b'\n_START_ARTICLE_\nDominikanie\n_START_SECTION_\nPowstanie zakonu\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki zakonu dominikan\xc3\xb3w wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z langwedock\xc4\x85 misj\xc4\x85 nawr\xc3\xb3cenia katar\xc3\xb3w._NEWLINE_Do legat\xc3\xb3w i misjonarzy cysterskich przy\xc5\x82\xc4\x85czyli si\xc4\x99 w 1206 dwaj kap\xc5\x82ani z Kastylii: biskup Osmy Diego z Acebes i podprzeor jego kapitu\xc5\x82y \xc5\x9bw. Dominik Guzman. Przychylnie przyj\xc4\x99ci przez papie\xc5\xbca w Rzymie, spotkali si\xc4\x99 z jego legatami i uzyskali od nich poparcie dla akcji nawracania katar\xc3\xb3w. Obrana przez nich metoda r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82a si\xc4\x99 od cysterskiej programowym eksponowaniem ub\xc3\xb3stwa misjonarzy, kt\xc3\xb3rzy \xc5\xbcebrz\xc4\x85c uprawiali w\xc4\x99drowne kaznodziejstwo na wz\xc3\xb3r apostolski. Obok apostolskich w\xc4\x99dr\xc3\xb3wek od domu do domu nowi misjonarze, maj\xc4\x85cy odpowiednie przygotowanie teologiczne i oratorskie, organizowali uczone dysputy z katarami i waldensami (np. na zamku w Pamiers w 1207), staraj\xc4\x85c si\xc4\x99 przy pomocy argument\xc3\xb3w wykaza\xc4\x87 fa\xc5\x82sz ich nauki. Papie\xc5\xbc Innocenty III w pe\xc5\x82ni zaakceptowa\xc5\x82 ich metody._NEWLINE_Do \xc5\x9bw. Dominika przy\xc5\x82\xc4\x85czali si\xc4\x99 kandydaci na kaznodziej\xc3\xb3w. Rozszerza\xc5\x82 si\xc4\x99 zakres dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci: nie ograniczali si\xc4\x99 ju\xc5\xbc do nawracania katar\xc3\xb3w, ale podj\xc4\x99li ewangelizacj\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d miejscowej ludno\xc5\x9bci. Powierzenie zada\xc5\x84 kaznodziejskich przez biskupa Tuluzy nada\xc5\x82o grupie charakter instytucjonalny i powi\xc4\x99kszy\xc5\x82o jej wiarygodno\xc5\x9b\xc4\x87. Powsta\xc5\x82a silna, dynamiczna wsp\xc3\xb3lnota, kt\xc3\xb3ra znacznie szybciej ni\xc5\xbc \xe2\x80\x9eubodzy z Asy\xc5\xbcu\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82a przekszta\xc5\x82cona w oficjalny zakon. Wst\xc4\x99pn\xc4\x85 aprobat\xc4\x99 papiesk\xc4\x85 otrzymali podczas czwartego soboru latera\xc5\x84skiego, w kt\xc3\xb3rym \xc5\x9bw. Dominik uczestniczy\xc5\x82 osobi\xc5\x9bcie. 22 grudnia 1216 papie\xc5\xbc Honoriusz III wyda\xc5\x82 bull\xc4\x99 zatwierdzaj\xc4\x85c\xc4\x85 nowy zakon w Ko\xc5\x9bciele. Dominik przy ustalaniu zasad funkcjonowania nowego zgromadzenia wykorzysta\xc5\x82 regu\xc5\x82\xc4\x99 \xc5\x9bw. Augustyna, omijaj\xc4\x85c przepis soboru latera\xc5\x84skiego, zakazuj\xc4\x85cy tworzenia nowych zakon\xc3\xb3w. Mimo i\xc5\xbc przyj\xc4\x99li regu\xc5\x82\xc4\x99 kanonicz\xc4\x85, bracia wyrzekli si\xc4\x99 wszelkich form w\xc5\x82asno\xc5\x9bci i stali si\xc4\x99 zakonem \xc5\xbcebrz\xc4\x85cym. \xc5\xbbebrz\xc4\x85cy charakter klasztor\xc3\xb3w kszta\xc5\x82towa\xc5\x82 si\xc4\x99 stopniowo, przes\xc4\x85dzi\xc5\x82o o nim dopiero postanowienie pierwszej kapitu\xc5\x82y generalnej w 1220. Zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 pierwsze Konstytucje Zakonu, obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce przed poprawionym wydaniem dokonanym przez \xc5\x9bw. Rajmunda z Penyafort, kt\xc3\xb3re wesz\xc5\x82o w \xc5\xbcycie w 1241 roku. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pierwsza zaczerpn\xc4\x99\xc5\x82a wiele z konstytucji Premonstratens\xc3\xb3w (Norbertanie) i pochodzi z pierwszej kapitu\xc5\x82y odbytej w 1216 roku, na kt\xc3\xb3rej Zakon zosta\xc5\x82 uformowany.\n_START_SECTION_\nNazwa i symbole\n_START_PARAGRAPH_\nZakon nazywa si\xc4\x99 oficjalnie po \xc5\x82acinie Ordo Praedicatorum (pol. Zakon Kaznodziej\xc3\xb3w), st\xc4\x85d skr\xc3\xb3t przy nazwisku \xe2\x80\x9eOP\xe2\x80\x9d, czasem w wersji spolszczonej \xe2\x80\x9eZK\xe2\x80\x9d. Dominikanie to nazwa bardzej potoczna pochodz\xc4\x85ca od imienia za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela Dominika, po \xc5\x82acinie Dominicus. Podobnie jak nazwa franciszkanie pochodzi od \xc5\x9bw. Franciszka. Przypadkowo, przywo\xc5\x82uje ona dwa s\xc5\x82owa \xc5\x82aci\xc5\x84skie Domini canes (dos\xc5\x82ownie \xe2\x80\x9epsy Pana\xe2\x80\x9d). St\xc4\x85d czasem czarno-bia\xc5\x82y pies jest u\xc5\xbcywany jako symbol graficzny Zakonu. Biel i czer\xc5\x84 \xe2\x80\x93 od habit\xc3\xb3w takich kolor\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nNa \xc5\x9bwiecie\n_START_PARAGRAPH_\nNajbardziej znanymi dominikanami byli: b\xc5\x82. Jordan z Saksonii \xe2\x80\x93 nast\xc4\x99pca \xc5\x9bw. Dominika (zm. 1237), \xc5\x9bw. Jacek Odrow\xc4\x85\xc5\xbc (zm. 1257), kt\xc3\xb3ry sprowadzi\xc5\x82 dominikan\xc3\xb3w do Polski i za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 ich klasztory w Krakowie, Wroc\xc5\x82awiu, Kamieniu Pomorskim, Gda\xc5\x84sku, P\xc5\x82ocku, Elbl\xc4\x85gu i Sandomierzu, \xc5\x9bw. Albert Wielki (zm. 1280), Johannes Eckhart (zm. 1327) i \xc5\x9bw. Tomasz z Akwinu (zm. 1274) \xe2\x80\x93 najwi\xc4\x99ksi teologowie \xc5\x9bredniowiecza, \xc5\x9bw. Katarzyna ze Sieny (zm. 1380) znana ze swojej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecznej, \xc5\x9bw. R\xc3\xb3\xc5\xbca z Limy (zm. 1617), patronka Ameryki, b\xc5\x82. Piotr Jerzy Frassati (zm. 1925), patron m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy, student\xc3\xb3w i Akcji Katolickiej, b\xc5\x82. Fra Angelico (zm. 1455) \xe2\x80\x93 malarz w\xc5\x82oski oraz Tom\xc3\xa1s de Torquemada \xe2\x80\x93 Wielki Inkwizytor Hiszpanii (zm. 1498), Girolamo Savonarola (zm. 1498) \xe2\x80\x93 faktycznie rz\xc4\x85dz\xc4\x85cy Florencj\xc4\x85, adwersarz papie\xc5\xbca Aleksandra VI, Giordano Bruno \xe2\x80\x93 filozof (oskar\xc5\xbcony o herezj\xc4\x99 wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 z zakonu, w 1600 roku spalony na stosie), oraz Heinrich Kramer, autor Malleus Maleficarum (M\xc5\x82ota na czarownice), kt\xc3\xb3ry sta\xc5\x82 si\xc4\x99 znany jako podr\xc4\x99cznik \xc5\x82owc\xc3\xb3w czarownic od XV do XVII wieku._NEWLINE_Czterech dominikan\xc3\xb3w zasiada\xc5\x82o na Stolicy Piotrowej \xe2\x80\x93 b\xc5\x82. Innocenty V, b\xc5\x82. Benedykt XI, \xc5\x9bw. Pius V i Benedykt XIII._NEWLINE_W gronie kardyna\xc5\x82\xc3\xb3w jest obecnie dw\xc3\xb3ch dominikan\xc3\xb3w: arcybiskup metropolita Pragi oraz prymas Czech Dominik Duka OP i arcybiskup Wiednia Christoph Sch\xc3\xb6nborn OP (po \xc5\x9bmierci Jana Paw\xc5\x82a II by\xc5\x82 przez niekt\xc3\xb3rych watykanist\xc3\xb3w i publicyst\xc3\xb3w wymieniany jako jeden z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych kandydat\xc3\xb3w do obj\xc4\x99cia godno\xc5\x9bci papie\xc5\xbca).'