b'\n_START_ARTICLE_\nAdam Naruszewicz\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nOjcem jego by\xc5\x82 Jerzy Naruszewicz, \xc5\x82owczy pi\xc5\x84ski, matk\xc4\x85 Paulina z Abrahamowicz\xc3\xb3w. Na chrzcie otrzyma\xc5\x82 imiona: Adam Tadeusz (dopiero wiele lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przybra\xc5\x82 jeszcze dodatkowe, trzecie imi\xc4\x99: Stanis\xc5\x82aw). Jako kilkunastoletni ch\xc5\x82opiec straci\xc5\x82 oboje rodzic\xc3\xb3w. W wieku zaledwie 15 lat uko\xc5\x84czy\xc5\x82 szko\xc5\x82\xc4\x99 jezuit\xc3\xb3w w Pi\xc5\x84sku i tam\xc5\xbce (14 sierpnia 1748) wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do ich zakonu. W roku 1748 zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any (prawdopodobnie) na studia do szko\xc5\x82y jezuickiej w Lyonie. Po 10-letnim pobycie za granic\xc4\x85 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do kraju i zosta\xc5\x82 w latach 1754\xe2\x80\x931755 wyk\xc5\x82adowc\xc4\x85 \xc5\x82aciny (odpowiednik obecnego lektora \xe2\x80\x93 w\xc3\xb3wczas najni\xc5\xbcszy stopie\xc5\x84 nauczycielski), gramatyki, a nast\xc4\x99pnie poetyki i retoryki w Akademii Wile\xc5\x84skiej. Jezuici (przed rokiem 1758) przedstawili go Micha\xc5\x82owi F. Czartoryskiemu, kanclerzowi wielkiemu litewskiemu, kt\xc3\xb3ry wzi\xc4\x85\xc5\x82 go pod swoj\xc4\x85 opiek\xc4\x99 i sta\xc5\x82 si\xc4\x99 jego mecenasem. Op\xc5\x82aci\xc5\x82 mu kilkuletni\xc4\x85 podr\xc3\xb3\xc5\xbc po Europie (W\xc5\x82ochy, Niemcy, Hiszpania i Francja \xe2\x80\x93 studia teologiczne w Lyonie od roku 1758), po powrocie z kt\xc3\xb3rej Naruszewicz otrzyma\xc5\x82 na Akademii Wile\xc5\x84skiej katedr\xc4\x99 poetyki, nauki stylu i dziej\xc3\xb3w literatury. W okresie p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 rektora tej uczelni. Z woli zakonu zosta\xc5\x82 przeniesiony do Warszawy i podj\xc4\x85\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady w Collegium Nobilium. Od 1771 by\xc5\x82 redaktorem Zabaw Przyjemnych i Po\xc5\xbcytecznych. Po kasacie zakonu i po\xc5\xbcarze na Nowym Mie\xc5\x9bcie w 1773 znalaz\xc5\x82 schronienie u Aleksandra Sapiehy, w\xc3\xb3wczas hetmana polnego litewskiego i jego \xc5\xbcony Magdaleny._NEWLINE_Prowadzi\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady wymowy i naucza\xc5\x82 geografii i historii w Collegium Nobilium jezuit\xc3\xb3w w Warszawie w latach 1764-1773, by\xc5\x82 prefektem biblioteki i spowiednikiem konwiktor\xc3\xb3w tej uczelni._NEWLINE_By\xc5\x82 bliskim wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikiem kr\xc3\xb3la Stanis\xc5\x82awa Augusta Poniatowskiego, zwolennikiem Konstytucji 3 maja. Z woli kr\xc3\xb3la zosta\xc5\x82 proboszczem w Niemenczynie. Po przyst\xc4\x85pieniu kr\xc3\xb3la do Targowicy zg\xc5\x82osi\xc5\x82 tak\xc5\xbce sw\xc3\xb3j akces do niej, jednak z zastrze\xc5\xbceniem, \xc5\xbce nie b\xc4\x99dzie sprawowa\xc5\x82 jakichkolwiek funkcji publicznych. Pobiera\xc5\x82, sta\xc5\x82\xc4\x85 pensj\xc4\x99 z ambasady rosyjskiej (jurgielt). W 1787 otrzyma\xc5\x82 z ambasady rosyjskiej 500 dukat\xc3\xb3w. Od 1775 by\xc5\x82 biskupem koadiutorem smole\xc5\x84skim (ze stolic\xc4\x85 tytularn\xc4\x85 Emaus), a od listopada 1788 formalnym ordynariuszem diecezji smole\xc5\x84skiej. W listopadzie 1790 zosta\xc5\x82 przeniesiony na biskupstwo \xc5\x82uckie. W 1791 by\xc5\x82 jednym z za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli Zgromadzenia Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Konstytucji Rz\xc4\x85dowej. Jego portret, p\xc4\x99dzla Ludwika Marteau, kr\xc3\xb3l poleci\xc5\x82 zawiesi\xc4\x87 w sali poprzedzaj\xc4\x85cej pok\xc3\xb3j marmurowy na zamku._NEWLINE_W 1781 kr\xc3\xb3l mianowa\xc5\x82 Naruszewicza \xe2\x80\x9eko\xc5\x9bcielnym\xe2\x80\x9d pisarzem wielkim litewskim, funkcj\xc4\x99 \xc5\x9bwieckiego pisarza sprawowa\xc5\x82 Antoni Bazyli Dzieduszycki. B\xc4\x99d\xc4\x85c w latach 1781-1786 sekretarzem Rady Nieustaj\xc4\x85cej otrzyma\xc5\x82 przywilej rozwi\xc4\x85zywania zdaniem swoim r\xc3\xb3wno\xc5\x9bci g\xc5\x82os\xc3\xb3w (in resolvento modo paritatis). W 1787 roku towarzyszy\xc5\x82 kr\xc3\xb3lowi Stanis\xc5\x82awowi Augustowi Poniatowskiemu w czasie spotkania z cesarzow\xc4\x85 Rosji Katarzyn\xc4\x85 II w Kaniowie, kt\xc3\xb3rej ofiarowa\xc5\x82 swoje utwory. Rosjanie w wyniku tego przyznali mu specjalny jurgielt dla literat\xc3\xb3w. W latach 1787 i 1788 otrzymywa\xc5\x82 z kasy rosyjskiej 500 dukat\xc3\xb3w rocznie. Cesarzowa przyzna\xc5\x82a mu pensj\xc4\x99 1500 dukat\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rej Naruszewicz zrzek\xc5\x82 si\xc4\x99 pod koniec 1788 roku, gdy jako biskup smole\xc5\x84ski wszed\xc5\x82 do Senatu. By\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem konfederacji Sejmu Czteroletniego._NEWLINE_W 1775 zosta\xc5\x82 kawalerem Orderu \xc5\x9awi\xc4\x99tego Stanis\xc5\x82awa. W 1783 odznaczony Orderem Or\xc5\x82a Bia\xc5\x82ego, w 1771 otrzyma\xc5\x82 z\xc5\x82oty Medal Merentibus.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87 i upami\xc4\x99tnienie\n_START_PARAGRAPH_\nZmar\xc5\x82 w Janowie Podlaskim i zosta\xc5\x82 pochowany w \xe2\x80\x9eswojej kolegiacie\xe2\x80\x9d, a na skromnym grobie poleci\xc5\x82 umie\xc5\x9bci\xc4\x87 napis: Cor meum et caro mea requiescit in spe (Serce moje i cia\xc5\x82o moje spoczywa w nadziei).\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nPisa\xc5\x82 dzie\xc5\x82a historyczne i wiersze. W jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci dominuje klasycyzm, ale wida\xc4\x87 \xc5\x9blady barokowych sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci do komplikowania form. W 1772 wyda\xc5\x82 drukiem w wydawnictwie Gr\xc3\xb6lla dwa tomy przek\xc5\x82ad\xc3\xb3w dzie\xc5\x82 Tacyta, a w 1773 dwa tomy pie\xc5\x9bni Horacego. By\xc5\x82y to pierwsze wydane drukiem prace Naruszewicza. Trzeci tom dzie\xc5\x82 Tacyta wyda\xc5\x82 w 1776. W 1774 przet\xc5\x82umaczy\xc5\x82 z greckiego pie\xc5\x9bni Anakreonta. Uznanie przynios\xc5\x82o mu napisanie takich dzie\xc5\x82 jak Historia narodu polskiego czy Dzieje prehistoryczne. Tomy od 2 do 7 (ostatniego) Historii narodu polskiego wysz\xc5\x82y z drukarni Gr\xc3\xb6lla w latach 1780 do 1788. Ostatni tom ko\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 za\xc5\x9blubinami Jagie\xc5\x82\xc5\x82y z Jadwig\xc4\x85. Tom pierwszy, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 traktowa\xc4\x87 o czasach przedchrze\xc5\x9bcia\xc5\x84skich, dziejach patryalchalnych jeszcze s\xc5\x82owia\xc5\x84sko-lechickiej rodziny nie zosta\xc5\x82 przez Naruszewicza uko\xc5\x84czony, a nagromadzone przez niego materia\xc5\x82y w tej tematyce uporz\xc4\x85dkowa\xc5\x82o i wyda\xc5\x82o po jego \xc5\x9bmierci Towarzystwo Warszawskie Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk. W 1781 wyda\xc5\x82 dwa tomy \xc5\xbbywot\xc3\xb3w Chodkiewicza._NEWLINE_By\xc5\x82 tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 wszechstronnym, uprawiaj\xc4\x85cym r\xc3\xb3\xc5\xbcne gatunki literackie. Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82y si\xc4\x99 pisane przez niego ody podporz\xc4\x85dkowane celom spo\xc5\x82ecznej dydaktyki. G\xc5\x82osi\xc5\x82 w nich pochwa\xc5\x82\xc4\x99 rozumu, kt\xc3\xb3ry swoj\xc4\x85 tw\xc3\xb3rcz\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x85 pokona wszelkie bariery natury. \xc5\x9awiadectwem jego racjonalistycznych i zarazem niezwykle optymistycznych przekona\xc5\x84 sta\xc5\x82a si\xc4\x99 oda Balon, napisana pod wra\xc5\xbceniem pierwszy raz w Warszawie ogl\xc4\x85danego lotu balonem. Dokona\xc5\x82 tego w roku 1789 francuski aeronauta Jean-Pierre Blanchard wraz z \xc5\xbcon\xc4\x85. To wydarzenie ukazywa\xc5\x82o, zdaniem poety, nieograniczone mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci cz\xc5\x82owieka o\xc5\x9bwieconego, kt\xc3\xb3ry realizuje odwieczne marzenie ludzko\xc5\x9bci, wypowiedziane w micie ikaryjskim. Utw\xc3\xb3r Naruszewicza pe\xc5\x82ni\xc5\x82 zatem, tak charakterystyczn\xc4\x85 dla ca\xc5\x82ej epoki, funkcj\xc4\x99 dydaktyczn\xc4\x85. By\xc5\x82 zach\xc4\x99t\xc4\x85 do zdobywania wiedzy, rozwijania umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci, pokonywania barier, kt\xc3\xb3re wydaj\xc4\x85 si\xc4\x99 niemo\xc5\xbcliwe do prze\xc5\x82amania. Pierwsze wydanie dw\xc3\xb3ch tom\xc3\xb3w jego poezji ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 w 1778._NEWLINE_Wielk\xc4\x85 s\xc5\x82aw\xc4\x99 przynios\xc5\x82y Adamowi Naruszewiczowi satyry. Programowa satyra Naruszewicza nosi tytu\xc5\x82 Wiek zepsuty. Poeta, id\xc4\x85c \xc5\x9bladem my\xc5\x9bli Jean-Jacques\xe2\x80\x99a Rousseau, pot\xc4\x99pia cywilizacj\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra doprowadza wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny mu \xc5\x9bwiat do degeneracji i upadku. Potrzebny jest powr\xc3\xb3t do \xe2\x80\x9ez\xc5\x82otego wieku\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 czas\xc3\xb3w, kiedy ludzie kierowali si\xc4\x99 warto\xc5\x9bciami moralnymi i praktykowali podstawowe cnoty. Idea powrotu \xe2\x80\x9edo \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82\xe2\x80\x9d (ad fontes) ma charakter utopijny. Ta dobra przesz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 nie zostaje czasowo ani geograficznie okre\xc5\x9blona. Wa\xc5\xbcna okazuje si\xc4\x99 tylko jedna my\xc5\x9bl, \xc5\xbce dzi\xc5\x9b jest z\xc5\x82e._NEWLINE_Typowo o\xc5\x9bwieceniow\xc4\x85 satyr\xc4\x85 jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc utw\xc3\xb3r Naruszewicza Chudy literat. Atakuje on duchowy i intelektualny prymitywizm szlachty, kt\xc3\xb3ra, dumna ze swojego sarmackiego rodowodu, nie zna narodowej kultury i literatury. Za lektur\xc4\x99 wystarczaj\xc4\x85 jej kalendarze, recepty na lekarstwa i dewocyjne przepowiednie.'