b'\n_START_ARTICLE_\nJ\xc3\xb3zef Dwernicki\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i edukacja\n_START_PARAGRAPH_\nPochodzi\xc5\x82 z rodziny szlacheckiej piecz\xc4\x99tuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 herbem Sas, kt\xc3\xb3rej maj\xc4\x85tki Balin i Zawale znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na Podolu po prawej stronie Zbrucza. Rodzice dbali o jego patriotyczne wychowanie. Przysz\xc5\x82y genera\xc5\x82 zacz\xc4\x85\xc5\x82 sw\xc3\xb3j zaw\xc3\xb3d wojskowy bardzo wcze\xc5\x9bnie bo w 1791 r., ochotniczo wst\xc4\x99puj\xc4\x85c do artylerii polowej. By\xc5\x82 w niej bardzo kr\xc3\xb3tko. W 1795 r. opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Szko\xc5\x82\xc4\x99 Rycersk\xc4\x85 po rozwi\xc4\x85zaniu wojska polskiego. Przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do rodzinnego Zawala i zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 gospodarstwem.\n_START_SECTION_\nOkres napoleo\xc5\x84ski\n_START_PARAGRAPH_\nW 1806 r., kiedy wojska francuskie zbli\xc5\xbcy\xc5\x82y si\xc4\x99 do Wis\xc5\x82y, Dwernicki wraz ze swoim przyjacielem Augustynem Trzecieskim zorganizowa\xc5\x82 Towarzystwo Patriotyczne, maj\xc4\x85ce na celu przygotowanie powstania przeciw Rosjanom. Pok\xc3\xb3j w Tyl\xc5\xbcy to udaremni\xc5\x82. W 1809 r. Dwernicki uzbroi\xc5\x82 swoim kosztem 80 ludzi ze swoich d\xc3\xb3br, przeby\xc5\x82 Zbrucz i po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 si\xc4\x99 z oddzia\xc5\x82ami wojska polskiego Piotra Strzy\xc5\xbcewskiego 27 maja 1809 pod Tarnopolem. Od tej pory rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 szlak bojowy przysz\xc5\x82ego genera\xc5\x82a. Walczy\xc5\x82 ze swoim oddzia\xc5\x82em z Austriakami gdzie dosz\xc5\x82o do bitwy przeciw gen. mjr. Antonowi Bickingowi von Sobiniakowi 18 czerwca 1809 pod Zaleszczykami, Tarnopolem, Chorostkowcem i Wieniawk\xc4\x85. Za te walki, w kt\xc3\xb3rych okry\xc5\x82 si\xc4\x99 s\xc5\x82aw\xc4\x85, otrzyma\xc5\x82 stopie\xc5\x84 kapitana. Na sta\xc5\x82e zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z kawaleri\xc4\x85. W nagrod\xc4\x99 za zas\xc5\x82ugi po\xc5\x82o\xc5\xbcone w czasie wojny, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 J\xc3\xb3zef Poniatowski, naczelny w\xc3\xb3dz Wojska Ksi\xc4\x99stwa Warszawskiego w 1810 odznaczy\xc5\x82 Dwernickiego Z\xc5\x82otym Krzy\xc5\xbcem Virtuti Militari i wr\xc4\x99czy\xc5\x82 nominacj\xc4\x99 na szefa szwadronu 15 Pu\xc5\x82ku U\xc5\x82an\xc3\xb3w. Na tym stanowisku odby\xc5\x82 kampani\xc4\x99 1812 r. Bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 kolejno we wszystkich wi\xc4\x99kszych bitwach Wielkiej Armii. Z powodu choroby pu\xc5\x82kownika Trzecieskiego, obj\xc4\x85\xc5\x82 Dwernicki dow\xc3\xb3dztwo 15 Pu\xc5\x82ku U\xc5\x82an\xc3\xb3w (sformowanego w 1809 na Podolu) i prowadzi\xc5\x82 go do Moskwy, potem przez Berezyn\xc4\x99 do Warszawy. Przez ca\xc5\x82y czas znosi\xc5\x82 trudy wojny wraz z \xc5\xbco\xc5\x82nierzami. Za t\xc4\x99 kampani\xc4\x99 zosta\xc5\x82 mianowany w styczniu 1813 r. grosmajorem, a w marcu ponownie otrzyma\xc5\x82 krzy\xc5\xbc Virtuti Militari, zwany w\xc3\xb3wczas polskim krzy\xc5\xbcem kawalerskim. Kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Dwernicki zosta\xc5\x82 odznaczony francuskim krzy\xc5\xbcem srebrnym Legii Honorowej. Po ci\xc4\x99\xc5\xbckich walkach i ogromnych stratach Dwernicki ponownie zorganizowa\xc5\x82 8 pu\xc5\x82k u\xc5\x82an\xc3\xb3w, na czele kt\xc3\xb3rego walczy\xc5\x82 w Niemczech i we Francji. Za wspania\xc5\x82\xc4\x85 szar\xc5\xbc\xc4\x99 pod Wirtenbergiem 13 pa\xc5\xbadziernika 1813 cesarz Napoleon Bonaparte osobi\xc5\x9bcie przypi\xc4\x85\xc5\x82 Dwernickiemu krzy\xc5\xbc z\xc5\x82oty Legii Honorowej._NEWLINE_Otrzyma\xc5\x82 te\xc5\xbc Order Cesarski Zjednoczenia._NEWLINE_Wielk\xc4\x85 brawur\xc4\x85 odznaczy\xc5\x82 si\xc4\x99 w bitwie pod Lipskiem, wycofuj\xc4\x85c si\xc4\x99 jako ostatni z pola bitwy. 4 stycznia 1814 Dwernicki awansowa\xc5\x82 na pu\xc5\x82kownika i otrzyma\xc5\x82 dow\xc3\xb3dztwo \xc5\x9bwie\xc5\xbco utworzonego Pu\xc5\x82ku Krakus\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rym ws\xc5\x82awi\xc5\x82 si\xc4\x99 szczeg\xc3\xb3lnie pod Clag\xc4\x85 \xe2\x80\x93 wzi\xc4\x85\xc5\x82 do niewoli kilkaset \xc5\xbco\xc5\x82nierzy pruskich i rosyjskich. R\xc3\xb3wnie za\xc5\xbcart\xc4\x85 walk\xc4\x99 z Prusakami stoczy\xc5\x82 Dwernicki na rogatkach Pary\xc5\xbca.\n_START_SECTION_\nLata 1815\xe2\x80\x931830\n_START_PARAGRAPH_\nPo upadku Napoleona i utworzeniu Kr\xc3\xb3lestwa Kongresowego powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 Dwernicki wraz z wojskiem do kraju. W 1816 by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem lo\xc5\xbcy wolnomularskiej Kazimierz Wielki. Dzi\xc4\x99ki swoim zas\xc5\x82ugom i cechom charakteru by\xc5\x82 lubiany przez swoich i obcych. Uczestniczy\xc5\x82 w asy\xc5\x9bcie otoczenia cara, kiedy ten odwiedza\xc5\x82 Ko\xc5\x9bciuszk\xc4\x99. Na polecenie naczelnego wodza armii polskiej wlk. ks. Konstantego Dwernicki opracowa\xc5\x82 regulamin kawalerii polskiej, nast\xc4\x99pnie przet\xc5\x82umaczy\xc5\x82 go na rosyjski. 20 stycznia 1815 Dwernicki zosta\xc5\x82 dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 2 Pu\xc5\x82ku U\xc5\x82an\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry pocz\xc4\x85tkowo stacjonowa\xc5\x82 na Podlasiu i Lubelszczy\xc5\xbanie, nast\xc4\x99pnie w Suwa\xc5\x82kach. Dwernicki dowodzi\xc5\x82 tym pu\xc5\x82kiem przez 14 lat. W tym czasie otrzyma\xc5\x82 kolejne ordery: \xc5\x9aw. Anny z brylantami, \xc5\x9aw. W\xc5\x82odzimierza III klasy. Odznaczony \xc5\x9aw. Stanis\xc5\x82awa II klasy w 1829 roku i III klasy w 1819 roku. Dowodzi to docenieniu zdolno\xc5\x9bci dow\xc3\xb3dczych J\xc3\xb3zefa Dwernickiego. W 1826 pu\xc5\x82k Dwernickiego pe\xc5\x82ni\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 w Warszawie. U\xc5\x82ani eskortowali aresztowanych patriot\xc3\xb3w i rozmawiali z nimi, co by\xc5\x82o zabronione. Dwernicki o tym wiedzia\xc5\x82 i akceptowa\xc5\x82 takie zachowanie. Doniesiono o tym wlk. ks. Konstantemu, co spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce Dwernicki popad\xc5\x82 w nie\xc5\x82ask\xc4\x99. Pu\xc5\x82k na przegl\xc4\x85dzie zosta\xc5\x82 uznany za najgorszy, przepojony duchem rewolucyjnym. Wkr\xc3\xb3tce zosta\xc5\x82 odes\xc5\x82any z Warszawy. Dwernicki chcia\xc5\x82 opu\xc5\x9bci\xc4\x87 pu\xc5\x82k, ale stawiane r\xc3\xb3\xc5\xbcne trudno\xc5\x9bci materialne i szykany w. ks. to uniemo\xc5\xbcliwi\xc5\x82y. Z okazji koronacji nowego cara \xe2\x80\x93 kr\xc3\xb3la Miko\xc5\x82aja I w 1829 na wojsko spad\xc5\x82y liczne awanse. J\xc3\xb3zef Dwernicki zosta\xc5\x82 awansowany na genera\xc5\x82a brygady i przydzielony do sztabu dywizji strzelc\xc3\xb3w konnych dowodzonych przez gen. mjr. Ludwika Kickiego. Z rozkazu gen. Kickiego Dwernicki obj\xc4\x85\xc5\x82 dow\xc3\xb3dztwo I Brygady w tej dywizji. Po tym awansie opracowa\xc5\x82 regulamin dla kawalerii rosyjskiej, kt\xc3\xb3ry obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82 jeszcze w czasie wojny krymskiej. W 1830 zosta\xc5\x82 nagrodzony Znakiem Honorowym za 20 lat s\xc5\x82u\xc5\xbcby.\n_START_SECTION_\nWczesne walki\n_START_PARAGRAPH_\nWybuch powstania listopadowego w 1830 zasta\xc5\x82 gen. Dwernickiego w Sieradzu, gdzie dowodzi\xc5\x82 3 Pu\xc5\x82kiem Strzelc\xc3\xb3w Konnych. Dwernicki zosta\xc5\x82 wezwany do Warszawy, gdzie powierzono mu dow\xc3\xb3dztwo nad nowymi dywizjonami, kt\xc3\xb3re praktycznie musia\xc5\x82 formowa\xc4\x87 od pocz\xc4\x85tku. Wykaza\xc5\x82 przy tym sw\xc3\xb3j \xc5\x9bwietny talent organizacyjny. Do stycznia 1831 sformowa\xc5\x82 i uzbroi\xc5\x82 18 szwadron\xc3\xb3w gotowych do walki._NEWLINE_Pod koniec stycznia Rz\xc4\x85d Narodowy zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na wys\xc5\x82anie na Ru\xc5\x9b wydzielonego korpusu pod dow\xc3\xb3dztwem gen. Dwernickiego, o co on sam usilnie zabiega\xc5\x82. Po tej nominacji odwiedzi\xc5\x82a Dwernickiego delegacja z Ukrainy, Podola i Wo\xc5\x82ynia, kt\xc3\xb3ra zaproponowa\xc5\x82a utworzenie Legii Wo\xc5\x82y\xc5\x84skiej pod jego dow\xc3\xb3dztwem. Legia mia\xc5\x82a wej\xc5\x9b\xc4\x87 w sk\xc5\x82ad korpusu gen. Dwernickiego. Sytuacja w kraju uleg\xc5\x82a zmianie. Do kr\xc3\xb3lestwa wkroczy\xc5\x82y wojska rosyjskie. W tej sytuacji w\xc3\xb3dz naczelny ks. Micha\xc5\x82 Gedeon Radziwi\xc5\x82\xc5\x82 wys\xc5\x82a\xc5\x82 korpus gen. Dwernickiego przeciwko dywizji gen. Fiodora Geismara, kt\xc3\xb3ra stacjonowa\xc5\x82a w Seroczynie. Do bitwy dosz\xc5\x82o pod Stoczkiem 14 lutego 1831. Korpus gen. Dwernickiego po dwugodzinnej walce rozgromi\xc5\x82 dywizj\xc4\x99 strzelc\xc3\xb3w konnych gen. Geismara. By\xc5\x82a to pierwsza i zarazem zwyci\xc4\x99ska bitwa w tej wojnie. Za to zwyci\xc4\x99stwo Dwernicki zosta\xc5\x82 awansowany na genera\xc5\x82a dywizji. Po zako\xc5\x84czeniu bitwy gen. Dwernicki wymaszerowa\xc5\x82 do Warszawy, ale kilka dni odpoczywa\xc5\x82 w G\xc3\xb3rze Kalwarii. Nowe rozkazy dow\xc3\xb3dztwa doprowadzi\xc5\x82y do kolejnej bitwy z korpusem gen. Cypriana Kreutza w rejonie Mniszewa, Ryczywo\xc5\x82u i Nowej Wsi. Gen. Dwernicki zdoby\xc5\x82 ca\xc5\x82\xc4\x85 artyleri\xc4\x99 rosyjsk\xc4\x85 i oko\xc5\x82o 40 je\xc5\x84c\xc3\xb3w. Poleg\xc5\x82o ponad 200 Rosjan.\n_START_SECTION_\nOkres emigracyjny\n_START_PARAGRAPH_\nGen. Dwernicki po kr\xc3\xb3tkim internowaniu wyjecha\xc5\x82 do Pary\xc5\xbca na emigracj\xc4\x99 (listopad 1831). Tu do\xc5\x9b\xc4\x87 wcze\xc5\x9bnie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 patriotyczn\xc4\x85. By\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem Komitetu Narodowego Polski i Ziem Zabranych oraz Towarzystwa Wzajemnej Pomocy, Szko\xc5\x82y Narodowej Polskiej w Pary\xc5\xbcu i czynnym dzia\xc5\x82aczem politycznym. Cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 uznaniem i szacunkiem innych. Oto jak opisuje Go W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Mickiewicz, syn poety Adama \xe2\x80\x93 [...] Dwernicki, cho\xc4\x87 bardzo oty\xc5\x82y, a pomimo to ruchliwy i czynny, zawsze u\xc5\x9bmiechni\xc4\x99ty, ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85. Zbyt o ni\xc4\x85 mo\xc5\xbce dba\xc5\x82 i wi\xc4\x99cej by zdzia\xc5\x82a\xc5\x82, gdyby si\xc4\x99 mniej troszczy\xc5\x82 o opini\xc4\x99 r\xc3\xb3\xc5\xbcnych k\xc3\xb3\xc5\x82ek emigracyjnych._NEWLINE_Dwernicki by\xc5\x82 tak\xc5\xbce za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem oraz prezesem Komitetu Narodowego Emigracji Polskiej i Ziem Zabranych (znanym powszechnie jako Komitet Dwernickiego i istniej\xc4\x85cym w latach 1832-34), kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 do pewnego stopnia kontynuacj\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82\xc5\x9brodkowych, liberalnych za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 Komitetu Narodowego Polskiego Joachima Lelewela. Komitet Dwernickiego, cho\xc4\x87 pocz\xc4\x85tkowo zdoby\xc5\x82 du\xc5\xbc\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc5\x9br\xc3\xb3d polskich wychod\xc5\xbac\xc3\xb3w we Francji, okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie nietrwa\xc5\x82y co komitet Lelewela._NEWLINE_Po kilku latach pobytu w Pary\xc5\xbcu gen. Dwernicki przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Londynu. B\xc4\x99d\xc4\x85c jeszcze w Pary\xc5\xbcu o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 powt\xc3\xb3rnie w 1834 z Mari\xc4\x85 Ludwik\xc4\x85 Alin\xc4\x85 Broc. Jego pierwsza \xc5\xbcona, Julianna zmar\xc5\x82a w 1831 zazi\xc4\x99biwszy si\xc4\x99 podczas ucieczki z Zawala przed Rosjanami. Podczas ca\xc5\x82ego pobytu na emigracji Dwernicki by\xc5\x82 ceniony i wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniany przez \xc3\xb3wczesne znakomito\xc5\x9bci. Cz\xc4\x99stymi jego go\xc5\x9b\xc4\x87mi byli ks. Ludwik Napoleon, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy cesarz Francuz\xc3\xb3w, Lafayette, Ryszard Basza i inni.\n_START_SECTION_\nSchy\xc5\x82ek \xc5\xbcycia\n_START_PARAGRAPH_\nW 1848 Dwernicki otrzyma\xc5\x82 zezwolenie na powr\xc3\xb3t do kraju (do Galicji). Przybycie jego do Lwowa sta\xc5\x82o si\xc4\x99 uroczysto\xc5\x9bci\xc4\x85 narodow\xc4\x85 i rzadko kto by\xc5\x82 tak przyjmowany z czci\xc4\x85 i uniesieniem. Tam te\xc5\xbc zamieszka\xc5\x82 na sta\xc5\x82e. Bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w przegl\xc4\x85dach wojsk. W 1848 orkiestra odegra\xc5\x82a popularn\xc4\x85 we Lwowie piosenk\xc4\x99: Grzmi\xc4\x85 pod Stoczkiem armaty.... W 1848 kr\xc3\xb3l Sardynii Karol Albert zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 do Dwernickiego z propozycj\xc4\x85 obj\xc4\x99cia naczelnego dow\xc3\xb3dztwa swej armii, jednak genera\xc5\x82 propozycji nie przyj\xc4\x85\xc5\x82. Z up\xc5\x82ywem lat podupad\xc5\x82 na zdrowiu. By\xc5\x82 coraz s\xc5\x82abszy. Stan finansowy by\xc5\x82 op\xc5\x82akany. Adam hr. Zamoyski, przyjaciel genera\xc5\x82a, zaprasza\xc5\x82 go cz\xc4\x99sto do swoich d\xc3\xb3br w \xc5\x81opatynie. Dwernicki ch\xc4\x99tnie z tego korzysta\xc5\x82. Czas sp\xc4\x99dza\xc5\x82 na polowaniu i rozmowach. Ostatnie lato sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 Dwernicki w 1857 w \xc5\x81opatynie, gdzie zmar\xc5\x82 23 listopada. Tam te\xc5\xbc zosta\xc5\x82 pochowany i do dzi\xc5\x9b znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 jego prochy. Nagrobek wykona\xc5\x82 lwowski rze\xc5\xbabiarz Pawe\xc5\x82 Eutele. W licznym orszaku pogrzebowym by\xc5\x82o kilku starc\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 towarzyszy broni genera\xc5\x82a.'