b'\n_START_ARTICLE_\nHerb mieszcza\xc5\x84ski\n_START_PARAGRAPH_\nHerb mieszcza\xc5\x84ski \xe2\x80\x93 charakterystyczny znak rodowy ustalony wed\xc5\x82ug okre\xc5\x9blonych regu\xc5\x82 heraldycznych u\xc5\xbcywany w \xc5\x9bredniowieczu na wz\xc3\xb3r herbu rycerskiego przez patrycjat miejski i bogatsze mieszcza\xc5\x84stwo._NEWLINE_Herb mieszcza\xc5\x84ski zwykle posiada\xc5\x82 kilka cech odr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85cych go od herbu szlacheckiego. Cechy te by\xc5\x82y niekiedy zwyczajowe, w niekt\xc3\xb3rych krajach (Niemcy, Holandia) za\xc5\x9b okre\xc5\x9blone \xc5\x9bci\xc5\x9ble prawem heraldycznym. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnikami herbu mieszcza\xc5\x84skiego jest najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosowanie he\xc5\x82mu turniejowego zamkni\xc4\x99tego (tzw. \xc5\xbcabi pysk), bez medalionu na szyi i niezwie\xc5\x84czanie go koron\xc4\x85 rangow\xc4\x85. Cech\xc4\x85 herb\xc3\xb3w mieszcza\xc5\x84skich jest te\xc5\xbc do\xc5\x9b\xc4\x87 powszechne stosowanie jako gode\xc5\x82 narz\xc4\x99dzi, symboli zawod\xc3\xb3w, cech\xc3\xb3w, handlu itp._NEWLINE_W Polsce niekiedy zwany by\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc herbikiem, co by\xc5\x82o chyba wyrazem pewnej pogardy stanu szlacheckiego dla mieszcza\xc5\x84stwa. Wywodzi si\xc4\x99 ze znak\xc3\xb3w w\xc5\x82asno\xc5\x9bciowych lub rozpoznawczych, w toku ewolucji natomiast prawie ca\xc5\x82kowicie upodobni\xc5\x82 si\xc4\x99 do herbu rycerskiego, mimo tego, \xc5\xbce ich posiadacze nie nale\xc5\xbceli do tego stanu. W wypadku nobilitacji (nadanie szlachectwa) pozostawiano cz\xc4\x99sto nobilitowanym ich herby mieszcza\xc5\x84skie. W takim przypadku by\xc5\x82y one udostojnione poprzez dodanie korony rangowej lub he\xc5\x82mu typu szlacheckiego, czasem przez odmiany samego herbu._NEWLINE_W niekt\xc3\xb3rych krajach o silnym mieszcza\xc5\x84stwie, m.in. w Niemczech, herby by\xc5\x82y w powszechnym u\xc5\xbcyciu w\xc5\x9br\xc3\xb3d szerszych warstw mieszcza\xc5\x84stwa, a nawet bogatego ch\xc5\x82opstwa. Nie wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 to z przywilejami szlacheckimi, herb nadawa\xc5\x82 w\xc5\x82adca b\xc4\x85d\xc5\xba upowa\xc5\xbcniony urz\xc4\x85d (heroldia, w Niemczech tak\xc5\xbce Hofpfalzgraf) tzw. listem herbowym (niem. Wappenbrief). By\xc5\x82 to zreszt\xc4\x85 cz\xc4\x99sto pierwszy krok ambitnej rodziny w kierunku awansu w hierarchii spo\xc5\x82ecznej. Sporadycznie takie nadania herb\xc3\xb3w bez nobilitacji zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 w Polsce, np. nadanie herbu Tylmanowi z Gameren przez Jana III Sobieskiego lub nadanie herbu przez Jana Albrechta Radziwi\xc5\x82\xc5\x82a geometrze Miko\xc5\x82ajowi Hybnerowi w 1615._NEWLINE_Mieszcza\xc5\x84stwo warstw \xc5\x9brednich i biedniejszych u\xc5\xbcywa\xc5\x82o powszechniej jako znak\xc3\xb3w rodowo-w\xc5\x82asno\xc5\x9bciowych g\xc5\x82\xc3\xb3wnie gmerk\xc3\xb3w, cz\xc4\x99sto r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc umieszczanych na tarczy herbowej, a w miar\xc4\x99 wzrastania rodu w ambicje i znaczenie upodobnianego do pe\xc5\x82nego herbu. Podobne do gmerk\xc3\xb3w znaki w\xc5\x82asno\xc5\x9bciowe - merki - stosowane by\xc5\x82y na Kaszubach, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w\xc5\x9br\xc3\xb3d rybak\xc3\xb3w, m.in. na Mierzei Helskiej._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie tradycje herb\xc3\xb3w mieszcza\xc5\x84skich kultywowane s\xc4\x85 w niekt\xc3\xb3rych krajach posiadaj\xc4\x85cych heroldie oficjalne, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w monarchiach, i nieurz\xc4\x99dowe, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce przy stowarzyszeniach heraldycznych. W Niemczech np. herby s\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie rejestrowane przez stowarzyszenie "Herold" w Berlinie, publikowane za\xc5\x9b w Deutsche Wappenrolle. Niekt\xc3\xb3re niemieckie instytucje czy stowarzyszenia rejestruj\xc4\x85ce i cz\xc4\x99sto tworz\xc4\x85ce nowe herby mieszcza\xc5\x84skie powsta\xc5\x82y jeszcze w XIX w. ("Zum Kleeblatt" e.V w Hamburgu). Podobne pr\xc3\xb3by podejmowane s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w Polsce, spotykaj\xc4\x85 si\xc4\x99 jednak czasem z krytyk\xc4\x85 wskutek braku wiedzy heraldycznej w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie i mniejszych tradycji heraldyki mieszcza\xc5\x84skiej. Jako dar od kibic\xc3\xb3w nowo utworzony herb w\xc5\x82asny otrzyma\xc5\x82 Adam Ma\xc5\x82ysz.\n_START_SECTION_\nLiteratura\n_START_PARAGRAPH_\nAnton\xc3\xadn Markus, Josef Piln\xc3\xa1\xc4\x8dek: Znamen\xc3\xad a znaky ne\xc5\xa1lechtic\xc5\xaf. Zvl\xc3\xa1\xc5\xa1tn\xc3\xad otisk z \xc4\x8casopisu Rodopisn\xc3\xa9 spole\xc4\x8dnosti \xc4\x8deskoslovensk\xc3\xa9 v Praze, ro\xc4\x8dn\xc3\xadk V, 1933, Edice PRAM\xc3\x8dNEK, 2004, Wersja elektroniczna w j\xc4\x99z. czeskim'