja zosta\xc5\x82a uzgodniona z gen. Wavellem wieczorem 15 lutego._NEWLINE_15 lutego si\xc5\x82y morskie ABDACOM sk\xc5\x82adaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 z kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w Hr. Ms. "De Ruyter", "Java", "Tromp", HMS "Exeter" i HMAS "Hobart" oraz 10 niszczycieli pod dow\xc3\xb3dztwem kadm. Karela Doormana dokona\xc5\x82y nieudanej pr\xc3\xb3by przechwycenia japo\xc5\x84skiej floty inwazyjnej. Samoloty z lotniskowca "Ry\xc5\xabj\xc5\x8d" oraz samoloty z baz l\xc4\x85dowych przeprowadzi\xc5\x82y seri\xc4\x99 atak\xc3\xb3w na alianckie okr\xc4\x99ty, zmuszaj\xc4\x85c flot\xc4\x99 alianck\xc4\x85 do wycofania si\xc4\x99 na po\xc5\x82udnie od Sumatry. _NEWLINE_Przygotowaniami do zniszczenia portu Oosthaven kierowa\xc5\x82 dow\xc3\xb3dca saper\xc3\xb3w I Korpusu Australijskiego. Zanim dosz\xc5\x82o do wydania rozkazu o ewakuacji, jednostki australijskie, kt\xc3\xb3re znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na Sumatrze, mia\xc5\x82y zlikwidowa\xc4\x87 desant w rejonie lotniska P1. Na front skierowano 2 bataliony z australijskiej 7. Dywizji Piechoty, 2/2 pionier\xc3\xb3w p\xc5\x82k. Williamsa oraz 2/3 karabin\xc3\xb3w maszynowych pp\xc5\x82k. Blackburna. Gdy rano Australijczycy dotarli w rejon walk, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce wojska holenderskie opu\xc5\x9bci\xc5\x82y ten obszar, co wi\xc4\x99cej, jedyna droga do Oosthaven by\xc5\x82a zablokowana przez uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w. Gen. Wavell nakaza\xc5\x82 brygadierowi Steele\'owi wszystkimi mo\xc5\xbcliwymi si\xc5\x82ami doprowadzi\xc4\x87 do ewakuacji oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w brytyjskich i australijskich._NEWLINE_Problemy z komunikowaniem si\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy poszczeg\xc3\xb3lnymi dow\xc3\xb3dztwami doprowadzi\xc5\x82y do kuriozalnej sytuacji. 14 lutego do Oosthaven przyby\xc5\x82y transportowce, na kt\xc3\xb3rych znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 3. pu\xc5\x82k huzar\xc3\xb3w maj\xc4\x85cych wesprze\xc4\x87 obron\xc4\x99 Sumatry. Gdy zako\xc5\x84czono wy\xc5\x82adunek rankiem 15 lutego, huzarzy ponownie musieli si\xc4\x99 zaokr\xc4\x99towa\xc4\x87 na transportowce i wr\xc3\xb3ci\xc4\x87 na Jaw\xc4\x99. _NEWLINE_16 lutego do Oosthaven przedosta\xc5\x82 si\xc4\x99 holenderski oficer, kt\xc3\xb3ry poinformowa\xc5\x82 brygadiera Steele\'a, \xc5\xbce Japo\xc5\x84czycy zdobyli Palembang (zniszczono wszystkie szyby naftowe z wyj\xc4\x85tkiem dw\xc3\xb3ch), Menggal\xc4\x99 oraz zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do Mandah, gdzie znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 oddzia\xc5\x82y brytyjskie pod dow\xc3\xb3dztwem mjr. Webstera. Rozpocz\xc4\x99to ewakuacj\xc4\x99. Do 20 lutego zdo\xc5\x82ano ewakuowa\xc4\x87 2500 ludzi personelu RAF-u, 1890 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy piechoty, 700 Holendr\xc3\xb3w i 1000 cywil\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy uciekali przed Japo\xc5\x84czykami. _NEWLINE_Szybkie zaj\xc4\x99cie p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodniego wybrze\xc5\xbca Sumatry sprawi\xc5\x82o, \xc5\xbce kilkana\xc5\x9bcie statk\xc3\xb3w z ewakuowanymi rannymi i \xc5\xbco\xc5\x82nierzami z Singapuru dosta\xc5\x82o si\xc4\x99 do japo\xc5\x84skiej niewoli. Taki los spotka\xc5\x82 statek, na kt\xc3\xb3rym ewakuowano australijski personel szpitala polowego, licz\xc4\x85cy 64 osoby. 14 lutego statek wszed\xc5\x82 do portu w Muntok na wyspie Bangka, kt\xc3\xb3ry zaj\xc4\x99ty by\xc5\x82 przez Japo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w. Piel\xc4\x99gniarki i lekarz Marton Drummond zostali rozstrzelani. Egzekucj\xc4\x99 prze\xc5\xbcy\xc5\x82a jedynie siostra Vivian Bullwinke, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a pojmana i osadzona w obozie jenieckim. 20 lutego gen. Wavell uzna\xc5\x82, \xc5\xbce Sumatra jest ostatecznie stracona. 24 lutego Japo\xc5\x84czycy zdobyli miasto Gelumbang odleg\xc5\x82e tylko 15 km od Palembangu. _NEWLINE_R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie z dzia\xc5\x82aniami w okolicach Palembangu Japo\xc5\x84czycy prowadzili dzia\xc5\x82ania w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Sumatrze. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym ich celem by\xc5\x82a wyspa Sabang oraz miasta Kutaradja (obecnie Banda Aceh), Langsa oraz Pangkalanbrandan i Penang. Do zaj\xc4\x99cia tych obszar\xc3\xb3w wyznaczono zesp\xc3\xb3\xc5\x82 kmdr. Kobayashi oraz silny zesp\xc3\xb3\xc5\x82 morski (5., 11. i 20. dywizjon niszczycieli oraz 7. dywizjon kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w). Si\xc5\x82y desantowe sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 z marynarzy. 12 lutego Japo\xc5\x84czycy wyl\xc4\x85dowali na wyspie Sabang w rejonie zatoki Balang. Dow\xc3\xb3dca holenderski p\xc5\x82k. G.F.V. Gosenson mia\xc5\x82 do swojej dyspozycji tylko 8 policjant\xc3\xb3w. Port Penang zosta\xc5\x82 zaj\xc4\x99ty bez oporu ze strony Holendr\xc3\xb3w. 29 marca g\xc5\x82\xc3\xb3wnodowodz\xc4\x85cy wojskami KNIL na Sumatrze gen. Overakker podpisa\xc5\x82 kapitulacj\xc4\x99. Do japo\xc5\x84skiej niewoli dosta\xc5\x82o si\xc4\x99 2000 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy holenderskich.'