b'\n_START_ARTICLE_\nMarinha Portuguesa\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nZa pocz\xc4\x85tek istnienia Portugalskiej Marynarki uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 rok 1180, gdy za panowania Alfonsa I Zdobywcy portugalska flota pokona\xc5\x82a w bitwie morskiej Arab\xc3\xb3w._NEWLINE_Odkrycia dokonane przez Portugalczyk\xc3\xb3w pozwoli\xc5\x82y na kolonizacj\xc4\x99 nowych ziem; Portugalia rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a ekspansj\xc4\x99 od bitwy o Ceut\xc4\x99 w 1415 roku, w tym czasie odkryto te\xc5\xbc wyspy Porto Santo, Madera i Santa Maria. Wraz z budow\xc4\x85 kolejnych karaweli i karak wyprawy dociera\xc5\x82y coraz dalej \xe2\x80\x93 w 1488 roku Bartolomeu Dias op\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 Przyl\xc4\x85dek Dobrej Nadziei._NEWLINE_Najwi\xc4\x99kszym portugalskim osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem by\xc5\x82o wytyczenie szlaku morskiego do Indii przez Vasca da Gam\xc4\x99 w 1498 roku. Wyprawa 13 statk\xc3\xb3w pod wodz\xc4\x85 Pedra \xc3\x81lvaresa Cabrala, poszukuj\xc4\x85ca szlaku do Indii, dotar\xc5\x82a w 1500 roku jako pierwsza w historii Europy do Brazylii, tego samego roku Diogo Diaz odkry\xc5\x82 Madagaskar._NEWLINE_W 1509 roku Portugalia umocni\xc5\x82a swoj\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 na wschodzie, pokonuj\xc4\x85c flot\xc4\x99 egipsk\xc4\x85 pod Diu, u wybrze\xc5\xbcy Indii. Udaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do Azji po\xc5\x82udniowo-wschodniej, w 1517 roku Portugalczycy dotarli do Chin, a w 1522 roku \xe2\x80\x93 do Australii, w tym samym okresie byli te\xc5\xbc pierwszymi Europejczykami, kt\xc3\xb3rzy docieraj\xc4\x85 na Tajwan i do Japonii (w 1543 roku). W 1542 roku w bitwie w Zatoce Sueskiej pokonali te\xc5\xbc Turk\xc3\xb3w. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy dotarli w 1520 roku do Nowej Anglii, a w 1588 \xe2\x80\x93 do Zatoki Hudsona. Juan Rodriguez Cabrillo by\xc5\x82 pierwszym Europejczykiem, kt\xc3\xb3ry w 1542 roku dotar\xc5\x82 do Kalifornii._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie \xc5\x9bredniowiecza i czas\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych Portugalskie imperium kolonialne by\xc5\x82o pot\xc4\x99g\xc4\x85 morsk\xc4\x85 i kontrolowa\xc5\x82o du\xc5\xbce obszary wybrze\xc5\xbcy Afryki i Azji Po\xc5\x82udniowej oraz obszary dzisiejszej Brazylii. Wielko\xc5\x9b\xc4\x87 floty systematycznie mala\xc5\x82a, poniewa\xc5\xbc stosunkowo ma\xc5\x82y kraj zamieszka\xc5\x82y przez milion os\xc3\xb3b nie by\xc5\x82 w stanie powa\xc5\xbcnie konkurowa\xc4\x87 z nowymi europejskimi pot\xc4\x99gami kolonialnymi, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci Hiszpani\xc4\x85, Holandi\xc4\x85, Francj\xc4\x85 i Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x85. W 1580 kr\xc3\xb3lem Portugalii zosta\xc5\x82 hiszpa\xc5\x84ski kr\xc3\xb3l Filip II Habsburg, u boku Wielkiej Armady Portugalia toczy wojny z reszt\xc4\x85 europejskich si\xc5\x82, w tym najbardziej kosztown\xc4\x85 o Brazyli\xc4\x99. Iberyjska unia przetrwa\xc5\x82a do 1641 roku, kiedy Portugalczycy od\xc5\x82\xc4\x85czyli si\xc4\x99 od Hiszpanii. W tym czasie obronili niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, a tak\xc5\xbce ponownie podbili Angol\xc4\x99 i p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 Brazyli\xc4\x99, ale zostali te\xc5\xbc zmuszeni do zawarcia uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w z Angli\xc4\x85, Francj\xc4\x85 i Szwecj\xc4\x85, aby wymusi\xc4\x87 na Hiszpanii uznanie jej suwerenno\xc5\x9bci, co osi\xc4\x85gn\xc4\x99li w wyniku pokoju w 1668 roku, po wojnie hiszpa\xc5\x84sko-portugalskiej._NEWLINE_W 1705 roku osiem portugalskich okr\xc4\x99t\xc3\xb3w liniowych przesz\xc5\x82o Cie\xc5\x9bnin\xc4\x99 Gibraltarsk\xc4\x85, aby wesprze\xc4\x87 Anglik\xc3\xb3w w bitwie pod Cabrita Point, w kt\xc3\xb3rej pokonali Hiszpan\xc3\xb3w. W 1717 roku pokonali te\xc5\xbc Imperium Osma\xc5\x84skie w u przyl\xc4\x85dka Matapan. Od 1798 roku portugalska flota wspiera\xc5\x82a Brytyjczyk\xc3\xb3w w kampanii \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskiej przeciwko I Republice Francuskiej, zw\xc5\x82aszcza przy blokadzie Malty. Wojna z Napoleonem zmusi\xc5\x82a w 1807 roku kr\xc3\xb3low\xc4\x85 Mari\xc4\x99 I do przeniesienia tronu do Brazylii; w tym celu flota o\xc5\x9bmiu portugalskich i czterech brytyjskich liniowc\xc3\xb3w odprowadzi\xc5\x82a \xc5\x82\xc4\x85cznie 15 000 ludzi do nowej stolicy w Rio de Janeiro. Ju\xc5\xbc w 1822 roku Brazylia og\xc5\x82osi\xc5\x82a niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, a portugalskie imperium chyli\xc5\x82o si\xc4\x99 ku upadkowi._NEWLINE_W czasie I wojny \xc5\x9bwiatowej rola marynarki wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cej po stronie Ententy ograniczy\xc5\x82a si\xc4\x99 do eskortowania statk\xc3\xb3w handlowych; w tych okoliczno\xc5\x9bciach niemiecki U-Boot U-139 zatopi\xc5\x82 w 1918 roku patrolowiec NRP Augusto de Castilho. Poza Portugali\xc4\x85 kr\xc4\x85\xc5\xbcownik NRP Adamastor wspiera\xc5\x82 dzia\xc5\x82ania przeciwko Niemieckiej Afryce Wschodniej, s\xc4\x85siaduj\xc4\x85cej z portugalskim Mozambikiem. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej Portugalia zachowa\xc5\x82a neutralno\xc5\x9b\xc4\x87. Po wojnie od Royal Navy przej\xc4\x99to dwie fregaty typu River (w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie 1945-1970) i trzy okr\xc4\x99ty podwodne typu S (1948-1969). W 1949 roku sta\xc5\x82a si\xc4\x99 cz\xc5\x82onkiem-za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem NATO._NEWLINE_Znaczna rozbudowa floty nast\xc4\x85pi\xc5\x82a z pomoc\xc4\x85 sojusznik\xc3\xb3w pod koniec lat 50., otrzymano wtedy dwa ex-ameryka\xc5\x84skie niszczyciele eskortowe typu John C. Butler (1957\xe2\x80\x931968) i cztery ex-brytyjskie fregaty przeciwlotnicze typu Bay (1959\xe2\x80\x931971). Stany Zjednoczone sfinansowa\xc5\x82y ponadto wyprodukowan\xc4\x85 we W\xc5\x82oszech fregat\xc4\x99 P\xc3\xaaro Escobar (1957\xe2\x80\x931975). Ostatnie zwodowane w latach 30. niszczyciele zast\xc4\x85pi\xc5\x82y trzy sfinansowane i zbudowane w USA w ramach MDAP lekkie fregaty ZOP typu Almirante Pereira da Silva (zmodyfikowane niszczyciele eskortowe typu Dealey, w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie 1966-1985) i cztery fregaty typu Jo\xc3\xa3o Belo (odmiana projektu Commandant Rivi\xc3\xa8re, zbudowane w Nantes, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej dozbrojone w Exocet) przyj\xc4\x99te mi\xc4\x99dzy 1967 i 1969, wycofane w latach 1998-2008, kt\xc3\xb3re stanowi\xc5\x82y trzon floty w okresie zimnej wojny._NEWLINE_18 grudnia 1961 roku zmasowana indyjska inwazja odbi\xc5\x82a portugalskie enklawy na terenie Indii (przy\xc5\x82\xc4\x85czone do imperium w 1510 roku). Portugalczycy dysponowali tylko trzema ma\xc5\x82ymi patrolowcami, w Goa stacjonowa\xc5\x82a jedynie fregata NRP Afonso de Albuquerque (sklasyfikowana jako kolonialne awizo pierwszej klasy z 1935), atak z morza i powietrza zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 \xc5\x9bmierci\xc4\x85 pi\xc4\x99ciu cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w jej za\xc5\x82ogi i porzuceniem zniszczonego okr\xc4\x99tu. Nazw\xc4\x85 \xe2\x80\x9eAfonso de Albuquerque\xe2\x80\x9d ochrzczono p\xc3\xb3\xc5\xbaniej pi\xc4\x85t\xc4\x85 fregat\xc4\x99 z serii Bay, kt\xc3\xb3ra s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a jako okr\xc4\x99t hydrograficzny do 1983. W trakcie wojen kolonialnych w latach 1961\xe2\x80\x931975 na terenach Angoli, Mozambiku, Wysp Zielonego Przyl\xc4\x85dka i Gwinei Bissau marynarka zapewnia\xc5\x82a transport, wsparcie dla wojsk na l\xc4\x85dzie i patrolowa\xc5\x82a wody kolonialne, do tych zada\xc5\x84 do s\xc5\x82u\xc5\xbcby wprowadzono sze\xc5\x9b\xc4\x87 korwet typu Jo\xc3\xa3o Coutinho oraz ich rozwini\xc4\x99cie, cztery korwety typu Baptista de Andrade (pierwotnie budowane dla RPA).'