b'\n_START_ARTICLE_\nPark Narodowy Peneda-Ger\xc3\xaas\n_START_SECTION_\nGeografia\n_START_PARAGRAPH_\nPark Narodowy Peneda-Ger\xc3\xaas po\xc5\x82o\xc5\xbcony jest w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodniej Portugalii, na terenach gmin: Melga\xc3\xa7o, Arcos de Valdevez, Ponte da Barca, Terras de Bouro i Montalegre. Park ma powierzchni\xc4\x99 702,90\xc2\xa0km\xc2\xb2, z czego 52,75\xc2\xa0km\xc2\xb2 stanowi w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 publiczn\xc4\x85, 194,38\xc2\xa0km\xc2\xb2 jest w r\xc4\x99kach prywatnych, a pozosta\xc5\x82e 455,77\xc2\xa0km\xc2\xb2 ma status mieszany._NEWLINE_Zgodnie ze spisem ludno\xc5\x9bci z 1991 roku, na terenie parku zamieszkiwa\xc5\x82o 9099 os\xc3\xb3b, o 16% mniej w por\xc3\xb3wnaniu z poprzednim spisem z 1981, kt\xc3\xb3ry wykaza\xc5\x82 10\xc2\xa0849 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_Przez terytorium parku ci\xc4\x85gn\xc4\x85 si\xc4\x99 grzbiety g\xc3\xb3r Serra da Peneda, Serra Amarela i Serra do Ger\xc3\xaas. Stanowi\xc4\x85 one barier\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy nizinami, le\xc5\xbc\xc4\x85cymi nad wybrze\xc5\xbcem morskim na zachodzie a terenami wy\xc5\xbcynnymi na wschodzie. Najwy\xc5\xbcszymi szczytami s\xc4\x85 Nevosa (1546\xc2\xa0m) i Altar dos Cabr\xc3\xb5es (1538\xc2\xa0m) le\xc5\xbc\xc4\x85ce blisko granicy z Hiszpani\xc4\x85._NEWLINE_Wa\xc5\xbcn\xc4\x85 cech\xc4\x85 krajobrazu jest sta\xc5\x82a obecno\xc5\x9b\xc4\x87 wody. Ma\xc5\x82e strumienie i wodospady wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 na zboczach prawie ka\xc5\xbcdej g\xc3\xb3ry, a ca\xc5\x82y park jest poprzecinany licznymi rzekami: C\xc3\xa1vado, Lima, Homem, Rabag\xc3\xa3o, Castro Laboreiro i Arado. Prawie na ka\xc5\xbcdej rzece stoj\xc4\x85 zapory wodne takie jak: Alto Rabag\xc3\xa3o, Paradela, Cani\xc3\xa7ada, Vilarinho das Furnas czy Lindoso._NEWLINE_Na obszarach wy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbconych znajduje si\xc4\x99 kilkadziesi\xc4\x85t wiosek umiejscowionych w pobli\xc5\xbcu ziem uprawnych. Tarasy rolne, powsta\xc5\x82e w celu lepszego wykorzystania tych rzadkich ziem, oraz tradycyjne domy z granitowymi murami i dachami ze strzechy kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85 krajobraz wraz z niezatartymi, jeszcze harmonijnymi, \xc5\x9bladami cz\xc5\x82owieka w niekt\xc3\xb3rych z najbardziej izolowanych wiosek jak Pit\xc3\xb5es das J\xc3\xbanias czy Ermida._NEWLINE_Tereny wysoko po\xc5\x82o\xc5\xbcone osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 \xc5\x9bredni\xc4\x85 temperatur\xc4\x99 ok. 10 \xc2\xb0C, wahaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 od 4 do 14 \xc2\xb0C; oraz \xc5\x9brednie opady wynosz\xc4\x85ce ponad 2500\xc2\xa0mm rocznie z wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc 130 deszczowymi dniami w ci\xc4\x85gu roku. Zim\xc4\x85 cz\xc4\x99sto wyst\xc4\x99puje \xc5\x9bnieg. Doliny rzek Homem i C\xc3\xa1vado maj\xc4\x85 o wiele \xc5\x82agodniejszy klimat z temperaturami wahaj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 w granicach od 8 do 20 \xc2\xb0C, \xc5\x9bredni\xc4\x85 wynosz\xc4\x85c\xc4\x85 14 \xc2\xb0C, rocznymi opadami wynosz\xc4\x85cymi 900\xc2\xa0mm oraz 100 deszczowymi dniami w ci\xc4\x85gu roku.\n_START_SECTION_\nGeologia\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc3\xb3ry na terenie parku powstawa\xc5\x82y w erze paleozoicznej, w okresie od 380 do 280 milion\xc3\xb3w lat temu, od dewonu  do permu. Szczyty g\xc3\xb3rskie zbudowane s\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ze ska\xc5\x82 granitowych, datuje si\xc4\x99, \xc5\xbce najstarsze z nich, na Amarela, powsta\xc5\x82y 310 milion\xc3\xb3w lat temu. Na obszarze tym wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 z\xc5\x82o\xc5\xbca minera\xc5\x82\xc3\xb3w cyny, wolframu, molibdenu i z\xc5\x82ota, kiedy\xc5\x9b eksploatowane w kopalniach Carris i Borrageiro, obecnie kopalnie te s\xc4\x85 nieczynne. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnim kra\xc5\x84cu, przy Castro Laboreiro, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 wychodnie \xc5\x82upk\xc3\xb3w i kwarcu._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3re doliny wykazuj\xc4\x85 \xc5\x9blady obecno\xc5\x9bci l\xc4\x85dolodu z okresu ostatniego zlodowacenia w epoce plejstoce\xc5\x84skiej.\n_START_SECTION_\nFlora\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenach nizinnych wyst\xc4\x99puje niezwyk\xc5\x82a bujno\xc5\x9b\xc4\x87 ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci. Najbardziej powszechne s\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcne gatunki d\xc4\x99bu (jak d\xc4\x85b szypu\xc5\x82kowy, d\xc4\x85b pirenejski, d\xc4\x85b portugalski i inne), \xc5\x9bliwy, ostrokrzewy, chr\xc3\xb3\xc5\x9bciny jagodnej i brzozy; w pobli\xc5\xbcu rzek tak\xc5\xbce cisy i brzoza brodawkowata. Niekt\xc3\xb3re lasy, takie jak Albergaria i Cabril, s\xc4\x85 szczeg\xc3\xb3lnie dobrze zachowane._NEWLINE_Wraz ze wzrostem wysoko\xc5\x9bci, ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 staje si\xc4\x99 coraz ubo\xc5\xbcsza, zar\xc3\xb3wno ze wzgl\xc4\x99du na zaostrzony klimat, jak i zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99, od po\xc5\x82owy XX wieku, presj\xc4\x99 cz\xc5\x82owieka. Znale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna tutaj takie gatunki jak wrzosiec, kolcolist, szczodrzeniec i ja\xc5\x82owiec._NEWLINE_Na terenie parku wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 endemiczne gatunki liliowatych i paprotnik\xc3\xb3w._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wnym produktem rolnym jest kukurydza.'