b"\n_START_ARTICLE_\nStanis\xc5\x82aw Kostka Potocki\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87tak oPochodzi\xc5\x82 z rodziny szlacheckiej piecz\xc4\x99tuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 herbem Pilawa. By\xc5\x82 synem Eustachego, cze\xc5\x9bnika koronnego (p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego genera\xc5\x82a artylerii litewskiej), i Marianny K\xc4\x85tskiej (Konckiej lub K\xc4\x85ckiej), herbu Brochwicz, bratem Ignacego Potockiego. Po utracie rodzic\xc3\xb3w w 1768 dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 pod opiek\xc4\x99 ciotki Katarzyny Kossakowskej.\n_START_PARAGRAPH_\nUko\xc5\x84czy\xc5\x82 pijarskie Collegium Nobilium, w kt\xc3\xb3rym podj\xc4\x85\xc5\x82 nauk\xc4\x99 w roku 1762. W latach 1772\xe2\x80\x931775 wiele podr\xc3\xb3\xc5\xbcowa\xc5\x82 po Europie, odwiedzaj\xc4\x85c W\xc5\x82ochy, Francj\xc4\x99, Szwajcari\xc4\x99 i Niemcy, interesuj\xc4\x85c si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie architektur\xc4\x85 i sztuk\xc4\x85, co zaowocowa\xc5\x82o wielokrotnymi powrotami (m.in. w latach: 1777, 1779\xe2\x80\x931780, 1783, 1785\xe2\x80\x931786 i 1796\xe2\x80\x931797). W roku 1774 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia i dok\xc5\x82adniejsze zwiedzanie W\xc5\x82och. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo zawarte w 1776 z Aleksandr\xc4\x85 z Lubomirskich, marsza\xc5\x82k\xc3\xb3wn\xc4\x85 wielk\xc4\x85 koronn\xc4\x85, pozwoli\xc5\x82o mu na zwi\xc4\x85zanie si\xc4\x99 z opozycyjn\xc4\x85 w\xc3\xb3wczas Famili\xc4\x85. W roku 1777 zosta\xc5\x82 kawalerem Orderu \xc5\x9awi\xc4\x99tego Stanis\xc5\x82awa.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczna do 1795\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczn\xc4\x85 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 w 1778 jako pose\xc5\x82 z wojew\xc3\xb3dztwa lubelskiego. W latach ponownie 1779\xe2\x80\x931780 przebywa\xc5\x82 we W\xc5\x82oszech i w Szwajcarii. Podstoli wielki koronny w latach 1781\xe2\x80\x931784. W roku 1781 odznaczony Orderem Or\xc5\x82a Bia\xc5\x82ego. Od 1782 by\xc5\x82 pos\xc5\x82em na sejmy z wojew\xc3\xb3dztwa lubelskiego, odznaczaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 jako krasom\xc3\xb3wca. W 1782 odby\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 zagraniczn\xc4\x85 misj\xc4\x99 polityczn\xc4\x85, prezentuj\xc4\x85c w Wiedniu papie\xc5\xbcowi spraw\xc4\x99 biskupa Kajetana So\xc5\x82tyka z punktu widzenia opozycji. Od roku 1782 by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Rady Nieustaj\xc4\x85cej, z kt\xc3\xb3rej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 sprawozdanie na sejmie grodzie\xc5\x84skim 1784 roku. Od 1780 roku by\xc5\x82 jednym z pierwszych i najgorliwszych wolnomularzy polskich (w 1812 roku zosta\xc5\x82 wielkim mistrzem Wielkiego Wschodu Narodowego Polski). Cz\xc5\x82onek Departamentu Skarbowego Rady Nieustaj\xc4\x85cej w 1783 roku. By\xc5\x82 wielkim m\xc3\xb3wc\xc4\x85 Wielkiego Wschodu Narodowego Polski w 1784 roku. W roku 1784 wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 w lo\xc5\xbcy pierwsze swoje pozasejmowe przem\xc3\xb3wienie, b\xc4\x99d\xc4\x85ce zarazem pierwszym jego wyst\xc4\x99pem literackim. 3 czerwca 1784 otrzyma\xc5\x82 w Galicji austriacki tytu\xc5\x82 hrabiowski. Po niechlubnym udziale w aferze Dogrumowej w 1785 wyjecha\xc5\x82 ponownie do W\xc5\x82och, wracaj\xc4\x85c do kraju na sejm 1786. W latach 1787\xe2\x80\x931788 przebywa\xc5\x82 w towarzystwie J.U. Niemcewicza w Pary\xc5\xbcu i w Londynie._NEWLINE_W roku 1788 aktywnie wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z opozycj\xc4\x85 (stronnictwo patriotyczne \xe2\x80\x93 nale\xc5\xbca\xc5\x82 do jego najlepszych m\xc3\xb3wc\xc3\xb3w), zostaj\xc4\x85c pos\xc5\x82em na Sejm Czteroletni z wojew\xc3\xb3dztwa lubelskiego, odgrywaj\xc4\x85c na nim wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 obok swego brata Ignacego. W tym samym roku zosta\xc5\x82 mianowany pos\xc5\x82em ekstraordynaryjnym do Pary\xc5\xbca. W 1789 skutecznie d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do zniesienia Rady Nieustaj\xc4\x85cej i wielokrotnie zabiera\xc5\x82 g\xc5\x82os w sprawach dotycz\xc4\x85cych zabezpieczenia finansowego wojska, negocjowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce w imieniu kr\xc3\xb3la ze stronnictwem hetma\xc5\x84skim. Przez 9 miesi\xc4\x99cy (od 5 maja 1789 do 2 lutego 1790) by\xc5\x82 szefem 14. regimentu piechoty im. Potockich (stanowisko to obj\xc4\x85\xc5\x82 po Stanis\xc5\x82awie Szcz\xc4\x99snym Potockim). W styczniu 1791 otrzyma\xc5\x82 patent na genera\xc5\x82a-majora artylerii wojsk koronnych, kilkana\xc5\x9bcie miesi\xc4\x99cy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej (1792) zosta\xc5\x82 mianowany genera\xc5\x82em artylerii koronnej (po Stanis\xc5\x82awie Szcz\xc4\x99snym Potockim) i obj\xc4\x85\xc5\x82 stanowisko szefa 5. regimentu fizylier\xc3\xb3w. W roku 1791 wzi\xc4\x85\xc5\x82 znacz\xc4\x85cy udzia\xc5\x82 w wydarzeniach, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y do uchwalenia Konstytucji 3 Maja, kt\xc3\xb3rej by\xc5\x82 jednym z sygnatariuszy. 29 kwietnia 1791 roku przyj\xc4\x85\xc5\x82 obywatelstwo miejskie na Ratuszu Miasta Warszawy. 2 maja 1791 roku podpisa\xc5\x82 asekuracj\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej zobowi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 do popierania projektu Ustawy Rz\xc4\x85dowej. By\xc5\x82 tak\xc5\xbce jednym z za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli, cz\xc5\x82onkiem Zgromadzenia Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Konstytucji Rz\xc4\x85dowej, przyj\xc4\x85\xc5\x82 prawo miejskie._NEWLINE_Ju\xc5\xbc w maju 1791 pos\xc5\x82owa\xc5\x82 w imieniu kr\xc3\xb3la do Elektoratu Saksonii i Prus, a w ci\xc4\x85gu tego roku i na pocz\xc4\x85tku roku 1792 bezskutecznie negocjowa\xc5\x82 ze Szcz\xc4\x99snym Potockim. W maju (lub czerwcu) 1792 wszed\xc5\x82 do Rady Wojennej przy kr\xc3\xb3lu, bior\xc4\x85c jako jego delegat czynny udzia\xc5\x82 w wojnie polsko-rosyjskiej. Na polu bitwy nie mia\xc5\x82 jednak sukces\xc3\xb3w, przyczyniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do kl\xc4\x99ski pod Mirem. Wobec nieudolnego dowodzenia (nie zna\xc5\x82 si\xc4\x99 na artylerii), faktyczne dow\xc3\xb3dztwo z jego r\xc4\x85k przej\xc4\x85\xc5\x82 major Jan Kanty Gembarzewski. Po przyst\xc4\x85pieniu kr\xc3\xb3la do konfederacji targowickiej wyemigrowa\xc5\x82 wraz z Ignacym Potockim do Saksonii (Lipsk i Drezno), gdzie uczestniczy\xc5\x82 w przygotowaniach do insurekcji. Pozosta\xc5\x82 tam tak\xc5\xbce podczas powstania 1794, a\xc5\xbc do czasu wydalenia z niej w lipcu 1794, co umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o aresztowanie go i wi\xc4\x99zienie przez w\xc5\x82adze austriackie (pocz\xc4\x85tkowo w Josephstadt, a nast\xc4\x99pnie internowanie w Pradze).\n_START_SECTION_\nPo III rozbiorze\n_START_PARAGRAPH_\nPo uwolnieniu wyjecha\xc5\x82 do W\xc5\x82och (1796), wracaj\xc4\x85c do rodzinnych d\xc3\xb3br kurowskich w roku 1797. Osiad\xc5\x82 w Wilanowie, kt\xc3\xb3ry na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 otrzyma\xc5\x82a w roku 1799 jego \xc5\xbcona Aleksandra od matki Izabeli Lubomirskiej, po\xc5\x9bwi\xc4\x99caj\xc4\x85c si\xc4\x99 przywr\xc3\xb3ceniu \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci pa\xc5\x82acowi wilanowskiemu jako mauzoleum chwa\xc5\x82y kr\xc3\xb3la Jana III i gromadzeniu w niej kolekcji sztuki i staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a udost\xc4\x99pniona publiczno\xc5\x9bci w roku 1805 oraz prowadzeniu studi\xc3\xb3w nad j\xc4\x99zykiem polskim, literatur\xc4\x85 i sztuk\xc4\x85. Od roku 1800 jeden z najczynniejszych cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w warszawskiego Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk, w kt\xc3\xb3rym przewodniczy\xc5\x82 Wydzia\xc5\x82owi Nauk; sta\xc5\x82 si\xc4\x99 wtedy powag\xc4\x85 rozstrzygaj\xc4\x85c\xc4\x85 w sprawach literackich, ale sam pisa\xc5\x82 stylem zawi\xc5\x82ym i nie bez b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w._NEWLINE_W styczniu 1807 wszed\xc5\x82 do Komisji Rz\xc4\x85dz\xc4\x85cej, w lutym tego roku obejmuj\xc4\x85c stanowisko Prezesa Izby Edukacyjnej i utrzymuj\xc4\x85c je w Komisji Rz\xc4\x85dz\xc4\x85cej Ksi\xc4\x99stwa Warszawskiego, od 1810 jako dyrektor Edukacji Narodowej. W 1808 wraz z Ksawerym Dzia\xc5\x82y\xc5\x84skim i Piotrem Bieli\xc5\x84skim bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w negocjacjach, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y do konwencji obejmuj\xc4\x85cej tzw. sumy bajo\xc5\x84skie. Wiosn\xc4\x85 1809 zosta\xc5\x82 prezesem Rady Stanu i Rady Ministr\xc3\xb3w przechodz\xc4\x85c zwyci\xc4\x99sko trudn\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 kierowania tymi cia\xc5\x82ami w czasie wojny 1809, pozostaj\xc4\x85c pod presj\xc4\x85 dyrektyw francuskich i opozycji jakobi\xc5\x84skiej. W 1812 roku przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Konfederacji Generalnej Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego. Wtedy te\xc5\xbc spowodowa\xc5\x82 mianowanie swego syna Aleksandra cz\xc5\x82onkiem tymczasowego rz\xc4\x85du litewskiego. W czasie odwrotu Napoleona spod Moskwy ewakuowa\xc5\x82 si\xc4\x99 za Fryderykiem Augustem do Drezna._NEWLINE_Po bitwie pod Lipskiem zosta\xc5\x82 aresztowany przez Rosjan \xe2\x80\x93 do Wilanowa wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w 1814. W 1815 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w redagowaniu tekstu konstytucji Kr\xc3\xb3lestwa Kongresowego i przyj\xc4\x85\xc5\x82 kierownictwo Wydzia\xc5\x82u O\xc5\x9bwiecenia Narodowego Rz\xc4\x85du Tymczasowego (p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Komisji Wyzna\xc5\x84 Religijnych i O\xc5\x9bwiecenia Publicznego). Na tym stanowisku d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do rozwoju szkolnictwa elementarnego. Przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce do utworzenia Uniwersytetu Warszawskiego. W lipcu 1818 zosta\xc5\x82 prezesem Senatu, popadaj\xc4\x85c w czasie pe\xc5\x82nienia tej funkcji w konflikt z sejmow\xc4\x85 opozycj\xc4\x85 Kaliszan. W 1820 popad\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w konflikt z polskim episkopatem na tle antyklerykalnej publikacji Podr\xc3\xb3\xc5\xbc do Ciemnogrodu. Za projekt zniesienia zakon\xc3\xb3w w Kr\xc3\xb3lestwie Polskim, car Aleksander zdymisjonowa\xc5\x82 go 9 grudnia 1820 ze stanowiska ministra. W niespe\xc5\x82na rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej \xe2\x80\x93 14 wrze\xc5\x9bnia 1821 \xe2\x80\x93 Stanis\xc5\x82aw Kostka Potocki zmar\xc5\x82. Pochowany w Wilanowie._NEWLINE_By\xc5\x82 kawalerem Orderu Or\xc5\x82a Bia\xc5\x82ego, Legii Honorowej, Orderu \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa, Orderu \xc5\x9bw. Ludwika_NEWLINE_Jego \xc5\xbcon\xc4\x85 by\xc5\x82a Aleksandra, c\xc3\xb3rka Izabeli Lubomirskiej z Czartoryskich. Jego jedynym synem by\xc5\x82 Aleksander Stanis\xc5\x82aw Potocki.\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nMi\xc5\x82o\xc5\x9bnik, znawca i mecenas sztuk pi\xc4\x99knych, kolekcjoner. Propagator klasycyzmu. Architekt amator \xe2\x80\x93 wraz z Piotrem Aignerem w roku 1788 zaprojektowa\xc5\x82 fasad\xc4\x99 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x9bw. Anny w Warszawie, nast\xc4\x99pnie wn\xc4\x99trza pa\xc5\x82acu Potockich w Natolinie i pa\xc5\x82ac w Olesinie; ponadto park angielski w Wilanowie. Pionier historii sztuki i archeologii w Polsce. Autor dzie\xc5\x82a w trzech tomach O sztuce u dawnych czyli Winkelman polski (1815) wzorowanego na dziele J.J.Winckelmanna. Prowadzi\xc5\x82 wykopaliska archeologiczne we W\xc5\x82oszech, m.in w Nola i zleci\xc5\x82 rekonstrukcj\xc4\x99 rysunkow\xc4\x85 Villi Laurentiny wed\xc5\x82ug opisu Pliniusza M\xc5\x82odszego. Swoj\xc4\x85 kolekcj\xc4\x99 dzie\xc5\x82 sztuki zgromadzon\xc4\x85 w pa\xc5\x82acu w Wilanowie udost\xc4\x99pni\xc5\x82 w 1805 publiczno\xc5\x9bci, tworz\xc4\x85c jedno z pierwszych muze\xc3\xb3w w Polsce._NEWLINE_Pisa\xc5\x82 felietony zatytu\xc5\x82owane \xc5\x9awistek krytyczny do miesi\xc4\x99cznika Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk Pami\xc4\x99tnik Warszawski. Opr\xc3\xb3cz oddzielnie lub w czasopismach drukowanych m\xc3\xb3w politycznych, szkolnych, wolnomularskich i innych, pochwa\xc5\x82 i rozpraw w Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk, artyku\xc5\x82\xc3\xb3w krytycznych, wyda\xc5\x82: \xe2\x80\x9eO sztuce u dawnych czyli Winkelman polski\xe2\x80\x9d (1815, 3 t.), \xe2\x80\x9eO wymowie i stylu\xe2\x80\x9d 1815, 4 t, g\xc5\x82\xc3\xb3wne jego dzie\xc5\x82o, ma\xc5\x82o samodzielne i jednostronne, ale zawieraj\xc4\x85ce wiele trafnych zda\xc5\x84 i pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w), \xe2\x80\x9ePochwa\xc5\x82y, mowy i rozprawy\xe2\x80\x9d (1816, 2 t.), \xe2\x80\x9ePodr\xc3\xb3\xc5\xbc do Ciemnogrodu\xe2\x80\x9d (1820, 4 cz.) przeciw obskurantyzmowi (za dzie\xc5\x82o to na \xc5\xbc\xc4\x85danie duchowie\xc5\x84stwa usuni\xc4\x99ty ze stanowiska ministra wyzna\xc5\x84 rel. i o\xc5\x9bw. publ.)._NEWLINE_T\xc5\x82umacz Podr\xc3\xb3\xc5\xbcy sentymentalnej Laurence\xe2\x80\x99a Sterne'a.\n_START_SECTION_\nHistoryk\n_START_PARAGRAPH_\nPrzedstawienie Stanis\xc5\x82awa Kostki Potockiego jako historyka i teoretyka sztuki to przede wszystkim wydobycie z dorobku my\xc5\x9bli naukowej tego autora rozwa\xc5\xbca\xc5\x84, kt\xc3\xb3re ukazuj\xc4\x85 jego pogl\xc4\x85dy na sztuk\xc4\x99 w oparciu o wiedz\xc4\x99 historyczn\xc4\x85 i znawstwo tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci artystycznej. To tak\xc5\xbce argumentacja tezy wysuwanej przez licznych pisarzy, okre\xc5\x9blaj\xc4\x85cej Stanis\xc5\x82awa Potockiego mianem \xe2\x80\x9eojca\xe2\x80\x9d polskiej archeologii i historii sztuki._NEWLINE_Badaj\xc4\x85c tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 Stanis\xc5\x82awa Kostki Potockiego, mo\xc5\xbcna okre\xc5\x9bli\xc4\x87 go mianem historyka sztuki. Jan Bia\xc5\x82ostocki podkre\xc5\x9bla, \xc5\xbce sztuka \xe2\x80\x93 jako nowa dyscyplina humanistyczna \xe2\x80\x93 zosta\xc5\x82a rozwini\xc4\x99ta poprzez wiedz\xc4\x99 o kulturze antycznej i wskazuje on Winckelmana jako autora pierwszej ksi\xc4\x85\xc5\xbcki o tytule zawieraj\xc4\x85cym nazw\xc4\x99 nowej dyscypliny. Potocki, t\xc5\x82umacz\xc4\x85c dzie\xc5\x82o Winckelmana na j\xc4\x99zyk polski, dokona\xc5\x82 wielu przer\xc3\xb3bek uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85cych i doda\xc5\x82 wiele w\xc5\x82asnych przemy\xc5\x9ble\xc5\x84, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 pierwszym badaczem polskim o trwa\xc5\x82ych zas\xc5\x82ugach i oryginalnych osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciach dla sztuki staro\xc5\xbcytnej. Starzy\xc5\x84ski, odwo\xc5\x82uj\xc4\x85c si\xc4\x99 do dzie\xc5\x82a Potockiego po\xc5\x9bwi\xc4\x99conego dziejom sztuki staro\xc5\xbcytnej, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82o obj\xc4\x85\xc4\x87 powszechn\xc4\x85 histori\xc4\x99 sztuki od czas\xc3\xb3w najdawniejszych a\xc5\xbc do schy\xc5\x82ku XVIII wieku, twierdzi, \xc5\xbce Potocki ze wzgl\xc4\x99du na skal\xc4\x99 zamierzenia, solidno\xc5\x9b\xc4\x87 zastosowanej metody badawczej oraz \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 naukowych kryteri\xc3\xb3w, zas\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 na miano pierwszego polskiego historyka sztuki._NEWLINE_Przedstawienie Potockiego jako historyka sztuki to tak\xc5\xbce wskazanie na pionierski charakter przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia Potockiego, podejmuj\xc4\x85cego zamiar napisania ksi\xc4\x85\xc5\xbcki o \xe2\x80\x9esztukach nadobnych\xe2\x80\x9d, usi\xc5\x82uj\xc4\x85cego da\xc4\x87 przekonywaj\xc4\x85c\xc4\x85 odpowied\xc5\xba na pytanie, \xe2\x80\x9eczyli takowy przedmiot jest godny narodowej baczno\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d. Zdaniem Starzy\xc5\x84skiego Potocki odwo\xc5\x82uje si\xc4\x99 wi\xc4\x99c do argumentu ideowo-politycznego, stwierdzaj\xc4\x85c, \xc5\xbce w kultywowaniu sztuk nale\xc5\xbcy widzie\xc4\x87 mocn\xc4\x85 ostoj\xc4\x99 panuj\xc4\x85cego porz\xc4\x85dku spo\xc5\x82ecznego._NEWLINE_Potocki k\xc5\x82ad\xc5\x82 nacisk na historyczne uwarunkowania zjawisk artystycznych z uwzgl\xc4\x99dnieniem warunk\xc3\xb3w geograficznych i klimatycznych. Starzy\xc5\x84ski zwraca uwag\xc4\x99, \xc5\xbce jest to jeden z b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w wytykanych Winkelmanowi, \xc5\xbce zamierzaj\xc4\x85c napisa\xc4\x87 prawdziw\xc4\x85 histori\xc4\x99 sztuki, ograniczy\xc5\x82 si\xc4\x99 do przedstawienia samego tylko \xe2\x80\x9esystematu sztuki staro\xc5\xbcytnej\xe2\x80\x9d. Potocki w miar\xc4\x99 swych si\xc5\x82 i dost\xc4\x99pnych materia\xc5\x82\xc3\xb3w pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 zaradzi\xc4\x87 tym brakom Winkelmanna, samodzielnie wprowadzaj\xc4\x85c nowe rozdzia\xc5\x82y po\xc5\x9bwi\xc4\x99cone sztuce Egiptu, Asyrii, Babilonu, a nawet Indii i Dalekiego Wschodu. Potocki w swej metodzie opisu ujawnia zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 rozpatrywania dzie\xc5\x82a sztuki w pe\xc5\x82nym powi\xc4\x85zaniu z epok\xc4\x85; poprzez przedmiot archeologii czy historii sztuki dostrzega\xc5\x82 on cz\xc5\x82owieka danej epoki._NEWLINE_O systematycznie zorganizowanym warsztacie naukowym historyka sztuki \xc5\x9bwiadczy stworzony przez Potockiego zbi\xc3\xb3r grafiki, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 charakter planowanej dokumentacji dzie\xc5\x82a naukowego. Wa\xc5\xbcnym akcentem nowoczesno\xc5\x9bci warsztatu naukowego omawianego autora jako historyka sztuki by\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc podkre\xc5\x9blana przez niego zasada autopsji, polegaj\xc4\x85ca na naocznym badaniu dzie\xc5\x82 sztuki w tych warunkach lokalnych, kt\xc3\xb3rym niegdy\xc5\x9b zawdzi\xc4\x99cza\xc5\x82y swe powstanie. Potocki krytykuje metod\xc4\x99 badawcz\xc4\x85 Montfaucona, kt\xc3\xb3ry oddalony od skarb\xc3\xb3w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci, pisze o nich z pami\xc4\x99ci lub widz\xc4\x85c je cudzymi oczami. Sam natomiast ka\xc5\xbce odrysowywa\xc4\x87 szczeg\xc3\xb3\xc5\x82y architektoniczne, jak kapitele, bazy kolumn zachowanych z danej epoki, nie zapomina o pomiarach w terenie. Bernhard wskazuje na prace wykopaliskowe prowadzone przez Potockiego, kt\xc3\xb3ry opiera swe teorie naukowe na przeprowadzonym do\xc5\x9bwiadczeniu. Pogl\xc4\x85dy Potockiego ewoluowa\xc5\x82y, pocz\xc4\x85tkowo nie odbiegaj\xc4\x85ce od innych dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cych polskich mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w antyku, od dekorowania wazami biblioteki, do udost\xc4\x99pnienia zbior\xc3\xb3w publiczno\xc5\x9bci w 1805, do wyeksponowania antycznej ceramiki w uk\xc5\x82adzie historycznym.\n_START_SECTION_\nTeoretyk\n_START_PARAGRAPH_\nStanis\xc5\x82aw Kostka Potocki by\xc5\x82 znawc\xc4\x85 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci artystycznej. Starzy\xc5\x84ski zaznacza, \xc5\xbce omawiany autor sw\xc4\x85 estetyk\xc4\x99, wywodz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 z racjonalistycznych za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 o\xc5\x9bwiecenia, \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 z szeroko poj\xc4\x99t\xc4\x85 praktyk\xc4\x85 sztuki, co wyra\xc5\xbca\xc5\x82o si\xc4\x99 nie tylko w samodzielnym projektowaniu architektonicznym (oko\xc5\x82o roku 1788 projektowa\xc5\x82 fasad\xc4\x99 warszawskiego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a pw. \xc5\x9awi\xc4\x99tej Anny), ale i w \xc5\x9bwiadomym prowadzeniu polityki kulturalnej, w kolekcjonerstwie oraz w osobistej, trafnej na og\xc3\xb3\xc5\x82 inicjatywie na polu krytyki, szkolnictwa i organizacji \xc5\xbcycia artystycznego. Krytykuj\xc4\x85c Winckelmana Potocki, stawiaj\xc4\x85c sobie wysokie wymagania naukowo-badawcze, by\xc5\x82 \xc5\x9bwiadom, \xc5\xbce jego praca powinna s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 \xc5\xbcyciu i rozwojowi wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej kultury artystycznej polskiego odbiorcy. Starzy\xc5\x84ski zwraca r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uwag\xc4\x99 na rol\xc4\x99 Potockiego w realizacji programu rozwoju kultury i sztuki narodowej, kt\xc3\xb3ry zarysowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w ostatniej \xc4\x87wierci XVIII w. i kt\xc3\xb3remu polska sztuka w znacznej mierze zawdzi\xc4\x99cza sw\xc3\xb3j realistyczny rozkwit w XIX stuleciu._NEWLINE_Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Stanis\xc5\x82awa Kostki Potockiego jako historyka i teoretyka sztuki wnios\xc5\x82a do dorobku estetyki o\xc5\x9bwiecenia wiele osobistych akcent\xc3\xb3w, przyczyniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do powstania naukowego pogl\xc4\x85du na sztuk\xc4\x99, a w samej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci do rozwoju realizmu i sztuki narodowej."