b'\n_START_ARTICLE_\nStary Cmentarz \xc5\xbbydowski we Wroc\xc5\x82awiu\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki historii cmentarza si\xc4\x99gaj\xc4\x85 1856 roku. W\xc3\xb3wczas to w celu stworzenia nowego miejsca poch\xc3\xb3wku wroc\xc5\x82awska gmina \xc5\xbcydowska zacz\xc4\x99\xc5\x82a nabywa\xc4\x87 dzia\xc5\x82ki we wsi Gabitz (Gajowice) przy Lohestrasse (obecnie ul. \xc5\x9al\xc4\x99\xc5\xbcna). Zakupiony teren zosta\xc5\x82 otoczony murem, uporz\xc4\x85dkowany, nast\xc4\x99pnie wyznaczono na nim alejki. Jego powierzchnia wynosi\xc5\x82a wtedy oko\xc5\x82o 3 ha. Kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej obszar ten zosta\xc5\x82 powi\xc4\x99kszony. Jego \xc5\x82\xc4\x85czna powierzchnia wynosi od tamtej pory 4,6 ha._NEWLINE_W pocz\xc4\x85tkowej fazie istnienia cmentarza wzniesiono dom przedpogrzebowy oraz mieszkanie inspektora cmentarza. Budynki te jednak, przede wszystkim ze wzgl\xc4\x99du na z\xc5\x82y stan oraz mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 pomieszczenia niewielkiej liczby os\xc3\xb3b zosta\xc5\x82y zast\xc4\x85pione w 1912 roku nowymi. Autorami projektu byli bracia: Paul i Richard Ehrlich. Wzniesiono w\xc3\xb3wczas dwupi\xc4\x99trowy dom zarz\xc4\x85du cmentarza, w kt\xc3\xb3rym znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 mieszkania inspektora oraz grabarza, biuro i kwiaciarnia, oraz kaplica i latarnia, kt\xc3\xb3re zosta\xc5\x82y postawione przy bramie wej\xc5\x9bciowej do nekropolii._NEWLINE_Pierwszy oficjalny poch\xc3\xb3wek odby\xc5\x82 si\xc4\x99 17 listopada 1856. By\xc5\x82 to pogrzeb kupca \xe2\x80\x93 Lobela Sterna. Ziemia cmentarna zosta\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas pob\xc5\x82ogos\xc5\x82awiona przez rabina Abrahama Geigera. Mo\xc5\xbcna tu znale\xc5\xba\xc4\x87 jednak nagrobki o wiele starsze, bo pochodz\xc4\x85ce z cmentarzy \xc5\xbcydowskich istniej\xc4\x85cych w \xc5\x9bredniowieczu. Nagrobki by\xc5\x82y odkrywane na prze\xc5\x82omie poprzednich stuleci w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych miejscach miasta i nast\xc4\x99pnie przenoszone do centralnego lapidarium. Najstarszy z nich ma wyryt\xc4\x85 dat\xc4\x99 4 sierpnia 1203 i wzniesiony zosta\xc5\x82 Dawidowi, kantorowi \xe2\x80\x9eo g\xc5\x82osie mi\xc5\x82ym\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Wraz z nadej\xc5\x9bciem II wojny \xc5\x9bwiatowej pogrzeby na cmentarzu zacz\xc4\x99\xc5\x82y powoli ustawa\xc4\x87, a w 1943 zosta\xc5\x82 on ca\xc5\x82kowicie zamkni\xc4\x99ty. Na niekt\xc3\xb3rych macewach znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 \xc5\x9blady po kulach, jest to zwi\xc4\x85zane z faktem, i\xc5\xbc cmentarz by\xc5\x82 terenem dzia\xc5\x82a\xc5\x84 zbrojnych w czasie walk o miasto w 1945._NEWLINE_Nekropolia 24 maja 1975 zosta\xc5\x82a wpisana do rejestru zabytk\xc3\xb3w. Nied\xc5\x82ugo po tym fakcie zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 prace nad odnow\xc4\x85 otaczaj\xc4\x85cego j\xc4\x85 muru, konserwacj\xc4\x85 nagrobk\xc3\xb3w i alejek. Od 1988 roku mo\xc5\xbcemy odwiedza\xc4\x87 to miejsce jako Muzeum Architektury Cmentarnej. Obecnie stanowi ono Muzeum Sztuki Cmentarnej i jest oddzia\xc5\x82em Muzeum Miejskiego Wroc\xc5\x82awia.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nCmentarz znajduje si\xc4\x99 w naro\xc5\xbcniku ulic \xc5\x9al\xc4\x99\xc5\xbcnej i Sztabowej, na osiedlu Powsta\xc5\x84c\xc3\xb3w \xc5\x9al\xc4\x85skich. Otoczony jest wysokim bia\xc5\x82ym murem. Wej\xc5\x9bcie do cmentarza znajduje si\xc4\x99 od strony Zau\xc5\x82ka Ferdynanda Lassalle._NEWLINE_Dojazd do cmentarza zapewnia linia tramwajowa nr: 9,  \xe2\x80\x93 przystanek: \xe2\x80\x9eUniwersytet Ekonomiczny\xe2\x80\x9d oraz linie autobusowe 133 i 134 \xe2\x80\x93 przystanek: \xe2\x80\x9eUniwersytet Ekonomiczny\xe2\x80\x9d.'