b'\n_START_ARTICLE_\nNitrianske Pravno\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nLe\xc5\xbcy w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Kotliny G\xc3\xb3rnonitrza\xc5\x84skiej, nad rzek\xc4\x85 Nitr\xc4\x85 oraz wpadaj\xc4\x85c\xc4\x85 do niej tu\xc5\xbc poni\xc5\xbcej miasta Tu\xc5\xbein\xc4\x85, 12 km na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od powiatowej Prievidzy. Centrum zabudowy le\xc5\xbcy na wysoko\xc5\x9bci 348 m n.p.m.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarszymi \xc5\x9bladami ludzkiej bytno\xc5\x9bci na tym terenie s\xc4\x85 szkieletowe poch\xc3\xb3wki z okresu neolitu oraz znaleziony w pobli\xc5\xbcu eneolityczny miedziany siekierom\xc5\x82ot. Stwierdzono tu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc istnienie osiedla i cmentarzyska kultury \xc5\x82u\xc5\xbcyckiej z prze\xc5\x82omu naszej ery._NEWLINE_Nitrianske Pravno powsta\xc5\x82o w I po\xc5\x82owie XIV w. jako osada g\xc3\xb3rnicza przynale\xc5\xbcna do maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w zamku w Bojnicach. Po raz pierwszy wspominane by\xc5\x82o w roku 1393. Znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pierwszych osadnik\xc3\xb3w stanowili przybysze z krain niemieckich. Wydobywano tu rudy metali, w tym tak\xc5\xbce niewielkie ilo\xc5\x9bci z\xc5\x82ota \xe2\x80\x93 zlat\xc3\xa1 ba\xc5\x88a (s\xc5\x82ow. kopalnia z\xc5\x82ota) wspominana by\xc5\x82a tu jeszcze w 1614 r. Dzi\xc4\x99ki korzystnemu po\xc5\x82o\xc5\xbceniu przy ucz\xc4\x99szczanym szlaku handlowym z doliny Nitry do Turca szybko si\xc4\x99 rozwija\xc5\x82o. Odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 tu cotygodniowe targi i doroczne jarmarki. Dokument kr\xc3\xb3la Zygmunta Luksemburskiego z 1430 r. wspomina dzisiejsze Nitrianske Pravno jako miasteczko, kt\xc3\xb3re wkr\xc3\xb3tce dor\xc3\xb3wna\xc5\x82o rang\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno Bojnicom jak i Prievidzy. W 1489 r., decyzj\xc4\x85 kr\xc3\xb3la Macieja Korwina, sta\xc5\x82o si\xc4\x99 ono wraz z ca\xc5\x82ym \xe2\x80\x9epa\xc5\x84stwem\xe2\x80\x9d bojnickim w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 jego syna, Jana Korwina._NEWLINE_Pod koniec XVI i w ci\xc4\x85gu XVII w. miasteczko by\xc5\x82o wielokrotnie niszczone zar\xc3\xb3wno przez Turk\xc3\xb3w jak i wojska powsta\xc5\x84cze w czasie kolejnych powsta\xc5\x84 antyhabsburskich: Gabora Bethlena (1605) oraz kuruc\xc3\xb3w Emeryka Th\xc3\xb6k\xc3\xb6lyego (1678). Tym niemniej w drugiej po\xc5\x82owie XVII w. znacznie rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 produkcja rzemie\xc5\x9blnicza. Z czasem cechy rzemie\xc5\x9blnicze: krawiecki, ko\xc5\xbcusznik\xc3\xb3w, masarzy i in. umocni\xc5\x82y si\xc4\x99 na tyle, \xc5\xbce w 1779 r.  mieszczanie zdo\xc5\x82ali wykupi\xc4\x87 si\xc4\x99 z podda\xc5\x84stwa. Wielki po\xc5\xbcar z 22 lipca 1827 r. zniszczy\xc5\x82 du\xc5\xbc\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zabudowy miasteczka, w znacznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci jeszcze drewnianej, i zupe\xc5\x82nie odmieni\xc5\x82 jego wygl\xc4\x85d. Na jego dalszym rozwoju zawa\xc5\xbcy\xc5\x82a reforma administracyjna z 1886 r., kt\xc3\xb3ra nada\xc5\x82a mu status wsi._NEWLINE_W 1883 r., po likwidacji systemu cechowego, sukiennicy zawi\xc4\x85zali pierwsz\xc4\x85 sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielni\xc4\x99 produkcyjn\xc4\x85. Opr\xc3\xb3cz niej dzia\xc5\x82a\xc5\x82o tu kilka mniejszych warsztat\xc3\xb3w, cegielnia i tartak. W 1909 r. doprowadzono tu lini\xc4\x99 kolejow\xc4\x85 z Prievidzy. W \xc5\x9brodowiskach miejscowego proletariatu zacz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 organizowa\xc4\x87 ruch robotniczy, a ju\xc5\xbc w 1921 r. powsta\xc5\x82a tu kom\xc3\xb3rka organizacyjna nowo za\xc5\x82o\xc5\xbconej Komunistycznej Partii Czechos\xc5\x82owacji. W nast\xc4\x99pnych, kryzysowych latach organizowa\xc5\x82a ona w okolicy strajki i marsze g\xc5\x82odowe._NEWLINE_W okresie s\xc5\x82owackiego powstania narodowego w okolicy dzia\xc5\x82a\xc5\x82o kilka grup partyzanckich, kt\xc3\xb3re zorganizowa\xc5\x82y tu szereg akcji bojowych. Spod okupacji niemieckiej wie\xc5\x9b wyzwoli\xc5\x82y oddzia\xc5\x82y radzieckie 2 Frontu Ukrai\xc5\x84skiego w dniu 5 kwietnia 1945 r._NEWLINE_Obecnie Nitrianske Prawno jest du\xc5\xbc\xc4\x85 wsi\xc4\x85 o zabudowie centrum nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cej do dawnej tradycji miejskiej. Stanowi lokalny w\xc4\x99ze\xc5\x82 komunikacyjny (p. ni\xc5\xbcej).\n_START_SECTION_\nKomunikacja\n_START_PARAGRAPH_\nMiejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 po\xc5\x82o\xc5\xbcona jest przy starym szlaku handlowo-pocztowym, zwanym Via magna, biegn\xc4\x85cym z Dolnej Nitry do Kotliny Turcza\xc5\x84skiej. Obecnie od drogi krajowej nr 64, biegn\xc4\x85cej z po\xc5\x82udnia, z Prievidzy, przez Fa\xc4\x8dkovsk\xc3\xa9 sedlo do \xc5\xbbyliny, odga\xc5\x82\xc4\x99zia si\xc4\x99 droga nr 519 biegn\xc4\x85ca przez Vr\xc3\xadcke sedlo do miejscowo\xc5\x9bci Pr\xc3\xadbovce w Kotlinie Turcza\xc5\x84skiej. Tu tak\xc5\xbce znajduje si\xc4\x99 ko\xc5\x84cowa stacja linii kolejowej nr 144 Prievidza \xe2\x80\x93 Nitrianske Pravno \xe2\x80\x93 przewozy pasa\xc5\xbcerskie zosta\xc5\x82y na niej zawieszone w 2012 r.'