b'\n_START_ARTICLE_\nT\xc4\x99\xc5\xbcnia\n_START_PARAGRAPH_\nT\xc4\x99\xc5\xbcnia, gradiernia \xe2\x80\x93 budowla z drewna i ga\xc5\x82\xc4\x99zi tarniny s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca do zwi\xc4\x99kszania st\xc4\x99\xc5\xbcenia soli w solance. T\xc4\x99\xc5\xbcnie s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci do uzyskiwania soli kuchennej, obecnie jako pot\xc4\x99\xc5\xbcne inhalatoria w kurortach.\n_START_SECTION_\nBudowa\n_START_PARAGRAPH_\nT\xc4\x99\xc5\xbcnie wznoszono zazwyczaj w postaci d\xc5\x82ugich, kilknastometrowej wysoko\xc5\x9bci budowli o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci nawet do kilkuset metr\xc3\xb3w. Wn\xc4\x99trze drewnianej konstrukcji wype\xc5\x82nione jest wi\xc4\x85zkami ga\xc5\x82\xc4\x85zek tarniny, na kt\xc3\xb3re z g\xc3\xb3ry sp\xc5\x82ywa solanka, rozbijaj\xc4\x85c si\xc4\x99 o poszczeg\xc3\xb3lne ga\xc5\x82\xc4\x85zki. Pod t\xc4\x99\xc5\xbcni\xc4\x85 zwykle znajduje si\xc4\x99 basen do odbioru solanki. Celem ca\xc5\x82ego procesu jest uzyskanie co najmniej 16% (maksymalnie ok. 27%) roztworu NaCl w wodzie. Proces t\xc4\x99\xc5\xbcenia mocno uzale\xc5\xbcniony jest od pogody. Podczas s\xc5\x82onecznego i wietrznego dnia parowanie jest najintensywniejsze, co daje najlepsze efekty, w dni deszczowe i mgliste t\xc4\x99\xc5\xbcenie nie nast\xc4\x99puje prawie w og\xc3\xb3le. W dniach niekorzystnych oraz w nocy od\xc5\x82\xc4\x85czano dop\xc5\x82yw solanki.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnie, w XVII\xe2\x80\x93XVIII w. na drewniane konstrukcje pokryte ga\xc5\x82\xc4\x85zkami tarniny wylewano szuflami solank\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra rozpryskiwa\xc5\x82a si\xc4\x99 na ga\xc5\x82\xc4\x85zkach i sp\xc5\x82ywa\xc5\x82a do zbiornika pod t\xc4\x99\xc5\xbcni\xc4\x85. Proces ten wielokrotnie powtarzano, co pozwala\xc5\x82o uzyska\xc4\x87 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 solanki. Dzi\xc4\x99ki temu zabiegowi podczas warzenia zu\xc5\xbcywano mniej energii cieplnej potrzebnej do odparowania wody z solanki i krystalizacji soli. Zastosowanie pomp pozwoli\xc5\x82o na budowanie o wiele wy\xc5\xbcszych t\xc4\x99\xc5\xbcni o wielusetmetrowej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci. Nie zmieni\xc5\x82o to zasady dzia\xc5\x82ania t\xc4\x99\xc5\xbcni, solanka grawitacyjnie sp\xc5\x82ywa\xc5\x82a po ga\xc5\x82\xc4\x99ziach tarniny.\n_START_SECTION_\nLecznictwo\n_START_PARAGRAPH_\nRozw\xc3\xb3j innych sposob\xc3\xb3w pozyskiwania soli oraz wzrost znaczenia balneologii w lecznictwie spowodowa\xc5\x82, \xc5\xbce t\xc4\x99\xc5\xbcnie sta\xc5\x82y si\xc4\x99 miejscem s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cym do za\xc5\xbcywania inhalacji powsta\xc5\x82ego w ich otoczeniu specyficznego aerozolu. Mikroklimat powsta\xc5\x82y wok\xc3\xb3\xc5\x82 t\xc4\x99\xc5\xbcni wykorzystywany jest w profilaktyce i leczeniu schorze\xc5\x84 g\xc3\xb3rnych dr\xc3\xb3g oddechowych, zapalenia zatok, rozedmy p\xc5\x82uc, nadci\xc5\x9bnienia t\xc4\x99tniczego, alergii, nerwicy wegetatywnej i w przypadku og\xc3\xb3lnego wyczerpania._NEWLINE_Powstawanie bogatych w sole aerozoli podczas produkcji by\xc5\x82o efektem niepo\xc5\xbc\xc4\x85danym, gdy\xc5\xbc prowadzi\xc5\x82o do utraty soli, natomiast w inhalacji najwi\xc4\x99ksze znaczenie ma w\xc5\x82a\xc5\x9bnie sk\xc5\x82ad aerozolu. T\xc4\x99\xc5\xbcnie konstruowane w celach leczniczych r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 nieco od t\xc4\x99\xc5\xbcni produkcyjnych. Przede wszystkim solanka sp\xc5\x82ywa g\xc5\x82\xc3\xb3wnie po \xc5\x9bcianach, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 pionowe (a nie rozszerzaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 u podstawy) by stworzy\xc4\x87 jak najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 leczniczej mgie\xc5\x82ki.\n_START_SECTION_\nPolskie t\xc4\x99\xc5\xbcnie\n_START_PARAGRAPH_\nNajwi\xc4\x99ksze w Europie i najstarsze (XIX wiek) polskie t\xc4\x99\xc5\xbcnie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Ciechocinku (woj. kujawsko-pomorskie). Opr\xc3\xb3cz t\xc4\x99\xc5\xbcni w Ciechocinku w Polsce znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 XX-wieczne t\xc4\x99\xc5\xbcnie w Konstancinie pod Warszaw\xc4\x85 i Inowroc\xc5\x82awiu oraz wiele t\xc4\x99\xc5\xbcni i minit\xc4\x99\xc5\xbcni zbudowanych w XXI wieku (m. in. w warszawskim Marysinie Wawerskim z 2017, \xc5\xbbyrardowie, Aninie i G\xc5\x82ucho\xc5\x82azach z 2018). W 2019 powsta\xc5\x82y t\xc4\x99\xc5\xbcnie w Cz\xc4\x99stochowie (na Promenadzie im. Niemena, otwarta w czerwcu 2019) i Tarnowie Opolskim (otwarcie 27 lipca 2019), a w 2020 kolejna ma powsta\xc4\x87 na bydgoskich Wy\xc5\xbcynach._NEWLINE_Do obiektu budowlanego podobnego do t\xc4\x99\xc5\xbcni mo\xc5\xbcna zaliczy\xc4\x87 kaskad\xc4\x99 solankow\xc4\x85 w So\xc5\x82once ko\xc5\x82o Rzeszowa, kt\xc3\xb3ra powsta\xc5\x82a w 2010 roku.'