b'\n_START_ARTICLE_\nPrecedens prawotw\xc3\xb3rczy\n_START_PARAGRAPH_\nPrecedens prawotw\xc3\xb3rczy \xe2\x80\x93 orzeczenie (wyrok, postanowienie itp.) s\xc4\x85du pa\xc5\x84stwowego (szczeg\xc3\xb3lnie w systemie common law), tworz\xc4\x85ce norm\xc4\x99 prawn\xc4\x85 i maj\xc4\x85ce moc wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 w stosunku do p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych rozstrzygni\xc4\x99\xc4\x87 podobnych przypadk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nSkutki w prawie polskim\n_START_PARAGRAPH_\nW wyniku wydanego orzeczenia , czy w przypadku organu administracji \xe2\x80\x93 wydanej decyzji administracyjnej, rozstrzygni\xc4\x99cie tworzy norm\xc4\x99. Waga takiej normy, a wi\xc4\x99c kwestia jej obowi\xc4\x85zywania w systemie prawnym zale\xc5\xbcy wy\xc5\x82\xc4\x85cznie od tego, w jaki spos\xc3\xb3b ustawodawca skonstruowa\xc5\x82 katalog \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 prawa. W Polsce Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w artyku\xc5\x82ach 87 \xe2\x80\x93 94 zawiera zamkni\xc4\x99ty katalog \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 prawa i nie ujmuje w nim precedensu. Oznacza to, \xc5\xbce jakiekolwiek rozstrzygni\xc4\x99cie o charakterze precedensowym nie mo\xc5\xbce stanowi\xc4\x87 normy generalnej, a wi\xc4\x99c sta\xc4\x87 si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 prawn\xc4\x85 dalszego orzecznictwa w tej kwestii. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 nauki prawa stoi jednak na stanowisku, i\xc5\xbc Konstytucja zawiera jedynie zamkni\xc4\x99ty katalog pisanych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 prawa (a wi\xc4\x99c prawa stanowionego) i nie stanowi to przeszkody do uznania innych fakt\xc3\xb3w za prawotw\xc3\xb3rcze._NEWLINE_Jednak\xc5\xbce Trybuna\xc5\x82 Konstytucyjny mo\xc5\xbce uchyla\xc4\x87 przepisy prawa obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cego, odwo\xc5\x82uj\xc4\x85c si\xc4\x99 nie tylko do konkretnego przepisu Konstytucji, lecz tak\xc5\xbce do og\xc3\xb3lnych zasad demokratycznego pa\xc5\x84stwa prawnego._NEWLINE_W polskim systemie prawnym s\xc4\x85dy powszechne, wojskowe oraz administracyjne zgodnie z przyznan\xc4\x85 im konstytucyjnie niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85, nie s\xc4\x85 w sferze orzecznictwa zwi\xc4\x85zane decyzjami innych s\xc4\x85d\xc3\xb3w, a wyj\xc4\x85tkiem mog\xc4\x85 by\xc4\x87 tu tylko kwestie prejudycjalno\xc5\x9bci, a wi\xc4\x99c wyj\xc4\x85tki wyra\xc5\xbanie wskazane w ustawie. Mog\xc4\x85 one polega\xc4\x87 na przyk\xc5\x82ad na zwi\xc4\x85zaniu s\xc4\x85d\xc3\xb3w decyzjami innych organ\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85 prawo lub stosunek prawny czego przyk\xc5\x82adem jest obowi\xc4\x85zek wzi\xc4\x99cia pod uwag\xc4\x99 prawomocnie orzeczonego przez s\xc4\x85d rozwodu, w sytuacji gdy inny s\xc4\x85d na podstawie dziedziczenia ustawowego wydaje postanowienie o nabyciu spadku po zmar\xc5\x82ym, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 wcze\xc5\x9bniej rozwiedziony. Taka niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 w sferze judykatury, dotyczy wszystkich orzecze\xc5\x84, w tym tak\xc5\xbce precedens\xc3\xb3w. Teoretycy prawa cz\xc4\x99sto przytaczaj\xc4\x85 sentencj\xc4\x99, i\xc5\xbc precedensy stanowi\xc4\x85 latarnie, kt\xc3\xb3re powinny o\xc5\x9bwietla\xc4\x87 drog\xc4\x99 wymiarowi sprawiedliwo\xc5\x9bci, a wi\xc4\x99c pomaga\xc4\x87 w podejmowaniu rozstrzygni\xc4\x99\xc4\x87 i wskazywa\xc4\x87 si\xc4\x99 jako jedno z mo\xc5\xbcliwych rozwi\xc4\x85za\xc5\x84, w granicach s\xc4\x99dziowskiej niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci._NEWLINE_Takie uj\xc4\x99cie problemu wyst\xc4\x99puje w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie we wszystkich krajach kontynentalnego porz\xc4\x85dku prawnego. W krajach anglosaskiej kultury prawnej, precedensy to podstawowy element s\xc4\x85downictwa, czego doskona\xc5\x82ym przyk\xc5\x82adem jest angielski system Common Law.'