b'\n_START_ARTICLE_\nSztuka ludowa\n_START_PARAGRAPH_\nSztuka ludowa \xe2\x80\x93 ca\xc5\x82okszta\xc5\x82t dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci artystycznej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci lokalnej, na og\xc3\xb3\xc5\x82 wiejskiej. Obok tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 nazywa si\xc4\x99 plastyk\xc4\x85 do sztuki ludowej zalicza si\xc4\x99 te\xc5\xbc muzyk\xc4\x99, ta\xc5\x84ce, legendy, bajki, poezj\xc4\x99 ludow\xc4\x85 oraz ca\xc5\x82\xc4\x85 artystyczn\xc4\x85 stron\xc4\x99 zwyczaj\xc3\xb3w i obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w ludowych. Wszystkie te zjawiska by\xc5\x82y nierozerwalnie zwi\xc4\x85zane ze sob\xc4\x85 oraz z \xc5\xbcyciem wsi i tworzy\xc5\x82y kultur\xc4\x99 ludow\xc4\x85._NEWLINE_Wytwory sztuki ludowej nie s\xc4\x85 samodzielnymi dzie\xc5\x82ami sztuki, lecz zawsze pe\xc5\x82ni\xc4\x85 okre\xc5\x9blon\xc4\x85 funkcj\xc4\x99 w \xc5\xbcyciu wsi, a ich warto\xc5\x9b\xc4\x87 artystyczna idzie w parze ze znaczeniem u\xc5\xbcytkowym. Sztuka ludowa zaspokaja\xc5\x82a istotne potrzeby wsi, a ch\xc5\x82opi w ramach gospodarki samowystarczalnej, zdani byli na w\xc5\x82asn\xc4\x85 wytw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 we wszystkich dziedzinach \xc5\xbcycia. Podstawowymi wyrobami r\xc4\x99kodzie\xc5\x82a ludowego s\xc4\x85 tkaniny, hafty i koronki, stroje ludowe, wyroby kaletnicze, kowalskie i odlewnicze, wyploty ze s\xc5\x82omy, wikliny i korzeni, galanteria drewniana, meble oraz wyroby garncarskie i ceramiczne._NEWLINE_Od po\xc5\x82owy XIX wieku teoretycy sztuki podejmowali problem zanikania r\xc4\x99kodzie\xc5\x82a w warunkach industrializacji. W Anglii byli to John Ruskin i William Morris, w Niemczech Walter Gropius (idea sztuki \xc5\xbcycia codziennego).\n_START_SECTION_\nSztuka ludowa w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nWskutek odchodzenia polskiej wsi od w\xc5\x82asnych upodoba\xc5\x84 i przejmowania wzorc\xc3\xb3w miejskich polska sztuka ludowa zanika. Podejmowane s\xc4\x85 jednak dzia\xc5\x82ania dla jej ocalenia, gdy\xc5\xbc jako wytw\xc3\xb3r wielu pokole\xc5\x84 stanowi ona warto\xc5\x9b\xc4\x87 szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85, polsk\xc4\x85. W przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci w obronie polskiej sztuki ludowej stawa\xc5\x82 Cyprian Norwid, g\xc5\x82osz\xc4\x85cy konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 podniesienia sztuki ludowej do rangi sztuki narodowej. Stanis\xc5\x82aw Witkiewicz chcia\xc5\x82 stworzy\xc4\x87 sztuk\xc4\x99 narodow\xc4\x85 opart\xc4\x85 na stylu zakopia\xc5\x84skim, Stanis\xc5\x82aw Wyspia\xc5\x84ski si\xc4\x99ga\xc5\x82 do w\xc4\x85tk\xc3\xb3w piastowskich._NEWLINE_W okresie Polski Ludowej nast\xc4\x85pi\xc5\x82 rozkwit i moda na sztuk\xc4\x99 ludow\xc4\x85, a dla w\xc5\x82adzy ludowej sta\xc5\x82a si\xc4\x99 ona sztuk\xc4\x85 priorytetow\xc4\x85 i zosta\xc5\x82a otoczona szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 opiek\xc4\x85. Na sztuce ludowej opiera\xc5\x82o si\xc4\x99 wzornictwo powsta\xc5\x82ego w 1950 r. Instytutu Wzornictwa Przemys\xc5\x82owego._NEWLINE_Na pograniczu sztuki ludowej tworzyli malarze prymitywi\xc5\x9bci. W\xc5\x9br\xc3\xb3d nich najbardziej znani to Nikifor Krynicki, Teofil Ociepka i Dorota Lampart._NEWLINE_Dawniej sztuka ludowa zaspokaja\xc5\x82a niemal wszystkie potrzeby ludno\xc5\x9bci wiejskiej \xe2\x80\x93 od kultu i religii zaczynaj\xc4\x85c, na codziennych sprz\xc4\x99tach i stroju ko\xc5\x84cz\xc4\x85c. Obecnie rozwija si\xc4\x99 najbardziej rze\xc5\xbaba w drewnie, malarstwo na szkle oraz tkanina dekoracyjna.'