b'\n_START_ARTICLE_\nAnish Kapoor\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nOjciec Kapoora by\xc5\x82 Hindusem urodzonym w Pend\xc5\xbcabie, a matka \xc5\xbbyd\xc3\xb3wk\xc4\x85 pochodz\xc4\x85c\xc4\x85 z Iraku. Rodzice chcieli, by ich dzieci pozna\xc5\x82y \xc5\x9bwiat i uczy\xc5\x82y si\xc4\x99 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych rejonach \xc5\x9bwiata. Dlatego po uko\xc5\x84czeniu The Doon School w Dehradun 16-letni Anish wraz z bratem wys\xc5\x82any zosta\xc5\x82 do Izraela, by studiowa\xc4\x87 tam elektrotechnik\xc4\x99. S\xc5\x82abe wyniki przekona\xc5\x82y go, by zosta\xc4\x87 artyst\xc4\x85. W 1973 przeprowadzi\xc5\x82 si\xc4\x99 do Londynu i rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia najpierw na Hornsey College of Art, a potem Chelsea School of Art and Design. Nauk\xc4\x99 uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w 1977 i pocz\xc4\x85tkowo pracowa\xc5\x82 przy produkcji mebli w studio architektury Nicky Haslama. W 1979 wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 na Wolverhampton Polytechnic, a w 1982 wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w rezydencji artystycznej w Walker Art Gallery w Liverpoolu. W 1982 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z londy\xc5\x84sk\xc4\x85 Lisson Gallery, skupiaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 na promocji m\xc5\x82odej brytyjskiej rze\xc5\xbaby. W latach 80. jego nowe skierowane na akt tworzenia prace sta\xc5\x82y si\xc4\x99 wystarczaj\xc4\x85co popularne, by m\xc3\xb3g\xc5\x82 utrzymywa\xc4\x87 si\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie ze swojej sztuki. Nieca\xc5\x82\xc4\x85 dekad\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wygra\xc5\x82 dwie presti\xc5\xbcowe nagrody: Biennale w Wenecji w 1990 oraz Nagrod\xc4\x99 Turnera w 1991, kt\xc3\xb3re to wydarzenia nada\xc5\x82y mu mi\xc4\x99dzynarodowy rozg\xc5\x82os. Status ten ugruntowa\xc5\x82a jego rekordowa pod wzgl\xc4\x99dem frekwencji (280 tys. widz\xc3\xb3w) retrospektywna wystawa w 2009 w Royal Academy of Arts. By\xc5\x82a to pierwsza w historii Akademii indywidualna retrospektywna wystawa. W 1995 Kapoor o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z niemieck\xc4\x85 historyk Susanne Spicale. W 2013 zosta\xc5\x82 uhonorowany brytyjsk\xc4\x85 Odznak\xc4\x85 Rycerza Kawalera, otrzymuj\xc4\x85c tym samym do\xc5\xbcywotni tytu\xc5\x82 szlachecki.\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nJu\xc5\xbc na bardzo wczesnym etapie tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci Kapoor stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce w sztuce najbardziej interesuje go sam proces powstawania dzie\xc5\x82a \xe2\x80\x93 performatywny charakter aktu kreacji. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi sk\xc5\x82adowymi jego artystycznych wypowiedzi s\xc4\x85: skala, z\xc5\x82udzenie optyczne oraz kolor (charakterystyczny czerwony pigment). Ponadto w wielu pracach buduje napi\xc4\x99cie wynikaj\xc4\x85ce z braku dost\xc4\x99pu widza do niekt\xc3\xb3rych tajemnic. Osi\xc4\x85ga to poprzez niedost\xc4\x99pne tunele, zakrycie obiekt\xc3\xb3w pigmentem, blokowanie dr\xc3\xb3g czy absolutne wyciemnienie i tym samym zakrycie kszta\xc5\x82tu jego rze\xc5\xbab. Mimo \xc5\xbce skupia si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na zagadnieniach formy i abstrakcji, jego prace nierzadko zahaczaj\xc4\x85 o tematyk\xc4\x99 religijn\xc4\x85 czy kwestie p\xc5\x82ci oraz seksualno\xc5\x9bci. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em tych drugich jest okres studi\xc3\xb3w  w Londynie, kiedy to szczeg\xc3\xb3lnie interesowa\xc5\x82y go teorie Sigmunda Freuda. Pierwsze realizacje z okresu studi\xc3\xb3w by\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie rekwizytami wymagaj\xc4\x85cymi interakcji. Od roku 1979 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 z najbardziej ikonicznym dla jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci elementem \xe2\x80\x93 czerwonym pigmentem. Instalacje o performatywnym charakterze tworzy\xc5\x82 bez przerwy przez kolejne trzy lata. Motyw masy o r\xc3\xb3\xc5\xbcnych konsystencjach z charakterystycznego czerwonego pigmentu pozosta\xc5\x82 najbardziej rozpoznawalnym w jego sztuce. Poza realizacjami czysto galeryjnymi czy muzealnymi anga\xc5\xbcuje si\xc4\x99 w przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia z innych dziedzin sztuki. W swoim studio, w kt\xc3\xb3rym zatrudnia ponad 30 os\xc3\xb3b, projektowa\xc5\x82 m.in. scenografie dla sztuk teatralnych czy opery.\n_START_SECTION_\nKontrowersje\n_START_PARAGRAPH_\nW 2016 Kapoor wykupi\xc5\x82 i zastrzeg\xc5\x82 sobie wy\xc5\x82\xc4\x85czne prawa do wynalezionego 2 lata wcze\xc5\x9bniej koloru \xe2\x80\x9eVantablack\xe2\x80\x9d. Pigment ten, uznawany za najbardziej czarny kolor na \xc5\x9bwiecie (poch\xc5\x82ania 99,96% padaj\xc4\x85cego na\xc5\x84 \xc5\x9bwiat\xc5\x82a), stosowany by\xc5\x82 m.in. w przemy\xc5\x9ble wojskowym, ale i w sztuce. Akt Kapoora spowodowa\xc5\x82 du\xc5\xbce oburzenie w \xc5\x9brodowisku artystycznym. Wielu znanych tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w wyrazi\xc5\x82o sprzeciw wobec precedensowego zaw\xc5\x82aszczenia przez jednego artyst\xc4\x99 dotychczas dost\xc4\x99pnego materia\xc5\x82u. W ge\xc5\x9bcie protestu brytyjski artysta Stuart Semple, kt\xc3\xb3ry wyprodukowa\xc5\x82 lini\xc4\x99 kolor\xc3\xb3w (pigment\xc3\xb3w), w tym tzw. najbardziej r\xc3\xb3\xc5\xbcowy kolor \xc5\x9bwiata, wprowadzi\xc5\x82 oficjalny zakaz udost\xc4\x99pniania jego kolor\xc3\xb3w Kapoorowi oraz zakaz ich u\xc5\xbcywania przez tego artyst\xc4\x99. W 2019 r. na MIT uzyskano jeszcze czarniejszy materia\xc5\x82, poch\xc5\x82aniaj\xc4\x85cy 99,995% \xc5\x9bwiat\xc5\x82a.'