b'\n_START_ARTICLE_\nPodstawy prawne transplantacji ex vivo\n_START_PARAGRAPH_\nPodstawy prawne transplantacji ex vivo (\xc5\x82ac. \xe2\x80\x9ez istoty \xc5\xbcywej\xe2\x80\x9d) \xe2\x80\x93 uregulowania prawne dotycz\xc4\x85ce transplantacji wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnionej ze wzgl\xc4\x99du na pochodzenie organu do transplantacji od \xc5\xbcywego organizmu. W zakresie tym wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 przeszczepy mi\xc4\x99dzy osobami spokrewnionymi, np. rodzice, dzieci, dziadkowie, oraz osobami niespokrewnionymi, np. ma\xc5\x82\xc5\xbconkowie, osoby bliskie, osoby obce. Zabieg ma na celu ratowanie \xc5\xbcycia i zdrowia biorcy, realizowany jest wi\xc4\x99c sens leczniczy przeszczepu. W odniesieniu do dawcy jest to zabieg nieterapeutyczny.\n_START_SECTION_\nModele przeszczep\xc3\xb3w ex vivo\n_START_PARAGRAPH_\nU. Schroth i Th. Gutmann zaproponowali trzy modele, kt\xc3\xb3rzy podzia\xc5\x82 ten uzale\xc5\xbcnili od rodzaju i intensywno\xc5\x9bci restrykcji odnosz\xc4\x85cych si\xc4\x99 do potencjalnego dawcy, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych w pa\xc5\x84stwach europejskich.\n_START_SECTION_\nModel silnej restrykcji\n_START_PARAGRAPH_\nModel silnej restrykcji, w kt\xc3\xb3rym to kr\xc4\x85g dawc\xc3\xb3w jest mocno zaw\xc4\x99\xc5\xbcony i ograniczony, nie przewidziane s\xc4\x85 \xc5\xbcadne wyj\xc4\x85tki. Wyst\xc4\x99puje w uregulowaniach francuskich, portugalskich, rosyjskich i fi\xc5\x84skich._NEWLINE_We Francji, wraz z uchwaleniem w 1994 r. ustawy bioetycznej, znowelizowanej w 2004 r., kr\xc4\x85g potencjalnych dawc\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 ograniczony do rodzic\xc3\xb3w, dzieci i rodze\xc5\x84stwa biorcy; mo\xc5\xbcliwa jest donacja mi\xc4\x99dzy ma\xc5\x82\xc5\xbconkami oraz osobami pozostaj\xc4\x85cymi w bliskich relacjach, kt\xc3\xb3rej zasadno\xc5\x9b\xc4\x87 ocenia niezale\xc5\xbcna komisja ekspert\xc3\xb3w. W ustawodawstwie rosyjskim transplantacja ex vivo dopuszczalna jest tylko mi\xc4\x99dzy osobami spokrewnionymi genetycznie, w prawodawstwie portugalskim mo\xc5\xbcliwe jest dawstwo tkanek nieregeneruj\xc4\x85cych si\xc4\x99 krewnym do trzeciego stopnia, w Finlandii dopuszczalna jest transplantacja mi\xc4\x99dzy rodzicami, pe\xc5\x82noletnim rodze\xc5\x84stwem oraz dzie\xc4\x87mi .\n_START_SECTION_\nModel \xc5\x9bredniej restrykcji\n_START_PARAGRAPH_\nModel \xc5\x9bredniej restrykcji oparty jest na ograniczonym, lecz szerokim kr\xc4\x99gu potencjalnych dawc\xc3\xb3w. Wyst\xc4\x99puje w uregulowaniach niemieckich i s\xc5\x82owe\xc5\x84skich._NEWLINE_Niemiecka ustawa transplantacyjna zaw\xc4\x99\xc5\xbca kr\xc4\x85g dawc\xc3\xb3w do krewnych pierwszego i drugiego stopnia, ma\xc5\x82\xc5\xbconk\xc3\xb3w, partner\xc3\xb3w \xc5\xbcyciowych, narzeczonych oraz innych os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re pozostaj\xc4\x85 w szczeg\xc3\xb3lnie bliskich i niebudz\xc4\x85cych w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci relacjach. Prawodawstwo S\xc5\x82owenii nie posiada konkretnych uregulowa\xc5\x84 dotycz\xc4\x85cych transplantacji mi\xc4\x99dzy \xc5\xbcyj\xc4\x85cymi, jednak w odniesieniu do organ\xc3\xb3w nieregeneruj\xc4\x85cych si\xc4\x99 stanowi, \xc5\xbce donacja taka mo\xc5\xbce odbywa\xc4\x87 si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy osobami spokrewnionymi genetycznie, rodzin\xc4\x85 lub \xc5\xbcyj\xc4\x85cymi w bliskich relacjach. Warunkiem jest wydanie zgody przez Komisj\xc4\x99 do Spraw Etyki Transplantacji.\n_START_SECTION_\nModel s\xc5\x82abej restrykcji\n_START_PARAGRAPH_\nModel s\xc5\x82abej restrykcji, w kt\xc3\xb3rym ustawa \xc5\x9bci\xc5\x9ble okre\xc5\x9bla kr\xc4\x85g potencjalnych dawc\xc3\xb3w, przewiduj\xc4\x85c r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie liczne odst\xc4\x99pstwa. Model ten wyst\xc4\x99puje w ustawodawstwie brytyjskim, szwedzkim, polskim i w\xc5\x82oskim._NEWLINE_W Wielkiej Brytanii aktem reguluj\xc4\x85cym kwesti\xc4\x99 transplantacji jest \xe2\x80\x9eHuman Organ Transplant Act\xe2\x80\x9d z 1989 r., wielokrotnie nowelizowany. Zgodnie z nim, donacja ex vivo dopuszczalna jest mi\xc4\x99dzy krewnymi do czwartego stopnia, a wyj\xc4\x85tkowo mi\xc4\x99dzy innymi osobami \xe2\x80\x93 w tym przypadku zasadno\xc5\x9b\xc4\x87 ocenia specjalna komisja \xe2\x80\x9eUnrelated Live Transplant Regulatory Authority\xe2\x80\x9d. Szwedzka ustawa z 1995 r. jako legaln\xc4\x85 przyjmuje transplantacj\xc4\x99 organ\xc3\xb3w nieregeneruj\xc4\x85cych si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy krewnymi i osobami bliskimi, jednak w sytuacjach wyj\xc4\x85tkowych szwedzki Narodowy Urz\xc4\x85d Zdrowia decyduje o mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci donacji mi\xc4\x99dzy innymi osobami, o ile konkretny przypadek oceni jako szczeg\xc3\xb3lny. W\xc5\x82oska regulacja z 1967 r. jako kr\xc4\x85g potencjalnych dawc\xc3\xb3w okre\xc5\x9bla rodzic\xc3\xb3w, pe\xc5\x82noletnie rodze\xc5\x84stwo i dzieci. W sytuacji niemo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci pobrania od nich tkanek nieregeneruj\xc4\x85cych si\xc4\x99 brane pod uwag\xc4\x99 s\xc4\x85 inne osoby. W cz\xc4\x99\xc5\x9bci pa\xc5\x84stw europejskich nie istniej\xc4\x85 szczeg\xc3\xb3lne ustawowe ograniczenia dotycz\xc4\x85ce relacji dawca-biorca w transplantacji ex vivo. U. Schroth i Th. Gutmann za przyk\xc5\x82ady podaj\xc4\x85 Austri\xc4\x99 i Norwegi\xc4\x99, kt\xc3\xb3rych prawodawstwo w zakresie transplantacji nie ogranicza w spos\xc3\xb3b restrykcyjny kr\xc4\x99gu dawc\xc3\xb3w, a jedynie okre\xc5\x9bla warunki dopuszczenia dawcy i biorcy oraz spos\xc3\xb3b wyra\xc5\xbcenia wymaganej zgody zar\xc3\xb3wno przez strony zainteresowane, jak i odpowiednie komisje badaj\xc4\x85ce zasadno\xc5\x9b\xc4\x87 donacji.\n_START_SECTION_\nWarunki transplantacji w ustawodawstwie polskim\n_START_PARAGRAPH_\nKryterium wyznaczaj\xc4\x85cym kr\xc4\x85g potencjalnych dawc\xc3\xb3w jest przedmiot transplantacji. W przypadku donacji ex vivo s\xc4\x85 to kom\xc3\xb3rki i tkanki nieregeneruj\xc4\x85ce si\xc4\x99, kom\xc3\xb3rki i tkanki ulegaj\xc4\x85ce regeneracji oraz szpik kostny i kom\xc3\xb3rki krwiotw\xc3\xb3rcze krwi obwodowej, kt\xc3\xb3re stanowi\xc4\x85 odr\xc4\x99bn\xc4\x85 kategori\xc4\x99 mimo zdolno\xc5\x9bci do regeneracji._NEWLINE_W ustawodawstwie polskim kr\xc4\x85g potencjalnych dawc\xc3\xb3w organ\xc3\xb3w nieregeneruj\xc4\x85cych si\xc4\x99 zosta\xc5\x82 ograniczony do krewnych w linii prostej, rodze\xc5\x84stwa, osoby przysposobionej, ma\xc5\x82\xc5\xbconka oraz osoby, wobec kt\xc3\xb3rej jest to uzasadnione szczeg\xc3\xb3lnymi wzgl\xc4\x99dami osobistymi. Organy regeneruj\xc4\x85ce si\xc4\x99 mog\xc4\x85 zosta\xc4\x87 pobrane od ka\xc5\xbcdego, kto posiada pe\xc5\x82n\xc4\x85 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do czynno\xc5\x9bci prawnych (wyklucza to osoby ubezw\xc5\x82asnowolnione)._NEWLINE_Kandydat na dawc\xc4\x99 zostaje obowi\xc4\x85zkowo poinformowany o szczeg\xc3\xb3\xc5\x82ach zabiegu \xe2\x80\x93 rodzaju, ryzyku zwi\xc4\x85zanym z donacj\xc4\x85, daj\xc4\x85cych si\xc4\x99 przewidzie\xc4\x87 nast\xc4\x99pstwach dla jego stanu zdrowia w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci. Gwarancj\xc4\x85 obiektywno\xc5\x9bci jest podw\xc3\xb3jny obowi\xc4\x85zek informacyjny - przez lekarza wykonuj\xc4\x85cego zabieg oraz innego lekarza, niebior\xc4\x85cego udzia\xc5\x82u w zabiegu. Zgoda kandydata na dawc\xc4\x99 wyra\xc5\xbcana jest przed zabiegiem, w spos\xc3\xb3b dobrowolny, \xc5\x9bwiadomy, z zachowaniem formy pisemnej.\n_START_SECTION_\nDawca ma\xc5\x82oletni\n_START_PARAGRAPH_\nKwestia dopuszczalno\xc5\x9bci transplantacji ex vivo od dawcy ma\xc5\x82oletniego zosta\xc5\x82a w polskim ustawodawstwie uregulowana w spos\xc3\xb3b szczeg\xc3\xb3lny i rygorystyczny. Przedmiotem transplantacji mo\xc5\xbce by\xc4\x87 szpik kostny lub kom\xc3\xb3rki krwiotw\xc3\xb3rcze krwi obwodowej. Kr\xc4\x85g biorc\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 ograniczony wy\xc5\x82\xc4\x85cznie do rodze\xc5\x84stwa dawcy._NEWLINE_Pobranie szpiku kostnego lub kom\xc3\xb3rek krwiotw\xc3\xb3rczych od osoby ma\xc5\x82oletniej wymaga szczeg\xc3\xb3lnej formy. Ustawodawca pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 konstrukcj\xc4\x85 zgody podw\xc3\xb3jnej \xe2\x80\x93 w przypadku dawcy ma\xc5\x82oletniego, kt\xc3\xb3ry nie uko\xc5\x84czy\xc5\x82 trzynastego roku \xc5\xbcycia, wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego wyra\xc5\xbcona po uzyskaniu zgody s\xc4\x85du opieku\xc5\x84czego, w\xc5\x82a\xc5\x9bciwego ze wzgl\xc4\x99du na miejsce zamieszkania kandydata. Podmiotem dodatkowo uprawnionym jest sam dawca, o ile uko\xc5\x84czy\xc5\x82 13. rok \xc5\xbcycia (konstrukcja zgody potr\xc3\xb3jnej).'