b'\n_START_ARTICLE_\nTraktaty lokarne\xc5\x84skie\n_START_PARAGRAPH_\nTraktaty lokarne\xc5\x84skie, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc traktat w Locarno, traktat locarne\xc5\x84ski lub uk\xc5\x82ad w Locarno \xe2\x80\x93 kilka odr\xc4\x99bnych uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w opracowanych i parafowanych 16 pa\xc5\xbadziernika 1925 roku w szwajcarskiej miejscowo\xc5\x9bci Locarno. By\xc5\x82y podsumowaniem mi\xc4\x99dzynarodowej konferencji rozpocz\xc4\x99tej 5 pa\xc5\xbadziernika 1925 r., zwo\xc5\x82anej z inicjatywy Niemiec._NEWLINE_Uk\xc5\x82ady lokarne\xc5\x84skie podpisano definitywnie w Londynie 1 grudnia 1925 roku, ratyfikowano w nast\xc4\x99pnym roku (z\xc5\x82o\xc5\xbcenie dokument\xc3\xb3w ratyfikacyjnych w Sekretariacie Ligi Narod\xc3\xb3w w Genewie 14 wrze\xc5\x9bnia 1926). Intencj\xc4\x85 tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w by\xc5\x82o obowi\xc4\x85zywanie tak d\xc5\x82ugo, a\xc5\xbc na \xc5\xbc\xc4\x85danie kt\xc3\xb3rejkolwiek z Wysokich Stron Umawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 notyfikowane innym Mocarstwem podpisuj\xc4\x85cym trzy miesi\xc4\x85ce naprz\xc3\xb3d, Rada Ligi wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 co najmniej dw\xc3\xb3ch trzecich g\xc5\x82os\xc3\xb3w, stwierdzi, \xc5\xbce Liga Narod\xc3\xb3w zapewnia Wysokim Stronom Umawiaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 dostatecznie gwarancje w\xc3\xb3wczas wyga\xc5\x9bni\xc4\x99cie nast\xc4\x85pi\xc4\x87 mia\xc5\x82o po up\xc5\x82ywie jednego roku (art. 8 Paktu re\xc5\x84skiego). W praktyce wesz\xc5\x82y one w \xc5\xbcycie na lat dziesi\xc4\x99\xc4\x87, gdy\xc5\xbc Niemcy wypowiedzia\xc5\x82y je w 1936 roku (remilitaryzacja Nadrenii).\n_START_SECTION_\nUczestnicy obrad\n_START_PARAGRAPH_\nNiemcy by\xc5\x82y reprezentowane przez ministra spraw zagranicznych Stresemanna i \xc3\xb3wczesnego kanclerza Hansa Luthera. Na zaproszenie przybyli ministrowie spraw zagranicznych: Francji \xe2\x80\x93 Aristide Briand, Wielkiej Brytanii \xe2\x80\x93 Joseph Austen Chamberlain, W\xc5\x82och \xe2\x80\x93 Benito Mussolini oraz Belgii \xe2\x80\x93 Emil Vandervelde. Przybyli tam r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc polski minister spraw zagranicznych Aleksander Skrzy\xc5\x84ski oraz przedstawiciel Czechos\xc5\x82owacji Edvard Bene\xc5\xa1. Obaj jednak nie brali udzia\xc5\x82u w obradach przy g\xc5\x82\xc3\xb3wnym stole.\n_START_SECTION_\nPostanowienia\n_START_PARAGRAPH_\nFrancja, Belgia, Wielka Brytania i W\xc5\x82ochy podpisa\xc5\x82y z Niemcami tzw. pakt re\xc5\x84ski, gwarantuj\xc4\x85cy nienaruszalno\xc5\x9b\xc4\x87 granicy mi\xc4\x99dzy Niemcami a Francj\xc4\x85 (zob. granica francusko-niemiecka) i Belgi\xc4\x85 (zob. granica belgijsko-niemiecka), przy czym Wielka Brytania i W\xc5\x82ochy mia\xc5\x82y w razie agresji ze strony Niemiec lub Francji udzieli\xc4\x87 pomocy stronie napadni\xc4\x99tej. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie strony wyrzeka\xc5\x82y si\xc4\x99 agresji wobec siebie. Udzia\xc5\x82 Belgii oznacza\xc5\x82, \xc5\xbce pa\xc5\x84stwo to zrzeka\xc5\x82o si\xc4\x99 swego dawnego statusu neutralno\xc5\x9bci._NEWLINE_Ponadto podpisano cztery uk\xc5\x82ady arbitra\xc5\xbcowe, kt\xc3\xb3re Niemcy zawar\xc5\x82y z Francj\xc4\x85, Belgi\xc4\x85, Polsk\xc4\x85 i Czechos\xc5\x82owacj\xc4\x85, oraz dwa uk\xc5\x82ady gwarancji wzajemnej mi\xc4\x99dzy Francj\xc4\x85 z jednej a Polsk\xc4\x85 i Czechos\xc5\x82owacj\xc4\x85 z drugiej strony. Te ostatnie podtrzymywa\xc5\x82y wa\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 sojusz\xc3\xb3w francusko-polskiego i francusko-czechos\xc5\x82owackiego na wypadek dokonania agresji przez Niemcy. Niemcy nie zgodzi\xc5\x82y si\xc4\x99 na to, by wzmianka o tych uk\xc5\x82adach znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w tek\xc5\x9bcie paktu re\xc5\x84skiego.\n_START_SECTION_\nZnaczenie og\xc3\xb3lne\n_START_PARAGRAPH_\nTraktat gwarantowa\xc5\x82 nienaruszalno\xc5\x9b\xc4\x87 granicy niemiecko-belgijskiej i niemiecko-francuskiej. W ten spos\xc3\xb3b Niemcy ostatecznie godzi\xc5\x82y si\xc4\x99 z wyznaczon\xc4\x85 w Wersalu zachodni\xc4\x85 granic\xc4\x85 swojego terytorium. Potwierdzaj\xc4\x85c nienaruszalno\xc5\x9b\xc4\x87 swych granic zachodnich, r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie odm\xc3\xb3wi\xc5\x82y gwarancji w odniesieniu do granic z Polsk\xc4\x85 i z Czechos\xc5\x82owacj\xc4\x85. Dla Polski i Czechos\xc5\x82owacji by\xc5\x82o to dowodem na to, \xc5\xbce odt\xc4\x85d granice w Europie dziel\xc4\x85 si\xc4\x99 na nienaruszalne i na te, kt\xc3\xb3re naruszy\xc4\x87 mo\xc5\xbcna. By\xc5\x82o oczywiste, \xc5\xbce w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci Niemcy zechc\xc4\x85 te granice zmieni\xc4\x87 na swoj\xc4\x85 korzy\xc5\x9b\xc4\x87, art. 19 Paktu Ligi Narod\xc3\xb3w dozwala\xc5\x82 bowiem na okresowe ponowne rozwa\xc5\xbcanie traktat\xc3\xb3w kt\xc3\xb3re nie daj\xc4\x85 si\xc4\x99 ju\xc5\xbc stosowa\xc4\x87. Zgoda Francji i Wielkiej Brytanii na takie stanowisko by\xc5\x82a wyrazem wzrostu pot\xc4\x99gi i znaczenia Niemiec na arenie mi\xc4\x99dzynarodowej. Fakt ten czyni\xc5\x82 je mocarstwem r\xc3\xb3wnorz\xc4\x99dnym z pozosta\xc5\x82ymi i w znacznym stopniu podwa\xc5\xbca\xc5\x82 \xc5\x82ad wersalski. Jak powiedzia\xc5\x82 sir Austen Chamberlain \xe2\x80\x9eOdt\xc4\x85d nie ma zwyci\xc4\x99zc\xc3\xb3w i zwyci\xc4\x99\xc5\xbconych\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1926 roku Niemcy przyst\xc4\x85pi\xc5\x82y do Ligi Narod\xc3\xb3w. By\xc5\x82o to g\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem francuskiego ministra spraw zagranicznych \xe2\x80\x93 Brianda a uk\xc5\x82ady lokarne\xc5\x84skie mia\xc5\x82y by\xc4\x87 wst\xc4\x99pem do pozyskania Niemiec dla Ligi Narod\xc3\xb3w. Niemcy, obok Wlk. Brytanii, Francji, W\xc5\x82och i Japonii, otrzyma\xc5\x82y te\xc5\xbc miejsce w Radzie Ligi (wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y z Ligi 21 pa\xc5\xbadziernika 1933 roku). Uk\xc5\x82ad w Locarno umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c przyst\xc4\x85pienie Niemiec do Ligi Narod\xc3\xb3w tylko pozornie j\xc4\x85 wzmacnia\xc5\x82. W rzeczywisto\xc5\x9bci podwa\xc5\xbca\xc5\x82 jej rol\xc4\x99 jako organizacji strzeg\xc4\x85cej porz\xc4\x85dku i \xc5\x82adu w Europie. Okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 bowiem, \xc5\xbce opr\xc3\xb3cz Ligi s\xc4\x85 potrzebne dodatkowe gwarancje bezpiecze\xc5\x84stwa (czego dowodem by\xc5\x82 traktat w Locarno). Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w \xc3\xb3wczesnej Europy nie zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82a lub nie chcia\xc5\x82a zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 wad traktatu. Uznano go za sukces i gwarancj\xc4\x99 pokoju. W\xc5\x82a\xc5\x9bnie za wk\xc5\x82ad do umacniania pokoju w Europie, uwa\xc5\xbcani za g\xc5\x82\xc3\xb3wnych tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w traktatu, w 1925 roku Chamberlain, rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Briand oraz Stresemann otrzymali Pokojow\xc4\x85 Nagrod\xc4\x99 Nobla.\n_START_SECTION_\nZnaczenie dla Polski\n_START_PARAGRAPH_\nUk\xc5\x82ady lokarne\xc5\x84skie otworzy\xc5\x82y Niemcom drog\xc4\x99 do rewizji granicy z Polsk\xc4\x85. Wprawdzie rozbrojone Niemcy do u\xc5\xbcycia si\xc5\x82y jeszcze nie by\xc5\x82y zdolne, ale niczego na przysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 nie wykluczano. Dlatego mo\xc5\xbcna powiedzie\xc4\x87, \xc5\xbce zaj\xc4\x99cie Czechos\xc5\x82owacji i wojna 1939 r. zosta\xc5\x82y zapowiedziane ju\xc5\xbc czterna\xc5\x9bcie lat wcze\xc5\x9bniej. Uk\xc5\x82ad ten jest uwa\xc5\xbcany za wielk\xc4\x85 pora\xc5\xbck\xc4\x99 polskiej polityki zagranicznej obozu przedmajowego. Mimo wielu stara\xc5\x84, by na konferencji zagwarantowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc granic\xc4\x99 polsko-niemieck\xc4\x85, polscy dyplomaci nie uzyskali w tej kwestii wsparcia mocarstw zachodnich. Gwarancj\xc4\x99 granicy wschodniej zadeklarowa\xc5\x82a jedynie Francja, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Polska i tak ju\xc5\xbc by\xc5\x82a w sojuszu od 1921 roku (umowa z 19 II 1921 podpisana w Pary\xc5\xbcu przez ministr\xc3\xb3w spraw zagranicznych Sapieh\xc4\x99 i Brianda). W obronie swych zachodnich granic Polska musia\xc5\x82a liczy\xc4\x87 odt\xc4\x85d g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na w\xc5\x82asne si\xc5\x82y. Po kilku latach Pi\xc5\x82sudski na s\xc5\x82owa francuskiego ministra zapewniaj\xc4\x85cego, \xc5\xbce Francja nie ust\xc4\x85pi Niemcom w sprawie Polski, odpar\xc5\x82: \xe2\x80\x9eNie, nie, niech mi Pan wierzy, ust\xc4\x85picie, na pewno ust\xc4\x85picie\xe2\x80\x9d. Traktat lokarne\xc5\x84ski podwa\xc5\xbcy\xc5\x82 zaufanie Polak\xc3\xb3w do Francji oraz w jeszcze wi\xc4\x99kszym stopniu do Ligi Narod\xc3\xb3w.'