b'\n_START_ARTICLE_\nPolnische Wirtschaft\n_START_PARAGRAPH_\nPolnische Wirtschaft (pol. polskie gospodarzenie) \xe2\x80\x93 stereotypowe, negatywne okre\xc5\x9blenie funkcjonuj\xc4\x85ce w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie niemieckim, dotycz\xc4\x85ce organizacji spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa polskiego. Wed\xc5\x82ug tego stereotypu domy\xc5\x9blnie \xe2\x80\x9epolnische Wirtschaft\xe2\x80\x9d oznacza skrajn\xc4\x85 niegospodarno\xc5\x9b\xc4\x87, brak planowania i manier oraz brud.\n_START_SECTION_\nHistoria poj\xc4\x99cia\n_START_PARAGRAPH_\nOkre\xc5\x9blenie to prawdopodobnie powsta\xc5\x82o w okresie I rozbioru Polski, gdy pruskie w\xc5\x82adze usi\xc5\x82owa\xc5\x82y w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci niemieckiej wyrobi\xc4\x87 przekonanie o s\xc5\x82uszno\xc5\x9bci dokonanego rozbioru. W tym czasie funkcjonowa\xc5\x82o ono wy\xc5\x82\xc4\x85cznie w ni\xc5\xbcszych warstwach spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa niemieckiego. Stereotyp ten trafi\xc5\x82 do \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci wy\xc5\xbcszych sfer spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa niemieckiego pod koniec XVIII wieku za pomoc\xc4\x85 list\xc3\xb3w Georga Forstera, kt\xc3\xb3ry wychowywa\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d niemieckiej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci Prus Kr\xc3\xb3lewskich i w dzieci\xc5\x84stwie mia\xc5\x82 kontakt z mieszcza\xc5\x84stwem i ch\xc5\x82opami niemieckimi z okolic Gda\xc5\x84ska._NEWLINE_To stereotypowe okre\xc5\x9blenie by\xc5\x82o u\xc5\xbcywane w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie, m.in. przez takie postacie jak Karol Marks, Fryderyk Engels, Otto von Bismarck czy Carl von Clausewitz. W czasach krystalizowania si\xc4\x99 niemieckiego pa\xc5\x84stwa narodowego w XIX wieku negatywny wyd\xc5\xbawi\xc4\x99k tego okre\xc5\x9blenia by\xc5\x82 popularyzowany przez takich, tworz\xc4\x85cych w duchu idei narodowej, pisarzy jak Ernst Moritz Arndt, Gustav Freytag, Clara Viebig czy Heinrich von Treitschke (powsta\xc5\x82 ca\xc5\x82y nurt nazywany Ostmarkenliteratur dotycz\xc4\x85cy Pozna\xc5\x84skiego). Stereotyp ten by\xc5\x82 tak\xc5\xbce wykorzystywany przez niemieckie pa\xc5\x84stwo nazistowskie w okresie silnych napi\xc4\x99\xc4\x87 narodowych w okresie mi\xc4\x99dzywojennym i w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej do usprawiedliwiania napa\xc5\x9bci na Polsk\xc4\x99 i traktowania Polak\xc3\xb3w jako mniej warto\xc5\x9bciowych ludzi. Mia\xc5\x82 on wtedy bardzo ostry wyd\xc5\xbawi\xc4\x99k i budzi\xc5\x82 silne emocje._NEWLINE_Wyra\xc5\xbcenie \xe2\x80\x9epolnische Wirtschaft\xe2\x80\x9d ma negatywny wyd\xc5\xbawi\xc4\x99k w uszach cz\xc4\x99\xc5\x9bci Niemc\xc3\xb3w do dzisiaj. W wydanym w 1987 roku S\xc5\x82owniku potocznego j\xc4\x99zyka niemieckiego (W\xc3\xb6rterbuch der deutschen Umgangssprache pod redakcj\xc4\x85 Heinza K\xc3\xbcppera) \xe2\x80\x9epolnische Wirtschaft\xe2\x80\x9d funkcjonuje jako synonim \xe2\x80\x9eniewyobra\xc5\xbcalnego nie\xc5\x82adu\xe2\x80\x9d. Negatywna wymowa tego stereotypu traci jednak w ostatnich latach na sile.\n_START_SECTION_\nPoj\xc4\x99cie w kulturze\n_START_PARAGRAPH_\nPoj\xc4\x99cie pojawia si\xc4\x99 w licznych tekstach niemieckoj\xc4\x99zycznych, pocz\xc4\x85wszy od operetki i literatury pi\xc4\x99knej, poprzez publicystyk\xc4\x99, s\xc5\x82owniki i encyklopedie. _NEWLINE_W 1889, w Hamburgu pokazano operetk\xc4\x99 pod tytu\xc5\x82em "Polnische Wirtschaft", kt\xc3\xb3rej autorami byli Hermann Zumpe, Richard Geere i West. W 1910, w Berlinie ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 druga, pod tym samym tytu\xc5\x82em (autorzy to Kurt Kraatz, Georg Olkonsky i Jean Gilbert, czyli Maks Winterfeld). To drugie dzie\xc5\x82o pokazywano a\xc5\xbc 2315 razy w sezonie 1911-1912 i zaj\xc4\x99\xc5\x82o ono trzecie miejsce po Weso\xc5\x82ej wd\xc3\xb3wce i Ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczce dolara. _NEWLINE_Stereotyp by\xc5\x82 szczeg\xc3\xb3lnie uwypuklany w ksenofobicznym nurcie Ostmarkenliteratur, gdzie polska wie\xc5\x9b przedstawiano jako obraz n\xc4\x99dzy i rozpaczy, ba\xc5\x82aganu i chaosu ulokowanego w szarym, depresyjnym krajobrazie. Polskie gospodarstwa by\xc5\x82y brudne, stare, szare, zaniedbane, rzadko kiedy dwupi\xc4\x99trowe, z bardzo w\xc4\x85skim frontem, nie starsze ni\xc5\xbc pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85t lat. Stare baraki z czas\xc3\xb3w polskiej \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci uleg\xc5\x82y zniszczeniu podczas wojen, powsta\xc5\x84 i po\xc5\xbcar\xc3\xb3w (Johannes H\xc3\xb6ffner, Das Moor). Ju\xc5\xbc sam widok polskiej wsi musi cz\xc5\x82owieka nape\xc5\x82nia\xc4\x87 smutkiem. Brud, zaniedbanie i bieda tworz\xc4\x85 tu typow\xc4\x85 sygnatur\xc4\x99 cz\xc5\x82owieka i budowli. Ani kwietnik, ani ogr\xc3\xb3dek nie daj\xc4\x85 tu wytchnienia oczom, w ko\xc5\x84cu tylko kilka n\xc4\x99dznych, skar\xc5\x82owacia\xc5\x82ych drzew owocowych stanowi nader skromna ozdob\xc4\x99 (Volk, Berlin). \xc2\xa0Erich Flie\xc3\x9f w powie\xc5\x9bci Zal Mavet pisze: gliniane domy, strzechy, wal\xc4\x85ce si\xc4\x99 stajnie i na wp\xc3\xb3\xc5\x82 zgni\xc5\x82e studnie z \xc5\xbcurawiem robi\xc5\x82y do\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbca\xc5\x82osne wra\xc5\xbcenie. Brudna m\xc5\x82odzie\xc5\xbc mieszkaj\xc4\x85ca we wsi, przewa\xc5\xbcnie ubrana tylko w brudn\xc4\x85, podarta koszul\xc4\x99, [...] za to z grub\xc4\x85 futrzana czapk\xc4\x85 na ko\xc5\x82tunowatej czuprynie - \xc5\xbceby nie zmarz\xc5\x82y wszy. Clara Viebig w powie\xc5\x9bci \xc5\x9api\xc4\x85ca armia wskaza\xc5\x82a, \xc5\xbce na wsi polskiej wirowa\xc5\x82y tumany kurzu, ujada\xc5\x82y psy, dzieci ubrane tylko w koszulk\xc4\x99, p\xc3\xb3\xc5\x82nagie kr\xc4\x99ci\xc5\x82y si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy \xc5\x9bwiniami na ulicy, krzycz\xc4\x85c przera\xc5\xbaliwie za przeje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85cymi przez wie\xc5\x9b powozami. Polskie izby by\xc5\x82y zamieszkane przez ludzi i zwierz\xc4\x99ta, zadymione, duszne i brudne. Nie brakowa\xc5\x82o za to w nich \xc5\x9bwi\xc4\x99tych obraz\xc3\xb3w. _NEWLINE_W Ostmarkenliteratur uporczywie powielane jest kilka schemat\xc3\xb3w polnische Wirtschaft: dzieci w lichych koszulkach, zwierz\xc4\x99ta i ludzie zamieszkali wsp\xc3\xb3lnie, drzwi na jednym zawiasie, wymar\xc5\x82e pola i domy widziane przez kolonist\xc4\x99 z pag\xc3\xb3rka. Polskie gospodarstwa obowi\xc4\x85zkowo musia\xc5\x82y by\xc4\x87 n\xc4\x99dzne i pe\xc5\x82ne brudu. Jeden z bohater\xc3\xb3w Flie\xc3\x9fa wyr\xc3\xb3s\xc5\x82 na silnego i zdrowego ch\xc5\x82opca, mimo samotno\xc5\x9bci, cz\xc4\x99sto kiepskiej opieki, niewiarygodnego brudu prawdziwego polskiego gospodarstwa rolnego. Pierzyny i prze\xc5\x9bcierad\xc5\x82a by\xc5\x82y latami nie prane (podobnie jak ubrania i ko\xc5\xbcuchy), chleby wyci\xc4\x85gane z pieca i k\xc5\x82adzione na pod\xc5\x82odze w kurzych odchodach, a kobiety zaniedbane (gdy wyj\xc4\x85tkowo pojawia\xc5\x82a si\xc4\x99 relatywnie czysta, to okazywa\xc5\x82a si\xc4\x99 z\xc5\x82odziejk\xc4\x85 lub oszustk\xc4\x85)._NEWLINE_Podobnie jak wsie liche by\xc5\x82y te\xc5\xbc drogi, piaszczyste, b\xc5\x82otniste i nieprzejezdne. Gospody to r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc miejsca brudne, z ka\xc5\x82u\xc5\xbcami piwa, zaniedbanymi firankami, fatalnie o\xc5\x9bwietlone, za to pe\xc5\x82ne spiskuj\xc4\x85cych Polak\xc3\xb3w, kombinuj\xc4\x85cych jak zaszkodzi\xc4\x87 Niemcom. _NEWLINE_Paul Oskar H\xc3\xb6cker wyda\xc5\x82 w 1896 oko\xc5\x82o 400-stronicow\xc4\x85 powie\xc5\x9b\xc4\x87 "Polnische Wirtschaft", rozgrywaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 w Blizanowie, w kt\xc3\xb3rej usprawiedliwia\xc5\x82 prusk\xc4\x85 obecno\xc5\x9b\xc4\x87 w Poznaniu i Wielkopolsce w\xc5\x82a\xc5\x9bnie konieczno\xc5\x9bci\xc4\x85 zaprowadzenia niemieckiego porz\xc4\x85dku. Polacy to dla niego rozrzutni lenie o burzliwych temperamentach, tworz\xc4\x85cy zdeprawowane spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo bez moralno\xc5\x9bci i \xc5\xbcadnych pozytywnych widok\xc3\xb3w na przysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. Niemcy obrazuj\xc4\x85 w tej powie\xc5\x9bci si\xc5\x82\xc4\x99 i zdrowie - ich wspania\xc5\x82omy\xc5\x9blne przybycie na Wsch\xc3\xb3d sprawi\xc5\x82o, \xc5\xbce ziemia tutejsza odetchn\xc4\x99\xc5\x82a z ulg\xc4\x85. Jeszcze w 1981 powie\xc5\x9b\xc4\x87 o identycznym tytule, autorstwa Waldtraut Villaret, ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 w d\xc3\xbcsseldorfskim wydawnictwie Erb. _NEWLINE_Niemiec jest w my\xc5\x9bl stereotypu uzdrowicielem i nadziej\xc4\x85 dla skarla\xc5\x82ej polskiej gospodarki. Dom Niemca by\xc5\x82 przeciwstawieniem domu Polaka, podobnie by\xc5\x82o z gospodarstwem, ogrodem i innymi opisywanymi elementami.'