b'\n_START_ARTICLE_\nCynk\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nW skorupie ziemskiej wyst\xc4\x99puje w ilo\xc5\x9bci 25 ppm (molowo)/79 ppm (wagowo) w postaci minera\xc5\x82\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie s\xc4\x85 to blenda cynkowa i smitsonit._NEWLINE_W Polsce najwi\xc4\x99ksze z\xc5\x82o\xc5\xbca rud cynku (wraz z rudami o\xc5\x82owiu) stwierdzona na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy i p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym wschodzie G\xc3\xb3rno\xc5\x9bl\xc4\x85skiego Zag\xc5\x82\xc4\x99bia W\xc4\x99glowego. Wydobywane s\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w okolicach Olkusza._NEWLINE_W produktach \xc5\xbcywno\xc5\x9bciowych du\xc5\xbce ilo\xc5\x9bci zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w cynku znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w ostrygach, chudym mi\xc4\x99sie, drobiu i rybach. Dostarczaj\xc4\x85 go r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kasze i chleb pe\xc5\x82noziarnisty.\n_START_SECTION_\nOtrzymywanie\n_START_PARAGRAPH_\nCynk na skal\xc4\x99 przemys\xc5\x82ow\xc4\x85 otrzymuje si\xc4\x99 metod\xc4\x85 pirometalurgiczn\xc4\x85 b\xc4\x85d\xc5\xba hydrometalurgiczn\xc4\x85. Proces pirometalurgiczny polega zazwyczaj na pra\xc5\xbceniu spiekaj\xc4\x85cym koncentrat\xc3\xb3w zawieraj\xc4\x85cych siarczek cynku, a nast\xc4\x99pnie redukcji otrzymanego w wyniku pra\xc5\xbcenia tlenku cynku w piecach szybowych specjalnej konstrukcji, wyposa\xc5\xbconych w kondensator do szybkiego skraplania powstaj\xc4\x85cych par cynku. Dawniej proces ten prowadzono najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w tzw. muflach poziomych. W procesie hydrometalurgicznym koncentrat poddaje si\xc4\x99 \xc5\x82ugowaniu roztworem kwasu siarkowego, otrzymany roztw\xc3\xb3r siarczanu cynku oczyszcza si\xc4\x99 i wydziela z niego metaliczny cynk drog\xc4\x85 elektrolizy. Nast\xc4\x99pnie okresowo zdziera si\xc4\x99 cynk z katod, przetapia i odlewa w tzw. g\xc4\x85ski.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci fizyczne i chemiczne\n_START_PARAGRAPH_\nCynk metaliczny jest b\xc5\x82\xc4\x99kitnobia\xc5\x82ym, kruchym metalem. Na powietrzu ulega podobnej do aluminium pasywacji. Cynk jest bardzo reaktywny zar\xc3\xb3wno w \xc5\x9brodowisku kwasowym, jak i zasadowym, nie reaguje natomiast z wod\xc4\x85 w warunkach oboj\xc4\x99tnych.\n_START_SECTION_\nZwi\xc4\x85zki\n_START_PARAGRAPH_\nSzeroko stosowanym zwi\xc4\x85zkiem cynku jest jego tlenek ZnO (biel cynkowa), kt\xc3\xb3ry jest wykorzystywany jako dodatek do farb i lakier\xc3\xb3w oraz jako wype\xc5\x82niacz i stabilizator gumy i tworzyw sztucznych.\n_START_SECTION_\nCynk-65\n_START_PARAGRAPH_\nIzotop podlegaj\xc4\x85cy rozpadowi beta plus, emituj\xc4\x85c promieniowanie gamma o energii 1,115 MeV, promieniowanie anihilacji (511 keV) i promieniowanie charakterystyczne linii K\xce\xb1 miedzi (8,047 keV). Stosowany w metodzie atom\xc3\xb3w znaczonych.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nNajwa\xc5\xbcniejsze zastosowanie technologiczne cynku to pokrywanie nim blach stalowych (stal ocynkowana), w celu uodpornienia na korozj\xc4\x99. Cynk jest te\xc5\xbc sk\xc5\x82adnikiem wielu stop\xc3\xb3w, zw\xc5\x82aszcza z miedzi\xc4\x85 (mosi\xc4\x85dz, tombak). Cynk stosowany jest te\xc5\xbc w ogniwach elektrycznych Daniella i Leclanch\xc3\xa9go.'