b'\n_START_ARTICLE_\nRyszard Plantagenet (3. ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Yorku)\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo\n_START_PARAGRAPH_\nJego ojcem by\xc5\x82 Ryszard Conisburgh, 3. hrabia Cambridge, m\xc5\x82odszy syn Edmunda Langleya, 1. ksi\xc4\x99cia Yorku, syna Edwarda III. Matk\xc4\x85 Ryszarda by\xc5\x82a Anna Mortimer, c\xc3\xb3rka Rogera Mortimera, 4. hrabiego Marchii, wnuczka Filipy Plantagenet, c\xc3\xb3rki Lionela z Antwerpii, starszego brata 1. ksi\xc4\x99cia Yorku. Ryszard by\xc5\x82 wi\xc4\x99c od strony i matki, i ojca potomkiem Edwarda III, co dawa\xc5\x82o mu powa\xc5\xbcne prawa do angielskiej korony._NEWLINE_Ryszard wcze\xc5\x9bnie zosta\xc5\x82 sierot\xc4\x85. Jego matka zmar\xc5\x82a przy jego narodzinach, za\xc5\x9b ojciec uwik\xc5\x82a\xc5\x82 si\xc4\x99 w spisek przeciw kr\xc3\xb3lowi Henrykowi V i zosta\xc5\x82 \xc5\x9bci\xc4\x99ty w Southampton 5 sierpnia 1415 r., za\xc5\x9b jego w\xc5\x82o\xc5\x9bci skonfiskowane._NEWLINE_25 pa\xc5\xbadziernika 1415 r. pod Azincourt zgin\xc4\x85\xc5\x82 stryj Ryszarda Edmund Norwich, 2. ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Yorku. Edmund by\xc5\x82 bezdzietny, wi\xc4\x99c wszystkie jego tytu\xc5\x82y i posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci przesz\xc5\x82y na Ryszarda, kt\xc3\xb3ry w tym momencie sta\xc5\x82 si\xc4\x99 posiadaczem jednej z najwi\xc4\x99kszych angielskich fortun. Zosta\xc5\x82a ona pomno\xc5\xbcona w 1425 r., kiedy zmar\xc5\x82 bezdzietnie wuj Ryszarda Edmund Mortimer, 5. hrabia Marchii, m\xc5\x82odszy brat matki m\xc5\x82odego ksi\xc4\x99cia Yorku. Ryszard przej\xc4\x85\xc5\x82 wi\xc4\x99c rodowe w\xc5\x82o\xc5\x9bci Mortimer\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 hrabstwa Marchii i Ulsteru, a tak\xc5\xbce ich pretensje do korony (Edmund i jego ojciec byli wyznaczeni przez Ryszarda II na nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w tronu).\n_START_SECTION_\nDorastanie\n_START_PARAGRAPH_\nOpiekunami m\xc5\x82odego Ryszarda zostali Ralph Neville, 1. hrabia Westmoreland i sir Robert Waterton. Ten pierwszy zar\xc4\x99czy\xc5\x82 w 1424 r. Ryszarda ze swoj\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Cecyli\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej \xc5\xbcon\xc4\x85 ksi\xc4\x99cia Yorku. Po \xc5\x9bmierci Westmorelanda w 1425 r. opiek\xc4\x99 nad Ryszardem przej\xc4\x99\xc5\x82a jego \xc5\xbcona Joanna Beaufort._NEWLINE_19 maja 1426 r. Jan Lancaster, 1. ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Bedford, pasowa\xc5\x82 Ryszarda na rycerza. W pa\xc5\xbadzierniku 1429 r. Ryszard po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Cecyli\xc4\x99 Neville. 6 listopada uczestniczy\xc5\x82 w koronacji 5-letniego Henryka VI w Westminsterze na kr\xc3\xb3la Anglii, za\xc5\x9b 16 grudnia 1431 r. w Pary\xc5\xbcu na kr\xc3\xb3la Francji. Wreszcie 12 maja 1432 r. otrzyma\xc5\x82 bezpo\xc5\x9bredni zarz\xc4\x85d nad swymi w\xc5\x82o\xc5\x9bciami, kt\xc3\xb3re koncentrowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w Lincolnshire, Northamptonshire, Yorkshire, Wiltshire, Gloucestershire (odziedziczone pod Edmundzie Norwichu), w Walii i na walijskim pograniczu (odziedziczone po Mortimerach).\n_START_SECTION_\nWe Francji\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszym powa\xc5\xbcnym zadaniem Ryszarda by\xc5\x82o obj\xc4\x99cie w 1436 r. namiestnictwa Francji, kt\xc3\xb3ra coraz bardziej wymyka\xc5\x82a si\xc4\x99 Anglikom z r\xc4\x85k. Po sukcesach Henryka V nie pozosta\xc5\x82o ju\xc5\xbc ani \xc5\x9bladu. Odparcie Anglik\xc3\xb3w spod Orleanu przez Joann\xc4\x99 d\'Arc oznacza\xc5\x82o pocz\xc4\x85tek odwrotu Anglik\xc3\xb3w z zajmowanych teren\xc3\xb3w. Namiestnik, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Bedford, pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 ratowa\xc4\x87 co si\xc4\x99 da z angielskich posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci, ale zmar\xc5\x82 w 1435. Tego samego roku jedyny angielski sojusznik na kontynencie, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Burgundii \xe2\x80\x93 Filip III Dobry, doszed\xc5\x82 do porozumienia z kr\xc3\xb3lem Francji Karolem VII, co zako\xc5\x84czy\xc5\x82o wojn\xc4\x99 domow\xc4\x85, ci\xc4\x85gn\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 od 1407 r._NEWLINE_W 1436 r. Anglicy utracili Pary\xc5\xbc, za\xc5\x9b Ryszard porzuci\xc5\x82 nadziej\xc4\x99 na rozszerzenie posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci angielskich i stara\xc5\x82 si\xc4\x99 ratowa\xc4\x87 co si\xc4\x99 da. Uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 umocni\xc4\x87 angielskie pozycje w Normandii, ale w 1437 r. nieprzychylna mu Rada Regencyjna odwo\xc5\x82a\xc5\x82a go do Anglii._NEWLINE_Kiedy zawiod\xc5\x82y nadzieje na pok\xc3\xb3j z Francj\xc4\x85, York w 1440 r. powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 na kontynent. W 1443 r. York popad\xc5\x82 w konflikt z Janem Beaufort, 1. ksi\xc4\x99ciem Somerset, kt\xc3\xb3ry na polecenie Henryka VI wszcz\xc4\x85\xc5\x82 nieudan\xc4\x85 wojn\xc4\x99 w Gaskonii. Somerset zmar\xc5\x82 nied\xc5\x82ugo p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, ale wzajemna zawi\xc5\x9b\xc4\x87 Ryszarda i Beaufort\xc3\xb3w przetrwa\xc5\x82a._NEWLINE_We Francji Ryszard stara\xc5\x82 si\xc4\x99 unika\xc4\x87 star\xc4\x87 z silniejszym, lepiej wyposa\xc5\xbconym i zorganizowanym przeciwnikiem. Zamiast tego metod\xc4\x85 uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w stara\xc5\x82 si\xc4\x99 utrzyma\xc4\x87 resztki angielskich posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 Normandi\xc4\x99 i Gujenn\xc4\x99 oraz zaprowadzi\xc4\x87 w tych prowincjach \xc5\x82ad i porz\xc4\x85dek.\n_START_SECTION_\nNamiestnik Irlandii\n_START_PARAGRAPH_\nW 1445 r. up\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 termin Ryszardowego namiestnictwa we Francji i ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Yorku wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Anglii, by zda\xc4\x87 relacj\xc4\x99 ze swojej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci. Mimo oczywistych sukces\xc3\xb3w Rada Regencyjna, sprawuj\xc4\x85ca w\xc5\x82adz\xc4\x99 w imieniu pogr\xc4\x85\xc5\xbcaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 w ob\xc5\x82\xc4\x99dzie kr\xc3\xb3la Henryka VI i zdominowana przez wrogich Ryszardowi Beaufort\xc3\xb3w i de la Pole\'\xc3\xb3w, nie przed\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a Ryszardowi czasu sprawowania urz\xc4\x99du namiestnika. Zamiast niego do Francji wys\xc5\x82any zosta\xc5\x82 Edmund Beaufort, 2. ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Somerset, brat Jana, 1. ksi\xc4\x99cia Somerset._NEWLINE_Do 1447 r. Ryszard uczestniczy\xc5\x82 w posiedzeniach Rady i zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 administracj\xc4\x85 swoich walijskich w\xc5\x82o\xc5\x9bci. W 1445 r. znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w orszaku powitalnym Ma\xc5\x82gorzaty Andegawe\xc5\x84skiej, \xc5\xbcony Henryka VI. Kr\xc3\xb3lowa ca\xc5\x82kowicie zdominowa\xc5\x82a swojego m\xc4\x99\xc5\xbca i darzy\xc5\x82a swoimi \xc5\x82askami g\xc5\x82\xc3\xb3wnych wrog\xc3\xb3w Ryszarda \xe2\x80\x93 2. ksi\xc4\x99cia Somerset i Williama de la Pole\'a, 1. ksi\xc4\x99cia Suffolk._NEWLINE_W 1447 r. Ryszard zosta\xc5\x82 mianowany Lordem Namiestnikiem Irlandii, lecz na wysp\xc4\x99 przyby\xc5\x82 dopiero w 1449 r. Swoj\xc4\x85 rozumn\xc4\x85 i taktown\xc4\x85 polityk\xc4\x85 uspokoi\xc5\x82 t\xc4\x85 burz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 prowincj\xc4\x99 i uczyni\xc5\x82 z niej najwierniejszy bastion rodu York\xc3\xb3w, a wierno\xc5\x9b\xc4\x87 Irlandczyk\xc3\xb3w wobec nich przetrwa upadek jego rodu.\n_START_SECTION_\nNa czele opozycji\n_START_PARAGRAPH_\nTymczasem \xc5\xbale si\xc4\x99 dzia\xc5\x82o w Kr\xc3\xb3lestwie Anglii, kt\xc3\xb3re pogr\xc4\x85\xc5\xbca\xc5\x82o si\xc4\x99 coraz bardziej w chaosie. W 1450 r. zlinczowany zosta\xc5\x82 biskup Chichester i Lord Tajnej Piecz\xc4\x99ci Adam Moleyns. W wyniku nieudolnej polityki we Francji Anglicy utracili Normandi\xc4\x99 i wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 Gujenny. Sprawuj\xc4\x85cy faktyczn\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 w kraju ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Suffolk traci\xc5\x82 grunt pod nogami. Ulica domaga\xc5\x82a si\xc4\x99 g\xc5\x82owy ksi\xc4\x99cia. Kr\xc3\xb3l Henryk ugi\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 i skaza\xc5\x82 Suffolka na wygnanie. Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 nie ujecha\xc5\x82 daleko. Pojmany przez swych przeciwnik\xc3\xb3w w Dover zosta\xc5\x82 \xc5\x9bci\xc4\x99ty zardzewia\xc5\x82ym mieczem._NEWLINE_W czerwcu 1450 r. w Kencie wybuch\xc5\x82a rebelia pod wodz\xc4\x85 Jacka Cade\'a. Buntownicy zdobyli Londyn i zabili Jamesa Fiennesa, 1. barona Saye i Sele, a tak\xc5\xbce Lorda Wielkiego Skarbnika. W takiej sytuacji 7 wrze\xc5\x9bnia York powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 z Irlandii i przyby\xc5\x82 do Londynu 27 wrze\xc5\x9bnia. Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Somerset zosta\xc5\x82 osadzony w Tower, za\xc5\x9b Rada zdominowana przez zwolennik\xc3\xb3w Ryszarda._NEWLINE_Ryszard obieca\xc5\x82 napraw\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa i s\xc4\x85d nad winnymi utraty p\xc3\xb3\xc5\x82nocnofrancuskich posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci. Jednak kr\xc3\xb3lowa Ma\xc5\x82gorzata skorzysta\xc5\x82a ze swojego wp\xc5\x82ywu na Henryka i wymog\xc5\x82a na nim uwolnienie ksi\xc4\x99cia Somerset, kt\xc3\xb3ry natychmiast zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any do Francji. Ryszard zacz\xc4\x85\xc5\x82 traci\xc4\x87 grunt pod nogami i zrezygnowa\xc5\x82 z w\xc5\x82adzy i wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 do swych walijskich posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci._NEWLINE_W 1452 r. York za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82 od Henryka, by ten og\xc5\x82osi\xc5\x82 go swoim nast\xc4\x99pc\xc4\x85 i pojecha\xc5\x82 do Londynu. Bramy miasta zasta\xc5\x82 jednak zamkni\xc4\x99te. Otoczony przez przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85ce si\xc5\x82y kr\xc3\xb3lewskie w Dartford Ryszard musia\xc5\x82 p\xc3\xb3j\xc5\x9b\xc4\x87 na ugod\xc4\x99 z kr\xc3\xb3lem, potem zosta\xc5\x82 odwieziony do Londynu i zamkni\xc4\x99ty tam w areszcie domowym._NEWLINE_Wydawa\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce nic nie pomo\xc5\xbce Ryszardowi, kt\xc3\xb3ry utraci\xc5\x82 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 swojej pot\xc4\x99gi i znaczenia. Henryk pozby\xc5\x82 si\xc4\x99 z rady stronnik\xc3\xb3w Yorka, za\xc5\x9b kr\xc3\xb3lowa Ma\xc5\x82gorzata zasz\xc5\x82a w ci\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 (ma\xc5\x82o prawdopodobne, \xc5\xbce z Henrykiem. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bni jako potencjalnych ojc\xc3\xb3w wymieniali ksi\xc4\x99cia Somerset i Thomasa Clifforda, 8. barona Clifford, natomiast sam Henryk twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce jest to dziecko Ducha \xc5\x9awi\xc4\x99tego). We Francji uda\xc5\x82o si\xc4\x99 Anglikom odzyska\xc4\x87 Gaskoni\xc4\x99. Jednak, jak to cz\xc4\x99sto zdarza\xc5\x82o si\xc4\x99 w \xc5\xbcyciu Ryszarda, fortuna jeszcze raz zatoczy\xc5\x82a ko\xc5\x82o.\n_START_SECTION_\nLord Protektor\n_START_PARAGRAPH_\nLatem 1453 r. "skutkiem nag\xc5\x82ego i bezpodstawnego przestrachu" kr\xc3\xb3l Henryk popad\xc5\x82 w ob\xc5\x82\xc4\x99d i nie spos\xc3\xb3b si\xc4\x99 by\xc5\x82o z nim porozumie\xc4\x87. Nied\xc5\x82ugo wcze\xc5\x9bniej przysz\xc5\x82y wie\xc5\x9bci o mia\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85cej kl\xc4\x99sce pod Castillon, kt\xc3\xb3ra oznacza\xc5\x82a kres angielskiej w\xc5\x82adzy w Gaskonii. Stronnicy Ryszarda w Radzie zg\xc5\x82osili jego kandydatur\xc4\x99 na Lorda Protektora Kr\xc3\xb3lestwa, mimo sprzeciw\xc3\xb3w Somerseta i kr\xc3\xb3lowej, kandydatura Yorka przesz\xc5\x82a, Somerset natomiast znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w Tower._NEWLINE_"Je\xc5\x9bli szale\xc5\x84stwo Henryka by\xc5\x82o tragedi\xc4\x85, jego powr\xc3\xb3t do zdrowia by\xc5\x82 katastrof\xc4\x85". W 1454 r. Henryk wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do r\xc3\xb3wnowagi umys\xc5\x82owej na tyle, by da\xc4\x87 si\xc4\x99 przekona\xc4\x87 \xc5\xbconie o szkodliwo\xc5\x9bci dzia\xc5\x82a Lorda Protektora. Somerset wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do \xc5\x82ask, za\xc5\x9b Ryszard i jego stronnicy ponownie usun\xc4\x99li si\xc4\x99 w cie\xc5\x84, jednak nie na d\xc5\x82ugo.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tek wojny\n_START_PARAGRAPH_\nWiosn\xc4\x85 Ryszard wraz ze swoimi dwoma stronnikami Richardem Neville\'em, 5. hrabi\xc4\x85 Salisbury i drugim Richardem Neville\'em, 16. hrabi\xc4\x85 Warwick, zebrali swoj\xc4\x85 armi\xc4\x99 w Leicester. Naprzeciw nim ruszy\xc5\x82 Somerset z armi\xc4\x85 kr\xc3\xb3lewsk\xc4\x85. 22 maja 1455 r. pod St Albans dosz\xc5\x82o do starcia obu armii zako\xc5\x84czonego kl\xc4\x99sk\xc4\x85 wojsk lancasterskich, niewol\xc4\x85 kr\xc3\xb3la Henryka i \xc5\x9bmierci\xc4\x85 Somerseta, Clifforda i Henry\'ego Percy\'ego, 2. hrabiego Northumberlandu._NEWLINE_Kr\xc3\xb3l Henryk zosta\xc5\x82 osadzony w areszcie domowym, za\xc5\x9b Ryszard przyj\xc4\x85\xc5\x82 tytu\xc5\x82 Konetabla Anglii, za\xc5\x9b po kolejnym nawrocie ob\xc5\x82\xc4\x99du Henryka \xe2\x80\x93 Lorda Protektora. W czerwcu 1456 r. wyprawi\xc5\x82 si\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc, by odeprze\xc4\x87 atak kr\xc3\xb3la Szkocji Jakuba II. Tymczasem wroga Ryszardowi kr\xc3\xb3lowa Ma\xc5\x82gorzata odzyska\xc5\x82a sw\xc3\xb3j przemo\xc5\xbcny wp\xc5\x82yw na kr\xc3\xb3la. Kr\xc3\xb3lowa nienawidzi\xc5\x82a ksi\xc4\x99cia Yorku, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 konkurentem dla jej syna Edwarda, ksi\xc4\x99cia Walii (urodzonego w 1453 r.) w drodze po koron\xc4\x99._NEWLINE_Stronnik\xc3\xb3w Ma\xc5\x82gorzata znalaz\xc5\x82a na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, w rodzie Percych, od lat sk\xc5\x82\xc3\xb3conych z popieraj\xc4\x85cymi Ryszarda Neville\'ami. Mozolne budowanie pro-lancasterskiego stronnictwa op\xc5\x82aci\xc5\x82o si\xc4\x99. Na zebraniu Rady w Coventry, w czerwcu 1459 r. stronnicy ksi\xc4\x99cia Yorku znale\xc5\xbali si\xc4\x99 w mniejszo\xc5\x9bci. York i Salisbury, obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 aresztowania opu\xc5\x9bcili Coventry i rozpocz\xc4\x99li zbieranie wojsk. Z Francji powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 mianowany w 1455 r. Kapitanem Calais (jedynej \xc3\xb3wczesnej angielskiej enklawy na kontynencie), hrabia Warwick z wojskiem. Wojna domowa zosta\xc5\x82a wznowiona.\n_START_SECTION_\nKaprysy fortuny\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tkowo wojna toczy\xc5\x82a si\xc4\x99 po my\xc5\x9bli yorkist\xc3\xb3w. 23 wrze\xc5\x9bnia 1459 r. pod Blore Heath, hrabia Salisbury, dzi\xc4\x99ki dezercji cz\xc4\x99\xc5\x9bci oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w lancasterskich, pokona\xc5\x82 stronnik\xc3\xb3w kr\xc3\xb3lowej, a ich dow\xc3\xb3dca, James Touchet, lord Audley, zgin\xc4\x85\xc5\x82. York tymczasem kierowa\xc5\x82 si\xc4\x99 ze swoim wojskiem do zamku Ludlow w Marchiach Walijskich. 12 pa\xc5\xbadziernika napotka\xc5\x82 si\xc5\x82y kr\xc3\xb3lewskie pod Ludford Bridge. Powt\xc3\xb3rzy\xc5\x82 si\xc4\x99 tam scenariusz spod Blore Heath, z tym \xc5\xbce zdradzi\xc5\x82 wspieraj\xc4\x85cy Ryszarda kontyngent z Calais. Bitwa zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 wielkim zwyci\xc4\x99stwem Lancaster\xc3\xb3w. Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Yorku uciek\xc5\x82 do Irlandii, Warwick, Salisbury i hrabia Marchii (najstarszy syn Ryszarda, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy Edward IV) do Calais. \xc5\xbbona Ryszarda, Cecylia, wraz z najm\xc5\x82odszymi dzie\xc4\x87mi zosta\xc5\x82a uwi\xc4\x99ziona w Ludlow._NEWLINE_Dzia\xc5\x82ania Yorka jako namiestnika Irlandii przed 10 laty op\xc5\x82aci\xc5\x82y si\xc4\x99 sowicie, gdy\xc5\xbc irlandzki Parlament popar\xc5\x82 Ryszarda. Tymczasem Warwick i Salisbury zorganizowali armi\xc4\x99, i w czerwcu 1460 r. wyl\xc4\x85dowali w Anglii. Wkr\xc3\xb3tce z Irlandii powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 Ryszard, kt\xc3\xb3ry po przybyciu do Londynu (10 pa\xc5\xbadziernika 1460) za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82 korony dla siebie, jako potomka Lionela z Antwerpii, 1. ksi\xc4\x99cia Clarence, drugiego syna Edwarda III i starszego brata Jana z Gandawy, 1. ksi\xc4\x99cia Lancaster, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 przodkiem dynastii Lancaster\xc3\xb3w._NEWLINE_Wcze\xc5\x9bniej, bo 10 lipca 1460 r. Warwick pokona\xc5\x82 si\xc5\x82y Lancaster\xc3\xb3w pod Northampton. Kr\xc3\xb3l Henryk dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do niewoli, za\xc5\x9b broni\xc4\x85cy go do ostatka ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Buckingham i hrabia Shrewsbury, zgin\xc4\x99li. Zwo\xc5\x82any w pa\xc5\xbadzierniku Parlament da\xc5\x82 Yorkowi nieograniczone uprawnienia do rz\xc4\x85dzenia krajem._NEWLINE_Tymczasem Ma\xc5\x82gorzata zbiera\xc5\x82a now\xc4\x85 armi\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy. Ryszard, wraz z Salisburym i swoim m\xc5\x82odszym synem Edmundem, hrabi\xc4\x85 Rutland wyruszy\xc5\x82 naprzeciw Lancasterom. 30 grudnia 1460 r. pod Wakefield w zachodnim Yorkshire dosz\xc5\x82o do bitwy, kt\xc3\xb3ra zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 straszliw\xc4\x85 kl\xc4\x99sk\xc4\x85 wojsk ksi\xc4\x99cia Yorku. Sam ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 zgin\xc4\x85\xc5\x82 na polu bitwy. Hrabia Rutland ratowa\xc5\x82 si\xc4\x99 ucieczk\xc4\x85, ale zosta\xc5\x82 do\xc5\x9bcigni\xc4\x99ty przez m\xc5\x82odego barona Clifford i zabity. M\xc5\x82ody Clifford pom\xc5\x9bci\xc5\x82 w ten spos\xc3\xb3b ojca, kt\xc3\xb3ry zgin\xc4\x85\xc5\x82 w bitwie z ojcem Edmunda pod St Albans. Salisbury zosta\xc5\x82 pojmany i \xc5\x9bci\xc4\x99ty nast\xc4\x99pnego dnia._NEWLINE_Cia\xc5\x82o ksi\xc4\x99cia Yorku zosta\xc5\x82o pochowane w zamku Pontefract, za\xc5\x9b jego g\xc5\x82ow\xc4\x99 nabito na pik\xc4\x99 i obnoszono w\xc5\x9br\xc3\xb3d lancasterskiej armii. Zosta\xc5\x82a ona p\xc3\xb3\xc5\xbaniej pochowana w ko\xc5\x9bciele w Fotheringhay._NEWLINE_Wojna domowa trwa\xc5\x82a jeszcze przez wiele lat. Wprawdzie Edward, hrabia March w 1461 r. zdoby\xc5\x82 koron\xc4\x99 jako Edward IV, ale walki mi\xc4\x99dzy stronnikami Lancaster\xc3\xb3w i York\xc3\xb3w trwa\xc5\x82y a\xc5\xbc do ko\xc5\x84ca XV wieku.'