b'\n_START_ARTICLE_\nTermogenina\n_START_PARAGRAPH_\nTermogenina (UCP1 - ang. uncouple protein, rozsprz\xc4\x99gacz proton\xc3\xb3w) \xe2\x80\x93 bia\xc5\x82ko wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce w wewn\xc4\x99trznej b\xc5\x82onie mitochondri\xc3\xb3w tkanki t\xc5\x82uszczowej brunatnej, maj\xc4\x85ce posta\xc4\x87 kana\xc5\x82u jonowego przepuszczalnego dla jon\xc3\xb3w wodorowych.\n_START_SECTION_\nHistoria odkrycia\n_START_PARAGRAPH_\nBia\xc5\x82ko UCP1 zosta\xc5\x82o odkryte w 1978 roku, a w roku 1997 odkryto jej homolog - bia\xc5\x82ko UCP2._NEWLINE_Pierwsze udane sklonowanie bia\xc5\x82ka UCP1 odby\xc5\x82o si\xc4\x99 w 1988 roku.\n_START_SECTION_\nMolekularny mechanizm dzia\xc5\x82ania termogeniny\n_START_PARAGRAPH_\nTermogenina wykorzystuje ten sam gradient proton\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry, wed\xc5\x82ug teorii chemiosomotycznej Mitchella, wykorzystuje syntaza ATP. Przej\xc5\x9bcie proton\xc3\xb3w z przestrzeni mi\xc4\x99dzyb\xc5\x82onowej mitochondrium do macierzy mitochondrialnej przez ten kana\xc5\x82 nie powoduje jednak powstania ATP, jak w procesie fosforylacji oksydacyjnej, lecz wytworzenie energii cieplnej. Podsumowuj\xc4\x85c: kom\xc3\xb3rki posiadaj\xc4\x85ce termogenin\xc4\x99 wytwarzaj\xc4\x85 wi\xc4\x99cej energii cieplnej kosztem spadku produkcji ATP._NEWLINE_Termogenina jest fizycznym zwi\xc4\x85zkiem rozsprz\xc4\x99gaj\xc4\x85cym, kt\xc3\xb3rego podawane in vivo sztuczne substytuty s\xc4\x85 dla kom\xc3\xb3rek toksyczne. Antybiotyk oligomycyna ca\xc5\x82kowicie blokuje syntaz\xc4\x99 ATP, co powoduje potrzeb\xc4\x99 zwi\xc4\x99kszonej aktywno\xc5\x9bci substancji rozsprz\xc4\x99gaj\xc4\x85cych (in vivo - tylko termogenina)._NEWLINE_Dzi\xc4\x99ki swoim w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciom rozsprz\xc4\x99gania proton\xc3\xb3w niweluje ona powstaj\xc4\x85cy na b\xc5\x82onie mitochondrium potencja\xc5\x82 elektrochemiczny.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka czynno\xc5\x9bciowa i funkcjonalna termogeniny\n_START_PARAGRAPH_\nZwierz\xc4\x99ta zapadaj\xc4\x85ce w sen zimowy wykorzystuj\xc4\x85 termogenin\xc4\x99 do podtrzymywania temperatury cia\xc5\x82a przy zmniejszeniu przemiany materii do minimum._NEWLINE_U ludzi tkanka t\xc5\x82uszczowa brunatna zawieraj\xc4\x85ca termogenin\xc4\x99 pojawia si\xc4\x99 w ostatnich dw\xc3\xb3ch miesi\xc4\x85cach \xc5\xbcycia p\xc5\x82odowego i w rozwini\xc4\x99tej postaci mo\xc5\xbcna j\xc4\x85 spotka\xc4\x87 w okresie niemowl\xc4\x99ctwa. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie \xc5\xbcycia cz\xc5\x82owieka ulega inwolucji, a jej wyst\xc4\x99powanie ogranicza si\xc4\x99 do tkanki podsk\xc3\xb3rnej okolicy mi\xc4\x99dzy\xc5\x82opatkowej i szyi, \xc5\x9br\xc3\xb3dpiersia oraz okolic du\xc5\xbcych t\xc4\x99tnic brzusznych i nerek._NEWLINE_Termogenina zosta\xc5\x82a tak\xc5\xbce odnaleziona w tzw. be\xc5\xbcowej tkance t\xc5\x82uszczowej (ang. brite adipose tissue), co wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 funkcj\xc4\x85 tej\xc5\xbce tkanki - produkcj\xc4\x85 energii._NEWLINE_Udowodniono tak\xc5\xbce, \xc5\xbce poziom tego bia\xc5\x82ka w b\xc5\x82onie wewn\xc4\x99trznej mitochondrium kom\xc3\xb3rek \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tej tkanki t\xc5\x82uszczowej (ang. white adipose tissue) ro\xc5\x9bnie wraz z nara\xc5\xbceniem tych\xc5\xbce kom\xc3\xb3rek na d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82y wp\xc5\x82yw niskiej temperatury. Ilo\xc5\x9b\xc4\x87 bia\xc5\x82ka osi\xc4\x85ga niemal\xc5\xbce wtedy poziom, na jakim wyst\xc4\x99puje w tkance be\xc5\xbcowej. Udowodniono jednak, \xc5\xbce synteza termogeniny w odpowiedzi na zimno nie trwa w niesko\xc5\x84czono\xc5\x9b\xc4\x87 - ilo\xc5\x9b\xc4\x87 koduj\xc4\x85cego to bia\xc5\x82ko mRNA wraca do pierwotnego poziomu (tj. w temperaturze 28 \xc2\xb0C) po ok. tygodniu nieprzerwanej ekspozycji na zimno._NEWLINE_R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie zaobserwowano zmniejszon\xc4\x85 ekspresj\xc4\x99 bia\xc5\x82ka UCP1 wraz z ekspozycj\xc4\x85 kom\xc3\xb3rek t\xc5\x82uszczowych na wysok\xc4\x85 temperatur\xc4\x99. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie zaobserwowano tak\xc5\xbce spadek ekspresji leptyny, co m.in hamuje glukoneogenez\xc4\x99 i lipoliz\xc4\x99, jednocze\xc5\x9bnie nasilaj\xc4\x85c lipogenez\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nHomologi UCP1\n_START_PARAGRAPH_\nTermogenina posiada wiele poznanych homolog\xc3\xb3w: UCP2, UCP3, UCP4, StUCP, BMCP1, AtUCP itd. Sumarycznie nazywa si\xc4\x99 je rozsprz\xc4\x99gaczami proton\xc3\xb3w._NEWLINE_Bia\xc5\x82ko UCP2 posiada podobne funkcje co UCP1, lecz wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce nie tylko w tkance t\xc5\x82uszczowej. Du\xc5\xbce jej ilo\xc5\x9bci odnaleziono m.in. w jelicie, \xc5\x9bledzionie i p\xc5\x82ucach, a w mniejszych ilo\xc5\x9bciach wyst\xc4\x99puje tak\xc5\xbce w macicy, natomiast odmiana UCP3 jest spotykana w mi\xc4\x99\xc5\x9bniach i br\xc4\x85zowej tkance t\xc5\x82uszczowej. Pod wzgl\xc4\x99dem sekwencji aminokwas\xc3\xb3w s\xc4\x85 to bia\xc5\x82ka bardzo do siebie podobne ._NEWLINE_Natomiast bia\xc5\x82kiem StUCP nazywamy bia\xc5\x82ko r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pe\xc5\x82ni\xc4\x85ce funkcj\xc4\x99 rozsprz\xc4\x99gania proton\xc3\xb3w, jednak, wyst\xc4\x99puje ona u ro\xc5\x9blin. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 pewne podobie\xc5\x84stwa molekularne do bia\xc5\x82ek wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych w organizmach ssak\xc3\xb3w, jednak stUCP jest bardziej podobna (w sensie sekwencji nukleotyd\xc3\xb3w) do UCP2. Jednak badania przeprowadzone na pocz\xc4\x85tku XXI wieku pokaza\xc5\x82y, \xc5\xbce bia\xc5\x82ek ro\xc5\x9blinnych o takiej funkcji jest wi\xc4\x99cej i zosta\xc5\x82y one potem nazwane wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 nazw\xc4\x85 pUCP (plant uncouple protein). Obecnie pod nazw\xc4\x85 StUCP nazywa si\xc4\x99 odmian\xc4\x99 wyizolowan\xc4\x85 z pomidora, a odmian\xc4\x99 AtUCP - odmian\xc4\x99 wyizolowan\xc4\x85 z rzodkiewnika pospolitego. Odmiana AtUCP jest wydzialana nie tylko w przypadkach ozi\xc4\x99bienia ro\xc5\x9bliny, lecz tak\xc5\xbce w innych sytuacjach stresowych._NEWLINE_Odmiana BMCP1 wyst\xc4\x99puje natomiast w m\xc3\xb3zgu.'