b'\n_START_ARTICLE_\nBAe 146\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nLata 50. i 60. XX wieku to okres, w kt\xc3\xb3rym wysz\xc5\x82y ju\xc5\xbc z u\xc5\xbcycia zdemobilizowane samoloty DC-3, kt\xc3\xb3re zdominowa\xc5\x82y powojenny rynek przewoz\xc3\xb3w pasa\xc5\xbcerskich. W przewozach regionalnych, na kr\xc3\xb3tkich i \xc5\x9brednich trasach pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 konstrukcje turbo\xc5\x9bmig\xc5\x82owe maj\xc4\x85ce wype\xc5\x82ni\xc4\x87 nisz\xc4\x99 po ameryka\xc5\x84skiej legendzie, samoloty typu Convair CV-240, Hawker Siddeley HS 748, Handley Page H.P.R. 7 Herald, Saab 90 Scandia czy bezsprzeczny zwyci\xc4\x99zca w komercyjnym wy\xc5\x9bcigu po pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w i najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 sprzeda\xc5\xbc, holenderski Fokker F27. Wszystkie te samoloty mog\xc5\x82y zabra\xc4\x87 na pok\xc5\x82ad kilkudziesi\xc4\x99ciu pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w. Z drugiej strony na \xc5\x9brednich trasach zacz\xc4\x99\xc5\x82y pojawia\xc4\x87 si\xc4\x99 samoloty z nap\xc4\x99dem odrzutowym i ich g\xc5\x82\xc3\xb3wny przedstawiciel, kt\xc3\xb3ry na wiele lat zdominowa\xc5\x82 t\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 przewoz\xc3\xb3w pasa\xc5\xbcerskich, Boeing 737. Samoloty odrzutowe mog\xc5\x82y lata\xc4\x87 dalej i zabiera\xc4\x87 na pok\xc5\x82ad zdecydowanie wi\xc4\x99cej pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w. W luce pomi\xc4\x99dzy maszynami turbo\xc5\x9bmig\xc5\x82owymi a odrzutowcami dostrzeg\xc5\x82a swoj\xc4\x85 szans\xc4\x99 brytyjska wytw\xc3\xb3rnia Hawker Siddeley.\n_START_SECTION_\nHS 146\n_START_PARAGRAPH_\nNowy projekt, kt\xc3\xb3ry uda\xc5\x82o si\xc4\x99 wst\xc4\x99pnie naszkicowa\xc4\x87 w biurze projektowym w 1971 roku, otrzyma\xc5\x82 oznaczenie HS 146. Samolot mia\xc5\x82 by\xc4\x87 zdolny do przewozu 70 os\xc3\xb3b. Dla nowej konstrukcji wybrano uk\xc5\x82ad grzbietop\xc5\x82ata z usterzeniem w kszta\xc5\x82cie litery T. Do nap\xc4\x99du maszyn wybrano silniki Avco Lycoming ALF 502 aczkolwiek rozwa\xc5\xbcano jeszcze General Electric TF34, SNECMA M.45 oraz Rolls-Royce Spey. Wyb\xc3\xb3r a\xc5\xbc czterech silnik\xc3\xb3w, po dwa pod ka\xc5\xbcdym ze skrzyde\xc5\x82 (co by\xc5\x82o rzadko\xc5\x9bci\xc4\x85 jak na tak ma\xc5\x82\xc4\x85 maszyn\xc4\x99) podyktowany by\xc5\x82 faktem, i\xc5\xbc w czasie projektowania samolotu nie dysponowano odpowiednimi dwoma silnikami o ci\xc4\x85gu 13 000 funt\xc3\xb3w ka\xc5\xbcdy. Z kolei praktykowane w\xc5\x9br\xc3\xb3d producent\xc3\xb3w rozwi\xc4\x85zanie w postaci trzeciego silnika umieszczonego u podstawy usterzenie pionowego, z powodu instalacji hamulca aerodynamicznego i projektowanej tylnej rampy za\xc5\x82adunkowej w niekt\xc3\xb3rych wersjach, nie wchodzi\xc5\x82o w gr\xc4\x99. Du\xc5\xbc\xc4\x85 uwag\xc4\x99 podczas prac projektowych przywi\xc4\x85zywano do komfortu podr\xc3\xb3\xc5\xbcy pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w, co wcale nie by\xc5\x82o takie oczywiste w tamtych czasach i producenci samolot\xc3\xb3w regionalnych z za\xc5\x82o\xc5\xbcenia przyjmowali pewne ograniczenia w tym zakresie. W przypadku HS 146 starano si\xc4\x99 zapewni\xc4\x87 komfort podr\xc3\xb3\xc5\xbcy znany ze znacznie wi\xc4\x99kszych samolot\xc3\xb3w pasa\xc5\xbcerskich. Maszyna mia\xc5\x82a by\xc4\x87 zdolna do pokonania dystansu rz\xc4\x99du 1200 mil, najwi\xc4\x99kszy akcent k\xc5\x82adziono jednak na mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 pokonania kilku kr\xc3\xb3tkich tras, bez konieczno\xc5\x9bci uzupe\xc5\x82niania paliwa. Na tym etapie prac przewidywano powstanie dw\xc3\xb3ch wersji. Pierwsza z nich HS 146-100 mia\xc5\x82a zabiera\xc4\x87 na pok\xc5\x82ad od 71 do 88 pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w a druga, HS 146-200, mog\xc5\x82a pomie\xc5\x9bci\xc4\x87 od 88 do 102 podr\xc3\xb3\xc5\xbcnych. Istotnym i zarazem pionierskim w owym czasie elementem, na kt\xc3\xb3ry zwr\xc3\xb3cono uwag\xc4\x99 na etapie projektowania by\xc5\x82a prostota obs\xc5\x82ugi i \xc5\x82atwo\xc5\x9b\xc4\x87 eksploatacji samolotu. Starano si\xc4\x99 wybiera\xc4\x87 takie rozwi\xc4\x85zania konstrukcyjne, kt\xc3\xb3re zapewnia\xc5\x82y u\xc5\xbcycie jak najmniejszej liczby cz\xc4\x99\xc5\x9bci. Gdzie to by\xc5\x82o mo\xc5\xbcliwe starano si\xc4\x99 u\xc5\xbcywa\xc4\x87 element\xc3\xb3w modu\xc5\x82owych, u\xc5\x82atwiaj\xc4\x85cych wymian\xc4\x99. Czas potrzebny na przegl\xc4\x85dy techniczne lub usuwanie awarii mia\xc5\x82 by\xc4\x87 mo\xc5\xbcliwie najkr\xc3\xb3tszy. Dzi\xc4\x99ki temu koszty eksploatacji samolotu mia\xc5\x82y zosta\xc4\x87 zmniejszone. Maszyna mia\xc5\x82a dysponowa\xc4\x87 w\xc5\x82asnymi schodami wej\xc5\x9bciowymi, uniezale\xc5\xbcniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w ten spos\xc3\xb3b od obs\xc5\x82ugi lotniskowej. Ambitny projekt oficjalnie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 29 sierpnia 1973 roku. Wa\xc5\xbcnym elementem ca\xc5\x82ego przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia by\xc5\x82a deklaracja rz\xc4\x85du brytyjskiego, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 wesprze\xc4\x87 projekt po\xc5\x82ow\xc4\x85 sumy pieni\xc4\x99dzy potrzebnych na realizacj\xc4\x99, w zamian za udzia\xc5\x82 w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych zyskach ze sprzeda\xc5\xbcy samolotu. Szefem projektu samolotu zosta\xc5\x82 Bob Grigg, zarazem szef ca\xc5\x82ego zespo\xc5\x82u projektant\xc3\xb3w Hawker Siddeley.\n_START_SECTION_\nCzarne chmury\n_START_PARAGRAPH_\nRz\xc4\x85dowa deklaracja i negocjacje toczone w tej sprawie nie przebiega\xc5\x82y g\xc5\x82adko. Zar\xc3\xb3wno strona rz\xc4\x85dowa jak i przedstawiciele Hawkera mieli swoje priorytety, kt\xc3\xb3re nie zawsze pokrywa\xc5\x82y si\xc4\x99 z priorytetami drugiej strony. Gdy wreszcie dosz\xc5\x82o do porozumienia akceptowanego przez obydwie strony, wybuch\xc5\x82a wojna Jom Kipur. 6 pa\xc5\xbadziernika 1973 roku Egipt rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 dzia\xc5\x82ania wojenne przeciwko Izraelowi. Konsekwencj\xc4\x85 wojny by\xc5\x82o embargo naftowe, jakie pa\xc5\x84stwa OPEC wprowadzi\xc5\x82y najpierw wobec Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, a nast\xc4\x99pnie Holandii i inne pa\xc5\x84stw Europy Zachodniej. Dalsze dzia\xc5\x82ania kraj\xc3\xb3w cz\xc5\x82onkowskich OPEC w latach 1973\xe2\x80\x931974 doprowadzi\xc5\x82y do wzrostu ceny bary\xc5\x82ki ropy do 35 dolar\xc3\xb3w. Doprowadzi\xc5\x82o to do kryzysu naftowego, kt\xc3\xb3ry obj\xc4\x85\xc5\x82 wszystkie kraje wysoko uprzemys\xc5\x82owione i uzale\xc5\xbcnione od ropy naftowej i wszystkie dziedziny gospodarki \xc5\x9bwiatowej. Jego bezpo\xc5\x9bredni\xc4\x85 konsekwencj\xc4\x85 by\xc5\x82 kryzys \xc5\x9bwiatowego systemu walutowego oraz kryzys gospodarczy po\xc5\x82\xc4\x85czony z recesj\xc4\x85 oraz inflacj\xc4\x85. Bezpo\xc5\x9bredni\xc4\x85 konsekwencj\xc4\x85 tych dzia\xc5\x82a\xc5\x84 by\xc5\x82o czasowe zawieszenie prac projektowych.\n_START_SECTION_\nFuzja\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec lat 70. XX wieku w brytyjskim przemy\xc5\x9ble lotniczym dosz\xc5\x82o do du\xc5\xbcych przetasowa\xc5\x84. Na mocy parlamentarnej ustawy Aircraft and Shipbuilding Industries Act 1977, 29 kwietnia 1977 roku dosz\xc5\x82o do fuzji dotychczasowych konkurent\xc3\xb3w. Hawker Siddeley Aviation i Hawker Siddeley Dynamics po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 z British Aircraft Corporation oraz Scottish Aviation tworz\xc4\x85c British Aerospace. 10 lipca 1978 roku brytyjski rz\xc4\x85d ponownie potwierdzi\xc5\x82 swoje wsparcie dla projektu otwieraj\xc4\x85c tym samym drog\xc4\x99 do jego realizacji. Po fuzji wytw\xc3\xb3rni, nowy projekt otrzyma\xc5\x82 oznaczenie BAe-146 i jego wst\xc4\x99pne modele BAe-146-100 i BAe-146-200.\n_START_SECTION_\nBAe-146-100\n_START_PARAGRAPH_\nOstatecznie nowa konstrukcja przyj\xc4\x99\xc5\x82a kszta\xc5\x82t g\xc3\xb3rnop\xc5\x82atu z usterzeniem w kszta\xc5\x82cie litery T. Cztery turbowentylatorowe silniki podwieszono po dwa pod ka\xc5\xbcdym skrzyd\xc5\x82em. Maszyna mia\xc5\x82a konstrukcj\xc4\x99 stalow\xc4\x85 z minimalnym udzia\xc5\x82em materia\xc5\x82\xc3\xb3w kompozytowych. Ameryka\xc5\x84ski Textron by\xc5\x82 odpowiedzialny za produkcj\xc4\x99 skrzyde\xc5\x82. Szwedzka Saab-Scania budowa\xc5\x82a statecznik poziomy i powierzchnie sterowe. My\xc5\x9bl\xc4\x85c o bezpiecze\xc5\x84stwie zwi\xc4\x85zanym z intensywn\xc4\x85 eksploatacj\xc4\x85 maszyny wynikaj\xc4\x85cej z du\xc5\xbcej cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci start\xc3\xb3w i l\xc4\x85dowa\xc5\x84, gdzie by\xc5\x82o to tylko mo\xc5\xbcliwe dublowano systemy i szczeg\xc3\xb3lnie nara\xc5\xbcone elementy. Do nap\xc4\x99du samolotu u\xc5\xbcyte zosta\xc5\x82y silniki Avco Lycoming ALF 502 R-5 o mocy 31 kN ka\xc5\xbcdy. By\xc5\x82y to silniki turbowentylatorowe, na \xc5\xbc\xc4\x85danie odbiorcy maszyn\xc4\x99 mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o wyposa\xc5\xbcy\xc4\x87 w s\xc5\x82absz\xc4\x85 wersj\xc4\x99 silnika R-3. Jednostki wyposa\xc5\xbcone by\xc5\x82y w dodatkowe warstwy wyciszaj\xc4\x85ce, dzi\xc4\x99ki czemu samoloty wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82y si\xc4\x99 niezwykle cich\xc4\x85 prac\xc4\x85 silnik\xc3\xb3w. Maszyny wyposa\xc5\xbcone by\xc5\x82y w pomocnicz\xc4\x85 jednostk\xc4\x99 zasilaj\xc4\x85c\xc4\x85 s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 do uruchamiania silnik\xc3\xb3w bez potrzeby korzystania z generator\xc3\xb3w lotniskowych. Skrzyd\xc5\x82a wyposa\xc5\xbcono w klapy Fowlera i spojlery. Pod statecznikiem pionowym zainstalowano sterowany hydraulicznie hamulec aerodynamiczny. Rozwi\xc4\x85zania te zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y manewrowo\xc5\x9b\xc4\x87 samolotu oraz umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82y dzia\xc5\x82ania na kr\xc3\xb3tkich pasach startowych. Maszyna wyposa\xc5\xbcona zosta\xc5\x82a w dwa, niezale\xc5\xbcne od siebie systemy hydrauliczne. Jeden z nich zaopatrywany by\xc5\x82 w energi\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch silnik\xc3\xb3w, drugi z kolejnego, trzeciego silnika i pompy elektrycznej. BAe-146 dysponowa\xc5\x82 tr\xc3\xb3jpodporowym podwoziem zaprojektowanym przez firm\xc4\x99 Dowty z przednim podparciem. Ka\xc5\xbcda z goleni wyposa\xc5\xbcona by\xc5\x82a w dwuko\xc5\x82owy w\xc3\xb3zek. Ko\xc5\x82a chowane by\xc5\x82y do wn\xc4\x99k umieszczonych w kad\xc5\x82ubie. BAe 146 jest drugim po Concordzie samolotem, w kt\xc3\xb3rym zastosowano podw\xc3\xb3jne hydrauliczne hamulce tarczowe, wykonane z w\xc5\x82\xc3\xb3kna w\xc4\x99glowego. Tarcze z takiego materia\xc5\x82u s\xc4\x85 l\xc5\xbcejsze od stalowych, a dzi\xc4\x99ki temu, i\xc5\xbc s\xc4\x85 w stanie przyj\xc4\x85\xc4\x87 znacznie wi\xc4\x99cej energii ni\xc5\xbc stalowe, samolot wyhamowuje na mniejszym dystansie. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od dzisiejszych samolot\xc3\xb3w pasa\xc5\xbcerskich, kabina pilot\xc3\xb3w wyposa\xc5\xbcona by\xc5\x82a w tradycyjne wska\xc5\xbaniki i zegary. Za\xc5\x82oga dysponowa\xc5\x82a dwoma systemami klimatyzacyjnymi, jeden regulowa\xc5\x82 temperatur\xc4\x99 w kokpicie, a drugi, niezale\xc5\xbcnie, w kabinie pasa\xc5\xbcerskiej.  Niestety, w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszej eksploatacji klimatyzacja w BAe-146 stwarza\xc5\x82a problemy dla pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w i za\xc5\x82ogi. Zdarza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce do systemu dostawa\xc5\x82y si\xc4\x99 spaliny silnikowe. Drzwi prowadz\xc4\x85ce na pok\xc5\x82ad zamontowano z ty\xc5\x82u i z przodu samolotu, co mia\xc5\x82o u\xc5\x82atwi\xc4\x87 i przyspieszy\xc4\x87 wej\xc5\x9bcie i wyj\xc5\x9bcie podr\xc3\xb3\xc5\xbcnych. Kabina pasa\xc5\xbcerska mia\xc5\x82a 2,03 m wysoko\xc5\x9bci i 3,24 m szeroko\xc5\x9bci, co jak na standardy lat 70. XX wieku czyni\xc5\x82o samolot do\xc5\x9b\xc4\x87 przestronnym. Pierwsz\xc4\x85 wyprodukowan\xc4\x85 wersj\xc4\x85 samolotu by\xc5\x82 BAe-146-100. Model ten w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od konfiguracji m\xc3\xb3g\xc5\x82 przewie\xc5\xba\xc4\x87 od 70 do 94 pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 do 3000 km. Oblot techniczny prototypu tej wersji wykonany zosta\xc5\x82 3 wrze\xc5\x9bnia 1981 roku. Na pocz\xc4\x85tku 1982 roku uko\xc5\x84czono kolejne dwa prototypy przeznaczone do pr\xc3\xb3b. Zaskakuj\xc4\x85co, pierwsze zam\xc3\xb3wienie na nowy samolot nie zosta\xc5\x82o z\xc5\x82o\xc5\xbcone przez kt\xc3\xb3rego\xc5\x9b z rodzimych, brytyjskich przewo\xc5\xbanik\xc3\xb3w, ale w czerwcu 1981 roku przez argenty\xc5\x84ski linie lotnicze L\xc3\xadneas A\xc3\xa9reas Privadas Argentinas. Tym niemniej, gdy 20 maja 1983 roku zako\xc5\x84czono proces certyfikacyjny samolotu, to ju\xc5\xbc 27 maja 1982 roku maszyna wykona\xc5\x82a sw\xc3\xb3j pierwszy komercyjny lot i to w barwach brytyjskich linii Dan-Air, obecnie nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do British Airways. Samolot wykona\xc5\x82 rejs na trasie Londyn-Gatwick - Berno. 1 lipca 1984 roku samolot zosta\xc5\x82 oficjalnie dostarczony ameryka\xc5\x84skim liniom Pacific Southwest Airlines, jako pierwsza z dwudziestu zam\xc3\xb3wionych maszyn, debiutuj\xc4\x85c tym samym na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnoameryka\xc5\x84skim rynku. Kolejnym ameryka\xc5\x84skim przewo\xc5\xbanikiem, kt\xc3\xb3ry wzbogaci\xc5\x82 swoj\xc4\x85 flot\xc4\x99 o BAe 146-100 by\xc5\x82y linie Air Wisconsin. Tam z kolei samoloty zast\xc4\x85pi\xc5\x82y turbo\xc5\x9bmig\xc5\x82owe Fokkery F27. W 1985 roku brytyjska maszyna zadebiutowa\xc5\x82a w barwach Aspen Airways. W tym samym roku wykona\xc5\x82a pierwszy rozk\xc5\x82adowy rejs do le\xc5\xbc\xc4\x85cego na wysoko\xc5\x9bci ponad 2300 m lotniska w Aspen._NEWLINE_BAe-146-100 musia\xc5\x82 dysponowa\xc4\x87 zaledwie 1219-metrow\xc4\x85 drog\xc4\x85 startow\xc4\x85 i 1067-metrowym odcinkiem do l\xc4\x85dowania, zdolno\xc5\x9bci\xc4\x85 do wykonywania bardzo ostrego podej\xc5\x9bcia do l\xc4\x85dowania oraz m\xc3\xb3g\xc5\x82 te\xc5\xbc z powodzeniem operowa\xc4\x87 na nieutwardzonych pasach startowych. W listopadzie 1987 roku oficjalnie otwarto port lotniczy Londyn-City. Z uwagi na swoj\xc4\x85 lokalizacj\xc4\x99 charakteryzowa\xc5\x82 si\xc4\x99 on kr\xc3\xb3tkim pasem startowym i strom\xc4\x85, 7,5\xc2\xb0 \xc5\x9bcie\xc5\xbck\xc4\x85 podej\xc5\x9bcia (na wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci komercyjnych lotnisk wynosi ona zwykle oko\xc5\x82o 3\xc2\xb0). Z tego powodu pocz\xc4\x85tkowo z lotniska korzysta\xc4\x87 mog\xc5\x82y jedynie maszyny zdolne do kr\xc3\xb3tkiego startu i l\xc4\x85dowania, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie by\xc5\x82y to De Havilland Canada DHC-7 Dash-7 lub Dornier Do 228. Na pocz\xc4\x85tku lat 90. XX wieku pas wyd\xc5\x82u\xc5\xbcono i obni\xc5\xbcono \xc5\x9bcie\xc5\xbck\xc4\x99 podej\xc5\x9bcia do 5,5\xc2\xb0, nadal za stromo dla wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pasa\xc5\xbcerskich samolot\xc3\xb3w, ale ju\xc5\xbc w granicach mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci BAe-146. Tym samym sta\xc5\x82 si\xc4\x99 on g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 maszyn\xc4\x85 operuj\xc4\x85c\xc4\x85 z londy\xc5\x84skiego lotniska.\n_START_SECTION_\nW s\xc5\x82u\xc5\xbcbie Jej Kr\xc3\xb3lewskiej Mo\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nW 1983 roku Royal Air Force przej\xc4\x85\xc5\x82 dwie maszyny BAe-146-100 w celu weryfikacji ich mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci. Pr\xc3\xb3by samolot\xc3\xb3w, oznaczonych jako C1, wypad\xc5\x82y na tyle dobrze, \xc5\xbce w 1986 roku trzy maszyny znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 na stanie No. 32 (The Royal) Squadron, dywizjonu si\xc5\x82 powietrznych odpowiedzialnego za transport powietrzny cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w rodziny kr\xc3\xb3lewskiej. Samoloty otrzyma\xc5\x82y oznaczenie CC2 i zast\xc4\x85pi\xc5\x82y dotychczas u\xc5\xbcywane do przewozu VIP samoloty Hawker Siddeley Andover. BAe-146 zosta\xc5\x82y specjalnie przystosowane do przewozu w komfortowych warunkach oko\xc5\x82o 20 pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w. Wersja ta znana jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pod oznaczeniem BAe Statesman.\n_START_SECTION_\nWersje\n_START_PARAGRAPH_\nModel BAe 146-100 zosta\xc5\x82 dodatkowo wzbogacony przez producenta o dwie dodatkowe wersje. Pierwsz\xc4\x85 z nich jest wersja BAe-146-100 QT (Quiet Trader) b\xc4\x99d\xc4\x85cy wersj\xc4\x85 transportow\xc4\x85 (cargo) samolotu oraz wersj\xc4\x99 BAe-146-100 QC (Quick Change). Maszyna jest wersj\xc4\x85 towarowo-pasa\xc5\xbcersk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra dzi\xc4\x99ki systemowi rolek zainstalowanych na pok\xc5\x82adzie, mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 szybko przeistoczona z wersji pasa\xc5\xbcerskiej na towarow\xc4\x85 i na odwr\xc3\xb3t.\n_START_SECTION_\nBAe-146-200\n_START_PARAGRAPH_\nProducent pocz\xc4\x85tkowo zdecydowanie wi\xc4\x99ksze nadzieje sprzeda\xc5\xbcowe wi\xc4\x85za\xc5\x82 z wersj\xc4\x85 BAe-146-100, jednak przewo\xc5\xbanicy, zaskakuj\xc4\x85co dla wytw\xc3\xb3rni, swoje zainteresowanie skupili bardziej na wi\xc4\x99kszej, mog\xc4\x85cej zabra\xc4\x87 na pok\xc5\x82ad od 85 do 112 pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w, z wyd\xc5\x82u\xc5\xbconym do 28,6 metra kad\xc5\x82ubem, dysponuj\xc4\x85cej zasi\xc4\x99giem 2908 km wersji BAe-146-200. Maszyna wymaga do startu pasa o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 1509 m, a do l\xc4\x85dowania 1103 m; nieco wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc wersja BAe-146-100, ale nadal du\xc5\xbco mniej ni\xc5\xbc reszta wi\xc4\x99kszych samolot\xc3\xb3w komunikacyjnych. Wersja ta sta\xc5\x82a si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 do budowy wielu specjalistycznych wersji samolotu. Na bazie 146-200 zbudowano maszyny dedykowane zrzutom spadochroniarzy, z mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 tankowania w powietrzu, z ramp\xc4\x85 za\xc5\x82adunkow\xc4\x85 z boku kad\xc5\x82uba lub na jego ko\xc5\x84cu. Na potrzeby brytyjskiej misji wojskowej w Afganistanie, zbudowano specjalistyczn\xc4\x85 maszyn\xc4\x99 C3, wyposa\xc5\xbcon\xc4\x85 w systemy do samoobrony. Ciekaw\xc4\x85, ale niezrealizowan\xc4\x85 wersj\xc4\x85 mia\xc5\x82 by\xc4\x87 samolot BAe 146 CQD (Carrier Onboard Delivery). Mia\xc5\x82 by\xc4\x87 to samolot przeznaczony do transportu \xc5\x82adunk\xc3\xb3w na pok\xc5\x82ad lotniskowc\xc3\xb3w. Do czasu zako\xc5\x84czenia produkcji, wybudowano 116 samolot\xc3\xb3w w wersji BAe-146-200.\n_START_SECTION_\nBAe-146 NRA\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku 1991 roku producent og\xc5\x82osi\xc5\x82 powstanie nowej wersji samolotu, ochrzczonej jako New Regional Aircraft. Samolot mia\xc5\x82 powsta\xc4\x87 na bazie wersji BAe-146-300. Planowano wyd\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 kad\xc5\x82ub, co umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82oby, w konfiguracji foteli 3 + 3 (trzy fotele po jednej i drugiej stronie kad\xc5\x82uba) zabra\xc4\x87 na pok\xc5\x82ad nawet 139 pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w. Przekonstruowano by skrzyd\xc5\x82a zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85c ich rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 oraz zmieniono dwa silniki. Pod uwag\xc4\x99 brane by\xc5\x82y CFM International CFM56, IAE V2500, RR Tay 690, BR715. Modernizacji uleg\xc5\x82aby kabina pilot\xc3\xb3w, planowano zast\xc4\x85pi\xc4\x87 tradycyjny wolant dr\xc4\x85\xc5\xbckiem sterowym znanym z samolot\xc3\xb3w Airbusa. Na pok\xc5\x82adzie znalaz\xc5\x82yby si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc elementy systemu Fly-by-wire. Oczekiwano, \xc5\xbce samolot b\xc4\x99dzie zdolny do lotu z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 Ma=0,82 i zasi\xc4\x99gu 2500 km. Przewidywany zakres zaproponowanych zmian by\xc5\x82 kosztowny i uczyni\xc5\x82 inwestycj\xc4\x99 nieop\xc5\x82acaln\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nWersja ga\xc5\x9bnicza\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku drugiej dekady XXI wieku rozpocz\xc4\x99to prace przebudowywania pasa\xc5\xbcerskich BAe 146 na wersj\xc4\x99 przeznaczone do gaszenia po\xc5\xbcar\xc3\xb3w. Prace prowadzi\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie p\xc3\xb3\xc5\x82nocnoameryka\xc5\x84skie firmy. Mi\xc4\x99dzy innymi Conair, Tronos, Minden Air Corp i Air Spray Services. Do roli samolotu ga\xc5\x9bniczego predysponowa\xc5\x82y BAe 146 jego mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci lotu w zakresach bardzo niskich pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci, zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do bardzo stromego podej\xc5\x9bcia oraz du\xc5\xbca pojemno\xc5\x9b\xc4\x87 zbiornik\xc3\xb3w na \xc5\x9brodek ga\xc5\x9bniczy jakie mo\xc5\xbcna zamontowa\xc4\x87 w samolocie. Conair w swoich BAe 146 instaluje ponad 11 000 litrowe zbiorniki.\n_START_SECTION_\nKonstrukcja\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc3\xb3rnop\xc5\x82at o konstrukcji ca\xc5\x82kowicie metalowej z usterzeniem w uk\xc5\x82adzie T. Cztery silniki turbowentylatorowe w podwieszanych gondolach. Podwozie tr\xc3\xb3jpodporowe, chowane w locie.'