b'\n_START_ARTICLE_\nKomisja Roszcze\xc5\x84 India\xc5\x84skich\n_START_PARAGRAPH_\nKomisja Roszcze\xc5\x84 India\xc5\x84skich (ang. Indian Claims Commission) - niezale\xc5\xbcna komisja, powo\xc5\x82ana w 1946 roku przez Kongres Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych w celu rozpatrywania terytorialnych roszcze\xc5\x84 tubylczych plemion USA i zaspokajania ich w drodze finansowych rekompensat. Do likwidacji w 1978 roku rozpatrzy\xc5\x82a 342 skargi z\xc5\x82o\xc5\xbcone przez rady plemienne ameryka\xc5\x84skich Indian, wyp\xc5\x82acaj\xc4\x85c im ponad 800 mln dolar\xc3\xb3w odszkodowa\xc5\x84 za utracone ziemie.\n_START_SECTION_\nHistoria i dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nDo ko\xc5\x84ca XIX w. w\xc5\x82adze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, najpierw w drodze formalnych traktat\xc3\xb3w z india\xc5\x84skimi narodami, a od 1871 roku w wyniku um\xc3\xb3w z tubylczymi plemionami, naby\xc5\x82y ponad 90% zajmowanych dot\xc4\x85d przez Indian ziem. Wiele z tych transakcji dokonano w wyniku przegranych przez Indian wojen, z u\xc5\xbcyciem przemocy, oszustwa, lub ze \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci\xc4\x85 odmiennego pojmowania przez Indian kwestii w\xc5\x82asno\xc5\x9bci ziemi i dysponowania prawami do jej przekazywania (zdaniem wielu Indian i cz\xc4\x99\xc5\x9bci historyk\xc3\xb3w Stany Zjednoczone z\xc5\x82ama\xc5\x82y wszystkie 371 traktat\xc3\xb3w zawartych z india\xc5\x84skimi plemionami). Jednak a\xc5\xbc do 1881 roku india\xc5\x84skie plemiona nie mia\xc5\x82y prawa przedstawiania swoich roszcze\xc5\x84 terytorialnych wobec w\xc5\x82adz przed ameryka\xc5\x84skimi s\xc4\x85dami._NEWLINE_W 1881 roku ustaw\xc4\x85 Kongresu Czoktawowie uzyskali prawo pozwania w\xc5\x82adz USA przed S\xc4\x85d do spraw Roszcze\xc5\x84 (ang. Court of Claims) w licz\xc4\x85cej w\xc3\xb3wczas p\xc3\xb3\xc5\x82 wieku kwestii ziem utraconych w wyniku przymusowego przesiedlenia plemienia tzw. Szlakiem \xc5\x81ez na Terytorium India\xc5\x84skie. W \xc5\x9blady jednego z Pi\xc4\x99ciu Cywilizowanych Narod\xc3\xb3w posz\xc5\x82y wkr\xc3\xb3tce kolejne plemiona. W ten spos\xc3\xb3b gasn\xc4\x85cy stopniowo zbrojny op\xc3\xb3r p\xc3\xb3\xc5\x82nocnoameryka\xc5\x84skich Indian ust\xc4\x85pi\xc5\x82 miejsca formalno-prawnym dzia\xc5\x82aniom tubylczych Amerykan\xc3\xb3w w obronie swoich praw (cho\xc4\x87 prawa obywatelskie wszyscy ameryka\xc5\x84scy Indianie otrzymali dopiero w roku 1924)._NEWLINE_Chocia\xc5\xbc pocz\xc4\x85tkowo z\xc5\x82o\xc5\xbcenie ka\xc5\xbcdej skargi do S\xc4\x85du ds. Roszcze\xc5\x84 wymaga\xc5\x82o osobnej zgody Kongresu, do 1946 roku przedstawiciele plemion z\xc5\x82o\xc5\xbcyli ich blisko 200. Jednak tylko 29 z nich zosta\xc5\x82o w tym czasie rozpatrzonych pozytywnie, podczas gdy zdecydowana wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a odrzucona pod rozmaitymi pretekstami formalnymi lub by\xc5\x82a rozpatrywana w ramach przed\xc5\x82u\xc5\xbcaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w niesko\xc5\x84czono\xc5\x9b\xc4\x87 skomplikowanych procedur, wymagaj\xc4\x85cych m.in. kosztownych wyjazd\xc3\xb3w Indian do Waszyngtonu, konsultacji z prawnikami i zabiegania o poparcie spo\xc5\x82eczne. Jednym z pierwszych Indian, kt\xc3\xb3rzy zajmowali si\xc4\x99 tego rodzaju dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 by\xc5\x82 na pocz\xc4\x85tku XX w. lekarz i pisarz z plemienia Lakot\xc3\xb3w Charles Alexander Eastman (Ohiyesa)._NEWLINE_S\xc4\x85d ds. Roszcze\xc5\x84, kt\xc3\xb3ry przez 65 lat rozpatrywa\xc5\x82 skargi dotycz\xc4\x85ce utraconych przez Indian ziem, w narzuconych mu ograniczonych ramach prawnych nie tylko nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 zaspokoi\xc4\x87 d\xc4\x85\xc5\xbce\xc5\x84 tubylczych spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci, ale po uchwaleniu w 1934 roku Ustawy o reorganizacji Indian nie by\xc5\x82 tak\xc5\xbce w stanie sprosta\xc4\x87 oczekiwaniom reformator\xc3\xb3w polityki w\xc5\x82adz wobec tubylczych Amerykan\xc3\xb3w. Dlatego w 1946 roku Kongres uchwali\xc5\x82 ustaw\xc4\x99 o powo\xc5\x82aniu tzw. Komisji Roszcze\xc5\x84 India\xc5\x84skich (ang. Indian Claims Commission). Zadaniem Komisji mia\xc5\x82o by\xc4\x87 rozpatrzenie roszcze\xc5\x84 ziemskich wysuni\xc4\x99tych przez Indian, a nierozpoznanych dot\xc4\x85d przez S\xc4\x85d ds. Roszcze\xc5\x84. Ustawa poszerzy\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwy zakres roszcze\xc5\x84, wyznaczaj\xc4\x85c zarazem ostateczny termin ich sk\xc5\x82adania._NEWLINE_Zgodnie z nowymi przepisami india\xc5\x84skie rady plemienne mog\xc5\x82y swobodnie kierowa\xc4\x87 roszczenia wobec rz\xc4\x85du USA bezpo\xc5\x9brednio do niezale\xc5\xbcnej formalnie Komisji i zatrudnia\xc4\x87 w tym celu prawnik\xc3\xb3w (akceptowanych jednak przez Biuro do Spraw Indian). W zwi\xc4\x85zku ze znacz\xc4\x85 ilo\xc5\x9bci\xc4\x85 skierowanych do Komisji skarg trzyosobow\xc4\x85 pocz\xc4\x85tkowo Komisj\xc4\x99 w 1967 roku poszerzono do pi\xc4\x99ciu cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w, a termin zako\xc5\x84czenia jej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci kilkakrotnie przesuwano. Z dziewi\xc4\x99ciu os\xc3\xb3b zasiadaj\xc4\x85cych og\xc3\xb3\xc5\x82em w Komisji tylko jedna, Brantley Blue (Indianin Lumbee) by\xc5\x82 Indianinem. Istotn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w powo\xc5\x82aniu Komisji, a nast\xc4\x99pnie w u\xc5\x82atwianiu plemionom kierowania do niej skarg, odegra\xc5\x82 utworzony w 1944 roku Krajowy Kongres Indian Ameryka\xc5\x84skich (NCAI)._NEWLINE_Komisja Roszcze\xc5\x84 India\xc5\x84skich nie mia\xc5\x82a prawa zwracania Indianom ziem odebranych im z naruszeniem zawartych z plemionami traktat\xc3\xb3w i ameryka\xc5\x84skiego prawa, mog\xc5\x82a jedynie nakaza\xc4\x87 wyp\xc5\x82acenie plemionom odszkodowania. Podstaw\xc4\x85 do jego wyliczenia by\xc5\x82a rynkowa warto\xc5\x9b\xc4\x87 ziemi w momencie jej utracenia przez Indian, powi\xc4\x99kszona o ustawowe odsetki. Powodowa\xc5\x82o to cz\xc4\x99ste skargi Indian na niekorzystn\xc4\x85 ich zdaniem wycen\xc4\x99 warto\xc5\x9bci utraconych ziem, a tak\xc5\xbce przypadki odmowy przyj\xc4\x99cia finansowej rekompensaty zgodnie z wyznawan\xc4\x85 przez niekt\xc3\xb3re bardziej tradycyjne plemiona zasad\xc4\x85, i\xc5\xbc ziemia nie jest na sprzeda\xc5\xbc (jak w przypadku sprawy G\xc3\xb3r Czarnych (ang. Black Hills))._NEWLINE_Przyznane plemionom odszkodowania deponowane by\xc5\x82y na specjalnych oprocentowanych rachunkach Departamentu Skarbu do czasu podj\xc4\x99cia przez Kongres decyzji o sposobie dystrybucji pieni\xc4\x99dzy w\xc5\x9br\xc3\xb3d uprawnionych cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w plemienia. Wcze\xc5\x9bniej Biuro do Spraw Indian zatwierdza\xc5\x82o lub odrzuca\xc5\x82o decyzje plemion o sposobie podzia\xc5\x82u pieni\xc4\x99dzy. 10% odszkodowania otrzymywali zgodnie z ustaw\xc4\x85 adwokaci Indian._NEWLINE_Chocia\xc5\xbc dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Komisji Roszcze\xc5\x84 India\xc5\x84skich stanowi\xc5\x82a znaczny krok naprz\xc3\xb3d w sposobie rozpatrywania india\xc5\x84skich roszcze\xc5\x84 ziemskich, to wielu Indian i cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ameryka\xc5\x84skich polityk\xc3\xb3w krytykowa\xc5\x82o te\xc5\xbc d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e i zbiurokratyzowane procedury, ograniczenie uprawnie\xc5\x84 Komisji do przyznawania finansowych odszkodowa\xc5\x84, spos\xc3\xb3b ich wyliczania i przerzucane na Indian wysokie koszty ca\xc5\x82ej procedury (si\xc4\x99gaj\xc4\x85ce nawet ponad 90% warto\xc5\x9bci roszczenia). Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 india\xc5\x84skich przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w obawia\xc5\x82a si\xc4\x99 te\xc5\xbc, \xc5\xbce zako\xc5\x84czenie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci Komisji mo\xc5\xbce oznacza\xc4\x87 ustanie dotychczasowej szczeg\xc3\xb3lnej odpowiedzialno\xc5\x9bci powierniczej w\xc5\x82adz federalnych USA za wsparcie dla tubylczych plemion i u\xc5\x82atwi realizacj\xc4\x99 obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cej w latach 50. tzw. polityki likwidacji india\xc5\x84skich rezerwat\xc3\xb3w i suwerenno\xc5\x9bci tubylczych plemion w celu ostatecznej asymilacji ich cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w._NEWLINE_Rozstrzygni\xc4\x99cia Komisji mog\xc5\x82y by\xc4\x87 zaskar\xc5\xbcone do S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego, ale dla Indian oznacza\xc5\x82o to konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 dalszego oczekiwania i ponoszenia kolejnych koszt\xc3\xb3w bez gwarancji na ko\xc5\x84cowy sukces._NEWLINE_Komisja Roszcze\xc5\x84 India\xc5\x84skich zako\xc5\x84czy\xc5\x82a ostatecznie swoj\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 w 1978 roku. Chocia\xc5\xbc dzia\xc5\x82a\xc5\x82a przez ponad 30 lat, rozpatrzy\xc5\x82a pozytywnie 342 wnioski i przyzna\xc5\x82a india\xc5\x84skim plemionom \xc5\x82\xc4\x85cznie ok. 818 mln dolar\xc3\xb3w odszkodowa\xc5\x84, to nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 jej upora\xc4\x87 z ca\xc5\x82ym z\xc5\x82o\xc5\xbconym problemem ponad 600 tubylczych roszcze\xc5\x84 dotycz\xc4\x85cych transakcji ziemskich z okresu 150 lat ekspansji Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych i kolonizacji Ameryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej. Ponad 60 nierozstrzygni\xc4\x99tych wniosk\xc3\xb3w Komisja przekaza\xc5\x82a do S\xc4\x85du ds. Roszcze\xc5\x84, gdzie niekt\xc3\xb3re z nich (a tak\xc5\xbce kolejne, z\xc5\x82o\xc5\xbcone p\xc3\xb3\xc5\xbaniej) nadal s\xc4\x85 rozpatrywane.'