b'\n_START_ARTICLE_\nZbrodnie niemieckie w powstaniu warszawskim\n_START_PARAGRAPH_\nZbrodnie niemieckie w powstaniu warszawskim \xe2\x80\x93 masowe mordy na ludno\xc5\x9bci cywilnej i je\xc5\x84cach wojennych, ataki na niebronione obiekty cywilne, gwa\xc5\x82ty, wysiedlenia, grabie\xc5\xbce, niszczenie mienia oraz inne powa\xc5\xbcne naruszenia prawa wojennego, kt\xc3\xb3rych dopuszcza\xc5\x82y si\xc4\x99 niemieckie oddzia\xc5\x82y policyjne i wojskowe bior\xc4\x85ce udzia\xc5\x82 w t\xc5\x82umieniu powstania warszawskiego._NEWLINE_Historycy oceniaj\xc4\x85, \xc5\xbce w sierpniu i wrze\xc5\x9bniu 1944 \xc5\x9bmier\xc4\x87 ponios\xc5\x82o od 150 tys. do 180 tys. cywilnych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Warszawy, z czego co najmniej 63 tys. poza dzia\xc5\x82aniami bojowymi. Wyp\xc4\x99dzonych zosta\xc5\x82o oko\xc5\x82o 550 tys. mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w stolicy oraz 100 tys. os\xc3\xb3b z miejscowo\xc5\x9bci podwarszawskich, spo\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych blisko 150 tys. wywieziono na roboty przymusowe lub do oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych. W wyniku walk prowadzonych w sierpniu i wrze\xc5\x9bniu 1944, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na skutek systematycznego wyburzania i palenia miasta prowadzonego w nast\xc4\x99pnych miesi\xc4\x85cach przez niemieckie oddzia\xc5\x82y niszczycielskie, zag\xc5\x82adzie uleg\xc5\x82o 55% przedwojennej zabudowy Warszawy.\n_START_SECTION_\nRozkaz Hitlera o zniszczeniu Warszawy\n_START_PARAGRAPH_\nWarszawa by\xc5\x82a uznawana przez niemieckich okupant\xc3\xb3w za centrum polskiego oporu przeciw nazistowskiemu \xe2\x80\x9enowemu porz\xc4\x85dkowi\xe2\x80\x9d. Mimo i\xc5\xbc w Generalnym Gubernatorstwie dawn\xc4\x85 stolic\xc4\x99 Polski zdegradowano do roli miasta prowincjonalnego, Warszawa pozostawa\xc5\x82a nadal centrum polskiego \xc5\xbcycia politycznego, intelektualnego i kulturalnego. Stanowi\xc5\x82a te\xc5\xbc siedzib\xc4\x99 w\xc5\x82adz polskiego Pa\xc5\x84stwa Podziemnego oraz miejsce funkcjonowania szczeg\xc3\xb3lnie silnych i dobrze zorganizowanych struktur ruchu oporu. Generalny gubernator Hans Frank zapisa\xc5\x82 w swoim dzienniku pod dat\xc4\x85 14 grudnia 1943: \xe2\x80\x9egdyby\xc5\x9bmy nie mieli Warszawy w Generalnym Gubernatorstwie, to nie mieliby\xc5\x9bmy 4/5 trudno\xc5\x9bci, z kt\xc3\xb3rymi musimy walczy\xc4\x87. Warszawa jest i pozostanie ogniskiem zam\xc4\x99tu, punktem, z kt\xc3\xb3rego rozprzestrzenia si\xc4\x99 niepok\xc3\xb3j w tym kraju\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Ju\xc5\xbc 15 lipca 1940 Frank o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, i\xc5\xbc \xe2\x80\x9ew sprawie Warszawy F\xc3\xbchrer postanowi\xc5\x82, \xc5\xbce odbudowa tego miasta jako polskiej metropolii jest absolutnie wykluczona. F\xc3\xbchrer \xc5\xbcyczy sobie, \xc5\xbceby wraz z og\xc3\xb3lnym rozwojem Generalnego Gubernatorstwa Warszawa zesz\xc5\x82a do rz\xc4\x99du miasta prowincjonalnego\xe2\x80\x9d. Tak zwany Plan Pabsta zak\xc5\x82ada\xc5\x82, i\xc5\xbc populacja Warszawy zostanie zmniejszona do poziomu 130 tys. mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, a powierzchnia do 15 kilometr\xc3\xb3w kwadratowych. Pora\xc5\xbcki ponoszone przez III Rzesz\xc4\x99 na wszystkich frontach spowodowa\xc5\x82y, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ePlan Pabsta\xe2\x80\x9d nie zosta\xc5\x82 wcielony w \xc5\xbcycie. Adolf Hitler o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82 wi\xc4\x99c Frankowi podczas rozmowy w dniu 6 lutego 1944, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eWarszawa musi zosta\xc4\x87 zburzona, gdy tylko nadarzy si\xc4\x99 ku temu sposobno\xc5\x9b\xc4\x87\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W tej sytuacji wybuch Powstania Warszawskiego (1 sierpnia 1944) zosta\xc5\x82 potraktowany przez nazistowskich przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w jako doskona\xc5\x82a okazja do rozwi\xc4\x85zania \xe2\x80\x9epolskiego problemu\xe2\x80\x9d. Podczas przem\xc3\xb3wienia dla dow\xc3\xb3dc\xc3\xb3w okr\xc4\x99g\xc3\xb3w wojskowych i komendant\xc3\xb3w szk\xc3\xb3\xc5\x82 wyg\xc5\x82oszonego w J\xc3\xa4gerh\xc3\xb6he w dniu 21 wrze\xc5\x9bnia 1944 Reichsf\xc3\xbchrer-SS Heinrich Himmler wspomina\xc5\x82, \xc5\xbce na wie\xc5\x9b\xc4\x87 o wybuchu powstania uda\xc5\x82 si\xc4\x99 natychmiast do Hitlera, kt\xc3\xb3remu o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82: \xe2\x80\x9eM\xc3\xb3j F\xc3\xbchrerze, pora jest dla nas niezbyt pomy\xc5\x9blna. Z punktu widzenia historycznego jest [jednak] b\xc5\x82ogos\xc5\x82awie\xc5\x84stwem, \xc5\xbce Polacy to robi\xc4\x85. Po pi\xc4\x99ciu, sze\xc5\x9bciu tygodniach wybrniemy z tego. A po tym Warszawa, stolica, g\xc5\x82owa, inteligencja tego by\xc5\x82ego 16-, 17-milionowego narodu Polak\xc3\xb3w b\xc4\x99dzie zniszczona, tego narodu, kt\xc3\xb3ry od 700 lat blokuje nam Wsch\xc3\xb3d i od czasu pierwszej bitwy pod Tannenbergiem le\xc5\xbcy nam w drodze. A w\xc3\xb3wczas historycznie polski problem nie b\xc4\x99dzie ju\xc5\xbc wielkim problemem dla naszych dzieci i dla wszystkich, kt\xc3\xb3rzy po nas przyjd\xc4\x85, ba, nawet ju\xc5\xbc dla nas\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pierwsz\xc4\x85 reakcj\xc4\x85 Hitlera by\xc5\x82o wydanie polecenia ewakuacji poza obr\xc4\x99b miasta wszystkich przebywaj\xc4\x85cych tam Niemc\xc3\xb3w. Nast\xc4\x99pnie niemiecka Luftwaffe mia\xc5\x82a \xe2\x80\x9eprzez masowe u\xc5\xbcycie wszystkich samolot\xc3\xb3w frontu \xc5\x9brodkowego, w\xc5\x82\xc4\x85cznie z samolotami komunikacyjnymi, zr\xc3\xb3wna\xc4\x87 Warszaw\xc4\x99 z ziemi\xc4\x85 i przez to zdusi\xc4\x87 ognisko powstania\xe2\x80\x9d. Zadanie zorganizowania dywanowych nalot\xc3\xb3w na Warszaw\xc4\x99 otrzyma\xc5\x82 dow\xc3\xb3dca niemieckiej 6. Floty Powietrznej (Luftflotte 6), genera\xc5\x82 Robert Ritter von Greim. Szybko okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 jednak, \xc5\xbce wykonanie rozkazu jest nierealne. W mie\xc5\x9bcie zosta\xc5\x82o bowiem odci\xc4\x99tych szereg niemieckich urz\xc4\x99d\xc3\xb3w oraz jednostek wojskowych i policyjnych, kt\xc3\xb3rych ewakuacja by\xc5\x82a chwilowo niemo\xc5\xbcliwa. W tej sytuacji zadanie zorganizowania odsieczy dla garnizonu warszawskiego Hitler powierzy\xc5\x82 Reichsf\xc3\xbchrerowi-SS Himmlerowi oraz szefowi sztabu generalnego Naczelnego Dow\xc3\xb3dztwa Wojsk L\xc4\x85dowych (OKH), genera\xc5\x82owi Heinzowi Guderianowi._NEWLINE_Podczas narady, kt\xc3\xb3ra odby\xc5\x82a si\xc4\x99 wieczorem 1 sierpnia 1944 lub nast\xc4\x99pnego dnia rano, Hitler wyda\xc5\x82 Himmlerowi i Guderianowi ustny rozkaz zr\xc3\xb3wnania Warszawy z ziemi\xc4\x85 i wymordowania wszystkich jej mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Zgodnie z relacj\xc4\x85 SS-Obergruppenf\xc3\xbchrera Ericha von dem Bach-Zelewskiego, kt\xc3\xb3rego mianowano dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 si\xc5\x82 wyznaczonych do st\xc5\x82umienia powstania, rozkaz brzmia\xc5\x82 mniej wi\xc4\x99cej nast\xc4\x99puj\xc4\x85co: \xe2\x80\x9eka\xc5\xbcdego mieszka\xc5\x84ca nale\xc5\xbcy zabi\xc4\x87, nie wolno bra\xc4\x87 \xc5\xbcadnych je\xc5\x84c\xc3\xb3w. Warszawa ma by\xc4\x87 zr\xc3\xb3wnana z ziemi\xc4\x85 i w ten spos\xc3\xb3b ma by\xc4\x87 stworzony zastraszaj\xc4\x85cy przyk\xc5\x82ad dla ca\xc5\x82ej Europy\xe2\x80\x9d. Z kolei szef sztabu von dem Bacha SS-Brigadef\xc3\xbchrer Ernst Rode zezna\xc5\x82 po wojnie, \xc5\xbce SS-Oberf\xc3\xbchrer Oskar Dirlewanger \xe2\x80\x93 dow\xc3\xb3dca jednej z jednostek skierowanych walki z powstaniem \xe2\x80\x93 otrzyma\xc5\x82 od Himmlera napisany odr\xc4\x99cznie o\xc5\x82\xc3\xb3wkiem rozkaz, w kt\xc3\xb3rym Reichsf\xc3\xbchrer-SS zapowiada\xc5\x82 mu w imieniu Hitlera, \xc5\xbce Warszawa zostanie zr\xc3\xb3wnana z ziemi\xc4\x85, a sam Dirlewanger jest upowa\xc5\xbcniony \xe2\x80\x9ezabija\xc4\x87 kogo zechce, wed\xc5\x82ug swego upodobania\xe2\x80\x9d. Rozkaz Hitlera o zniszczeniu Warszawy otrzymali r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dow\xc3\xb3dcy niemieckiego garnizonu w Warszawie. SS-Oberf\xc3\xbchrer Paul Otto Geibel, dow\xc3\xb3dca SS i policji (SS- und Polizeif\xc3\xbchrer) na dystrykt warszawski, zezna\xc5\x82 po wojnie, \xc5\xbce ju\xc5\xbc wieczorem 1 sierpnia Himmler poleci\xc5\x82 mu telefonicznie: \xe2\x80\x9eniech pan zniszczy dziesi\xc4\x85tki tysi\xc4\x99cy\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Rozkaz Hitlera obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82 nie tylko podleg\xc5\x82e Himmlerowi formacje SS i policji, lecz r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jednostki Wehrmachtu, czego niemieckie naczelne dow\xc3\xb3dztwo by\xc5\x82o ca\xc5\x82kowicie \xc5\x9bwiadome. Co prawda przes\xc5\x82uchiwany przez polskiego prokuratora genera\xc5\x82 Guderian utrzymywa\xc5\x82, \xc5\xbce s\xc5\x82owa Hitlera potraktowa\xc5\x82 jako figur\xc4\x99 retoryczn\xc4\x85, a rozkaz przekazano walcz\xc4\x85cym oddzia\xc5\x82om bez po\xc5\x9brednictwa OKH, lecz sam podczas rozmowy telefonicznej z Hansem Frankiem (3 sierpnia 1944, godz. 21:10) zapewnia\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ewszystko zostanie zrobione, by przyj\xc5\x9b\xc4\x87 z odsiecz\xc4\x85 Warszawie, a nast\xc4\x99pnie z ca\xc5\x82\xc4\x85 bezwzgl\xc4\x99dno\xc5\x9bci\xc4\x85 zostanie wydany werdykt na to miasto\xe2\x80\x9d. Gdy von dem Bach podj\xc4\x85\xc5\x82 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 z\xc5\x82agodzenia rozkazu o zniszczeniu Warszawy, Guderian odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 jakiegokolwiek po\xc5\x9bredniczenia w tej sprawie u Hitlera.\n_START_SECTION_\nMordowanie je\xc5\x84c\xc3\xb3w i ludno\xc5\x9bci cywilnej\n_START_PARAGRAPH_\nSpo\xc5\x9br\xc3\xb3d oko\xc5\x82o 150\xe2\x80\x93180 tys. cywilnych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Warszawy, kt\xc3\xb3rzy ponie\xc5\x9bli \xc5\x9bmier\xc4\x87 w czasie powstania warszawskiego, co najmniej 1/3 stanowi\xc5\x82y ofiary egzekucji przeprowadzanych przez niemieckie formacje policyjne i wojskowe. Maja Motyl i Stanis\xc5\x82aw Rutkowski, autorzy opracowania Powstanie Warszawskie \xe2\x80\x93 rejestr miejsc i fakt\xc3\xb3w zbrodni, obliczyli, i\xc5\xbc w okresie powstania zgin\xc4\x99\xc5\x82o poza dzia\xc5\x82aniami bojowymi co najmniej 63 tys. cywilnych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w stolicy. Nagminnie mordowani byli r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wzi\xc4\x99ci do niewoli powsta\xc5\x84cy, mimo i\xc5\xbc prowadzili walk\xc4\x99 w spos\xc3\xb3b otwarty i posiadali przewidziane prawem oznaki \xc5\xbco\xc5\x82nierskie \xe2\x80\x93 a wi\xc4\x99c walczyli zgodnie z konwencj\xc4\x85 hask\xc4\x85. Mord\xc3\xb3w na je\xc5\x84cach wojennych i osobach cywilnych niemieckie jednostki policyjne i wojskowe dopuszcza\xc5\x82y si\xc4\x99 od pierwszego do ostatniego dnia walk, cho\xc4\x87 ich najwi\xc4\x99ksze nasilenie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o w okresie obowi\xc4\x85zywania rozkazu Hitlera o eksterminacji ludno\xc5\x9bci Warszawy \xe2\x80\x93 a wi\xc4\x99c w ci\xc4\x85gu pierwszych dw\xc3\xb3ch tygodni sierpnia 1944.\n_START_SECTION_\nWola\n_START_PARAGRAPH_\nMi\xc4\x99dzy 1 a 4 sierpnia stacjonuj\xc4\x85ce na Woli oddzia\xc5\x82y Dywizji Pancerno-Spadochronowej \xe2\x80\x9eHermann G\xc3\xb6ring\xe2\x80\x9d zamordowa\xc5\x82y ok. 400 wzi\xc4\x99tych do niewoli powsta\xc5\x84c\xc3\xb3w, w tym wielu rannych. Jednocze\xc5\x9bnie jednostki tej dywizji, wsparte przez \xc5\xbco\xc5\x82nierzy 608. pu\xc5\x82ku ochronnego Wehrmachtu, systematycznie wyp\xc4\x99dza\xc5\x82y polsk\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87, dopuszczaj\xc4\x85c si\xc4\x99 przy tym mord\xc3\xb3w, grabie\xc5\xbcy i gwa\xc5\x82t\xc3\xb3w. 3 sierpnia w domach przy ul. M\xc5\x82ynarskiej 12, 14 i 16 Niemcy wymordowali za pomoc\xc4\x85 granat\xc3\xb3w ukrywaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w piwnicach mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nGwa\xc5\x82ty\n_START_PARAGRAPH_\nOd pierwszych dni powstania dochodzi\xc5\x82o w Warszawie do gwa\xc5\x82t\xc3\xb3w na polskich kobietach i dziewczynkach. Skala tego zjawiska jest bardzo trudna do oszacowania, cho\xc4\x87 szereg zezna\xc5\x84 z\xc5\x82o\xc5\xbconych przed G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 Komisj\xc4\x85 Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wspomnienia \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w tych wydarze\xc5\x84 wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce zgwa\xc5\x82cenia by\xc5\x82y podczas t\xc5\x82umienia powstania zjawiskiem powszechnym. Dochodzi\xc5\x82o do nich najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej podczas wyp\xc4\x99dzania ludno\xc5\x9bci z dom\xc3\xb3w lub na punktach zbornych dla cywil\xc3\xb3w znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na terenie miasta \xe2\x80\x93 takich jak np. targowisko \xe2\x80\x9eZieleniak\xe2\x80\x9d na Ochocie b\xc4\x85d\xc5\xba ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa Biskupa (nazywany zwyczajowo w tamtym czasie ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em \xc5\x9bw. Wojciecha) na Woli. Napastowane by\xc5\x82y nie tylko osoby cywilne, lecz r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc powsta\xc5\x84cze sanitariuszki, a nawet pacjentki szpitali. Po dokonanym gwa\xc5\x82cie ofiary nierzadko by\xc5\x82y mordowane i okaleczane w obsceniczny spos\xc3\xb3b._NEWLINE_Zeznania i wspomnienia uczestnik\xc3\xb3w powstania podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 zgodnie, i\xc5\xbc zgwa\xc5\x82ce\xc5\x84 dopuszczali si\xc4\x99 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej \xc5\xbco\xc5\x82nierze kolaboranckich jednostek, sformowanych z obywateli ZSRR. Szeregu okrutnych gwa\xc5\x82t\xc3\xb3w dopu\xc5\x9bcili si\xc4\x99 \xc5\xbco\xc5\x82nierze pacyfikuj\xc4\x85cej Ochot\xc4\x99 brygady RONA \xe2\x80\x93 zw\xc5\x82aszcza w obozie przej\xc5\x9bciowym na \xe2\x80\x9eZieleniaku\xe2\x80\x9d. Pozosta\xc5\x82e jednostki kolaboranckie walcz\xc4\x85ce w innych dzielnicach Warszawy nie zachowywa\xc5\x82y si\xc4\x99 pod tym wzgl\xc4\x99dem o wiele lepiej. Zgwa\xc5\x82cenia dokonywane przez rosyjskoj\xc4\x99zycznych kolaborant\xc3\xb3w by\xc5\x82y generalnie tolerowane przez dowodz\xc4\x85cych nimi niemieckich oficer\xc3\xb3w._NEWLINE_Szereg zezna\xc5\x84 \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w wskazuje jednak, \xc5\xbce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jednostki z\xc5\x82o\xc5\xbcone z Niemc\xc3\xb3w dopuszcza\xc5\x82y si\xc4\x99 licznych gwa\xc5\x82t\xc3\xb3w na kobietach. Dotyczy to w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci znanego z niskiego poziomu dyscypliny pu\xc5\x82ku Dirlewangera. \xe2\x80\x9eZa ka\xc5\xbcdym razem, kiedy szturmowali\xc5\x9bmy piwnic\xc4\x99, a by\xc5\x82y w niej kobiety, dirlewangerowcy je gwa\xc5\x82cili\xe2\x80\x9d wspomina\xc5\x82 w rozmowie z polskimi dziennikarzami weteran Wehrmachtu, Mathias Schenk. Christian Ingrao wysun\xc4\x85\xc5\x82 tez\xc4\x99, i\xc5\xbc sk\xc5\x82onno\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Dirlewangera do dokonywania masowych gwa\xc5\x82t\xc3\xb3w na kobietach \xe2\x80\x93 zw\xc5\x82aszcza tych, kt\xc3\xb3re posiada\xc5\x82y emblematyczny status (sanitariuszki, zakonnice itp.) \xe2\x80\x93 wynika\xc5\x82a z faktu, i\xc5\xbc kierownictwo III Rzeszy postrzega\xc5\x82o powstanie warszawskie jako ostatni akt niemal tysi\xc4\x85cletniej rywalizacji \xc5\xbcywio\xc5\x82\xc3\xb3w polskiego i niemieckiego. W tym kontek\xc5\x9bcie gwa\xc5\x82t by\xc5\x82 postrzegany jako uderzenie w kulturowo-etniczn\xc4\x85 to\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87 narodu polskiego, za kt\xc3\xb3rego najwa\xc5\xbcniejszy no\xc5\x9bnik Niemcy uwa\xc5\xbcali polsk\xc4\x85 kobiet\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nGrabie\xc5\xbc mienia\n_START_PARAGRAPH_\nJednym z element\xc3\xb3w akcji niszczenia Warszawy by\xc5\x82a masowa grabie\xc5\xbc mienia prywatnego i publicznego dokonywana przez Niemc\xc3\xb3w zar\xc3\xb3wno w trakcie, jak i po zako\xc5\x84czeniu powstania. U\xc5\x82atwia\xc5\x82 j\xc4\x85 fakt, i\xc5\xbc wyp\xc4\x99dzana z miasta ludno\xc5\x9b\xc4\x87 mia\xc5\x82a prawo zabiera\xc4\x87 ze sob\xc4\x85 jedynie tak\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 baga\xc5\xbcu, kt\xc3\xb3ra nie przeszkadza\xc5\x82aby w marszu do obozu w Pruszkowie. Grabie\xc5\xbc by\xc5\x82a dokonywana przez Niemc\xc3\xb3w w spos\xc3\xb3b zorganizowany. Po 22 pa\xc5\xbadziernika 1944 utworzono tzw. R\xc3\xa4umungsstab (pol. Sztab Ewakuacyjny), na czele z SS-Oberf\xc3\xbchrerem Geiblem (podleg\xc5\x82ym teraz bezpo\xc5\x9brednio Himmlerowi), kt\xc3\xb3ry nadzorowa\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 sztab\xc3\xb3w ewakuacyjnych policji i w\xc5\x82adz cywilnych oraz otrzyma\xc5\x82 pierwsze\xc5\x84stwo przy zagarnianiu pozostawionego w mie\xc5\x9bcie mienia. Pod jego nadzorem opuszczone mieszkania b\xc4\x85d\xc5\xba budynki publiczne by\xc5\x82y systematycznie opr\xc3\xb3\xc5\xbcniane z wszelkich warto\xc5\x9bciowych przedmiot\xc3\xb3w i materia\xc5\x82\xc3\xb3w (urz\xc4\x85dze\xc5\x84 przemys\xc5\x82owych, surowc\xc3\xb3w, dzie\xc5\x82 sztuki, dewiz, kosztowno\xc5\x9bci, tekstyli\xc3\xb3w, mebli itp). Na sam koniec celem uzyskania surowca wyrywano z ziemi nawet latarnie uliczne i kable telefoniczne. W ograbianiu polskiej stolicy bra\xc5\x82y tak\xc5\xbce udzia\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcby ministra ds. uzbrojenia, Alberta Speera, oraz aparat podleg\xc5\x82y gauleiterowi Kraju Warty \xe2\x80\x93 Arthurowi Greiserowi. Skala grabie\xc5\xbcy by\xc5\x82a ogromna. Wed\xc5\x82ug wylicze\xc5\x84 Czes\xc5\x82awa Madajczyka od po\xc5\x82owy sierpnia do po\xc5\x82owy grudnia 1944 wywieziono z Warszawy 26 319 wagon\xc3\xb3w wype\xc5\x82nionych wyrobami, surowcami i urz\xc4\x85dzeniami przemys\xc5\x82owymi; 3240 wagon\xc3\xb3w z produktami rolnymi, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc 850 ci\xc4\x99\xc5\xbcar\xc3\xb3wek ze zrabowanym mieniem. Z kolei Marian Chlewski ocenia\xc5\x82, \xc5\xbce do wywozu zrabowanych w Warszawie d\xc3\xb3br Niemcy wykorzystali 1000 poci\xc4\x85g\xc3\xb3w z 45 tys. wagon\xc3\xb3w. Szacunki Chlewskiego mog\xc4\x85 po\xc5\x9brednio potwierdza\xc4\x87 dokumenty Wehrmachtu m\xc3\xb3wi\xc4\x85ce, \xc5\xbce tylko od 11 sierpnia do 15 wrze\xc5\x9bnia wywieziono z Warszawy 23 300 wagon\xc3\xb3w wype\xc5\x82nionych \xe2\x80\x9edobrami ewakuacyjnymi\xe2\x80\x9d. W tym samym \xc5\xbar\xc3\xb3dle podkre\xc5\x9blono tak\xc5\xbce, \xc5\xbce nie jest mo\xc5\xbcliwe obliczenie \xe2\x80\x9eilo\xc5\x9bci d\xc3\xb3br ewakuowanych przez kolumny samochodowe oraz puste poci\xc4\x85gi powrotne\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Na grabie\xc5\xbcy prowadzonej w Warszawie korzystali r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc osobi\xc5\x9bcie najwy\xc5\xbcsi przyw\xc3\xb3dcy nazistowscy. Zachowane dokumenty wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce m.in. \xc5\xbconie Himmlera wysy\xc5\x82ano znalezione w Warszawie instrumenty muzyczne, a jemu samemu \xe2\x80\x93 kolekcje znaczk\xc3\xb3w pocztowych. Mi\xc4\x99dzy gubernatorem dystryktu warszawskiego Ludwigiem Fischerem a gauleiterem Greiserem dochodzi\xc5\x82o wr\xc4\x99cz do konflikt\xc3\xb3w o pierwsze\xc5\x84stwo przy zagarnianiu pozostawionego w mie\xc5\x9bcie mienia. Grabie\xc5\xbcy na w\xc5\x82asn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 dokonywali r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wy\xc5\xbcsi rang\xc4\x85 oficerowie (m.in. Dirlewanger i Kami\xc5\x84ski), urz\xc4\x99dnicy, a tak\xc5\xbce pro\xc5\x9bci \xc5\xbco\xc5\x82nierze. Opuszczone mieszkania by\xc5\x82y szabrowane tak cz\xc4\x99sto, i\xc5\xbc dow\xc3\xb3dca garnizonu warszawskiego, genera\xc5\x82 Reiner Stahel, by\xc5\x82 zmuszony oficjalnie usankcjonowa\xc4\x87 rabunki poprzez zezwolenie \xc5\xbco\xc5\x82nierzom na zabieranie wszystkiego z tych dom\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rych zacz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 po\xc5\xbcar. Ponadto jak wskazuj\xc4\x85 zeznania \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w i przekaz wspomnieniowy, wysiedlani mieszka\xc5\x84cy Warszawy byli zazwyczaj pozbawiani przez \xc5\xbco\xc5\x82nierzy wszelkich warto\xc5\x9bciowych przedmiot\xc3\xb3w osobistych. Indywidualn\xc4\x85 grabie\xc5\xbc u\xc5\x82atwia\xc5\x82 fakt, i\xc5\xbc baga\xc5\xbce opuszczaj\xc4\x85cych miasto oficer\xc3\xb3w, \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w by\xc5\x82y kontrolowane jedynie pod k\xc4\x85tem ewentualnego posiadania z\xc5\x82ota lub kosztowno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nOdpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 karna sprawc\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nTylko nieliczni sprawcy zbrodni pope\xc5\x82nionych w trakcie t\xc5\x82umienia powstania warszawskiego zostali po zako\xc5\x84czeniu wojny os\xc4\x85dzeni za swoje czyny. Major Iwan Fro\xc5\x82ow zosta\xc5\x82 skazany przez s\xc4\x85d w Moskwie (grudzie\xc5\x84 1945) na kar\xc4\x99 \xc5\x9bmierci przez rozstrzelanie. Genera\xc5\x82 Reiner Stahel, dow\xc3\xb3dca garnizonu warszawskiego, zmar\xc5\x82 w sowieckim \xc5\x82agrze w 1952 lub 1955. Paul Otto Geibel, dow\xc3\xb3dca SS i policji na dystrykt warszawski, zosta\xc5\x82 w 1954 skazany przez S\xc4\x85d Wojew\xc3\xb3dzki m. st. Warszawy na kar\xc4\x99 do\xc5\xbcywotniego wi\xc4\x99zienia (w 1966 pope\xc5\x82ni\xc5\x82 samob\xc3\xb3jstwo w wi\xc4\x99zieniu mokotowskim). Dr Ludwig Hahn zosta\xc5\x82 w 1975 skazany przez s\xc4\x85d w Hamburgu na do\xc5\xbcywotnie pozbawienie wolno\xc5\x9bci, lecz akt oskar\xc5\xbcenia nie obejmowa\xc5\x82 przest\xc4\x99pstw pope\xc5\x82nionych przez niego podczas t\xc5\x82umienia powstania warszawskiego. Hahn wyszed\xc5\x82 na wolno\xc5\x9b\xc4\x87 w 1983 i zmar\xc5\x82 trzy lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej. W 1980 s\xc4\x85d w Kolonii uzna\xc5\x82 SS-Obersturmf\xc3\xbchrera Martina Patza, dow\xc3\xb3dc\xc4\x99 3. zapasowego batalionu grenadier\xc3\xb3w pancernych SS, winnym wymordowania 600 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w wiezienia mokotowskiego oraz skaza\xc5\x82 go na 9 lat wi\xc4\x99zienia. S\xc4\x85dzony w tym samym procesie Karl Misling otrzyma\xc5\x82 wyrok 4 lat wi\xc4\x99zienia._NEWLINE_Kilka miesi\xc4\x99cy po zako\xc5\x84czeniu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych Erich von dem Bach-Zelewski zosta\xc5\x82 aresztowany przez Amerykan\xc3\xb3w. Podczas procesu norymberskiego z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 szereg zezna\xc5\x84 obci\xc4\x85\xc5\xbcaj\xc4\x85cych nazistowskich przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w, dzi\xc4\x99ki czemu Stany Zjednoczone odm\xc3\xb3wi\xc5\x82y p\xc3\xb3\xc5\xbaniej jego ekstradycji do Polski. Na prze\xc5\x82omie 1946 i 1947 pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 jedynie na kr\xc3\xb3tko w Warszawie by wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 jako \xc5\x9bwiadek na procesie Ludwiga Fischera, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 skazany na \xc5\x9bmier\xc4\x87 przez Najwy\xc5\xbcszy Trybuna\xc5\x82 Narodowy w Warszawie za zbrodnie dokonane na ludno\xc5\x9bci stolicy w latach 1939\xe2\x80\x931945. W 1951 izba denazyfikacyjna w Monachium skaza\xc5\x82a go na 10 lat obozu pracy, jednak szybko kar\xc4\x99 zamieniono na areszt domowy. W 1961 zosta\xc5\x82 ponownie aresztowany i za udzia\xc5\x82 w \xe2\x80\x9enocy d\xc5\x82ugich no\xc5\xbcy\xe2\x80\x9d skazany na 4,5 roku pozbawienia wolno\xc5\x9bci. Oskar\xc5\xbcony ponownie ju\xc5\xbc w 1962 o morderstwo sze\xc5\x9bciu niemieckich komunist\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 w 1963 skazany przez s\xc4\x85d w Norymberdze na kar\xc4\x99 do\xc5\xbcywotniego wi\xc4\x99zienia. Zmar\xc5\x82 w szpitalnym wi\xc4\x99zieniu na przedmie\xc5\x9bciach Monachium w marcu 1972. Nigdy nie zosta\xc5\x82 os\xc4\x85dzony za zbrodnie pope\xc5\x82nione podczas t\xc5\x82umienia powstania warszawskiego._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3rzy ze sprawc\xc3\xb3w zniszczenia Warszawy zgin\xc4\x99li jeszcze w trakcie wojny lub wkr\xc3\xb3tce po jej zako\xc5\x84czeniu. Dow\xc3\xb3dca brygady RONA, SS-Brigadef\xc3\xbchrer Bronis\xc5\x82aw Kaminski, zosta\xc5\x82 w pa\xc5\xbadzierniku 1944 rozstrzelany przez Niemc\xc3\xb3w za niesubordynacj\xc4\x99 i samowolne grabie\xc5\xbce dokonywane w Warszawie. Aby unikn\xc4\x85\xc4\x87 fermentu w\xc5\x9br\xc3\xb3d podw\xc5\x82adnych Kaminskiego jego \xc5\x9bmier\xc4\x87 upozorowano na wypadek samochodowy. SS-Hauptsturmf\xc3\xbchrer Alfred Spilker prawdopodobnie zgin\xc4\x85\xc5\x82 podczas obrony cytadeli pozna\xc5\x84skiej w lutym 1945. SS-Oberf\xc3\xbchrer Oskar Dirlewanger zmar\xc5\x82 w niewyja\xc5\x9bnionych okoliczno\xc5\x9bciach w Altshausen w Badenii-Wirtembergii, po tym jak 1 czerwca 1945 zosta\xc5\x82 aresztowany we francuskiej strefie okupacyjnej. Jedna z wersji m\xc3\xb3wi, i\xc5\xbc zosta\xc5\x82 rozpoznany przez by\xc5\x82ych polskich je\xc5\x84c\xc3\xb3w i zakatowany na \xc5\x9bmier\xc4\x87._NEWLINE_Wielu sprawc\xc3\xb3w zbrodni pope\xc5\x82nionych podczas powstania warszawskiego nie ponios\xc5\x82o jednak \xc5\xbcadnej kary. SS-Gruppenf\xc3\xbchrer Heinz Reinefarth nie zosta\xc5\x82 ekstradowany do Polski, gdy\xc5\xbc nie wyrazi\xc5\x82y na to zgody okupacyjne w\xc5\x82adze ameryka\xc5\x84skie. W 1951 zosta\xc5\x82 wybrany burmistrzem miasta Westerland na wyspie Sylt, a nast\xc4\x99pnie zasiada\xc5\x82 w landtagu kraju zwi\xc4\x85zkowego Szlezwik-Holsztyn. Po zako\xc5\x84czeniu kariery politycznej rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 jako prawnik, pobieraj\xc4\x85c jednocze\xc5\x9bnie generalsk\xc4\x85 rent\xc4\x99. Zmar\xc5\x82 w 1979 \xe2\x80\x93 nigdy nie os\xc4\x85dzony za zbrodnie pope\xc5\x82nione w Warszawie. W\xc5\x82adze ameryka\xc5\x84skie nie wyrazi\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zgody na ekstradycj\xc4\x99 do Polski genera\xc5\x82a Heinza Guderiana. Major Kurt Fisher, kt\xc3\xb3ry dowodzi\xc5\x82 oddzia\xc5\x82ami SS morduj\xc4\x85cymi ostatnich obro\xc5\x84c\xc3\xb3w Czerniakowa by\xc5\x82 po wojnie szefem policji w Kassel.'