b'\n_START_ARTICLE_\nIrlandia\n_START_SECTION_\nPochodzenie nazwy\n_START_PARAGRAPH_\nHistoryczn\xc4\x85, \xc5\x82aci\xc5\x84sk\xc4\x85 nazw\xc4\x85 Irlandii, nadan\xc4\x85 przez Rzymian, by\xc5\x82a Hibernia, pochodz\xc4\x85ca od greckiego okre\xc5\x9blenia \xe1\xbc\xb8\xce\xbf\xcf\x85\xce\xb5\xcf\x81\xce\xbd\xce\xaf\xce\xb1 (Iuernia). Spotykana jest tak\xc5\xbce nazwa \xe1\xbc\xb8\xce\xad\xcf\x81\xce\xbd\xce\xb7 (Iern\xc4\x93). Nazwa rzymska zosta\xc5\x82a \xe2\x80\x9eprzerobiona\xe2\x80\x9d na Hibernia ze wzgl\xc4\x99du na swoje podobie\xc5\x84stwo do wyrazu (\xc5\x82ac.) hibernus \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9ezimowy\xe2\x80\x9d. Staroirlandzkie zapo\xc5\xbcyczenie nazwy jako \xc4\xabweri\xc5\xab / \xc4\xabwerion, po pewnym czasie przeistoczy\xc5\x82o si\xc4\x99 we wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesn\xc4\x85 nazw\xc4\x99 \xc3\x89ire.\n_START_SECTION_\nNazwa wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesna\n_START_PARAGRAPH_\nKonstytucja Irlandii z 1937 roku stanowi, i\xc5\xbc oficjaln\xc4\x85 nazw\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa jest \xc3\x89ire (w j\xc4\x99zyku irlandzkim) oraz Ireland (w j\xc4\x99zyku angielskim). Nazwy te u\xc5\xbcywane s\xc4\x85 podczas podpisywania um\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzynarodowych i traktat\xc3\xb3w stowarzyszeniowych. Niemniej, jako opisu pa\xc5\x84stwa, stosuje si\xc4\x99 irlandzk\xc4\x85 nazw\xc4\x99 Poblacht na h\xc3\x89ireann lub jej angielsk\xc4\x85 wersj\xc4\x99 Republic of Ireland. U\xc5\xbcywanie jednej nazwy dla okre\xc5\x9blenia wyspy, jak i pa\xc5\x84stwa, mia\xc5\x82o na celu podkre\xc5\x9blenie integralno\xc5\x9bci Irlandii P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i pozosta\xc5\x82ej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyspy, jako jednego organizmu pa\xc5\x84stwowego. Pa\xc5\x84stwa stowarzyszone we Wsp\xc3\xb3lnocie Narod\xc3\xb3w, w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c w to Zjednoczone Kr\xc3\xb3lestwo, dla okre\xc5\x9blenia Irlandii jako pa\xc5\x84stwa u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 nazwy \xc3\x89ire. Podobnie w pa\xc5\x84stwach europejskich, przesy\xc5\x82ki pocztowe adresowane s\xc4\x85 do Irlandii z dodatkowym dopiskiem \xc3\x89ire. Wed\xc5\x82ug przepis\xc3\xb3w z roku 1947 w pismach urz\xc4\x99dowych dotycz\xc4\x85cych Irlandii jako pa\xc5\x84stwa powinno stosowa\xc4\x87 si\xc4\x99 nazw\xc4\x99 \xc3\x89ire.\n_START_SECTION_\nPrzemys\xc5\x82\n_START_PARAGRAPH_\nFenomenem irlandzkiej gospodarki na skal\xc4\x99 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 by\xc5\x82 silny rozw\xc3\xb3j przemys\xc5\x82u wysokich technologii, kt\xc3\xb3ry przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do wzrostu gospodarczego na poziomie 15,8% rocznie. Inwestycje w r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju ga\xc5\x82\xc4\x99zie przemys\xc5\x82u tego kraju wynika\xc5\x82y ze strategicznego po\xc5\x82o\xc5\xbcenia Irlandii (przycz\xc3\xb3\xc5\x82ek ameryka\xc5\x84skich inwestor\xc3\xb3w interesuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 rynkiem europejskim)._NEWLINE_Szybki rozw\xc3\xb3j Irlandia zawdzi\xc4\x99cza pomocy Unii Europejskiej, d\xc5\x82ugoletnim zwolnieniom podatkowym, a tak\xc5\xbce stosunkowo taniej sile roboczej. Przynios\xc5\x82o to korzy\xc5\x9bci przede wszystkim o\xc5\x9brodkom regionalnym, gdzie przemys\xc5\x82 oparty jest g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na przetw\xc3\xb3rstwie p\xc5\x82od\xc3\xb3w rolnych. Rozwin\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 przemys\xc5\x82 zbo\xc5\xbcowo-m\xc5\x82ynarski, mleczarski, browarnictwo oraz produkcja wysoko procentowych alkoholi \xe2\x80\x93 whiskey.\n_START_SECTION_\nRolnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nRolnictwo pozostaje jedn\xc4\x85 z najwa\xc5\xbcniejszych ga\xc5\x82\xc4\x99zi gospodarki. Jest ono wysoko zmechanizowane i daje zatrudnienie 9,5% ludno\xc5\x9bci. Produkcja wo\xc5\x82owiny i mleka stanowi 58% og\xc3\xb3\xc5\x82u produkcji rolnej. Olbrzymi\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 w rolnictwie stanowi\xc4\x85 ma\xc5\x82e gospodarstwa rolne. Powierzchnia przeznaczona pod uprawy rolnicze jest niewielka, za to wysoce produktywna. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi ro\xc5\x9blinami uprawnymi s\xc4\x85 zbo\xc5\xbca, buraki cukrowe i ziemniaki. Olbrzymie obszary \xc5\x82\xc4\x85k i sprzyjaj\xc4\x85cy klimat pozwalaj\xc4\x85 na ca\xc5\x82oroczny wypas zwierz\xc4\x85t.\n_START_SECTION_\nSurowce naturalne\n_START_PARAGRAPH_\nZasoby surowc\xc3\xb3w naturalnych w Irlandii s\xc4\x85 niewielkie. Irlandia posiada z\xc5\x82o\xc5\xbca cynku i o\xc5\x82owiu, kt\xc3\xb3re odkryto na pocz\xc4\x85tku lat 90. XX w. Wydobywa si\xc4\x99 przede wszystkim gips, rudy cynku (164 tys. t. rocznie) i o\xc5\x82owiu (45 tys. t. rocznie).\n_START_SECTION_\nTransport\n_START_PARAGRAPH_\nStrategiczne znaczenie ma transport drogowy. Irlandia ma g\xc4\x99st\xc4\x85 sie\xc4\x87 dr\xc3\xb3g, kt\xc3\xb3re cz\xc4\x99sto nie s\xc4\x85 jednak w najlepszym stanie, a ich ca\xc5\x82kowita d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 wynosi 92\xc2\xa0327\xc2\xa0km, z czego ok. 1017\xc2\xa0km ma standard autostrady (2018). Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 autostrad jest p\xc5\x82atna. W Irlandii obowi\xc4\x85zuje ruch lewostronny. Opr\xc3\xb3cz licznych przewo\xc5\xbanik\xc3\xb3w prywatnych transportem autobusowym w kraju zajmuje si\xc4\x99 subsydiowana przez pa\xc5\x84stwo firma Bus \xc3\x89ireann. Firma ta jest odpowiedzialna zar\xc3\xb3wno za transport mi\xc4\x99dzymiastowy, jak i za transport lokalny (komunikacja miejska w kilku wi\xc4\x99kszych miastach jednak\xc5\xbce z wy\xc5\x82\xc4\x85czeniem Dublina)._NEWLINE_Sie\xc4\x87 kolejowa ma d\xc5\x82. 1944\xc2\xa0km i jej wy\xc5\x82\xc4\x85cznym operatorem jest firma Iarnr\xc3\xb3d \xc3\x89ireann. W ostatnich latach rozwijaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce inne formy transportu szynowego, czyli tramwaj Luas w Dublinie oraz planowane metro._NEWLINE_Najwa\xc5\xbcniejszymi portami handlowymi s\xc4\x85 Dublin i Cork, a morska \xc5\xbcegluga handlowa liczy 150 statk\xc3\xb3w. Najwi\xc4\x99kszym portem morskim jest Dublin, za\xc5\x9b przewozy transatlantyckie obejmuj\xc4\x85 przede wszystkim Cork. Przystanie promowe w Dublinie, D\xc3\xban Laoghaire oraz Rosslare zapewniaj\xc4\x85 po\xc5\x82\xc4\x85czenia z g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi portami Wielkiej Brytanii._NEWLINE_Zbudowana w XVIII i XIX w., a nast\xc4\x99pnie modernizowana sie\xc4\x87 kana\xc5\x82\xc3\xb3w s\xc5\x82u\xc5\xbcy przede wszystkim do przewozu towar\xc3\xb3w, lecz ma tak\xc5\xbce znaczenie turystyczne._NEWLINE_Mi\xc4\x99dzynarodowe porty lotnicze w Dublinie, Cork, Knock oraz Shannon s\xc4\x85 znane tak\xc5\xbce jako strefy wolnoc\xc5\x82owe. Irlandia ma 40 lotnisk krajowych i mi\xc4\x99dzynarodowych. Po\xc5\x82\xc4\x85czenia transatlantyckie obs\xc5\x82ugiwane s\xc4\x85 przez Shannon i Knock, za\xc5\x9b europejskie przez Kerry, Cork, Dublin, Galway. W po\xc5\x82. 1990 wszystkie lotniska obs\xc5\x82ugiwa\xc5\x82y oko\xc5\x82o 10,5 mln pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w. Gwa\xc5\x82towny wzrost liczby podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85cych liniami lotniczymi w zwi\xc4\x85zku z pojawieniem si\xc4\x99 tzw. \xe2\x80\x9etanich przewo\xc5\xbanik\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d, przede wszystkim Ryanair, wym\xc3\xb3g\xc5\x82 du\xc5\xbce inwestycje w infrastruktur\xc4\x99 lotnicz\xc4\x85. Samo lotnisko w Dublinie w 2008 roku odprawi\xc5\x82o 23.5 miliona pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w, a dzi\xc4\x99ki powsta\xc5\x82emu nowemu terminalowi T2 liczba ta stale wzrasta.\n_START_SECTION_\nKryzys zaufania do Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nDo pocz\xc4\x85tku lat 90. XX wieku Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 rzymskokatolicki cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 powszechnym autorytetem i bardzo du\xc5\xbcym wp\xc5\x82ywem na polityk\xc4\x99, media i szkolnictwo w kraju. Rozwody, kontakty homoseksualne, aborcja, antykoncepcja i edukacja seksualna w szko\xc5\x82ach by\xc5\x82y prawnie zakazane._NEWLINE_Na skutek dynamicznego rozwoju gospodarczego, podniesieniu si\xc4\x99 standardu \xc5\xbcycia mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w kraju, upowszechnienia si\xc4\x99 konsumpcjonizmu i technologii informacyjnej Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 i religia przesta\xc5\x82y by\xc4\x87 jedynym drogowskazem. Irlandzkie spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo zacz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 wewn\xc4\x99trznie r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowa\xc4\x87, a religia zacz\xc4\x99\xc5\x82a by\xc4\x87 wypierana przez konsumpcyjny styl \xc5\xbcycia, prywatyzacj\xc4\x99 wizji \xc5\x9bwiata i nowe \xc5\x9bwiatopogl\xc4\x85dy. Dodatkowo na skutek ujawnionych skandali prawnych i finansowych oraz przest\xc4\x99pstw seksualnych pope\xc5\x82nianych przez niekt\xc3\xb3rych katolickich duchownych (w tym biskup\xc3\xb3w), jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc powszechne ukrywanie tych przypadk\xc3\xb3w przez hierarchi\xc4\x99 autorytet Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a w irlandzkim spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie zosta\xc5\x82 bardzo mocno zachwiany. Irlandczycy zacz\xc4\x99li na niespotykan\xc4\x85 wcze\xc5\x9bniej skal\xc4\x99 odwraca\xc4\x87 si\xc4\x99 od Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a i podnosi\xc4\x87 g\xc5\x82osy sprzeciwu i ostrej krytyki na pr\xc3\xb3by przypomnienia wiernym o katolickiej etyce seksualnej i moralno\xc5\x9bci._NEWLINE_Ponad 2/3 Irlandczyk\xc3\xb3w jest zdania, \xc5\xbce Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zawi\xc3\xb3d\xc5\x82 i utraci\xc5\x82 autorytet moralny. Kryzys zaufania do Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a w irlandzkim spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie jest dzi\xc5\x9b bardzo du\xc5\xbcy, co w znacznym stopniu wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82o na kryzys powo\xc5\x82a\xc5\x84 kap\xc5\x82a\xc5\x84skich i rezygnacj\xc4\x99 z pos\xc5\x82ugi wielu duchownych. W ci\xc4\x85gu ostatnich kilkunastu lat zamkni\xc4\x99to prawie wszystkie seminaria duchowne, zosta\xc5\x82o tylko jedno w Maynooth. W po\xc5\x82owie lat 60. w seminarium tym wy\xc5\x9bwi\xc4\x99cano ponad 400 nowych ksi\xc4\x99\xc5\xbcy rocznie. W 2001 roku ju\xc5\xbc tylko 30, a w 2007 roku zaledwie 9 w skali ca\xc5\x82ego kraju. Kryzys ten w jeszcze wi\xc4\x99kszym stopniu dotyka \xc5\xbce\xc5\x84skie zgromadzenie zakonne. W 2007 \xc5\x9bluby z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82y zaledwie 2 kobiety, podczas gdy w tym samym czasie liczba si\xc3\xb3str zakonnych zmniejszy\xc5\x82a si\xc4\x99 o 228._NEWLINE_Najbardziej widocznym przejawem kryzysu zaufania do Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a jest spadek uczestnictwa w mszach niedzielnych z 90% w latach 70., 81% w 1990 roku do 60% w 1996 roku, 44-48% w latach 2005\xe2\x80\x932006 i 35% w 2012.\n_START_SECTION_\nKuchnia\n_START_PARAGRAPH_\nNajbardziej znanym daniem jest gulasz irlandzki z jagni\xc4\x99ciny lub baraniny. Mi\xc4\x99so dusi si\xc4\x99 z ziemniakami, cebul\xc4\x85, marchewk\xc4\x85, porem i kasz\xc4\x85 j\xc4\x99czmienn\xc4\x85. Od XIX wieku ziemniaki s\xc4\x85 podstaw\xc4\x85 diety Irlandczyk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nW niekt\xc3\xb3rych dyscyplinach, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w rugby, reprezentacja narodowa gra w pucharze 6 narod\xc3\xb3w i odnosi w nim sukcesy. Mieszka\xc5\x84cy interesuj\xc4\x85 si\xc4\x99 przede wszystkim sportami narodowymi: hurlingiem, futbolem gaelickim, rugby, krykietem oraz wy\xc5\x9bcigami konnymi i wy\xc5\x9bcigami ps\xc3\xb3w. Z Irlandii pochodzi Conor McGregor \xe2\x80\x93 by\xc5\x82y mistrz kategorii lekkiej i pi\xc3\xb3rkowej UFC.'