b'\n_START_ARTICLE_\nLuigi Cherubini\n_START_PARAGRAPH_\nLuigi Cherubini (ur. 8 wrze\xc5\x9bnia lub 14 wrze\xc5\x9bnia 1760 we Florencji, zm. 15 marca 1842 w Pary\xc5\xbcu) \xe2\x80\x93 w\xc5\x82oski kompozytor, znany przede wszystkim z tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci operowej i religijnej.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszym nauczycielem Cherubiniego by\xc5\x82 jego ojciec, klawesynista we florenckim Teatro della Pergola, nast\xc4\x99pnie uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 u Bartolomea i Alessandra Felicich. Odby\xc5\x82 studia u Sartiego w Bolonii. W czasie studi\xc3\xb3w komponowa\xc5\x82 muzyk\xc4\x99 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85. Pierwsz\xc4\x85 oper\xc4\x99 Quinto Fabio wystawi\xc5\x82 bez powodzenia w 1780. W kolejnych latach skomponowa\xc5\x82 kolejnych 9 oper, wystawionych w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych w\xc5\x82oskich teatrach. W 1785 otrzyma\xc5\x82 stanowisko nadwornego kompozytora kr\xc3\xb3lewskiego w Londynie, gdzie wystawi\xc5\x82 kolejne swoje dzie\xc5\x82a. W 1787 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Pary\xc5\xbca, z kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 zwi\xc4\x85zany do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia. W tym czasie zmieni\xc5\x82 styl komponowanych oper z w\xc5\x82oskiego na francuski; ju\xc5\xbc pierwsza skomponowana dla Pary\xc5\xbca opera D\xc3\xa9mophoon nale\xc5\xbca\xc5\x82a do gatunku op\xc3\xa9ra comique, kt\xc3\xb3remu pozosta\xc5\x82 wierny do ko\xc5\x84ca tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci. W 1806 odwiedzi\xc5\x82 Wiede\xc5\x84 w zwi\xc4\x85zku z prapremier\xc4\x85 skomponowanej na zam\xc3\xb3wienie tamtejszej opery Faniski, poznaj\xc4\x85c Haydna i Beethovena, kt\xc3\xb3rzy cenili jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87. Od 1822 by\xc5\x82 dyrektorem Konserwatorium Paryskiego. Komponowanie oper zarzuci\xc5\x82 po niepowodzeniu Ali-Baby w 1833; zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas ku muzyce religijnej i kameralnej. Ostatnim znacz\xc4\x85cym utworem Cherubiniego, skomponowanym w 1836, by\xc5\x82o Requiem d-moll. Zosta\xc5\x82 pochowany na paryskim cmentarzu P\xc3\xa8re-Lachaise.\n_START_SECTION_\nZnaczenie\n_START_PARAGRAPH_\nCherubini przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 znacz\xc4\x85co do rozwoju muzyki francuskiej, zw\xc5\x82aszcza gatunku op\xc3\xa9ra comique. Jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 znalaz\xc5\x82a uznanie Haydna, kt\xc3\xb3ry nazywa\xc5\x82 go \xe2\x80\x9eswoim drogim synem\xe2\x80\x9d i Beethovena, kt\xc3\xb3ry uwa\xc5\xbca\xc5\x82 go za \xe2\x80\x9epierwszego spo\xc5\x9br\xc3\xb3d wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych\xe2\x80\x9d. Opera Cherubiniego Lodo\xc3\xafska wywar\xc5\x82a wp\xc5\x82yw na Fidelia Beethovena. Dzie\xc5\x82a Cherubiniego popad\xc5\x82y szybko w zapomnienie i tylko nieliczne z nich (Lodo\xc3\xafska, Dwa dni, Medea) pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na scenach operowych wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie. Medea wystawiana by\xc5\x82a od po\xc5\x82owy XIX w. w wersji ze \xc5\x9bpiewanymi recytatywami, dopisanymi w stylu wagnerowskim przez Franza Paula Lachnera lub w wersji w\xc5\x82oskiej, z recytatywami Luigiego Arditiego. W XX w. powsta\xc5\x82a kolejna przer\xc3\xb3bka opery \xe2\x80\x93 recytatywy Lachnera opatrzono tekstem w\xc5\x82oskim. W takiej wersji \xc5\x9bpiewa\xc5\x82a parti\xc4\x99 Medei Maria Callas, przywracaj\xc4\x85c utw\xc3\xb3r scenie i tworz\xc4\x85c jedn\xc4\x85 z najwa\xc5\xbcniejszych kreacji w swojej karierze. Oryginaln\xc4\x85 wersj\xc4\x99 Medei wystawiono w XX w. po raz pierwszy dopiero w 1995, na festiwalu Martina Franca.'