b'\n_START_ARTICLE_\nVought F4U Corsair\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPlany pierwszego samolotu powsta\xc5\x82y w 1938 roku jako propozycja nowoczesnego jednomiejscowego my\xc5\x9bliwca pok\xc5\x82adowego dla US Navy. Samolot ten mia\xc5\x82 otrzyma\xc4\x87 najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszy \xc3\xb3wczesny silnik lotniczy \xe2\x80\x93 Pratt & Whitney XR-2800 Double Wasp. Zamontowanie tego silnika, a zarazem du\xc5\xbcego \xc5\x9bmig\xc5\x82a o \xc5\x9brednicy 4,06 metra, wymaga\xc5\x82oby stosunkowo d\xc5\x82ugiego wysuwanego podwozia, podatnego na uszkodzenia podczas l\xc4\x85dowa\xc5\x84. Projektanci postanowili wi\xc4\x99c zmieni\xc4\x87 profil skrzyd\xc5\x82a na charakterystyczny p\xc3\xb3\xc5\xbaniej dla Corsaira \xc5\x82amany \xe2\x80\x93 z ni\xc5\xbcszymi punktami mocowania podwozia. Dzi\xc4\x99ki temu pilot zyska\xc5\x82 dodatkowo lepsz\xc4\x85 widoczno\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Grupie konstruktor\xc3\xb3w przewodzi\xc5\x82 Rex B. Beisel. Pierwszy prototyp oblatano 29 maja 1940 roku (38-minutowy lot zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 l\xc4\x85dowaniem awaryjnym). Uzbrojenie stanowi\xc5\x82y dwa karabiny maszynowe Browning M1919 kalibru 7,62 milimetra w przedniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba i karabiny maszynowe Browning M2 kalibru 12,7\xc2\xa0milimetra po jednym w ka\xc5\xbcdym skrzydle. Podczas lotu pr\xc3\xb3bnego w czerwcu 1940 roku samolot odni\xc3\xb3s\xc5\x82 uszkodzenia podczas awaryjnego l\xc4\x85dowania. Po remoncie samolot osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 podczas test\xc3\xb3w pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 650 kilometr\xc3\xb3w na godzin\xc4\x99. Produkcj\xc4\x99 samolotu uniemo\xc5\xbcliwia\xc5\x82y jednak pewne problemy z silnikiem, kt\xc3\xb3ry do\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc4\x99sto ulega\xc5\x82 po\xc5\xbcarowi podczas lotu, i ze sterowaniem. Do\xc5\x9bwiadczenia z walk w Europie przekona\xc5\x82y dow\xc3\xb3dztwo US Navy do zam\xc3\xb3wienia ci\xc4\x99\xc5\xbcszego uzbrojenia. Zamontowane w kad\xc5\x82ubie karabiny maszynowe wymontowano, dodaj\xc4\x85c po dodatkowym karabinie kalibru 12,7\xc2\xa0milimetra w ka\xc5\xbcdym skrzydle. Takie rozwi\xc4\x85zanie wymaga\xc5\x82o zlikwidowania skrzyd\xc5\x82owych zbiornik\xc3\xb3w z paliwem, wi\xc4\x99c konstruktorzy postanowili przy jednoczesnym przesuni\xc4\x99ciu kokpitu do ty\xc5\x82u, doda\xc4\x87 dodatkowy samouszczelniaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 zbiornik w kad\xc5\x82ubie._NEWLINE_W lutym 1941 roku rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 oficjalne testy XF4U-1 w lotnictwie marynarki, a 30 czerwca zam\xc3\xb3wiono pierwsz\xc4\x85 seri\xc4\x99 584 F4U-1. Wtedy te\xc5\xbc samolot otrzyma\xc5\x82 oficjaln\xc4\x85 nazw\xc4\x99 Corsair. Podczas produkcji wprowadzono kilka ulepsze\xc5\x84, mi\xc4\x99dzy innymi wyposa\xc5\xbcono samoloty w silnik R-2800-8 Double Wasp o mocy 2000 koni mechanicznych z dwustopniow\xc4\x85 spr\xc4\x99\xc5\xbcark\xc4\x85 oraz zwi\xc4\x99kszono liczb\xc4\x99 karabin\xc3\xb3w maszynowych w skrzyd\xc5\x82ach do sze\xc5\x9bciu. Pierwszy seryjny samolot oblatano 24 czerwca 1942 roku, a marynarka wojenna pierwszy egzemplarz otrzyma\xc5\x82a 31 lipca 1942 roku. Podczas test\xc3\xb3w na lotniskowcu USS \xe2\x80\x9eSangamon\xe2\x80\x9d okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce pilot znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w kabinie praktycznie nie widzi, co znajduje si\xc4\x99 przed samolotem podczas ko\xc5\x82owania. Mog\xc5\x82o to powodowa\xc4\x87 gro\xc5\xbane wypadki, zdecydowano wi\xc4\x99c, \xc5\xbce pierwsze Corsairy trafi\xc4\x85 do eskadr lotnictwa piechoty morskiej (United States Marine Corps) stacjonuj\xc4\x85cych w bazach na l\xc4\x85dzie. Pocz\xc4\x85wszy od 689. egzemplarza w samolotach podniesiono nieco po\xc5\x82o\xc5\xbcenie kabiny pilota i przekonstruowano j\xc4\x85, zapewniaj\xc4\x85c pilotowi lepsz\xc4\x85 widoczno\xc5\x9b\xc4\x87. Wersj\xc4\x99 z now\xc4\x85 kabin\xc4\x85 oznaczono p\xc3\xb3\xc5\xbaniej F4U1-A. Niekt\xc3\xb3re samoloty przystosowano do zwiadu fotograficznego; otrzyma\xc5\x82y one oznaczenie F4U-1P. P\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze samoloty otrzyma\xc5\x82y silnik R-2800-8W z mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82ego zwi\xc4\x99kszenia mocy do 2230 koni mechanicznych. W 1943 roku rozpocz\xc4\x99to dostawy odpowiednik\xc3\xb3w F4U-1 z fabryk Goodyear (FG-1) i Brewster (F3A-1)._NEWLINE_W sierpniu 1943 roku wprowadzono do produkcji wersj\xc4\x99 F4U-1C, w kt\xc3\xb3rej zast\xc4\x85piono wszystkie karabiny maszynowe czterema dzia\xc5\x82kami kalibru 20\xc2\xa0milimetr\xc3\xb3w. W kwietniu 1944 roku rozpocz\xc4\x99to r\xc3\xb3wnoleg\xc5\x82\xc4\x85 z F4U-1C produkcj\xc4\x99 wersji F4U-1D wyposa\xc5\xbconej ponownie w sze\xc5\x9b\xc4\x87 karabin\xc3\xb3w maszynowych kalibru 12,7\xc2\xa0milimetra i mog\xc4\x85cej przenosi\xc4\x87 odrzucany zbiornik z 605 litrami paliwa oraz dwie 450-kilogramowe bomby pod skrzyd\xc5\x82ami. Odpowiednikiem tej wersji z zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w Goodyear by\xc5\x82y samoloty FG-1D, a u Brewstera \xe2\x80\x93 F3A-1D. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych F4U-1D i FG-1D montowano szyny startowe dla o\xc5\x9bmiu rakiet 127-milimetrowych._NEWLINE_W listopadzie 1941 roku ameryka\xc5\x84ska marynarka wojenna zg\xc5\x82osi\xc5\x82a pilne zapotrzebowanie na my\xc5\x9bliwiec nocny oparty na Corsairach. Zaowocowa\xc5\x82o to wyposa\xc5\xbceniem 32 (wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 12) F4U-1 w radar i os\xc5\x82ony uk\xc5\x82adu wydechowego. Samoloty te oznaczono F4U-2._NEWLINE_Trzy egzemplarze F4U-1A wyposa\xc5\xbcono w silnik P&W XR-2800-16C Double Wasp z dwustopniow\xc4\x85 turobospr\xc4\x99\xc5\xbcark\xc4\x85. Samoloty te otrzyma\xc5\x82y oznaczenie XF4U-3 (w zak\xc5\x82adach Goodyear FG-3) i mia\xc5\x82y charakteryzowa\xc4\x87 si\xc4\x99 lepszymi osi\xc4\x85gami na du\xc5\xbcych wysoko\xc5\x9bciach, jednak nie zdecydowano si\xc4\x99 na produkcj\xc4\x99 tego wariantu._NEWLINE_Ostatni\xc4\x85 wersj\xc4\x85 produkowan\xc4\x85 w du\xc5\xbcych ilo\xc5\x9bciach w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej by\xc5\x82a F4U-4 z silnikiem P&W R-2800-18W Double Wasp o mocy 2100 KM. Nowo\xc5\x9bci\xc4\x85 by\xc5\x82o te\xc5\xbc zastosowanie cztero\xc5\x82opatowego \xc5\x9bmig\xc5\x82a. Samolot ten osi\xc4\x85ga\xc5\x82 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 maksymaln\xc4\x85 718\xc2\xa0km/h (o ok. 48\xc2\xa0km/h wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc F4U-1D). Uzbrojenie by\xc5\x82o identyczne z wersj\xc4\x85 F4U-1D (6 karabin\xc3\xb3w 12,7\xc2\xa0mm, 8 rakiet oraz 2 bomby 450\xc2\xa0kg). Zbudowano 2037 egzemplarzy tej wersji, oraz dodatkowo: 297 F4U-4B i F4U-4C (wyposa\xc5\xbconych w 4 dzia\xc5\x82ka 20\xc2\xa0mm zamiast karabin\xc3\xb3w maszynowych), jeden samolot F4U-4N (my\xc5\x9bliwiec nocny) i 9 F4U-4P (samoloty zwiadu fotograficznego)._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu II wojny \xc5\x9bwiatowej wprowadzono wersj\xc4\x99 F4U-5 z silnikiem R-2800-3W o mocy 2,300 KM, uzbrojon\xc4\x85 w 4 dzia\xc5\x82ka kalibru 20\xc2\xa0mm, 8 rakiet 127\xc2\xa0mm i 2 bomby 450\xc2\xa0kg. Produkowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nocne wersje tego my\xc5\x9bliwca, pierwsz\xc4\x85 z nich oznaczono F4U-5N, a drug\xc4\x85, wyposa\xc5\xbcon\xc4\x85 dodatkowo w systemy przeciwoblodzeniowe F4U-5NL. Powsta\xc5\x82y te\xc5\xbc samoloty zwiadowcze F4U-5P._NEWLINE_Wraz z wprowadzeniem do s\xc5\x82u\xc5\xbcby my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w z nap\xc4\x99dem odrzutowym, Corsairy przesta\xc5\x82y odgrywa\xc4\x87 wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 jako my\xc5\x9bliwce, jednak bardzo dobrze sprawdza\xc5\x82y si\xc4\x99 jako samoloty wsparcia. Pocz\xc4\x85wszy od 1952 roku, do jednostek zacz\xc4\x99\xc5\x82y dociera\xc4\x87 nowe Corsairy oznaczone tym razem AU-1 (litera A oznacza\xc5\x82a samolot wsparcia). Uzbrojenie strzeleckie w dalszym ci\xc4\x85gu stanowi\xc5\x82y 4 dzia\xc5\x82ka 20\xc2\xa0mm w skrzyd\xc5\x82ach, jednak szyny startowe dla rakiet 127\xc2\xa0mm zast\xc4\x85piono pi\xc4\x99cioma podczepami dla rakiet lub lekkich bomb w ka\xc5\xbcdym skrzydle. W sumie samoloty te mog\xc5\x82y przenosi\xc4\x87 1815\xc2\xa0kg \xc5\x82adunk\xc3\xb3w bojowych. Nap\xc4\x99d zapewnia\xc5\x82 silnik R-2800-83W Double Wasp o mocy 2300 KM z jednostopniow\xc4\x85 spr\xc4\x99\xc5\xbcark\xc4\x85 wystarczaj\xc4\x85c\xc4\x85 do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 na niskich wysoko\xc5\x9bciach._NEWLINE_Ostatni\xc4\x85 wersj\xc4\x85, by\xc5\x82o 97 egzemplarzy F4U-7 zbudowanych specjalnie dla francuskiej A\xc3\xa9ronavale. Samoloty te mia\xc5\x82y silniki R-2800-18W Double Wasp, uzbrojenie identyczne z AU-1, oraz l\xc5\xbcejszy pancerz.\n_START_SECTION_\nPacyfik\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsz\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 lataj\xc4\x85c\xc4\x85 na Corsairach by\xc5\x82a eskadra VMF-124 lotnictwa Korpusu Piechoty Morskiej, sformowana 7 wrze\xc5\x9bnia 1942 roku. Eskadra ta uzyska\xc5\x82a gotowo\xc5\x9b\xc4\x87 bojow\xc4\x85 28 grudnia i wkr\xc3\xb3ce znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 na Guadalcanalu (Wyspy Salomona). Pierwsza eskadra marynarki wojennej wyposa\xc5\xbcona w F4U to eskadra VF-12, sformowana 2 pa\xc5\xbadziernika 1942 roku._NEWLINE_Pierwsze starcie F4U (nale\xc5\xbc\xc4\x85cych w\xc5\x82a\xc5\x9bnie do eskadry VMF-124) z japo\xc5\x84skimi my\xc5\x9bliwcami nast\xc4\x85pi\xc5\x82o 14 lutego 1943 roku. Po pocz\xc4\x85tkowych trudno\xc5\x9bciach okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce F4U s\xc4\x85 lepsze od \xc3\xb3wczesnych my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w japo\xc5\x84skich, a w niekt\xc3\xb3rych aspektach \xe2\x80\x93 tak\xc5\xbce od Grumman\xc3\xb3w F6F Hellcat\xc3\xb3w. Corsairy s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce w lotnictwie US Navy i US Marine Corps wykona\xc5\x82y w sumie ponad 64 tysi\xc4\x85ce lot\xc3\xb3w bojowych, z czego jedynie nieca\xc5\x82e 10 tysi\xc4\x99cy z pok\xc5\x82ad\xc3\xb3w lotniskowc\xc3\xb3w; przez ca\xc5\x82y czas by\xc5\x82y bardziej samolotem piechoty morskiej ni\xc5\xbc marynarki. Corsairy, przez wielu uwa\xc5\xbcane za lepsze od Hellcat\xc3\xb3w, rzadziej spotykano na froncie i uzyska\xc5\x82y w sumie mniej zestrzele\xc5\x84. Spowodowane by\xc5\x82o to z jednej strony wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 trudno\xc5\x9bci\xc4\x85 w pilotowaniu Corsaira (zw\xc5\x82aszcza podczas l\xc4\x85dowania \xe2\x80\x93 ponad po\xc5\x82owa strat F4U by\xc5\x82a efektem wypadk\xc3\xb3w), a z drugiej \xe2\x80\x93 wy\xc5\xbcsz\xc4\x85 cen\xc4\x85 tego samolotu. Wiele wypadk\xc3\xb3w by\xc5\x82o spowodowane w\xc4\x85sk\xc4\x85 baz\xc4\x85 podwozia i kr\xc3\xb3tkim skokiem amortyzator\xc3\xb3w, ponadto samolot mia\xc5\x82 du\xc5\xbce obci\xc4\x85\xc5\xbcenie powierzchni no\xc5\x9bnej, przez co wi\xc4\x99ksza by\xc5\x82a pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 podej\xc5\x9bcia do l\xc4\x85dowania._NEWLINE_W walkach w rejonie Oceanu Indyjskiego uczestniczy\xc5\x82y tak\xc5\xbce Corsairy stacjonuj\xc4\x85ce na lotniskowcach brytyjskich._NEWLINE_Samoloty przekazane lotnictwu Nowej Zelandii zaj\xc4\x99\xc5\x82y miejsce Douglas\xc3\xb3w SBD Dauntless\xc3\xb3w i Curtiss\xc3\xb3w P-40 Warhawk\xc3\xb3w, nie bra\xc5\x82y jednak udzia\xc5\x82u w walkach powietrznych, a ich u\xc5\xbcycie najprawdopodobniej ograniczy\xc5\x82o si\xc4\x99 do roli samolot\xc3\xb3w bliskiego wsparcia piechoty.\n_START_SECTION_\nEuropa\n_START_PARAGRAPH_\nJedynymi jednostkami wyposa\xc5\xbconymi w Corsairy podczas walk w Europie by\xc5\x82y eskadry brytyjskie. Samoloty te uczestniczy\xc5\x82y w atakach na pancernik \xe2\x80\x9eTirpitz\xe2\x80\x9d w Norwegii (1834. Eskadra Fleet Air Arm z HMS \xe2\x80\x9eVictorious\xe2\x80\x9d w kwietniu 1944 roku oraz 1841. i 1842. Eskadra lipcu i sierpniu), jednak nie spotka\xc5\x82y my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w niemieckich.\n_START_SECTION_\nKorea\n_START_PARAGRAPH_\nCorsairy znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na wyposa\xc5\xbceniu jednostek ameryka\xc5\x84skich podczas wojny korea\xc5\x84skiej. W pocz\xc4\x85tkowym okresie zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 walki powietrzne pomi\xc4\x99dzy F4U a my\xc5\x9bliwcami Jak-9, jednak z przybyciem do Korei odrzutowych MiG-\xc3\xb3w-15 Corsairy wycofano do roli samolot\xc3\xb3w wsparcia i my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w nocnych. Corsairy uzbrajano m.in. w napalm, rakiety przeciwpancerne i bomby. Podczas wojny utracono z przyczyn bojowych 312 F4U i 16 AU lotnictwa marynarki i marines, przede wszystkim od ognia przeciwlotniczego, ponadto znaczn\xc4\x85 liczb\xc4\x99 samolot\xc3\xb3w utracono wskutek strat niebojowych. Ameryka\xc5\x84skie F4U zako\xc5\x84czy\xc5\x82y s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 liniow\xc4\x85, w jednostkach Gwardii Narodowej, w 1957 roku.\n_START_SECTION_\nFrancuskie Corsairy\n_START_PARAGRAPH_\nSamoloty F4U-7 b\xc4\x99d\xc4\x85ce na wyposa\xc5\xbceniu francuskiej marynarki wojennej walczy\xc5\x82y pod koniec wojny indochi\xc5\x84skiej i podczas wojny w Algierii w latach 1955\xe2\x80\x931956. Wzi\xc4\x99\xc5\x82y udzia\xc5\x82 tak\xc5\xbce w operacji \xe2\x80\x9eMuszkieter\xe2\x80\x9d podczas kryzysu sueskiego. Francuska A\xc3\xa9ronavale wycofa\xc5\x82a Corsairy we wrze\xc5\x9bniu 1964 roku.\n_START_SECTION_\nWojna futbolowa\n_START_PARAGRAPH_\nOstatnim teatrem dzia\xc5\x82a\xc5\x84, a zarazem jedynym, gdzie walczy\xc5\x82y przeciw sobie, by\xc5\x82a dla Corsair\xc3\xb3w tak zwana wojna futbolowa (1969) \xe2\x80\x93 konflikt pomi\xc4\x99dzy Salwadorem a Hondurasem. Lotnictwo obydwu kraj\xc3\xb3w posiada\xc5\x82o Corsairy wycofane ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby w US Navy. W lotnictwie Salwadoru (Fuerza A\xc3\xa9rea Salvadore\xc3\xb1a) s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82o obok kilku Mustang\xc3\xb3w trzyna\xc5\x9bcie samolot\xc3\xb3w FG-1D (z czego tylko mniej wi\xc4\x99cej po\xc5\x82owa by\xc5\x82a zdolna do walki), a w lotnictwie Hondurasu (Fuerza A\xc3\xa9rea Hondure\xc3\xb1a) \xe2\x80\x93 dziewi\xc4\x99\xc4\x87 F4U-5N i osiem F4U-4 (przynajmniej dziesi\xc4\x99\xc4\x87 maszyn gotowych do walki). Samoloty obydwu stron skoncentrowa\xc5\x82y si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na atakowaniu baz lotniczych przeciwnika i na wsparciu wojsk l\xc4\x85dowych. Podczas walk Salwador utraci\xc5\x82 cztery Corsairy. Lotnictwo Hondurasu najprawdopodobniej nie straci\xc5\x82o \xc5\xbcadnego F4U. 17 lipca 1969 jeden z honduraskich Corsair\xc3\xb3w zestrzeli\xc5\x82 Mustanga lotnictwa Salwadoru. By\xc5\x82a to najprawdopodobniej ostatnia w historii walka powietrzna, stoczona przez samoloty nap\xc4\x99dzane silnikami t\xc5\x82okowymi.'