b'\n_START_ARTICLE_\nAero\xc5\xbcel\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nAero\xc5\xbcele s\xc4\x85 obecnie najl\xc5\xbcejszymi substancjami sta\xc5\x82ymi. Maj\xc4\x85 g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 rz\xc4\x99du 1,9-150 mg/cm\xc2\xb3, a zatem niewiele wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 od g\xc4\x99sto\xc5\x9bci powietrza (1,2 mg/cm\xc2\xb3); dla por\xc3\xb3wnania najl\xc5\xbcejsze drewno, stosowana m.in. w lotnictwie i modelarstwie balsa, ma g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 40-180 mg/cm\xc2\xb3. Najl\xc5\xbcejsze aero\xc5\xbcele w\xc4\x99glowe maj\xc4\x85 g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 0,16-0,18 mg/cm\xc2\xb3._NEWLINE_Aero\xc5\xbcele s\xc4\x85 te\xc5\xbc obecnie materia\xc5\x82ami o najmniejszym dla cia\xc5\x82 sta\xc5\x82ych wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynniku przewodnictwa ciep\xc5\x82a._NEWLINE_Mimo pozornie delikatnej budowy, wiele aero\xc5\xbceli ma wyj\xc4\x85tkowo dobre w\xc5\x82asno\xc5\x9bci mechaniczne, a zw\xc5\x82aszcza s\xc4\x85 odporne na \xc5\x9bciskanie i rozci\xc4\x85ganie. Wytrzymuj\xc4\x85 nacisk na g\xc5\x82adk\xc4\x85 powierzchni\xc4\x99 masy rz\xc4\x99du 4000 razy ich masy w\xc5\x82asnej. S\xc4\x85 jednak bardzo kruche i nieodporne na uderzenia, skr\xc4\x99canie i \xc5\x9bcinanie._NEWLINE_Aero\xc5\xbcele krzemionkowe s\xc4\x85 stabilne do temperatury topnienia krzemionki, czyli ok. 1200\xc2\xa0\xc2\xb0C._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 aero\xc5\xbceli jest zbudowana z krzemionki. Znane s\xc4\x85 te\xc5\xbc aero\xc5\xbcele na bazie innych zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w chemicznych, np. zeolit\xc3\xb3w i aluminoksan\xc3\xb3w - nie wysz\xc5\x82y one jednak poza faz\xc4\x99 test\xc3\xb3w laboratoryjnych. W 2007 opublikowano informacj\xc4\x99 o tzw. chalco\xc5\xbcelach, zbudowanych z tio- i selenogermanian\xc3\xb3w i cynian\xc3\xb3w platyny. Istniej\xc4\x85 te\xc5\xbc aero\xc5\xbcele grafitowe oraz wyprodukowane z nanorurek w\xc4\x99glowych i grafenu.\n_START_SECTION_\nZastosowania\n_START_PARAGRAPH_\nWszystkie te cechy powoduj\xc4\x85, \xc5\xbce s\xc4\x85 one odpowiednim materia\xc5\x82em do budowy statk\xc3\xb3w kosmicznych. S\xc4\x85 one tak\xc5\xbce stosowane jako warstwa izolacyjna w skafandrach kosmonaut\xc3\xb3w. Zaczynaj\xc4\x85 by\xc4\x87 wykorzystywane w lotnictwie jako wype\xc5\x82nienia termoizolacyjne w samolotach. Planowane jest wykorzystanie ich jako materia\xc5\x82\xc3\xb3w izolacyjnych w budownictwie oraz warstw izolacyjnych w odzie\xc5\xbcy codziennego u\xc5\xbcytku. Jak na razie jednak przeszkod\xc4\x85 jest ich wysoka cena. Ze wzgl\xc4\x99du na bardzo rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 powierzchni\xc4\x99 s\xc4\x85 one tak\xc5\xbce stosowane jako podk\xc5\x82ady dla katalizator\xc3\xb3w niekt\xc3\xb3rych reakcji chemicznych._NEWLINE_Aero\xc5\xbcele z otwartymi porami posiadaj\xc4\x85 te\xc5\xbc zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 kumulowania drobnych py\xc5\x82\xc3\xb3w, poruszaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 (w pr\xc3\xb3\xc5\xbcni) nawet z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 kilkana\xc5\x9bcie razy wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 od pocisku wystrzelonego z pistoletu. Ta zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a wykorzystana przez NASA w projekcie o nazwie Stardust. Specjalny kolektor z aero\xc5\xbcelu wy\xc5\x82apywa\xc5\x82 drobinki py\xc5\x82u (ziarenka) i py\xc5\x82 kosmiczny, aby zbada\xc4\x87 sk\xc5\x82ad warkocza komety Wild 2.\n_START_SECTION_\nPowstawanie\n_START_PARAGRAPH_\nAero\xc5\xbcele otrzymywano pierwotnie w wyniku stapiania idealnie czystej krzemionki w atmosferze nadkrytycznego dwutlenku w\xc4\x99gla i \xe2\x80\x9erozdmuchiwanie\xe2\x80\x9d jej za pomoc\xc4\x85 par rozpuszczalnik\xc3\xb3w organicznych poprzez stopniowe zmniejszanie ci\xc5\x9bnienia. Technologia ta zosta\xc5\x82a rozwini\xc4\x99ta przez NASA we wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z firm\xc4\x85 Aspen Systems, Inc._NEWLINE_Obecnie cz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosuje si\xc4\x99 metody chemiczne, polegaj\xc4\x85ce na reakcji skrajnie rozrzedzonych czterofunkcyjnych alkoksysilan\xc3\xb3w (np. Si(OCH\xe2\x82\x83)\xe2\x82\x84) z par\xc4\x85 wodn\xc4\x85 w atmosferze gazu oboj\xc4\x99tnego. W pierwszym etapie na skutek kondensacji hydrolitycznej powstaje mi\xc4\x99kki \xc5\xbcel krzemionkowy. Zanim powstaj\xc4\x85ca piana krzemionkowa ca\xc5\x82kowicie zastygnie, powoli zmniejsza si\xc4\x99 ci\xc5\x9bnienie w reaktorze, a\xc5\xbc do uzyskania niemal zupe\xc5\x82nej pr\xc3\xb3\xc5\xbcni, w efekcie czego nast\xc4\x99puje gwa\xc5\x82towny wzrost obj\xc4\x99to\xc5\x9bci \xc5\xbcelu. W ko\xc5\x84cowym etapie produkcji reaktor wype\xc5\x82nia si\xc4\x99 ponownie ostro\xc5\xbcnie gazem oboj\xc4\x99tnym i jednocze\xc5\x9bnie podnosi si\xc4\x99 temperatur\xc4\x99, co prowadzi do zako\xc5\x84czenia reakcji kondensacji, usztywnienia si\xc4\x99 piany i powstania trwa\xc5\x82ego aero\xc5\xbcelu.'