b'\n_START_ARTICLE_\nNazim al-Kudsi\n_START_PARAGRAPH_\nNazim al-Kudsi (ur. 14 lutego 1906 w Aleppo, zm. 6 lutego 1998) \xe2\x80\x93 syryjski polityk, prezydent Syrii w latach 1961-1963.\n_START_SECTION_\nWczesna dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nPochodzi\xc5\x82 z Aleppo. Uko\xc5\x84czy\xc5\x82 studia licencjackie w zakresie prawa na Uniwersytecie Damasce\xc5\x84skim, stopie\xc5\x84 magistra uzyska\xc5\x82 na Uniwersytecie Ameryka\xc5\x84skim w Aleppo, za\xc5\x9b doktorat - w Genewie. Po uko\xc5\x84czeniu nauki wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w 1935 do Syrii pod zarz\xc4\x85dem francuskim i przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do najwi\xc4\x99kszej organizacji niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowej, tworzonej przez przedstawicieli elity kupieckiej i w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli ziemskich - Bloku Narodowego. W 1936 wystartowa\xc5\x82 w wyborach do parlamentu syryjskiego z listy Bloku. Uzyska\xc5\x82 mandat i sprawowa\xc5\x82 go do 1939, gdy popad\xc5\x82 w konflikt z przyw\xc3\xb3dcami organizacji, kt\xc3\xb3rych wini\xc5\x82 za nieskuteczne dzia\xc5\x82anie w sprawie sand\xc5\xbcaku Aleksandretty, przekazanego przez francuskie w\xc5\x82adze mandatowe Turcji. Al-Kudsi wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 z Bloku i za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Aleppo w\xc5\x82asn\xc4\x85 organizacj\xc4\x99. W 1943 po raz kolejny wystartowa\xc5\x82 w wyborach parlamentarnych w Syrii i po raz drugi odni\xc3\xb3s\xc5\x82 sukces. Bez powodzenia stara\xc5\x82 si\xc4\x99 uniemo\xc5\xbcliwi\xc4\x87 wyb\xc3\xb3r lidera Bloku Narodowego Szukriego al-Kuwatliego na prezydenta kraju. Po obj\xc4\x99ciu stanowiska w sierpniu 1943 al-Kuwatli mianowa\xc5\x82 al-Kudsiego pierwszym ambasadorem niepodleg\xc5\x82ej Syrii w Stanach Zjednoczonych, co mia\xc5\x82o by\xc4\x87 gestem dobrej woli wobec opozycji. Al-Kudsi od podstaw zorganizowa\xc5\x82 ambasad\xc4\x99 syryjsk\xc4\x85 w Waszyngtonie.\n_START_SECTION_\nLider Partii Ludowej\n_START_PARAGRAPH_\nDo kraju wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w 1947 i razem z innym intelektualist\xc4\x85 z Aleppo, Ruszdim al-Kichij\xc4\x85, utworzy\xc5\x82 Parti\xc4\x99 Ludow\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a by\xc4\x87 przeciwwag\xc4\x85 dla prezydenckiej Partii Narodowej. Do ugrupowania przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 polityk\xc3\xb3w dawnego Bloku Narodowego, inni zachowali lojalno\xc5\x9b\xc4\x87 wobec al-Kuwatlego. Program polityczny al-Kudsiego zak\xc5\x82ada\xc5\x82 zachowanie orientacji prozachodniej, utrzymanie demokratycznego systemu politycznego i zawarcie unii z Irakiem. Wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 rz\xc4\x85dz\xc4\x85cy tym krajem Haszymici wsp\xc3\xb3\xc5\x82finansowali organizacj\xc4\x99, chocia\xc5\xbc jej g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi darczy\xc5\x84cami byli przedstawiciele syryjskich rod\xc3\xb3w kupieckich i w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli ziemskich, zw\xc5\x82aszcza z Aleppo. W roku powrotu do Syrii po raz kolejny uzyska\xc5\x82 mandat deputowanego parlamentarnego z ramienia swojej partii. Uzyskiwa\xc5\x82 reelekcj\xc4\x99 dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej. W tym samym roku rz\xc4\x85d syryjski zosta\xc5\x82 obalony przez zamach stanu Husniego az-Za\xe2\x80\x99ima. Zaproponowa\xc5\x82 on nast\xc4\x99pnie al-Kudsiemu utworzenie gabinetu, ten jednak odm\xc3\xb3wi\xc5\x82, twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce nie b\xc4\x99dzie wspiera\xc5\x82 niedemokratycznych rz\xc4\x85d\xc3\xb3w wojskowych. W rezultacie az-Za\xe2\x80\x99im zdelegalizowa\xc5\x82 Parti\xc4\x99 Ludow\xc4\x85 i nakaza\xc5\x82 uwi\xc4\x99zi\xc4\x87 jej przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99, a nast\xc4\x99pnie przenie\xc5\x9b\xc4\x87 go do aresztu domowego. 14 sierpnia 1949 al-Kudsi odzyska\xc5\x82 wolno\xc5\x9b\xc4\x87 po kolejnym przewrocie, kt\xc3\xb3ry zorganizowa\xc5\x82 zwolennik Haszymid\xc3\xb3w i Partii Ludowej Sami al-Hinnawi. Wojskowy ten przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w Syrii rz\xc4\x85dy cywilne, a al-Kudsiego uczyni\xc5\x82 szefem tymczasowego komitetu rz\xc4\x85dz\xc4\x85cego krajem. Al-Kudsi wszed\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do zgromadzenia opracowuj\xc4\x85cego now\xc4\x85 syryjsk\xc4\x85 konstytucj\xc4\x99. Partia Narodowa zbojkotowa\xc5\x82a wybory do tego cia\xc5\x82a, co sprawi\xc5\x82o, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mandat\xc3\xb3w i misja tworzenia rz\xc4\x85du przypad\xc5\x82a Partii Ludowej. W rz\xc4\x85dzie Haszima al-Atasiego al-Kudsi zosta\xc5\x82 ministrem spraw zagranicznych._NEWLINE_Pe\xc5\x82ni\xc4\x85c to stanowisko, al-Kudsi prowadzi\xc5\x82 rozmowy z irackim regentem Abd al-Ilahem dotycz\xc4\x85ce projektu unii syryjsko-irackiej. W 1950 obaj wypracowali zasady przysz\xc5\x82ego porozumienia, zak\xc5\x82adaj\xc4\x85cego utrzymanie odr\xc4\x99bnych rz\xc4\x85d\xc3\xb3w ka\xc5\xbcdego pa\xc5\x84stwa i uzgadnianie najwa\xc5\xbcniejszych decyzji dotycz\xc4\x85cych polityki, wojskowo\xc5\x9bci, spraw spo\xc5\x82ecznych, kultury i gospodarki. 1 stycznia 1951 al-Kudsi zaprezentowa\xc5\x82 je na posiedzeniu Ligi Pa\xc5\x84stw Arabskich, sugeruj\xc4\x85c, by sta\xc5\x82y si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 utworzenia wsp\xc3\xb3lnego pa\xc5\x84stwa wszystkich Arab\xc3\xb3w._NEWLINE_Od grudnia 1949 kluczowy wp\xc5\x82yw na polityk\xc4\x99 Syrii wywiera\xc5\x82 gen. Adib asz-Sziszakli, kt\xc3\xb3ry dokona\xc5\x82 w tym miesi\xc4\x85cu zamachu stanu. Gdy w ko\xc5\x84cu tego samego miesi\xc4\x85ca prezydent Haszim al-Atasi powierzy\xc5\x82 al-Kudsiemu misj\xc4\x99 tworzenia rz\xc4\x85du, asz-Sziszakli i inni wojskowi wymusi\xc5\x82 na nim zmian\xc4\x99 decyzji. Ostatecznie 4 czerwca 1950 Nazim al-Kudsi utworzy\xc5\x82 jednak gabinet, do kt\xc3\xb3rego powo\xc5\x82a\xc5\x82 bliskiego wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownika asz-Sziszaklego gen. Fauziego as-Silu. Wojskowi uniemo\xc5\xbcliwili kontynuowanie rozm\xc3\xb3w syryjsko-irackich, co sk\xc5\x82oni\xc5\x82o al-Kudsiego do rezygnacji w marcu 1951. W pa\xc5\xbadzierniku 1951 by\xc5\x82y premier zosta\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym syryjskiego parlamentu, jednak ju\xc5\xbc w kolejnym miesi\xc4\x85cu asz-Sziszakli przeprowadzi\xc5\x82 drugi zamach stanu, po kt\xc3\xb3rym pe\xc5\x82ni\xc4\x99 w\xc5\x82adzy przej\xc4\x99\xc5\x82o wojsko. Al-Kudsi ponownie zosta\xc5\x82 uwi\xc4\x99ziony, a nast\xc4\x99pnie przeniesiony do aresztu domowego. By\xc5\x82 jednak w stanie wzi\xc4\x85\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w tworzeniu opozycji przeciwko rz\xc4\x85dom oficer\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ra w 1954 zdo\xc5\x82a\xc5\x82a obali\xc4\x87 asz-Sziszaklego._NEWLINE_W tym samym roku al-Kudsi po raz kolejny uzyska\xc5\x82 mandat deputowanego parlamentarnego, a nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym parlamentu. Przedstawiane przez niego idee unii Syrii z Irakiem nie by\xc5\x82y ju\xc5\xbc jednak odbierane tak pozytywnie, jak przez kilkoma laty. W syryjskim spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie znacznie popularniejsza by\xc5\x82a koncepcja po\xc5\x82\xc4\x85czenia kraju z naserowskim Egiptem. Al-Kudsi przedstawia\xc5\x82 skrajnie odmienny program, wzywaj\xc4\x85c do przyst\xc4\x85pienia pa\xc5\x84stwa do Paktu Bagdadzkiego i zdecydowanego zwi\xc4\x85zania si\xc4\x99 ze Stanami Zjednoczonymi przeciwko ZSRR. 12 pa\xc5\xbadziernika 1957 al-Kudsi zrezygnowa\xc5\x82 z piastowanego stanowiska, przekazuj\xc4\x85c je jednemu z przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w syryjskich socjalist\xc3\xb3w Akramowi al-Hauraniemu. G\xc5\x82osowa\xc5\x82 przeciwko utworzeniu Zjednoczonej Republiki Arabskiej, a gdy do unii egipsko-syryjskiej jednak dosz\xc5\x82o, wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z \xc5\xbcycia politycznego i sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 kolejne trzy lata w rodzinnym Aleppo, nie prowadz\xc4\x85c dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci publicznej.\n_START_SECTION_\n1961-1963\n_START_PARAGRAPH_\nPo zerwaniu unii syryjsko-egipskiej, co nast\xc4\x85pi\xc5\x82o we wrze\xc5\x9bniu 1961, al-Kudsi z powodzeniem wystartowa\xc5\x82 w nowych wyborach parlamentarnych. W grudniu tego samego roku zwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82 w wyborach prezydenckich. Ca\xc5\x82kowicie zmieni\xc5\x82 kierunek syryjskiej polityki zagranicznej, w kt\xc3\xb3rej w latach 1958-1961 dominowa\xc5\x82 panarabizm, staraj\xc4\x85c si\xc4\x99 zawrze\xc4\x87 trwa\xc5\x82y sojusz ze Stanami Zjednoczonymi i niech\xc4\x99tnymi Abdel Naserowi rz\xc4\x85dami Arabii Saudyjskiej, Libanu i Jordanii. Wdro\xc5\xbcy\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc program reprywatyzacji syryjskiej gospodarki i uzyska\xc5\x82 dla kraju kredyty z Banku \xc5\x9awiatowego. Za jego rz\xc4\x85d\xc3\xb3w z armii syryjskiej usuni\xc4\x99to oficer\xc3\xb3w sympatyzuj\xc4\x85cych z naseryzmem oraz z socjalistyczn\xc4\x85 i panarabsk\xc4\x85 parti\xc4\x85 Baas._NEWLINE_Niezadowoleni z rz\xc4\x85dowych ingerencji w armii i odsuwania wojskowych od wsp\xc3\xb3\xc5\x82decydowania o sprawach pa\xc5\x84stwowych oficerowie, pod dow\xc3\xb3dztwem Abd al-Karima an-Nahlawiego, w ko\xc5\x84cu marca 1962 przeprowadzili w Syrii kolejny pucz i aresztowali prezydenta. Ju\xc5\xbc cztery dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej al-Kudsiego uwolni\xc5\x82a lojalna frakcja wojskowych na czele z Abd al-Karimem Zahr ad-Dinem. Prezydent usi\xc5\x82owa\xc5\x82 naprawi\xc4\x87 relacje z Naserem i z syryjskimi socjalistami, powo\xc5\x82uj\xc4\x85c rz\xc4\x85d naserysty Baszira al-Azmy, kt\xc3\xb3ry powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do wdra\xc5\xbcania w kraju zarzuconej w 1961 reformy rolnej, jednak nie zdo\xc5\x82a\xc5\x82 przekona\xc4\x87 do siebie lewicy. 8 marca 1963 Komitet Wojskowy partii Baas z Salahem D\xc5\xbcadidem i Hafizem al-Asadem na czele przeprowadzi\xc5\x82 w kraju zamach stanu, obalaj\xc4\x85c prezydenta. Al-Kudsi zosta\xc5\x82 pozbawiony praw obywatelskich i zmuszony do emigracji. Wyjecha\xc5\x82 do Europy, nast\xc4\x99pnie \xc5\xbcy\xc5\x82 w Libanie i w Jordanii, tam te\xc5\xbc zmar\xc5\x82.'