b'\n_START_ARTICLE_\nRadiotelegrafista\n_START_PARAGRAPH_\nRadiotelegrafista (radiooperator) \xe2\x80\x93 osoba posiadaj\xc4\x85ca specjalistyczn\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 na temat radio\xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci, umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 nadawania i odbierania wiadomo\xc5\x9bci kodowanych za pomoc\xc4\x85 kodu Morse\xe2\x80\x99a, cz\xc5\x82onek za\xc5\x82ogi statk\xc3\xb3w powietrznych (cywilnych, wojskowych), statk\xc3\xb3w morskich, hobbysta kr\xc3\xb3tkofalowiec.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tkiem radiotelegrafii by\xc5\x82o skonstruowanie nadajnika iskrowego oraz detektora fal elektromagnetycznych, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 wykorzystany przez konstruktor\xc3\xb3w Aleksandra Popowa i Guglielmo Marconiego. Jako pioniera radiotelegrafii uznaje si\xc4\x99 Samuela Finley Breese Morse\'a, kt\xc3\xb3ry w 1837 opracowa\xc5\x82 pierwszy ameryka\xc5\x84ski telegraf, urz\xc4\x85dzenie do przekazywania informacji tekstowych kodowanych za pomoc\xc4\x85 tzw. kodu Morse\xe2\x80\x99a, spos\xc3\xb3b ten zosta\xc5\x82 wykorzystywany \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bciach przewodowych w 1910, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej rozpowszechni\xc5\x82 si\xc4\x99 na \xc5\x9bwiecie w \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bciach telegraficznych przy wykorzystaniu fal radiowych. By\xc5\x82 to jedyny rodzaj transmisji radiowej podczas pierwszych trzydziestu lat istnienia radia, a\xc5\xbc do I wojny \xc5\x9bwiatowej; okres ten nazwany zosta\xc5\x82  "er\xc4\x85 bezprzewodowej telegrafii". W radiotelegrafii radiowej informacje s\xc4\x85 przesy\xc5\x82ane za pomoc\xc4\x85 impuls\xc3\xb3w fal radiowych o dw\xc3\xb3ch r\xc3\xb3\xc5\xbcnych d\xc5\x82ugo\xc5\x9bciach zwanych jako "kropki" i "kreski\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3re radiotelegrafista generowa\xc5\x82 przy pomocy klucza telegraficznego podczas nadawania wiadomo\xc5\x9bci, a odbierane by\xc5\x82y w odbiorniku w postaci sygna\xc5\x82\xc3\xb3w d\xc5\xbawi\xc4\x99kowych w g\xc5\x82o\xc5\x9bniku t\xc5\x82umaczone z kodu Morse\'a  i zapisywane do postaci standardowego tekstu. Pocz\xc4\x85wszy od I wojny \xc5\x9bwiatowej nast\xc4\x85pi\xc5\x82 rozw\xc3\xb3j \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci bezprzewodowej, podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej szkolono radiotelegrafist\xc3\xb3w na potrzeby wojska. Radiotelegrafi\xc5\x9bci znajdowali si\xc4\x99 we wszystkich rodzajach wojsk, zapewniaj\xc4\x85c \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87. Radiotelegrafistami byli tak\xc5\xbce niekt\xc3\xb3rzy agenci wywiad\xc3\xb3w, \xc5\xbco\xc5\x82nierze oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w sabota\xc5\xbcowo-dywersyjnych (np.cichociemni) i partyzanckich podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej znaczna ilo\xc5\x9b\xc4\x87 kobiet na ty\xc5\x82ach pe\xc5\x82ni\xc5\x82a funkcje radiotelegrafistek, np. jednostki \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci I Armii Wojska Polskiego i II Armii Wojska Polskiego oraz w Polskich Si\xc5\x82ach Zbrojnych na Zachodzie._NEWLINE_Najbardziej znanymi radiotelegrafistami byli: radziecki polarnik Ernst Krenkel oraz w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej szpieg niemiecki, brytyjski podw\xc3\xb3jny agent Edward Arnold Chapman, przeszkolony w radiotelegrafii przez specjalist\xc3\xb3w z Abwehry w 1942 w Nantes we Francji._NEWLINE_Bardziej zaawansowane konstrukcje radiostacji zbudowano z wykorzystaniem lamp elektronowych, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej tranzystor\xc3\xb3w, obecnie radiostacje oparte s\xc4\x85 na uk\xc5\x82adach scalonych i mikroprocesorach.\n_START_SECTION_\nRadiooperator, radiotelegrafista\n_START_PARAGRAPH_\nOsoba obs\xc5\x82uguj\xc4\x85ca jeden z \xc5\x9brodk\xc3\xb3w \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci, jakim jest radiostacja. Radiooperator odbywa specjalistyczne szkolenie z zakresu: radiotechniki, propagacji fal radiowych, przepis\xc3\xb3w radiokomunikacyjnych, budowy i eksploatacji sprz\xc4\x99tu radiowego i anten, prowadzi \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci przy wykorzystaniu AM, SSB,FM oraz posiada umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 nadawania lub odbioru radiogram\xc3\xb3w nadawanych za pomoc\xc4\x85 kodu Morse\xe2\x80\x99a, pos\xc5\x82uguj\xc4\x85c si\xc4\x99 kluczem telegraficznym emisj\xc4\x85 CW na falach kr\xc3\xb3tkich (KF). Radiostacje mia\xc5\x82y mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 przeprowadzania dw\xc3\xb3ch rodzaj\xc3\xb3w \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci: fonicznych oraz telegraficznych, dlatego wymogiem by\xc5\x82a umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 nadawania i odbioru telegrafi\xc4\x85 Morse\'a. \xc5\x81\xc4\x85czno\xc5\x9bci  telegraficzne na tych samych radiostacjach i takich samych parametrach umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci na nawet dwukrotnie wi\xc4\x99ksze odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci od \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci fonicznych (np.radiostacja produkcji francuskiej z 1922 RKG/A, moc 500 W, zasi\xc4\x99g \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci: fonia 150 km, telegrafia 230-300 km). W przypadkach wiadomo\xc5\x9bci tajnych lub poufnych radiotelegrafista zajmuje si\xc4\x99  tak\xc5\xbce szyfrowaniem i deszyfrowaniem wiadomo\xc5\x9bci o charakterze militarnym, wywiadowczym lub dyplomatycznym. _NEWLINE_Radiotelegrafista to tak\xc5\xbce jedna ze sprawno\xc5\x9bci harcerskich w Zwi\xc4\x85zku Harcerstwa Polskiego.\n_START_SECTION_\nRadiooperator statku powietrznego\n_START_PARAGRAPH_\nRadiooperator pok\xc5\x82adowy cz\xc5\x82onek za\xc5\x82ogi statku powietrznego posiadaj\xc4\x85cy odpowiednie kwalifikacje i licencj\xc4\x99. Do jego obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w nale\xc5\xbcy: obs\xc5\x82uga urz\xc4\x85dze\xc5\x84 \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci, na polecenie kapitana prowadzi korespondencje ze s\xc5\x82u\xc5\xbcbami kontroli ruchu lotniczego, prowadzenie dziennika \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci oraz wykonywanie pomiar\xc3\xb3w goniometrycznych. Ponadto wymagana jest znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 przepis\xc3\xb3w i procedury w ruchu lotniczym, znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 zasad dzia\xc5\x82ania urz\xc4\x85dze\xc5\x84 radiowo-nawigacyjnych wymaganych w \xc5\xbcegludze powietrznej, posiadanie umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci nadawania i odbierania  wiadomo\xc5\x9bci telegraficznych Morse\'a z szybko\xc5\x9bci\xc4\x85 co najmniej 25 s\xc5\x82\xc3\xb3w na minut\xc4\x99. Wed\xc5\x82ug przepis\xc3\xb3w Organizacji Mi\xc4\x99dzynarodowego Lotnictwa Cywilnego powinien odby\xc4\x87 4-miesi\xc4\x99czn\xc4\x85 praktyk\xc4\x99 radiotelegrafisty i 25 godzin praktyki w za\xc5\x82odze w czasie lot\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nRadiotelegrafia, zawody\n_START_PARAGRAPH_\nDo wsp\xc3\xb3\xc5\x82zawodnictwa startuj\xc4\x85 radiotelegrafi\xc5\x9bci na zawodach, w kt\xc3\xb3rych kryterium jest szybko\xc5\x9b\xc4\x87 odbierania i nadawania znak\xc3\xb3w alfabetu Morse\'a. Najlepsi zawodnicy potrafi\xc4\x85 odbiera\xc4\x87 z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 220 liter na minut\xc4\x99, 240 cyfr na minut\xc4\x99. W latach 50. XX w. jednym najlepszych by\xc5\x82 polski kr\xc3\xb3tkofalowiec Adam Sucheta. W 1955 na Mi\xc4\x99dzynarodowych Zawodach Kr\xc3\xb3tkofalarskich Kraj\xc3\xb3w Demokracji Ludowej zorganizowanych przez ZSRR zdoby\xc5\x82 1 miejsce w grupie nas\xc5\x82uchowc\xc3\xb3w. Na zawodach kr\xc3\xb3tkofalowc\xc3\xb3w amator\xc3\xb3w Intercontest 1974/75 w pracy telegraficznej emisj\xc4\x85 CW zaj\xc4\x85\xc5\x82 1 miejsce. W latach pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych Wies\xc5\x82aw Wysocki, kr\xc3\xb3tkofalowiec, zosta\xc5\x82 dwukrotnie mistrzem Polski w szybkiej telegrafii w ramach zawod\xc3\xb3w organizowanych przez Lig\xc4\x99 Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\xbbo\xc5\x82nierza i Lig\xc4\x99 Obrony Kraju. W Polsce zawody Szybkiej Telegrafii Sportowej odby\xc5\x82y po raz pierwszy w 1977r. w Toruniu, drugie w 1983r. w Krakowie. Na \xc5\x9bwiecie organizowane s\xc4\x85 mi\xc4\x99dzynarodowe zawody dla radiotelegrafist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych organizatorem jest European CW Association, a w randze mistrzostw \xc5\x9bwiata organizowane s\xc4\x85 od 1995 przez Mi\xc4\x99dzynarodowa Unie Radioamatorska (IARU). 7 edycja Mistrzostw Europy HST odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w dniach 5\xe2\x80\x939 pa\xc5\xbadziernika 2010 w Polsce w Skierniewicach.  Obecnie \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci telegraficzne prowadz\xc4\x85 kr\xc3\xb3tkofalowcy, najlepsi zrzeszeni s\xc4\x85 w klubach, np. w Polskim Klubie Telegrafist\xc3\xb3w.'