b'\n_START_ARTICLE_\nSp\xc3\xb3r o uniwersalia\n_START_SECTION_\nFilozofia staro\xc5\xbcytna\n_START_PARAGRAPH_\nPoj\xc4\x99cie \xe2\x80\x9eidei\xe2\x80\x9d wprowadzi\xc5\x82 do filozofii Platon, kt\xc3\xb3ry uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce istniej\xc4\x85 one realnie, poza rzeczami zmys\xc5\x82owymi; stanowi\xc4\x85 byt rzeczywisty i samoistny. W\xc5\x82asno\xc5\x9bciami idei s\xc4\x85 \xe2\x80\x93 jego zdaniem \xe2\x80\x93 jedno\xc5\x9b\xc4\x87 (jednej idei odpowiada wielo\xc5\x9b\xc4\x87 przedmiot\xc3\xb3w), sta\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 (przedmioty ulegaj\xc4\x85 ci\xc4\x85g\xc5\x82ym zmianom, idee s\xc4\x85 niezmienne i wieczne) oraz hierarchiczno\xc5\x9b\xc4\x87 (idee ni\xc5\xbcszego rz\xc4\x99du podlegaj\xc4\x85 ideom wy\xc5\xbcszego rz\xc4\x99du). Pierwowzorem idei i ich najlepiej poznawalnymi wzorcami s\xc4\x85 poj\xc4\x99cia matematyczne. Stanowisko Platona zosta\xc5\x82o p\xc3\xb3\xc5\xbaniej okre\xc5\x9blone jako skrajny realizm poj\xc4\x99ciowy, nazywany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc idealizmem plato\xc5\x84skim._NEWLINE_Odr\xc4\x99bne stanowisko zaj\xc4\x85\xc5\x82 Arystoteles, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rego uniwersalia nie stanowi\xc4\x85 odr\xc4\x99bnego bytu. Pe\xc5\x82na bytowo\xc5\x9b\xc4\x87 przys\xc5\x82uguje tylko substancji (indywidualnemu bytowi, konkretowi). Arystoteles uzna\xc5\x82 istnienie form og\xc3\xb3lnych, ale ich istnienie nie by\xc5\x82o niezale\xc5\xbcne i samoistne, ale zwi\xc4\x85zane z istnieniem konkretnych rzeczy. Jego stanowisko zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82o realizm umiarkowany._NEWLINE_Opozycyjny wobec realizmu nominalizm zapocz\xc4\x85tkowali stoicy, kt\xc3\xb3rzy zaprzeczali rzeczywistemu statusowi poj\xc4\x99\xc4\x87 (idei, uniwersali\xc3\xb3w). Ich zdaniem poj\xc4\x99cia s\xc4\x85 wytworami mowy i nie maj\xc4\x85 odpowiednika w rzeczywisto\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nKontynuacje sporu o uniwersalia\n_START_PARAGRAPH_\nNominalizm by\xc5\x82 g\xc5\x82oszony przez XVIII-wieczn\xc4\x85 angielsk\xc4\x85 filozofi\xc4\x99 empirystyczn\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej przedstawiciele zaprzeczali istnieniu uniwersali\xc3\xb3w poza j\xc4\x99zykiem i umys\xc5\x82em. Skrajnie nominalistyczne stanowisko zaj\xc4\x85\xc5\x82 George Berkeley, kt\xc3\xb3ry zaprzeczy\xc5\x82 tak\xc5\xbce istnieniu poj\xc4\x99\xc4\x87 og\xc3\xb3lnych w umy\xc5\x9ble. Jego zdaniem wszystkie idee umys\xc5\x82owe s\xc4\x85 konkretne, a poj\xc4\x99cia og\xc3\xb3lne istniej\xc4\x85 tylko w j\xc4\x99zyku. To stanowisko zapowiada\xc5\x82o wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny sp\xc3\xb3r w obr\xc4\x99bie psychologii poznawczej. Nominalizm sta\xc5\x82 si\xc4\x99 dominuj\xc4\x85cym pr\xc4\x85dem filozofii O\xc5\x9bwiecenia, empiryzmu i neopozytywizmu. Przeciwstawia\xc5\x82 jej si\xc4\x99 niemiecki idealizm oraz fenomenologia, a w odniesieniu do poj\xc4\x99\xc4\x87 matematycznych i logicznych m.in. Bernard Bolzano, Leon Brunschvicg oraz Hilary Putnam.'