b'\n_START_ARTICLE_\nProcjon\n_START_SECTION_\nNazwa\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa tej gwiazdy, Procjon, wywodzi si\xc4\x99 od stgr.\xc2\xa0\xce\xa0\xcf\x81\xce\xbf\xce\xba\xcf\x8d\xcf\x89\xce\xbd Prokyon (\xe2\x80\x9eprzed psem\xe2\x80\x9d) i wyra\xc5\xbca fakt, \xc5\xbce Procjon wschodzi nieco wcze\xc5\x9bniej ni\xc5\xbc gwiazda Syriusz w pobliskim gwiazdozbiorze Wielkiego Psa. \xc5\x81aci\xc5\x84skim odpowiednikiem jest Antecanis. Almagest z 1515 roku zawiera opis: Antecedens Canis et est Alsehere Ascemie Algameisa, w kt\xc3\xb3rym wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 a\xc5\xbc trzy okre\xc5\x9blenia tej gwiazdy wywodz\xc4\x85ce si\xc4\x99 z j\xc4\x99zyka arabskiego. Arabowie znali Procjona jako \xe2\x80\x8f\xd8\xa7\xd9\x84\xd8\xb4\xd8\xb9\xd8\xb1\xd9\x89 \xd8\xa7\xd9\x84\xd8\xb4\xd8\xa7\xd9\x85\xd9\x8a\xd8\xa9\xe2\x80\x8e Al Shi\xca\xbdr\xc4\x81 al Sh\xc4\x81miyyah, \xe2\x80\x9ejasn\xc4\x85 gwiazd\xc4\x99 Syrii\xe2\x80\x9d, prawdopodobnie dlatego, \xc5\xbce znika\xc5\x82a z ich pola widzenia zachodz\xc4\x85c nad tym krajem. Trzecia forma (Algameisa, Algomeiza) wywodzi si\xc4\x99 od \xe2\x80\x8f\xd8\xa7\xd9\x84\xd8\xba\xd9\x85\xd9\x8a\xd8\xb5\xd8\xa7\xd8\xa1\xe2\x80\x8e al-ghumaisa\xe2\x80\x99, \xe2\x80\x9ep\xc5\x82acz\xc4\x85ca\xe2\x80\x9d. Mi\xc4\x99dzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdzi\xc5\x82a u\xc5\xbcycie nazwy Procjon dla okre\xc5\x9blenia tej gwiazdy.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka obserwacyjna\n_START_PARAGRAPH_\nProcjon jest jedn\xc4\x85 z gwiazd tzw. tr\xc3\xb3jk\xc4\x85ta zimowego, kt\xc3\xb3ry opr\xc3\xb3cz niego tworz\xc4\x85 Syriusz z Wielkiego Psa i Betelgeza z Oriona._NEWLINE_Podobnie jak Syriusz, Procjon jest gwiazd\xc4\x85 podw\xc3\xb3jn\xc4\x85. Ju\xc5\xbc w 1844 roku Friedrich Wilhelm Bessel postulowa\xc5\x82, \xc5\xbce Procjon posiada towarzysza, na podstawie waha\xc5\x84 ruchu gwiazdy wywo\xc5\x82anych jego grawitacyjnym wp\xc5\x82ywem. W 1862 r. Arthur Auwers obliczy\xc5\x82 jego elementy orbitalne, jednak dopiero w 1896 roku istnienie towarzysza zosta\xc5\x82o potwierdzone obserwacjami wykonanymi w Obserwatorium Licka nale\xc5\xbc\xc4\x85cym do Uniwersytetu Kalifornijskiego. Wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 to z bardzo ma\xc5\x82\xc4\x85 jasno\xc5\x9bci\xc4\x85 towarzysza, kt\xc3\xb3ry nale\xc5\xbca\xc5\x82 do pierwszych znanych bia\xc5\x82ych kar\xc5\x82\xc3\xb3w._NEWLINE_Le\xc5\xbc\xc4\x85ca w tym samym gwiazdozbiorze Gwiazda Luytena jest gwiazd\xc4\x85 najbli\xc5\xbcsz\xc4\x85 Procjona, odleg\xc5\x82\xc4\x85 zaledwie o 1,2 roku \xc5\x9bwietlnego.\n_START_SECTION_\nAlfa Canis Minoris A\n_START_PARAGRAPH_\nWidoczny go\xc5\x82ym okiem Procjon (Alfa Canis Minoris A) to podolbrzym (lub jeszcze gwiazda ci\xc4\x85gu g\xc5\x82\xc3\xb3wnego) o \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tobia\xc5\x82ym zabarwieniu, nale\xc5\xbc\xc4\x85cy do typu widmowego F5. Ma temperatur\xc4\x99 6530 K, wy\xc5\xbcsz\xc4\x85 ni\xc5\xbc S\xc5\x82o\xc5\x84ce i emituje oko\xc5\x82o 7 razy wi\xc4\x99cej promieniowania. Podobnie jak w przypadku S\xc5\x82o\xc5\x84ca, wok\xc3\xb3\xc5\x82 gwiazdy rozpo\xc5\x9bciera si\xc4\x99 korona (zewn\xc4\x99trzna atmosfera) o temperaturze 1,6 mln K._NEWLINE_W roku 1990 okryto, \xc5\xbce fotosfera gwiazdy wykonuje niewielkie oscylacje. To odkrycie pozwoli\xc5\x82o okre\xc5\x9bli\xc4\x87 wiek Procjona. Jest to relatywnie m\xc5\x82oda gwiazda, jej wiek ocenia si\xc4\x99 na 1,7 mld lat, jest wi\xc4\x99c trzykrotnie m\xc5\x82odsza ni\xc5\xbc S\xc5\x82o\xc5\x84ce. Astronomowie wyznaczyli te\xc5\xbc jego mas\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra decyduje o tempie ewolucji. Masa Procjona jest znana z du\xc5\xbc\xc4\x85 dok\xc5\x82adno\xc5\x9bci\xc4\x85 dzi\xc4\x99ki podw\xc3\xb3jno\xc5\x9bci Procjona. Kiedy dwa obiekty okr\xc4\x85\xc5\xbcaj\xc4\x85 si\xc4\x99 wzajemnie pod wp\xc5\x82ywem si\xc5\x82y grawitacji, to \xe2\x80\x93 znaj\xc4\x85c okres obiegu \xe2\x80\x93 mo\xc5\xbcna wyznaczy\xc4\x87 ich wzgl\xc4\x99dne masy. Masa Procjona A to 1,42 M\xe2\x98\x89.\n_START_SECTION_\nZnaczenie kulturowe\n_START_PARAGRAPH_\nZ Procjonem wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 sporo legend w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wariantach. Niekt\xc3\xb3rzy autorzy widz\xc4\x85 w nim psa ze sfory Oriona, towarzysz\xc4\x85cego razem z Syriuszem swojemu panu na niebie. Inne legendy nie wykluczaj\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci, \xc5\xbce Ma\xc5\x82y Pies jest jednym z ps\xc3\xb3w samej bogini \xc5\x82ow\xc3\xb3w, p\xc5\x82odno\xc5\x9bci i Ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca \xe2\x80\x93 Artemidy. Wed\xc5\x82ug innych mit\xc3\xb3w, jest to pies z orszaku \xc5\x82owieckiego Akteona, syna Autonoe, c\xc3\xb3rki kr\xc3\xb3la Teb. Ten zapalony my\xc5\x9bliwy trafi\xc5\x82 pewnego razu do jaskini, w kt\xc3\xb3rej k\xc4\x85pa\xc5\x82a si\xc4\x99 Artemida. Za to, \xc5\xbce ujrza\xc5\x82 j\xc4\x85 nag\xc4\x85, Artemida przemieni\xc5\x82a Akteona w jelenia i zaszczu\xc5\x82a w\xc5\x82asnymi psami na \xc5\x9bmier\xc4\x87. Staro\xc5\xbcytnym Egipcjanom gwiazdozbi\xc3\xb3r przypomina\xc5\x82 boga umar\xc5\x82ych Anubisa, kt\xc3\xb3rego przedstawiano w postaci cz\xc5\x82owieka z g\xc5\x82ow\xc4\x85 szakala, natomiast Rzymianom i (przypuszczalnie) Arabom \xe2\x80\x93 szczeni\xc4\x99._NEWLINE_Procjon znajduje si\xc4\x99 na fladze Brazylii; jest on symbolem stanu Amazonas.'