b'\n_START_ARTICLE_\nZamek ch\xc5\x82opski\n_START_PARAGRAPH_\nZamek ch\xc5\x82opski \xe2\x80\x93 rodzaj zamku, kt\xc3\xb3ry jednak nie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 na co dzie\xc5\x84 funkcji mieszkalnych, a s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 lokalnej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci wiejskiej, kt\xc3\xb3ra go budowa\xc5\x82a i utrzymywa\xc5\x82a, jako schronienie w razie niebezpiecze\xc5\x84stwa.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nZamki ch\xc5\x82opskie popularne by\xc5\x82y w \xc5\x9bredniowieczu na obszarze dzisiejszych Niemiec (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Westfalii), gdzie jednak do dzisiaj dotrwa\xc5\x82y relikty tylko nielicznych. Zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 natomiast pewna liczba zamk\xc3\xb3w ch\xc5\x82opskich na terenie Siedmiogrodu, gdzie wznosili je (a niekiedy odkupywali od innych w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli i potem rozbudowywali) mi\xc4\x99dzy XIII a XVI w. emigranci z teren\xc3\xb3w niemieckich, nazywani Sasami siedmiogrodzkimi. Do dzisiaj ogl\xc4\x85da\xc4\x87 je mo\xc5\xbcna m.in. w C\xc3\xa2lnic (wpisany wraz z ca\xc5\x82\xc4\x85 wsi\xc4\x85 oraz sze\xc5\x9bcioma innymi wsiami, w kt\xc3\xb3rych istniej\xc4\x85 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y warowne na list\xc4\x99 \xc5\x9bwiatowego dziedzictwa UNESCO w 1999 r.) czy R\xc3\xa2\xc8\x99nov.\n_START_SECTION_\nArchitektura\n_START_PARAGRAPH_\nCharakter zamku ch\xc5\x82opskiego, kt\xc3\xb3ry s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci wiejskiej i pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcje mieszkalne wy\xc5\x82\xc4\x85cznie w czasie zagro\xc5\xbcenia, decydowa\xc5\x82 o jego konstrukcji. Nie by\xc5\x82o zatem w takich zespo\xc5\x82ach rezydencji mieszkalnych, cho\xc4\x87 czasami pojawia\xc5\x82y si\xc4\x99 wi\xc4\x99ksze budowle (obok sto\xc5\x82pu \xe2\x80\x93 np. szko\xc5\x82y gminne). Aby zapewni\xc4\x87 ludziom schronienie (zazwyczaj mieszka\xc5\x84com wsi, w kt\xc3\xb3rej zamek si\xc4\x99 znajdowa\xc5\x82, czasem paru okolicznych), wewn\xc4\x85trz mur\xc3\xb3w obronnych budowano bardzo liczne, niewielkie cele refugialne, kt\xc3\xb3re s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y ch\xc5\x82opom jako miejsce pobytu oraz z\xc5\x82o\xc5\xbcenia najcenniejszego dobytku. Nacisk po\xc5\x82o\xc5\xbcony by\xc5\x82 na rozbudow\xc4\x99 fortyfikacji \xe2\x80\x93 rozrasta\xc5\x82y si\xc4\x99 one stopniowo przez stulecia, w spos\xc3\xb3b zupe\xc5\x82nie nieplanowany (bez jednolitej koncepcji), zar\xc3\xb3wno wszerz (poprzez dodawanie kolejnych pier\xc5\x9bcieni mur\xc3\xb3w czy dobudowywanie dodatkowych obronnych dziedzi\xc5\x84c\xc3\xb3w), jak i wzwy\xc5\xbc (poprzez podnoszenie mur\xc3\xb3w obronnych i budowanie nowych baszt). Budowle wyposa\xc5\xbcane by\xc5\x82y w kryte galerie, wykusze, hurdycje s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce celom obronnym, otaczano je fosami. Zdawa\xc4\x87 by si\xc4\x99 mog\xc5\x82o, \xc5\xbce wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 w nich wr\xc4\x99cz nadmiar urz\xc4\x85dze\xc5\x84 obronnych, kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3g\xc5\x82by w sprawnym odpieraniu natarcia przeszkadza\xc4\x87, warto jednak wskaza\xc4\x87, \xc5\xbce najwi\xc4\x99ksze spo\xc5\x9br\xc3\xb3d zamk\xc3\xb3w ch\xc5\x82opskich czy ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w warownych by\xc5\x82y bardzo rzadko zdobywane._NEWLINE_Cz\xc4\x99sto rodzaj zamku ch\xc5\x82opskiego stanowi\xc5\x82y fortyfikacje budowane wok\xc3\xb3\xc5\x82 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rych \xc5\x9bwi\xc4\x85tynie (wyposa\xc5\xbcone w r\xc3\xb3\xc5\xbcne obronne urz\xc4\x85dzenia) pe\xc5\x82ni\xc5\x82y funkcj\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnego elementu zespo\xc5\x82u obronnego i ostatniego punktu oporu (zob. bardzo liczne ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y warowne w Siedmiogrodzie), podobnie jak sto\xc5\x82p w zamku. Zazwyczaj zamki mie\xc5\x9bci\xc5\x82y si\xc4\x99 na wzg\xc3\xb3rzach poza wsi\xc4\x85, za\xc5\x9b ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y warowne w ich centrum, cho\xc4\x87 od tej regu\xc5\x82y s\xc4\x85 wyj\xc4\x85tki (np. zamek w C\xc3\xa2lnic po\xc5\x82o\xc5\xbcony w dolinie w centrum wsi i ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 w Biertan wzniesiony na wzg\xc3\xb3rzu ponad wsi\xc4\x85).'