b'\n_START_ARTICLE_\nSonora (stan)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nObecno\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc5\x82owieka na tym terenie si\xc4\x99ga 30.a000 p.n.e., kiedy przebywa\xc5\x82y tu grupy zbieracko-my\xc5\x9bliwskie. W regionie g\xc3\xb3r Pinacate znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci po osadzie datowanej na 15 tys. lat. Kolejne \xc5\x9bwiadectwa sta\xc5\x82ych osiedli pochodz\xc4\x85 z ok. 1500 p.n.e. Rozkwita\xc5\x82y tu m.in. takie kultury jak: Hohokam, Mogoll\xc3\xb3n, Casas Grandes czy Paquime. W pierwszych stuleciach silny wp\xc5\x82yw na region wywiera\xc5\x82y kultury mezoameryka\xc5\x84skie. By\xc5\x82y to g\xc5\x82\xc3\xb3wnie kontakty handlowe. W 1340 w wyniku w\xc4\x99dr\xc3\xb3wki z rejonu Casa Grande w kierunku g\xc3\xb3rzystych obszar\xc3\xb3w Sonory dosz\xc5\x82o do wykszta\xc5\x82cenia si\xc4\x99 plemienia \xc3\x93pata. W chwili przybycia Hiszpan\xc3\xb3w do Meksyku zamieszkiwa\xc5\x82y tu grupy india\xc5\x84skie w\xc5\x82adaj\xc4\x85ce j\xc4\x99zykami z rodziny juto-n\xc3\xa1huatl i hokana._NEWLINE_W 1531 Nu\xc3\xb1o Beltr\xc3\xa1n de Guzm\xc3\xa1n zak\xc5\x82ada miasto San Miguel de Culiac\xc3\xa1n w obecnym s\xc4\x85siednim stanie Sinaloa. To w\xc5\x82a\xc5\x9bnie Sinaloa by\xc5\x82a miejscem, z kt\xc3\xb3rego koloni\xc5\x9bci rozpocz\xc4\x99li poszukiwania cennych kruszc\xc3\xb3w oraz zacz\xc4\x99li handlowa\xc4\x87 niewolnikami. W 1533 Diego Guzm\xc3\xa1n jako pierwszy z Hiszpan\xc3\xb3w pojawia si\xc4\x99 na obszarze obecnego stanu Sonora. Po napotkaniu oporu ze strony india\xc5\x84skich plemion przy rzece Yaqu\xc3\xad postanawia opu\xc5\x9bci\xc4\x87 ten niego\xc5\x9bcinny teren._NEWLINE_W 1536 \xc3\x81lvar N\xc3\xba\xc3\xb1ez Cabeza de Vaca i trzech innych ocala\xc5\x82ych z ekspedycji P\xc3\xa1nfilo de Narv\xc3\xa1eza przesz\xc5\x82o przez Sonor\xc4\x99 w poszukiwaniu osiedli hiszpa\xc5\x84skich. De Vaca w swoich wspomnieniach odnotowa\xc5\x82, \xc5\xbce podczas swojej w\xc4\x99dr\xc3\xb3wki natkn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 na dwa du\xc5\xbce miasta Indian \xe2\x80\x93 C\xc3\xadbol\xc4\x99 i Quivir\xc4\x99. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej wys\xc5\x82ano kilka wypraw w celu ich odnalezienia, ale zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 one niepowodzeniem. Ze wzgl\xc4\x99du na niewielk\xc4\x85 liczb\xc4\x99 osadnik\xc3\xb3w Sonora zawsze mia\xc5\x82a peryferyjny charakter w stosunku do reszty Nowej Hiszpanii. W 1586 wybudowane zostaje wi\xc4\x99zienie. Ci\xc4\x85g\xc5\x82e pr\xc3\xb3by ca\xc5\x82kowitego podboju regionu doprowadzaj\xc4\x85 w XVII w. do znacznego zmniejszenia si\xc4\x99 populacji Indian. Dzi\xc4\x99ki jezuitom udaje si\xc4\x99 schrystianizowa\xc4\x87 ocala\xc5\x82ych Indian i nak\xc5\x82oni\xc4\x87 ich do osiad\xc5\x82ego trybu \xc5\xbcycia. Jezuici tworz\xc4\x85 kilka osiedli, w kt\xc3\xb3rych ucz\xc4\x85 Indian uprawy roli oraz pracy w kopalniach. W tym samym czasie cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Yaqu\xc3\xad w dalszym ci\xc4\x85gu stawia op\xc3\xb3r Hiszpanom._NEWLINE_Ruch niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowy, kt\xc3\xb3ry w reszcie kraju rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1810 r. w Sonorze nie znajduje wielkiego poparcia ze wzgl\xc4\x99du na zaanga\xc5\xbcowanie wielkich w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli ziemskich w walk\xc4\x99 z atakami Apacz\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1821 Sonora staje si\xc4\x99 jedn\xc4\x85 z cz\xc4\x99\xc5\x9bci niepodleg\xc5\x82ego Meksyku. Kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Sonora i Sinaloa staj\xc4\x85 si\xc4\x99 odr\xc4\x99bnymi stanami (wcze\xc5\x9bniej by\xc5\x82y jedn\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 administracyjn\xc4\x85). Okres ten charakteryzowa\xc5\x82 si\xc4\x99 wielk\xc4\x85 niestabilno\xc5\x9bci\xc4\x85 polityczn\xc4\x85, ze wzgl\xc4\x99du na ci\xc4\x85g\xc5\x82e walki o w\xc5\x82adz\xc4\x99. W 1847 podczas wojny ameryka\xc5\x84sko-meksyka\xc5\x84skiej Sonora zostaje zaj\xc4\x99ta przez armi\xc4\x99 Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. Po traktacie z Guadalupe Hidalgo i zawarciu pokoju wojska okupacyjne opu\xc5\x9bci\xc5\x82y stan. Po okresie spokoju za rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Porfirio Diaza kolejny okres walk przynosi wybuch rewolucji meksyka\xc5\x84skiej, kt\xc3\xb3ra ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 w 1917._NEWLINE_Sonora przez ca\xc5\x82y czas pozostaje rolniczo-hodowlanym stanem z niewielk\xc4\x85 populacj\xc4\x85 i rozleg\xc5\x82ymi terenami pustynnymi. Blisko\xc5\x9b\xc4\x87 Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych ma swoje wady i zalety. Do niekorzystnych zjawisk nale\xc5\xbcy g\xc5\x82\xc3\xb3wnie wzrost przest\xc4\x99pczo\xc5\x9bci zwi\xc4\x85zany z dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 kartel\xc3\xb3w narkotykowych. Z drugiej strony po zawarciu Porozumienia o Wolnym Handlu (tzw. NAFTA) przyby\xc5\x82o tu wielu inwestor\xc3\xb3w i wybudowanych zosta\xc5\x82o wiele zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie tzw. montowni \xe2\x80\x93 maquiladoras).\n_START_SECTION_\nWarunki geograficzne i klimatyczne\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez stan przebiega pasmo g\xc3\xb3rskie \xe2\x80\x93 Sierra Madre Occidental. Zachodnia, nadbrze\xc5\xbcna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Sonory ma charakter r\xc3\xb3wninny._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 rzek regionu wpada do Zatoki Kalifornijskiej. Najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 rzek\xc4\x85 jest Yaqu\xc3\xad, kt\xc3\xb3ra ma nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce dop\xc5\x82ywy: Bavispe, Sahuaripa i Moctezuma. Przez po\xc5\x82udniow\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 stanu przep\xc5\x82ywa rzeka Mayo. Rzeka Kolorado tworzy naturaln\xc4\x85 granic\xc4\x99 ze stanem Baja California._NEWLINE_Na wybrze\xc5\xbcu klimat jest z regu\xc5\x82y ciep\xc5\x82y i suchy, \xc5\x9brednia temperatura wynosi tu ok. 23\xc2\xa0\xc2\xb0C. W p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci stanu klimat jest bardziej umiarkowany i suchy (\xc5\x9brednia temperatura wynosi ok. 16\xc2\xa0\xc2\xb0C). W g\xc3\xb3rach jest du\xc5\xbco ch\xc5\x82odniej. W Hermosillo \xc5\x9brednia roczna temperatur wynosi ok. 23\xc2\xa0\xc2\xb0C a \xc5\x9brednia opad\xc3\xb3w 24 cm rocznie. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy w Nogales \xc5\x9brednia opad\xc3\xb3w jest wi\xc4\x99ksza i si\xc4\x99ga ok. 42 cm rocznie, a \xc5\x9brednia opad\xc3\xb3w \xc5\x9bniegu ok. 11 cm._NEWLINE_Na wybrze\xc5\xbcu przewa\xc5\xbca niska ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 krzewiasta. W g\xc3\xb3rach wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 lasy sosnowe i d\xc4\x99bowe. Ze zwierz\xc4\x85t spotyka si\xc4\x99 m.in.: jelenie, dziki, pumy, dzikie barany, iguany, kameleony i zaj\xc4\x85ce.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nPoszczeg\xc3\xb3lne sektory gospodarki stanu wg ich udzia\xc5\x82u w PKB, kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85 si\xc4\x99 nast\xc4\x99puj\xc4\x85co: przemys\xc5\x82 (18%), us\xc5\x82ugi (19%), handel (19%), transport (9%), finanse (15%), rolnictwo (15%), budownictwo (3%) i g\xc3\xb3rnictwo (2%). _NEWLINE_Na terenie stanu powsta\xc5\x82o wiele tzw. maquiladoras (montowni), zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re produkuj\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na eksport. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich wytwarza elektronik\xc4\x99 i przedmioty AGD._NEWLINE_Rolnictwo odgrywa du\xc5\xbc\xc4\x85 rol\xc4\x99 w gospodarce Sonory. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy i na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym wschodzie w szerokim zakresie korzysta si\xc4\x99 z nawadniania. Uprawia si\xc4\x99 tam m.in.: oliwki, winoro\xc5\x9bl, warzywa. W centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci stanu uprawia si\xc4\x99: pszenic\xc4\x99, j\xc4\x99czmie\xc5\x84 i lucern\xc4\x99. We wschodnim rejonie sieje si\xc4\x99: kukurydz\xc4\x99, fasol\xc4\x99, du\xc5\xbc\xc4\x85 powierzchni\xc4\x99 zajmuj\xc4\x85 te\xc5\xbc sady owocowe. _NEWLINE_W Sonorze od zawsze obecne by\xc5\x82y du\xc5\xbce stada byd\xc5\x82a ze wzgl\xc4\x99du na rozleg\xc5\x82e pastwiska. Opr\xc3\xb3cz tego hoduje si\xc4\x99 te\xc5\xbc: dr\xc3\xb3b, \xc5\x9bwinie i kozy. W wodach Zatoki Kalifornijskiej po\xc5\x82awia si\xc4\x99: krewetki i homary._NEWLINE_Z surowc\xc3\xb3w mineralnych wydobywa si\xc4\x99: mied\xc5\xba, grafit, srebro, o\xc5\x82\xc3\xb3w i wolfram.\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nSonora posiada wiele malowniczych pla\xc5\xbc nad Zatok\xc4\x85 Kalifornijsk\xc4\x85. Istniej\xc4\x85 tu doskona\xc5\x82e warunki do nurkowania i w\xc4\x99dkarstwa. W okolicach Ciudad Obreg\xc3\xb3n znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 osiedla Indian Yaqu\xc3\xad . Na Wyspie Rekin\xc3\xb3w (Isla Tiburon) zosta\xc5\x82 ustanowiony rezerwat przyrody.'