b"\n_START_ARTICLE_\nComma Johanneum\n_START_PARAGRAPH_\nComma Johanneum (\xc5\x82ac.\xc2\xa0comma = ust\xc4\x99p, fragment) \xe2\x80\x93 uwa\xc5\xbcany za nieautentyczny fragment pi\xc4\x85tego rozdzia\xc5\x82u Pierwszego listu \xc5\x9bw. Jana, kt\xc3\xb3ry obecny by\xc5\x82 w wielu przek\xc5\x82adach Biblii do XIX wieku. Ust\xc4\x99p ten ma charakter trynitarny i by\xc5\x82 u\xc5\xbcywany w dysputach na temat Tr\xc3\xb3jcy \xc5\x9awi\xc4\x99tej.\n_START_SECTION_\nPochodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc5\x82\xc3\xb3w tych brakuje w najstarszych r\xc4\x99kopisach greckich i najstarszych przek\xc5\x82adach. Nie spotyka si\xc4\x99 ich tak\xc5\xbce w kodeksach Wulgaty sprzed VIII wieku. Najstarsze kodeksy Wulgaty zawieraj\xc4\x85ce comm\xc4\x99 to Codex Cavensis i Toletanus. Prawdopodobnie by\xc5\x82a to uwaga dopisana na marginesie r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w \xc5\x82aci\xc5\x84skich, w\xc5\x82\xc4\x85czona p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w niekt\xc3\xb3rych kodeksach do tekstu g\xc5\x82\xc3\xb3wnego._NEWLINE_Fragment nie pojawia si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w najstarszych pismach Ojc\xc3\xb3w Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Klemens Aleksandryjski oko\xc5\x82o roku 200 cytowa\xc5\x82 w kontek\xc5\x9bcie nauki o Tr\xc3\xb3jcy \xc5\x9awi\xc4\x99tej pi\xc4\x85ty rozdzia\xc5\x82 1 J, nie umie\xc5\x9bci\xc5\x82 tam jednak Comma Johanneum. Z kolei Cyprian z Kartaginy w III w. cytuje ten fragment w brzmieniu: \xe2\x80\x9eEt iterum de Patre et Filio et Spiritu Sancto scriptum est\xe2\x80\x94Et hi tres unum sunt\xe2\x80\x9d, jednak czyni to w kontek\xc5\x9bcie zupe\xc5\x82nie innego fragmentu Biblii (Ewangelia Jana 10,30). Pierwszym przyk\xc5\x82adem cytowania Comma Johanneum jako fragmentu pierwszego listu Jana s\xc4\x85 pisma Pryscyliana z IV wieku, kt\xc3\xb3ry napisa\xc5\x82: \xe2\x80\x9eSicut lohannes ait: tria sunt quae testimonium dicunt in terra aqua caro et sanguis et haec tria in unum sunt, et tria sunt quae testimonium dicunt in caelo pater uerbum et spiritus et haec tria unum sunt in Christo lesu\xe2\x80\x9d (Priscilliani Tractatus apologeticus, IV w. [w:] CSEL 18, 6, 5-9)._NEWLINE_Johann Jakob Griesbach w pracy Diatribe in Locum 1 Joann V. 7, 8 (1806) oraz Thomas Belsham w wydaniu The New Testament, in an Improved Version, upon the Basis of Archbishop Newcome's New Translation: with a Corrected Text, and Notes Critical and Explanatory (1808) wskazywali na Vigiliusa Tapsensisa jako inicjatora wprowadzenia Commy.\n_START_SECTION_\nTextus receptus\n_START_PARAGRAPH_\nTekst Comma Johanneum nie pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w roku 1516 w nowo\xc5\xbcytnej edycji greckiego tekstu Nowego Testamentu, textus receptus, kt\xc3\xb3rej redaktorem by\xc5\x82 Erazm z Rotterdamu. Jeden z wydawc\xc3\xb3w Poligloty komplute\xc5\x84skiej, Stunika, oskar\xc5\xbcy\xc5\x82 Erazma o sprzyjanie unitarianizmowi. Erazm ugi\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 i o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce umie\xc5\x9bci je w nast\xc4\x99pnych wydaniach greckiego NT, o ile znajdzie si\xc4\x99 jaki\xc5\x9b grecki r\xc4\x99kopis zawieraj\xc4\x85cy Comma. Wkr\xc3\xb3tce znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 taki r\xc4\x99kopis, pochodz\xc4\x85cy z oko\xc5\x82o 1520 roku Codex Montfortianus (minusku\xc5\x82 61 wed\xc5\x82ug systemu Gregory-Aland) \xe2\x80\x94 sporz\xc4\x85dzi\xc5\x82 go prawdopodobnie franciszkanin Froy z Oxfordu \xe2\x80\x94 i Erazm wci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 Comma do swego trzeciego wydania Novum Instrumentum omne z roku 1522, zastrzegaj\xc4\x85c jednak w Adnotationes, \xc5\xbce nie jest to tekst autentyczny. Codex Montfortianus zawiera comm\xc4\x99 z b\xc5\x82\xc4\x99dami gramatycznymi (brak rodzajnik\xc3\xb3w), Froy nie zna\xc5\x82 za dobrze greki, a Erazm go nie poprawi\xc5\x82. Stefanus w swoim wydaniu doda\xc5\x82 rodzajniki oraz zmieni\xc5\x82 sekwencj\xc4\x99 s\xc5\x82\xc3\xb3w._NEWLINE_Na edycji Erazma bazowa\xc5\x82y nowo\xc5\xbcytne przek\xc5\x82ady protestanckie, takie jak angielska Biblia Kr\xc3\xb3la Jakuba, oraz polskie Biblia brzeska i Biblia gda\xc5\x84ska. Comma Johanneum znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w katolickiej Biblii Jakuba Wujka. Comm\xc4\x99 wprowadzi\xc5\x82a Wulgata klementy\xc5\x84ska (Wulgata syksty\xc5\x84ska nie zawiera\xc5\x82a). Wujek t\xc5\x82umaczy\xc5\x82 Bibli\xc4\x99 z \xc5\x82aci\xc5\x84skiej Wulgaty, konfrontuj\xc4\x85c j\xc4\x85 z tekstem greckim (r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc textus receptus). Pierwotnie fragmentu nie zawiera\xc5\x82a natomiast Biblia Lutra, jednak pojawia\xc5\x82 si\xc4\x99 w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych wydaniach pocz\xc4\x85wszy od 1574 roku._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne polskie przek\xc5\x82ady Biblii z j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w oryginalnych nie zawieraj\xc4\x85 tego fragmentu (Biblia warszawska, Biblia Ekumeniczna) lub przenosz\xc4\x85 go do przypis\xc3\xb3w (Biblia Tysi\xc4\x85clecia, Biblia pozna\xc5\x84ska)."