b'\n_START_ARTICLE_\nLive Free or Die\n_START_PARAGRAPH_\n"Live Free or Die" (pol. "\xc5\xbbyj wolnym lub zgi\xc5\x84") \xe2\x80\x94 to od roku 1945 oficjalne motto New Hampshire (jednego ze stan\xc3\xb3w USA). Autorem has\xc5\x82a jest genera\xc5\x82 John Stark.\n_START_SECTION_\nHas\xc5\x82o na tablicach rejestracyjnych\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1971 w\xc5\x82adze New Hampshire zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82y, \xc5\xbce zdanie to pojawi si\xc4\x99 na tablicach rejestracyjnych lokalnych pojazd\xc3\xb3w._NEWLINE_Takie postanowienie znalaz\xc5\x82o swoich przeciwnik\xc3\xb3w. Jeden z nich - pewien \xc5\x9awiadek Jehowy, George Maynard - w roku 1974 zacz\xc4\x85\xc5\x82 ukrywa\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 has\xc5\x82a "or die" (pol. lub zgi\xc5\x84) na w\xc5\x82asnych pojazdach, gdy\xc5\xbc k\xc5\x82\xc3\xb3ci\xc5\x82o si\xc4\x99 to z jego przekonaniami religijnymi. S\xc4\x85d stanu pierwotnie nie przyzna\xc5\x82 mu racji i w latach 1974-1975 w serii symbolicznych wyrok\xc3\xb3w orzeka\xc5\x82, \xc5\xbce Maynard narusza prawo i nie mo\xc5\xbce kontynuowa\xc4\x87 ukrywania cz\xc4\x99\xc5\x9bci has\xc5\x82a na swoich tablicach rejestracyjnych._NEWLINE_Jednak 20 kwietnia 1977, S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych dostrzeg\xc5\x82 podobie\xc5\x84stwo sprawy Maynarda ze spraw\xc4\x85 z roku 1943, z kt\xc3\xb3rej wynika\xc5\x82o, i\xc5\xbc uczniowie nie mog\xc4\x85 by\xc4\x87 zmuszeni do czczenia symbolu pa\xc5\x84stwa, jakim jest flaga. W konsekwencji stwierdzono, \xc5\xbce w\xc5\x82adze New Hampshire nie mog\xc4\x85 ju\xc5\xbc sankcjonowa\xc4\x87 nakazu eksponowania has\xc5\x82a i d\xc5\x82u\xc5\xbcej \xc5\x9bciga\xc4\x87 kierowc\xc3\xb3w ukrywaj\xc4\x85cych je na ich w\xc5\x82asnych pojazdach.\n_START_SECTION_\nHistoryczne\n_START_PARAGRAPH_\n1 stycznia 1804, Jean-Jacques Dessalines og\xc5\x82osi\xc5\x82 po trwaj\xc4\x85cych od 1790 wyst\xc4\x85pieniach niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowych, powstanie Cesarstwa Haiti (w\xc3\xb3wczas kolonii francuskiej, opieraj\xc4\x85cej gospodark\xc4\x99 o niewolnicz\xc4\x85 prac\xc4\x99 murzyn\xc3\xb3w na plantacjach cukru i kawy), a dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Republiki Haiti. Dessalines mia\xc5\x82 rozerwa\xc4\x87 flag\xc4\x99 francusk\xc4\x85 krzycz\xc4\x85c "Vivre libre ou mourir!", co znaczy "\xc5\xbbyj wolnym lub zgi\xc5\x84".\n_START_SECTION_\nUNIX\n_START_PARAGRAPH_\nHas\xc5\x82o zyska\xc5\x82o popularno\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc5\x9br\xc3\xb3d u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w systemu UNIX, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ceni\xc4\x85cych sobie niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87. Spopularyzowali je in\xc5\xbcynierowie Digital Equipment Corporation (DEC). Bill Hannon, kt\xc3\xb3ry pracowa\xc5\x82 przy systemie UNIX, zarejestrowa\xc5\x82 swojego Nissana 280ZX wybieraj\xc4\x85c litery "UNIX" na jego tablic\xc4\x99 i dow\xc3\xb3d rejestracyjny. Pomys\xc5\x82 zosta\xc5\x82 powielony przez Armando P. Stettnera, podczas przygotowywania konferencji organizowanej przez USENIX. Postanowi\xc5\x82 wydrukowa\xc4\x87 w\xc5\x82asne tablice z napisem "UNIX", jako gad\xc5\xbcety. Ostatecznie jednak tablic\xc4\x99 stanu Floryda - jakiej u\xc5\xbcywa\xc5\x82 Bill Hannon - postanowiono zamieni\xc4\x87 na t\xc4\x99 znan\xc4\x85 ze stanu New Hampshire z mottem "Live free or die". P\xc3\xb3\xc5\xbaniej, gdy tylko Bill i Karen Hannon przeprowadzili si\xc4\x99 i kombinacja liter "UNIX" by\xc5\x82a ponownie dost\xc4\x99pna, Armando natychmiast zarejestrowa\xc5\x82 swoj\xc4\x85 Toyot\xc4\x99 w stanie New Hampshire w roku 1983 z tak\xc4\x85 nazw\xc4\x85 na tablicy.'