b'\n_START_ARTICLE_\nFeminizm\n_START_SECTION_\nHistoria poj\xc4\x99cia\n_START_PARAGRAPH_\nZa tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 poj\xc4\x99cia f\xc3\xa9minisme uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 francuskiego socjalist\xc4\x99 utopijnego Charlesa Fouriera, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 go u\xc5\xbcy\xc4\x87 w 1837. Przez wiele dekad nie by\xc5\x82o jednak szerzej u\xc5\xbcywane. W Holandii s\xc5\x82owo pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 w 1872, w Wielkiej Brytanii w latach 90tych XIX w., a w Stanach Zjednoczonych w 1910. Oxford English Dictionary podaje rok 1852 jako pierwszy w kt\xc3\xb3rym pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 s\xc5\x82owo \xe2\x80\x9efeminist\xe2\x80\x9d, a rok 1895 jako pierwszy w kt\xc3\xb3rym pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 s\xc5\x82owo \xe2\x80\x9efeminism\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W j\xc4\x99zyku polskim s\xc5\x82owo feministyczny pojawia si\xc4\x99 sporadycznie w prasie ostatnich dw\xc3\xb3ch dekad XIX w. By\xc5\x82o one u\xc5\xbcywane zar\xc3\xb3wno w\xc5\x9br\xc3\xb3d przeciwnik\xc3\xb3w emancypacji kobiet, kt\xc3\xb3rzy wi\xc4\x85zali je z czym\xc5\x9b niepowa\xc5\xbcnym lub niemoralnym, jak i przez jej zwolennik\xc3\xb3w. Feminizm Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit by\xc5\x82 cz\xc4\x99sto okre\xc5\x9blany jako radykalny, bezkompromisowy czy odwa\xc5\xbcny. S\xc5\x82owa feministka u\xc5\xbcyto w prasie po raz pierwszy w grudniu 1891 w kontek\xc5\x9bcie zjazdu kobiet i powsta\xc5\x82ego na nim kobiecego komitetu jubileuszowego z okazji dwudziestopi\xc4\x99ciolecia tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci Elizy Orzeszkowej.\n_START_SECTION_\nPostfeminizm\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec drugiej fali feminizmu zacz\xc4\x99\xc5\x82a narasta\xc4\x87 konserwatywna reakcja na jego postulaty i dzia\xc5\x82ania (backlash). Spowodowa\xc5\x82a ona cofni\xc4\x99cie wielu politycznych osi\xc4\x85gni\xc4\x99\xc4\x87 feminizmu drugiej fali. Pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 pogl\xc4\x85d (okre\xc5\x9blany jako postfeminizm), \xc5\xbce feminizm osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 sukces (r\xc3\xb3wnouprawnienie kobiet). Przesta\xc5\x82 wi\xc4\x99c by\xc4\x87 potrzebny, a nawet zacz\xc4\x85\xc5\x82 szkodzi\xc4\x87 kobietom.\n_START_SECTION_\nPr\xc4\x85dy w ramach feminizmu\n_START_PARAGRAPH_\nFeminizm jest ruchem z\xc5\x82o\xc5\xbconym i w jego ramach wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 mo\xc5\xbcna wiele nurt\xc3\xb3w. Brakuje powszechnej zgody co do kryteri\xc3\xb3w ich wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniania i wielu badaczy wprowadza w\xc5\x82asne klasyfikacje. Poszczeg\xc3\xb3lne nurty nie s\xc4\x85 jednorodne i cz\xc4\x99sto wewn\xc4\x99trznie skonfliktowane.Powszechnie odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 liberalny i radykalny feminizm. Podstawowym kryterium jest tutaj radykalizm postulat\xc3\xb3w i dzia\xc5\x82a\xc5\x84, a tak\xc5\xbce nastawienie reformistyczne b\xc4\x85d\xc5\xba rewolucyjne._NEWLINE_Innym kryterium wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia s\xc4\x85 inspiracje pr\xc4\x85dami teoretycznymi i filozoficznymi. Na tej podstawie mo\xc5\xbcna wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 feminizm marksistowski, socjalistyczny, psychoanalityczny, egzystencjalny, ekologiczny, chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84ski, anarchistyczny czy postmodernistyczny._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug kolejnego kryterium wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 od\xc5\x82amy ruchu feministycznego zwi\xc4\x85zane z pewnymi zbiorowo\xc5\x9bciami, grupami czy klasami. Do najbardziej znanych nale\xc5\xbc\xc4\x85 czarny feminizm, feminizm latynoski, czerwony, feminizm trzecio\xc5\x9bwiatowy czy lesbijski._NEWLINE_Kryteria wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniania nurt\xc3\xb3w krzy\xc5\xbcuj\xc4\x85 si\xc4\x99 (co jest zwi\xc4\x85zane ze zjawiskiem intersekcjonalno\xc5\x9bci), a wi\xc4\x99c mo\xc5\xbcna by\xc4\x87 np. radykaln\xc4\x85, czarn\xc4\x85 feministk\xc4\x85, b\xc4\x85d\xc5\xba marksistowsk\xc4\x85 feministk\xc4\x85 trzecio\xc5\x9bwiatow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nFeminizm zorientowany psychoanalitycznie\n_START_PARAGRAPH_\nW ramach tego pr\xc4\x85du przyczyn podporz\xc4\x85dkowanej pozycji kobiet szuka si\xc4\x99 w interpretacjach psychoanalitycznych, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci w kompleksie Edypa. Feminizm psychoanalityczny \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 nier\xc3\xb3wno\xc5\x9bci upatruje w psychice ludzkiej. St\xc4\x85d ta orientacja kieruje si\xc4\x99 bardziej ku badaniu sposobu kszta\xc5\x82towania osobowo\xc5\x9bci, oraz relacji rodzinnych (syn-c\xc3\xb3rka-ojciec-matka). Feministki odrzucaj\xc4\x85 przy tym freudowski determinizm biologiczny, wskazuj\xc4\x85c, \xc5\xbce mo\xc5\xbcna wp\xc5\x82ywa\xc4\x87 na proces kszta\xc5\x82towania si\xc4\x99 osobowo\xc5\x9bci, zmieniaj\xc4\x85c tym samym tradycyjne role m\xc4\x99skie i kobiece. Do tego nurtu nale\xc5\xbc\xc4\x85 m.in. Dorothy Dinnerstein, Nancy Chodorow, Jean Bethke Elshtain czy Juliet Mitchell.\n_START_SECTION_\nFeminizm egzystencjalny\n_START_PARAGRAPH_\nNurt \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy feminizm z egzystencjalizmem. Czo\xc5\x82ow\xc4\x85 prac\xc4\x85 dla niego jest Druga p\xc5\x82e\xc4\x87 Simone de Beauvoir. Jest to tak\xc5\xbce jedna z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych prac feminizmu drugiej fali. Zdaniem Beauvoir m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani uto\xc5\xbcsamiaj\xc4\x85 siebie z Ja, natomiast kobieta jest dla nich Innym, kt\xc3\xb3rym nale\xc5\xbcy zaw\xc5\x82adn\xc4\x85\xc4\x87 czy go sobie podporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87. Prace feministek egzystencjalnych opieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 na filozoficznej analizie tej pierwotnej sytuacji, kt\xc3\xb3ra ma rzutowa\xc4\x87 na kszta\xc5\x82t spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa. Istotne znaczenie pe\xc5\x82ni w nich tak\xc5\xbce badanie do\xc5\x9bwiadczenia kobiecej cielesno\xc5\x9bci. Feminizm egzystencjalny jest krytykowany m.in. za pos\xc5\x82ugiwanie si\xc4\x99 zbyt ezoterycznym j\xc4\x99zykiem filozoficznym, obcym codziennemu do\xc5\x9bwiadczeniu wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci kobiet.\n_START_SECTION_\nFeminizm postmodernistyczny\n_START_PARAGRAPH_\nFeminizm postmodernistyczny wywodzi si\xc4\x99 z jednej strony z feminizmu egzystencjalnego Simone de Beauvoir, z drugiej za\xc5\x9b strony z francuskiego postmodernizmu i poststrukturalizmu (m.in. Jacques Derrida, Jacques Lacan i Michel Foucault). Zalicza si\xc4\x99 do niego takie autorki jak Judith Butler, H\xc3\xa9l\xc3\xa8ne Cixous, Luce Irigaray czy Julija Krystewa. Feminizm postmodernistyczny skupia si\xc4\x99 na dekonstrukcji j\xc4\x99zyka i sposobach w jaki konstruuje on rzeczywisto\xc5\x9b\xc4\x87. Szczeg\xc3\xb3lnie wa\xc5\xbcne s\xc4\x85 dla niego analizy konstruowania p\xc5\x82ci kulturowej (np. koncepcja performatywno\xc5\x9bci p\xc5\x82ci zaprezentowana przez Judith Butler w Uwik\xc5\x82anych w p\xc5\x82e\xc4\x87).\n_START_SECTION_\nFeminizm trzecio\xc5\x9bwiatowy, postkolonialny i globalny\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85 to blisko zwi\xc4\x85zane nurty, kt\xc3\xb3re \xc5\x82\xc4\x85czy wychodzenie poza perspektyw\xc4\x99 \xc5\x9bwiata zachodniego. Nurty te wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce dotychczas ruch feministyczny prezentowa\xc5\x82 perspektyw\xc4\x99 bia\xc5\x82ych kobiet z cywilizacji zachodniej, staraj\xc4\x85c si\xc4\x99 j\xc4\x85 narzuci\xc4\x87 spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwom pozazachodnim. Oskar\xc5\xbcaj\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wny nurt feminizmu i europocentryzm, paternalizm i imperializm kulturowy. Z tego powodu blisko im do feminizm\xc3\xb3w czarnego, india\xc5\x84skiego i latynoskiego. Niekt\xc3\xb3re przedstawicielki tego nurtu odrzucaj\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87 z zachodnim ruchem feministycznym i sam termin feministka, przeciwstawiaj\xc4\x85c mu poj\xc4\x99cie kobietystki (ang. womanist). Wskazuj\xc4\x85 w ten spos\xc3\xb3b, \xc5\xbce s\xc4\x85 kobietami walcz\xc4\x85cymi o prawa i zachowanie ca\xc5\x82ej swojej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci, niezale\xc5\xbcnie od p\xc5\x82ci.\n_START_SECTION_\nFeminizm lesbijski\n_START_PARAGRAPH_\nFeminizm lesbijski jest nurtem feminizmu, wskazuj\xc4\x85cym, \xc5\xbce heteroseksualizm jest jednym z element\xc3\xb3w patriarchatu. Tym samym ka\xc5\xbcdy zwi\xc4\x85zek kobiety z m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn\xc4\x85 jest traktowany jako opresywny. Jest to wobec tego jedna ze skrajnych postaci feminizmu. Z tego te\xc5\xbc powodu nale\xc5\xbcy zast\xc4\x85pi\xc4\x87 takie zwi\xc4\x85zki zwi\xc4\x85zkami lesbijskimi, kt\xc3\xb3re pozwol\xc4\x85 zachowa\xc4\x87 wolno\xc5\x9b\xc4\x87 kobiety. Feminizm lesbijski gloryfikuje wolno\xc5\x9b\xc4\x87 seksualn\xc4\x85 i wskazuje, \xc5\xbce ma ona charakter \xc5\x9bci\xc5\x9ble polityczny.'