b'\n_START_ARTICLE_\nArboretum w Bolestraszycach\n_START_PARAGRAPH_\nArboretum i Zak\xc5\x82ad Fizjografii w Bolestraszycach \xe2\x80\x93 po\xc5\x82o\xc5\xbcone w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 7 km na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny wsch\xc3\xb3d od Przemy\xc5\x9bla.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNale\xc5\xbcy do cennych zabytk\xc3\xb3w przyrody i kultury Polski, spe\xc5\x82niaj\xc4\x85cym r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodne zadania jako: obiekt przyrodniczy, kulturowy, dydaktyczny i naukowy. Pierwotnie utworzone na terenie historycznego za\xc5\x82o\xc5\xbcenia dworsko-ogrodowego, w kt\xc3\xb3rym w po\xc5\x82owie XIX wieku mieszka\xc5\x82 i tworzy\xc5\x82 malarz Piotr Micha\xc5\x82owski._NEWLINE_Arboretum powsta\xc5\x82o w 1975 roku. Organizatorem i konsekwentnym wykonawc\xc4\x85 w latach 1975-2002 by\xc5\x82 dr hab. Jerzy Pi\xc3\xb3recki. W pierwszym okresie powierzchnia Arboretum wynosi\xc5\x82a 9,23 ha, obecnie 308,13 ha; w tym w oddziale w Cisowej \xe2\x80\x93 283,13 ha i fort XIIIb \xe2\x80\x93 2,8 ha. W Bolestraszycach zrujnowane budynki dworskie z ko\xc5\x84ca XVIII wieku wyremontowano i zaadaptowano na pracownie, sale muzealne, pomieszczenia socjalne i gospodarcze. Przed nowymi nasadzeniami wykonano szczeg\xc3\xb3\xc5\x82ow\xc4\x85 inwentaryzacj\xc4\x99 uk\xc5\x82adu przestrzennego w oparciu o pomiar sytuacyjno-wysoko\xc5\x9bciowy, inwentaryzacj\xc4\x99 dendrologiczn\xc4\x85 oraz dokumentacj\xc4\x99 architektoniczn\xc4\x85 dotycz\xc4\x85c\xc4\x85 rekonstrukcji i renowacji historycznych budowli.\n_START_SECTION_\nKolekcja\n_START_PARAGRAPH_\nW Arboretum w Bolestraszycach zgromadzono kilka tysi\xc4\x99cy gatunk\xc3\xb3w, odmian, form ro\xc5\x9blin w kolekcjach m.in. dendrologicznej, pomologicznej, ro\xc5\x9blin wodnych, bagiennych, rzadkich, zagro\xc5\xbconych, gin\xc4\x85cych i chronionych we florze polskiej, ro\xc5\x9blin z rodziny wrzosowatych oraz szklarniowych, u\xc5\xbcytkowych i biblijnych._NEWLINE_W kolekcji dendrologicznej zgromadzono m.in. cisy (Taxus), magnolie (Magnolia), r\xc3\xb3\xc5\xbcaneczniki (Rhododendron) oraz liczne nasadzenia cypry\xc5\x9bnika b\xc5\x82otnego (Taxodium distichum), metasekwoi chi\xc5\x84skiej (Metasequoia glyptostroboides), k\xc5\x82okoczki po\xc5\x82udniowej (Staphylea pinnata) i mi\xc5\x82orz\xc4\x99bu dwuklapowego (Ginkgo biloba)._NEWLINE_Kolekcja rzadkich, zagro\xc5\xbconych, gin\xc4\x85cych i chronionych gatunk\xc3\xb3w flory polskiej zawiera ponad 130 takson\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z Pog\xc3\xb3rza Przemyskiego, Bieszczad\xc3\xb3w, Kotliny Sandomierskiej, Wo\xc5\x82ynia Zachodniego. Od wielu lat s\xc4\x85 prowadzone badania dotycz\xc4\x85ce gatunk\xc3\xb3w rzadkich, m.in. marsylii czterolistnej, kotewki orzecha wodnego, szachownicy kostkowatej, wisienki stepowej._NEWLINE_W Arboretum w grupach ekologicznych zgromadzono kolekcje ro\xc5\x9blin wodnych i bagiennych. Na niewielkich area\xc5\x82ach utworzono ogr\xc3\xb3dki skalne. W kolekcji ro\xc5\x9blin szklarniowych gromadzone s\xc4\x85 gatunki pochodz\xc4\x85ce z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych stref klimatycznych, w tym najliczniej z obszaru Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego. W ma\xc5\x82opolskiej historycznej kolekcji jab\xc5\x82oni w Bolestraszycach, jak i w Cisowej zgromadzono historyczne odmiany, formy jab\xc5\x82oni (Malus domestica). Charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 one d\xc5\x82ugowieczno\xc5\x9bci\xc4\x85 i podwy\xc5\xbcszon\xc4\x85 odporno\xc5\x9bci\xc4\x85 na niskie temperatury i choroby. W kolekcji pomologicznej zgromadzono tak\xc5\xbce licznie derenie jadalne (Cornus mas, pierwsza kolekcja derenia w Polsce), czere\xc5\x9bni\xc4\x99 ptasi\xc4\x85 (Prunus avium) i grusz\xc4\x99 pospolit\xc4\x85 (Pyrus communis)._NEWLINE_W herbarium Arboretum zebrano 24 tys. arkuszy ro\xc5\x9blin naczyniowych i porost\xc3\xb3w zgromadzonych z terenu Polski po\xc5\x82udniowo-wschodniej. Prowadzona jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dokumentacja i archiwum dotycz\xc4\x85ce za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 ogrodowych oraz pomnikowych i doborowych drzew krajowych i obcych z terenu Podkarpacia. Zgromadzono kserokopie i przerysy map katastralnych dla ponad 400 ogrod\xc3\xb3w oraz bogate archiwum fotograficzne. Wydano drukiem w trzech zwartych tytu\xc5\x82ach \xe2\x80\x93 Ogrody i parki Podkarpacia._NEWLINE_Przestrzennie najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 powierzchni\xc4\x85 Arboretum Bolestraszyce jest Oddzia\xc5\x82 w Cisowej (283 ha, 380-460 m n.p.m.) po\xc5\x82o\xc5\xbcony na Pog\xc3\xb3rzu Przemyskim. Jest to rozleg\xc5\x82a polana porolna w otoczeniu las\xc3\xb3w bukowo-jod\xc5\x82owych. Prowadzone s\xc4\x85 tu badania nad wt\xc3\xb3rn\xc4\x85 sukcesj\xc4\x85 le\xc5\x9bn\xc4\x85 oraz nad ochron\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9bci biologicznej. Zak\xc5\x82adane s\xc4\x85 zwarte wielkopowierzchniowe nasadzenia drzew i prowadzone zaj\xc4\x99cia edukacyjne.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 edukacyjna, muzealna i wydawnicza\n_START_PARAGRAPH_\nCorocznie Arboretum odwiedza ok. 100 000 os\xc3\xb3b, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci m\xc5\x82odzie\xc5\xbc szkolna. W Arboretum dzia\xc5\x82a Centrum Edukacji Dziedzictwa Kulturowo-Przyrodniczego, kt\xc3\xb3re prowadzi r\xc3\xb3\xc5\xbcne formy zaj\xc4\x99\xc4\x87 edukacyjnych (lekcje, odczyty, prelekcje, seminaria, wyk\xc5\x82ady, konkursy, praktyki, plenery, warsztaty, szkolenia) dla dzieci i m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy szkolnej, student\xc3\xb3w, nauczycieli i innych os\xc3\xb3b zainteresowanych. Corocznie organizowany jest Mi\xc4\x99dzynarodowy Plener Artystyczny Wiklina w Arboretum. Prowadzona jest Galeria u Piotra, w kt\xc3\xb3rej s\xc4\x85 prezentowane wystawy malarskie, fotograficzne i in. W Muzeum Przyrodniczym, gromadzone s\xc4\x85 i przechowywane zbiory, zw\xc5\x82aszcza dendrologiczne i paleontologiczne. Prezentowana jest sta\xc5\x82a wystawa ornitologiczna polskich gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w. Wystawa fotograficzna autorstwa Jerzego Pi\xc3\xb3reckiego Drzewa, zabytkowe ogrody i dwory przedstawia unikalne zdj\xc4\x99cia dawnych ogrod\xc3\xb3w dworskich, majestatyczne drzewa oraz inne ro\xc5\x9bliny. Wystawa fotograficzna pt. XXX lat Arboretum Bolestraszyce przedstawia fotografie ro\xc5\x9blin z kolekcji w\xc5\x82asnych. Sta\xc5\x82ym wydawnictwem s\xc4\x85 zeszyty naukowe \xe2\x80\x93 Arboretum Bolestraszyce, Index Seminum. Regularnie wydawane s\xc4\x85 materia\xc5\x82y edukacyjne jak przewodniki, poczt\xc3\xb3wki i foldery.'