b'\n_START_ARTICLE_\nArchitektura klasycystyczna\n_START_SECTION_\nPochodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa klasycyzm oznacza w architekturze nawi\xc4\x85zanie do architektury klasycznej. Analogiczny termin Klassizismus wyst\xc4\x99puje w j\xc4\x99zyku niemieckim, podczas gdy m.in. we Francji i Anglii okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 ten okres jako architektur\xc4\x99 neoklasyczn\xc4\x85. Termin architektura neoklasycystyczna w odniesieniu do klasycystycznej jest natomiast b\xc5\x82\xc4\x99dem, gdy\xc5\xbc mianem neoklasycyzmu okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 klasycyzuj\xc4\x85ce tendencje od ko\xc5\x84ca XIX wieku.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nArchitektura klasycystyczna mia\xc5\x82a swe \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a w dw\xc3\xb3ch pr\xc4\x85dach architektonicznych: francuskim klasycyzuj\xc4\x85cym baroku i zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 z nim tradycj\xc4\x85 racjonalistyczn\xc4\x85 oraz w angielskim malowniczym stylu (picturesque), zwi\xc4\x85zanym z rodz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 pot\xc4\x99g\xc4\x85 imperium._NEWLINE_Ju\xc5\xbc w pocz\xc4\x85tkach XVIII wieku mo\xc5\xbcna zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 pr\xc4\x85d w architekturze europejskiej sprzeciwiaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 tendencjom architektury barokowej i rokokowej. Najsilniej zaznaczy\xc5\x82 si\xc4\x99 on w palladianizmie Wysp Brytyjskich, gdzie barok nigdy nie osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 takiego bogactwa jak na kontynencie. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc architektura skrzyd\xc5\x82a Luwru zbudowanego przez Claude\'a Perrault, pa\xc5\x82ac\xc3\xb3w w Berlinie a nawet fasada bazyliki \xc5\x9bw. Jana na Lateranie w Rzymie (Alessandro Galilei) posiadaj\xc4\x85 cechy klasycyzuj\xc4\x85ce. Do obecnych ziem polskich na G\xc3\xb3rny \xc5\x9al\xc4\x85sk, architektura klasycystyczna dotar\xc5\x82a z Moraw, a pierwsz\xc4\x85 tego typu budowl\xc4\x85 jest Pa\xc5\x82ac Dietrichstein\xc3\xb3w w Wodzis\xc5\x82awiu \xc5\x9al\xc4\x85skim._NEWLINE_Wiedza o dorobku kulturowym staro\xc5\xbcytnych ros\xc5\x82a w miar\xc4\x99 up\xc5\x82ywu czasu. W 1755 do Rzymu przyby\xc5\x82 niemiecki historyk Joachim Winckelmann, kt\xc3\xb3ry opracowa\xc5\x82 pierwsze syntetyczne dzieje sztuki staro\xc5\xbcytnej ("My\xc5\x9bli o na\xc5\x9bladowaniu dzie\xc5\x82 greckich w malarstwie i rze\xc5\xbabie") oraz sformu\xc5\x82owa\xc5\x82 najwa\xc5\xbcniejsze cechy i poj\xc4\x99cia dotycz\xc4\x85ce sztuki antycznej w terminach "szlachetnej prostoty i spokojnej wielko\xc5\x9bci". Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 grafiki Giovanniego Battisty Piranesi obrazuj\xc4\x85ce staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci rzymskie, nast\xc4\x99pnie ukaza\xc5\x82y si\xc4\x99 ryciny Stuarta i Revetta. Po nich ukazywa\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc inne dzie\xc5\x82a artyst\xc3\xb3w klasycystycznych, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y du\xc5\xbcy wp\xc5\x82yw na rozw\xc3\xb3j sztuki i architektury XVIII w. Znaczny wp\xc5\x82yw na\xc5\x84 mia\xc5\x82 tak\xc5\xbce rozw\xc3\xb3j mieszcza\xc5\x84stwa i nowe zadania dla architekt\xc3\xb3w i urbanist\xc3\xb3w - budynki u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9bci publicznej, takie jak teatr i publiczny plac o charakterze reprezentacyjnym, dla kt\xc3\xb3rego szukano wzorca w agorze i forum. W latach 60. i 70. XVIII wieku klasycyzm przenika\xc5\x82 do dalszych pa\xc5\x84stw europejskich, obok podstawowego pr\xc4\x85du, opartego zw\xc5\x82aszcza na architekturze greckiej, wytwarzaj\xc4\x85c r\xc3\xb3\xc5\xbcne lokalne szko\xc5\x82y. W Niemczech najbardziej zaznaczy\xc5\x82a si\xc4\x99 tradycja Schinklowska, d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85ca do nadania budynkowi zdyscyplinowanej lecz lekkiej struktury._NEWLINE_Po up\xc5\x82yni\xc4\x99ciu zasadniczego okresu klasycyzmu oko\xc5\x82o 1815 trwa\xc5\x82 on przez ca\xc5\x82y wiek XIX jako jeden ze styl\xc3\xb3w historycznych. Dwudziestowieczne tendencje klasycyzuj\xc4\x85ce nazywane s\xc4\x85 neoklasycyzmem.'