b'\n_START_ARTICLE_\nWojna na p\xc4\x99dzle\n_START_PARAGRAPH_\nWojna na p\xc4\x99dzle \xe2\x80\x93 konflikt pomi\xc4\x99dzy Oddzia\xc5\x82em Babiog\xc3\xb3rskim Towarzystwa Tatrza\xc5\x84skiego a niemieck\xc4\x85 organizacj\xc4\x85 turystyczn\xc4\x85 Beskidenverein z Bielska, rozpocz\xc4\x99ty w 1907, a szczeg\xc3\xb3lnie nasilony w latach 1925\xe2\x80\x931927. Prawdopodobnie jedyna tego rodzaju akcja w historii turystyki \xc5\x9bwiatowej. Dzia\xc5\x82acze BV i PTT wzajemnie zamalowywali i niszczyli tabliczki oraz oznakowania terenowe konkurencyjnej organizacji, a tak\xc5\xbce odmawiali honorowania zni\xc5\xbcek. Dochodzi\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do podpale\xc5\x84 schronisk.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85wszy od 1907 dzia\xc5\x82acze niemieckiego towarzystwa turystycznego systematycznie niszczyli polskie znakowania turystyczne nanoszone w masywie Babiej G\xc3\xb3ry przez Towarzystwo Tatrza\xc5\x84skie. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w niemieckoj\xc4\x99zycznych przewodnikach, na mapach i tablicach terenowych cz\xc4\x99sto pomijali polskie nazwy szczyt\xc3\xb3w, prze\xc5\x82\xc4\x99czy i polan (np. Babi\xc4\x85 G\xc3\xb3r\xc4\x99, czyli Diablak, nazywali Teufelspitze, cho\xc4\x87 nazwa Babiagura by\xc5\x82a tak\xc5\xbce w obiegu i znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 nawet w oficjalnej nazwie niemieckiego schroniska). Hugo Zapa\xc5\x82owicz, prekursor turystyki babiog\xc3\xb3rskiej, wytoczy\xc5\x82 w tej sprawie Niemcom proces przed s\xc4\x85dem w Makowie Podhala\xc5\x84skim, co nie przynios\xc5\x82o wi\xc4\x99kszych zmian w zachowaniu Niemc\xc3\xb3w, nawet po odzyskaniu przez Polsk\xc4\x99 niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci w 1918._NEWLINE_Po lustracji w 1925 W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Midowicz stwierdzi\xc5\x82 ogromne zniszczenia polskich znakowa\xc5\x84 na terenie ca\xc5\x82ego masywu, w zwi\xc4\x85zku z czym podj\xc4\x85\xc5\x82 dzia\xc5\x82ania odwetowe i r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w ca\xc5\x82ym masywie babiog\xc3\xb3rskim usun\xc4\x85\xc5\x82 wszystkie tabliczki drogowskazowe sporz\xc4\x85dzone czcionk\xc4\x85 gotyck\xc4\x85 w j\xc4\x99zyku niemieckim i w obecno\xc5\x9bci Kazimierza Sosnowskiego spali\xc5\x82 je na jednym stosie._NEWLINE_Czyny te silnie skrytykowa\xc5\x82a niemiecka prasa w Bielsku, zarzucaj\xc4\x85c polskim krajoznawcom ograniczanie swob\xc3\xb3d obywatelskich. Beskidenverein odnawiaj\xc4\x85c swoje znaki na odcinku Przybor\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 schronisko pod Diablakiem zatar\xc5\x82 na dubluj\xc4\x85cym si\xc4\x99 odcinku znaki polskie G\xc5\x82\xc3\xb3wnego Szlaku Beskidzkiego (od prze\xc5\x82\xc4\x99czy Ja\xc5\x82owieckiej do \xc5\xbbywieckiego Rozstaja). W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Midowicz zakaza\xc5\x82 wi\xc4\x99c cz\xc5\x82onkom Beskidenverein wst\xc4\x99pu do schroniska na Markowych Szczawinach. Motywowa\xc5\x82 to dokonaniem sabota\xc5\xbcu na urz\xc4\x85dzeniach turystycznych Polskiego Towarzystwa Tatrza\xc5\x84skiego. Zlikwidowa\xc5\x82 te\xc5\xbc wsp\xc3\xb3lne z g\xc5\x82\xc3\xb3wnym szlakiem beskidzkim niemieckie znakowania zielone._NEWLINE_W czasie wakacji 1927 Stanis\xc5\x82aw Merta razem z synem J\xc3\xb3zefem przeznakowali prawie wszystkie dotychczasowe oznakowania Beskidenverein w obr\xc4\x99bie Babiej G\xc3\xb3ry i Pilska._NEWLINE_W 1928 niemieccy znakarze, bez zezwolenia Las\xc3\xb3w Pa\xc5\x84stwowych, znakuj\xc4\x85c \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty szlak trawersowy do schroniska pod Diablakiem ponownie zatarli wszystkie znakowania g\xc5\x82\xc3\xb3wnego szlaku beskidzkiego od K\xc4\x99py do prze\xc5\x82\xc4\x99czy Krowiarki. Przemalowali polskie znaki czerwone na swoje \xe2\x80\x93 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82te. J\xc3\xb3zef Merta (delegat PTT do rob\xc3\xb3t g\xc3\xb3rskich) ca\xc5\x82kowicie zlikwidowa\xc5\x82 nielegalny niemiecki trawers, na co bezskuteczn\xc4\x85 skarg\xc4\x99 wni\xc3\xb3s\xc5\x82 Beskidenverein do PTT._NEWLINE_W 1931 Polskie Towarzystwo Tatrza\xc5\x84skie oficjalnie zerwa\xc5\x82o wszelkie kontakty z Beskidenverein. Do pewnego ocieplenia dosz\xc5\x82o w po\xc5\x82owie lat 30. XX wieku, ale relacje obu organizacji pozostawa\xc5\x82y nadal napi\xc4\x99te a\xc5\xbc do 1939 (cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 niemieckich turyst\xc3\xb3w zwi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 z ruchem nazistowskim)._NEWLINE_W 1933 W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Midowicz (b\xc4\x99d\xc4\x85c w\xc3\xb3wczas gospodarzem schroniska na Markowych Szczawinach), jednostronnym aktem przej\xc4\x85\xc5\x82 wszystkie niemieckie szlaki w masywie Babiej G\xc3\xb3ry. Lasy Pa\xc5\x84stwowe za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82y natomiast od niemieckiego towarzystwa opuszczenia schroniska pod Diablakiem w wyniku wyga\xc5\x9bni\xc4\x99cia trzydziestoletniej umowy dzier\xc5\xbcawnej (jeszcze z czas\xc3\xb3w austro-w\xc4\x99gierskich). Po procesach s\xc4\x85dowych schronisko ostatecznie przej\xc4\x99to w 1936._NEWLINE_W wyniku podj\xc4\x99tych akcji, do 1939 stan posiadania Beskidenverein skurczy\xc5\x82 si\xc4\x99 z ponad 400 kilometr\xc3\xb3w szlak\xc3\xb3w turystycznych do nieco ponad stu, rozlokowanych przede wszystkim w okolicach schronisk ko\xc5\x82o Bielska-Bia\xc5\x82ej.'