b'\n_START_ARTICLE_\nBitwa pod Legnic\xc4\x85\n_START_SECTION_\nStefan Krakowski\n_START_PARAGRAPH_\nInaczej zabra\xc5\x82 si\xc4\x99 do interpretacji przekaz\xc3\xb3w \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 Stefan Krakowski, kt\xc3\xb3ry jednak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uzna\xc5\x82 relacj\xc4\x99 D\xc5\x82ugosza za prawdziw\xc4\x85. Za g\xc5\x82\xc3\xb3wne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o D\xc5\x82ugosza uzna\xc5\x82 nieokre\xc5\x9blony zaginiony latopis ruski, jednak domys\xc5\x82u swego bli\xc5\xbcej nie uzasadni\xc5\x82._NEWLINE_Stefan Krakowski przyjmuje, \xc5\xbce podstawowym powodem rozegrania bitwy tak daleko na zach\xc3\xb3d by\xc5\x82a przyj\xc4\x99ta strategia wyczerpania wojsk tatarskich d\xc5\x82ugim, kilkusetkilometrowym marszem we wrogim terenie, w ci\xc4\x99\xc5\xbckich warunkach wczesnej wiosny. Na polach pod Legnic\xc4\x85 9 kwietnia 1241 spotka\xc4\x87 si\xc4\x99 mia\xc5\x82o 20 tysi\xc4\x99cy Tatar\xc3\xb3w z 10-tysi\xc4\x99czn\xc4\x85 armi\xc4\x85 Henryka II Pobo\xc5\xbcnego._NEWLINE_Opis bitwy podaje Krakowski za Janem D\xc5\x82ugoszem, stwierdzaj\xc4\x85c tak\xc5\xbce, \xc5\xbce liczba poleg\xc5\x82ych w bitwie chrze\xc5\x9bcijan si\xc4\x99gn\xc4\x99\xc5\x82a prawie 100% pierwotnej liczebno\xc5\x9bci oddzia\xc5\x82u, tj. 10 tys. poleg\xc5\x82ych rycerzy i ch\xc5\x82op\xc3\xb3w. Jako potwierdzenie tego przypuszczenia podaje list dominikan\xc3\xb3w niemieckich do konwent\xc3\xb3w na zachodzie, wymieniaj\xc4\x85cy w\xc5\x82a\xc5\x9bnie tak\xc4\x85 liczb\xc4\x99 zabitych._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug autora przyczyn\xc4\x85 kl\xc4\x99ski chrze\xc5\x9bcijan by\xc5\x82y wi\xc4\x99ksze mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci manewrowe armii Bajdara oraz brak wsparcia posi\xc5\x82kami pod wodz\xc4\x85 w\xc5\x82adcy Czech Wac\xc5\x82awa I.\n_START_SECTION_\nGerard Labuda\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsz\xc4\x85 metodyczn\xc4\x85 analiz\xc4\x99 przekazu D\xc5\x82ugosza, maj\xc4\x85c\xc4\x85 udowodni\xc4\x87 wiarygodno\xc5\x9b\xc4\x87 zawartych tam informacji, przedstawi\xc5\x82 Gerard Labuda._NEWLINE_Punktem wyj\xc5\x9bcia do \xc5\x9bmia\xc5\x82ej hipotezy by\xc5\x82o uznanie pomys\xc5\x82u Semkowicza, \xc5\xbce Jan D\xc5\x82ugosz korzysta\xc5\x82 z jakiego\xc5\x9b zaginionego rocznika czy te\xc5\xbc kroniki czasowo bliskiej wydarzeniom z 1241 roku, a powsta\xc5\x82ej na pewno przed 1250 rokiem. Gerard Labuda zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 poda\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc rodzaj tego zaginionego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a: mia\xc5\x82 to by\xc4\x87 rocznik b\xc4\x85d\xc5\xba kronika powsta\xc5\x82a w \xc5\x9brodowisku dominika\xc5\x84skim w Raciborzu albo Krakowie (zwana RKD, czyli rocznik \xe2\x80\x93 kronika dominika\xc5\x84ska). Labuda wskazuje te\xc5\xbc na ewentualnego autora lub przynajmniej informatora tw\xc3\xb3rcy dzie\xc5\x82a \xe2\x80\x93 Jana Iwanowica, bohatera spod Legnicy, kt\xc3\xb3ry po cudownym ocaleniu mia\xc5\x82 wst\xc4\x85pi\xc4\x87 do klasztoru dominikan\xc3\xb3w. Najobszerniejsze \xc5\x9blady tego zaginionego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a zachowa\xc4\x87 mia\xc5\x82 Jan D\xc5\x82ugosz, jednak pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci RKD wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w innych \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach, zw\xc5\x82aszcza w Annales Silesiaci compilari._NEWLINE_Gerard Labuda, w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od Krakowskiego i Zatorskiego, zauwa\xc5\xbca ca\xc5\x82y wachlarz usterek Jana D\xc5\x82ugosza, m.in. podw\xc3\xb3jne datowanie bitwy na 8 i 9 kwietnia 1241 roku. Labuda koryguje te\xc5\xbc miejsce bitwy na okolice wsi Koskowice i uznaje informacj\xc4\x99 D\xc5\x82ugosza o \xc5\x9bmierci na polu bitwy wielkiego mistrza zakonu krzy\xc5\xbcackiego \xe2\x80\x93 Poppona von Osterny, za nieprawdziw\xc4\x85._NEWLINE_Ca\xc5\x82kiem poprawnie przyj\xc4\x85\xc5\x82 Gerard Labuda liczb\xc4\x99 wojsk tatarskich na oko\xc5\x82o 10 tysi\xc4\x99cy i za\xc5\x82o\xc5\xbcenie, \xc5\xbce oddzia\xc5\x82y polskie musia\xc5\x82y by\xc4\x87 mniej liczne, cho\xc4\x87 przewaga Tatar\xc3\xb3w nie by\xc5\x82a przyt\xc5\x82aczaj\xc4\x85ca. Straty wojsk polskich oceni\xc5\x82 na 2 tysi\xc4\x85ce, a tatarskich na niewielkie, skoro Wac\xc5\x82aw I Czeski mimo przechwa\xc5\x82ek nie wa\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 ich zaatakowa\xc4\x87, gdy szli w kierunku W\xc4\x99gier._NEWLINE_Metodycznie niepoprawne by\xc5\x82oby udowadnianie wiarygodno\xc5\x9bci D\xc5\x82ugosza \xe2\x80\x93 Janem D\xc5\x82ugoszem, dlatego te\xc5\xbc profesor uniwersytetu pozna\xc5\x84skiego zwraca uwag\xc4\x99 na niewykorzystan\xc4\x85 dotychczas przez historyk\xc3\xb3w relacj\xc4\x99 Carla Gromanna z Tworkowa pod Raciborzem, kt\xc3\xb3ry korzysta\xc5\x82 pono\xc4\x87 oko\xc5\x82o 1810 roku z owego RKD i wykorzysta\xc5\x82 to przy pisaniu dziej\xc3\xb3w Raciborza. Problem jednak w tym, \xc5\xbce Gerard Labuda nie dotar\xc5\x82 do orygina\xc5\x82u pracy Gromanna, a korzysta\xc5\x82 tylko ze streszczenia zamieszczonego u niemieckiego historyka Weltzla. Tak wi\xc4\x99c dalsze hipotezy Labuda tworzy nieco na wyrost.\n_START_SECTION_\nJ\xc3\xb3zef Matuszewski\n_START_PARAGRAPH_\nSzczeg\xc3\xb3lnie wyra\xc5\xbane to jest od momentu, kiedy J\xc3\xb3zefowi Matuszewskiemu uda\xc5\x82o si\xc4\x99 w ko\xc5\x84cu po \xc5\xbcmudnych poszukiwaniach dotrze\xc4\x87 do orygina\xc5\x82u Gromanna i skonfrontowa\xc4\x87 to dzie\xc5\x82ko ze streszczeniem Weltzla. Okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce nieznajomo\xc5\x9b\xc4\x87 Gromanna i przypisywanie mu rzeczy, kt\xc3\xb3rych nie zrobi\xc5\x82, jest u Gerarda Labudy nagminne._NEWLINE_Nie przes\xc4\x85dza to jednak, \xc5\xbce \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o Gromanna mog\xc5\x82o by\xc4\x87 niezale\xc5\xbcne od D\xc5\x82ugosza i \xc5\xbce obaj autorzy korzystali z RKD, by wypisa\xc4\x87 z niego interesuj\xc4\x85ce ich wiadomo\xc5\x9bci. Ale i ten domys\xc5\x82 nie by\xc5\x82 trafny, gdy\xc5\xbc Gromann, jak to wykaza\xc5\x82 Matuszewski, korzysta\xc5\x82 ze \xc5\x9bl\xc4\x85skiego historyka Thebesiusa, ten z Miechowity, ta za\xc5\x9b kronika jest swoist\xc4\x85 kontynuacj\xc4\x85 D\xc5\x82ugosza._NEWLINE_Mimo odrzucenia przekazu Gromanna nie mo\xc5\xbcna jednak ca\xc5\x82kowicie wykluczy\xc4\x87 istnienia RKD, zw\xc5\x82aszcza \xc5\xbce jego \xc5\x9blady mog\xc5\x82y si\xc4\x99 zachowa\xc4\x87 wed\xc5\x82ug Gerarda Labudy w \xc5\xbbywotach \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa, Kronice wielkopolskiej i Annales Silesiaci Compilati. Problem jednak w tym, \xc5\xbce dwoma pierwszymi \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami w swojej pracy autor si\xc4\x99 nie zajmuje. Pozostaj\xc4\x85 wi\xc4\x99c Annales, w kt\xc3\xb3rych faktycznie znajduje si\xc4\x99 wiele podobie\xc5\x84stw do przekazu D\xc5\x82ugosza. Nie wiadomo jednak, kiedy tak naprawd\xc4\x99 powsta\xc5\x82o to \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o i czyjego jest autorstwa, co znacznie uniemo\xc5\xbcliwia ustalenie wzajemnej korelacji obu dzie\xc5\x82. Wed\xc5\x82ug Labudy D\xc5\x82ugosz wiernie przepisa\xc5\x82 pierwotne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o, Annales za\xc5\x9b je skr\xc3\xb3ci\xc5\x82y._NEWLINE_Jeszcze innym problemem jest to, \xc5\xbce informacje rzekomego RKD nie odbi\xc5\x82y si\xc4\x99 w og\xc3\xb3le na ca\xc5\x82ym szeregu pozosta\xc5\x82ych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, dziwne wi\xc4\x99c, \xc5\xbce obficie korzysta\xc5\x82 z tej kopalni wiedzy dopiero XV\xe2\x80\x93wieczny Jan D\xc5\x82ugosz, nie m\xc3\xb3wi\xc4\x85c ju\xc5\xbc o mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bciach dotarcia do tych informacji XIX-wiecznego ksi\xc4\x99dza z Tworkowa.\n_START_SECTION_\nZaginiona kronika w rocznikach Jana D\xc5\x82ugosza\n_START_PARAGRAPH_\nWydawa\xc5\x82oby si\xc4\x99, \xc5\xbce po tak dog\xc5\x82\xc4\x99bnej krytyce Matuszewskiego i innych przeciwnik\xc3\xb3w RKD Labuda zrewiduje swoje pogl\xc4\x85dy, tak si\xc4\x99 jednak nie sta\xc5\x82o._NEWLINE_W 1983 ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 w Poznaniu d\xc5\x82ugo oczekiwana ksi\xc4\x85\xc5\xbcka, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zapowiada\xc5\x82 od 24 lat. W swojej nowej pracy Labuda ukaza\xc5\x82 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 rekonstrukcji zaginionego RKD, jednak wynik\xc3\xb3w tej pracy nie da si\xc4\x99 oceni\xc4\x87 jednoznacznie, gdy\xc5\xbc nie ma pewno\xc5\x9bci, co si\xc4\x99 w nim znajdowa\xc5\x82o (zak\xc5\x82adaj\xc4\x85c \xc5\xbce RKD istnia\xc5\x82)._NEWLINE_Nale\xc5\xbcy natomiast zgodzi\xc4\x87 si\xc4\x99 z profesorem, wbrew J\xc3\xb3zefowi Matuszewskiemu, \xc5\xbce Henryk niekoniecznie zgin\xc4\x85\xc5\x82 zawleczony przez Tatar\xc3\xb3w pod Sandomierz, co nie wynika zreszt\xc4\x85 z relacji Historia Tartarorum, r\xc3\xb3wnie dobrze bowiem mog\xc5\x82o to mie\xc4\x87 miejsce w obozie Ordy pod Legnic\xc4\x85._NEWLINE_Gerard Labuda nie zgadza si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z Matuszewskim w kwestii wzajemnej korelacji Historii Tartarorum i D\xc5\x82ugosza: Matuszewski twierdzi, \xc5\xbce oba \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a zgadzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tylko w zakresie kl\xc4\x99ski Polak\xc3\xb3w, \xc5\x9bmierci Henryka i ucieczki wojsk polskich z pola bitwy w momencie, gdy sami Tatarzy zacz\xc4\x99li ju\xc5\xbc my\xc5\x9ble\xc4\x87 o ucieczce \xe2\x80\x93 et dum... fugere uoluissent, podczas gdy Labuda pr\xc3\xb3buje pogodzi\xc4\x87 obie relacje, twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce uciekaj\xc4\x85cy rycerze widzieli tylko osuwaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 z konia Henryka, a nie moment jego \xc5\x9bmierci._NEWLINE_Gerard Labuda ograniczy\xc5\x82 swoj\xc4\x85 polemik\xc4\x99 z Matuszewskim tylko do kilku w sumie og\xc3\xb3lnych problem\xc3\xb3w. Podtrzymuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc teori\xc4\x99 o Janie Iwanowicu jako g\xc5\x82\xc3\xb3wnym informatorze RKD, z czym nie zgadza si\xc4\x99 Matuszewski, uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c Jana (czy te\xc5\xbc Iwana) Iwanowica za posta\xc4\x87 fikcyjn\xc4\x85, wymy\xc5\x9blon\xc4\x85 przez D\xc5\x82ugosza.\n_START_SECTION_\nP\xc3\xb3\xc5\xbaniejsza literatura\n_START_PARAGRAPH_\nP\xc3\xb3\xc5\xbaniejsza historiografia jest w sumie nast\xc4\x99pstwem s\xc4\x85d\xc3\xb3w jednego z tych dw\xc3\xb3ch autor\xc3\xb3w. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 historyk\xc3\xb3w, nie chc\xc4\x85c wyra\xc5\xbanie opowiedzie\xc4\x87 si\xc4\x99 po \xc5\xbcadnej ze stron, przytacza obie wersje nie okre\xc5\x9blaj\xc4\x85c, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 z nich uwa\xc5\xbca za bardziej prawdopodobn\xc4\x85._NEWLINE_Wac\xc5\x82aw Korta zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 z wywodami Gerarda Labudy, uznaj\xc4\x85c relacj\xc4\x99 D\xc5\x82ugosza za w pe\xc5\x82ni wiarygodn\xc4\x85. Dlatego w\xc5\x82a\xc5\x9bnie za D\xc5\x82ugoszem relacjonuje bitw\xc4\x99, informuj\xc4\x85c r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, \xc5\xbce Historia Tartatorum jakoby wzajemnie si\xc4\x99 z kanonikiem krakowskim uzupe\xc5\x82nia\xc5\x82a. Wac\xc5\x82aw Korta zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc podj\xc4\x85\xc4\x87 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 zidentyfikowania owego tajemniczego wodza spod Sandomierza, kt\xc3\xb3rego ma za naczelnika plemienia Mokszan, od\xc5\x82amu Mordwin\xc3\xb3w znad Mokszy, dop\xc5\x82ywu Oki._NEWLINE_Na pogl\xc4\x85dach Gerarda Labudy i wiarygodno\xc5\x9bci D\xc5\x82ugosza oparli swoje prace r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Tomasz Jasi\xc5\x84ski, Piotr Rabiej, Benedykt Zientara, Zygmunt Boras, Henryk Kotarski, Tadeusz Nowak, Jan Wimmer oraz Jerzy Rajman._NEWLINE_Do przeciwnik\xc3\xb3w Labudy, a zwolennik\xc3\xb3w Matuszewskiego, mo\xc5\xbcna zaliczy\xc4\x87 Jerzego Maronia oraz Marka Cetwi\xc5\x84skiego.\n_START_SECTION_\nData bitwy\n_START_PARAGRAPH_\nWobec konieczno\xc5\x9bci rezygnacji z relacji D\xc5\x82ugosza wiadomo jednak o wiele wi\xc4\x99cej, ni\xc5\xbc z pocz\xc4\x85tku mog\xc5\x82oby si\xc4\x99 wydawa\xc4\x87._NEWLINE_Stosunkowo najmniej kontrowersji budzi data wydarzenia. Cho\xc4\x87 w \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 dwie r\xc3\xb3\xc5\xbcne daty, tj. 8 i 9 kwietnia, to na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 tej drugiej rozstrzyga wiarygodny Liber mortuorum klasztoru \xc5\x9bw. Wincentego we Wroc\xc5\x82awiu, Kronika \xc5\x9bl\xc4\x85sko-polska, Rocznik lubi\xc4\x85ski oraz Ksi\xc4\x99ga henrykowska, kt\xc3\xb3ra m\xc3\xb3wi: Zgon tego ksi\xc4\x99cia pana (tj. Henryka II Pobo\xc5\xbcnego). Ten mianowicie ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 pan pad\xc5\x82 w bitwie, zabity przez pogan za lud sw\xc3\xb3j w 1241 roku dnia 9 kwietnia. O tym, \xc5\xbce ta wzmianka ca\xc5\x82kowicie zas\xc5\x82uguje na wiar\xc4\x99, \xc5\x9bwiadczy informacja nast\xc4\x99puj\xc4\x85ca: Ut pro duce Henrico a poganis interfecto assidue oretur. Pro domino autem duce Henrico a poganis interfecto, tamquam pro vero fundatore huius claustri, in aniversariis ceterrisque orationibus et exequiis memoria perpetua sollempniter agatur.\n_START_SECTION_\nMiejsce\n_START_PARAGRAPH_\nWi\xc4\x99kszy problem sprawia ustalenie miejsca bitwy._NEWLINE_D\xc5\x82ugosz informuje, \xc5\xbce mia\xc5\x82a ona miejsce na Dobrym Polu. Z innych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 niewiele mo\xc5\xbcna si\xc4\x99 dowiedzie\xc4\x87, np. z Rocznika kapitu\xc5\x82y pozna\xc5\x84skiej i Kroniki wielkopolskiej, kt\xc3\xb3re og\xc3\xb3lnie m\xc3\xb3wi\xc4\x85: in campo castri de Legnicz. O wiele wi\xc4\x99cej wynika dopiero z XIV-wiecznych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 \xc5\x9bl\xc4\x85skich. I tak w Nagrobkach ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t \xc5\x9bl\xc4\x85skich napisano, \xc5\xbce Henryk zgin\xc4\x85\xc5\x82: a Tartaris in bello Wolstat prope Legnitz. Prawie identycznie informuje Rocznik cysters\xc3\xb3w henrykowskich \xe2\x80\x93 in bello prope Lignitz in loco, qui vocatur Walstat. Z kolei w Roczniku wroc\xc5\x82awskim wi\xc4\x99kszym napisano, \xc5\xbce \xc5\x9bmier\xc4\x87 Henryka nast\xc4\x85pi\xc5\x82a a Tartaris circa Legnicz in Walstat. Walstat jako miejsce \xc5\x9bmierci Henryka wskazuj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc: Kronika ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t polskich, XV-wieczny Rocznik lubi\xc4\x85ski i wreszcie pochodz\xc4\x85ca z tego samego czasu przer\xc3\xb3bka legendy o \xc5\x9bwi\xc4\x99tej Jadwidze._NEWLINE_Problem sprowadza si\xc4\x99 do tego, czy podawane przez \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a: Wolstat/Walstat/Walstadt mo\xc5\xbcna identyfikowa\xc4\x87 z D\xc5\x82ugoszowym Dobrym Polem i gdzie lokalizowa\xc4\x87 ten obszar w terenie._NEWLINE_Na pierwsz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pytania trzeba odpowiedzie\xc4\x87 pozytywnie: Dobre Pole jest po prostu t\xc5\x82umaczeniem niemieckiej nazwy. Co do drugiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci sprawa wygl\xc4\x85da w ten spos\xc3\xb3b, \xc5\xbce zachowane dzi\xc4\x99ki tradycji, a istniej\xc4\x85ce do dzi\xc5\x9b Legnickie Pole, nie ma ze \xc5\x9bredniowieczn\xc4\x85 miejscowo\xc5\x9bci\xc4\x85 Wolstat nic wsp\xc3\xb3lnego. Obie tradycje mo\xc5\xbcna jednak po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 ze sob\xc4\x85 w prosty spos\xc3\xb3b \xe2\x80\x93 spostrze\xc5\xbceniem, \xc5\xbce w toku walki miejsce bitwy mog\xc5\x82o si\xc4\x99 przenie\xc5\x9b\xc4\x87 i Wolstat mog\xc5\x82o by\xc4\x87 punktem, w kt\xc3\xb3rym bitwa si\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a, Legnickie Pole za\xc5\x9b tym, w kt\xc3\xb3rym zgin\xc4\x85\xc5\x82 Henryk II.\n_START_SECTION_\nPrzebieg bitwy\n_START_PARAGRAPH_\nOdrzucaj\xc4\x85c przekaz D\xc5\x82ugosza, praktycznie niemo\xc5\xbcliwe jest zrekonstruowanie przebiegu bitwy, inne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a przekazuj\xc4\x85 bowiem informacje w spos\xc3\xb3b niezwykle lakoniczny._NEWLINE_Z Rocznika kapitu\xc5\x82y krakowskiej dowiedzie\xc4\x87 si\xc4\x99 mo\xc5\xbcna, \xc5\xbce: Tandem (Tartari) Zlesiam ingressi et cum duce Henrico et suo exercitu congressi, ipsum ducem et de exercitu ipsius neci plurimos addiderunt (...) ad propria (...) redierunt, a wi\xc4\x99c w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie tylko, \xc5\xbce Henryk zgin\xc4\x85\xc5\x82._NEWLINE_Rocznik kapitu\xc5\x82y gnie\xc5\xbanie\xc5\x84skiej, zredagowany jeszcze w pierwszej po\xc5\x82owie XIII wieku, m\xc3\xb3wi tylko Quibus (Tartharis) dux Henricus... cum omni sua potencia occurit in campo castri de Legnitz. Qui Henricus ab ipsis Tartharis, multis millibus hominum perditis, ipse interfectus._NEWLINE_Stosunkowo najdok\xc5\x82adniejsz\xc4\x85 relacj\xc4\x99 sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 Annales silesiaci compilati, w kt\xc3\xb3rych napisano: Postea autem, furia secunda post octavam Pasce V Idus Aprilis Tartari in Legnicz proficiscuntur, quibus dux Henricus, filius sancte Hedwigis, cum magno exercitu occurrit. Ibique inito et habito gravissimo bello, Polonis et cruciferibus pugnantibus ducis exercitus terga, vertit in fugam, quem pogani, victis omnibus insecuntur et ipsum ducem in campo comprehendunt et occidunt. Zupe\xc5\x82nie now\xc4\x85 informacj\xc4\x85 jest tutaj tylko udzia\xc5\x82 krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w oraz ucieczka polskiej armii._NEWLINE_Inne polskie \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a w zasadzie pozostaj\xc4\x85 przy tych informacjach, nie wnosz\xc4\x85c niczego nowego._NEWLINE_Dopiero odnalezienie Historii Tartatorum C. de Brigia pozwoli\xc5\x82o prawid\xc5\x82owo oceni\xc4\x87 przebieg bitwy, cho\xc4\x87 relacja nie jest zbyt szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owa, lecz jako \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o oparte na relacji uczestnik\xc3\xb3w kampanii ze strony tatarskiej zas\xc5\x82uguje na zaufanie \xe2\x80\x93 Tunc ducem Henricum capientes Tartari et totaliter spoliantes, coram duce mortuo, qui in Sudomia occisus fuerat, flectere genua preceperunt. Sique caput eius velut ovi(s), per Moraviam et Hungariam ad Bati detulerunt et inter cetera capita cadaverum post modum proiecerunt. Jak zapisa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc D\xc5\x82ugosz, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 \xe2\x80\x93 widz\xc4\x85c kl\xc4\x99sk\xc4\x99 swoich wojsk \xe2\x80\x93 mia\xc5\x82 powiedzie\xc4\x87 Gorze nam si\xc4\x99 sta\xc5\x82o!.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87 Henryka II Pobo\xc5\xbcnego\n_START_PARAGRAPH_\nCia\xc5\x82o poleg\xc5\x82ego ksi\xc4\x99cia odnaleziono dzi\xc4\x99ki wskaz\xc3\xb3wce Anny Czeskiej, \xc5\xbcony Henryka (chodzi\xc5\x82o o pewien szczeg\xc3\xb3\xc5\x82 anatomiczny: Henryk Pobo\xc5\xbcny posiada\xc5\x82 bowiem u lewej stopy sze\xc5\x9b\xc4\x87 palc\xc3\xb3w, co zosta\xc5\x82o potwierdzone podczas otwarcia grobowca w 1832 roku); zosta\xc5\x82o pochowane w klasztorze franciszka\xc5\x84skim we Wroc\xc5\x82awiu._NEWLINE_W Ksi\xc4\x99dze henrykowskiej (ok. 1273) czytamy: "w ucieczce przed poganami zosta\xc5\x82 zgubiony" [in fuga paganorum est perditum]; co sugeruje, \xc5\xbce ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 wycofywa\xc5\x82 si\xc4\x99 ju\xc5\xbc z pola bitwy \xe2\x80\x93 jest to zgodne z opisem D\xc5\x82ugoszowym).\n_START_SECTION_\nSkutki starcia\n_START_PARAGRAPH_\nWskutek najazdu mongolskiego z 1241 roku pa\xc5\x84stwo Henryk\xc3\xb3w \xc5\x9bl\xc4\x85skich rozpad\xc5\x82o si\xc4\x99; dzia\xc5\x82ania zjednoczeniowe zosta\xc5\x82y na kilkadziesi\xc4\x85t lat zahamowane.\n_START_SECTION_\nUpami\xc4\x99tnienie\n_START_PARAGRAPH_\nWalki woj\xc3\xb3w polskich w obronie Legnicy zosta\xc5\x82y, po 1990 r., upami\xc4\x99tnione na Grobie Nieznanego \xc5\xbbo\xc5\x82nierza w Warszawie napisem na jednej z tablic, "LEGNICA 9 IV 1241".'