b'\n_START_ARTICLE_\nEdmund Leach\n_START_PARAGRAPH_\nEdmund Ronald Leach (ur. 1910 w Sidmouth (Anglia), zm. 1989 w Cambridge) \xe2\x80\x93 brytyjski antropolog spo\xc5\x82eczny, przedstawiciel strukturalizmu, g\xc5\x82\xc3\xb3wny adwersarz Claude\xe2\x80\x99a L\xc3\xa9vi-Straussa.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie\n_START_PARAGRAPH_\nEdmund Leach urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 7 Listopada 1910 w Sidmouth (Anglia) jako syn Williama Edmunda Leacha i Mildred Brierley. W rodzinie by\xc5\x82 najm\xc5\x82odszym z tr\xc3\xb3jki dzieci. Jego ojciec by\xc5\x82 w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem i zarz\xc4\x85dc\xc4\x85 plantacji trzciny cukrowej w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Argentynie. Edmund Leach odebra\xc5\x82 wykszta\xc5\x82cenie in\xc5\xbcynierskie. Kszta\xc5\x82ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w kolegium w Marlborough College (Marlborough, hrabstwo Wiltshire). Nast\xc4\x99pnie w latach 1929-1932 studiowa\xc5\x82 matematyk\xc4\x99 i in\xc5\xbcynieri\xc4\x99 w Clare College (Uniwersytet w Cambridge) gdzie nauk\xc4\x99 uko\xc5\x84czy\xc5\x82 z wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniem. Po zako\xc5\x84czeniu nauki w 1933 roku podpisa\xc5\x82 czteroletni kontrakt z wiod\xc4\x85c\xc4\x85 brytyjsk\xc4\x85 firm\xc4\x85 handluj\xc4\x85c\xc4\x85 z Chinami Butterfield and Swire (obecnie Swire Pacific Limited) maj\xc4\x85c\xc4\x85 swoje biuro w Chinach i w latach 1933-1936 pracowa\xc5\x82 tam jako \xe2\x80\x9ein\xc5\xbcynier w biznesie\xe2\x80\x9d. W\xc3\xb3wczas wiele podr\xc3\xb3\xc5\xbcowa\xc5\x82 w tym rejonie \xe2\x80\x93 w ramach podr\xc3\xb3\xc5\xbcy s\xc5\x82u\xc5\xbcbowych odwiedzi\xc5\x82 m.in. Pekin, Szanghaj, Qingdao i Chongqing. W roku 1936 pozna\xc5\x82 w Pekinie, podczas przyj\xc4\x99cia w brytyjskiej ambasadzie, ameryka\xc5\x84skiego psychologa, a z zami\xc5\x82owania antropologa, Kiltona Stewarta, kt\xc3\xb3ry nam\xc3\xb3wi\xc5\x82 Leacha by ten towarzyszy\xc5\x82 mu w podr\xc3\xb3\xc5\xbcy na wysp\xc4\x99 Lan Yu, le\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 na po\xc5\x82udniowy wsch\xc3\xb3d od wyspy Tajwan. W ten spos\xc3\xb3b Leach wracaj\xc4\x85c z Chin zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 i sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 jaki\xc5\x9b czas na wyspie Lan Yu w\xc5\x9br\xc3\xb3d plemienia Yami. Sporz\xc4\x85dza\xc5\x82 zapiski i rysunki Yami. W\xc3\xb3wczas zacz\xc4\x85\xc5\x82 my\xc5\x9ble\xc4\x87 o tym by zosta\xc4\x87 antropologiem. Ostatecznie po up\xc5\x82yni\xc4\x99ciu okresu zapisanego w kontrakcie Leach stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce ma do\xc5\x9b\xc4\x87 atmosfery biznesu i nie chce ju\xc5\xbc d\xc5\x82u\xc5\xbcej zasiada\xc4\x87 w fotelu biura handlowego._NEWLINE_W roku 1937 Edmund Leach wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Londynu. Studiowa\xc5\x82 u nowozelandzkiego antropologa Raymonda Firtha, kt\xc3\xb3ry zapozna\xc5\x82 go m.in. z wyk\xc5\x82adami o ekonomii Bronis\xc5\x82awa Malinowskiego. W ramach studi\xc3\xb3w w roku 1938 wyjecha\xc5\x82 do Iraku by prowadzi\xc4\x87 terenowe badania nad Kurdami, ale z uwagi na napi\xc4\x99t\xc4\x85 sytuacj\xc4\x99 polityczn\xc4\x85 na \xc5\x9bwiecie i sytuacj\xc4\x99 w Iraku zagra\xc5\xbcaj\xc4\x85c\xc4\x85 bezpiecze\xc5\x84stwu musia\xc5\x82 wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Londynu. Napisa\xc5\x82 Mam wiele zdolno\xc5\x9bci do prawie wszystkiego, ale jak dot\xc4\x85d nie uczyni\xc5\x82em z nich \xc5\xbcadnego u\xc5\xbcytku...Wydaje si\xc4\x99, \xc5\xbce jestem wysoce zorganizowan\xc4\x85 aparatur\xc4\x85 umys\xc5\x82ow\xc4\x85, z kt\xc3\xb3rej nikt nie ma \xc5\xbcadnego po\xc5\xbcytku. W roku 1939 za namow\xc4\x85 Noel Stevensona, jednego z uczestnik\xc3\xb3w seminari\xc3\xb3w z antropologii, rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 badania nad Kaczinami na wzg\xc3\xb3rzach Kachin w Birmie, kt\xc3\xb3re przerwa\xc5\x82a II wojna \xc5\x9bwiatowa. Badania te prowadzone na wzg\xc3\xb3rzach Sinlum pomi\xc4\x99dzy pa\xc5\xbadziernikiem 1939 i czerwcem 1940 sta\xc5\x82y si\xc4\x99 potem podstaw\xc4\x85 przygotowanej przez niego rozprawy cho\xc4\x87 podczas jego ucieczki przed nadci\xc4\x85gaj\xc4\x85cymi wojskami Japo\xc5\x84skimi zagin\xc4\x99\xc5\x82o wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 notatek z tych bada\xc5\x84. B\xc4\x99d\xc4\x85c w kontakcie z Noel Stevensonem Leach wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Armii Birmi\xc5\x84skiej, gdzie walczy\xc5\x82 przez kolejny rok, w okupowanej w\xc3\xb3wczas Birmie, przeciwko wojskom japo\xc5\x84skim, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c w podziemiu jako oficer-\xc5\x82\xc4\x85cznik. Osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas stopie\xc5\x84 majora. Pomog\xc5\x82a mu w dzia\xc5\x82aniach wojennych szczeg\xc3\xb3lnie znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 j\xc4\x99zyka nabyta podczas pracy naukowej. W roku 1940 po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Celi\xc4\x99 Joyce \xe2\x80\x93 utalentowan\xc4\x85 malark\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra publikowa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc powie\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 mia\xc5\x82 z ni\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x99 (urodzon\xc4\x85 w 1941 roku) i syna (urodzonego w 1946 roku)._NEWLINE_Po opuszczeniu armii w 1946 roku zosta\xc5\x82 wyk\xc5\x82adowc\xc4\x85 antropologii spo\xc5\x82ecznej w London School of Economics. Tam te\xc5\xbc w roku 1947 obroni\xc5\x82 doktorat z antropologii. W roku 1953 zosta\xc5\x82 profesorem antropologii spo\xc5\x82ecznej na Uniwersytecie w Cambridge W roku 1966 wybrano go rektorem Kings College. W latach 1971-1975 by\xc5\x82 prezesem Kr\xc3\xb3lewskiego Instytutu Antropologii, a od 1972 cz\xc5\x82onkiem Akademii Brytyjskiej, kt\xc3\xb3rej przewodniczy\xc5\x82 od 1975 roku._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d powojennego pokolenia badaczy Edmund Leach wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 arystokratycznym pochodzeniem i przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85 do tradycyjnej wy\xc5\xbcszej klasy \xc5\x9bredniej. W jego \xe2\x80\x9edobrym urodzeniu\xe2\x80\x9d upatrywa\xc4\x87 mo\xc5\xbcna jednej z przyczyn jego \xe2\x80\x9eprogramowego\xe2\x80\x9d obrazoburstwa. Polemiczny charakter i niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 intelektualna prac Leacha by\xc5\x82a wyj\xc4\x85tkowa na tle dokona\xc5\x84 jego koleg\xc3\xb3w. Studenci w Cambridge z czasu studi\xc3\xb3w Leacha niemal bez wyj\xc4\x85tku rekrutowali si\xc4\x99 spo\xc5\x9br\xc3\xb3d absolwent\xc3\xb3w najbardziej presti\xc5\xbcowych szk\xc3\xb3\xc5\x82 prywatnych i nale\xc5\xbceli do elity spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa brytyjskiego. W tym z pozoru konserwatywnym \xc5\x9brodowisku narasta\xc5\x82o niezadowolenie z anachronicznego i niesprawiedliwego porz\xc4\x85dku spo\xc5\x82ecznego, kt\xc3\xb3ry w oczach student\xc3\xb3w symbolizowa\xc5\x82a konserwatywna struktura uniwersytecka. Do\xc5\x9bwiadczenia studenckie Leacha okre\xc5\x9bli\xc5\x82y jego przekonania spo\xc5\x82eczne i polityczne. Do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia pozosta\xc5\x82 libera\xc5\x82em zwalczaj\xc4\x85cym wszelki konserwatyzm i ortodoksj\xc4\x99. Do\xc5\x9bwiadczenia studenckie mog\xc5\x82y te\xc5\xbc wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87 na jego pogl\xc4\x85dy naukowe \xe2\x80\x93 inspirowa\xc4\x87 go do poszukiwania dynamiki spo\xc5\x82ecznej w analizach antropologicznych._NEWLINE_Wiele lat \xc5\xbcy\xc5\x82 z guzem m\xc3\xb3zgu bez uskar\xc5\xbce\xc5\x84 na dolegliwo\xc5\x9bci. Ostatecznie zmar\xc5\x82 na nowotw\xc3\xb3r m\xc3\xb3zgu 6 Stycznia 1989 roku w Cambridge.\n_START_SECTION_\nPublikacje i koncepcje\n_START_PARAGRAPH_\nEdmund Leach \xe2\x80\x9ewychowa\xc5\x82 si\xc4\x99\xe2\x80\x9d w do\xc5\x9b\xc4\x87 ortodoksyjnej tradycji funkcjonalistycznej. Jego nauczycielami byli m.in. Bronis\xc5\x82aw Malinowski i Raymond Firth a wp\xc5\x82yw na rozw\xc3\xb3j jego zainteresowa\xc5\x84 mia\xc5\x82y prace tak\xc5\xbce innych funkcjonalist\xc3\xb3w. W pewnym momencie odszed\xc5\x82 on jednak od funkcjonalizmu (kt\xc3\xb3rego, g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi tw\xc3\xb3rcami byli Bronis\xc5\x82aw Malinowski i \xe2\x80\x93 w swej strukturalistycznej odmianie \xe2\x80\x93 Alfred Radcliffe-Brown a kontynuatorami m.in. Edward Evans-Pritchard i Meyer Fortes) i wprowadzi\xc5\x82 na grunt antropologii brytyjskiej strukturalizm francuski (kt\xc3\xb3rego najbardziej znanym przedstawicielem jest Claude L\xc3\xa9vi-Strauss). Podobnie jak Max Gluckman na sw\xc3\xb3j szczeg\xc3\xb3lny spos\xc3\xb3b przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do odrzucenia na gruncie antropologii brytyjskiej w po\xc5\x82owie XX wieku paradygmatu strukturalno-funkcjonalnego. Z Maxem Gluckmanem \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82o go w badaniach system\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych zainteresowanie problemami zmiany spo\xc5\x82ecznej oraz stosowanie perspektywy diachronicznej. Obu powy\xc5\xbcszych uczonych uznaje si\xc4\x99 niekiedy za prekursor\xc3\xb3w podej\xc5\x9bcia procesualnego, gdy\xc5\xbc obaj zasadniczym przedmiotem swoich bada\xc5\x84 uczynili proces spo\xc5\x82eczny, traktuj\xc4\x85c konflikt, napi\xc4\x99cia i zmiany jako naturalny stan wszelkich zbiorowo\xc5\x9bci ludzkich. Dlatego m\xc3\xb3wi si\xc4\x99 te\xc5\xbc, \xc5\xbce prace Edmunda Leacha mieszcz\xc4\x85 si\xc4\x99 w ramach jednego z \xe2\x80\x9eprocesualistycznych\xe2\x80\x9d odga\xc5\x82\xc4\x99zie\xc5\x84 strukturalizmu._NEWLINE_W swojej krytyce paradygmatu strukturalno-funkcjonalnego przedstawi\xc5\x82 zarzuty, kt\xc3\xb3re dotyczy\xc5\x82y m.in. nieprawid\xc5\x82owo\xc5\x9bci zwi\xc4\x85zanych z b\xc5\x82\xc4\x99dn\xc4\x85 interpretacj\xc4\x85 materia\xc5\x82u empirycznego, nieadekwatno\xc5\x9bci stosowanych poj\xc4\x99\xc4\x87, braku rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia pomi\xc4\x99dzy abstrakcyjnym modelem a rzeczywisto\xc5\x9bci\xc4\x85, etnocentryzmu przyjmowanych za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 oraz schematyzmu stosowanych procedur._NEWLINE_Wyniesionym z tradycji funkcjonalistycznej, stale obecnym elementem w jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci by\xc5\x82a problematyka spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw pierwotnych, w tym r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kwestie dotycz\xc4\x85ce ich organizacji i funkcjonowania._NEWLINE_Zdecydowany sprzeciw wobec rozpowszechnionej tendencji do postrzegania lud\xc3\xb3w pierwotnych jako stabilnych i zr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbconych \xe2\x80\x9eorganizm\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d wyrazi\xc5\x82 Leach ju\xc5\xbc w pracy z 1940 roku Social and Economic Organization of the Rowanduz Kurds. Leach postawi\xc5\x82 tez\xc4\x99 o rozd\xc5\xbawi\xc4\x99ku pomi\xc4\x99dzy modelem a rzeczywisto\xc5\x9bci\xc4\x85 to jest pomi\xc4\x99dzy wyobra\xc5\xbceniami \xe2\x80\x93 abstrakcyjnymi idea\xc5\x82ami, wzorami, normami i warto\xc5\x9bciami opisywanymi przez antropolog\xc3\xb3w jako sta\xc5\x82e a rzeczywistymi stosunkami spo\xc5\x82ecznymi. W tej sprzeczno\xc5\x9bci dopatrywa\xc5\x82 si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 dynamiki i zmian spo\xc5\x82ecznych._NEWLINE_Notatki pozosta\xc5\x82e po badaniach terenowych w Birmie i do\xc5\x9bwiadczenia z okresu jego dzia\xc5\x82a\xc5\x84 militarnych w tym rejonie sta\xc5\x82y si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 pracy z 1954 roku Political Systems of Highland Burma (Systemy polityczne na wy\xc5\xbcynach Birmy). Leach w tej publikacji ponownie rzuci\xc5\x82 wyzwanie teoriom struktury spo\xc5\x82ecznej i zmiany kulturowej opisuj\xc4\x85c Kaczyn\xc3\xb3w z perspektywy strukturalno-procesualnej. Zignorowa\xc5\x82 przedfunkcjonalistyczne opisy jednolitej kultury i organizacji Kaczyn\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce analizy antropologii funkcjonalistycznej (dominujacej w czasie gdy Leach pisa\xc5\x82 t\xc4\x99 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99), kt\xc3\xb3re zak\xc5\x82ada\xc5\x82y stabiln\xc4\x85 r\xc3\xb3wnowag\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85 w obr\xc4\x99bie jednego systemu spo\xc5\x82ecznego._NEWLINE_Kolejn\xc4\x85 wa\xc5\xbcn\xc4\x85 prac\xc4\x85 by\xc5\x82a opublikowana w roku 1961 Pul Eliya, a Village in Ceylon (Pul Eliya, wioska na Cejlonie), w kt\xc3\xb3rej skierowa\xc5\x82 swoj\xc4\x85 uwag\xc4\x99 ku teoriom pokrewie\xc5\x84stwa jako systemom idealnym. Innymi s\xc5\x82owy by\xc5\x82o to wyzwanie rzucone kolejnemu mitowi strukturalnego funkcjonalizmu \xe2\x80\x93 przekonaniu o dominacji stosunk\xc3\xb3w pokrewie\xc5\x84stwa w organizacji spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw pierwotnych. Leach dowodzi\xc5\x82, \xc5\xbce cho\xc4\x87 ideologia grupy bardzo silnie akcentowa\xc5\x82a znaczenie pokrewie\xc5\x84stwa, to jego faktyczny wp\xc5\x82yw na motywacje ludzkich dzia\xc5\x82a\xc5\x84 by\xc5\x82 niewielki. Konkluzja Leacha zmierza\xc5\x82a wi\xc4\x99c w nast\xc4\x99puj\xc4\x85cym kierunku: warunki naturalne i wymagania systemu ekonomicznego stanowi\xc5\x82y rzeczywist\xc4\x85 determinant\xc4\x99 statystycznych zachowa\xc5\x84 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Pul Eliya natomiast stosunki pokrewie\xc5\x84stwa by\xc5\x82y jedynie przejawem ich zewn\xc4\x99trznej racjonalno\xc5\x9bci._NEWLINE_Pogl\xc4\x85dy Edmunda Leacha sta\xc5\x82y si\xc4\x99 zbli\xc5\xbcone do pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w Claude L\xc3\xa9vi-Strauss\xe2\x80\x99a, ale pozostawa\xc5\x82y jednak w pewnej sprzeczno\xc5\x9bci z francuskim strukturalist\xc4\x85 (traktuj\xc4\x85ca o tym ksi\xc4\x85\xc5\xbcka z 1970 roku L\xc3\xa9vi-Strauss zosta\xc5\x82a przet\xc5\x82umaczona na sze\xc5\x9b\xc4\x87 j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w i by\xc5\x82a wydawana wielokrotnie). Strukturalizm L\xc3\xa9vi-Strauss\xe2\x80\x99a podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85cy donios\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 uniwersali\xc3\xb3w kulturowych osadzonych w jedno\xc5\x9bci psychiki ludzkiej rozmija si\xc4\x99 ze strukturalizmem brytyjskim (reprezentowanym m in. przez Edmunda Leacha), kt\xc3\xb3ry k\xc5\x82adzie nacisk zar\xc3\xb3wno na mi\xc4\x99dzykulturowe wsp\xc3\xb3lne cechy struktur spo\xc5\x82ecznych i symbolicznych, jak i na zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanie kulturowe. My\xc5\x9blenie Edmunda Leacha jest dlatego zasadniczo r\xc3\xb3\xc5\xbcne od my\xc5\x9blenia Claude L\xc3\xa9vi-Strauss\xe2\x80\x99a, gdy\xc5\xbc wywody Leacha s\xc4\x85 por\xc3\xb3wnawcze i dotycz\xc4\x85 konkretnych kultur (Przyk\xc5\x82adowo: w Indiach panna m\xc5\x82oda nosi wielokolorowe sari a wdowa bia\xc5\x82e. Na Zachodzie natomiast tradycyjnie panna m\xc5\x82oda ubiera si\xc4\x99 w bia\xc5\x82y str\xc3\xb3j a wdowa w czarny. W ka\xc5\xbcdym z przypadk\xc3\xb3w kolor symbolizuje okre\xc5\x9blone stany czy czynno\xc5\x9bci, ale role kulturowe s\xc4\x85 odmienne) a wywody Claude L\xc3\xa9vi-Strauss\xe2\x80\x99a pomy\xc5\x9blane s\xc4\x85 jako powszechnie obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce. Innymi s\xc5\x82owy Leach odrzuca\xc5\x82 zestawianie fakt\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kontekst\xc3\xb3w kulturowych i krytykowa\xc5\x82 za to C. L\xc3\xa9vi-Straussa._NEWLINE_Edmund Leach zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy innymi rol\xc4\x85 mitu i rytua\xc5\x82u w \xc5\xbcyciu grupowym, a tak\xc5\xbce strukturalistycznym wyja\xc5\x9bnianiem tekst\xc3\xb3w Biblii \xe2\x80\x93 analizowa\xc5\x82 j\xc4\x85 jako rodzaj narracji mitycznej. Wydana w Polsce ksi\xc4\x85\xc5\xbcka Siostra Moj\xc5\xbcesza. Strukturalistyczne interpretacje mitu biblijnego stanowi kontynuacj\xc4\x99 pracy z 1969 roku Genesis as Myth.'