b'\n_START_ARTICLE_\nSpiralna grobla\n_START_PARAGRAPH_\nSpiralna grobla (Spiral Jetty), uznawana za najwa\xc5\xbcniejsze dzie\xc5\x82o ameryka\xc5\x84skiego artysty Roberta Smithsona, jest prac\xc4\x85 z gatunku land art zbudowan\xc4\x85 w roku 1970._NEWLINE_Zbudowana z b\xc5\x82ota, kryszta\xc5\x82\xc3\xb3w soli, ska\xc5\x82 bazaltowych, ziemi i wody na p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnim wybrze\xc5\xbcu Wielkiego Jeziora S\xc5\x82onego w stanie Utah, ma d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 ok. 450 m i szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 ok. 4,5 m. Grobla biegnie od brzegu jeziora i ma kszta\xc5\x82t spirali skr\xc4\x99caj\xc4\x85cej przeciwnie do ruchu wskaz\xc3\xb3wek zegara. W czasie jej budowy wody jeziora mia\xc5\x82y niezwykle niski poziom z powodu suszy. W ci\xc4\x85gu kilku lat poziom w\xc3\xb3d powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do normalnego i zatopi\xc5\x82 konstrukcj\xc4\x99 na trzy nast\xc4\x99pne dziesi\xc4\x99ciolecia. Grobla pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 zn\xc3\xb3w w roku 2004 i by\xc5\x82a ca\xc5\x82kowicie widoczna przez prawie rok, wiosn\xc4\x85 2005 grobla zosta\xc5\x82a ponownie zalana.\n_START_SECTION_\nKonstrukcja\n_START_PARAGRAPH_\nSmithson wybra\xc5\x82 miejsce do budowy Spiralnej grobli ze wzgl\xc4\x99du na czerwony kolor wody, kt\xc3\xb3ry utrzymuje si\xc4\x99 ze wzgl\xc4\x99du na obecno\xc5\x9b\xc4\x87 bakterii i glon\xc3\xb3w egzystuj\xc4\x85cych w 27-procentowym zasoleniu p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego ramienia jeziora, odizolowanego od zasob\xc3\xb3w \xc5\x9bwie\xc5\xbcej wody przez budow\xc4\x99 grobli komunikacyjnej w 1959 roku. Praca nad budow\xc4\x85 grobli rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w kwietniu 1970, trwa\xc5\x82a 6 dni i polega\xc5\x82a na usypaniu grobli z 6550 ton ska\xc5\x82 i ziemi. Od roku 1999 praca jest w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 "Dia Art Foundation" z Nowego Jorku.\n_START_SECTION_\nKonserwacja\n_START_PARAGRAPH_\nRosn\xc4\x85ca liczba odwiedzaj\xc4\x85cych oraz czynniki atmosferyczne doprowadzi\xc5\x82y do kontrowersji zwi\xc4\x85zanych z planami konserwacji rze\xc5\xbaby. Kolor rze\xc5\xbaby zmieni\xc5\x82 si\xc4\x99 w stosunku do oryginalnego, w zwi\xc4\x85zku z czym powsta\xc5\x82 projekt przywr\xc3\xb3cenia koloru poprzez dodanie nowych ska\xc5\x82 bazaltowych. Powy\xc5\xbcsze stoi jednak w sprzeczno\xc5\x9bci z zaleceniami tw\xc3\xb3rcy, kt\xc3\xb3ry sugerowa\xc5\x82 by nie chroni\xc4\x87 rze\xc5\xbaby przed zniszczeniem, co mia\xc5\x82o zwi\xc4\x85zek z jego fascynacj\xc4\x85 teori\xc4\x85 entropii. W 2008 og\xc5\x82oszono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc plany wierce\xc5\x84 w poszukiwaniu ropy naftowej w niedalekiej okolicy grobli, co spotka\xc5\x82o si\xc4\x99 z silnym sprzeciwem artyst\xc3\xb3w.'