b'\n_START_ARTICLE_\nHiszpania, Czas i Historia\n_START_SECTION_\nOkoliczno\xc5\x9bci powstania\n_START_PARAGRAPH_\nFrancisco Goya intensywnie, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce bardziej ni\xc5\xbc jakikolwiek inny artysta, anga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 wraz ze swoj\xc4\x85 sztuk\xc4\x85 w zasadnicze zagadnienia i problematyk\xc4\x99 swoich czas\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 prze\xc5\x82om XVIII i XIX wieku. Zasadnicza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci zabarwiona jest jego intelektualn\xc4\x85 i emocjonaln\xc4\x85 reakcj\xc4\x85 na dramatyczny przebieg wydarze\xc5\x84 na arenie politycznej jego kraju i tego, co porusza\xc5\x82o do g\xc5\x82\xc4\x99bi nar\xc3\xb3d hiszpa\xc5\x84ski. Pocz\xc4\x85wszy od serii akwafort Kaprysy, wydanych w 1799 roku, powsta\xc5\x82e w\xc3\xb3wczas jego obrazy, rysunki i grafiki zawiera\xc5\x82y liczne aluzje do wydarze\xc5\x84, stosunk\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych i idei, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y trudne lub wr\xc4\x99cz niemo\xc5\xbcliwe do zrozumienia bez dobrej znajomo\xc5\x9bci hiszpa\xc5\x84skiej historii i hiszpa\xc5\x84skiego usposobienia. Monumentalna alegoria Hiszpania, Czas i Historia, wydaje si\xc4\x99 by\xc4\x87 aluzj\xc4\x85 do g\xc5\x82\xc3\xb3wnego wydarzenia w Hiszpanii, w czasie kiedy okupowa\xc5\x82y j\xc4\x85 wojska Napoleona. _NEWLINE_Obraz Hiszpania, Czas i Historia i jego pendant, Poezja, zosta\xc5\x82y po raz pierwszy wymienione w literaturze w 1867 roku, kiedy by\xc5\x82y w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 austriackiego konsula w Kadyksie. Ich du\xc5\xbce wymiary \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85, i\xc5\xbc by\xc5\x82y dekoracjami \xc5\x9bciennymi, namalowanymi przypuszczalnie na zam\xc3\xb3wienie miasta Kadyks. Dyskusyjne by\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc datowanie obu dzie\xc5\x82, kt\xc3\xb3re stylistycznie s\xc4\x85 zbli\xc5\xbcone do innego du\xc5\xbcego p\xc5\x82\xc3\xb3tna artysty, Alegoria miasta Madryt, namalowanego w 1810 roku. Jako szkic przygotowawczy do obrazu Hiszpania, Czas i Historia namalowa\xc5\x82 Goya w ostatnich latach XVIII wieku niewielki obraz olejny Prawda odkryta przez Czas przed Histori\xc4\x85 jako \xc5\x9bwiadkiem (obecnie w zbiorach Museum of Fine Arts, w Bostonie). Tematem dzie\xc5\x82a sta\xc5\x82 si\xc4\x99 popularny barokowy motyw, \xe2\x80\x9ePrawda, Czas, Historia\xe2\x80\x9d, inspirowany Ikonologi\xc4\x85 Cesare Ripy oraz sentencj\xc4\x85 \xe2\x80\x9ePrawd\xc4\x99 czas ods\xc5\x82ania\xe2\x80\x9d. Prawda, zar\xc3\xb3wno na szkicu jak i na obrazie zosta\xc5\x82a ukazana jako naga kobieta, a Czas \xe2\x80\x93 jako posta\xc4\x87 z klepsydr\xc4\x85 w r\xc4\x99ce. Piasek przesypuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z jednego naczynia do drugiego symbolizuje szybko up\xc5\x82ywaj\xc4\x85cy czas.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nUbrana na bia\xc5\x82o kobieta, g\xc5\x82\xc3\xb3wna posta\xc4\x87 obrazu, uciele\xc5\x9bnia Hiszpani\xc4\x99, poniewa\xc5\xbc w r\xc4\x99ce trzyma ber\xc5\x82o. Eleanor Sayre wykaza\xc5\x82a, \xc5\xbce obraz powsta\xc5\x82 pomi\xc4\x99dzy rokiem 1812 a 1814, poniewa\xc5\xbc ksi\xc4\x85\xc5\xbcka, trzymana przez posta\xc4\x87 w drugiej r\xc4\x99ce to egzemplarz hiszpa\xc5\x84skiej konstytucji z 1812 roku. Konstytucja ta, zwana konstytucj\xc4\x85 z Kadyksu, zawiera\xc5\x82a liberalne i radykalne idee, wywodz\xc4\x85ce si\xc4\x99 z o\xc5\x9bwiecenia i rewolucji francuskiej. Wprowadza\xc5\x82a monarchi\xc4\x99 konstytucyjn\xc4\x85, zakaz tortur w wi\xc4\x99zieniach i niemal nieograniczon\xc4\x85 wolno\xc5\x9b\xc4\x87 prasy. Dla Goi, jego przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 i zwolennik\xc3\xb3w, konstytucja ta nios\xc5\x82a nadziej\xc4\x99 na popraw\xc4\x99 sytuacji w kraju. Nietoperze i sowy, obecne w tle szkicu, zosta\xc5\x82y na obrazie zast\xc4\x85pione mrokiem i pozbawionymi listowia drzewami. Czas, ukazany tu jako skrzydlaty starzec, odwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 klepsydr\xc4\x99 z piaskiem do g\xc3\xb3ry, aby wskaza\xc4\x87, \xc5\xbce dla Hiszpanii za\xc5\x9bwita\xc5\x82a nowa era. Historia zosta\xc5\x82a przedstawiona zgodnie z Ikonologi\xc4\x85 Ripy, jako posta\xc4\x87 pisz\xc4\x85ca kronik\xc4\x99 i jednocze\xc5\x9bnie spogl\xc4\x85daj\xc4\x85ca przez rami\xc4\x99 w przesz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. Stop\xc4\x99 opar\xc5\x82a na kamieniu, co symbolizuje jej stanowczo\xc5\x9b\xc4\x87 i niez\xc5\x82omno\xc5\x9b\xc4\x87. Istotn\xc4\x85 rol\xc4\x99 odgrywa w kompozycji obrazu \xc5\x9bwiat\xc5\x82o, padaj\xc4\x85ce sko\xc5\x9bnie z lewej strony i tworz\xc4\x85ce ze skrzyd\xc5\x82em Czasu t\xc5\x82o dla postaci Hiszpanii. W czasach Goi mog\xc5\x82o mie\xc4\x87 ponadto jeszcze jedno znaczenie, jako symbol o\xc5\x9bwiecenia. _NEWLINE_Konstytucja hiszpa\xc5\x84ska zd\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82a wywrze\xc4\x87 istotny wp\xc5\x82yw, mimo \xc5\xbce w 1814 roku zosta\xc5\x82a uchylona, a reakcja ponownie zatriumfowa\xc5\x82a. Libera\xc5\x82owie zostali poddani prze\xc5\x9bladowaniom, a Goya, kt\xc3\xb3ry r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc czu\xc5\x82 si\xc4\x99 zagro\xc5\xbcony, ostatecznie w 1824 roku uda\xc5\x82 si\xc4\x99 na dobrowolne wygnanie.'