b'\n_START_ARTICLE_\nLas\xc3\xb3wka wzorzysta\n_START_SECTION_\nOdkrycie\n_START_PARAGRAPH_\nLas\xc3\xb3wka wzorzysta jest jednym z 30 przedstawicieli rodzaju Dendroica. Zosta\xc5\x82a po raz pierwszy zaobserwowana w 1968 przez Cameron i Angel\xc4\x99 Kepler podczas wyprawy maj\xc4\x85cej na celu poznanie dw\xc3\xb3ch innych endemicznych gatunk\xc3\xb3w Puerto Rico \xe2\x80\x93 p\xc5\x82askodziobka kuba\xc5\x84skiego i amazonki portoryka\xc5\x84skiej. 18 maja 1971, przedstawiciel las\xc3\xb3wki zosta\xc5\x82 schwytany w lesie tropikalnym El Yunque, kt\xc3\xb3ry w tym czasie by\xc5\x82 uwa\xc5\xbcany za jedyne \xc5\x9brodowisko jej \xc5\xbcycia. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Kepler i Parkes opisali i nazwali tego przedstawiciela rodzin las\xc3\xb3wek. By\xc5\x82 to pierwszy opisany karaibski gatunek od 1927, i pierwszy opisany gatunek Puerto Rico w XX wieku.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nGrzbiet las\xc3\xb3wki wzorzystej jest czarny z bia\xc5\x82ymi plamami, brzuch bia\xc5\x82y, czarno nakrapiany. Inne cechy gatunku to ciemnobr\xc4\x85zowe oczy, bia\xc5\x82e \xc5\x82aty na uszach i karku, bia\xc5\x82e obw\xc3\xb3dki wok\xc3\xb3\xc5\x82 oczu i dwie bia\xc5\x82e plamy na pi\xc3\xb3rach ogona. U ptaka wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tak\xc5\xbce cechy charakterystyczne dla ca\xc5\x82ego rodzaju Dendroica \xe2\x80\x93 d\xc5\x82ugi dzi\xc3\xb3b, kr\xc3\xb3tkie, okr\xc4\x85g\xc5\x82e skrzyd\xc5\x82a (53,8\xc2\xa0mm d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci). M\xc5\x82ode osobniki r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od rodzic\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 przez pierwszy rok \xc5\xbcycia maj\xc4\x85 szaro-zielony grzbiet i stopniowo liniej\xc4\x85 od lipca do pa\xc5\xbadziernika. Przeci\xc4\x99tna d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82a las\xc3\xb3wki wzorzystej wynosi 12,5 cm, przeci\xc4\x99tna masa cia\xc5\x82a to 8,4 g. Nie wyst\xc4\x99puje dymorfizm p\xc5\x82ciowy._NEWLINE_Las\xc3\xb3wka wzorzysta jest cz\xc4\x99sto mylona z pstroszk\xc4\x85 (Mniotilta varia) gatunkiem zimuj\xc4\x85cym na Puerto Rico od wrze\xc5\x9bnia do pocz\xc4\x85tku maja. G\xc5\x82\xc3\xb3wna fizyczna r\xc3\xb3\xc5\xbcnica to otoczenie oczu ptak\xc3\xb3w. Las\xc3\xb3wka wzorzysta ma niepe\xc5\x82ne bia\xc5\x82e obw\xc3\xb3dki, pstroszka dwa bia\xc5\x82e pasy wok\xc3\xb3\xc5\x82 oczu i bia\xc5\x82\xc4\x85 doln\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 obw\xc3\xb3dki. Inn\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x85 jest czubek g\xc5\x82owy \xe2\x80\x93 u las\xc3\xb3wki wzorzystej czarny, u pstroszki z bia\xc5\x82ym pasem po\xc5\x9brodku.\n_START_SECTION_\nPopulacja i wyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nGdy odkryto gatunek, las\xc3\xb3wka wzorzysta by\xc5\x82a uwa\xc5\xbcana za ptaka zamieszkuj\xc4\x85cego tereny po\xc5\x82o\xc5\xbcone wysoko nad poziomem morza (640 do 1,030 metr\xc3\xb3w), w lesie tropikalnym El Yunque, na wschodzie Portoryko. Drzewa na tym terenie rzadko przekraczaj\xc4\x85 5 metr\xc3\xb3w wysoko\xc5\x9bci, las charakteryzuje si\xc4\x99 sztywnymi, grubymi ga\xc5\x82\xc4\x99ziami, twardymi li\xc5\x9b\xc4\x87mi i g\xc4\x99stym zaro\xc5\x9blem idealnym jako kryj\xc3\xb3wka przed drapie\xc5\xbcnikami. Podczas p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych bada\xc5\x84 odkryto jeszcze trzy populacje w innych lasach na wyspie. Ostatecznie ustalono, \xc5\xbce ptaki te migruj\xc4\x85 czasem w ni\xc5\xbcsze partie lasu nawet do wysoko\xc5\x9bci 370\xe2\x80\x93600 m n.p.m._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 1989 Huragan Hugo uderzy\xc5\x82 w centraln\xc4\x85 i wschodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Portoryko wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85c na trzy spo\xc5\x9br\xc3\xb3d czterech znanych populacji las\xc3\xb3wki wzorzystej. Badania przeprowadzone dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w lesie Toro Negro w centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyspy nie ujawni\xc5\x82y obecno\xc5\x9bci ani jednego osobnika z gatunku. Niedawne badania sugeruj\xc4\x85, \xc5\xbce, z przyczyn dot\xc4\x85d nieznanych, las\xc3\xb3wki na tym terenie wygin\xc4\x99\xc5\x82y. Obecnie co 3\xe2\x80\x934 lata przeprowadzane jest liczenie las\xc3\xb3wek wzorzystych przez portoryka\xc5\x84ski oddzia\xc5\x82 organizacji Breeding Bird Survey. Ostatnia ocena IUCN, wydana w 2000, oblicza populacj\xc4\x99 las\xc3\xb3wki na 600 doros\xc5\x82ych osobnik\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nDieta i zwyczaje\n_START_PARAGRAPH_\nLas\xc3\xb3wka wzorzysta wyst\xc4\x99puje zazwyczaj w najwy\xc5\xbcszych partiach las\xc3\xb3w, gdzie poluje na owady. Zazwyczaj \xc5\xbceruje wsp\xc3\xb3lnie z innymi gatunkami, takimi jak las\xc3\xb3wka pe\xc5\x82zaczkowata, piwik antylski i tanager ubogi. Las\xc3\xb3wka wzorzysta chwyta owady najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej zbieraj\xc4\x85c je z ro\xc5\x9blin, ale tak\xc5\xbce \xc5\x82owi je w locie i (najrzadziej) wygrzebuje z ziemi niczym kurczak._NEWLINE_\xc5\x9apiew i wo\xc5\x82anie las\xc3\xb3wki wzorzystej trudno us\xc5\x82ysze\xc4\x87. Stworzenia te maj\xc4\x85 subtelny g\xc5\x82os, podobny do g\xc5\x82osu cukrzyka, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej spotykanego ptaka Portoryko. \xc5\x9apiew jest seri\xc4\x85 kr\xc3\xb3tkich, szybko wydawanych, raczej niemuzykalnych d\xc5\xbawi\xc4\x99k\xc3\xb3w o zmiennej g\xc5\x82o\xc5\x9bno\xc5\x9bci ko\xc5\x84cz\xc4\x85cych si\xc4\x99 seri\xc4\x85 nieco ni\xc5\xbcszych odg\xc5\x82os\xc3\xb3w. Wo\xc5\x82anie zosta\xc5\x82o opisane jako pojedynczy, kr\xc3\xb3tki, metaliczny d\xc5\xbawi\xc4\x99k._NEWLINE_Las\xc3\xb3wka wzorzysta rozmna\xc5\xbca si\xc4\x99 od marca do czerwca. Oboje rodzice zajmuj\xc4\x85 si\xc4\x99 budow\xc4\x85 gniazda i wychowem piskl\xc4\x85t. Gniazdo jest budowane blisko pnia wewn\xc4\x85trz suchych, opad\xc5\x82ych li\xc5\x9bci drzew, zazwyczaj z rodzaju  Cecropia (materia\xc5\x82 nie u\xc5\xbcywany przez \xc5\xbcaden inny gatunek z rodziny Parulidae), na drzewach Bulbophyllum wadsworthii. Gniazda s\xc4\x85 dobrze ukryte, zlokalizowane na wysoko\xc5\x9bci 1,3 do 7,6 metra nad ziemi\xc4\x85. Ma kszta\xc5\x82t fili\xc5\xbcanki i jest zbudowane z korzeni ga\xc5\x82\xc4\x85zek i suchych li\xc5\x9bci drzew Chusquea abietifolia, B. wadsworthii i Panicum maximum. Wn\xc4\x99trze gniazda jest wymoszczone w\xc5\x82\xc3\xb3knami C. abietifolia, suchymi li\xc5\x9b\xc4\x87mi i inn\xc4\x85 ro\xc5\x9blinn\xc4\x85 materi\xc4\x85. Samice wysiaduj\xc4\x85 2 lub 3 bia\xc5\x82e jajka z czerwono-br\xc4\x85zowymi plamkami. Dieta piskl\xc4\x85t sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z owad\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 doros\xc5\x82ych motyli i ich larw, szara\xc5\x84czak\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nZagro\xc5\xbcenia i ochrona\n_START_PARAGRAPH_\nPrzetrwanie las\xc3\xb3wki wzorzystej jest zagro\xc5\xbcone dwoma czynnikami: drapie\xc5\xbcnikami i zniszczeniem lub zmianami w ich \xc5\x9brodowisku. Zwierz\xc4\x99tami, kt\xc3\xb3re z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 poluj\xc4\x85 na te ptaki s\xc4\x85 \xc5\x82uskopi\xc3\xb3r \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82todzioby (Margarops fuscatus), krogulec zmienny (Accipiter striatus) i wymar\xc5\x82a ju\xc5\xbc na Portoryko wrona antylska (Corvus leucognaphalus). O \xc5\x82owy na las\xc3\xb3wki podejrzewa si\xc4\x99 tak\xc5\xbce dwa rodzime gatunki w\xc4\x99\xc5\xbcy i kilka innych drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w (na podstawie skamienia\xc5\x82o\xc5\x9bci). Gatunki sprowadzone przez cz\xc5\x82owieka, takie jak koty, psy, szczury i gatunek mangustowatych \xe2\x80\x93 Herpestes javanicus stanowi\xc4\x85 tak\xc5\xbce potencjalne zagro\xc5\xbcenie dla jaj las\xc3\xb3wki. Zniszczenie \xc5\x9brodowiska las\xc3\xb3wki wzorzystej mo\xc5\xbce by\xc4\x87 spowodowane zar\xc3\xb3wno przez cz\xc5\x82owieka, jak i przez natur\xc4\x99. Ludzie niszcz\xc4\x85 \xc5\x9brodowisko m.in. poprzez wycink\xc4\x99 las\xc3\xb3w i budow\xc4\x99 szlak\xc3\xb3w komunikacyjnych. Naturalne zniszczenia s\xc4\x85 powodowane przez kl\xc4\x99ski \xc5\xbcywio\xc5\x82owe, takie jak po\xc5\xbcary las\xc3\xb3w i huragany._NEWLINE_W 1982 las\xc3\xb3wka wzorzysta zosta\xc5\x82a umieszczona na li\xc5\x9bcie kandydat\xc3\xb3w do wpisania na federaln\xc4\x85 Ustaw\xc4\x99 o gatunkach zagro\xc5\xbconych. W 2005 grupa naukowc\xc3\xb3w, artyst\xc3\xb3w i ekolog\xc3\xb3w z\xc5\x82o\xc5\xbcyli petycj\xc4\x99 do administracji George\xe2\x80\x99a H.W. Busha z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 o wpisanie 225 gatunk\xc3\xb3w, w\xc5\x82\xc4\x85czanie z las\xc3\xb3wk\xc4\x85 wzorzyst\xc4\x85, do Ustawy o gatunkach zagro\xc5\xbconych. Z tych 225 gatunk\xc3\xb3w jedna trzecia by\xc5\x82a na li\xc5\x9bcie kandydat\xc3\xb3w od 20 lub wi\xc4\x99cej lat, a po\xc5\x82owa od ponad 10 lat. Ostatnie badania ukaza\xc5\x82y tak\xc5\xbce, \xc5\xbce od stworzenia Ustawy o gatunkach zagro\xc5\xbconych w 1973 wygin\xc4\x99\xc5\x82o 114 gatunk\xc3\xb3w \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w USA, wiele z powodu s\xc5\x82abej ochrony \xc5\x9brodowiska \xc5\xbcycia przez rz\xc4\x85d federalny._NEWLINE_IUCN po raz pierwszy okre\xc5\x9bli\xc5\x82o status las\xc3\xb3wki wzorzystej w 1988. Zaliczono j\xc4\x85 wtedy do kategorii ni\xc5\xbcszego ryzyka. W 1994 Zmieniono status na "podwy\xc5\xbcszonego ryzyka", a w 2000 na "gatunek nara\xc5\xbcony". Decyzj\xc4\x99 t\xc4\x99 uzasadniano niewielkim obszarem wyst\xc4\x99powania i ma\xc5\x82\xc4\x85 ilo\xc5\x9bci\xc4\x85 populacji, co mo\xc5\xbce w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci stanowi\xc4\x87 zagro\xc5\xbcenie dla gatunku. Obecnie las\xc3\xb3wka nie jest bezpo\xc5\x9brednio zagro\xc5\xbcona wygini\xc4\x99ciem.'