b'\n_START_ARTICLE_\nCmentarz Centralny w Gliwicach\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNekropoli\xc4\x99 o powierzchni 22 ha za\xc5\x82o\xc5\xbcono w latach 1924\xe2\x80\x931927, wed\xc5\x82ug projektu gliwickiego miejskiego radcy budowlanego Karla Schabika oraz architekta zieleni o nazwisku Riedel. Zaplanowano j\xc4\x85 jako za\xc5\x82o\xc5\xbcenie parkowe, w kszta\xc5\x82cie prostok\xc4\x85ta, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85ce w sobie funkcje grzebalne z parkiem oraz miejscem sztuki i wypoczynku. Dla zachowania wysokiej warto\xc5\x9bci artystycznej i wzorcowej architektury w pocz\xc4\x85tkowym okresie nie pozwalano na swobodne nasadzenia kwiat\xc3\xb3w, gdy\xc5\xbc ka\xc5\xbcda cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a obsadzana innym rodzajem ro\xc5\x9blin. Gatunkami dominuj\xc4\x85cymi s\xc4\x85 brzozy, sosny wejmutki, \xc5\x9bwierki pospolite i lipy drobnolistne. Wzd\xc5\x82u\xc5\xbc alej znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 ma\xc5\x82e formy architektoniczne, mi\xc4\x99dzy innymi fontanny zwie\xc5\x84czone rze\xc5\xbabami. _NEWLINE_Od ka\xc5\xbcdej z dw\xc3\xb3ch monumentalnych bram g\xc5\x82\xc3\xb3wnych prowadzi szeroka aleja, o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 108 metr\xc3\xb3w. Na ich ko\xc5\x84cu znajduje si\xc4\x99 dom przedpogrzebowy, kt\xc3\xb3rego wn\xc4\x99trze zaprojektowa\xc5\x82 gliwicki artysta Ericha Johannesa Gottschlicha (jego malowid\xc5\x82a zosta\xc5\x82y w latach p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych zamalowane). Za domem przedpogrzebowym znajduje si\xc4\x99 grupa rze\xc5\xbabiarska d\xc5\x82uta Paula Ondruscha, przedstawiaj\xc4\x85ca op\xc5\x82akuj\xc4\x85cych ukrzy\xc5\xbcowanego Chrystusa. _NEWLINE_W 1925 na teren cmentarza Centralnego przeniesiono drewniany ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Wniebowzi\xc4\x99cia Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Maryi Panny z Z\xc4\x99bowic ko\xc5\x82o Olesna. Pi\xc4\x99\xc4\x87 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej za kaplic\xc4\x85 wybudowano krematorium, kt\xc3\xb3re dzia\xc5\x82a\xc5\x82o do 1945. Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej ulokowano na cmentarzu 14 mogi\xc5\x82 zbiorowych z prochami \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Wojska Polskiego, zmar\xc5\x82ych w niewoli od ran. W 1948 utworzono 8 mogi\xc5\x82 zbiorowych, gdzie pochowano zmar\xc5\x82ych podczas marszu \xc5\x9bmierci z Auschwitz-Birkenau (do tego czasu spoczywali oni w mogi\xc5\x82ach rozproszonych wzd\xc5\x82u\xc5\xbc trasy marszu). W 1992 drewniany ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zosta\xc5\x82 rozebrany (i\xc2\xa0p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wzniesiony ponownie, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci z tych samych materia\xc5\x82\xc3\xb3w, na terenie dawnego cmentarza Starokozielskiego).'