b'\n_START_ARTICLE_\nGor\xc4\x85czka okopowa\n_START_SECTION_\nNazewnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba, znana prawdopodobnie od staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci, otrzyma\xc5\x82a ca\xc5\x82y szereg nazw: gor\xc4\x85czka okopowa (ang. trench fever, \xc5\x9bwiadectwo epidemii z czas\xc3\xb3w I wojny \xc5\x9bwiatowej), gor\xc4\x85czka pi\xc4\x99ciodniowa (\xc5\x82ac. febris quintana), gor\xc4\x85czka (choroba) bolesnych goleni (ang. shin bone fever), gor\xc4\x85czka wo\xc5\x82y\xc5\x84ska (Wo\xc5\x82y\xc5\x84 \xe2\x80\x93 kraina historyczna na Ukrainie), gor\xc4\x85czka Mozy (Moza \xe2\x80\x93 rzeka we Francji), choroba Hisa-Wernera (od nazwisk odkrywc\xc3\xb3w zespo\xc5\x82u: Wilhelma Hisa Jr. i Heinricha Wernera) czy miejska gor\xc4\x85czka okopowa (ang. urban trench fever, z powodu wyst\xc4\x99powania w\xc5\x9br\xc3\xb3d bezdomnych w ameryka\xc5\x84skich metropoliach)._NEWLINE_Od czasu pierwszego opisania bakterii z rodzaju Bartonella (a. Bartonia) przez dr A. L. Bartona w 1909 nast\xc4\x85pi\xc5\x82y powa\xc5\xbcne zmiany w taksonomii tych gatunk\xc3\xb3w (pierwsza po\xc5\x82owa lat 90.) Poprzednie miana: Rochalimaea/Wolhynia/Rickettsia quintana, Rickettsia pediculi, Rickettsia/Burnetia/Rochalimaea wolhynica, Rickettsia weigl sugerowa\xc5\x82y \xc5\x9bcis\xc5\x82y zwi\xc4\x85zek z rodzin\xc4\x85 Rickettsiaceae. Obecnie na podstawie bada\xc5\x84 DNA dowiedziono, \xc5\xbce wi\xc4\x99ksze pokrewie\xc5\x84stwo istnieje z rodzajami Brucella i Agrobacterium.\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nBakterie z rodzaju Bartonella s\xc4\x85 przede wszystkim patogenami zwierz\xc4\x99cymi. Ludzie wydaj\xc4\x85 si\xc4\x99 \xc5\xbcywicielami przypadkowymi, kt\xc3\xb3rzy zostaj\xc4\x85 zara\xc5\xbceni podczas \xc5\xbcerowania wsp\xc3\xb3lnych paso\xc5\xbcyt\xc3\xb3w albo przez bezpo\xc5\x9bredni kontakt z zanieczyszczonym materia\xc5\x82em odzwierz\xc4\x99cym. Dla Bartonella quintana typowym wektorem jest wesz ludzka (Pediculus humanus corporis), powszechnie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cy owad, kt\xc3\xb3ry przy niedostatecznych warunkach sanitarnych \xc5\x82atwo przenosi si\xc4\x99 w obr\xc4\x99bie spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em zaka\xc5\xbcenia mog\xc4\x85 by\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc hipotetycznie kleszcze z rodzaju Ixodes oraz pch\xc5\x82y. Liczne wybuchy epidemii mia\xc5\x82y miejsce podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej, kiedy cierpia\xc5\x82o na gor\xc4\x85czk\xc4\x99 okopow\xc4\x85 do 1/5 walcz\xc4\x85cych na froncie \xc5\xbco\xc5\x82nierzy obu stron. Obecnie najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej spotyka si\xc4\x99 j\xc4\x85 u os\xc3\xb3b bezdomnych. Zainteresowanie B. quintana wzros\xc5\x82o ponownie od zakwalifikowania jej do grupy patogen\xc3\xb3w budz\xc4\x85cych szczeg\xc3\xb3lny niepok\xc3\xb3j (ang. emerging pathogens) i identyfikacji pokrewnych gatunk\xc3\xb3w chorobotw\xc3\xb3rczych._NEWLINE_Patofizjologia infekcji B. quintana by\xc5\x82a opisywana w osobnych publikacjach. Patogen, obecny w odchodach wszy, do krwi przenika poprzez otarcia lub miejsca uk\xc5\x82u\xc4\x87. Prawdopodobnie r\xc3\xb3wnie dobrze do zaka\xc5\xbcenia mo\xc5\xbce doj\xc5\x9b\xc4\x87 bezpo\xc5\x9brednio podczas \xc5\xbcerowania wszy lub kleszczy na ciele gospodarza.\n_START_SECTION_\nDiagnoza\n_START_PARAGRAPH_\nGor\xc4\x85czk\xc4\x99 okopow\xc4\x85 sugeruje obecno\xc5\x9b\xc4\x87 czynnik\xc3\xb3w sprzyjaj\xc4\x85cych zaka\xc5\xbceniu w wywiadzie i typowy przebieg toru gor\xc4\x85czkowego. Rozpoznanie ostateczne mo\xc5\xbcna wykona\xc4\x87 na podstawie posiewu metod\xc4\x85 zmodyfikowan\xc4\x85, hodowli tkankowej patogenu, bada\xc5\x84 serologicznych, immunocytochemicznych lub wykorzystuj\xc4\x85cych metody molekularne (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie PCR)._NEWLINE_Miano bakterii jest zbyt niskie, aby mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o je uwidoczni\xc4\x87 w rozmazie krwi. Czasem pomaga dodanie specyficznego odczynnika IF. Materia\xc5\x82 do izolacji to zwykle krew lub zmienione chorobowo tkanki. Bartonella spp. mog\xc4\x85 by\xc4\x87 hodowane na mediach bezkom\xc3\xb3rkowych; s\xc4\x85 jednak dosy\xc4\x87 wybrednymi drobnoustrojami i potrzebuj\xc4\x85 dodatk\xc3\xb3w wzbogacaj\xc4\x85cych po\xc5\xbcywk\xc4\x99 (np. wyci\xc4\x85g z serca kr\xc3\xb3lika)._NEWLINE_Stwierdzenie w hodowli: powolnego wzrostu przez okres ponad 7 dni, ma\xc5\x82ych zaokr\xc4\x85glonych Gram(-) pa\xc5\x82eczek (widocznych pod mikroskopem), negatywnych wynik\xc3\xb3w pr\xc3\xb3b na obecno\xc5\x9b\xc4\x87 katalazy i oksydazy nasuwa podejrzenie bakterii z rodzaju Bartonella._NEWLINE_Testy IFA oraz metody PCR s\xc4\x85 najw\xc5\x82a\xc5\x9bciwsz\xc4\x85 metod\xc4\x85 okre\xc5\x9blenia konkretnego gatunku. Pr\xc3\xb3by serologiczne (IFA b\xc4\x85d\xc5\xba EIA) wykorzystuje si\xc4\x99 zwykle do diagnostyki os\xc3\xb3b z objawami choroby kociego pazura lub nietypowych przypadk\xc3\xb3w zapalenia wsierdzia, opon m\xc3\xb3zgowych lub m\xc3\xb3zgu.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nDost\xc4\x99pne s\xc4\x85 szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe wytyczne leczenia zaka\xc5\xbce\xc5\x84 bakteryjnych Bartonella spp. Dobr\xc4\x85 odpowied\xc5\xba kliniczn\xc4\x85 uzyskano stosuj\xc4\x85c antybiotyki z grupy makrolid\xc3\xb3w, tetracyklin oraz ryfampicyny. Profilaktyce zachorowa\xc5\x84 sprzyja poprawa warunk\xc3\xb3w sanitarnych i eradykacja wektora.'