b"\n_START_ARTICLE_\nSowica bia\xc5\x82olica\n_START_SECTION_\nSystematyka\n_START_PARAGRAPH_\nSowica bia\xc5\x82olica by\xc5\x82a jednym z dw\xc3\xb3ch, obok sowicy ciemnolicej (Ninox novaeseelandiae), gatunk\xc3\xb3w s\xc3\xb3w w Nowej Zelandii, gdzie by\xc5\x82a endemitem. _NEWLINE_Przez Europejczyk\xc3\xb3w odkryta tu\xc5\xbc po ich dotarciu do Nowej Zelandii w 1840, sta\xc5\x82a si\xc4\x99 szybko bardzo popularnym ptakiem \xc5\x82ownym ze wzgl\xc4\x99du na charakterystyczny g\xc5\x82os. Okazy zebrane na miejscu by\xc5\x82y wysy\xc5\x82ane do Muzeum Brytyjskiego, gdzie opis naukowy tego gatunku autorstwa George'a Roberta Graya opublikowano w 1844. Gray pocz\xc4\x85tkowo umie\xc5\x9bci\xc5\x82 gatunek w rodzaju Athene jako Athene albifacies. Kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w 1848 Johann Jacob Kaup umie\xc5\x9bci\xc5\x82 j\xc4\x85 w nowym rodzaju Ieraglaux, w podrodzaju Sceloglaux. Nast\xc4\x99pnie podniesiono (mi\xc4\x99dzy innymi Walter Buller) rang\xc4\x99 Sceloglaux do osobnego rodzaju. Z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Wooda i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik\xc3\xb3w (2017) wynika, \xc5\xbce gatunki zaliczane do rodzaju Ninox nie tworz\xc4\x85 kladu, do kt\xc3\xb3rego nie nale\xc5\xbca\xc5\x82aby tak\xc5\xbce sowica bia\xc5\x82olica; na tej podstawie autorzy synonimizuj\xc4\x85 rodzaj Sceloglaux z rodzajem Ninox i przenosz\xc4\x85 sowic\xc4\x99 bia\xc5\x82olic\xc4\x85 do rodzaju Ninox._NEWLINE_Gray opisa\xc5\x82 gatunek na podstawie okazu zebranego w pobli\xc5\xbcu Waikouaiti na Wyspie Po\xc5\x82udniowej. Nie znaj\xc4\x85c okaz\xc3\xb3w z Wyspy P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej, nie wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 podgatunk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nEtymologia nazwy naukowej i zwyczajowej\n_START_PARAGRAPH_\nNaukowa nazwa gatunkowa albifacies znaczy: o bia\xc5\x82ej twarzy, bia\xc5\x82olica (\xc5\x82ac.\xc2\xa0albus \xe2\x80\x93 bia\xc5\x82y; facies \xe2\x80\x93 oblicze, wygl\xc4\x85d), st\xc4\x85d te\xc5\xbc polska nazwa zwyczajowa tego gatunku. Podobne znaczenie ma mniej powszechna w j\xc4\x99zyku angielskim nazwa zwyczajowa: White-faced Owl (pol.: sowa bia\xc5\x82otwarzowa, sowa bia\xc5\x82olica). Znacznie powszechniejsza angielska nazwa zwyczajowa \xe2\x80\x93 Laughing Owl (pol.: \xc5\x9bmiej\xc4\x85ca [si\xc4\x99] sowa) pochodzi od charakterystycznego odg\xc5\x82osu wydawanego przez t\xc4\x99 sow\xc4\x99. Przez rdzenn\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 Nowej Zelandii \xe2\x80\x93 Maorys\xc3\xb3w okre\xc5\x9blana jest nazw\xc4\x85: Wh\xc4\x93kau lub (rzadziej) Hakoke i Kakaha.\n_START_SECTION_\nMorfologia\n_START_PARAGRAPH_\nUpierzenie sowicy bia\xc5\x82olicej by\xc5\x82o \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tawo-br\xc4\x85zowe pr\xc4\x85\xc5\xbckowane na przemian kolorem ciemnobr\xc4\x85zowym. Mia\xc5\x82a bia\xc5\x82e paski na \xc5\x82opatkach i niekiedy na karku. Pi\xc3\xb3ra pokrywy by\xc5\x82y bia\xc5\x82e i ostro zako\xc5\x84czone. Na skrzyd\xc5\x82ach i ogonie mia\xc5\x82a jasnobr\xc4\x85zowe paski. Palce i sp\xc3\xb3d stopy koloru czerwonawo-blado\xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tego \xe2\x80\x93 palce ponadto pokryte d\xc5\x82ugimi, szczeciniastymi pi\xc3\xb3rami, a sp\xc3\xb3d stopy wieloma ma\xc5\x82ymi kolcami. Szlara by\xc5\x82a bia\xc5\x82a i si\xc4\x99ga\xc5\x82a za i pod oczy, zanikaj\xc4\x85c, przechodzi\xc5\x82a do szarobr\xc4\x85zowych pr\xc4\x85\xc5\xbck\xc3\xb3w. M\xc5\x82ode mia\xc5\x82y ciemniejsz\xc4\x85 szlar\xc4\x99 . Niekt\xc3\xb3re osobniki by\xc5\x82y bardziej rude, z br\xc4\x85zow\xc4\x85 szlar\xc4\x85; ta r\xc3\xb3\xc5\xbcnica pocz\xc4\x85tkowo t\xc5\x82umaczona by\xc5\x82a osobnymi podgatunkami, jednak prawdopodobnie \xc5\x9bwiadczy ona o indywidualnej zmienno\xc5\x9bci. S\xc4\x85 oznaki, \xc5\xbce samce mia\xc5\x82y cz\xc4\x99\xc5\x9bciej form\xc4\x99 kolorystycznie bogatsz\xc4\x85 ni\xc5\xbc samice (np.: okaz O\xc3\x96LM 1941/433 z Ober\xc3\xb6sterreichisches Landesmuseum w Linz (Austria)). Oczy by\xc5\x82y ciemnobr\xc4\x85zowe, du\xc5\xbce i raczej wydatne. Dzi\xc3\xb3b koloru ko\xc5\x9bci s\xc5\x82oniowej. Szpony r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc koloru ko\xc5\x9bci s\xc5\x82oniowej z ciemnymi ko\xc5\x84cami. Powieki by\xc5\x82y szare. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82a waha\xc5\x82a si\xc4\x99 od 35,5\xe2\x80\x9340 cm. Falla et al. podaje \xc5\x9bredni\xc4\x85 d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x9elec\xc4\x85cego ptaka \xe2\x80\x93 od czubka dzioba do czubka ogona\xe2\x80\x9d r\xc3\xb3wn\xc4\x85 37,6. Z kolei Buller odnotowa\xc5\x82 samic\xc4\x99 o d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 ok. 44 cm, a Potts podaje d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 trzech okaz\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 38,8 cm (okaz typowy Graya), 41,6 cm (okaz z Dunedin Museum) oraz 43,8 cm. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyd\xc5\x82a waha\xc5\x82a si\xc4\x99 od 26 do 33 cm, a d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 dzioba od 3,4 cm. Skok od 6,1 do 8,6 cm. Gurney odnotowa\xc5\x82 rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyde\xc5\x82 r\xc3\xb3wn\xc4\x85 70 cm u \xc5\x9bwie\xc5\xbco schwytanego okazu. Waga wynosi\xc5\x82a oko\xc5\x82o 600 g. Samce by\xc5\x82y mniejsze od samic.\n_START_SECTION_\nTryb \xc5\xbcycia i zachowanie\n_START_PARAGRAPH_\nJej dieta by\xc5\x82a r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodna, od chrz\xc4\x85szczy i wet przez ptaki i gekony wa\xc5\xbc\xc4\x85ce powy\xc5\xbcej 250 gram\xc3\xb3w, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej tak\xc5\xbce wprowadzone przez cz\xc5\x82owieka szczury i myszy. Sowica bia\xc5\x82olica by\xc5\x82a typowym przyk\xc5\x82adem ptaka poluj\xc4\x85cego na zwierz\xc4\x99ta ziemne, chwytaj\xc4\x85c \xc5\x82up szponami, preferuj\xc4\x85c polowanie z powietrza._NEWLINE_Wiedza na temat jej diety i zmienno\xc5\x9bci tej diety w czasie jest zachowana w skamienia\xc5\x82ych osadach jej wypluwek. Wypluwki te by\xc5\x82y skarbem dla paleobiologicznych bada\xc5\x84 nowozelandzkich p\xc3\xb3\xc5\xbanoplejstoce\xc5\x84skich i holoce\xc5\x84skich spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci zwierz\xc4\x99cych, tworz\xc4\x85c skupienia doskonale zachowanych ko\xc5\x9bci: \xe2\x80\x9e28 gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w, hatterii, trzech \xc5\xbcab, przynajmniej czterech gekon\xc3\xb3w, jednego scynka, dw\xc3\xb3ch nietoperzy oraz dw\xc3\xb3ch ryb, \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85ce o r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9bci diety tego gatunku\xe2\x80\x9d, odkryte w wypluwkach z Gouland Downs (pol.: Do\xc5\x82y Gouland), gdzie ptaki te gniazdowa\xc5\x82y._NEWLINE_Dieta tych s\xc3\xb3w generalnie odzwierciedla\xc5\x82a wyst\xc4\x99powanie spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci ma\xc5\x82ych zwierz\xc4\x85t w rejonie, wliczaj\xc4\x85c petrele z rodzaj\xc3\xb3w Pachyptila i Halobaena, kt\xc3\xb3re \xc5\xbcy\xc5\x82y w pobliskich koloniach, bekasy auklandzkie, k\xc4\x81k\xc4\x81riki, a nawet du\xc5\xbce d\xc5\xbcd\xc5\xbcownice. Introdukowany do Nowej Zelandii szczur polinezyjski spowodowa\xc5\x82 zmniejszenie liczby rodzimych ofiar sowicy bia\xc5\x82olicej, kt\xc3\xb3ra jednak mog\xc5\x82a polowa\xc4\x87 na niego. Dlatego te\xc5\xbc wci\xc4\x85\xc5\xbc by\xc5\x82a ptakiem wzgl\xc4\x99dnie pospolitym, zanim przybyli europejscy osadnicy. B\xc4\x99d\xc4\x85c do\xc5\x9b\xc4\x87 du\xc5\xbca, potrafi\xc5\x82a tak\xc5\xbce poradzi\xc4\x87 sobie z konkurencj\xc4\x85 przywleczonych przez Europejczyk\xc3\xb3w szczur\xc3\xb3w w\xc4\x99drownych, b\xc4\x99d\xc4\x85cych przyczyn\xc4\x85 wymarcia wielu rodzimych gatunk\xc3\xb3w zwierz\xc4\x85t, na kt\xc3\xb3re polowa\xc5\x82a sowica; jednak\xc5\xbce gronostaje, wprowadzone w celu kontroli zdzicza\xc5\x82ych populacji kr\xc3\xb3lik\xc3\xb3w i kot\xc3\xb3w okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 ju\xc5\xbc zbyt du\xc5\xbcymi konkurentami w walce o po\xc5\xbcywienie dla tych s\xc3\xb3w._NEWLINE_Pojedyncze osobniki ptasiej wszy z rodzaju Strigiphilus znaleziono poso\xc5\xbcytuj\xc4\x85ce na tych sowach.\n_START_SECTION_\nG\xc5\x82os\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82os Sceloglaux albifacies by\xc5\x82 opisywany jako \xe2\x80\x9eg\xc5\x82o\xc5\x9bny p\xc5\x82acz sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z serii ponurych wrzask\xc3\xb3w, cz\xc4\x99sto powtarzanych\xe2\x80\x9d. Angielska nazwa zwyczajowa gatunku \xe2\x80\x93 Laughing Owl (pol.: \xe2\x80\x9e\xc5\x9bmiej\xc4\x85ca si\xc4\x99 sowa\xe2\x80\x9d) \xe2\x80\x93 pochodzi w\xc5\x82a\xc5\x9bnie od odg\xc5\x82osu, kt\xc3\xb3ry wydawa\xc5\x82a. Inne opisy jej odg\xc5\x82os\xc3\xb3w brzmia\xc5\x82y: \xe2\x80\x9eSwoisty/Charakterystyczny ha\xc5\x82as ... zupe\xc5\x82nie jak szczekanie m\xc5\x82odych ps\xc3\xb3w.\xe2\x80\x9d; \xe2\x80\x9eDok\xc5\x82adnie tak samo, jak dw\xc3\xb3ch m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn krzycz\xc4\x85cych\xc2\xa0\xc2\xbbcooee\xc2\xab\xc2\xa0do siebie nawzajem z odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci.\xe2\x80\x9d, lub przera\xc5\xbaliwe \xc4\x87wierkanie, s\xc5\x82yszane tylko wtedy, gdy ptak jest w locie i g\xc5\x82\xc3\xb3wnie, gdy jest ciemno i podczas d\xc5\xbcd\xc5\xbcystych nocy lub tu\xc5\xbc przed deszczem. Blackburn opisuje g\xc5\x82os ptaka (przypuszczalnie chodzi o sowic\xc4\x99 bia\xc5\x82olic\xc4\x85) sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch jednakowo d\xc5\x82ugich i intensywnych sylab kee-wee. R\xc3\xb3\xc5\xbcnorodne gwizdanie, chichotanie i miauczenie obserwowano u ptak\xc3\xb3w trzymanych w niewoli.\n_START_SECTION_\nRozr\xc3\xb3d\n_START_PARAGRAPH_\nOkres rozrodczy rozpoczyna\xc5\x82 si\xc4\x99 we wrze\xc5\x9bniu lub pa\xc5\xbadzierniku. Gniazda by\xc5\x82y wys\xc5\x82ane such\xc4\x85 traw\xc4\x85 i le\xc5\xbca\xc5\x82y na go\xc5\x82ym pod\xc5\x82o\xc5\xbcu (ziemnogniazdowniki), na p\xc3\xb3\xc5\x82kach skalnych, szczelinach lub pod g\xc5\x82azami. Samica sk\xc5\x82ada\xc5\x82a dwa bia\xc5\x82e, okr\xc4\x85g\xc5\x82awe jaja o wymiarach 44\xe2\x80\x9351 x 38\xe2\x80\x9343 mm. Wysiadywanie trwa\xc5\x82o 25 dni, podczas niego samiec karmi\xc5\x82 samic\xc4\x99 siedz\xc4\x85c\xc4\x85 w gnie\xc5\xbadzie.\n_START_SECTION_\nWymarcie\n_START_PARAGRAPH_\nPrzed latami 80. XIX w. gatunek sta\xc5\x82 si\xc4\x99 rzadki, a jego liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 zmniejsza\xc5\x82a si\xc4\x99 w dalszym ci\xc4\x85gu. Ostatnie osobniki z podgatunku S. a. rufifacies zosta\xc5\x82y schwytane w 1889 roku, a ostatnim odnotowanym osobnikiem (z podgatunku S. a. albifacies) by\xc5\x82 martwy ptak znaleziony w Bluecliffs Station w regionie Canterbury 5 lipca 1914 roku. Pojawia\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce p\xc3\xb3\xc5\xbaniej niepotwierdzone doniesienia o obserwacjach tej sowy; ostatnimi takimi przypadkami by\xc5\x82y obserwacje z Wyspy P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej znad jeziora Waikaremoana z roku 1925 i 1927. W swojej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce The Wandering Naturalist, Brian Parkinson opisuje odnotowania sowicy bia\xc5\x82olicej w Pakahi, niedaleko miasta Opotiki (Wyspa P\xc3\xb3\xc5\x82nocna) w latach 40. XX w. Niezidentyfikowany ptak by\xc5\x82 s\xc5\x82yszany lec\xc4\x85c i daj\xc4\x85c \xe2\x80\x9enajbardziej niespotykany dziwny p\xc5\x82acz (wrzask), kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 prawie opisywany jako maniakalny\xe2\x80\x9d na wzg\xc3\xb3rzu Saddle Hill (Fiordland, Wyspa Po\xc5\x82udniowa) w lutym 1956. W 1960 w regionie Canterbury znaleziono fragmenty jaja, kt\xc3\xb3re najprawdopodobniej nale\xc5\xbca\xc5\x82o do sowicy bia\xc5\x82olicej._NEWLINE_Przyczyny wymarcia s\xc4\x85 niejasne. Przypuszczalnie by\xc5\x82o ono spowodowane prze\xc5\x9bladowaniem - g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z powodu od\xc5\x82awiania modnych w\xc3\xb3wczas okaz\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce zmianami u\xc5\xbcytkowania ziemi oraz introdukcj\xc4\x85 drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w, takich jak koty i gronostaje. Do ko\xc5\x84ca XX wieku powszechnie akceptowaln\xc4\x85 by\xc5\x82a teoria, \xc5\xbce gatunek znikn\xc4\x85\xc5\x82 ca\xc5\x82kowicie wskutek nier\xc3\xb3wnej rywalizacji z przywleczonym drapie\xc5\xbcnikiem \xe2\x80\x93 szczurem polinezyjskim (pomys\xc5\x82 zaproponowany przez Waltera Bullera). Odk\xc4\x85d w Nowej Zelandii pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 szczur polinezyjski, sowica bia\xc5\x82olica, kt\xc3\xb3ra pierwotnie polowa\xc5\x82a na ma\xc5\x82e ptaki, jaszczurki i nietoperze, z czasem wykorzystywa\xc5\x82a tak\xc5\xbce wprowadzon\xc4\x85 mysz, co teori\xc4\x99 stawia pod znakiem zapytania._NEWLINE_Bezpo\xc5\x9brednie drapie\xc5\xbcnictwo na tym nieostro\xc5\xbcnym i \xc5\x82agodnie usposobionym ptaku wydaje si\xc4\x99 by\xc4\x87 bardziej prawdopodobn\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 wymarcia tego gatunku. Obszerny przegl\xc4\x85d zmniejszania si\xc4\x99 populacji i ostatecznie znikni\xc4\x99cia prezentowany jest przez Williamsa i Harrisona."