b'\n_START_ARTICLE_\nCastor (1917)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPo przej\xc4\x99ciu z r\xc4\x85k niemieckich przyznanego Polsce przez traktat wersalski Pomorza (na kt\xc3\xb3rym znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 tylko dwa niewielkie porty rybackie \xe2\x80\x93 Hel i Puck) podj\xc4\x99to dzia\xc5\x82ania w celu pozyskania pomocniczego taboru p\xc5\x82ywaj\xc4\x85cego, gdy\xc5\xbc przej\xc4\x99to jedynie pewn\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x82odzi i kutr\xc3\xb3w rybackich oraz \xc5\xbcaglowc\xc3\xb3w handlowych. Nowo powsta\xc5\x82a Marynarka Wojenna, kt\xc3\xb3ra decyzj\xc4\x85 Rady Ambasador\xc3\xb3w mia\xc5\x82a otrzyma\xc4\x87 sze\xc5\x9b\xc4\x87 poniemieckich torpedowc\xc3\xb3w, potrzebowa\xc5\x82a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci holownik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82yby pomocne we wprowadzaniu okr\xc4\x99t\xc3\xb3w do ciasnego basenu portowego prowizorycznego portu puckiego oraz kontroli p\xc5\x82ytkiego toru wodnego prowadz\xc4\x85cego przez p\xc5\x82ycizny Zatoki Puckiej._NEWLINE_Departament dla Spraw Morskich Ministerstwa Spraw Wojskowych w kwietniu i maju 1920 roku zakupi\xc5\x82 wi\xc4\x99c w Gda\xc5\x84sku du\xc5\xbc\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 taboru p\xc5\x82ywaj\xc4\x85cego, w tym dwa holowniki: \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ePollux\xe2\x80\x9d. By\xc5\x82y to pierwsze holowniki polskiej Marynarki Wojennej._NEWLINE_\xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 zbudowany prawdopodobnie w 1917 roku w nieokre\xc5\x9blonej niemieckiej stoczni w Kr\xc3\xb3lewcu. Nazwa jednostki nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82a do mitycznego syna Zeusa i Ledy \xe2\x80\x93 Kastora (brata Polluksa).\n_START_SECTION_\nDane taktyczno-techniczne\n_START_PARAGRAPH_\n\xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d by\xc5\x82 p\xc5\x82askodennym holownikiem rzeczno-portowym o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci ca\xc5\x82kowitej 27,8 metra, szeroko\xc5\x9bci 4,7 metra i zanurzeniu 1,2 metra. G\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 kad\xc5\x82uba wynosi\xc5\x82a 1,6 metra. Pojemno\xc5\x9b\xc4\x87 wynosi\xc5\x82a 63 BRT, za\xc5\x9b no\xc5\x9bno\xc5\x9b\xc4\x87 10 NRT. Si\xc5\x82owni\xc4\x99 jednostki stanowi\xc5\x82a dwucylindrowa maszyna parowa podw\xc3\xb3jnego rozpr\xc4\x99\xc5\xbcania o mocy 160\xc2\xa0KM, nap\xc4\x99dzaj\xc4\x85ca pojedyncz\xc4\x85 \xc5\x9brub\xc4\x99 nap\xc4\x99dow\xc4\x85._NEWLINE_Za\xc5\x82oga jednostki sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z pi\xc4\x99ciu os\xc3\xb3b \xe2\x80\x93 kierownika i czterech marynarzy.\n_START_SECTION_\nMarynarka Wojenna\n_START_PARAGRAPH_\n\xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 przekazany Marynarce Wojennej w 1920 roku, przyporz\xc4\x85dkowany rozkazem nr 39 Ministerstwa Spraw Wojskowych z 22 maja Dow\xc3\xb3dztwu Wybrze\xc5\xbca Morskiego w Pucku. Portem macierzystym holownika sta\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce Puck. Do jego g\xc5\x82\xc3\xb3wnych zada\xc5\x84 nale\xc5\xbca\xc5\x82a obs\xc5\x82uga pog\xc5\x82\xc4\x99biarek i kryp pracuj\xc4\x85cych w Zatoce Puckiej (pog\xc5\x82\xc4\x99bianie przej\xc5\x9bcia \xe2\x80\x9eDepka\xe2\x80\x9d w Rybitwiej Mieli\xc5\xbanie) oraz w basenach port\xc3\xb3w w Pucku i Helu. Z racji niewielkich wymiar\xc3\xb3w i p\xc5\x82askiego dna jednostka mog\xc5\x82a by\xc4\x87 u\xc5\xbcytkowana na wodach Zatoki Gda\xc5\x84skiej jedynie przy dobrej pogodzie._NEWLINE_W zwi\xc4\x85zku z podzia\xc5\x82em spraw morskich na cywilne i wojskowe, \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d wraz z \xe2\x80\x9ePolluxem\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82y z dniem 1 stycznia 1922 roku skre\xc5\x9blone z listy jednostek pomocniczych marynarki i przekazane Urz\xc4\x99dowi Marynarki Handlowej w Wejherowie, podleg\xc5\x82emu zarz\xc4\x85dowi Departamentu Marynarki Handlowej w Ministerstwie Przemys\xc5\x82u i Handlu.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba cywilna do 1939 roku\n_START_PARAGRAPH_\nMimo zmiany przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci, zadaniem holownika by\xc5\x82a nadal obs\xc5\x82uga pog\xc5\x82\xc4\x99biarek i kryp pracuj\xc4\x85cych w Zatoce Puckiej, a tak\xc5\xbce utrzymywanie komunikacji mi\xc4\x99dzy portem w Pucku i b\xc4\x99d\xc4\x85cym w budowie portem gdy\xc5\x84skim. Podczas sezonu letniego, przy braku wyspecjalizowanych jednostek wycieczkowych, \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ePollux\xe2\x80\x9d przewozi\xc5\x82y oficjalne delegacje i turyst\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na Hel. Od sierpnia 1923 roku obie jednostki wype\xc5\x82nia\xc5\x82y zadania holownicze i pilotowe, pomagaj\xc4\x85c statkom pasa\xc5\xbcerskim i w\xc4\x99glowcom przybijaj\xc4\x85cym do prowizorycznego mola w gdy\xc5\x84skim porcie. W 1925 roku \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ePollux\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82y przyporz\xc4\x85dkowane na sta\xc5\x82e Kapitanatowi Portu w Gdyni. Po zakupie nowoczesnego i znacznie wi\xc4\x99kszego holownika \xe2\x80\x9eUrsus\xe2\x80\x9d przej\xc4\x85\xc5\x82 on wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zada\xc5\x84 holowniczych w porcie gdy\xc5\x84skim, wi\xc4\x99c \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d, mog\xc4\x85cy operowa\xc4\x87 tylko przy dobrej pogodzie, u\xc5\xbcywany by\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do pilotowania statk\xc3\xb3w, obs\xc5\x82ugi pog\xc5\x82\xc4\x99biarek, przewo\xc5\xbcenia wycieczek. Na jego pok\xc5\x82adzie odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 te\xc5\xbc egzaminy praktyczne z prowadzenia statk\xc3\xb3w dla szypr\xc3\xb3w oraz rybak\xc3\xb3w. W 1928 roku holownik przeszed\xc5\x82 pod jurysdykcj\xc4\x99 Urz\xc4\x99du Morskiego w Gdyni._NEWLINE_W 1934 roku holownik zosta\xc5\x82 przydzielony na sta\xc5\x82e do obs\xc5\x82ugi pog\xc5\x82\xc4\x99biarek pracuj\xc4\x85cych w Zatoce Gda\xc5\x84skiej nieopodal Jastarni. W 1936 roku jednostk\xc4\x99 uznano za niezdoln\xc4\x85 do dalszej s\xc5\x82u\xc5\xbcby i wystawiono na licytacj\xc4\x99. Wiosn\xc4\x85 1937 roku za kwot\xc4\x99 15\xc2\xa0000 z\xc5\x82otych holownik naby\xc5\x82 d\xc5\x82ugoletni pracownik Zarz\xc4\x85du Dr\xc3\xb3g Wodnych w Tczewie Edward Grycmacher. Po przeprowadzeniu remontu \xe2\x80\x9eCastora\xe2\x80\x9d w Stoczni Gda\xc5\x84skiej nowy w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 eksploatacj\xc4\x99 jednostki na dolnej i \xc5\x9brodkowej Wi\xc5\x9ble, holuj\xc4\x85c barki na trasie Gda\xc5\x84sk \xe2\x80\x93 Toru\xc5\x84 \xe2\x80\x93 W\xc5\x82oc\xc5\x82awek do wybuchu wojny.\n_START_SECTION_\nII wojna \xc5\x9bwiatowa\n_START_PARAGRAPH_\nPo agresji Niemiec na Polsk\xc4\x99 holownik zosta\xc5\x82 w Toruniu zarekwirowany przez niemieck\xc4\x85 policj\xc4\x99 wodn\xc4\x85, a nast\xc4\x99pnie przekazany jednostkom saperskim Wehrmachtu. U\xc5\xbcywany by\xc5\x82 pod niezmienion\xc4\x85 nazw\xc4\x85 m.in. do odbudowy most\xc3\xb3w zniszczonych podczas kampanii wrze\xc5\x9bniowej. Wiosn\xc4\x85 1940 roku, podczas prac przy mo\xc5\x9bcie drogowym w Toruniu przy wysokim stanie wody, holownik zaton\xc4\x85\xc5\x82 po uderzeniu w podwodn\xc4\x85 przeszkod\xc4\x99. Po podniesieniu jednostk\xc4\x99 przeholowano do stoczni Danziger Werft, gdzie zosta\xc5\x82a wyremontowana. Poniewa\xc5\xbc w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel holownika Edward Grycmacher odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 podpisania volkslisty, jednostk\xc4\x99 wystawiono na sprzeda\xc5\xbc i w lipcu 1940 roku trafi\xc5\x82a ona w r\xc4\x99ce armatora gda\xc5\x84skiego Heinricha Gottemeyera. Nast\xc4\x99pnie \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d uczestniczy\xc5\x82 w holowaniu barek na trasie Gda\xc5\x84sk \xe2\x80\x93 Kr\xc3\xb3lewiec, a pod koniec wojny znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w Hamburgu, gdzie w maju 1945 roku zosta\xc5\x82 przej\xc4\x99ty przez brytyjski Tugboat Office.\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nJednostka zosta\xc5\x82a odnaleziona i zidentyfikowana przez cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Polskiej Misji Morskiej, kt\xc3\xb3rzy wymogli na Brytyjczykach jej zwrot. Zdewastowany przez Niemc\xc3\xb3w \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 pod okiem przedwojennego w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela wyremontowany w hamburskiej stoczni i 20 listopada 1946 roku, kierowany przez szypra Maksymiliana Weese, drogami \xc5\x9br\xc3\xb3dl\xc4\x85dowymi wyruszy\xc5\x82 do kraju, holuj\xc4\x85c rewindykowan\xc4\x85 bark\xc4\x99 rzeczn\xc4\x85 \xe2\x80\x9eMaria\xe2\x80\x9d z odnalezionymi urz\xc4\x85dzeniami z fabryki gumy z Wolbromia. 14 grudnia holownik dop\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 do Uj\xc5\x9bcia, gdzie zosta\xc5\x82 oficjalnie przekazany Edwardowi Grycmacherowi._NEWLINE_Po rewindykacji \xe2\x80\x9eCastora\xe2\x80\x9d rozwa\xc5\xbcano jego nacjonalizacj\xc4\x99, jednak ze wzgl\xc4\x99du na niewielk\xc4\x85 przydatno\xc5\x9b\xc4\x87 holownika pozostawiono go w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielowi, kt\xc3\xb3ry zarejestrowa\xc5\x82 firm\xc4\x99 pod nazw\xc4\x85 \xe2\x80\x9eS.S. CASTOR holownik, Edward Grycmacher, Gdynia, ul Polna 8\xe2\x80\x9d. Od 1947 roku jednostka p\xc5\x82ywa\xc5\x82a w obr\xc4\x99bie portu gdy\xc5\x84skiego, obs\xc5\x82uguj\xc4\x85c szalandy i barki bunkrowe, holuj\xc4\x85c krypy z \xc5\x82adunkiem z\xc5\x82omu pochodz\xc4\x85cego z wraku pancernika \xe2\x80\x9eGneisenau\xe2\x80\x9d, czy przeprowadzaj\xc4\x85c kutry rybackie w celu pobrania paliwa. Od 1 maja 1949 roku holownik p\xc5\x82ywa\xc5\x82 w czarterze firmy Block-Sped, jednak zosta\xc5\x82 uszkodzony i umowa zosta\xc5\x82a zerwana. W latach 1950\xe2\x80\x931953 \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d sta\xc5\x82 bezczynnie w porcie gdy\xc5\x84skim, a podczas zimy 1953/1954 roku u\xc5\xbcywany by\xc5\x82 jako \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o centralnego ogrzewania dla statku \xe2\x80\x9ePanna Wodna\xe2\x80\x9d, zakotwiczonego na Mot\xc5\x82awie w Gda\xc5\x84sku i pe\xc5\x82ni\xc4\x85cego rol\xc4\x99 restauracji. W\xc5\x82a\xc5\x9bciciel pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie sprzeda\xc4\x87 holownik, lecz bezskutecznie. Nieu\xc5\xbcywana do 1955 roku jednostka niszcza\xc5\x82a w tym miejscu a\xc5\xbc do \xc5\x9bmierci w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela w 1958 roku, kiedy jego spadkobiercy oddali j\xc4\x85 Rejonowej Zbiornicy Z\xc5\x82omu, gdzie \xe2\x80\x9eCastor\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 poci\xc4\x99ty.'