b'\n_START_ARTICLE_\nDom G\xc5\x82uchego\n_START_PARAGRAPH_\nDom G\xc5\x82uchego (hiszp. Quinta del Sordo lub Quinta de Goya) \xe2\x80\x93 nazwa nieistniej\xc4\x85cej ju\xc5\xbc madryckiej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci nale\xc5\xbc\xc4\x85cej do hiszpa\xc5\x84skiego malarza Francisca Goi (1746\xe2\x80\x931828). Artysta sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w tej rezydencji swoje ostatnie lata w Hiszpanii, zanim z powod\xc3\xb3w politycznych wyemigrowa\xc5\x82 do Francji. Dom sta\xc5\x82 si\xc4\x99 s\xc5\x82awny, gdy\xc5\xbc Goya namalowa\xc5\x82 na jego \xc5\x9bcianach cykl czternastu osobistych, pesymistycznych czarnych obraz\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych interpretacja jest wyzwaniem dla krytyk\xc3\xb3w sztuki. Pod koniec XIX wieku te malowid\xc5\x82a \xc5\x9bcienne zosta\xc5\x82y przeniesione na p\xc5\x82\xc3\xb3tno i przekazane do Muzeum Prado, gdzie obecnie si\xc4\x99 znajduj\xc4\x85. W wyniku ekspansji miasta Dom G\xc5\x82uchego zosta\xc5\x82 wyburzony na pocz\xc4\x85tku XX wieku; na jego miejscu powsta\xc5\x82a stacja kolejowa.\n_START_SECTION_\nLokalizacja\n_START_PARAGRAPH_\nPosiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a po\xc5\x82o\xc5\xbcona na obrze\xc5\xbcach Madrytu, na wzg\xc3\xb3rzu nad prawym brzegiem rzeki Manzanares, ok. 300 m od mostu Puente de Segovia. Znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 na drodze do eremu \xc5\x9bw. Izydora, patrona Madrytu i nieopodal \xc5\x82\xc4\x85ki r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dedykowanej \xc5\x9bwi\xc4\x99temu. Pustelnia oraz \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o \xc5\x9bwi\xc4\x99tego by\xc5\x82y celem popularnych w Hiszpanii pielgrzymek, za\xc5\x9b na \xc5\x82\xc4\x85ce organizowano obchody wspomnienia \xc5\x9bw. Izydora, wa\xc5\xbcne wydarzenie w \xc5\xbcyciu miasta. Obecnie ten teren znajduje si\xc4\x99 w dzielnicy Carabanchel, ograniczony ulicami Caramuel i Juan Tornero._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XIX wieku by\xc5\x82a to praktycznie niezabudowana okolica pe\xc5\x82na sad\xc3\xb3w, gdzieniegdzie znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 pojedyncze domy. W sk\xc5\x82ad posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci Goi wchodzi\xc5\x82 dom i gospodarstwo rolne z 9,5 ha ziemi uprawnej. Opisy posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re przetrwa\xc5\x82y do dzi\xc5\x9b pochodz\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z drugiej po\xc5\x82owy XIX wieku \xe2\x80\x93 okresu po \xc5\x9bmierci artysty. Mowa w nich o dwupi\xc4\x99trowym prostok\xc4\x85tnym domu, w kt\xc3\xb3rego s\xc4\x85siedztwie znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 ogrody, sady i tarasy ze \xc5\xbcwiru i piasku.\n_START_SECTION_\nRezydencja za \xc5\xbcycia Goi\n_START_PARAGRAPH_\nGoya zakupi\xc5\x82 t\xc4\x99 posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 27 lutego 1819 roku za cen\xc4\x99 60\xc2\xa0000 reali (reales de vell\xc3\xb3n). Dom zosta\xc5\x82 wybudowany w 1795 roku przez poprzedniego w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela, adiutanta Anselma Monta\xc3\xb1eza. Monta\xc3\xb1ez cierpia\xc5\x82 na g\xc5\x82uchot\xc4\x99 i chocia\xc5\xbc to do niego odnosi\xc5\x82a si\xc4\x99 nazwa domu, pasowa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do Goi, kt\xc3\xb3ry og\xc5\x82uch\xc5\x82 po przebytej w 1792 roku chorobie. Wdowa po Montaniezie sprzeda\xc5\x82a posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 Pedro Marcelino Blasco, od kt\xc3\xb3rego kupi\xc5\x82 j\xc4\x85 Goya. Decyzja o opuszczeniu miasta przez artyst\xc4\x99 mia\xc5\x82a wiele mo\xc5\xbcliwych przyczyn. Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce Goya wybra\xc5\x82 tak odosobnione miejsce, aby oddali\xc4\x87 si\xc4\x99 od dworu Ferdynanda VII lub by z dala od plotek zamieszka\xc4\x87 ze swoj\xc4\x85 zam\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 kochank\xc4\x85 Leokadi\xc4\x85 Weiss (z domu Zorrilla). Zamieszka\xc5\x82o z nimi r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dwoje dzieci Leokadii \xe2\x80\x93 Guillermo i Rosario, kt\xc3\xb3ra mog\xc5\x82a by\xc4\x87 c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Goi._NEWLINE_Posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 malarza opr\xc3\xb3cz miejsca odpoczynku by\xc5\x82a tak\xc5\xbce gospodarstwem rolnym. Goya zleci\xc5\x82 rozbudowanie domu, powi\xc4\x99kszenie pomieszcze\xc5\x84 dla pracownik\xc3\xb3w zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 ogrodem i rol\xc4\x85, poszerzenie winnicy, wybudowanie norii i postawienie ogrodzenia. W latach 1782\xe2\x80\x931784 powierzchnia budynku mieszkalnego wynosi\xc5\x82a oko\xc5\x82o 1000\xc2\xa0m\xc2\xb2 (po 500\xc2\xa0m\xc2\xb2 parter i pi\xc4\x99tro), boczne skrzyd\xc5\x82o o wymiarach 15 x 5\xc2\xa0m zosta\xc5\x82o prawdopodobnie dodane przez malarza. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc syn Goi, Javier, kt\xc3\xb3ry odziedziczy\xc5\x82 dom, wprowadzi\xc5\x82 r\xc3\xb3\xc5\xbcne zmiany i ulepszenia. Grubo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9bcian wynosi\xc5\x82a ok. 46 cm.\n_START_SECTION_\nPrzygotowania do emigracji\n_START_PARAGRAPH_\nW 1823 roku mia\xc5\x82a miejsce francuska interwencja zbrojna maj\xc4\x85ca na celu przywr\xc3\xb3cenie monarchii w Hiszpanii. Ludwik Antoni Burbon, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Angoul\xc3\xaame przyby\xc5\x82 z Bordeaux do Hiszpanii, by walczy\xc4\x87 przeciw Wellingtonowi i pom\xc3\xb3c swojemu kuzynowi Ferdynandowi VII odzyska\xc4\x87 tron. We wrze\xc5\x9bniu tego samego roku nast\xc4\x85pi\xc5\x82 upadek Kadyksu i uwolnienie hiszpa\xc5\x84skiego kr\xc3\xb3la._NEWLINE_Wobec takiego rozwoju wydarze\xc5\x84 Goya podj\xc4\x85\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 o emigracji i 7 wrze\xc5\x9bnia 1823 roku przekaza\xc5\x82 dom wraz ze znajduj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 w nim malowid\xc5\x82ami \xc5\x9bciennymi swojemu siedemnastoletniemu wnukowi, Mariano. Artysta chcia\xc5\x82 w ten spos\xc3\xb3b ochroni\xc4\x87 posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 przez mo\xc5\xbcliwymi represjami ze strony odradzaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 monarchii absolutnej Ferdynanda VII, kt\xc3\xb3ra prze\xc5\x9bladowa\xc5\x82a profrancuskich kolaborant\xc3\xb3w i libera\xc5\x82\xc3\xb3w. Poniewa\xc5\xbc Mariano by\xc5\x82 niepe\xc5\x82noletni i nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 sam utrzyma\xc4\x87 domu, w rzeczywisto\xc5\x9bci posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 przesz\xc5\x82a na jego ojca Javiera, syna Goi. Fakt, \xc5\xbce Goya nie zapisa\xc5\x82 domu bezpo\xc5\x9brednio swojemu synowi jest jednym z dowod\xc3\xb3w na ich ch\xc5\x82odne i pe\xc5\x82ne nieufno\xc5\x9bci relacje. Po wyje\xc5\xbadzie do Francji w 1824 roku Goya jeszcze dwukrotnie odwiedzi\xc5\x82 Madryt, zawsze zatrzymuj\xc4\x85c si\xc4\x99 w swoim domu.\n_START_SECTION_\nStarsze malowid\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nBadania radiologiczne wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce pod czarnymi obrazami znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 zupe\xc5\x82nie inne malowid\xc5\x82a \xe2\x80\x93 wiejskie scenki z niewielkimi postaciami utrzymane w pastelowej palecie. W przeciwie\xc5\x84stwie do czarnych obraz\xc3\xb3w by\xc5\x82a to tradycyjna dekoracja, kt\xc3\xb3ra pasowa\xc5\x82a do wiejskiej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z tych malowide\xc5\x82 zosta\xc5\x82a ca\xc5\x82kowicie przykryta, ale Goya wykorzysta\xc5\x82 te\xc5\xbc fragmenty istniej\xc4\x85cych wiejskich pejza\xc5\xbcy, m.in. w malowidle B\xc3\xb3jka na kije. Nie jest pewne, czy pierwotne malowid\xc5\x82a o optymistycznym charakterze i \xc5\xbcywej kolorystyce by\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dzie\xc5\x82em Goi. Mo\xc5\xbcliwe, \xc5\xbce kryzys, kt\xc3\xb3ry prze\xc5\xbcywa\xc5\x82 mieszkaj\xc4\x85c w Domu G\xc5\x82uchego, sk\xc5\x82oni\xc5\x82 artyst\xc4\x99 do przemalowania starych obraz\xc3\xb3w i nadania im pesymistycznego wyrazu. Hiszpa\xc5\x84ski historyk sztuki Valeriano Bozal sk\xc5\x82ania si\xc4\x99 ku autorstwu Goi, t\xc5\x82umacz\xc4\x85c, \xc5\xbce artysta nie korzysta\xc5\x82by z fragment\xc3\xb3w malowide\xc5\x82 innego malarza. Brytyjski znawca Goi Nigel Glendinning jest zdania, \xc5\xbce weso\xc5\x82e malowid\xc5\x82a rodzajowe pokrywa\xc5\x82y \xc5\x9bciany domu, zanim zakupi\xc5\x82 go Goya.\n_START_SECTION_\nKolejni w\xc5\x82a\xc5\x9bciciele\n_START_PARAGRAPH_\nW 1830 roku, dwa lata po \xc5\x9bmierci malarza, Mariano przekaza\xc5\x82 dom swojemu ojcu, Javierowi. Po \xc5\x9bmierci Javiera w 1854 roku dom znowu przeszed\xc5\x82 na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 Mariana Goi. Posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 zainteresowa\xc5\x82 si\xc4\x99 wtedy katalo\xc5\x84ski kupiec Narciso Bruguera, kt\xc3\xb3ry zleci\xc5\x82 jej wycen\xc4\x99. Powsta\xc5\x82a wtedy dokumentacja m\xc3\xb3wi o domu o dw\xc3\xb3ch pi\xc4\x99trach podzielonych pi\xc4\x99cioma r\xc3\xb3wnoleg\xc5\x82ymi korytarzami z osobnym pawilonem dla zarz\xc4\x85dcy lub rolnika. Najwa\xc5\xbcniejsze pomieszczenia znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na lewo od wej\xc5\x9bcia._NEWLINE_W 1860 roku lord Rodolphe Coumont kupi\xc5\x82 dom od Mariana. Nast\xc4\x99pnie w 1873 roku posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 odkupi\xc5\x82 baron Emil von Erlanger, kt\xc3\xb3ry zleci\xc5\x82 przeniesienie malowide\xc5\x82 \xc5\x9bciennych na p\xc5\x82\xc3\xb3tno. W 1884 roku posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 (ju\xc5\xbc bez obraz\xc3\xb3w) zakupi\xc5\x82 Hiszpan Carlos Sounier. Ostatecznie Dom G\xc5\x82uchego zosta\xc5\x82 zburzony latem 1909 lub 1913 roku. Z ca\xc5\x82ej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 jedynie fontanna z kamienia, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 odkupi\xc5\x82 duchowny o nazwisku Granada. Na miejscu domu powsta\xc5\x82a stacja kolejowa o nazwie Goya, a po jej wyburzeniu wybudowano osiedle mieszkaniowe.'