b'\n_START_ARTICLE_\nKarl Rudolf Friedenthal\n_START_PARAGRAPH_\nKarl Rudolf Friedenthal (ur. 15 wrze\xc5\x9bnia 1827 we Wroc\xc5\x82awiu, zm. 7 marca 1890 w Go\xc5\x9bwinowicach) \xe2\x80\x93 pruski m\xc4\x85\xc5\xbc stanu, prawnik i przedsi\xc4\x99biorca.\n_START_SECTION_\nWczesne lata\n_START_PARAGRAPH_\nRodzicami Karla Rudolfa Friedenthala by\xc5\x82 Naftali Marek Friedenthal (w 1832 roku przechrzczony na Carl Nicolas Friedenthal) kupiec, bankier i radny miasta Wroc\xc5\x82aw i Amalie Landsberger._NEWLINE_W latach 1839\xe2\x80\x931844 ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 do szko\xc5\x82y w Nysie, a nast\xc4\x99pnie studiowa\xc5\x82 prawo na Uniwersytecie we Wroc\xc5\x82awiu, Heidelbergu i Berlinie, uzyskuj\xc4\x85c tytu\xc5\x82 doktora prawa (Doctor iuris). Po studiach w roku 1854 wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do s\xc5\x82u\xc5\xbcby pa\xc5\x84stwowej na stanowisko Kammergerichtassessora, lecz w tym samym roku zmuszony by\xc5\x82 do wyst\xc4\x85pienia ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby, a spowodowane by\xc5\x82o to \xc5\x9bmierci\xc4\x85 ojca i konieczno\xc5\x9bci\xc4\x85 zagospodarowania odziedziczonych posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci na ziemiach nyskich.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczna\n_START_PARAGRAPH_\nPomimo konieczno\xc5\x9bci zaanga\xc5\xbcowania si\xc4\x99 w sprawy zarz\xc4\x85dzania swoimi posiad\xc5\x82o\xc5\x9bciami, od czasu zako\xc5\x84czenia edukacji bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w aktywnym \xc5\xbcyciu politycznym b\xc4\x99d\xc4\x85c cz\xc5\x82onkiem partii libera\xc5\x82\xc3\xb3w (Altliberale Partei). W 1856 r. zosta\xc5\x82 wybrany deputowanym s\xc4\x85siedniego okr\xc4\x99gu grodkowskiego, pe\xc5\x82ni\xc4\x85c rol\xc4\x99 radnego do 1864 r._NEWLINE_Podczas wojen, w przeciwie\xc5\x84stwie do swoich partyjnych koleg\xc3\xb3w, zabiega\xc5\x82 o reorganizacj\xc4\x99 i wzmocnienie armii pruskiej, a swoje tezy sformu\xc5\x82owa\xc5\x82 w broszurze \xe2\x80\x9eSalus publica suprema lex\xe2\x80\x9d (1860)._NEWLINE_W roku 1867 nale\xc5\xbca\xc5\x82 do za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli Freikonservative Partei i w latach 1867-1871 by\xc5\x82 pos\xc5\x82em Pruskiej Izby Reprezentant\xc3\xb3w Parlamentu Zwi\xc4\x85zku P\xc3\xb3\xc5\x82nocnoniemieckiego. Podczas wojny francusko-pruskiej nale\xc5\xbca\xc5\x82 do centrali ochotnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy organizowali oraz kierowali pomoc\xc4\x85 chorym i cierpi\xc4\x85cym. W latach 1871-1879 by\xc5\x82 pos\xc5\x82em Parlamentu Cesarstwa Niemieckiego (Reichstag II Rzeszy), gdzie w latach 1873/74 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 2 wiceprezydenta. Friedenthal by\xc5\x82 jednym z najaktywniejszych i efektywnych polityk\xc3\xb3w, b\xc4\x99d\xc4\x85c wnioskodawc\xc4\x85 najwa\xc5\xbcniejszych ustaw w latach 1867-1874. 19 wrze\xc5\x9bnia 1874 r. zosta\xc5\x82 mianowany Ministrem Gospodarki jako nast\xc4\x99pca Heinricha von Achenbacha. By\xc5\x82 tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 Centralnej Komisji Torfowisk (niem. Zentralmoorkommission), kt\xc3\xb3r\xc4\x85 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w 1876 r. Pod jego naciskiem wy\xc5\x82\xc4\x85czono spod Ministerstwa Finans\xc3\xb3w administrowanie Departamentem Las\xc3\xb3w i Domen (dawna wielka posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 ziemska nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do pa\xc5\x84stwa) przy\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c je do Ministerstwa Gospodarki. Podczas nieobecno\xc5\x9bci Friedricha Albrechta zu Eulenburga od pa\xc5\xbadziernika 1877 do marca 1878 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 tak\xc5\xbce funkcj\xc4\x99 Ministra Spraw Wewn\xc4\x99trznych. Gdy Otto von Bismarck na prze\xc5\x82omie lat 1879/80 wciela\xc5\x82 w \xc5\xbcycie programy socjalne, kt\xc3\xb3re zdecydowanie r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82y si\xc4\x99 od pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w Friedenthala, b\xc4\x99d\xc4\x85c niezdolnym do akceptacji jego polityki wewn\xc4\x99trznej, zrezygnowa\xc5\x82 z pe\xc5\x82nienia funkcji pa\xc5\x84stwowych w dniu 12 lipca 1879 r., zrzekaj\xc4\x85c si\xc4\x99 tak\xc5\xbce tytu\xc5\x82u szlacheckiego. Natomiast w pa\xc5\xbadzierniku tego samego roku zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any do izby wy\xc5\xbcszej parlamentu \xe2\x80\x93 Izby Pan\xc3\xb3w. W 1881 roku zrezygnowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce z tego przywileju i wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z \xc5\xbcycia politycznego. Zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na powr\xc3\xb3t do Go\xc5\x9bwinowic, gdzie po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 si\xc4\x99 swojej gospodarce i fabrykom.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w \xc5\xbcydowskiej rodzinie, lecz w wieku 5 lat zosta\xc5\x82 ochrzczony i sta\xc5\x82 si\xc4\x99 ewangelikiem. W 1861 po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Fanny von Rosenberg (1829\xe2\x80\x931912). Mia\xc5\x82 jednego syna, kt\xc3\xb3ry umar\xc5\x82 m\xc5\x82odo, a tak\xc5\xbce dwie c\xc3\xb3rki: Elsbeth, kt\xc3\xb3ra wysz\xc5\x82y za m\xc4\x85\xc5\xbc za barona Ernsta von Falkenhausen z Bielau (obecnie Bia\xc5\x82a Nyska), oraz Renate, kt\xc3\xb3ra po\xc5\x9blubi\xc5\x82a barona Oskara von der Lancken-Wakenitz, dyplomat\xc4\x99 w rz\xc4\x85dzie niemieckim. Poprzez te ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa ustanowino z baronem von Falkenhausen fideikomis Friedenthal, a on sam otrzyma\xc5\x82 tytu\xc5\x82 barona von Friedenthal-Falkenhausen, a poprzez ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo swojej drugiej c\xc3\xb3rki Friedenthal w 1879 r. kupi\xc5\x82 miasto Oty\xc5\x84 oraz posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci po prawej stronie Odry od Alexandra von Dino, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82o spadkiem Renaty.\n_START_SECTION_\nPublikacje\n_START_PARAGRAPH_\nOpr\xc3\xb3cz broszury \xe2\x80\x9eSalus publica suprema lex\xe2\x80\x9d, a tak\xc5\xbce swojej rozprawy doktorskiej pod nazw\xc4\x85 \xe2\x80\x9eDe rerum Litiogiosarum Alienatione ex Jure Romano\xe2\x80\x9d, jest autorem dzie\xc5\x82a \xe2\x80\x9eReichstag und Zollparlament\xe2\x80\x9d.'