b'\n_START_ARTICLE_\nStocznia Schichaua w Gda\xc5\x84sku\n_START_PARAGRAPH_\nF. Schichau GmbH (niem. Schichau-Werft Danzig) \xe2\x80\x93 stocznia w Gda\xc5\x84sku, funkcjonuj\xc4\x85ca w latach 1891-1945, za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez Ferdinanda Schichaua. By\xc5\x82a jedn\xc4\x85 z najwa\xc5\xbcniejszych stoczni buduj\xc4\x85cych okr\xc4\x99ty w Niemczech. Powstawa\xc5\x82y w niej statki oceaniczne, okr\xc4\x99ty wojenne i wielkie statki pasa\xc5\xbcerskie.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNiemiecki przemys\xc5\x82owiec Ferdinand Schichau (1814-1896) utworzy\xc5\x82 w 1854 stoczni\xc4\x99 w Elbl\xc4\x85gu. Poniewa\xc5\xbc stocznia dobrze prosperowa\xc5\x82a, ale w miar\xc4\x99 rozwoju zak\xc5\x82adu po\xc5\x82o\xc5\xbcenie Elbl\xc4\x85ga nad rzek\xc4\x85 sta\xc5\x82o si\xc4\x99 przeszkod\xc4\x85, tamuj\xc4\x85c\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 budowy wi\xc4\x99kszych statk\xc3\xb3w i okr\xc4\x99t\xc3\xb3w, Schichau zdecydowa\xc5\x82 otworzy\xc4\x87 fili\xc4\x99 swojego przedsi\xc4\x99biorstwa w Gda\xc5\x84sku. 14 lutego 1889 zakupi\xc5\x82 w Gda\xc5\x84sku teren o powierzchni 50 ha, w s\xc4\x85siedztwie Stoczni Cesarskiej i linii kolejowej. Nier\xc3\xb3wny i bagnisty teren wymaga\xc5\x82 niwelacji, podwy\xc5\xbcszenia i umocnienia. W 1890 Schichau przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do budowy zak\xc5\x82adu, kt\xc3\xb3ra sz\xc5\x82a sprawnie. W pierwszym etapie wybudowano dwie pochylnie i basen wyposa\xc5\xbceniowy, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zak\xc5\x82ad si\xc4\x99 rozwin\xc4\x85\xc5\x82. Stocznia kooperowa\xc5\x82a z zak\xc5\x82adem elbl\xc4\x85skim. Ju\xc5\xbc w 1891 wyposa\xc5\xbcono w stoczni kad\xc5\x82ub torpedowca "Pelican" dla Austro-W\xc4\x99gier, zbudowany w Elbl\xc4\x85gu._NEWLINE_Stocznia w Gda\xc5\x84sku oficjalnie rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 w styczniu 1892. Pierwszym okr\xc4\x99tem zbudowanym w niej od pocz\xc4\x85tku by\xc5\x82a korweta "Gefion" dla marynarki Niemiec, zwodowana _NEWLINE_w obecno\xc5\x9bci cesarza Wilhelma II 31 maja 1893._NEWLINE_Stocznia szybko zyska\xc5\x82a liczne zam\xc3\xb3wienia Marynarki Cesarskiej na okr\xc4\x99ty oraz armator\xc3\xb3w prywatnych na du\xc5\xbce statki handlowe. Od 1903 budowano te\xc5\xbc na eksport \xe2\x80\x93 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dla Rosji i pa\xc5\x84stw skandynawskich. Na jej korzy\xc5\x9b\xc4\x87 dzia\xc5\x82a\xc5\x82a tania si\xc5\x82a robocza na wschodzie \xc3\xb3wczesnych Niemiec. W efekcie, przedsi\xc4\x99biorstwo Schichaua sta\xc5\x82o si\xc4\x99 na prze\xc5\x82omie XIX i XX w. najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 niemieck\xc4\x85 stoczni\xc4\x85 prywatn\xc4\x85, obok Germaniawerft Kruppa w Kilonii._NEWLINE_Jako pierwsze du\xc5\xbce okr\xc4\x99ty zbudowano pancerniki "Kaiser Barbarossa" i "Wettin". W 1908 wodowano kr\xc4\x85\xc5\xbcownik lekki "Kolberg", jako pierwszy okr\xc4\x99t nap\xc4\x99dzany turbinami parowymi zbudowanymi przez przedsi\xc4\x99biorstwo Schichaua. W 1915 zwodowano najwi\xc4\x99kszy okr\xc4\x99t tam zbudowany \xe2\x80\x93 drednot "Baden" (wyporno\xc5\x9b\xc4\x87 32.200 ton). W 1917 zwodowano kad\xc5\x82ub jeszcze wi\xc4\x99kszego kr\xc4\x85\xc5\xbcownika liniowego "Graf Spee" (35.300 t), kt\xc3\xb3ry jednak nie zosta\xc5\x82 uko\xc5\x84czony._NEWLINE_W styczniu 1914 przy basenie wyposa\xc5\xbceniowym stoczni stan\xc4\x85\xc5\x82 wielki, charakterystyczny d\xc5\xbawig, zwany m\xc5\x82otowym, o wysoko\xc5\x9bci 60 metr\xc3\xb3w i no\xc5\x9bno\xc5\x9bci 250 ton. Umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82 on przenoszenie na budowany statek du\xc5\xbcych element\xc3\xb3w i sta\xc5\x82 si\xc4\x99 charakterystycznym elementem panoramy miasta. Po zako\xc5\x84czeniu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych na terenie Gda\xc5\x84ska, w marcu 1945, d\xc5\xbawig zosta\xc5\x82 poci\xc4\x99ty przez Rosjan i wywieziony do nieznanego miejsca._NEWLINE_Po I wojnie \xc5\x9bwiatowej stocznia znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 na terenie Wolnego Miasta Gda\xc5\x84ska, co poci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82o zerwanie \xc5\x9bcis\xc5\x82ych wi\xc4\x99zi z zak\xc5\x82adem w Elbl\xc4\x85gu. Zakaz budowy okr\xc4\x99t\xc3\xb3w w Gda\xc5\x84sku oraz upadek rynku rosyjskiego \xc5\xbale wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y na sytuacj\xc4\x99 stoczni, lecz przetrwa\xc5\x82a ona, buduj\xc4\x85c statki handlowe. W 1922 uko\xc5\x84czono dla Wielkiej Brytanii statek pasa\xc5\xbcerski "Columbus", wodowany jeszcze w 1913, b\xc4\x99d\xc4\x85cy najwi\xc4\x99kszym statkiem zbudowanym w Gda\xc5\x84sku (33.526 BRT, s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie jako Homeric. Drugi statek bli\xc5\xbaniaczy, zwodowany w 1922, tak\xc5\xbce pod nazw\xc4\x85 Columbus, by\xc5\x82 przez kilka lat najwi\xc4\x99kszym statkiem niemieckim._NEWLINE_Pod koniec lat 20. produkcja zacz\xc4\x99\xc5\x82a wzrasta\xc4\x87. Z powodu niewykorzystanych jednak w pe\xc5\x82ni mocy, stocznia zajmowa\xc5\x82a si\xc4\x99 te\xc5\xbc remontami. Z powodu zakazu budowy okr\xc4\x99t\xc3\xb3w, budowa\xc5\x82a jedynie pod koniec lat 30. jednostki pomocnicze dla niemieckiej marynarki Kriegsmarine, m.in. okr\xc4\x99ty zaopatrzeniowe._NEWLINE_Po wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej i wcieleniu Gda\xc5\x84ska do Niemiec w 1939, stocznia sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w produkcji okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych. Do czasu zdobycia miasta przez armi\xc4\x99 radzieck\xc4\x85 w stoczni zbudowano 64 U-Booty typu VII i 30 typu XXI (licz\xc4\x85c te, kt\xc3\xb3re zosta\xc5\x82y wcielone do Kriegsmarine)._NEWLINE_Prawdopodobnie stocznia przetrwa\xc5\x82a wojn\xc4\x99 w dobrym stanie, ale potem jej wyposa\xc5\xbcenie zosta\xc5\x82o w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci wywiezione do ZSRR._NEWLINE_Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej Gda\xc5\x84sk zosta\xc5\x82 w\xc5\x82\xc4\x85czony do Polski, jednak dawna stocznia Schichaua zosta\xc5\x82a oficjalnie przekazana Polsce przez Rosjan (bez wyposa\xc5\xbcenia) dopiero 26 lipca 1945. Zosta\xc5\x82a przej\xc4\x99ta przez pa\xc5\x84stwo i po\xc5\x82\xc4\x85czona z s\xc4\x85siaduj\xc4\x85c\xc4\x85 dawn\xc4\x85 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85 Stoczni\xc4\x85 Cesarsk\xc4\x85 w Stoczni\xc4\x99 Gda\xc5\x84sk\xc4\x85. Obecna brama nr 3 Stoczni Gda\xc5\x84skiej jest dawn\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 bram\xc4\x85 Stoczni Schichaua, a tzw. basen Konopnickiej jest pierwszym basenem wyposa\xc5\xbceniowym stoczni Schichaua.'