b"\n_START_ARTICLE_\nGuarino da Verona\n_START_PARAGRAPH_\nGuarino z Werony lub Guarino Guarini (ur. 1370, zm. 14 grudnia 1460 w Ferrarze) \xe2\x80\x93 w\xc5\x82oski humanista, filolog i pedagog.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzony w Weronie, uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 w szkole Giovanniego z Rawenny. Studiowa\xc5\x82 grek\xc4\x99 w Konstantynopolu, gdzie przez pi\xc4\x99\xc4\x87 lat by\xc5\x82 uczniem Manuela Chryzolorasa._NEWLINE_Kiedy w 1408 powraca\xc5\x82 stamt\xc4\x85d do Italii, mia\xc5\x82 ze sob\xc4\x85 dwie skrzynie cennych greckich manuskrypt\xc3\xb3w (mia\xc5\x82o ich by\xc4\x87 50), kt\xc3\xb3re uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 z wielkim trudem zdoby\xc4\x87. M\xc3\xb3wi si\xc4\x99, \xc5\xbce jedn\xc4\x85 z nich straci\xc5\x82 wskutek rozbicia si\xc4\x99 okr\xc4\x99tu, co sprawi\xc5\x82o, \xc5\xbce osiwia\xc5\x82 w ci\xc4\x85gu jednej nocy. Po powrocie do Italii, zarabia\xc5\x82 na \xc5\xbcycie jako nauczyciel j\xc4\x99zyka greckiego i \xc5\x82aci\xc5\x84skiego - we Florencji, Wenecji i Weronie. Kiedy w 1414 roku przyby\xc5\x82 do Wenecji towarzyszy\xc5\x82a mu ju\xc5\xbc tak wielka s\xc5\x82awa, \xc5\xbce na jego powitanie wyleg\xc5\x82y t\xc5\x82umy wenecjan. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny uczestnik tego wydarzenia pisze, i\xc5\xbc zdawa\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce cesarz przyje\xc5\xbcd\xc5\xbca do Wenecji, tyle ludzi wysz\xc5\x82o na spotkanie s\xc5\x82ynnego uczonego. Z powodu zarazy w 1416 roku Guarino przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do rodzinnej Werony. Rajcy miejscy nie widz\xc4\x85c innej mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci przywi\xc4\x85zania uczonego do Werony, postanowili go o\xc5\xbceni\xc4\x87. Intryga uda\xc5\x82a si\xc4\x99 dzi\xc4\x99ki pomocy matki Guarina i o\xc5\xbceniono go z Tadde\xc4\x85 Cendrat\xc4\x85 di Niccoli. Nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwy humanista skar\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, \xc5\xbce tak go omotano, \xc5\xbce da\xc5\x82 w\xc5\x82asn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99. Guarino za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Weronie prywatn\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra szybko zyska\xc5\x82a du\xc5\xbc\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87. Z powodu nawracaj\xc4\x85cych epidemii morowej zarazy musia\xc5\x82 jednak trzykrotnie przenosi\xc4\x87 si\xc4\x99 w g\xc3\xb3ry do Valpolicella, do maj\xc4\x85tku \xc5\xbcony. Niedogodno\xc5\x9bci te wykorzysta\xc5\x82 Miko\xc5\x82aj III d'Este, proponuj\xc4\x85c Guarinowi przeniesienie si\xc4\x99 do Ferrary. Wprawdzie Werona nie chcia\xc5\x82a na to pocz\xc4\x85tkowo wyrazi\xc4\x87 zgody, jednak po d\xc5\x82u\xc5\xbcszych uk\xc5\x82adach prowadzonych przez doradc\xc4\x99 Miko\xc5\x82aja III, Giacoma Giglioli, w kwietniu 1429 roku Guarino przeprowadzi\xc5\x82 si\xc4\x99 do Ferrary. Poniewa\xc5\xbc i tam wybuch\xc5\x82a w tym czasie zaraza musia\xc5\x82 z pocz\xc4\x85tku przez osiem miesi\xc4\x99cy tu\xc5\x82a\xc4\x87 si\xc4\x99 po podferraryjskich wioskach z \xc5\xbcon\xc4\x85, jedena\xc5\x9bciorgiem dzieci, kilkorgiem s\xc5\x82u\xc5\xbcby i dzie\xc4\x87mi Gigliolego, kt\xc3\xb3re ten powierzy\xc5\x82 opiece uczonego, obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 o ich zdrowie w Ferrarze. Ostatecznie zim\xc4\x85 1429 roku sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x99cioletni Guarino zamieszka\xc5\x82 na dobre w Ferrarze.\n_START_SECTION_\nSzko\xc5\x82a w Ferrarze\n_START_PARAGRAPH_\nMiko\xc5\x82aj III powierzy\xc5\x82 Guarinowi wykszta\xc5\x82cenie syna Leonella, naznaczaj\xc4\x85c, \xc5\x9bwietn\xc4\x85 jak na owe czasy, pensj\xc4\x99 350 dukat\xc3\xb3w rocznie. Guarino za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Ferrarze szko\xc5\x82\xc4\x99 z konwiktem, na wz\xc3\xb3r tej jak\xc4\x85 w 1408 roku za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Padwie Grek Barzizza, kt\xc3\xb3ry sprowadziwszy dobrych nauczycieli, zapewni\xc5\x82 sobie liczny udzia\xc5\x82 m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy z bogatych rodzin weneckich, p\xc5\x82ac\xc4\x85cej za nauk\xc4\x99 40 skud\xc3\xb3w rocznego utrzymania. Guarino zaj\xc4\x99ty wyk\xc5\x82adami na Uniwersytecie i przer\xc3\xb3\xc5\xbcnymi obowi\xc4\x85zkami, po\xc5\x9bwi\xc4\x99ca\xc5\x82 m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy, kt\xc3\xb3ra u niego mieszka\xc5\x82a wieczory. Zapa\xc5\x82 do nauki by\xc5\x82 tak przemo\xc5\xbcny, \xc5\xbce jak wspomina jeden z uczni\xc3\xb3w, zar\xc3\xb3wno on, jak i jego koledzy najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej uczyli si\xc4\x99 do p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, a ju\xc5\xbc o trzeciej z rana wstawali, by dalej pracowa\xc4\x87. Inny ucze\xc5\x84 Guarina opowiada w li\xc5\x9bcie, \xc5\xbce z tak\xc4\x85 rozkosz\xc4\x85 oddaje si\xc4\x99 studiom humanistycznym, \xc5\xbce nawet podczas \xc4\x87wicze\xc5\x84 fizycznych nie rozstaje si\xc4\x99 z ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x85 i przy ka\xc5\xbcdej sposobno\xc5\x9bci wraz z kolegami rozmawiaj\xc4\x85 z nauczycielem o Grekach i Rzymianach._NEWLINE_Szko\xc5\x82a Guarina dzieli\xc5\x82a si\xc4\x99 na trzy oddzia\xc5\x82y: na kurs elementarny, gramatyk\xc4\x99 i retoryk\xc4\x99 i mia\xc5\x82a za zadanie nauczy\xc4\x87 m\xc5\x82odzie\xc5\xbc po \xc5\x82acinie i po grecku, zapozna\xc4\x87 j\xc4\x85 ze staro\xc5\xbcytnymi autorami i wyrobi\xc4\x87 w niej gi\xc4\x99tko\xc5\x9b\xc4\x87 umys\xc5\x82u, wprawiaj\xc4\x85c j\xc4\x85 w dyskusjach na najprzer\xc3\xb3\xc5\xbcniejsze tematy, od pospolitych po \xc5\x9bci\xc5\x9ble filozoficzne. Jednym z ulubionych temat\xc3\xb3w rozm\xc3\xb3w by\xc5\x82 sp\xc3\xb3r o dziewiczo\xc5\x9b\xc4\x87 Dydony, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 to cnot\xc4\x99 inaczej przedstawia\xc5\x82a rzymska poezja, a inaczej historiografia. Guarino dba\xc5\x82, by m\xc5\x82odzie\xc5\xbc by\xc5\x82a weso\xc5\x82a, bawi\xc5\x82a si\xc4\x99, dowcipkowa\xc5\x82a. Pomi\xc4\x99dzy uczniami kwit\xc5\x82a satyra, do kt\xc3\xb3rej powody dawa\xc5\x82y niejednokrotnie panie profesorowe, ch\xc4\x99tne widzie\xc4\x87 w kt\xc3\xb3rym\xc5\x9b ze student\xc3\xb3w przysz\xc5\x82ego m\xc4\x99\xc5\xbca swojej c\xc3\xb3rki. Mistrz dba\xc5\x82 te\xc5\xbc o swoj\xc4\x85 powag\xc4\x99 wobec m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy, zaproszony na bankiet odpowiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce stary cz\xc5\x82owiek jak on nie powinien hamowa\xc4\x87 weso\xc5\x82ego nastroju ich uczty._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XV wieku spory rozg\xc5\x82os po\xc5\x9br\xc3\xb3d pedagog\xc3\xb3w zyska\xc5\x82a wydana w 1404 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbcka Pierpaula Vergeria De ingenuis moribus ac liberalibus studiis ad Ubertinum Carrariensem, napisana jako podr\xc4\x99cznik wychowania dla Ubertina, syna Franciszka Novella II, signora Carrary. Vergerio w swojej pracy opar\xc5\x82 si\xc4\x99 na zasadach wychowawczych, kt\xc3\xb3re wyczyta\xc5\x82 u autor\xc3\xb3w greckich i rzymskich: Platona, Arystotelesa, Plutarcha, Cycerona i Kwintyliana. Zaleca\xc5\x82 by wychowanie oprze\xc4\x87 na nauce literatury, muzyki, rysunku i szermierki. Guarino rozwin\xc4\x85\xc5\x82 system Vergeria, dysponuj\xc4\x85c swoim uczniom takie \xc4\x87wiczenia cia\xc5\x82a jak: polowania, p\xc5\x82ywanie i ta\xc5\x84ce (co by\xc5\x82o przeciwne zasadom Vergeria). Dba\xc5\x82 te\xc5\xbc o wpojenie swoim uczniom zdrowych zasad moralnych i ich rozw\xc3\xb3j duchowy, dlatego te\xc5\xbc swych podopiecznych codziennie rano prowadzi\xc5\x82 na msz\xc4\x99 do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a._NEWLINE_Do jego szko\xc5\x82y przyje\xc5\xbcd\xc5\xbca\xc5\x82a m\xc5\x82odzie\xc5\xbc z Anglii, Francji, Niemiec, Polski i W\xc4\x99gier. Giovanni di Cisinga zwany Pananiuszem zosta\xc5\x82 przywieziony do szko\xc5\x82y gdy mia\xc5\x82 trzyna\xc5\x9bcie lat i pozosta\xc5\x82 w niej do uko\xc5\x84czenia dwudziestu czterech lat. Cz\xc4\x99sto wyk\xc5\x82adom Guarina przys\xc5\x82uchiwali si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ludzie doro\xc5\x9bli, w tym dygnitarze ferraryjscy._NEWLINE_Zak\xc5\x82ad Guarina by\xc5\x82 drug\xc4\x85 tego typu plac\xc3\xb3wk\xc4\x85 po za\xc5\x82o\xc5\xbconej w 1425 roku w Mantui szkole Vittorina della Feltre._NEWLINE_Do przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Guarina nale\xc5\xbca\xc5\x82 znany w\xc5\x82oski malarz Vittorio Pisano zwany Pisanello, kt\xc3\xb3ry od 1435 roku wielokrotnie go\xc5\x9bci\xc5\x82 u niego w Ferrarze._NEWLINE_W 1438 roku i w latach nast\xc4\x99pnych Guarino wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 jako t\xc5\x82umacz z greckiego na soborze w Ferrarze i we Florencji. Zmar\xc5\x82 w Ferrarze w roku 1460.\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nJego g\xc5\x82\xc3\xb3wne dzie\xc5\x82a to t\xc5\x82umaczenia Strabona i niekt\xc3\xb3rych \xc5\xbbywot\xc3\xb3w Plutarcha, kompendium gramatyki greckiej Chrysolorasa i seria komentarzy do Persjusza, Juwenalisa, Marcjalisa i niekt\xc3\xb3rych pism Arystotelesa i Cycerona._NEWLINE_Pozostawi\xc5\x82 te\xc5\xbc po sobie mowy i listy oraz troch\xc4\x99 utwor\xc3\xb3w wierszowanych, w tym cztery epitafia na \xc5\x9bmier\xc4\x87 Miko\xc5\x82aja III. Nie przedstawiaj\xc4\x85 one jednak wi\xc4\x99kszej warto\xc5\x9bci, b\xc4\x99d\xc4\x85c przejawem typowej dla tego okresu literatury dworskiej."