b'\n_START_ARTICLE_\nZyta Burbon-Parme\xc5\x84ska\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i wczesna m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nZyta by\xc5\x82a pi\xc4\x85tym dzieckiem Roberta I, ostatniego panuj\xc4\x85cego ksi\xc4\x99cia Parmy oraz jego drugiej \xc5\xbcony Marii Antoniny, ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczki portugalskiej z rodu Braganza. Jej siostra przyrodni\xc4\x85 by\xc5\x82a Maria Luiza Burbon-Parme\xc5\x84ska, kr\xc3\xb3lowa Bu\xc5\x82garii._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 1903 roku rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a edukacj\xc4\x99 w prowadzonej przez salezjanki szkole \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa w Zangberg w G\xc3\xb3rnej Bawarii, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 to uko\xc5\x84czy\xc5\x82a w lipcu 1908 roku. W 1909 roku sp\xc4\x99dzi\xc5\x82a tak\xc5\xbce p\xc3\xb3\xc5\x82 roku na dodatkowym nauczaniu w klasztorze \xc5\x9bw. Cecylii na wyspie Wight - gdzie \xc5\xbcywot benedyktynki prowadzi\xc5\x82y jej babka i siostra._NEWLINE_Zyta swojego przysz\xc5\x82ego m\xc4\x99\xc5\xbca, arcyksi\xc4\x99cia Karola Habsburga, pozna\xc5\x82a jako osiemnastoletnia dziewczyna latem 1910 roku. Zyt\xc4\x99 w swoim przysz\xc5\x82ym m\xc4\x99\xc5\xbcu zauroczy\xc5\x82a g\xc5\x82\xc3\xb3wnie czu\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 z jak\xc4\x85 ten mia\xc5\x82 opiekowa\xc4\x87 si\xc4\x99 swoim m\xc5\x82odszym bratem, Maksymilianem. Pocz\xc4\x85tkowo Zyta chcia\xc5\x82a wst\xc4\x85pi\xc4\x87 do klasztoru, ale podporz\xc4\x85dkowa\xc5\x82a si\xc4\x99 woli matki, kt\xc3\xb3ra chcia\xc5\x82a by c\xc3\xb3rka zasiad\xc5\x82a na jakim\xc5\x9b tronie. Karol o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82 si\xc4\x99 jej w 1910 roku, zaraz potem kiedy dowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce o r\xc4\x99k\xc4\x99 ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczki zabiega\xc5\x82 te\xc5\xbc Jaime de Burbon, \xc3\xb3wczesny karlistowski pretendent do tronu Hiszpanii. W zwi\xc4\x85zku z seri\xc4\x85 zgon\xc3\xb3w w dynastii Habsburg\xc3\xb3w (\xc5\x9bmier\xc4\x87 Rudolfa Habsburga w 1889, Maksymiliana Habsburga w 1867, Karola Ludwika Habsburga w 1896 i Otto Habsburga w 1906 roku), oraz morgantycznego \xc5\x9blubu arcyksi\xc4\x99cia Franciszka Ferdynanda, ponaglenia do zar\xc4\x99czyn p\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y tak\xc5\xbce od cesarza Franciszka J\xc3\xb3zefa.\n_START_SECTION_\nArcyksi\xc4\x99\xc5\xbcna\n_START_PARAGRAPH_\nKolejne spotkania przysz\xc5\x82ych ma\xc5\x82\xc5\xbconk\xc3\xb3w aran\xc5\xbcowane by\xc5\x82y przez arcyksi\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 Mari\xc4\x99 Teres\xc4\x99, \xc5\xbcon\xc4\x99 Karola Ludwika Habsburga. By\xc5\x82a ona babk\xc4\x85 Karola, oraz siostr\xc4\x85 matki Zyty._NEWLINE_Po\xc5\x9blubi\xc5\x82a go 21 pa\xc5\xbadziernika 1911 roku, w zamku Schwarzenberg. W ramach uk\xc5\x82onu w stron\xc4\x99 rodziny panny m\xc5\x82odej, s\xc5\x82owa przysi\xc4\x99gi ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84skiej zosta\xc5\x82y wypowiedziane po francusku. Zyt\xc4\x99 do o\xc5\x82tarza prowadzi\xc5\x82 konkurent Karola o jej r\xc4\x99k\xc4\x99, Don Juan Burbon. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo Zyty i Karola okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 bardzo udane, oboje byli w sobie zakochani. Cesarz Franciszek J\xc3\xb3zef by\xc5\x82 bardzo zadowolony z ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa Karola. Ofiarowa\xc5\x82 przysz\xc5\x82ej cesarzowej w prezencie \xc5\x9blubnym pi\xc4\x99kny diadem z brylant\xc3\xb3w. Para dosta\xc5\x82a b\xc5\x82ogos\xc5\x82awie\xc5\x84stwo od papie\xc5\xbca Piusa X, papie\xc5\xbc pisa\xc5\x82 w nim: W ko\xc5\x84cu Zyta zostanie cesarzow\xc4\x85... tym gorzej dla niej. Podczas owej wizyty papie\xc5\xbc mia\xc5\x82 przewidzie\xc4\x87 wst\xc4\x85pienie Karola na tron zaraz po \xc5\x9bmierci Franciszka J\xc3\xb3zefa, cho\xc4\x87 \xc5\xbcy\xc5\x82 wtedy jeszcze arcyksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Franciszek Ferdynand. _NEWLINE_Podr\xc3\xb3\xc5\xbc\xc4\x85 po\xc5\x9blubn\xc4\x85 pary by\xc5\x82 rejs wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wybrze\xc5\xbca dalmaty\xc5\x84skiego, do sanktuarium w Mariazeli, a nast\xc4\x99pnie objazd po lokalnych o\xc5\x9brodkach administracji cywilnej i wojskowej Austro-W\xc4\x99gier (m.in. garnizon wojskowy w Ko\xc5\x82omyi). W trakcie tej podr\xc3\xb3\xc5\xbcy Zyta rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a nauk\xc4\x99 j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w w\xc4\x99gierskiego i czeskiego, a by\xc4\x87 mo\xc5\xbce tak\xc5\xbce i polskiego. W listopadzie 1912 roku para przenios\xc5\x82a si\xc4\x99 do Wiednia w zwi\xc4\x85zku z zaawansowan\xc4\x85 ci\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 Zyty (20 listopada 1912 roku urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszy syn pary - Otto), oraz obj\xc4\x99ciem przez Karola dow\xc3\xb3dztwa nad 39 regimentem piechoty austro-w\xc4\x99gierskiej. Od stycznia 1913 roku para rezydowa\xc5\x82a na zamku Hetzendorf.\n_START_SECTION_\nCesarzowa\n_START_PARAGRAPH_\n21 listopada 1916 roku umar\xc5\x82 cesarz Franciszek J\xc3\xb3zef I. Karol jako pierwszy w kolejce do tronu zosta\xc5\x82 koronowany wraz z Zyt\xc4\x85, 30 grudnia, w Budapeszcie. Cesarz Karol wys\xc5\x82a\xc5\x82 swoich szwagr\xc3\xb3w, Ksawerego i Sykstusa, by pr\xc3\xb3bowali wynegocjowa\xc4\x87 pok\xc3\xb3j, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 po\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 kres wojnie. _NEWLINE_Zyta, przezywana W\xc5\x82oszk\xc4\x85, natychmiast zosta\xc5\x82a oskar\xc5\xbcona o to, \xc5\xbce zaprotegowa\xc5\x82a m\xc4\x99\xc5\xbcowi swoich braci. Trudne okoliczno\xc5\x9bci wojenne nie przysporzy\xc5\x82y Zycie popularno\xc5\x9bci: nar\xc3\xb3d austriacki uwa\xc5\xbca\xc5\x82 j\xc4\x85 za cudzoziemk\xc4\x99, intrygantk\xc4\x99, rz\xc4\x85dz\xc4\x85c\xc4\x85 m\xc4\x99\xc5\xbcem, co by\xc5\x82o w du\xc5\xbcym stopniu efektem propagandy nominalnie sojuszniczych Niemiec. Z drugiej jednak strony Cesarzowa cz\xc4\x99sto by\xc5\x82a obecna przy podejmowaniu wa\xc5\xbcnych decyzji wojskowych i cywilnych - cho\xc4\x87 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej siedzia\xc5\x82a pod \xc5\x9bcian\xc4\x85 czytaj\xc4\x85c ksi\xc4\x85\xc5\xbcki lub pisz\xc4\x85c listy._NEWLINE_W trakcie wojny zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 charytatywn\xc4\x85 - kt\xc3\xb3r\xc4\x85 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a w grudniu 1916 roku zbi\xc3\xb3rk\xc4\x85 pieni\xc4\x99dzy i jedzenia dla dzieci pod has\xc5\x82em "F\xc3\xbcr das Kind". Za namow\xc4\x85 cesarzowej zmianom uleg\xc5\x82o tak\xc5\xbce \xc5\xbcycie dworskie - ze sto\xc5\x82u znikn\xc4\x99\xc5\x82y luksusy, a 350 koni z cesarskiej stadniny zim\xc4\x85 1916/1917 oddelegowano do rozwo\xc5\xbcenia opa\xc5\x82u po Wiedniu.\n_START_SECTION_\nNa wygnaniu\n_START_PARAGRAPH_\nPo zako\xc5\x84czeniu wojny, 12 listopada 1918 roku, w Austrii proklamowano republik\xc4\x99. Od listopada 1918 do marca 1919 roku rodzina cesarska mieszka\xc5\x82a w pa\xc5\x82acyku w Eckertsau. Za rad\xc4\x85 Zyty, Karol nie zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 abdykowa\xc4\x87, cho\xc4\x87 abdykacj\xc4\x99 pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 wymusi\xc4\x87 na nim szef austriackich socjaldemokrat\xc3\xb3w i \xc3\xb3wczesny premier republika\xc5\x84skiego rz\xc4\x85du, Karl Renner. Para cesarska zmuszona do opuszczenia kraju uda\xc5\x82a si\xc4\x99 do Szwajcarii. Podr\xc3\xb3\xc5\xbc eskortowa\xc5\x82y oddzia\xc5\x82y brytyjskie, sprowadzone na skutek interwencji ksi\xc4\x99cia Sykstusa u kr\xc3\xb3la Jerzego V. W zwi\xc4\x85zku z konfiskat\xc4\x85 maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w rodziny panuj\xc4\x85cej dokonanej 30 pa\xc5\xbadziernika 1919 roku, oraz powi\xc4\x99kszaniem si\xc4\x99 rodziny, \xc5\xbcycie pary w Szwajcarii stawa\xc5\x82o si\xc4\x99 coraz bardziej uci\xc4\x85\xc5\xbcliwe. Zyta popar\xc5\x82a d\xc4\x85\xc5\xbcenia swojego m\xc4\x99\xc5\xbca do restauracji monarchii na W\xc4\x99grzech i towarzyszy\xc5\x82a mu osobi\xc5\x9bcie podczas drugiej pr\xc3\xb3by przywr\xc3\xb3cenia w\xc5\x82adzy w pa\xc5\xbadzierniku 1921 roku._NEWLINE_W listopadzie 1921 roku na mocy decyzji Konferencji Ambasador\xc3\xb3w w Pary\xc5\xbcu, para przeprowadzi\xc5\x82a si\xc4\x99 na Mader\xc4\x99, gdzie 1 kwietnia 1922 roku cesarz Karol zmar\xc5\x82 na zapalenie p\xc5\x82uc. Bardzo religijny cesarz zmar\xc5\x82 w ramionach swojej \xc5\xbcony wyrzek\xc5\x82 swoje ostatnie s\xc5\x82owo "Jezus". _NEWLINE_W maju 1922 roku Zyta z o\xc5\x9bmiorgiem dzieci przenios\xc5\x82a si\xc4\x99 do Hiszpanii, na zaproszenie kr\xc3\xb3la Alfonsa XIII. Finalnie zamieszka\xc5\x82a w nadmorskiej wilii niedaleko Lequeitio nad Zatok\xc4\x85 Baskijsk\xc4\x85, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 to will\xc4\x99 na pocz\xc4\x85tku 1923 roku kupili jej lokalni rybacy. Ci po odremontowaniu oddali Zycie will\xc4\x99 na do\xc5\xbcywotnie i nieodp\xc5\x82atne u\xc5\xbcytkowanie._NEWLINE_Reszt\xc4\x99 \xc5\xbcycia Zyta sp\xc4\x99dzi\xc5\x82a na pr\xc3\xb3bach wprowadzenia swojego najstarszego syna, Ottona, na tron austriacki lub w\xc4\x99gierski. W tym celu kontaktowa\xc5\x82a si\xc4\x99 z austriackimi \xc5\x9brodowiskami emigracyjnymi. Od 1930 roku sk\xc5\x82ania\xc5\x82a ona bezskutecznie by\xc5\x82ego ministra spraw zagranicznych Austro-W\xc4\x99gier, Ottokara Czernina, do zrzeczenia si\xc4\x99 Orderu Z\xc5\x82otego Runa, w zwi\xc4\x85zku z afer\xc4\x85 Sykstusa. Wspiera\xc5\x82a tak\xc5\xbce d\xc4\x85\xc5\xbcenia swojego syna do obj\xc4\x99cia tronu w Austrii - prowadzi\xc5\x82 on nawet w tym celu rozmowy z kanclerzem Kurtem Schuschniggem. Tu\xc5\xbc przed Anschlussem Otto z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 mu propozycj\xc4\x99 obj\xc4\x99cia teki kanclerza w oparciu o republika\xc5\x84ski ustr\xc3\xb3j pa\xc5\x84stwa - jednak oferta nie zosta\xc5\x82a przyj\xc4\x99ta._NEWLINE_Gdy Otto Habsburg zosta\xc5\x82 pe\xc5\x82noprawnym i samodzielnym politykiem, Zyta stara\xc5\x82a si\xc4\x99 o poparcie dla restauracji w\xc5\x9br\xc3\xb3d \xc5\x9brodowisk emigracyjnych - np. w 1940 roku odwiedzi\xc5\x82a Nowy Jork. To mi\xc4\x99dzy innymi dzi\xc4\x99ki jej namowom w 1943 roku Austria uzyska\xc5\x82a status pierwszej ofiary narodowosocjalistycznych Niemiec. W latach 1940-1948 cesarzowa mieszka\xc5\x82a w kanadyjskim Quebecku, a w latach 1948-1953 w Tuxedo niedaleko Nowego Jorku, w dawnym domu Marka Twaina. Do 1962 roku mieszka\xc5\x82a w Luksemburgu, a potem ponownie w Szwajcarii._NEWLINE_Do Austrii wr\xc3\xb3ci\xc5\x82a dopiero w 1982 roku, serdecznie witana przez swoich dawnych poddanych. Zmar\xc5\x82a siedem lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w wieku 97 lat. Jej cia\xc5\x82o zosta\xc5\x82o przewiezione ze szwajcarskiego domu starc\xc3\xb3w do Wiednia, gdzie zosta\xc5\x82a pochowana ze wszystkimi honorami w Krypcie Cesarskiej w Ko\xc5\x9bciele Kapucyn\xc3\xb3w. Nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwo \xc5\xbca\xc5\x82obne sprawowali r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie Prymas Austrii kard. Hans Hermann Groer, oraz Prymas W\xc4\x99gier kard. Laslo Paskai, a modlitw\xc4\x99 powszechn\xc4\x85 odczytano po niemiecku, czesku, w\xc4\x99giersku, chorwacku, w\xc5\x82osku, s\xc5\x82owe\xc5\x84sku i polsku. Na koniec w katedrze zabrzmia\xc5\x82 stary cesarski hymn Gott erhalte, Gott besch\xc3\xbctze unsern Kaiser unser Land. _NEWLINE_10 grudnia 2009 ordynariusz Le Mans, bp Yves Le Saux, uroczy\xc5\x9bcie otworzy\xc5\x82 proces beatyfikacyjny s\xc5\x82ugi Bo\xc5\xbcej cesarzowej Zyty. Jej ma\xc5\x82\xc5\xbconek, cesarz Karol, zosta\xc5\x82 beatyfikowany 3 pa\xc5\xbadziernika 2004 roku przez papie\xc5\xbca Jana Paw\xc5\x82a II.'