b'\n_START_ARTICLE_\nWr\xc3\xb3ble (wojew\xc3\xb3dztwo kujawsko-pomorskie)\n_START_SECTION_\nPodzia\xc5\x82 administracyjny\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1975\xe2\x80\x931998 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 nale\xc5\xbca\xc5\x82a wojew\xc3\xb3dztwa bydgoskiego.\n_START_SECTION_\nDemografia\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wie\xc5\x9b liczy\xc5\x82a 125 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Jest 35. co do wielko\xc5\x9bci miejscowo\xc5\x9bci\xc4\x85 gminy Kruszwica.\n_START_SECTION_\nPrehistoria\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9alady osadnictwa na terenie Wr\xc3\xb3bli si\xc4\x99gaj\xc4\x85 neolitu. Wed\xc5\x82ug ustale\xc5\x84 archeolog\xc3\xb3w lotniczych - pod powierzchni\xc4\x85 ziemi znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 minimum 3 budynki oraz liczne jamy zasobowe.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9aredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nWr\xc3\xb3ble to dawna wie\xc5\x9b rycerska.\n_START_SECTION_\nWiek XVI\n_START_PARAGRAPH_\nW XVI wieku (w dokumentach z 1560 roku) wie\xc5\x9b wymieniana jest jako cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 sk\xc5\x82adowa parafii w Piaskach. Najprawdopodobniej znano j\xc4\x85 pod nazw\xc4\x85 Wr\xc3\xb3blewo. W roku 1557 gospodarstwo Stanis\xc5\x82awa Dorza wykupi\xc5\x82 Jan Niemojewski z Niemojewa- jeden z przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w reformacji. Byli tam jeszcze Dorz Wiktor, Waryn i Feliks, kt\xc3\xb3rzy mieli \xc2\xbd \xc5\x82ana ziemi oraz zagrodnicy: Piotr Maste\xc5\x84ski mia\xc5\x82 2 \xc5\x82any, Szymon Maste\xc5\x84ski \xc2\xbd \xc5\x82ana i Wawrzyn Maste\xc5\x84ski \xc2\xbd \xc5\x82ana. Przez pewien czas danin\xc4\x99 w postaci dziesi\xc4\x99ciny ze wsi pobierali wikariusze kruszwiccy.\n_START_SECTION_\nWieki XVIII i XIX\n_START_PARAGRAPH_\nW wyniku I rozbioru Polski z 1772 roku Wr\xc3\xb3ble znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 w Kr\xc3\xb3lestwie Pruskim, w latach 1807-1815 nale\xc5\xbca\xc5\x82y do Ksi\xc4\x99stwa Warszawskiego. W po\xc5\x82owie XIX wieku wie\xc5\x9b mia\xc5\x82a powierzchni\xc4\x99 742 ha, 7 dom\xc3\xb3w i 170 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Z og\xc3\xb3lnej liczby mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w by\xc5\x82o 149 katolik\xc3\xb3w. Znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tutaj du\xc5\xbcy maj\xc4\x85tek ziemski (z pa\xc5\x82acem i parkiem) pocz\xc4\x85tkowo prowadzony przez Grabskiego, potem przej\xc4\x99ty przez administracj\xc4\x99 niemieck\xc4\x85. W 1896 roku po\xc5\x82o\xc5\xbcono kamienny bruk.\n_START_SECTION_\nWiek XX\n_START_PARAGRAPH_\nW 1905 rozparcelowano cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 maj\xc4\x85tku, daj\xc4\x85c tym samym ziemi\xc4\x99 pod osadnictwo niemieckie (12 domostw). Mieszka\xc5\x84cy Wr\xc3\xb3bli mieli parafi\xc4\x99 i szko\xc5\x82\xc4\x99 katolick\xc4\x85 w Piaskach, a parafi\xc4\x99 ewangelick\xc4\x85 w Kruszwicy i szko\xc5\x82\xc4\x99 ewangelick\xc4\x85 w Br\xc3\xb3dzkach. W 1929 roku 2-krotnie rozparcelowano maj\xc4\x85tek mi\xc4\x99dzy miejscowych ch\xc5\x82op\xc3\xb3w. Ostatnim administratorem by\xc5\x82 Lipowicz.\n_START_SECTION_\nMi\xc4\x99dzywojnie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1918 roku powsta\xc5\x82a OSP (przej\xc4\x99\xc5\x82a sprz\xc4\x99t urz\xc4\x99du celnego w Paprosie). Ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej otwarto szko\xc5\x82\xc4\x99 podstawow\xc4\x85. Ze \xc5\x9brodk\xc3\xb3w gminnych powsta\xc5\x82 dom socjalny. We wsi znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce sady nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do kruszwickiej winiarni Henryka Makowskiego. W latach 1929-1931 zamieszkiwa\xc5\x82a tutaj ekscentryczna hrabina Karolina Kalinowska, nast\xc4\x99pnie pa\xc5\x82ac przej\xc4\x99li Aniela i Piotr K\xc5\x82yskowie z Poznania. Od 1936 roku w pa\xc5\x82acu zamieszka\xc5\x82 ostatni przedwojenny burmistrz Kruszwicy - Stanis\xc5\x82aw Borowiak.\n_START_SECTION_\nII wojna \xc5\x9bwiatowa\n_START_PARAGRAPH_\nPo wybuchu wojny (wojska niemieckie wkroczy\xc5\x82y tutaj 6 wrze\xc5\x9bnia), Wr\xc3\xb3ble znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 na terenach wcielonych do III Rzeszy - w Kraju Warty. W czasie trwania kampanii wrze\xc5\x9bniowej zgin\xc4\x99li: M. Tadzik, L. Lemanik; w wyniku egzekucji: J. \xc5\x9awiecz, J. Kabat. Opinie cywil\xc3\xb3w niemieckich z Pieck oszcz\xc4\x99dzi\xc5\x82a tego losu p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszemu dyrektorowi szko\xc5\x82y i wieloletniemu komendantowi OSP - Janowi Wali\xc5\x84skiemu. Zniszczono pierwotn\xc4\x85 figur\xc4\x99 \xc5\x9bw. Antoniego, figur\xc4\x99 Matki Boskiej przed podobnym losem ochroni\xc5\x82, przechowuj\xc4\x85c j\xc4\x85 A. W\xc4\x85sowski. Nazw\xc4\x99 wsi zmieniono na Sperlingshoff. 31 lipca 1940 roku wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w (w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli gospodarstw) wysiedlono do Generalnego Gubernatorstwa. Kilku innych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w nie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82o, gin\xc4\x85c na wysiedleniu m.in. od chor\xc3\xb3b.\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nWe wsi dzia\xc5\x82a\xc5\x82 kowal, a tak\xc5\xbce dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 prowadzi\xc5\x82 punkt dentystyczny. W latach 70. z powodu ma\xc5\x82ej liczby uczni\xc3\xb3w (poni\xc5\xbcej 20) zamkni\xc4\x99to szko\xc5\x82\xc4\x99, obecnie przeznaczono j\xc4\x85 na mieszkania i \xc5\x9bwietlic\xc4\x99 wiejsk\xc4\x85. Przez okres PRL-u funkcjonowa\xc5\x82a zlewnia mleka. \xc5\xbbycie kulturalne organizowa\xc5\x82a miejscowa OSP poprzez organizacje obchod\xc3\xb3w uroczysto\xc5\x9bci narodowych, zabaw tanecznych i dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 teatru amatorskiego.\n_START_SECTION_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie dzieci z Wr\xc3\xb3bli korzystaj\xc4\x85 ze szko\xc5\x82y podstawowej we Woli Wapowskiej. Mieszka\xc5\x84cy Wr\xc3\xb3bli uczestniczyli czynnie w jej rozbudowie. Najwi\xc4\x99cej cegie\xc5\x82ek na budow\xc4\x99 szko\xc5\x82y wykupili: Jan G\xc5\x82owacki i Pawe\xc5\x82 Kanarek. Najbli\xc5\xbcsze gimnazjum znajduje si\xc4\x99 w Bachorcach, szko\xc5\x82a ponadgimnazjalna w Kruszwicy. W 2004 roku miejscowy pa\xc5\x82ac sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82. We Wr\xc3\xb3blach przez pewien czas mieszka\xc5\x82 trener Paw\xc5\x82a Nastuli - Wojciech Borowiak, z kt\xc3\xb3rym judoka zdoby\xc5\x82 z\xc5\x82oty medal olimpijski w 1996 roku.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nW granicach so\xc5\x82ectwa Wr\xc3\xb3ble znajduje si\xc4\x99 tak\xc5\xbce miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 Wolany (2 rodziny). Przez wie\xc5\x9b przebiega linia kolejowa nr 131 Chorz\xc3\xb3w Batory \xe2\x80\x93 Tczew (najbli\xc5\xbcsza stacja kolejowa - Karczyn, oko\xc5\x82o 2 km na p\xc3\xb3\xc5\x82noc) oraz gazoci\xc4\x85g. W odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 2 km na zach\xc3\xb3d znajduje si\xc4\x99 jezioro Tryszczy\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nZabytki i pomniki przyrody\n_START_PARAGRAPH_\nWe wsi znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwie przydro\xc5\xbcne kapliczki z XIX w.: Matki Boskiej i \xc5\x9bw. Antoniego oraz krzy\xc5\xbce drewniane: postawiony w 1945 roku oraz w 1957 roku (Wolany). W parku znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 2 pomniki przyrody: buk zmiennobarwny i lipa o obwodzie 360 cm. Nieopodal znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci przedwojennego niemieckiego cmentarza dla ofiar cholery (lokalizacji polskiego odpowiednika bli\xc5\xbcej nie ustalono). Ciekawostk\xc4\x85 jest znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 na skraju lasu pot\xc4\x99\xc5\xbcny kamie\xc5\x84 graniczny z dat\xc4\x85 1876 r.'