b'\n_START_ARTICLE_\nTuszhan\n_START_PARAGRAPH_\nTuszhan (te\xc5\xbc Tuszhum i Tuszha) \xe2\x80\x93 staro\xc5\xbcytne miasto w rejonie g\xc3\xb3rnego biegu Tygrysu, po\xc5\x9bwiadczone w tekstach ze \xc5\x9brodkowego okresu br\xc4\x85zu i okresu \xc5\xbcelaza; identyfikowane na podstawie znalezisk tabliczek klinowych ze stanowiskiem Ziyaret Tepe w Turcji._NEWLINE_Pod nazw\xc4\x85 Tuszhum miasto to wzmiankowane jest po raz pierwszy w tekstach z archiwum z Mari, gdzie wyst\xc4\x99puje jako sojusznik miast Eluhut i Szinamum. Na pocz\xc4\x85tku I tys. p.n.e. znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 ono na terytorium aramejskiego kr\xc3\xb3lestwa Bit-Zamani, a po podboju tego kr\xc3\xb3lestwa w 882 r. p.n.e. przez kr\xc3\xb3la Aszurnasirpala II (883-859 p.n.e.) znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 w r\xc4\x99kach asyryjskich. Sam kr\xc3\xb3l asyryjski w trakcie jednej ze swych wypraw wojennych wkroczy\xc5\x82 do tego miasta (zwanego w jego inskrypcjach Tuszha) i otrzyma\xc5\x82 tu od w\xc5\x82adc\xc3\xb3w krain Bit-Zamani, Szubru, Nirdun, Urumu i Nairi trybut w postaci rydwan\xc3\xb3w, koni, mu\xc5\x82\xc3\xb3w, wo\xc5\x82\xc3\xb3w i owiec, wina, oraz przedmiot\xc3\xb3w ze z\xc5\x82ota, srebra i br\xc4\x85zu. W trakcie pobytu w mie\xc5\x9bcie Aszurnasirapli II podj\xc4\x85\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 o rozpocz\xc4\x99ciu w nim prac budowlanych. Na jego rozkaz zburzono stare fortyfikacje i wzniesiono nowe, zbudowano pa\xc5\x82ac kr\xc3\xb3lewski oraz ustawiono w mie\xc5\x9bcie wykonany z bia\xc5\x82ego wapienia pos\xc4\x85g tego w\xc5\x82adcy z umieszczon\xc4\x85 na nim inskrypcj\xc4\x85 m\xc3\xb3wi\xc4\x85c\xc4\x85 o jego dokonaniach. Do miasta sprowadzeni zostali asyryjscy osadnicy, a ono samo sta\xc5\x82o si\xc4\x99 prowincjonalnym centrum asyryjskiej administracji. O istnieniu prowincji Tuszhan w czasach Aszurnasirpala II \xc5\x9bwiadczy wpis w asyryjskiej kronice eponim\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ra jako urz\xc4\x99dnika limmu (eponima) w 867 r. p.n.e. wymienia Isztar-emuqaj\xc4\x99, gubernatora prowincji Tuszhan. Salmanasar III (858-824 p.n.e.), syn Aszurnasirpala II, przekaza\xc5\x82 prowincje Tuszhan i Amedi w zarz\xc4\x85d Ninurta-kibsi-usurowi, swemu wielkiemu podczaszemu (rab \xc5\xa1\xc4\x81q\xc3\xaa). Dopiero w czasach Adad-nirari III (810-783 p.n.e.) Tuszhan ponownie sta\xc5\x82o si\xc4\x99 oddzieln\xc4\x85 prowincj\xc4\x85. Gubernatorzy prowincji Tuszhan wymieniani s\xc4\x85 jako eponimowie w 794 r. p.n.e. (Mukin-abua), 764 r. p.n.e. (Sidqi-ilu), 728 r. p.n.e. (Dur-Aszur) i 707 r. p.n.e. (Sza-Aszur-dubbu). Za rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Tiglat-Pilesera III (744-727 p.n.e.) do prowincji tej przesiedlono ludno\xc5\x9b\xc4\x87 deportowan\xc4\x85 z podbitych przez niego ziem na zachodzie. Wymieniana jest ona te\xc5\xbc w tekstach administracyjnych i dokumentach prawnych z czas\xc3\xb3w Sargona II (722-705 p.n.e.) i Aszurbanipala (669-627? p.n.e.). W ko\xc5\x84cu VII w. p.n.e. prowincja Tuszhan mog\xc5\x82a zosta\xc4\x87 po\xc5\x82\xc4\x85czona z prowincj\xc4\x85 Amedi, gdy\xc5\xbc jeden z \xc3\xb3wczesnych eponim\xc3\xb3w, Bel-iqbi, nosi w jednych \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach tytu\xc5\x82 gubernatora Bit-Zamani (tj. Amedi), podczas gdy w innych tytu\xc5\x82 gubernatora Tuszhan.'