b'\n_START_ARTICLE_\nNiezwyci\xc4\x99\xc5\xbcony (film)\n_START_SECTION_\nOpis fabu\xc5\x82y\n_START_PARAGRAPH_\n"Niezwyci\xc4\x99\xc5\xbcony" jest dzie\xc5\x82em opartym na prawdziwych wydarzeniach i rozgrywa si\xc4\x99 w Polsce oraz Niemczech w I po\xc5\x82. XX wieku. Ostatnie filmowe wydarzenia maj\xc4\x85 miejsce na kilka dni przed doj\xc5\x9bciem Hitlera do w\xc5\x82adzy, czyli w roku 1933._NEWLINE_Film opowiada histori\xc4\x99 \xc5\xbcydowskiego si\xc5\x82acza Zishe Breitbarta (Jouko Ahola), kt\xc3\xb3ry wraz ze sw\xc4\x85 rodzin\xc4\x85 mieszka na Kresach Wschodnich. Pewnego dnia - gdy wraz z m\xc5\x82odszym bratem przebywa w miejscowej restauracji - zostaje sprowokowany przez grupk\xc4\x99 os\xc3\xb3b i - w wyniku b\xc3\xb3jki - demoluje cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 lokalu. Aby zap\xc5\x82aci\xc4\x87 za szkody, udaje si\xc4\x99 do cyrku, kt\xc3\xb3ry akurat przebywa w miasteczku. Tam - wygrywa z cyrkowym si\xc5\x82aczem - za co otrzymuje nagrod\xc4\x99. Traf chce, \xc5\xbce podczas jego "wyst\xc4\x99pu" w cyrku przebywa wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik pewnego niemieckiego iluzjonisty. Dostrzega on niespotykan\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x99 tytu\xc5\x82owego bohatera i proponuje mu prac\xc4\x99 w Berlinie. Zishe zgadza si\xc4\x99 i wyruszy na piechot\xc4\x99 w podr\xc3\xb3\xc5\xbc do stolicy Niemiec._NEWLINE_Po dotarciu na miejsce rozpoczyna prac\xc4\x99 w Pa\xc5\x82acu Okultystycznym s\xc5\x82ynnego Hanussena (w tej roli Tim Roth). Nie wyst\xc4\x99puje jednak jako polski \xc5\xbbyd, ale jako wcielenie si\xc5\x82y i pot\xc4\x99gi Niemiec - legendarny Zygfryd. Tymczasem publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 w Pa\xc5\x82acu Okultystycznym dzieli si\xc4\x99 na dwie antagonistyczne grupy: osoby pochodzenia \xc5\xbcydowskiego oraz bohemy i polityk\xc3\xb3w niemieckich. Gdy do Zishego przybywa jego matka i brat, si\xc5\x82acz rozumie, \xc5\xbce do tej pory nosi\xc5\x82 mask\xc4\x99, nie by\xc5\x82 sob\xc4\x85 i - podczas wyst\xc4\x99pu tego samego wieczora - wyznaje, \xc5\xbce jest \xc5\xbbydem i jest z tego powodu dumny. Podczas nast\xc4\x99pnych przedstawie\xc5\x84 Hanussena dochodzi do ostrych star\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy Niemcami a osobami pochodzenia \xc5\xbcydowskiego._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wny bohater zaczyna uwa\xc5\xbca\xc4\x87- tak\xc5\xbce pod wp\xc5\x82ywem cz\xc4\x99stych wizyt w synagodze - \xc5\xbce jest nowym Samsonem. Zaczynaj\xc4\x85 nawiedza\xc4\x87 go wizje; w snach widzi siebie, a potem tak\xc5\xbce swego brata - jak chodz\xc4\x85 po wyspie pe\xc5\x82nej krab\xc3\xb3w (metafora nadchodz\xc4\x85cego nazizmu, tak jak we wcze\xc5\x9bniejszym filmie Herzoga "Nosferatu wampir" metafor\xc4\x85 nazizmu by\xc5\x82y szczury). Ale Zishe spotyka si\xc4\x99 w Berlinie tak\xc5\xbce z \xc5\xbcyczliwo\xc5\x9bci\xc4\x85, m.in. ze strony pi\xc4\x99knej pianistki Marty Farry (Anna Gourari), dla kt\xc3\xb3rej organizuje jej wsp\xc3\xb3lny wyst\xc4\x99p z orkiestr\xc4\x85 (jest to prezent na po\xc5\xbcegnanie). W tym czasie dochodzi tak\xc5\xbce do sporu mi\xc4\x99dzy Zishem a prorokiem Hitlera - Hanussenem. Sp\xc3\xb3r ten znajduje fina\xc5\x82 w s\xc4\x85dzie, gdzie wychodzi na jaw, \xc5\xbce Hanussen tak\xc5\xbce jest \xc5\xbbydem. Niestety, w kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej iluzjonista zostaje zamordowany. Gdy tylko si\xc5\x82acz rozpoznaje cia\xc5\x82o swego niedawnego antagonisty, opuszcza Berlin i powraca do domu._NEWLINE_Tam przepowiada, co zaobserwowa\xc5\x82 b\xc4\x99d\xc4\x85c w Berlinie, mianowicie \xc5\xbce Polsce i \xc5\xbbydom zagra\xc5\xbcaj\xc4\x85 Niemcy \xe2\x80\x93 nikt z lokalnej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci nie chce go jednak s\xc5\x82ucha\xc4\x87. Podczas jednej z biesiad Zishe demonstruj\xc4\x85c sw\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x99, kaleczy si\xc4\x99 i zamiast zdezynfekowa\xc4\x87 ran\xc4\x99, proponuje, by wszyscy napili si\xc4\x99 za jego zdrowie. W kilka tygodni potem choruje i przechodzi szereg operacji (w tym amputacj\xc4\x99 nogi). Umiera na kilka dni przed doj\xc5\x9bciem Hitlera do w\xc5\x82adzy._NEWLINE_Film zamyka wizja Zishego, gdy stoj\xc4\x85c na wyspie, otoczony setkami czerwonych skorupiak\xc3\xb3w, \xc5\xbcegna swego, odlatuj\xc4\x85cego brata.\n_START_SECTION_\nProdukcja\n_START_PARAGRAPH_\nGeneza_NEWLINE_Werner Herzog tak oto wypowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 na temat genezy tego filmu: "Na histori\xc4\x99 trafi\xc5\x82em przez kontakt z Gary Bartem (producent Niezwyci\xc4\x99\xc5\xbconego), potomkiem prawdziwego si\xc5\x82acza. Mia\xc5\x82 mn\xc3\xb3stwo materia\xc5\x82\xc3\xb3w po swoim przodku, i dzi\xc4\x99ki Bogu, mocne nerwy, aby mnie do nich dopu\xc5\x9bci\xc4\x87. Odkry\xc5\x82em historyczn\xc4\x85 posta\xc4\x87, wi\xc4\x99c chcia\xc5\x82em zrobi\xc4\x87 o tym film. Wierz\xc4\x99, \xc5\xbce jestem dobrym narratorem, i potrafi\xc4\x99 wyczu\xc4\x87, kiedy dzieje si\xc4\x99 co\xc5\x9b naprawd\xc4\x99 specjalnego. Zrobili\xc5\x9bmy kawa\xc5\x82 dobrej roboty, i my\xc5\x9bl\xc4\x99, \xc5\xbce kiedy [Gary] po raz pierwszy wraz ze swoj\xc4\x85 rodzin\xc4\x85 zobaczy\xc5\x82 film na du\xc5\xbcym ekranie, by\xc5\x82 bardzo zadowolony"._NEWLINE_Lokalizacje_NEWLINE_Film kr\xc4\x99cono w nast\xc4\x99puj\xc4\x85cych krajach: Litwa, \xc5\x81otwa, Niemcy oraz w USA i na Wyspie Bo\xc5\xbcego Narodzenia._NEWLINE_Ciekawostki_NEWLINE_Re\xc5\xbcyser filmu m\xc3\xb3wi\xc5\x82 w wywiadach tak: "Wszystko [na planie] by\xc5\x82o bardzo autentyczne; mn\xc3\xb3stwo pracy w\xc5\x82o\xc5\xbcyli\xc5\x9bmy w detale \xe2\x80\x93 ka\xc5\xbcda osoba, kt\xc3\xb3ra cokolwiek robi\xc5\x82a, robi\xc5\x82a to naprawd\xc4\x99 nale\xc5\xbcycie (...). Kiedy si\xc5\x82acz w jednej ze scen podnosi 900 funt\xc3\xb3w, jest to naprawd\xc4\x99 900 funt\xc3\xb3w. Ka\xc5\xbcde, nawet 6-letnie dziecko ogl\xc4\x85daj\xc4\x85c film widzi, \xc5\xbce nie jest to \xc5\xbcadna zabawa. To rzeczywisto\xc5\x9b\xc4\x87".\n_START_SECTION_\nObsada\n_START_PARAGRAPH_\nW filmie wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 prawdziwy si\xc5\x82acz, zdobywca tytu\xc5\x82u najsilniejszego cz\xc5\x82owieka \xc5\x9bwiata - Jouko Ahola (wcieli\xc5\x82 si\xc4\x99 w g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 rol\xc4\x99), pianistk\xc4\x99 Mart\xc4\x99 Farr\xc4\x99 gra prawdziwa pianistka - Anna Gourari. Jako Mistrz Ceremonii i piosenkarz wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 Max Raabe, za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel i frontman s\xc5\x82ynnej grupy Palast Orchester \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cej sztandarowe piosenki lat 20. i 30. Jedynymi profesjonalnymi aktorami byli: znany z film\xc3\xb3w Tarantino Tim Roth (jako Hanussen) oraz aktor Larsa von Triera - Udo Kier (zagra\xc5\x82 szefa berli\xc5\x84skiej policji). Jako Rabin wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 Herbert Golder, d\xc5\x82ugoletni wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik re\xc5\xbcysera filmu (Herzog i Golder napisz\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wsp\xc3\xb3lnie scenariusz do filmu "M\xc3\xb3j syn, m\xc3\xb3j syn").\n_START_SECTION_\nRecenzja\n_START_PARAGRAPH_\nStephen Holden z The New York Times pisa\xc5\x82: "Ozdobiony domieszk\xc4\x85 magicznego realizmu i sk\xc4\x85pany w zmys\xc5\x82owej quasi\xe2\x80\x93wagnerowskiej nucie. Niezwyci\xc4\x99\xc5\xbcony jest doskona\xc5\x82y; prawie tak kusz\xc4\x85cy jak hanussenowskie sztuczki z dymem i lustrami". Steven Rea z Philadelphia Inquierer dodawa\xc5\x82 natomiast: "Niezwyci\xc4\x99\xc5\xbcony \xe2\x80\x93 prosty, ale prowokuj\xc4\x85cy; przypowie\xc5\x9b\xc4\x87 o uciskanych i prze\xc5\x9bladowcach, ofiarno\xc5\x9bci i fanatyzmie". Mark Palermo pisa\xc5\x82, \xc5\xbce "Niezwyci\xc4\x99\xc5\xbcony traktuje ca\xc5\x82\xc4\x85 histori\xc4\x99 jako mit i stara si\xc4\x99 nie by\xc4\x87 dokumentem; tre\xc5\x9b\xc4\x87 jednak przenika realnym tragizmem". Hazel-Dawn Dumpert z niezwykle opiniotw\xc3\xb3rczego LA Weekly zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 \xc5\xbce "Niezwyci\xc4\x99\xc5\xbcony jest po prostu wspania\xc5\x82ym filmem". Pod ogromnym wra\xc5\xbceniem dzie\xc5\x82a by\xc5\x82 jeden z najwa\xc5\xbcniejszych ameryka\xc5\x84skich krytyk\xc3\xb3w Roger Ebert, nazywaj\xc4\x85c film arcydzie\xc5\x82em.'