b'\n_START_ARTICLE_\nPotencjometr\n_START_SECTION_\nZasada dzia\xc5\x82ania\n_START_PARAGRAPH_\nPotencjometr dzia\xc5\x82a na zasadzie klasycznego dzielnika napi\xc4\x99cia. Typowym zastosowaniem potencjometr\xc3\xb3w jest regulacja pr\xc4\x85du lub napi\xc4\x99cia w urz\xc4\x85dzeniach elektrycznych np. g\xc5\x82o\xc5\x9bno\xc5\x9bci w sprz\xc4\x99cie audio, ale tak\xc5\xbce w przemy\xc5\x9ble i komunikacji (regulacja pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci obrotowej silnik\xc3\xb3w, na przyk\xc5\x82ad tramwajowych)._NEWLINE_Wykonuje si\xc4\x99 tak\xc5\xbce potencjometry sprz\xc4\x99\xc5\xbcone podw\xc3\xb3jne (dwa identyczne elektrycznie potencjometry na wsp\xc3\xb3lnej osi \xe2\x80\x93 przydatne szczeg\xc3\xb3lnie przy urz\xc4\x85dzeniach stereofonicznych), potencjometry sprz\xc4\x99\xc5\xbcone wsp\xc3\xb3\xc5\x82osiowe (dwa r\xc3\xb3\xc5\xbcne potencjometry, jeden uruchamiany osi\xc4\x85 wewn\xc4\x99trzn\xc4\x85, drugi uruchamiany wsp\xc3\xb3\xc5\x82osiow\xc4\x85 tulej\xc4\x85 \xe2\x80\x93 takie potencjometry wykorzystywane bywaj\xc4\x85 w urz\xc4\x85dzeniach audio, kiedy podw\xc3\xb3jn\xc4\x85 ga\xc5\x82k\xc4\x85 reguluje si\xc4\x99 np. si\xc5\x82\xc4\x99 g\xc5\x82osu i barw\xc4\x99 g\xc5\x82osu) oraz wieloobrotowe (precyzyjne). Do potencjometru bywa tak\xc5\xbce czasem zamocowany wy\xc5\x82\xc4\x85cznik elektryczny, uruchamiany krzywk\xc4\x85 przykr\xc4\x99con\xc4\x85 do osi potencjometru. Takie rozwi\xc4\x85zanie umo\xc5\xbcliwia w\xc5\x82\xc4\x85czanie i wy\xc5\x82\xc4\x85czanie urz\xc4\x85dzenia elektronicznego w skrajnym po\xc5\x82o\xc5\xbceniu obrotu osi potencjometru \xe2\x80\x93 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w takim, w kt\xc3\xb3rym si\xc5\x82a g\xc5\x82osu jest minimalna. Podobnie, kiedy potencjometrem p\xc5\x82ynnie steruje si\xc4\x99 obrotami silnika elektrycznego \xe2\x80\x93 w\xc3\xb3wczas wy\xc5\x82\xc4\x85czanie silnika odbywa si\xc4\x99 przy skrajnie ma\xc5\x82ych jego obrotach._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na zale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 oporu od po\xc5\x82o\xc5\xbcenia \xc5\x9blizgacza wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 potencjometry liniowe, gdzie op\xc3\xb3r liniowo zale\xc5\xbcy od po\xc5\x82o\xc5\xbcenia suwaka, logarytmiczne o zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci wyk\xc5\x82adniczej, ze wzgl\xc4\x99du na logarytmiczn\xc4\x85 czu\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 ucha (w ten spos\xc3\xb3b cz\xc5\x82owiek ma wra\xc5\xbcenie, \xc5\xbce g\xc5\x82o\xc5\x9bno\xc5\x9b\xc4\x87 regulowana jest w spos\xc3\xb3b liniowy) stosowane do regulacji g\xc5\x82o\xc5\x9bno\xc5\x9bci,  oraz o charakterystyce logarytmicznej. Oznaczenia literowe nie maj\xc4\x85 \xc5\x9bcis\xc5\x82ego zwi\xc4\x85zku z charakterystyk\xc4\x85 potencjometru. Litery te s\xc4\x85 stosowane zamienne, oraz wielu producent\xc3\xb3w oznacza nimi r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc inne parametry potencjometru, np. tolerancj\xc4\x99 rezystancji, czy tolerancj\xc4\x99 odchy\xc5\x82u od normatywnej charakterystyki. W oznaczeniach potencjometr\xc3\xb3w mo\xc5\xbcna spotka\xc4\x87 litery: A, B, C, D, E, F, G, H, S, T, Y, W, V, jak i oznaczenia sk\xc5\x82adaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 z cyfr i liter. Aby jednoznacznie okre\xc5\x9bli\xc4\x87 charakterystyk\xc4\x99 potencjometru, nale\xc5\xbcy sprawdzi\xc4\x87 kod oznacze\xc5\x84 w katalogu producenta, danego modelu potencjometru.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nR\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju regulatory. Stosuje je si\xc4\x99 jako np. regulator wzmacniacza d\xc5\xbawi\xc4\x99ku.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1986 w USA firma Milpitas zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82a produkcj\xc4\x99 potencjometr\xc3\xb3w sterowanych cyfrowo. Na monolitycznej p\xc5\x82ytce uk\xc5\x82adu oznaczonego E2POT znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 sie\xc4\x87 rezystor\xc3\xb3w i pami\xc4\x99\xc4\x87 EPROM. Rezystancja potencjometru by\xc5\x82a sterowana sygna\xc5\x82em z mikroprocesora i mog\xc5\x82a zmienia\xc4\x87 si\xc4\x99 od 10 k\xce\xa9 do 1 M\xce\xa9. Potencjometr kosztowa\xc5\x82 10 dolar\xc3\xb3w._NEWLINE_Ameryka\xc5\x84ska firma Xicor wyprodukowa\xc5\x82a pierwsze potencjometry EEPOT w roku 1987 wykorzystuj\xc4\x85c technologi\xc4\x99 NMOS. Pomimo du\xc5\xbcego poboru energii, znalaz\xc5\x82y szereg zastosowa\xc5\x84 i przyj\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 na rynku. W roku 1992 wprowadzono drug\xc4\x85 generacj\xc4\x99_NEWLINE_potencjometr\xc3\xb3w elektronicznych, wykonanych w technologii CMOS, co pozwoli\xc5\x82o na znaczne zmniejszenie poboru pr\xc4\x85du. W roku 1995 pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 uk\xc5\x82ady o niskim napi\xc4\x99ciu zasilania (3V). Dalszym krokiem by\xc5\x82o pojawienie si\xc4\x99 uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w trzeciej_NEWLINE_generacji, charakteryzuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 mniejszymi szumami i jeszcze mniejszym poborem mocy.\n_START_SECTION_\nZasada dzia\xc5\x82ania\n_START_PARAGRAPH_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny potencjometr cyfrowy jest w rzeczywisto\xc5\x9bci zespo\xc5\x82em wielu (np. 100) rezystor\xc3\xb3w i prze\xc5\x82\xc4\x85cznik\xc3\xb3w CMOS. Logiczne uk\xc5\x82ady steruj\xc4\x85ce w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85 odpowiednie klucze odpowiednio do zawarto\xc5\x9bci licznika. W praktyce w strukturze znajduje si\xc4\x99 od 16 do 256 prze\xc5\x82\xc4\x85cznik\xc3\xb3w, a rezystor\xc3\xb3w zawsze o jeden mniej. Je\xc5\x9bli wszystkie rezystory sk\xc5\x82adowe s\xc4\x85 jednakowe, uzyskuje si\xc4\x99 potencjometr o charakterystyce liniowej. Do regulacji g\xc5\x82o\xc5\x9bno\xc5\x9bci w urz\xc4\x85dzeniach audio lepiej nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 uk\xc5\x82ady, w kt\xc3\xb3rych rezystory maj\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcne warto\xc5\x9bci, a wypadkowa charakterystyka regulacji ma charakter logarytmiczny (\xc5\x9bci\xc5\x9blej wyk\xc5\x82adniczy)._NEWLINE_Przewaga uk\xc5\x82adu cyfrowego nad tradycyjnym potencjometrem, polega na braku jakichkolwiek trzask\xc3\xb3w, zak\xc5\x82\xc3\xb3ce\xc5\x84 lub szum\xc3\xb3w charakterystycznych dla potencjometr\xc3\xb3w mechanicznych, szczeg\xc3\xb3lnie tych tanich, o nie najlepszej jako\xc5\x9bci. Ponadto potencjometr cyfrowy zapewnia idealn\xc4\x85 powtarzalno\xc5\x9b\xc4\x87 ustawie\xc5\x84, jednak za cen\xc4\x99 ograniczenia p\xc5\x82ynno\xc5\x9bci regulacji do sko\xc5\x84czonej liczby_NEWLINE_krok\xc3\xb3w._NEWLINE_Uk\xc5\x82ad potencjometru cyfrowego znajduje zastosowanie w sprz\xc4\x99cie audio, takim jak wzmacniacze lub miksery.'