b'\n_START_ARTICLE_\nZbrodnia w Palmirach\n_START_PARAGRAPH_\nZbrodnia w Palmirach \xe2\x80\x93 szereg zbiorowych egzekucji przeprowadzonych przez okupant\xc3\xb3w niemieckich, w pobli\xc5\xbcu wsi Palmiry na obrze\xc5\xbcach Puszczy Kampinoskiej._NEWLINE_Mi\xc4\x99dzy grudniem 1939 a lipcem 1941 funkcjonariusze SS i policji niemieckiej rozstrzelali w Palmirach oko\xc5\x82o 1700 obywateli polskich, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie narodowo\xc5\x9bci polskiej oraz narodowo\xc5\x9bci  \xc5\xbcydowskiej, zazwyczaj przywiezionych z warszawskich wi\xc4\x99zie\xc5\x84 i areszt\xc3\xb3w. W\xc5\x9br\xc3\xb3d zamordowanych znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 wielu przedstawicieli polskiej elity politycznej, intelektualnej i kulturalnej, kt\xc3\xb3rych aresztowano w ramach tzw. Akcji AB. Palmiry stanowi\xc4\x85 najbardziej znany \xe2\x80\x93 obok Katynia \xe2\x80\x93 symbol martyrologii inteligencji polskiej w okresie II wojny \xc5\x9bwiatowej.\n_START_SECTION_\nPierwsze egzekucje w Palmirach\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa \xe2\x80\x9ePalmiry\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 nadano miejscu ka\xc5\xbani, nie jest do ko\xc5\x84ca precyzyjna. Na miejsce egzekucji okupanci wybrali bowiem niewielk\xc4\x85 polan\xc4\x99 po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 oko\xc5\x82o 7 kilometr\xc3\xb3w od szosy modli\xc5\x84skiej \xe2\x80\x93 przy drodze do wsi Pociecha. Polan\xc4\x99 dzieli\xc5\x82a od centrum Warszawy odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 oko\xc5\x82o 30 kilometr\xc3\xb3w. Przygotowania do akcji eksterminacyjnej by\xc5\x82y prowadzone przez Niemc\xc3\xb3w bardzo starannie. Poprzez wycink\xc4\x99 okolicznych drzew teren polany stopniowo poszerzono do kilku kilometr\xc3\xb3w kwadratowych. Na kilka dni przed ka\xc5\xbcd\xc4\x85 egzekucj\xc4\x85 Niemcy przygotowywali tam zbiorowe mogi\xc5\x82y, w kt\xc3\xb3rych spocz\xc4\x85\xc4\x87 mia\xc5\x82y cia\xc5\x82a ofiar. Kopaniem grob\xc3\xb3w zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 zazwyczaj oddzia\xc5\x82 Arbeitsdienstu (pol. S\xc5\x82u\xc5\xbcba Pracy), stacjonuj\xc4\x85cy we wsi \xc5\x81omna lub kwateruj\xc4\x85ca w pobli\xc5\xbcu Palmir niemiecka m\xc5\x82odzie\xc5\xbc z Hitlerjugend. Do\xc5\x82y \xc5\x9bmierci mia\xc5\x82y zwykle g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 od 2,5 do 3 metr\xc3\xb3w, a ich d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 osi\xc4\x85ga\xc5\x82a 30 metr\xc3\xb3w lub wi\xc4\x99cej. Zwykle nadawano grobom kszta\xc5\x82t rowu przeciwlotniczego. Tylko dla mniejszych grup skaza\xc5\x84c\xc3\xb3w przygotowywano mogi\xc5\x82y o nieregularnym kszta\xc5\x82cie \xe2\x80\x93 podobne do naturalnego zapadliska terenu lub leja po bombie._NEWLINE_Pierwsze egzekucje w Palmirach, na kt\xc3\xb3rych temat zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 jakiekolwiek informacje mia\xc5\x82y miejsce 7 i 8 grudnia 1939 r. W tych dniach zamordowano w Palmirach kolejno 70 i 80 os\xc3\xb3b. \xc5\xbbo\xc5\x82nierzy kompanii wartowniczej Wehrmachtu, kt\xc3\xb3ra strzeg\xc5\x82a dawnych sk\xc5\x82ad\xc3\xb3w amunicyjnych poinformowano, \xc5\xbce rozstrzelani byli \xc5\xbbydami. Nie spos\xc3\xb3b jednak potwierdzi\xc4\x87 tej informacji. 14 grudnia 1939 mia\xc5\x82a miejsce kolejna egzekucja. W Palmirach rozstrzelano w\xc3\xb3wczas 46 os\xc3\xb3b, w tym dwie kobiety. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ofiar pochodzi\xc5\x82a z Pruszkowa. Zgin\xc4\x85\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas m.in. dyrektor tamtejszej szko\xc5\x82y \xe2\x80\x93 Stanis\xc5\x82aw Kalbarczyk. Do ko\xc5\x84ca roku rozstrzelano jeszcze na polanie \xc5\x9bmierci oko\xc5\x82o 70 os\xc3\xb3b._NEWLINE_W styczniu i lutym 1940 mia\xc5\x82y miejsce w Palmirach liczne zbiorowe egzekucje, kt\xc3\xb3re zwi\xc4\x85zane by\xc5\x82y ze spraw\xc4\x85 dekonspiracji podziemnej Polskiej Ludowej Akcji Niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowej (PLAN) oraz brawurow\xc4\x85 ucieczk\xc4\x85 z aresztu Gestapo jednego z jej przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Kazimierza Andrzeja Kotta. Po ucieczce Kotta (14 stycznia 1940) Niemcy przeprowadzili w Warszawie zakrojone na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99 aresztowania. W wi\xc4\x99zieniach znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 setki ludzi, w tym 255 intelektualist\xc3\xb3w narodowo\xc5\x9bci \xc5\xbcydowskiej. Tydzie\xc5\x84 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej rozstrzelano w Palmirach 80 os\xc3\xb3b (w tym dwie kobiety). W\xc5\x9br\xc3\xb3d zamordowanych znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 proboszcz parafii Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszego Zbawiciela w Warszawie, ksi\xc4\x85dz Marceli Nowakowski (pose\xc5\x82 na Sejm RP, publicysta) oraz 36 os\xc3\xb3b narodowo\xc5\x9bci \xc5\xbcydowskiej (m.in. adwokat Ludwik Dyzenhaus i stomatolog Franciszek Sturm). Kolejnych 118 os\xc3\xb3b \xe2\x80\x93 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci \xc5\xbbyd\xc3\xb3w zatrzymanych w ramach represji po ucieczce Kotta \xe2\x80\x93 prawdopodobnie rozstrzelano tam w pierwszych miesi\xc4\x85cach 1940. Ponadto dr Maria Wardzy\xc5\x84ska podaje, i\xc5\xbc w Palmirach zamordowano w tym okresie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ok. 40 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Zakroczymia, w tym burmistrza Tadeusza Henzlicha (stycze\xc5\x84 1940)._NEWLINE_Kolejna wielka egzekucja w Palmirach mia\xc5\x82a miejsce 26 lutego 1940. Rozstrzelano w\xc3\xb3wczas blisko 190 os\xc3\xb3b (w tym sze\xc5\x9b\xc4\x87 kobiet) \xe2\x80\x93 w przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85cej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Legionowa i okolicznych miejscowo\xc5\x9bci (Henryk\xc3\xb3w, Jab\xc5\x82onna). Zostali oni zamordowani przez okupant\xc3\xb3w w odwecie za zabicie przez nieznanych sprawc\xc3\xb3w niemieckiego burmistrza Legionowa, Marilkego (24 lutego 1940)._NEWLINE_Wiosn\xc4\x85 1940 w Palmirach mia\xc5\x82y miejsce kolejne zbiorowe mordy. 2 kwietnia 1940, w odwecie za zab\xc3\xb3jstwo dw\xc3\xb3ch \xc5\xbco\xc5\x82nierzy niemieckich, rozstrzelano tam blisko 100 os\xc3\xb3b (w tym 27 kobiet) przywiezionych z Pawiaka i wi\xc4\x99zienia mokotowskiego. W\xc5\x9br\xc3\xb3d zamordowanych znale\xc5\xbali si\xc4\x99 m.in.: ksi\xc4\x85dz prefekt Jan Krawczyk \xe2\x80\x93 dr teologii, proboszcz parafii w Wilanowie; Bogumi\xc5\x82 Marzec \xe2\x80\x93 adwokat; Stefan Napierski \xe2\x80\x93 krytyk, poeta, wydawca miesi\xc4\x99cznika literackiego \xe2\x80\x9eAteneum\xe2\x80\x9d; Bohdan Offenberg \xe2\x80\x93 wicedyrektor Funduszu Pracy; Zbigniew Rawicz-Twar\xc3\xb3g \xe2\x80\x93 kapitan WP; Jacek Szwemin \xe2\x80\x93 architekt. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce \xc5\x9bmier\xc4\x87 poni\xc3\xb3s\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas tak\xc5\xbce Ignacy Solarz \xe2\x80\x93 dzia\xc5\x82acz ruchu ludowego, za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Uniwersytet\xc3\xb3w Ludowych. Z kolei 23 kwietnia 1940 w Palmirach rozstrzelano 34 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn w wieku od 17 do 60 lat, aresztowanych po starciu niemieckiej policji z polskimi konspiratorami, do kt\xc3\xb3rego dosz\xc5\x82o nieca\xc5\x82y miesi\xc4\x85c wcze\xc5\x9bniej przy ulicy Sosnowej w Warszawie. Zamordowanych nie \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82o z t\xc4\x85 spraw\xc4\x85 nic poza faktem, \xc5\xbce zamieszkiwali w tym samym domu, w kt\xc3\xb3rym dosz\xc5\x82o do strzelaniny._NEWLINE_Egzekucja mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w domu przy ulicy Sosnowej zamkn\xc4\x99\xc5\x82a pierwszy etap akcji eksterminacyjnej w Palmirach. Mi\xc4\x99dzy grudniem 1939, a kwietniem 1940 funkcjonariusze SS i policji niemieckiej zamordowali tam (w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82) od ponad 700, do blisko 900 os\xc3\xb3b. Dr Maria Wardzy\xc5\x84ska wskazuje Palmiry jako miejsce, w kt\xc3\xb3rym m\xc3\xb3g\xc5\x82 zosta\xc4\x87 w\xc3\xb3wczas zamordowany ostatni przedwojenny prezydent Warszawy \xe2\x80\x93 Stefan Starzy\xc5\x84ski.\n_START_SECTION_\nModus operandi sprawc\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nEgzekucje dokonywane w Palmirach przebiega\xc5\x82y zazwyczaj wed\xc5\x82ug podobnego schematu. Skaza\xc5\x84c\xc3\xb3w przywo\xc5\xbcono na miejsce strace\xc5\x84 samochodami ci\xc4\x99\xc5\xbcarowymi \xe2\x80\x93 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej z Pawiaka, rzadziej z wi\xc4\x99zienia mokotowskiego. Transporty wyrusza\xc5\x82y zazwyczaj o \xc5\x9bwicie, aby wytworzy\xc4\x87 w ofiarach przekonanie, \xc5\xbce s\xc4\x85 wywo\xc5\xbcone do obozu koncentracyjnego. Chc\xc4\x85c jeszcze bardziej utwierdzi\xc4\x87 skaza\xc5\x84c\xc3\xb3w w nie\xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci co do oczekuj\xc4\x85cego ich losu, Niemcy pozwalali im zabiera\xc4\x87 ze sob\xc4\x85 rzeczy osobiste oraz paczki z \xc5\xbcywno\xc5\x9bci\xc4\x85. Niekiedy wydawano im tak\xc5\xbce dodatkowe porcje chleba (rzekomo na czas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy) oraz pozwalano odebra\xc4\x87 rzeczy i dokumenty z wi\xc4\x99ziennego depozytu. Pocz\xc4\x85tkowo metody te by\xc5\x82y na tyle skuteczne, \xc5\xbce wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie nie zdawali sobie sprawy z celu wyw\xc3\xb3zki i nie stawiali \xc5\xbcadnego oporu. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej, gdy wiedza o dokonywanej w Palmirach zbrodni sta\xc5\x82a si\xc4\x99 powszechna, niekt\xc3\xb3rzy skaza\xc5\x84cy wyrzucali z samochod\xc3\xb3w kartki, ksi\xc4\x85\xc5\xbceczki do nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwa lub drobiazgi osobiste, w nadziei \xc5\xbce zdo\xc5\x82aj\xc4\x85 w ten spos\xc3\xb3b poinformowa\xc4\x87 kogo\xc5\x9b o swoim losie. Podczas ekshumacji przy niekt\xc3\xb3rych cia\xc5\x82ach znajdowano nawet karteczki ze s\xc5\x82owami \xe2\x80\x9erozstrzelany w Palmirach\xe2\x80\x9d, napisane przez ofiary na kr\xc3\xb3tko przed egzekucj\xc4\x85._NEWLINE_Na miejscu strace\xc5\x84 wi\xc4\x99\xc5\xbaniom odbierano baga\xc5\xbc, lecz zazwyczaj nie pozbawiano ich dokument\xc3\xb3w lub osobistych drobiazg\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re posiadali przy sobie. \xc5\xbbydom pozwalano zatrzyma\xc4\x87 opaski z Gwiazd\xc4\x85 Dawida, a pracownikom sanitariatu \xe2\x80\x93 opaski Czerwonego Krzy\xc5\xbca. Czasami ofiary kr\xc4\x99powano lub zawi\xc4\x85zywano im oczy. Skaza\xc5\x84c\xc3\xb3w prowadzono nast\xc4\x99pnie na skraj grob\xc3\xb3w i tam rozstrzeliwano ogniem broni maszynowej w ten spos\xc3\xb3b, \xc5\xbce cia\xc5\x82a wpada\xc5\x82y bez\xc5\x82adnie do mogi\xc5\x82. Daj\xc4\x85cych oznaki \xc5\xbcycia dobijano strza\xc5\x82ami z broni kr\xc3\xb3tkiej. Zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wypadki grzebania rannych \xc5\xbcywcem. Czasami Niemcy ustawiali skaza\xc5\x84c\xc3\xb3w nad skrajem grobu, ka\xc5\xbc\xc4\x85c im trzyma\xc4\x87 za plecami d\xc5\x82ugi dr\xc4\x85g lub drabin\xc4\x99. Nast\xc4\x99pnie po oddaniu salwy opuszczano tego typu podp\xc3\xb3rk\xc4\x99, pozwalaj\xc4\x85c cia\xc5\x82om spa\xc5\x9b\xc4\x87 do grobu i u\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 si\xc4\x99 w r\xc3\xb3wn\xc4\x85 warstw\xc4\x99. Egzekucje w Palmirach by\xc5\x82y przeprowadzane przez \xc5\xbco\xc5\x82nierzy kwateruj\xc4\x85cego w Warszawie pu\xc5\x82ku kawalerii SS (SS-Reiterregiment) lub funkcjonariuszy policji ochronnej (niem. Schutzpolizei), podczas gdy funkcjonariusze Gestapo podlegli dow\xc3\xb3dcy SD i policji bezpiecze\xc5\x84stwa w Warszawie (KdS) \xe2\x80\x93 SS-Standartenf\xc3\xbchrerowi Josefowi Meisingerowi \xe2\x80\x93 przeprowadzali masowe aresztowania i sprawowali og\xc3\xb3lny nadz\xc3\xb3r nad przebiegiem akcji eksterminacyjnej._NEWLINE_Niemcy dok\xc5\x82adali wszelkich stara\xc5\x84, aby prawda o zbrodni dokonywanej w Palmirach nie wysz\xc5\x82a na \xc5\x9bwiat\xc5\x82o dzienne. Po ka\xc5\xbcdej egzekucji starannie maskowali zbiorowe mogi\xc5\x82y mchem i igliwiem, a nast\xc4\x99pnie sadzili na ich miejscu m\xc5\x82ode sosny. Rodziny zamordowanych za pomoc\xc4\x85 lakonicznych zawiadomie\xc5\x84 informowano o \xc5\x9bmierci krewnego \xe2\x80\x9ez przyczyn naturalnych\xe2\x80\x9d (najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jako pow\xc3\xb3d podawano atak serca). Ponadto Niemcy starali si\xc4\x99 zabezpieczy\xc4\x87 okolice \xe2\x80\x9epolany \xc5\x9bmierci\xe2\x80\x9d. Stale operowa\xc5\x82y tam policyjne patrole, a w dniu egzekucji zwalniano do dom\xc3\xb3w pracuj\xc4\x85cych w pobli\xc5\xbcu polskich robotnik\xc3\xb3w le\xc5\x9bnych. Pierwsze egzekucje w Palmirach by\xc5\x82y przez Niemc\xc3\xb3w fotografowane, celem udokumentowania przebiegu akcji likwidacyjnej. Zaprzestano tej praktyki dopiero na skutek wyra\xc5\xbanego zakazu wydanego przez Meisingera w dniu 3 maja 1940._NEWLINE_Mimo podj\xc4\x99tych przez Niemc\xc3\xb3w \xc5\x9brodk\xc3\xb3w ostro\xc5\xbcno\xc5\x9bci, miejscowa ludno\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci le\xc5\x9bnicy oraz mieszka\xc5\x84cy Palmir i Pociechy \xe2\x80\x93 wielokrotnie mia\xc5\x82a okazj\xc4\x99 obserwowa\xc4\x87 nadje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85ce transporty oraz s\xc5\x82ysze\xc4\x87 dochodz\xc4\x85ce z polany strza\xc5\x82y i j\xc4\x99ki. Kilkukrotnie miejscowym Polakom uda\xc5\x82o si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dostrzec grupy skaza\xc5\x84c\xc3\xb3w prowadzonych nad mogi\xc5\x82y. Du\xc5\xbce zas\xc5\x82ugi dla odkrycia prawdy o zbrodni w Palmirach mia\xc5\x82 zw\xc5\x82aszcza nadle\xc5\x9bniczy Adam Herba\xc5\x84ski oraz pozostali pracownicy s\xc5\x82u\xc5\xbcby le\xc5\x9bnej. Bezpo\xc5\x9brednio po egzekucji, zazwyczaj nast\xc4\x99pnej nocy, udawali si\xc4\x99 oni na polan\xc4\x99 \xc5\x9bmierci, gdzie z nara\xc5\xbceniem \xc5\xbcycia starali si\xc4\x99 oznaczy\xc4\x87 miejsce lokalizacji masowych grob\xc3\xb3w. Dzi\xc4\x99ki temu polskie podziemie, a w \xc5\x9blad za nim szerokie kr\xc4\x99gi ludno\xc5\x9bci, do\xc5\x9b\xc4\x87 szybko pozna\xc5\x82y prawd\xc4\x99 o losie wywo\xc5\xbconych do Palmir skaza\xc5\x84c\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nOstatnie egzekucje\n_START_PARAGRAPH_\nZako\xc5\x84czenie Akcji AB nie oznacza\xc5\x82o przerwania akcji eksterminacyjnej w Palmirach, gdy\xc5\xbc mniej wi\xc4\x99cej do po\xc5\x82owy lipca 1941 roku tamtejsza \xe2\x80\x9epolana \xc5\x9bmierci\xe2\x80\x9d stanowi\xc5\x82a g\xc5\x82\xc3\xb3wne miejsce strace\xc5\x84 polskich wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w politycznych z Warszawy i okolicznych miejscowo\xc5\x9bci._NEWLINE_7 marca 1941 roku \xc5\xbco\xc5\x82nierze ZWZ zastrzelili znanego w stolicy kolaboranta, Igo Syma. W ci\xc4\x85gu nast\xc4\x99pnych dw\xc3\xb3ch dni Niemcy zatrzymali 118 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Warszawy. 11 marca w Palmirach odby\xc5\x82a si\xc4\x99 odwetowa egzekucja, kt\xc3\xb3rej ofiar\xc4\x85 pad\xc5\x82o 21 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w Pawiaka. W\xc5\x9br\xc3\xb3d zamordowanych znale\xc5\xbali si\xc4\x99 profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego: Kazimierz Zakrzewski i Stefan Kope\xc4\x87._NEWLINE_1 kwietnia 1941 rozstrzelano w Palmirach 20 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn aresztowanych w \xc5\x81owiczu. Jednym z zamordowanych by\xc5\x82 wiceburmistrz tego miasta \xe2\x80\x93 Adolf Kutkowski. \xc5\x9amier\xc4\x87 ponios\xc5\x82o tak\xc5\xbce kilku oficer\xc3\xb3w i podoficer\xc3\xb3w stacjonuj\xc4\x85cego tam przed wojn\xc4\x85 10. pu\xc5\x82ku piechoty (m.in. porucznik Marian K\xc4\x99b\xc5\x82owski, porucznik Alfred Subocz i chor\xc4\x85\xc5\xbcy Zygmunt \xc5\x81yczkowski)._NEWLINE_Kolejna zbiorowa egzekucja w Palmirach mia\xc5\x82a miejsce w dniu 12 czerwca 1941. Zgin\xc4\x99\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas 30 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w Pawiaka, w tym 14 kobiet. Zamordowani nie byli ze sob\xc4\x85 powi\xc4\x85zani \xe2\x80\x93 aresztowano ich bowiem w r\xc3\xb3\xc5\xbcnym czasie i z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych powod\xc3\xb3w. W\xc5\x9br\xc3\xb3d ofiar znale\xc5\xbali si\xc4\x99 m.in.: Witold Hulewicz (poeta, by\xc5\x82y dyrektor programowy rozg\xc5\x82o\xc5\x9bni wile\xc5\x84skiej Polskiego Radia oraz kierownik tamtejszego teatru \xe2\x80\x9eReduta\xe2\x80\x9d), Stanis\xc5\x82aw Malinowski (adwokat), Stanis\xc5\x82aw Piasecki (dzia\xc5\x82acz ruchu narodowego, publicysta, krytyk literacki) i Jerzy Szurig (prawnik, publicysta, dzia\xc5\x82acz ruchu syndykalistycznego). Wreszcie 17 lipca 1941 rozstrzelano w Palmirach 47 os\xc3\xb3b (w tym sze\xc5\x9b\xc4\x87 kobiet) \xe2\x80\x93 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w Pawiaka. Zamordowani zostali m.in. Zygmunt Dymek (dziennikarz, dzia\xc5\x82acz zwi\xc4\x85zkowy), Pawe\xc5\x82 Pi\xc4\x85tkowski (lekarz okulista) oraz Jan Br\xc3\xb3g (in\xc5\xbcynier)._NEWLINE_Mord dokonany w dniu 17 lipca 1941 by\xc5\x82 prawdopodobnie ostatni\xc4\x85 z egzekucji przeprowadzonych w Palmirach. Nie mo\xc5\xbcna jednak przes\xc4\x85dza\xc4\x87 tego z ca\xc5\x82\xc4\x85 pewno\xc5\x9bci\xc4\x85, gdy\xc5\xbc do dzi\xc5\x9b nieznane pozostaj\xc4\x85 losy niekt\xc3\xb3rych transport\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re odesz\xc5\x82y z Pawiaka, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc okoliczno\xc5\x9bci \xc5\x9bmierci niekt\xc3\xb3rych ofiar, kt\xc3\xb3rych cia\xc5\x82a odnaleziono w mogi\xc5\x82ach na \xe2\x80\x9epolanie \xc5\x9bmierci\xe2\x80\x9d. Niemniej, wszystko wskazuje, \xc5\xbce w\xc5\x82a\xc5\x9bnie latem 1941 Niemcy zrezygnowali ostatecznie z przeprowadzania egzekucji w tym miejscu. Na decyzj\xc4\x99 w tej sprawie wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 przede wszystkim fakt, \xc5\xbce po pewnym czasie dokonywane w Palmirach zbrodnie przesta\xc5\x82y stanowi\xc4\x87 jak\xc4\x85kolwiek tajemnic\xc4\x99 dla polskiej ludno\xc5\x9bci. Nazwa \xe2\x80\x9ePalmiry\xe2\x80\x9d zacz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 pojawia\xc4\x87 w prasie konspiracyjnej. Wywiadowi ZWZ uda\xc5\x82o si\xc4\x99 nawet zdoby\xc4\x87 kilkana\xc5\x9bcie zdj\xc4\x99\xc4\x87 wykonanych przez Niemc\xc3\xb3w w czasie egzekucji, kt\xc3\xb3re przekazano nast\xc4\x99pnie do Londynu.\n_START_SECTION_\nOdpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 sprawc\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nPe\xc5\x82na odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 za dzia\xc5\x82ania prowadzone przez SS i policj\xc4\x99 niemieck\xc4\x85 w Warszawie w okresie mi\xc4\x99dzy jesieni\xc4\x85 1939 a latem 1941, a wi\xc4\x99c r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc za zbrodni\xc4\x99 w Palmirach, spada w pierwszym rz\xc4\x99dzie na gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera oraz \xc3\xb3wczesnego Dow\xc3\xb3dc\xc4\x99 SS i Policji w dystrykcie warszawskim \xe2\x80\x93 SS-Gruppenf\xc3\xbchrera Paula Modera. 3 marca 1947 roku Fischer zosta\xc5\x82 skazany wyrokiem Najwy\xc5\xbcszego Trybuna\xc5\x82u Narodowego na kar\xc4\x99 \xc5\x9bmierci. Wyrok wykonano. Moder zgin\xc4\x85\xc5\x82 w 1942 roku na froncie wschodnim._NEWLINE_Szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 rol\xc4\x99 podczas akcji eksterminacyjnej w Palmirach odgrywa\xc5\x82 jednak podleg\xc5\x82y im SS-Standartenf\xc3\xbchrer Josef Meisinger, kt\xc3\xb3ry w okresie od listopada 1939 do marca 1941 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 komendanta niemieckiej policji bezpiecze\xc5\x84stwa i s\xc5\x82u\xc5\xbcby bezpiecze\xc5\x84stwa (KdS) w Warszawie oraz odpowiada\xc5\x82 osobi\xc5\x9bcie za realizacj\xc4\x99 Akcji AB na terenie dystryktu warszawskiego. 3 marca 1947 roku Meisinger zosta\xc5\x82 skazany wyrokiem Najwy\xc5\xbcszego Trybuna\xc5\x82u Narodowego na kar\xc4\x99 \xc5\x9bmierci. Wyrok wykonano.\n_START_SECTION_\nFilm\n_START_PARAGRAPH_\nSceny egzekucji dokonywanych przez Niemc\xc3\xb3w w Palmirach zosta\xc5\x82y przedstawione w filmie Ostatnie okr\xc4\x85\xc5\xbcenie oraz w serialach wojennych Polskie drogi (odc. 6) i Czas honoru (odc. 1 i 37)._NEWLINE_Zbrodni w Palmirach po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony jest film dokumentalny \xe2\x80\x9ePalmiry. Polski Katy\xc5\x84\xe2\x80\x9d (2012) z cyklu \xe2\x80\x9ePolska i \xc5\x9bwiat z histori\xc4\x85 w tle\xe2\x80\x9d (odc. 62).'