b'\n_START_ARTICLE_\nHistoria Polski (1795\xe2\x80\x931831)\n_START_SECTION_\nLosy Polak\xc3\xb3w po upadku pa\xc5\x84stwa polskiego\n_START_PARAGRAPH_\nPolacy, w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich ludzie zwi\xc4\x85zani z powstaniem, musieli opu\xc5\x9bci\xc4\x87 kraj b\xc4\x85d\xc5\xba zostali aresztowani. G\xc5\x82\xc3\xb3wne o\xc5\x9brodki emigracji popowstaniowej to Szwecja, Turcja, W\xc5\x82ochy oraz Francja. Przyw\xc3\xb3dcy powstania (Tadeusz Ko\xc5\x9bciuszko, Julian Ursyn Niemcewicz, Ignacy Potocki, Ignacy Wyssogota Zakrzewski, Andrzej Kapostas, Jan Kili\xc5\x84ski i Stanis\xc5\x82aw Fiszer) trafili do twierdzy Pietropaw\xc5\x82owskiej w Petersburgu. \xc5\xbbo\xc5\x82nierze powsta\xc5\x84czy zostali wcieleni do wojska rosyjskiego. Wielu z nich trafi\xc5\x82o te\xc5\xbc na Syberi\xc4\x99 (np. Ignacy Dzia\xc5\x82y\xc5\x84ski) lub Kamczatk\xc4\x99 (np. Ignacy Kope\xc4\x87). Hugo Ko\xc5\x82\xc5\x82\xc4\x85taj i J\xc3\xb3zef Zaj\xc4\x85czek zostali osadzeni przez Austriak\xc3\xb3w w twierdzy w O\xc5\x82omu\xc5\x84cu. Wi\xc4\x99zieni byli tak\xc5\xbce Stanis\xc5\x82aw Ma\xc5\x82achowski, genera\xc5\x82 Antoni Madali\xc5\x84ski oraz J\xc3\xb3zef Niemojewski. Na wolno\xc5\x9bci zosta\xc5\x82 Jan Henryk D\xc4\x85browski pr\xc3\xb3buj\xc4\x85cy przekona\xc4\x87 Fryderyka Wilhelma II do utworzenia pa\xc5\x84stwa polsko-pruskiego z cz\xc5\x82onkiem dynastii Hohenzollern na czele. Wskutek niepowodzenia tych rozm\xc3\xb3w do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do polskiej emigracji w Pary\xc5\xbcu. Z kolei bratanek ostatniego kr\xc3\xb3la Polski J\xc3\xb3zef Poniatowski zosta\xc5\x82 w Warszawie, gdzie zamieszka\xc5\x82 w Pa\xc5\x82acu pod Blach\xc4\x85, prowadz\xc4\x85c hulaszcze \xc5\xbcycie. Na emigracji w Pary\xc5\xbcu przebywali J\xc3\xb3zef Wybicki, Franciszek Barss, J\xc3\xb3zef Wielhorski oraz J\xc3\xb3zef Su\xc5\x82kowski, adiutant Napoleona. We W\xc5\x82oszech byli Micha\xc5\x82 Ogi\xc5\x84ski, Stanis\xc5\x82aw Mokronowski i Franciszek Ksawery Dmochowski. Polacy utworzyli dwa o\xc5\x9brodki emigracyjne: Agencj\xc4\x99 i Deputacj\xc4\x99. Agencja z Wybickim i Barsem na czele d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82a do uzyskania pomocy w sprawie polskiej od pa\xc5\x84stw europejskich. Deputacja zmierza\xc5\x82a do wybuchu powstania, a wraz z nim rewolucji spo\xc5\x82ecznej.\n_START_SECTION_\nPolityka zaborc\xc3\xb3w wobec podbitych ziem polskich\n_START_PARAGRAPH_\nW Polsce zaborcy starali si\xc4\x99 uzasadni\xc4\x87 swoje prawo do ziem polskich poprzez akty ho\xc5\x82downicze sk\xc5\x82adane przez ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polsk\xc4\x85, cz\xc4\x99sto nie\xc5\x9bwiadom\xc4\x85 swoich czyn\xc3\xb3w. Upadek Polski przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do zachwiania r\xc3\xb3wnowagi europejskiej, a zaanga\xc5\xbcowanie monarch\xc3\xb3w \xc5\x9brodkowoeuropejskich w Polsce pozwoli\xc5\x82o osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 Francji du\xc5\xbce sukcesy, potwierdzone pokojem w Bazylei w 1795 roku. Granice dziel\xc4\x85ce Rzeczpospolit\xc4\x85 zosta\xc5\x82y wytoczone na zasadzie wykre\xc5\x9blenia linii na mapie. Upad\xc5\x82 ukszta\xc5\x82towany za czas\xc3\xb3w Kazimierza Wielkiego rynek wewn\xc4\x99trzny oparty o odwieczne szlaki handlowe. Mocarstwa traktowa\xc5\x82y ziemie polskie jak kolonie. Nowe w\xc5\x82adze konfiskowa\xc5\x82y i zabiera\xc5\x82y maj\xc4\x85tki wielu Polakom i osadza\xc5\x82y na nich swoich rodak\xc3\xb3w (np. Fryderyk Wilhelm II na ziemiach polskich chcia\xc5\x82 utworzy\xc4\x87 siln\xc4\x85 warstw\xc4\x99 junkierstwa w celu opanowania nowo zdobytych ziem). Zosta\xc5\x82y wprowadzone nowe systemy administracyjne i zmiany w nazewnictwie poszczeg\xc3\xb3lnych ziem: prowincje zabrane przez Rosj\xc4\x99 zosta\xc5\x82y nazwane Ziemiami Zachodnimi, Austria nazwa\xc5\x82a swoj\xc4\x85 zdobycz Kr\xc3\xb3lestwem Galicji i Lodomerii oraz Galicj\xc4\x85 Zachodni\xc4\x85 (ziemie wcielone w 1795 roku). Prusy z ziem polskich utworzy\xc5\x82y Prusy Wschodnie, w sk\xc5\x82ad kt\xc3\xb3rych wesz\xc5\x82a Warmia, Prusy Zachodnie z Gda\xc5\x84skiem jako stolic\xc4\x85 oraz Prusy Po\xc5\x82udniowe ze Poznaniem stolic\xc4\x85 w Poznaniu. Warszawa sta\xc5\x82a si\xc4\x99 miastem prowincjonalnym. ziemia siewierska zosta\xc5\x82a wcielona bezpo\xc5\x9brednio do \xc5\x9al\xc4\x85ska. W sk\xc5\x82ad nowej administracji wchodzili ludzie d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85cy do uzyskania jak najwi\xc4\x99kszych korzy\xc5\x9bci z mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci zarz\xc4\x85du nowo podbitych ziem. Szlachta polska utraci\xc5\x82a swoje prawa polityczne. Polacy, kt\xc3\xb3rzy podj\xc4\x99li wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z zaborcami, zostali skazani na pogard\xc4\x99. Ludzie zwi\xc4\x85zani z targowic\xc4\x85 nie wyci\xc4\x85gn\xc4\x99li szczeg\xc3\xb3lnych korzy\xc5\x9bci z rozbior\xc3\xb3w. Znikn\xc4\x99li oni ze sceny politycznej (m.in. Szcz\xc4\x99sny Potocki, Seweryn Rzewuski, Franciszek Ksawery Branicki, Adam Poni\xc5\x84ski).\n_START_SECTION_\nSytuacja Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a po III rozbiorze Polski\n_START_PARAGRAPH_\nZiemie polskie po upadku Rzeczypospolitej przesz\xc5\x82y pod panowanie pa\xc5\x84stw, w kt\xc3\xb3rych panowa\xc5\x82 inny status wyznaniowy. W Cesarstwie Rosyjskim wyznaniem panuj\xc4\x85cym by\xc5\x82o prawos\xc5\x82awie. Katolicyzm mia\xc5\x82 miano wyznania tolerowanego, podobnie jak w Kr\xc3\xb3lestwie Pruskim, gdzie g\xc5\x82\xc3\xb3wnym wyznaniem by\xc5\x82 protestantyzm. Jedynie w cesarstwie austriackim katolicyzm mia\xc5\x82 status wyznania panuj\xc4\x85cego, mimo tego duchowie\xc5\x84stwo polskie nie zyska\xc5\x82o dzi\xc4\x99ki temu \xc5\xbcadnych korzy\xc5\x9bci. Carat realizowa\xc5\x82 polityk\xc4\x99 podporz\xc4\x85dkowania ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a rzymskokatolickiego bezpo\xc5\x9brednio swojej w\xc5\x82adzy, czemu mia\xc5\x82a s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 nominacja biskupa Stanis\xc5\x82awa Bohusza-Siestrze\xc5\x84cewicza na metropolit\xc4\x99 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a rzymskokatolickiego na terenie Rosji. Kontroli w zaborze rosyjskim zacz\xc4\x85\xc5\x82 podlega\xc4\x87 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 unicki, utworzony na mocy unii brzeskiej z 1596 roku jako alternatywa dla prawos\xc5\x82awia na wschodnich obszarach wielonarodowej Rzeczypospolitej. Nie pom\xc3\xb3g\xc5\x82 nic op\xc3\xb3r metropolity greckokatolickiego Jazona Smogorzewskiego, bowiem Rosja d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82a do nawr\xc3\xb3cenia unit\xc3\xb3w na prawos\xc5\x82awie. W zaborze pruskim, mimo \xc5\xbce obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82a swoboda wyznania, Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 katolicki zosta\xc5\x82 poddany kontroli, a kontakty z Rzymem by\xc5\x82y mo\xc5\xbcliwe jedynie przy pomocy dyplomacji pruskiej. W\xc5\x9br\xc3\xb3d otoczenia kr\xc3\xb3la pruskiego Fryderyka Wilhelma II istnia\xc5\x82y plany przeniesienia obrazu Kr\xc3\xb3lowej Korony Polskiej z Cz\xc4\x99stochowy do Krakowa. W Austrii post\xc4\x85piono inaczej: ograniczono swobod\xc4\x99 polityczn\xc4\x85 Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a oraz wszelkie kontakty z Rzymem. Dokumenty i bulle wydawane przez papie\xc5\xbca musia\xc5\x82y zosta\xc4\x87 potwierdzone przez w\xc5\x82adze pa\xc5\x84stwowe. Cesarz J\xc3\xb3zef II w ramach swoich reform zlikwidowa\xc5\x82 wiele klasztor\xc3\xb3w oraz ograniczy\xc5\x82 dochody Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Wprowadzano te\xc5\xbc mniejsze, ale istotne zmiany (np. zmieniono werset litanii loreta\xc5\x84skiej Kr\xc3\xb3lowo Korony Polskiej m\xc3\xb3dl si\xc4\x99 za nami na Kr\xc3\xb3lowo Galicji i Lodomerii m\xc3\xb3dl si\xc4\x99 za nami).\n_START_SECTION_\nPierwsze spiski konspiracyjne w kraju\n_START_PARAGRAPH_\nPo III rozbiorze Polski, a nawet ju\xc5\xbc zaraz po upadku insurekcji ko\xc5\x9bciuszkowskiej, utworzy\xc5\x82y si\xc4\x99 organizacje o charakterze konspiracyjnym zmierzaj\xc4\x85ce do wybuchu powstania i utworzenia republiki opartej na zasadach demokratycznych. Ju\xc5\xbc w 1793 roku w Galicji tw\xc3\xb3rcy projektu Charty Leopoldina wysuwali pomys\xc5\x82 rozwi\xc4\x85zania sprawy polskiej poprzez powo\xc5\x82anie Habsburga na tron polski. Plany te nie zosta\xc5\x82y zrealizowane wobec upadku insurekcji. 6 stycznia 1796 roku wraz z opuszczeniem przez wojska pruskie Krakowa zosta\xc5\x82a tam zawi\xc4\x85zana konfederacja. Jej program opiera\xc5\x82 si\xc4\x99 na walce zbrojnej w przymierzu z Francj\xc4\x85 i Turcj\xc4\x85 przeciwko Austrii. Wodzem nowego powstania mia\xc5\x82 zosta\xc4\x87 Karol Kniaziewicz. W tym celu utworzono Zgromadzenie Centralne z siedzib\xc4\x85 we Lwowie, na czele kt\xc3\xb3rego stan\xc4\x85\xc5\x82 Pius Raciborski. Centralizacja nawi\xc4\x85za\xc5\x82a kontakty z emigracyjn\xc4\x85 Deputacj\xc4\x85 i zakonspirowanymi organizacjami w pozosta\xc5\x82ych zaborach. W Wielkopolsce swoj\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 prowadzi\xc5\x82 Erazm Mycielski, w Warszawie i Wilnie ksi\xc4\x85dz Faustyn Ciecierski. Jedyn\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x85 zbrojn\xc4\x85 organizacji by\xc5\x82 oddzia\xc5\x82 Joachima Deniski, posiadaj\xc4\x85cy mgliste poparcie ze strony Francji oraz Turcji. Denisce pomaga\xc5\x82 Ksawery D\xc4\x85browski o pseudonimie \xe2\x80\x9ePowa\xc5\x82a\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ry wkr\xc3\xb3tce przeszed\xc5\x82 na stron\xc4\x99 rosyjsk\xc4\x85. W marcu 1797 roku zosta\xc5\x82 og\xc5\x82oszony Akt powstania narodowego. Emisariusze Deniski propagowali has\xc5\x82o Kto kocha ojczyzn\xc4\x99, niech idzie na Wo\xc5\x82oszczyzn\xc4\x99. Ambitne plany Deniski pokrzy\xc5\xbcowa\xc5\x82 pok\xc3\xb3j w Leoben. Mimo tego podj\xc4\x85\xc5\x82 on walk\xc4\x99 zbrojn\xc4\x85, ponosz\xc4\x85c kl\xc4\x99sk\xc4\x99 30 czerwca 1797 roku pod Dobronowcami. Kl\xc4\x99ska spowodowa\xc5\x82a upadek ruchu. Centralizacja przesta\xc5\x82a istnie\xc4\x87. Zamiary organizacji lwowskiej kontynuowa\xc5\x82 na Podlasiu Franciszek Gorzkowski, prowadz\xc4\x85c agitacje w\xc5\x9br\xc3\xb3d ch\xc5\x82opstwa. W swoich broszurach udowadnia\xc5\x82 mu przewag\xc4\x99 nad szlacht\xc4\x85 i w\xc5\x82adz\xc4\x85 zaborcy. D\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do utworzenia wojska sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 z dawnych powsta\xc5\x84c\xc3\xb3w i ch\xc5\x82op\xc3\xb3w. Plany te wobec aresztowa\xc5\x84 nie zosta\xc5\x82y zrealizowane._NEWLINE_Wybuch powstania planowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na Pomorzu w Gda\xc5\x84sku, zak\xc5\x82adaj\xc4\x85c zwi\xc4\x85zek pod wodz\xc4\x85 Bartholdiego jako protest ludno\xc5\x9bci przeciwko rz\xc4\x85dom pruskim w mie\xc5\x9bcie, kt\xc3\xb3re powodowa\xc5\x82y z\xc5\x82e nastroje. Warszawa nie zosta\xc5\x82a obj\xc4\x99ta aresztowaniami. Dzia\xc5\x82ali tam Erazm Mycielski, Alojzy Orchowski, Antoni Kriegier i inni. W 1798 roku zosta\xc5\x82o tam utworzone Towarzystwo Republikan\xc3\xb3w Polskich, zmierzaj\xc4\x85ce do odbudowania Polski z ustrojem opartym o ustr\xc3\xb3j Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych i Francji. Organizacja nie d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82a do szybkiego wybuchu powstania, a z czasem, od 1801 roku, przesta\xc5\x82a odgrywa\xc4\x87 powa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 rol\xc4\x99 polityczn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nSprawa polska na kongresie wiede\xc5\x84skim\n_START_PARAGRAPH_\nPrusy i Rosja zawar\xc5\x82y 3 maja 1815 roku traktat specjalny, kt\xc3\xb3ry g\xc5\x82osi\xc5\x82 min., \xc5\xbce Polacy, poddani obu stron kontrahuj\xc4\x85cych, otrzymaj\xc4\x85 instytucje, zapewniaj\xc4\x85ce zachowanie ich narodowo\xc5\x9bci pod\xc5\x82ug form ustroju politycznego, jaki im nada\xc4\x87 ka\xc5\xbcdy z rz\xc4\x85d\xc3\xb3w uzna za stosowne._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ziem by\xc5\x82ego Ksi\xc4\x99stwa Warszawskiego zgodnie z decyzj\xc4\x85 kongresu wiede\xc5\x84skiego otrzyma\xc5\x82a Rosja._NEWLINE_Prusy otrzyma\xc5\x82y cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Wielkopolski, na obszarze kt\xc3\xb3rej powsta\xc5\x82o Wielkie Ksi\xc4\x99stwo Pozna\xc5\x84skie o powierzchni 29 tysi\xc4\x99cy kilometr\xc3\xb3w kwadratowych. W Wolnym Mie\xc5\x9bcie Krakowie (powierzchnia 1164 kilometr\xc3\xb3w kwadratowych) w\xc5\x82adz\xc4\x99 sprawowali trzej zaborcy._NEWLINE_Utworzone przez nich Kr\xc3\xb3lestwo Polskie nazywane jest potocznie \xe2\x80\x9eKongres\xc3\xb3wk\xc4\x85\xe2\x80\x9d. Obszar Kongres\xc3\xb3wki wynosi\xc5\x82 127 tysi\xc4\x99cy kilometr\xc3\xb3w kwadratowych. Car Aleksander I nada\xc5\x82 jej konstytucj\xc4\x99, pomijaj\xc4\x85c przy tym parlament. Kr\xc3\xb3lestwo by\xc5\x82o zwi\xc4\x85zane z Rosj\xc4\x85 uni\xc4\x85 personaln\xc4\x85, posiada\xc5\x82o wojsko, administracj\xc4\x99, prawo oraz w\xc5\x82asny system monetarny i o\xc5\x9bwiatowy. Kr\xc3\xb3l (car) by\xc5\x82 nietykalny, kontrolowa\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 wykonawcz\xc4\x85, podlega\xc5\x82a mu armia. Car mianowa\xc5\x82 te\xc5\xbc namiestnika, kt\xc3\xb3ry zast\xc4\x99powa\xc5\x82 go w czasie nieobecno\xc5\x9bci. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do cara nale\xc5\xbca\xc5\x82a inicjatywa ustawodawcza, tylko on m\xc3\xb3g\xc5\x82 zg\xc5\x82asza\xc4\x87 projekty nowych praw na forum parlamentu. Mia\xc5\x82 prawo wydawania dekret\xc3\xb3w z pomini\xc4\x99ciem parlamentu, prawo weta wobec uchwa\xc5\x82 sejmowych i prawo zwo\xc5\x82ywania i rozwi\xc4\x85zywania parlamentu. Organem w\xc5\x82adzy wykonawczej by\xc5\x82a Rada Stanu, w sk\xc5\x82ad kt\xc3\xb3rej wchodzi\xc5\x82o Zgromadzenie Og\xc3\xb3lne Rady Stanu i Rada Administracyjna. Rada Administracyjna, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 z ministr\xc3\xb3w, by\xc5\x82a organem doradczym kr\xc3\xb3la i namiestnika. O ograniczonej niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci Kr\xc3\xb3lestwa \xc5\x9bwiadczy\xc5\x82 fakt braku komisji spraw zagranicznych, gdy\xc5\xbc dyplomacja nale\xc5\xbca\xc5\x82a do cara. W sk\xc5\x82ad Zgromadzenia Og\xc3\xb3lnego Rady Stanu wchodzili cz\xc5\x82onkowie Rady Administracyjnej oraz radcy stanu i referendarze. Sejm sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z kr\xc3\xb3la, senatu i izby poselskiej. W senacie, kt\xc3\xb3ry sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z 64 senator\xc3\xb3w, zasiadali biskupi, wojewodowie i kasztelani. W sk\xc5\x82ad izby poselskiej wchodzili pos\xc5\x82owie, kt\xc3\xb3rych by\xc5\x82o 77, i deputowani (51). Kadencja senator\xc3\xb3w, pos\xc5\x82\xc3\xb3w i deputowanych trwa\xc5\x82a 6 lat.'