b'\n_START_ARTICLE_\nBrama Kujawska w Bydgoszczy\n_START_PARAGRAPH_\nBrama Kujawska w Bydgoszczy \xe2\x80\x93 historyczna brama miejska wchodz\xc4\x85ca w sk\xc5\x82ad mur\xc3\xb3w obronnych Bydgoszczy. Zosta\xc5\x82a rozebrana w pocz\xc4\x85tkach XIX wieku przez w\xc5\x82adze pruskie.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nBrama Kujawska zwana tak\xc5\xbce Toru\xc5\x84sk\xc4\x85, Bernardy\xc5\x84sk\xc4\x85 lub Bosack\xc4\x85 wzniesiona zosta\xc5\x82a w po\xc5\x82udniowo-wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta u zbiegu ulic: ulicy D\xc5\x82ugiej i Podwale._NEWLINE_Jej zadaniem by\xc5\x82a ochrona dr\xc3\xb3g wylotowych z Bydgoszczy wiod\xc4\x85cych do Inowroc\xc5\x82awia i Torunia._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na po\xc5\x82o\xc5\xbcenie nieopodal wzg\xc3\xb3rz szwederowskich jest najlepiej ze wszystkich bydgoskich bram miejskich przedstawiona na ikonografii np. na rysunkach Erika Dahlberga z 1657 r. i Johanna Rudolfa Storna z 1661 r._NEWLINE_Pierwsza wzmianka pisana o Bramie Kujawskiej pochodzi z 1523 r., aczkolwiek mo\xc5\xbcna przypuszcza\xc4\x87, \xc5\xbce wzniesiono j\xc4\x85 o wiele wcze\xc5\x9bniej \xe2\x80\x93 w formie drewnianej prawdopodobnie w II po\xc5\x82owie XIV wieku, a murowanej \xe2\x80\x93 wiek p\xc3\xb3\xc5\xbaniej. Zniszczona wskutek po\xc5\xbcaru w 1547 r. zosta\xc5\x82a w II po\xc5\x82owie XVI wieku odbudowana. Nast\xc4\x99pnie remontowano j\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w 1634 r. i po potopie szwedzkim._NEWLINE_Przed bram\xc4\x85 znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 murowane przedbramie, kt\xc3\xb3re istnia\xc5\x82o do po\xc5\x82owy XVII w., kiedy zosta\xc5\x82o zniszczone w czasie budowy nowo\xc5\xbcytnych fortyfikacji._NEWLINE_Forma i rzut Bramy Kujawskiej jest bardzo podobny do Bramy Pozna\xc5\x84skiej, co pozwala postawi\xc4\x87 hipotez\xc4\x99, i\xc5\xbc zosta\xc5\x82y one zbudowane w tym samym czasie i wed\xc5\x82ug tej samej koncepcji architektonicznej. Jednak\xc5\xbce w przeciwie\xc5\x84stwie do swojej odpowiedniczki Brama Kujawska bardzo d\xc5\x82ugo, bo a\xc5\xbc do po\xc5\x82owy XVIII w., zachowywa\xc5\x82a sw\xc3\xb3j pierwotny kszta\xc5\x82t._NEWLINE_Podczas potopu szwedzkiego budowla broniona by\xc5\x82a przez bastion ziemny, sprz\xc4\x99gni\xc4\x99ty w jeden system obronny z fortyfikacjami bastionowymi zamku. Konstrukcja ta o wymiarach 45\xc3\x9735 m zbudowana by\xc5\x82a naprzeciw bramy, w miejscu zasypanej na tym odcinku fosy._NEWLINE_Podczas powstania antyszwedzkiego, 21 kwietnia 1656 r. wojska polskie Stefana Czarnieckiego wkroczy\xc5\x82y do miasta wy\xc5\x82amuj\xc4\x85c wrota bramy. W trakcie dalszych walk zniszczeniu uleg\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bastion bramny podobnie jak bydgoski zamek i jego fortyfikacje._NEWLINE_Gruntowny remont i przebudowa budowli nast\xc4\x85pi\xc5\x82a w 1751 r.  Nadbudowano w\xc3\xb3wczas jedn\xc4\x85 kondygnacj\xc4\x99 i przykryto dachem na podobie\xc5\x84stwo Bramy Pozna\xc5\x84skiej._NEWLINE_Podczas Powstania Ko\xc5\x9bciuszkowskiego 2 pa\xc5\xbadziernika  1794 r. przez Bram\xc4\x99 Kujawsk\xc4\x85 wtargn\xc4\x99\xc5\x82y do miasta wojska polskie pod wodz\xc4\x85 genera\xc5\x82a Henryka D\xc4\x85browskiego. Bram\xc4\x99 wy\xc5\x82ama\xc5\x82 \xc5\x9bmia\xc5\x82ym atakiem oddzia\xc5\x82 p\xc5\x82k Burzy\xc5\x84skiego._NEWLINE_Po zaj\xc4\x99ciu miasta przez Prusy budowla niepotrzebna ju\xc5\xbc ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w militarnych pe\xc5\x82ni\xc5\x82a jeszcze jaki\xc5\x9b czas rol\xc4\x99 rogatki miejskiej, przy kt\xc3\xb3rej pobierano podatek wjazdowy._NEWLINE_Ostateczna rozbi\xc3\xb3rka bramy nast\xc4\x85pi\xc5\x82a w 1817 r. podobnie jak wielu innych fragment\xc3\xb3w mur\xc3\xb3w miejskich w Bydgoszczy.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nBrama Kujawska by\xc5\x82a przejazdow\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x85 bramn\xc4\x85 o wymiarach w rzucie: 7,5 \xc3\x97 8,5 m i grubo\xc5\x9bci \xc5\x9bcian 1,6 m. Mo\xc5\xbcna j\xc4\x85 por\xc3\xb3wna\xc4\x87 do Bramy Wronieckiej w Poznaniu._NEWLINE_Szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 przejazdu wynosi\xc5\x82a 3,7 m. Przejazd by\xc5\x82 brukowany. Od strony po\xc5\x82udniowej brama \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a si\xc4\x99 z murem obronnym._NEWLINE_By\xc5\x82a to budowla pi\xc4\x99trowa. Na pierwszej kondygnacji znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 urz\xc4\x85dzenia do podnoszenia brony oraz komnaty, w kt\xc3\xb3rych przez pewien czas zamieszkiwa\xc5\x82 kat miejski. W \xc5\x9bcianie po\xc5\x82udniowej i p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 strzelnice. Dach by\xc5\x82 p\xc5\x82aski, zwie\xc5\x84czony flankowanym krenela\xc5\xbcem, co tworzy\xc5\x82o dodatkowy g\xc3\xb3rny poziom u\xc5\xbcytkowy. Budowla podzielona by\xc5\x82a na kondygnacje drewnianymi stropami. Komunikacj\xc4\x99 zapewnia\xc5\x82a drabina, lub wewn\xc4\x99trzne drewniane schody._NEWLINE_Brama posiada\xc5\x82a dwuskrzyd\xc5\x82owe wrota, bron\xc4\x99 i most zwodzony nad fos\xc4\x85 miejsk\xc4\x85, zast\xc4\x85piony w II po\xc5\x82owie XVIII wieku mostem sta\xc5\x82ym z por\xc4\x99czami._NEWLINE_Od 1751 r. forma budowli zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99. Zamurowano w\xc3\xb3wczas wie\xc5\x84cz\xc4\x85cy bram\xc4\x99 blankowany krenela\xc5\xbc oraz podwy\xc5\xbcszono najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 kondygnacj\xc4\x99 na co przeznaczono 1000 sztuk cegie\xc5\x82. Budowla otrzyma\xc5\x82a dwu- lub czterospadowy dach (jak Brama Pozna\xc5\x84ska), kryty dach\xc3\xb3wk\xc4\x85. W g\xc3\xb3rnej kondygnacji zosta\xc5\x82y wstawione okna, a ca\xc5\x82a brama zosta\xc5\x82a pomalowana na czerwono, czego dowodz\xc4\x85 zachowane rachunki._NEWLINE_W 1756 r. zbudowano ponadto ganek na bramie oraz wstawiono nowe wrota, drzwi, okna i schody.'