b'\n_START_ARTICLE_\nSystem Rezerwy Federalnej\n_START_PARAGRAPH_\nSystem Rezerwy Federalnej, potocznie Rezerwa Federalna (ang. Federal Reserve System, skr\xc3\xb3towo Federal Reserve, potocznie Fed) \xe2\x80\x93 bank centralny Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych._NEWLINE_Bank ten powsta\xc5\x82 na mocy Ustawy o Rezerwie Federalnej z 1913 roku. Ustawa by\xc5\x82a wielokrotnie nowelizowana, najistotniejsze zmiany wprowadzono w latach 1933 i 1935 oraz w roku 2010. Ustawy z lat trzydziestych XX wieku utworzy\xc5\x82y z\xc2\xa0siedmioosobowej Rady Gubernator\xc3\xb3w faktyczne j\xc4\x85dro decyzyjne banku. Ponadto ustaw\xc4\x85 bankow\xc4\x85 (Banking Act 1933) utworzono Federalny Komitet do spraw Operacji Otwartego Rynku (Federal Open Market Committee \xe2\x80\x93 FOMC), odpowiedzialny za decyzje w przedmiocie kszta\xc5\x82towania za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 ameryka\xc5\x84skiej polityki pieni\xc4\x99\xc5\xbcnej. Jednocze\xc5\x9bnie kolejn\xc4\x85 ustaw\xc4\x85 bankow\xc4\x85 (Banking Act 1935) przyznano w tym gremium wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 absolutn\xc4\x85 powo\xc5\x82ywanym przez prezydenta cz\xc5\x82onkom Rady Gubernator\xc3\xb3w. Ustawa Dodda-Franka z 2010 zmodyfikowa\xc5\x82a natomiast spos\xc3\xb3b wyboru prezes\xc3\xb3w poszczeg\xc3\xb3lnych bank\xc3\xb3w systemu, zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82a uprawnienia nadzorcze banku nad sektorem finansowym w Stanach Zjednoczonych oraz uporz\xc4\x85dkowa\xc5\x82a kwestie rozliczania banku z jego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszymi instytucjami maj\xc4\x85cymi zadania banku centralnego by\xc5\x82y Pierwszy Bank Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych (First Bank of the United States) dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy w latach 1791\xe2\x80\x931811 i Drugi Bank Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych (Second Bank of the United States) (1816\xe2\x80\x931836). R\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82y si\xc4\x99 w wielu miejscach od dzisiejszych bank\xc3\xb3w centralnych (4/5 akcji tak pierwszego, jak i drugiego banku znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w r\xc4\x99kach prywatnych, zarz\xc4\x85dza\xc5\x82o nim 25 dyrektor\xc3\xb3w, z czego tylko pi\xc4\x99ciu by\xc5\x82o mianowanych przez rz\xc4\x85d federalny). Ich specyfika przejawia\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w tym, \xc5\xbce dzia\xc5\x82a\xc5\x82y na mocy przyznanej przez rz\xc4\x85d federalny dwudziestoletniej licencji. Niepodwa\xc5\xbcaln\xc4\x85 zalet\xc4\x85 obydwu instytucji by\xc5\x82o to, \xc5\xbce poprzez sie\xc4\x87 oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w usprawnia\xc5\x82y transfer \xc5\x9brodk\xc3\xb3w federalnych na terytorium ameryka\xc5\x84skim, uzyska\xc5\x82y tak\xc5\xbce \xc5\x9brodki do dyscyplinowania bank\xc3\xb3w komercyjnych do wykupu wyemitowanych przez nie pieni\xc4\x99dzy._NEWLINE_W latach ery wolnej bankowo\xc5\x9bci (1837\xe2\x80\x931862) formalnie nie by\xc5\x82o banku centralnego dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cego na terytorium ca\xc5\x82ych Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, a banki funkcjonowa\xc5\x82y na podstawie regulacji stanowych (co w efekcie doprowadzi\xc5\x82o do tego, \xc5\xbce wydawa\xc5\x82y r\xc3\xb3\xc5\xbcne banknoty, mia\xc5\x82y niejednolite wymagania co do rezerw itd.). Brak nadzoru powodowa\xc5\x82 bankructwo po\xc5\x82owy bank\xc3\xb3w, a \xc5\x9bredni czas ich funkcjonowania wynosi\xc5\x82 pi\xc4\x99\xc4\x87 lat. W 1863 ustanowiono system bank\xc3\xb3w krajowych (tak\xc5\xbce prywatnych), ujednolicono pieni\xc4\x85dz i wprowadzono nadz\xc3\xb3r nad bankami krajowymi \xe2\x80\x93 nadzorc\xc4\x85 by\xc5\x82 funkcjonuj\xc4\x85cy do dzi\xc5\x9b przy Departamencie Skarbu Urz\xc4\x85d Kontrolera Waluty (Office of the Comptroller of the Currency \xe2\x80\x93 OCC)._NEWLINE_W wyniku paniki bankowej z 1907 r. w listopadzie 1910 senator Nelson Aldrich zwo\xc5\x82a\xc5\x82 poufn\xc4\x85 konferencj\xc4\x99, zapraszaj\xc4\x85c czo\xc5\x82owych ameryka\xc5\x84skich finansist\xc3\xb3w do Jekyll Island Club w stanie Georgia. Podczas tej konferencji mieli omawia\xc4\x87 polityk\xc4\x99 monetarn\xc4\x85 i funkcjonowanie systemu bankowego. Po tym spotkaniu, Aldrich i Abram Andrew (zast\xc4\x99pca sekretarza Departamentu Skarbu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych), Paul Warburg (reprezentuj\xc4\x85cy Kuhn, Loeb & Co.), Frank A. Vanderlip (nast\xc4\x99pca Jamesa Stillmana na stanowisku prezesa National City Bank of New York, obecnie znanego jako Citibank), Henry P. Davison (wsp\xc3\xb3lnik J.P. Morgan & Company), Charles D. Norton (prezes First National Bank of New York) i Benjamin Strong (reprezentuj\xc4\x85cy J.P. Morgana) zaprezentowali projekt ustawy tworz\xc4\x85cej ameryka\xc5\x84ski bank centralny._NEWLINE_Wbrew powszechnej opinii nie sta\xc5\x82 si\xc4\x99 on jednak powszechnie obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cym prawem w USA. Partia Aldricha przegra\xc5\x82a bowiem wybory do Kongresu w 1910 (co nie dawa\xc5\x82o mu szansy na przeforsowanie projektu ustawy), natomiast wybrany w 1912 prezydent Woodrow Wilson, widz\xc4\x85c potrzeb\xc4\x99 g\xc5\x82\xc4\x99bokiej reformy ameryka\xc5\x84skiego prawa bankowego, skupi\xc5\x82 wok\xc3\xb3\xc5\x82 siebie w\xc5\x82asn\xc4\x85 grup\xc4\x99 polityk\xc3\xb3w i ekspert\xc3\xb3w i to z tego \xc5\x9brodowiska wyszed\xc5\x82 g\xc5\x82osowany p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Kongresie projekt ustawy. Najwa\xc5\xbcniejsze postacie z tego gremium to szefowie stosownych komisji Kongresu w\xc5\x82a\xc5\x9bciwych do spraw bankowo\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 Carter Glass (kongresmen) i Robert Owen (senator). Wa\xc5\xbcn\xc4\x85 postaci\xc4\x85 by\xc5\x82 tak\xc5\xbce Henry Parker Willis (profesor ekonomii na Washington and Lee University). Pod koniec grudnia 1912 przedstawili oni prezydentowi elektowi projekt ustawy. Po wielu negocjacjach \xe2\x80\x93 zar\xc3\xb3wno tych podj\xc4\x99tych w Kongresie, jak i przeprowadzonych wraz z Komisj\xc4\x85 Monetarn\xc4\x85 Stowarzyszenia Bank\xc3\xb3w Ameryka\xc5\x84skich (American Bankers Association) \xe2\x80\x93 ostateczny tekst ustawy powo\xc5\x82uj\xc4\x85cej ameryka\xc5\x84ski bank centralny zosta\xc5\x82 uchwalony przez Kongres i podpisany 23 grudnia 1913 przez prezydenta Woodrowa Wilsona.\n_START_SECTION_\nZyski\n_START_PARAGRAPH_\nWszystkie zyski s\xc4\x85 w pierwszej kolejno\xc5\x9bci przeznaczane na wyp\xc5\x82at\xc4\x99 6% rocznych dywidend dla bank\xc3\xb3w cz\xc5\x82onkowskich; pozosta\xc5\x82a kwota zostaje przekazana Departamentowi Skarbu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych \xe2\x80\x93 przyk\xc5\x82adowo w 2007 roku Departament Skarbu dosta\xc5\x82 ponad 97% osi\xc4\x85gni\xc4\x99tego zysku.'