b'\n_START_ARTICLE_\nHongkong\n_START_SECTION_\nEtymologia\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa \xe9\xa6\x99\xe6\xb8\xaf oznacza dos\xc5\x82ownie \xe2\x80\x9epachn\xc4\x85cy port\xe2\x80\x9d. W j\xc4\x99zyku kanto\xc5\x84skim wymawiana jest ona jako hoeng1 gong2 (transkrypcja jyutping), za\xc5\x9b w mandary\xc5\x84skim Xi\xc4\x81ngg\xc7\x8eng (transkrypcja hanyu pinyin)._NEWLINE_Angielska nazwa terytorium mia\xc5\x82a pierwotnie form\xc4\x99 Hongkong, w 1926 roku zmieniono j\xc4\x85 na obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85c\xc4\x85 do dzi\xc5\x9b Hong Kong. Niekt\xc3\xb3re instytucje, jak Hongkong Post czy The Hongkong and Shanghai Banking Corporation, u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 jednak nadal starej pisowni.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW 1842 podpisano w Nankinie traktat ko\xc5\x84cz\xc4\x85cy pierwsz\xc4\x85 wojn\xc4\x99 opiumow\xc4\x85. Jednym z jego postanowie\xc5\x84 by\xc5\x82o przej\xc4\x99cie przez Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x99 Hongkongu, znajduj\xc4\x85cego si\xc4\x99 dot\xc4\x85d w r\xc4\x99kach chi\xc5\x84skich. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie Hongkong powi\xc4\x99kszy\xc5\x82 sw\xc3\xb3j obszar o tzw. Nowe Terytoria. W 1898 podpisano umow\xc4\x99 99-letniej \xe2\x80\x9edzier\xc5\xbcawy\xe2\x80\x9d tych terytori\xc3\xb3w przez Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x99. Nieoficjaln\xc4\x85 stolic\xc4\x85 Hongkongu zosta\xc5\x82o miasto Victoria. Hongkong rozwin\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 znacznie w XX wieku, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 swoistym pomostem gospodarczym i kulturalnym mi\xc4\x99dzy \xc5\x9bwiatem zachodnim a komunistycznymi Chinami._NEWLINE_Na mocy umowy chi\xc5\x84sko-brytyjskiej, zawartej w 1984, ustalono warunki, na kt\xc3\xb3rych Hongkong powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Chin po up\xc5\x82ywie okresu dzier\xc5\xbcawy w 1997. Chiny zobowi\xc4\x85za\xc5\x82y si\xc4\x99 pozostawi\xc4\x87 w\xc5\x82adzom Hongkongu do 2047 roku du\xc5\xbc\xc4\x85 autonomi\xc4\x99 we wszystkich sprawach, z wyj\xc4\x85tkiem polityki zagranicznej i si\xc5\x82 zbrojnych. 1 lipca 1997 ChRL obj\xc4\x99\xc5\x82a w posiadanie Hongkong. Od 22 wrze\xc5\x9bnia 2014 roku w Hongkongu trwa\xc5\x82y protesty przeciw niedemokratycznej ordynacji wyborczej, kt\xc3\xb3re nazwano Rewolucj\xc4\x85 Parasolek. Protest ostatecznie st\xc5\x82umiono 15 grudnia._NEWLINE_Nast\xc4\x99pstwem protest\xc3\xb3w by\xc5\x82o za\xc5\x82o\xc5\xbcenie prodemokratycznych partii politycznych, kt\xc3\xb3re zaj\xc4\x99\xc5\x82y cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 miejsc parlamentarnych wybieranych drog\xc4\x85 demokratyczn\xc4\x85. Rozw\xc3\xb3j ruch\xc3\xb3w separatystycznych by\xc5\x82 wynikiem ograniczania w drugiej po\xc5\x82owie 2010 roku swob\xc3\xb3d panuj\xc4\x85cych w Hongkongu, przejawiaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 m.in. autocenzur\xc4\x85 medi\xc3\xb3w i blokowaniem demokratyzacji regionu. Zmiana polityki chi\xc5\x84skiej spowodowa\xc5\x82a narastanie nastroj\xc3\xb3w secesjonistycznych i antychi\xc5\x84skich oraz w reakcji na nie mobilizacje grup o nastawieniu prochi\xc5\x84skim.\n_START_SECTION_\nDemografia\n_START_PARAGRAPH_\nHongkong ma jedn\xc4\x85 z najwy\xc5\xbcszych \xc5\x9brednich g\xc4\x99sto\xc5\x9bci zaludnienia na \xc5\x9bwiecie (6200 os\xc3\xb3b na km kwadratowy). G\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 ta miejscami dochodzi do 43 tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b na km kwadratowy. Wska\xc5\xbanik dzietno\xc5\x9bci (liczba dzieci przypadaj\xc4\x85cych na statystyczn\xc4\x85 kobiet\xc4\x99 w wieku rozrodczym) w Hongkongu wynosi 0,94. Jest ona znacznie ni\xc5\xbcsza ni\xc5\xbc \xc5\x9brednia liczba, jaka jest potrzebna, aby liczba ludno\xc5\x9bci utrzyma\xc5\x82a si\xc4\x99 na sta\xc5\x82ym poziomie (2,1 dziecka na kobiet\xc4\x99). Wysokie dodatnie saldo migracji powoduje, i\xc5\xbc mimo ujemnego przyrostu naturalnego liczba ludno\xc5\x9bci ci\xc4\x85gle wzrasta._NEWLINE_Mimo wysokiej g\xc4\x99sto\xc5\x9bci zaludnienia, Hongkong posiada wiele wolnych przestrzeni, kt\xc3\xb3re zajmuj\xc4\x85 parki, lasy i zaro\xc5\x9bla. Jednak z racji ich g\xc3\xb3rzystego charakteru, wiele z tych obszar\xc3\xb3w nie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 wykorzystane dla budownictwa. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w mieszka w kilkudziesi\xc4\x99ciopi\xc4\x99trowych blokach. Miejscowi Chi\xc5\x84czycy pos\xc5\x82uguj\xc4\x85 si\xc4\x99 na co dzie\xc5\x84 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie j\xc4\x99zykiem kanto\xc5\x84skim. J\xc4\x99zyk angielski jest powszechnie rozumiany, jednak stosowany jest g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w pracy._NEWLINE_W Hongkongu panuje pe\xc5\x82na wolno\xc5\x9b\xc4\x87 wyznaniowa. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ludno\xc5\x9bci to wyznawcy tradycyjnego chi\xc5\x84skiego synkretyzmu religijnego, w kt\xc3\xb3rym wsp\xc3\xb3\xc5\x82istniej\xc4\x85 elementy buddyzmu, konfucjanizmu i taoizmu, a 10% to chrze\xc5\x9bcijanie. Wsp\xc3\xb3lnota chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84ska jest podzielona na katolik\xc3\xb3w i protestant\xc3\xb3w. Ponadto \xc5\xbcyje tu 70 tys. muzu\xc5\x82man\xc3\xb3w i od 2 do 3 tys. \xc5\xbcyd\xc3\xb3w._NEWLINE_Oko\xc5\x82o 95% mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Hongkongu to Chi\xc5\x84czycy, a 1,5% Europejczycy. Najliczniejsze grupy imigrant\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85 z Filipin (oko\xc5\x82o 133 000 os\xc3\xb3b), Indonezji (95 460) i USA (31 330).\n_START_SECTION_\nKultura\n_START_PARAGRAPH_\nHongkong by\xc5\x82 cz\xc4\x99sto opisywany jako miasto, gdzie Wsch\xc3\xb3d spotyka si\xc4\x99 z Zachodem. Cho\xc4\x87 by\xc5\x82 rz\xc4\x85dzony przez prawie 150 lat przez Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x99, 96% mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w to Chi\xc5\x84czycy, u\xc5\xbcywaj\xc4\x85cy najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej j\xc4\x99zyka kanto\xc5\x84skiego._NEWLINE_Coraz wi\xc4\x99ksza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 imigrant\xc3\xb3w pochodzi z kontynentalnych Chin, wi\xc4\x99c w\xc5\x9br\xc3\xb3d ludno\xc5\x9bci chi\xc5\x84skiej nast\xc4\x99puje coraz wi\xc4\x99ksze mieszanie si\xc4\x99 kultur. Do zwi\xc4\x99kszenia r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9bci kulturowej przyczynia si\xc4\x99 tak\xc5\xbce coraz wi\xc4\x99ksza liczba imigrant\xc3\xb3w z kraj\xc3\xb3w azjatyckich. \xc5\xbbyj\xc4\x85 tutaj nepalscy Gurkhowie, 15 000 uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w z Wietnamu i 120 000 Filipi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Hongkongu to buddy\xc5\x9bci i taoi\xc5\x9bci. Ponadto \xc5\xbcyje tu prawie p\xc3\xb3\xc5\x82 miliona chrze\xc5\x9bcijan, prawie 100 000 muzu\xc5\x82man\xc3\xb3w, hindusi, sikhowie i \xc5\xbcydzi. Rz\xc4\x85d w Pekinie pozwala na wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 wolno\xc5\x9b\xc4\x87 wyznaniow\xc4\x85 w Hongkongu ni\xc5\xbc na innych terenach kraju. W\xc5\x9br\xc3\xb3d rybak\xc3\xb3w rozpowszechniony jest kult Mazu (nazywanej na og\xc3\xb3\xc5\x82 Tin Hau \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eCesarzow\xc4\x85 Niebios\xe2\x80\x9d)._NEWLINE_W Hongkongu odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 liczne barwne \xc5\x9bwi\xc4\x99ta i festiwale. Do najbardziej znanych nale\xc5\xbcy chi\xc5\x84ski Nowy Rok, \xc5\x9awi\xc4\x99to Smoczych \xc5\x81odzi, \xc5\x9awi\xc4\x99to Duch\xc3\xb3w, \xc5\x9awi\xc4\x99to \xc5\x9arodka Jesieni, Qingmingjie czy zimowe przesilenie dnia z noc\xc4\x85._NEWLINE_Mieszka\xc5\x84cy Hongkongu czas wolny cz\xc4\x99sto sp\xc4\x99dzaj\xc4\x85 na uprawianiu sportu i grach. Powszechn\xc4\x85 rozrywk\xc4\x85 jest gra w mahjonga. W\xc5\x9br\xc3\xb3d os\xc3\xb3b starszych popularne s\xc4\x85 szachy chi\xc5\x84skie (xiangqi) oraz taijiquan._NEWLINE_W Hongkongu mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 wiele dom\xc3\xb3w towarowych, w kt\xc3\xb3rych sprzedaje si\xc4\x99 lekarstwa medycyny tradycyjnej. Najwi\xc4\x99ksza koncentracja tego typu sklep\xc3\xb3w jest w Sheung Wan. Mo\xc5\xbcna tam kupi\xc4\x87 nie tylko lekarstwa i zio\xc5\x82a, lecz r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc suszone zwierz\xc4\x99ta.\n_START_SECTION_\nArchitektura\n_START_PARAGRAPH_\nZ powodu ma\xc5\x82ej ilo\xc5\x9bci miejsca przeznaczonej pod zabudow\xc4\x99 w Hongkongu nie pozosta\xc5\x82o zbyt wiele kolonialnych zabytk\xc3\xb3w. Miasto odznacza si\xc4\x99 du\xc5\xbc\xc4\x85 liczb\xc4\x85 nowoczesnej zabudowy. Przez lata w Koulun istnia\xc5\x82y pewne ograniczenia co do wysoko\xc5\x9bci budynk\xc3\xb3w z uwagi na blisko\xc5\x9b\xc4\x87 dotychczasowego portu lotniczego Kai Tak._NEWLINE_Jednym z najwy\xc5\xbcszych i najbardziej rozpoznawalnych budynk\xc3\xb3w w Hongkongu jest siedziba Bank of China Tower, autorstwa Ieoh Ming Pei. Budynek ten wywo\xc5\x82a\xc5\x82 liczne kontrowersje. W roku jego uko\xc5\x84czenia (1990) okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce nie jest zgodny z powszechnie stosowanymi w budownictwie chi\xc5\x84skim zasadami feng shui, gdy\xc5\xbc mia\xc5\x82 ostre k\xc4\x85ty. Nieprawid\xc5\x82owe by\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc umieszczenie dw\xc3\xb3ch anten na dachu._NEWLINE_Jednym z wa\xc5\xbcniejszych budynk\xc3\xb3w Hongkongu jest tak\xc5\xbce miejscowa siedziba banku HSBC, uko\xc5\x84czona w 1985, 44 pi\xc4\x99tra, wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 178,8 m. Zosta\xc5\x82a ona zbudowana na miejscu pierwszego drapacza chmur w Hongkongu, zbudowanego w 1935.\n_START_SECTION_\nTransport\n_START_PARAGRAPH_\nMi\xc4\x99dzynarodowy w\xc4\x99ze\xc5\x82 komunikacji morskiej \xe2\x80\x93 posiada 9 port\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych najwi\xc4\x99kszy (port Victoria) nale\xc5\xbcy te\xc5\xbc do najwi\xc4\x99kszych port\xc3\xb3w w po\xc5\x82udniowo-wschodniej Azji \xe2\x80\x93 \xc5\x9brednio przyjmuje 220 tys. statk\xc3\xb3w pasa\xc5\xbcerskich i towarowych rocznie._NEWLINE_W 1998 oddano do u\xc5\xbcytku nowy port lotniczy Hong Kong International Airport zlokalizowany w Chep Lap Kok, w pobli\xc5\xbcu wyspy Lantau. W trakcie prac po\xc5\x82\xc4\x85czono ze sob\xc4\x85 3 ma\xc5\x82e wysepki: Tsin Yi, Ma Wan i Kap Shui Mun. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym architektem by\xc5\x82 Sir Norman Foster. Dotychczasowe lotnisko w Koulun Kai Tak Airport zosta\xc5\x82o zamkni\xc4\x99te._NEWLINE_Od 1980 rozbudowywana jest sie\xc4\x87 po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 metra. Wybudowano podwodny tunel (d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 1,6\xc2\xa0km) \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy wysp\xc4\x99 Hongkong z l\xc4\x85dem.\n_START_SECTION_\nArmia\n_START_PARAGRAPH_\nNieopodal centrum miasta znajduje si\xc4\x99 niewielki garnizon Chi\xc5\x84skiej Armii Ludowo-Wyzwole\xc5\x84czej. Wed\xc5\x82ug miejscowej prasy staraj\xc4\x85 si\xc4\x99 nie rzuca\xc4\x87 w oczy i do miasta \xc5\xbco\xc5\x82nierze mog\xc4\x85 wychodzi\xc4\x87 tylko w ubraniu cywilnym.'