b'\n_START_ARTICLE_\nHans Blumenberg\n_START_PARAGRAPH_\nHans Blumenberg (ur. 13 lipca 1920 w Lubece, zm. 28 lutego 1996 w Altenberge (Westfalia)) \xe2\x80\x93 filozof niemiecki, kt\xc3\xb3rego badania mia\xc5\x82y szczeg\xc3\xb3lny wp\xc5\x82yw na rozw\xc3\xb3j metaforologii, teoretyk literatury, historii, nauki i religii, zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie rozwa\xc5\xbcaniami z zakresu ontologii, fenomenologii i hermeneutyki.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nHans Blumenberg by\xc5\x82 najstarszym synem Josepha Carla Blumenberga (1880-1949), w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela wydawnictwa artystycznego w Lubece i jego \xc5\xbcony Else Blumenberg (1882-1945). Po zako\xc5\x84czeniu nauki szkolnej w 1939 roku egzaminem dojrza\xc5\x82o\xc5\x9bci, Blumenberg rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studiowa\xc4\x87 teologi\xc4\x99 katolick\xc4\x85 \xe2\x80\x93 studia musia\xc5\x82 jednak przerwa\xc4\x87 z powodu wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej. Rodzina Blumenberga mia\xc5\x82a \xc5\xbcydowskie pochodzenie i nawet katolicki chrzest nie uchroni\xc5\x82 go przed represjami. Blumenberg zosta\xc5\x82 wcielony do Reichsarbeitsdienst, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej pracowa\xc5\x82 w koncernie Dr\xc3\xa4gerwerk AG. W 1944 zosta\xc5\x82 internowany i przeniesiony do obozu koncentracyjnego. Ostatecznie za wstawiennictwem Heinricha Dr\xc3\xa4gera zosta\xc5\x82 wypuszczony, a do ko\xc5\x84ca wojny ukrywa\xc5\x82 si\xc4\x99 u rodziny Heinck, z kt\xc3\xb3rej pochodzi\xc5\x82a jego przysz\xc5\x82a ma\xc5\x82\xc5\xbconka._NEWLINE_Po 1945 kontynuowa\xc5\x82 kszta\xc5\x82cenie studiuj\xc4\x85c filozofi\xc4\x99, germanistyk\xc4\x99 i klasyczn\xc4\x85 filologi\xc4\x99 na Uniwersytecie w Hamburgu. W 1947 uzyska\xc5\x82 tytu\xc5\x82 doktorski za prac\xc4\x99 Beitr\xc3\xa4ge zum Problem der Urspr\xc3\xbcnglichkeit der mittelalterlich-scholastischen Ontologie na Uniwersytecie w Kilonii, gdzie dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej otrzyma\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc habilitacj\xc4\x99 za prac\xc4\x99 Die ontologische Distanz. Eine Untersuchung \xc3\xbcber die Krisis der Ph\xc3\xa4nomenologie Husserl. Ju\xc5\xbc w 1958 zosta\xc5\x82 profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie w Hamburgu, a w 1960 profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie w Gie\xc3\x9fen. W 1965 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Bochum, a w 1970 do M\xc3\xbcnster, gdzie pracowa\xc5\x82 a\xc5\xbc do przej\xc5\x9bcia na emerytur\xc4\x99 w 1985 roku._NEWLINE_Blumenberg by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Akademie der Wissenschaft und der Literatur zu Mainz, Senatu Deutsche Forschungsgemeinschaft i wsp\xc3\xb3\xc5\x82za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem powo\xc5\x82anego w 1963 roku stowarzyszenia naukowc\xc3\xb3w \xe2\x80\x9ePoetik und Hermeneutik\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 28 marca 1996 roku na zawa\xc5\x82. Mia\xc5\x82 trzech syn\xc3\xb3w i c\xc3\xb3rk\xc4\x99 (Bettina Blumenberg \xe2\x80\x93 pisarka i t\xc5\x82umacz)._NEWLINE_Przy wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Bettin\xc4\x85 Sybilla Lewitscharoff napisa\xc5\x82a ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 Blumenberg, kt\xc3\xb3ra przedstawia pewne anegdoty z \xc5\xbcycia Blumenberga z uwzgl\xc4\x99dnieniem wypowiedzi filozofa.\n_START_SECTION_\nFilozofia\n_START_PARAGRAPH_\nW dziele Paradigmen zu einer Metaphorologie odnosz\xc4\x85c si\xc4\x99 do wybranych aspekt\xc3\xb3w nauk humanistycznych i filozoficznych Blumenberg stwierdza, \xc5\xbce niekt\xc3\xb3re metafory (jak np. \xe2\x80\x9enaga prawda\xe2\x80\x9d dos\xc5\x82. \xe2\x80\x9enackte Wahrheit\xe2\x80\x9d) powinny by\xc4\x87 rozpatrywane jako podstawowe podmioty j\xc4\x99zyka filozofii, kt\xc3\xb3re nie s\xc4\x85 to\xc5\xbcsame z poj\xc4\x99ciami. Takie \xe2\x80\x9eabsolutne metafory\xe2\x80\x9d nigdy nie tworz\xc4\x85 pe\xc5\x82nego wyobra\xc5\xbcenia o rzeczywisto\xc5\x9bci jako jednej ca\xc5\x82o\xc5\x9bci, na kt\xc3\xb3rej jednak mo\xc5\xbce i musi opiera\xc4\x87 si\xc4\x99 ludzkie dzia\xc5\x82anie i my\xc5\x9blenie._NEWLINE_Poj\xc4\x99cia i metafory stanowi\xc4\x85 istotny punkt odniesienia w dzie\xc5\x82ach Blumenberga. W Begriffe in Geschichten (\xe2\x80\x9ePoj\xc4\x99cia w historiach\xe2\x80\x9d) postuluje, \xc5\xbce poj\xc4\x99cia s\xc4\x85 jednostkami, kt\xc3\xb3re maj\xc4\x85 w\xc5\x82asny los i s\xc4\x85 albo wykszta\xc5\x82cane przez spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo albo przez nie wynalezione. Definicje to dzie\xc5\x82a sztuki, kt\xc3\xb3rych historiom oddaje swoj\xc4\x85 uwag\xc4\x99. Przyk\xc5\x82adowo \xe2\x80\x9ezdrowie\xe2\x80\x9d jest dla niego poj\xc4\x99ciem opisuj\xc4\x85cym stan pe\xc5\x82nego psychicznego, fizycznego i spo\xc5\x82ecznego dobrego samopoczucia, kt\xc3\xb3re jednak nie jest zauwa\xc5\xbcalne jak d\xc5\x82ugo nie zostanie utracone. To tak\xc5\xbce stan, kt\xc3\xb3ry mo\xc5\xbce si\xc4\x99 jedynie pogorszy\xc4\x87. Przy tych rozwa\xc5\xbcaniach odnosi si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do definicji istoty ludzkiej. Wskazuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jak \xc5\x82atwo od definicji cz\xc5\x82owieka stworzy\xc4\x87 definicj\xc4\x99 podcz\xc5\x82owieka, kt\xc3\xb3ra powinna by\xc4\x87 nietykalna, a jednak zosta\xc5\x82a zniekszta\xc5\x82cona przez nazistowskie wp\xc5\x82ywy. Jako przyk\xc5\x82ad podaje Carla Schmitta \xe2\x80\x93 antysemity, cz\xc5\x82onka NSDAP, prawnika i teoretyka pa\xc5\x84stwa autorytarnego \xe2\x80\x93 osoby o przeciwstawnych pogl\xc4\x85dach do filozofii Blumenberga. Pomimo tego, Blumenberg nawi\xc4\x85za\xc5\x82 z nim kontakt listowny (czego dowodem jest praca Briefwechsel 1971-1978: Und weitere Materialien)._NEWLINE_Kolejnym kluczowym zagadnieniem w rozwa\xc5\xbcaniach Blumenberga by\xc5\x82o poj\xc4\x99cie Epochenschwelle, odnosz\xc4\x85ce si\xc4\x99 do okresu prze\xc5\x82omu epok. Jest cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 periodyzacji historii i tworzy historiograficzn\xc4\x85 kategori\xc4\x99 okre\xc5\x9blaj\xc4\x85c\xc4\x85 moment przej\xc5\x9bcia z jednej epoki do drugiej. Blumenberga interesowa\xc5\x82o szczeg\xc3\xb3lnie przej\xc5\x9bcie ze \xc5\x9bredniowiecza do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re opisywa\xc5\x82 m.in. w Legitimit\xc3\xa4t der Neuzeit lub Die Genesis der kopernikanischen Welt. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a przedstawiona w przeciwie\xc5\x84stwie do antyku i \xc5\x9bredniowiecza jako niezale\xc5\xbcna epoka, kt\xc3\xb3rej wykszta\xc5\x82cenie si\xc4\x99 jest wynikiem konieczno\xc5\x9bci uwierzenia we w\xc5\x82asne mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa w obliczu zaostrzenia si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eteologicznego absolutyzmu\xe2\x80\x9d w p\xc3\xb3\xc5\xbanym \xc5\x9bredniowieczu. Wed\xc5\x82ug Blumenberga ta konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 usamodzielnienia si\xc4\x99 zrehabilitowa\xc5\x82a teoretycznie antyczn\xc4\x85 pogo\xc5\x84 za wiedz\xc4\x85._NEWLINE_W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych studiach (Arbeit am Mythos, H\xc3\xb6hlenausg\xc3\xa4nge) Blumenberg po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 si\xc4\x99 antropologicznym podstawom swoich rozwa\xc5\xbca\xc5\x84. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym motywem jest tutaj my\xc5\x9bl Arnolda Gehlena m\xc3\xb3wi\xc4\x85ca, \xc5\xbce cz\xc5\x82owiek jako sko\xc5\x84czona i krucha istota potrzebuje pewnych \xc5\x9brodk\xc3\xb3w pomocy, \xc5\xbceby w obliczu \xe2\x80\x9eabsolutnej rzeczywisto\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eAbsolutismus der Wirklichkeit\xe2\x80\x9d) m\xc3\xb3c si\xc4\x99 utrzyma\xc4\x87, utwierdzi\xc4\x87, okre\xc5\x9bli\xc4\x87. W odniesieniu do tego twierdzenia Blumenberg interpretuje metafory i mity, kt\xc3\xb3re pozwalaj\xc4\x85 cz\xc5\x82owiekowi nabra\xc4\x87 dystansu i zorientowa\xc4\x87 si\xc4\x99 w rzeczywisto\xc5\x9bci, jako funkcjonalny ekwiwalent do instytucji spo\xc5\x82ecznych._NEWLINE_W Matth\xc3\xa4uspassion filozof postawi\xc5\x82 pytanie o to, jakie znaczenie mog\xc4\x85 mie\xc4\x87 jeszcze chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skie wypowiedzi dla czytelnika, kt\xc3\xb3ry \xe2\x80\x93 jak sam Blumenberg \xe2\x80\x93 nie jest ju\xc5\xbc chrze\xc5\x9bcijaninem, ale w interpretacji odnosi si\xc4\x99 do wzorc\xc3\xb3w chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich. Neopoga\xc5\x84skie implikacje w antropologicznych teoriach Blumenberga odno\xc5\x9bnie mit\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y na nowo rozpatrzone i skrytykowane. Pomimo nawet autobiograficznie motywowanego po\xc5\xbcegnania z chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwem, dzie\xc5\x82a Blumenberga znajduj\xc4\x85 zainteresowanie tak\xc5\xbce w\xc5\x9br\xc3\xb3d teolog\xc3\xb3w i s\xc4\x85 powodem do dyskusji zar\xc3\xb3wno w kr\xc4\x99gach protestanckich, jak i katolickich.\n_START_SECTION_\nBlumenberg i sztuka\n_START_PARAGRAPH_\nW swoim studium Paradygmaty dla metaforologii Blumenberg podejmuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc temat literaturoznawczy, a mianowicie rozwa\xc5\xbca stosunek jaki istnieje mi\xc4\x99dzy poj\xc4\x99ciem prawdopodobie\xc5\x84stwa a sztuk\xc4\x85. Wed\xc5\x82ug filozofa cz\xc5\x82owiek przypisuje sztuce jej w\xc5\x82asn\xc4\x85 prawd\xc4\x99, nie prawdopodobie\xc5\x84stwo, gdy\xc5\xbc to poj\xc4\x99cie wydaje si\xc4\x99 zbyt ma\xc5\x82o podnios\xc5\x82e dla rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 o sztuce. Blumenberg nawi\xc4\x85zuje do antycznej estetyki m\xc3\xb3wi\xc4\x85cej, \xc5\xbce przy dziele sztuki powinno si\xc4\x99 stawia\xc4\x87 prawdopodobie\xc5\x84stwo nad prawd\xc4\x85, gdy\xc5\xbc dzie\xc5\x82o sztuki nale\xc5\xbcy rozpatrywa\xc4\x87 nie w odniesieniu do sprawdzalnych fakt\xc3\xb3w, lecz do samego w sobie pozoru prawdy. Z kolei id\xc4\x85c za Lessingiem, Blumenberg przytacza tez\xc4\x99, \xc5\xbce samo na\xc5\x9bladowanie natury w tworzeniu sztuki mo\xc5\xbce tyle\xc5\xbc osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 co czyste na\xc5\x9bladowanie natury w poezji, bowiem zar\xc3\xb3wno poeta, jak i malarz tworz\xc4\x85 ch\xc4\x99tniej to co niemo\xc5\xbcliwe, cho\xc4\x87 prawdopodobne, a nie to co, po prostu mo\xc5\xbcliwe. To prawdopodobie\xc5\x84stwo sztuki jest jej si\xc5\x82\xc4\x85 przekonywania, z tego powodu jest oboj\xc4\x99tne, czy przyk\xc5\x82adowo zdarzenie przedstawione w fabule ma rzeczywiste odzwierciedlenie w faktach. W dalszych rozwa\xc5\xbcaniach mo\xc5\xbcna przeczyta\xc4\x87 nawet, \xc5\xbce prawda historyczna zdaje si\xc4\x99 czasem mniej prawdopodobna ni\xc5\xbc rzeczywisto\xc5\x9b\xc4\x87 dowolnie stworzona przez artyst\xc4\x99, kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3g\xc5\x82, wszystko co okre\xc5\x9bla za prawdziwe, uczyni\xc4\x87 prawdopodobnym._NEWLINE_Opr\xc3\xb3cz rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 o literaturze zawartych w Paradygmatach mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 jeszcze wi\xc4\x99cej literaturoznawczych odniesie\xc5\x84 w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce Schriften zur Literatur 1945-1958, wydanej ju\xc5\xbc po\xc5\x9bmiertnie w 2017 roku. Znajdziemy tam szkice Blumenberga traktuj\xc4\x85ce m.in. o noweli Dostojewskiego \xe2\x80\x9e\xc5\x81agodna\xe2\x80\x9d, powie\xc5\x9bci Sartra \xe2\x80\x9eMuchy\xe2\x80\x9d, czy nawet o wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej recepcji mitu Fausta, a\xc5\xbc do rozmy\xc5\x9bla\xc5\x84 nad eposem i mytem w powie\xc5\x9bciach Faulknera. W licznych recenzjach, mowach czy wyk\xc5\x82adach Blumenberg podejmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 o wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej literaturze niemieckoj\xc4\x99zycznej i mi\xc4\x99dzynarodowej, kt\xc3\xb3re balansowa\xc5\x82y na granicy literatury i filozofii nierzadko tematyzuj\xc4\x85c egzystencjalne pytania.\n_START_SECTION_\nRecepcja\n_START_PARAGRAPH_\nOsobi\xc5\x9bci uczniowie Blumenberga (Manfred Sommer, Ferdinand Fellmann, Heinrich Niehues-Pr\xc3\xb6bsting) rozwin\xc4\x99li swoje w\xc5\x82asne podstawy filozoficzne w oparciu i nawi\xc4\x85zaniu do g\xc5\x82\xc3\xb3wnych my\xc5\x9bli nauczyciela. Opr\xc3\xb3cz tego teorie Blumenberga znalaz\xc5\x82y rozg\xc5\x82os w Niemczech przede wszystkim w kr\xc4\x99gach Joachima Rittera i Odo Marquarda, kt\xc3\xb3ry przej\xc4\x85\xc5\x82 elementy z antropologii Blumenberga do teoretycznych rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 w legitymizacji nauk humanistycznych.Ze szczeg\xc3\xb3lnym zainteresowaniem spotka\xc5\x82y si\xc4\x99 rozwa\xc5\xbcania o metaforologii, kt\xc3\xb3ra wpasowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w teorie literaturoznawcze (prace m.in. Anselma Haverkampa), lecz r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w teorie naukowe, kt\xc3\xb3rymi zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 Lutz Danneberg._NEWLINE_Recepcja prac Blumenberga w angloj\xc4\x99zycznej przestrzeni rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 wraz z ukazaniem si\xc4\x99 pierwszego angielskiego t\xc5\x82umaczenia w 1983 roku. Przek\xc5\x82ad Legitimit\xc3\xa4t der Neuzeit om\xc3\xb3wi\xc5\x82 Richard Rorty, kt\xc3\xb3ry ubolewa\xc5\x82 na tak op\xc3\xb3\xc5\xbanionym odbiorze tego dzie\xc5\x82a. Do teorii Blumenberga w swoich studiach odnosz\xc4\x85 si\xc4\x99 przyk\xc5\x82adowo: Robert B. Pippin, Elizabeth Brient, Charles Taylor._NEWLINE_Za \xc5\xbcycia filozofa popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 jego felieton na \xc5\x82amach gazet Frankfurter Allgemeine Zeitung i Z\xc3\xbcrcher Zeitung. Opr\xc3\xb3cz tego organizowane przez niego wydarzenia i seminaria zawsze spotyka\xc5\x82y si\xc4\x99 z du\xc5\xbcym zainteresowaniem. Publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 ochrzci\xc5\x82a go nawet mianem \xe2\x80\x9efilozofa-poety\xe2\x80\x9d, cho\xc4\x87 sam wola\xc5\x82 nazywa\xc4\x87 si\xc4\x99 \xe2\x80\x9emy\xc5\x9blicielem\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W Polsce recepcja filozofii Blumenberga rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 od publikacji przek\xc5\x82adu dzie\xc5\x82a Wirklichkeiten, in denen wir leben. Aufs\xc3\xa4tze und eine Rede. Du\xc5\xbce znaczenie mia\xc5\x82o wydanie t\xc5\x82umaczenia ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Arbeit am Mythos. Praca nad mitem jest zaliczana do klasycznych dzie\xc5\x82 filozofii XX wieku, bowiem wywo\xc5\x82a\xc5\x82a szerok\xc4\x85 dyskusj\xc4\x99 w \xc5\x9bwiecie humanist\xc3\xb3w wykraczaj\xc4\x85c\xc4\x85 poza ramy filozofii akademickiej, kt\xc3\xb3ra trwa do dzi\xc5\x9b. Blumenberg jest nie tylko tematem seminari\xc3\xb3w uniwersyteckich, ale tak\xc5\xbce debat kulturoznawczych i teologicznych. Nawet 20 lat po \xc5\x9bmierci filozofa jego tezy wywo\xc5\x82uj\xc4\x85 poruszenie \xe2\x80\x93 jak chocia\xc5\xbcby za spraw\xc4\x85 opublikowanego w 2014 roku listu do Uwe Wollfa napisanego przed\xc5\x9bmiertnie przez Blumenberga wr\xc3\xb3cono w polskim \xc5\x9brodowisku teologicznym do rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 filozofa.'