b'\n_START_ARTICLE_\nWtrysk paliwa\n_START_PARAGRAPH_\nWtrysk paliwa \xe2\x80\x93 spos\xc3\xb3b dostarczenia paliwa do silnika spalinowego._NEWLINE_Wtrysk paliwa jest stosowany powszechnie w silnikach wysokopr\xc4\x99\xc5\xbcnych oraz w silnikach o zap\xc5\x82onie iskrowym. W silnikach o zap\xc5\x82onie iskrowym wtrysk paliwa praktycznie wypar\xc5\x82 z u\xc5\xbcycia zasilanie ga\xc5\xbanikowe._NEWLINE_Historycznie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y uk\xc5\x82ady wtryskowe sterowane mechanicznie, hydraulicznie i elektromechanicznie, obecnie powszechnie wyst\xc4\x99puje sterowanie wtryskiem elektroniczne poprzez uk\xc5\x82ad komputerowy.\n_START_SECTION_\nUk\xc5\x82ady wtryskowe w silnikach wysokopr\xc4\x99\xc5\xbcnych\n_START_PARAGRAPH_\nW silnikach wysokopr\xc4\x99\xc5\xbcnych najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosowany jest wtrysk bezpo\xc5\x9bredni, rzadziej wtrysk po\xc5\x9bredni i w tych konstrukcjach silnik\xc3\xb3w stosuje si\xc4\x99 tzw. uk\xc5\x82ad hydraulicznego systemu wtrysku paliwa.\n_START_SECTION_\nElementy uk\xc5\x82adu wtrysku paliwa\n_START_PARAGRAPH_\nDla uk\xc5\x82adu wtrysku paliwa silnika o zap\xc5\x82onie iskrowym mo\xc5\xbcna wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce kluczowe elementy:\n_START_SECTION_\nUk\xc5\x82ad zasilania paliwem\n_START_PARAGRAPH_\nW przeciwie\xc5\x84stwie do ga\xc5\xbanika, kt\xc3\xb3ry jest urz\xc4\x85dzeniem utrzymuj\xc4\x85cym poziom paliwa i podci\xc5\x9bnieniowo rozpylaj\xc4\x85cym je w zw\xc4\x99\xc5\xbcce Venturiego, kosztem energii powietrza zasysanego przez silnik, uk\xc5\x82ad wtryskowy operuje ci\xc5\x9bnieniem dostarczonym z zewn\xc4\x85trz, typowo przez pompy paliwa (historycznie u\xc5\xbcywano w egzotycznych aplikacjach zbiornik\xc3\xb3w z paliwem pod ci\xc5\x9bnieniem). Obecnie powszechnie stosowane s\xc4\x85 pompy elektryczne, w niekt\xc3\xb3rych aplikacjach spotyka si\xc4\x99 pompy mechaniczne i po\xc5\x82\xc4\x85czenia uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w pomp mechanicznych i elektrycznych. Typowy uk\xc5\x82ad zasilania utrzymuje stabilne za\xc5\x82o\xc5\xbcone konstrukcyjnie ci\xc5\x9bnienie paliwa, stosowane s\xc4\x85 regulatory ci\xc5\x9bnienia lub odpowiednie sterowanie pomp. Za\xc5\x82o\xc5\xbcona wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 ci\xc5\x9bnienia paliwa podawanego do wtrysku zale\xc5\xbcy g\xc5\x82\xc3\xb3wnie od konstrukcji silnika i wtryskiwaczy (umieszczenie wtryskiwaczy, ich zdolno\xc5\x9bci rozpylania i zamykania), typowo wynosi od kilku do kilkudziesi\xc4\x99ciu bar\xc3\xb3w (znacznie wi\xc4\x99cej przy wtrysku bezpo\xc5\x9brednim), jest to bardzo wa\xc5\xbcny parametr pracy uk\xc5\x82adu. Innym wa\xc5\xbcnym parametrem jest odpowiednia wydajno\xc5\x9b\xc4\x87 uk\xc5\x82adu pod ci\xc5\x9bnieniem roboczym._NEWLINE_Historycznie u\xc5\xbcywano uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w o zmiennym ci\xc5\x9bnieniu i wydajno\xc5\x9bci podawanego paliwa, szczeg\xc3\xb3lnie przy sterowaniu wtryskiem czysto mechanicznie. Obecnie uk\xc5\x82ady takie zosta\xc5\x82y wyparte przez elektroniczne sterowanie czasem otwarcia wtryskiwaczy przy sta\xc5\x82ym ci\xc5\x9bnieniu (sterowanie impulsowe).\n_START_SECTION_\nWtryskiwacze\n_START_PARAGRAPH_\nPaliwo podawane przez uk\xc5\x82ad zasilania trafia odpowiednimi przewodami lub kolektorami do wtryskiwaczy, przy wtrysku po\xc5\x9brednim rozmieszczonych typowo w uk\xc5\x82adzie dolotowym, wzgl\xc4\x99dnie blisko zawor\xc3\xb3w dolotowych (aby mieszanka paliwowo-powietrzna trafia\xc5\x82a w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci i jak najszybciej do cylindr\xc3\xb3w) lub, przy wtrysku bezpo\xc5\x9brednim, umieszczonych wprost w g\xc5\x82owicy cylindra (analogicznie do \xc5\x9bwiec zap\xc5\x82onowych). Wtryskiwacze s\xc4\x85 szybkimi i dok\xc5\x82adnymi zaworami, otwieraj\xc4\x85cymi przep\xc5\x82yw paliwa na za\xc5\x82o\xc5\xbcony czas, rz\xc4\x99du milisekund, i zespolonymi z odpowiedni\xc4\x85 dysz\xc4\x85, rozpylaj\xc4\x85c\xc4\x85 wyp\xc5\x82ywaj\xc4\x85ce pod ci\xc5\x9bnieniem paliwo, w celu jak najszybszego odparowania i wymieszania z powietrzem w uk\xc5\x82adzie dolotowym lub w cylindrze. Dysze zintegrowane (czyli w praktyce \xe2\x80\x93 ca\xc5\x82e wtryskiwacze) charakteryzuje, przy za\xc5\x82o\xc5\xbconym ci\xc5\x9bnieniu zasilania paliwem i jego rodzaju, przep\xc5\x82yw paliwa podawany w litrach/minut\xc4\x99 itp. jednostkach, oraz kszta\xc5\x82t rozpylanej \xe2\x80\x9echmury\xe2\x80\x9d paliwa, podawany np. jako k\xc4\x85t sto\xc5\xbcka rozpylanej \xe2\x80\x9echmury\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 s\xc4\x85 to wa\xc5\xbcne parametry dobierane pod k\xc4\x85tem ca\xc5\x82ego uk\xc5\x82adu i silnika. Obecnie powszechnie u\xc5\xbcywane wtryskiwacze to zawory sterowane elektromagnetycznie z iglic\xc4\x85 u\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 pod\xc5\x82u\xc5\xbcnie wzg. dyszy i kana\xc5\x82u paliwa. Historycznie u\xc5\xbcywano zawor\xc3\xb3w sterowanych elektrycznie, pneumatycznie, mechanicznie itd., z r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi uk\xc5\x82adami element\xc3\xb3w zamykaj\xc4\x85cych \xe2\x80\x93 jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych czynnik\xc3\xb3w wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85cych na upowszechnienie uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w wtrysku paliwa by\xc5\x82o opanowanie produkcji prostych, dok\xc5\x82adnych i niezawodnych wtryskiwaczy elektromagnetycznych, w miejsce rozbudowanych mechanicznie i zawodnych zespo\xc5\x82\xc3\xb3w. Nale\xc5\xbcy zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87, \xc5\xbce wtryskiwacze pracuj\xc4\x85 tysi\xc4\x85ce razy na minut\xc4\x99, w podwy\xc5\xbcszonej temperaturze, i oczekuje si\xc4\x99 od nich powtarzalno\xc5\x9bci pracy i trwa\xc5\x82o\xc5\x9bci przez wiele lat, co stawia du\xc5\xbce wyzwania u\xc5\xbcytym materia\xc5\x82om i technologiom.\n_START_SECTION_\nUk\xc5\x82ad steruj\xc4\x85cy\n_START_PARAGRAPH_\nTypowo wtryskiwacze s\xc4\x85 sterowane przez uk\xc5\x82ad elektroniczny, b\xc4\x99d\xc4\x85cy cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 kompleksowego uk\xc5\x82adu sterowania silnikiem, potocznie zwanego komputerem silnika. W nowoczesnych rozwi\xc4\x85zaniach jest to uk\xc5\x82ad, kt\xc3\xb3ry mierzy, typowo, kilkadziesi\xc4\x85t parametr\xc3\xb3w pracy silnika i jego osprz\xc4\x99tu, oraz dane o parametrach ruchu pojazdu (np. pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87) i ustalane przez kierowc\xc4\x99 (np. po\xc5\x82o\xc5\xbcenie peda\xc5\x82\xc3\xb3w gazu i hamulca), przetwarza je za pomoc\xc4\x85 wbudowanego komputera, wyliczaj\xc4\x85c w czasie rzeczywistym (czyli \xe2\x80\x93 tysi\xc4\x85ce razy na minut\xc4\x99) parametry wyj\xc5\x9bciowe dla uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w silnika i pojazdu, dla silnika benzynowego o zap\xc5\x82onie iskrowym najwa\xc5\xbcniejsze sygna\xc5\x82y wyj\xc5\x9bciowe to impulsy dla uk\xc5\x82adu zap\xc5\x82onu iskrowego i impulsy dla sterowania wtryskiwaczy paliwa. Uk\xc5\x82ad steruj\xc4\x85cy typowo jest hybryd\xc4\x85 technologii analogowej (pomiary, formowanie sygna\xc5\x82\xc3\xb3w, filtracja), cyfrowej (mikrokomputer wyliczaj\xc4\x85cy parametry wyj\xc5\x9bciowe z danych wej\xc5\x9bciowych oraz zapisanych w pami\xc4\x99ci tablic i algorytm\xc3\xb3w dla danego silnika i pojazdu) oraz element\xc3\xb3w \xe2\x80\x9esi\xc5\x82owych\xe2\x80\x9d jak zasilacze i stopnie wyj\xc5\x9bciowe steruj\xc4\x85ce zap\xc5\x82onem i wtryskiem paliwa. Dodatkowymi cz\xc4\x99\xc5\x9bciami nowoczesnych uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w s\xc4\x85 podsystemy autodiagnostyki, sygnalizacji stanu czy usterek, czy te\xc5\xbc zapewniaj\xc4\x85ce redundancj\xc4\x99 (awaryjne dzia\xc5\x82anie przy uszkodzeniach np. czujnik\xc3\xb3w czy mikrokomputera), itp._NEWLINE_Opanowanie i potanienie odpowiednich technologii elektronicznych i dostatecznie szybkich i \xe2\x80\x9epojemnych\xe2\x80\x9d mikrokomputer\xc3\xb3w by\xc5\x82o drugim wa\xc5\xbcnym czynnikiem, kt\xc3\xb3ry spowodowa\xc5\x82 upowszechnienie uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w wtryskowych paliwa, wcze\xc5\x9bniejsze rozwi\xc4\x85zania wtrysku, z regulatorami pneumatycznymi, hydraulicznymi, uproszczonymi elektrycznymi itp., by\xc5\x82y zawodne i niedok\xc5\x82adne, i bra\xc5\x82y pod uwag\xc4\x99 drobny u\xc5\x82amek liczby parametr\xc3\xb3w uwzgl\xc4\x99dnianych w nowoczesnych rozwi\xc4\x85zaniach.'