b'\n_START_ARTICLE_\nPuszcza Knyszy\xc5\x84ska\n_START_SECTION_\nOsadnictwo ludzkie, jego zasi\xc4\x99g i rozw\xc3\xb3j\n_START_PARAGRAPH_\nZ ca\xc5\x82ego terenu Puszczy Knyszy\xc5\x84skiej najstarsze pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci osadnictwa ludzi pochodz\xc4\x85 sprzed 10 000 lat, z okresu preborealnego i borealnego epoki Holocenu. Na terenie tym przewa\xc5\xbca\xc5\x82a wtedy ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 typu tundrowego, z domieszk\xc4\x85 brzozy oraz z p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wkraczaj\xc4\x85c\xc4\x85 sosn\xc4\x85. Wi\xc4\x99ksze grupy ludzkie pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 na tych obszarach w zwi\xc4\x85zku z migracjami stad renifer\xc3\xb3w. Doliny Narwi i Biebrzy stanowi\xc5\x82y dla tych zwierz\xc4\x85t naturalne szlaki ich sezonowych w\xc4\x99dr\xc3\xb3wek. By\xc5\x82y cennym dla \xc3\xb3wczesnych ludzi \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em po\xc5\xbcywienia i innych materia\xc5\x82\xc3\xb3w (np. sk\xc3\xb3r do szycia ubra\xc5\x84, budowania sza\xc5\x82as\xc3\xb3w)._NEWLINE_Wraz z post\xc4\x99puj\xc4\x85cym ociepleniem klimatu nast\xc4\x99powa\xc5\x82y zmiany w ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci (pojawia si\xc4\x99 las tajgowy) oraz w faunie. W dolinie Supra\xc5\x9bli archeolodzy odkryli miejsca zwi\xc4\x85zane z osadnictwem z czas\xc3\xb3w schy\xc5\x82ku okresu borealnego, czyli ok. 6000 lat temu. By\xc5\x82 to teren silnie zalesiony, atrakcyjny dla cz\xc5\x82owieka zar\xc3\xb3wno do polowa\xc5\x84 na \xc5\x82osie i jelenie, jak i do po\xc5\x82ow\xc3\xb3w. Z tego okresu pochodzi, odkryty tu\xc5\xbc przed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85, gr\xc3\xb3b my\xc5\x9bliwego z Konnego. By\xc5\x82 on przyk\xc5\x82adem rzadko spotykanego na polskich ziemiach poch\xc3\xb3wku, gdzie zmar\xc5\x82ego sadzano skr\xc4\x99powanego w grobie i obsypywano czerwonym barwnikiem (ochr\xc4\x85). Tego typu poch\xc3\xb3wki wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y w mezolicie, we wschodnich rejonach Europy._NEWLINE_W zwi\xc4\x85zku z ociepleniem klimatu na terenie puszczy zacz\xc4\x99\xc5\x82o rozprzestrzenia\xc4\x87 si\xc4\x99 rolnictwo i hodowla. Ze wzgl\xc4\x99du na nisk\xc4\x85 \xc5\xbcyzno\xc5\x9b\xc4\x87 gleby wi\xc4\x99kszym zainteresowaniem ludno\xc5\x9bci z teren\xc3\xb3w puszczy cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 hodowla zwierz\xc4\x85t. Pierwsi hodowcy na tym terenie pojawili si\xc4\x99 w okolicach 4 000 lat temu. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie dalej eksploatowano intensywnie zasoby naturalne okolicznych las\xc3\xb3w i rzek. Z tych czas\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y zachowane r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju narz\xc4\x99dzia, tj.: kamienne topory (w Zapieckach i w Krzemiennem), narz\xc4\x99dzia s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do obr\xc3\xb3bki sk\xc3\xb3r (miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 Zasady oraz Sura\xc5\xbckowo) czy g\xc5\x82adzone siekiery krzemienne (znalezione w miejscowo\xc5\x9bci Pieszczaniki)._NEWLINE_W epoce br\xc4\x85zu plemiona zamieszkuj\xc4\x85ce obszary Puszczy Knyszy\xc5\x84skiej zacz\xc4\x99\xc5\x82y eksploatowa\xc4\x87 z\xc5\x82o\xc5\xbca krzemienia, kt\xc3\xb3rego zasoby zosta\xc5\x82y odkryte w okolicach wsi Rybniki. Dobrze zachowana tam zosta\xc5\x82a rze\xc5\xbaba nakopalniana, w postaci lej\xc3\xb3w po zasypanych szybach i ha\xc5\x82dach. Pozwoli\xc5\x82o to na zbadanie i wyodr\xc4\x99bnienie r\xc3\xb3\xc5\xbcnych sposob\xc3\xb3w pozyskiwania surowca przez \xc3\xb3wczesnych ludzi. Wydobycie krzemienia odbywa\xc5\x82o si\xc4\x99 poprzez wykopywanie g\xc5\x82\xc4\x99bokich do\xc5\x82\xc3\xb3w (tzw. kopalnie jamowe) lub poprzez wcinanie si\xc4\x99 w stromy stok wzniesienia i wydobywanie z niego bry\xc5\x82 surowca. Jego pierwsza obr\xc3\xb3bka mia\xc5\x82a miejsce w tak zwanych pracowniach przywyrobiskowych, natomiast do dalszej obr\xc3\xb3bki surowiec w\xc4\x99drowa\xc5\x82 w okolice rzeki Krzemianki, gdzie cz\xc4\x99sto by\xc5\x82y zak\xc5\x82adane obozowiska g\xc3\xb3rnicze. Tam te\xc5\xbc odbywa\xc5\x82 si\xc4\x99 ostateczny proces wyka\xc5\x84czania p\xc3\xb3\xc5\x82produkt\xc3\xb3w z krzemienia.\n_START_SECTION_\nWody powierzchniowe\n_START_PARAGRAPH_\nWody powierzchniowe Puszczy Knyszy\xc5\x84skiej s\xc4\x85 wa\xc5\xbcnym elementem krajobrazu puszcza\xc5\x84skiego i charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 bardzo du\xc5\xbc\xc4\x85 zwi\xc4\x99z\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 hydrograficzn\xc4\x85, gdy\xc5\xbc blisko 95% obszaru Parku le\xc5\xbcy w dorzeczu jednej rzeki Supra\xc5\x9bl. Jest to g\xc5\x82\xc3\xb3wnie sie\xc4\x87 rzek o uk\xc5\x82adzie kratowym, bardzo r\xc3\xb3\xc5\xbcnych spadkach koryta (cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich o spadku ponad 3\xe2\x80\xb0 typowych dla rzek pog\xc3\xb3rza). Rzeka g\xc5\x82\xc3\xb3wna Parku \xe2\x80\x93 Supra\xc5\x9bl zasilana jest rzekami o zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci od 3 km (Ja\xc5\x82\xc3\xb3wka k. Supra\xc5\x9bla) do ponad 30 km (Soko\xc5\x82da, Czarna). Uzupe\xc5\x82nieniem pierwotnej sieci w\xc3\xb3d powierzchniowych jest system sztucznych kana\xc5\x82\xc3\xb3w i row\xc3\xb3w melioracyjnych, a tak\xc5\xbce kilku staw\xc3\xb3w i zbiornik\xc3\xb3w zaporowych._NEWLINE_Wa\xc5\xbcnym z punktu widzenia gospodarowania zasobami wodnymi jest dynamika wieloletnia przep\xc5\x82yw\xc3\xb3w rzek, kt\xc3\xb3rej miar\xc4\x85 jest wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik zmienno\xc5\x9bci. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d rzek puszcza\xc5\x84skich najmniej zmienne \xc5\x9brednie miesi\xc4\x99czne przep\xc5\x82ywy posiada Czarna i S\xc5\x82oja, a najwi\xc4\x99ksze Soko\xc5\x82da i g\xc3\xb3rna Supra\xc5\x9bl w Zaukach.\n_START_SECTION_\nFlora\n_START_PARAGRAPH_\nZgodnie z podzia\xc5\x82em geobotanicznym Polski autorstwa W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Szafera Puszcza Knyszy\xc5\x84ska nale\xc5\xbcy do Krainy Bia\xc5\x82owiesko-Knyszy\xc5\x84skiej Dzia\xc5\x82u P\xc3\xb3\xc5\x82nocnego. Jest ona jedynym w Europie \xc5\x9arodkowej obszarem zbli\xc5\xbconym pod wieloma wzgl\xc4\x99dami (strukturalnym, geobotanicznym czy zoogeograficznym) do po\xc5\x82udniowo-zachodniej tajgi. Urozmaicona rze\xc5\xbaba terenu i zwi\xc4\x85zane z tym znaczne r\xc3\xb3\xc5\xbcnice mikroklimatyczne, hydrologiczne i glebowe, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce nawet na niewielkich obszarach, sprzyjaj\xc4\x85 wykszta\xc5\x82ceniu si\xc4\x99 du\xc5\xbcej liczby zespo\xc5\x82\xc3\xb3w ro\xc5\x9blinnych. \xc5\x9awiat ro\xc5\x9blinny charakteryzuje wyst\xc4\x99powanie zbiorowisk o charakterze subborealnym oraz znaczny udzia\xc5\x82 gatunk\xc3\xb3w borealnych z dominacj\xc4\x85 \xc5\x9bwierka w zespo\xc5\x82ach le\xc5\x9bnych._NEWLINE_Na terenie Puszczy Knyszy\xc5\x84skiej stwierdzono wyst\xc4\x99powanie 23 zespo\xc5\x82\xc3\xb3w le\xc5\x9bnych i zaro\xc5\x9blowych. Najbardziej rozpowszechnionymi s\xc4\x85: b\xc3\xb3r iglasty \xc5\x9bwie\xc5\xbcy Carici digitatae-Piceetum, b\xc3\xb3r mieszany wielogatunkowy Serratulo-Piceetum, b\xc3\xb3r sosnowy \xc5\x9bwie\xc5\xbcy Peucedano-Pinetum.'