b"\n_START_ARTICLE_\nWojna Szczecina ze Stargardem o handel morski\n_START_PARAGRAPH_\nWojna Szczecina ze Stargardem o handel morski (zwana wojn\xc4\x85 pszenn\xc4\x85) \xe2\x80\x93 konflikt zbrojny mi\xc4\x99dzy Szczecinem a Stargardem o prymat w handlu morskim, trwaj\xc4\x85cy od 1454 do 1464 roku, o pod\xc5\x82o\xc5\xbcu si\xc4\x99gaj\xc4\x85cym po\xc5\x82owy XIV wieku. _NEWLINE_Wojna zosta\xc5\x82a spowodowana przez wzajemne nierespektowanie de facto sprzecznych z sob\xc4\x85 przywilej\xc3\xb3w. Szczecin mia\xc5\x82 prawo sk\xc5\x82adu (wszystkie statki wyp\xc5\x82ywaj\xc4\x85ce z ksi\xc4\x99stwa winny zawin\xc4\x85\xc4\x87 do szczeci\xc5\x84skiego portu), natomiast Stargard posiada\xc5\x82 prawo wolnej i bezc\xc5\x82owej \xc5\xbceglugi a\xc5\xbc do Ba\xc5\x82tyku. W czasie konfliktu dochodzi\xc5\x82o do licznych potyczek przeciwnik\xc3\xb3w, z czego najtragiczniejszy by\xc5\x82 atak stargardzian na Szczecin 22 lutego 1460 roku, kiedy to \xc5\x9bmier\xc4\x87 ponios\xc5\x82o 6 stra\xc5\xbcnik\xc3\xb3w Mostu C\xc5\x82owego, a kilkadziesi\xc4\x85t os\xc3\xb3b wzi\xc4\x99to do niewoli. Wojna zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 w wyniku mediacji miast hanzeatyckich w listopadzie 1464 roku.\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nKonflikt mi\xc4\x99dzy obu miastami zosta\xc5\x82 zapocz\xc4\x85tkowany w 1295 roku, kiedy to w wyniku podzia\xc5\x82u Pomorza Stargard znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w ksi\xc4\x99stwie wo\xc5\x82ogoskim, a Szczecin oraz morski port Stargardu w ksi\xc4\x99stwie szczeci\xc5\x84skim. Mimo, \xc5\xbce w 1311 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 wo\xc5\x82ogoski Warcis\xc5\x82aw IV konfirmowa\xc5\x82 wszystkie przywileje, nadane Stargardowi wraz z prawem miejskim w 1243 roku, potwierdzone p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przez ksi\xc4\x99cia Barnima I w 1253 roku, w tym prawo wolnego handlu na ca\xc5\x82ej rzece Inie i mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 korzystania z uj\xc5\x9bcia Iny, Szczecin nadal utrudnia\xc5\x82 wymian\xc4\x99 handlow\xc4\x85 Stargardu._NEWLINE_W 1344 roku domen\xc4\x99 szczeci\xc5\x84sk\xc4\x85 przej\xc4\x85\xc5\x82 Barnim III, kt\xc3\xb3ry zaprzesta\xc5\x82 honorowania wcze\xc5\x9bniejszych przywilej\xc3\xb3w Stargardu. Zmusi\xc5\x82o to stargardzian do p\xc5\x82acenia podw\xc3\xb3jnego c\xc5\x82a. Pierwszego \xe2\x80\x93 na tzw. k\xc5\x82odzie goleniowskiej, drugiego \xe2\x80\x93 w porcie w Inouj\xc5\x9bciu. Stargard, nie chc\xc4\x85c p\xc5\x82aci\xc4\x87 podatk\xc3\xb3w, w 1355 roku wywalczy\xc5\x82 u ksi\xc4\x99cia wo\xc5\x82ogoskiego kolejne potwierdzenie praw do bezc\xc5\x82owej \xc5\xbceglugi po wodach ksi\xc4\x99stwa. Nie spowodowa\xc5\x82o to znacz\xc4\x85cej zmiany u ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t szczeci\xc5\x84skich. W zwi\xc4\x85zku z tym, w 1374 roku stargardzianie za kwot\xc4\x99 7 tysi\xc4\x99cy grzywien srebra wykupili si\xc4\x99 u ksi\xc4\x99cia \xc5\x9awi\xc4\x99tobora I od pobierania myta w tych dw\xc3\xb3ch miejscach. W wyniku zwyci\xc4\x99stwa Hanzy nad Dani\xc4\x85 i pokoju strza\xc5\x82owskiego, zawartego w 1370 roku, wszystkie miasta nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do zwi\xc4\x85zku, mia\xc5\x82y prawo do wolnego przep\xc5\x82ywu przez Cie\xc5\x9bniny Du\xc5\x84skie. Kupcy stargardzcy woleli jednak zmonopolizowa\xc4\x87 obszar Pomorza, przy czym zajmowali si\xc4\x99 prawie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie obrotem pszenic\xc4\x85 \xe2\x80\x93 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 pomorskiej pszenicy przewo\xc5\xbcona by\xc5\x82a przez Stargard (np. w 1363 wywieziono st\xc4\x85d do Lubeki 260 \xc5\x82aszt\xc3\xb3w pszenicy). Sp\xc3\xb3r nie przygas\xc5\x82 na d\xc5\x82ugo. Rozgorza\xc5\x82 na nowo ju\xc5\xbc w latach 80. XIV wieku, kiedy to kupcy szczeci\xc5\x84scy za wiedz\xc4\x85 i przyzwoleniem ks. Bogus\xc5\x82awa VII napadli na stargardzkie statki, znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w porcie w Inouj\xc5\x9bciu. Opr\xc3\xb3cz tego typu dzia\xc5\x82a\xc5\x84, Szczecin bezskutecznie pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce podburzy\xc4\x87 Goleni\xc3\xb3w przeciwko Stargardowi._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie XIV i XV wieku Szczecin w zupe\xc5\x82no\xc5\x9bci uzale\xc5\xbcni\xc5\x82 od siebie wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 miast dolnej Odry (m.in. Gryfino, D\xc4\x85bie i Police). W dorzeczu tego odcinka Odry samodzielno\xc5\x9b\xc4\x87 utrzymywa\xc5\x82 jeszcze tylko Stargard i, w pewnym stopniu, Goleni\xc3\xb3w. Szczecinianie dobrze zdawali sobie spraw\xc4\x99 z pot\xc4\x99gi handlowej Stargardu, a swoje dzia\xc5\x82ania ukierunkowali na spowolnienie rozwoju handlowego miasta. W 1408 roku kupcy szczeci\xc5\x84scy zwr\xc3\xb3cili si\xc4\x99 do ksi\xc4\x99cia szczeci\xc5\x84skiego \xc5\x9awi\xc4\x99tobora I, aby uniemo\xc5\xbcliwi\xc5\x82 wyw\xc3\xb3z zbo\xc5\xbca z ksi\xc4\x99stwa. Jako argument podawali identyczne dzia\xc5\x82anie mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w S\xc5\x82upska wymierzone przeciwko Szczecinowi, czynione jakoby za namow\xc4\x85 Stargardu. Walka mi\xc4\x99dzy obu miastami mia\xc5\x82a tak\xc5\xbce szersz\xc4\x85 perspektyw\xc4\x99. W przypadku kl\xc4\x99ski Szczecina zdominowane przez niego miasta mog\xc5\x82yby uzyska\xc4\x87 samodzielno\xc5\x9b\xc4\x87 handlow\xc4\x85. W 1409 roku Stargard uzyska\xc5\x82 kolejn\xc4\x85 konfirmacj\xc4\x99 swoich praw. W zwi\xc4\x85zku z niemo\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85 dzia\xc5\x82ania na innych polach, Szczecin rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 ofensyw\xc4\x99 dyplomatyczn\xc4\x85 przeciwko s\xc4\x85siadowi. Jej skutkiem by\xc5\x82o potwierdzenie dotychczasowych przywilej\xc3\xb3w oraz zwolnienie z ce\xc5\x82 na wodach i drogach Pomorza, wydane przez ksi\xc4\x99cia Zygmunta Luksemburczyka. Dodatkowo Rada Miasta Szczecina i gildie kupc\xc3\xb3w wyda\xc5\x82y zakaz skupu zbo\xc5\xbca osobom spoza granic ksi\xc4\x99stwa. Za z\xc5\x82amanie tego prawa grozi\xc5\x82a konfiskata przewo\xc5\xbconych towar\xc3\xb3w. Ostatecznym sposobem na Stargard mia\xc5\x82o by\xc4\x87 ponowne potwierdzenie praw wydane w 1447 roku, kt\xc3\xb3re zmusza\xc5\x82o go do sk\xc5\x82adu miejskich d\xc3\xb3br w Szczecinie. Otwarty konflikt Stargardu ze Szczecinem by\xc5\x82 ju\xc5\xbc kwesti\xc4\x85 czasu, poniewa\xc5\xbc stargardzianie nie mieli zamiaru podporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 si\xc4\x99 Szczecinowi.\n_START_SECTION_\nPrzebieg konfliktu\n_START_PARAGRAPH_\nKonflikt rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 wiosn\xc4\x85 1454 roku, kiedy to szczecinianie zniszczyli inoujski port oraz zapalowali po\xc5\x82udniowe uj\xc5\x9bcie rzeki Iny. W odpowiedzi stargardzianie rozpocz\xc4\x99li akcj\xc4\x99 dyplomatyczn\xc4\x85, kontestuj\xc4\x85c\xc4\x85 dzia\xc5\x82ania Szczecina, i cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo odblokowali koryto rzeki. Swoje skargi z\xc5\x82o\xc5\xbcyli u ksi\xc4\x99cia s\xc5\x82upskiego Eryka II, ksi\xc4\x99cia wo\xc5\x82ogoskiego Warcis\xc5\x82awa IX oraz u biskupa kamie\xc5\x84skiego Henninga. W swoim pi\xc5\x9bmie informowali adresat\xc3\xb3w o zniszczeniach dokonanych przez wroga, o represjach w sferze handlu oraz oskar\xc5\xbcali Szczecin o bezprawny pob\xc3\xb3r ce\xc5\x82 na k\xc5\x82odzie goleniowskiej. Ponadto Stargard w odpowiedzi na atak Szczecina rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 pob\xc3\xb3r c\xc5\x82a od towar\xc3\xb3w szczeci\xc5\x84skich przewo\xc5\xbconych przez miasto w g\xc5\x82\xc4\x85b Pomorza Tylnego i Wielkopolski.\n_START_SECTION_\n\xc5\x81a\xc5\x84cuchy na wie\xc5\xbcach bramy M\xc5\x82y\xc5\x84skiej w Stargardzie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1454 roku szczecinianie \xe2\x80\x93 aby uniemo\xc5\xbcliwi\xc4\x87 transport rzek\xc4\x85 \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz zapalowania koryta, rozci\xc4\x85gn\xc4\x99li pomi\xc4\x99dzy brzegami \xc5\x82a\xc5\x84cuchy, chc\xc4\x85c w ten spos\xc3\xb3b zatrzyma\xc4\x87 barki ze Stargardu. W nast\xc4\x99pstwie takich dzia\xc5\x82a\xc5\x84, stargardzianie odwo\xc5\x82ali si\xc4\x99 do ksi\xc4\x99cia z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 o rozstrzygni\xc4\x99cie sporu. Orzek\xc5\x82 on, \xc5\xbce racj\xc4\x99 posiadaj\xc4\x85 kupcy ze Stargardu. Ci na znak zwyci\xc4\x99stwa i pogardy dla szczecinian zerwali \xc5\x82a\xc5\x84cuchy tarasuj\xc4\x85ce koryto i powiesili je na Bramie M\xc5\x82y\xc5\x84skiej, gdzie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 do dzi\xc5\x9b.\n_START_SECTION_\nZjazd stan\xc3\xb3w ksi\xc4\x99stwa wo\xc5\x82ogoskiego\n_START_PARAGRAPH_\nEfektem skargi do Warcis\xc5\x82awa XI by\xc5\x82o zwo\xc5\x82anie zjazdu stan\xc3\xb3w ksi\xc4\x99stwa wo\xc5\x82ogoskiego. 14 lipca 1454 roku zjazd wyda\xc5\x82 decyzj\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej wzi\xc4\x99to w obron\xc4\x99 Stargard i potwierdzono ponownie prawa \xc5\xbceglugowe. Zaznaczono tak\xc5\xbce, \xc5\xbce dop\xc3\xb3ki szczecinianie nie zaprzestan\xc4\x85 niszczy\xc4\x87 floty Stargardu, dop\xc3\xb3ty \xc5\xbcaden ze szczeci\xc5\x84skich kupc\xc3\xb3w nie przep\xc5\x82ynie Piany czy \xc5\x9awiny, kt\xc3\xb3re znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 pod w\xc5\x82adaniem ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t wo\xc5\x82ogoskich. Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 wo\xc5\x82ogoski, akceptuj\xc4\x85cy postanowienia zjazdu stan\xc3\xb3w, uzna\xc5\x82, \xc5\xbce, je\xc5\x9bli Szczecin nie zmieni stanowiska wobec Stargardu, zmuszony b\xc4\x99dzie zaostrzy\xc4\x87 represje wobec jego floty handlowej. I tak te\xc5\xbc si\xc4\x99 sta\xc5\x82o jeszcze w 1454 roku, gdy w Wo\xc5\x82ogoszczy zatrzymano kilka szczeci\xc5\x84skich statk\xc3\xb3w wraz z towarami. W 1455 roku wa\xc5\x9bnie najwyra\xc5\xbaniej wstrzymano, gdy\xc5\xbc Stargard i Szczecin wsp\xc3\xb3lnie uczestniczy\xc5\x82y w \xc5\x82agodzeniu sporu mi\xc4\x99dzy Ko\xc5\x82obrzegiem a Lubek\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nRok 1457\n_START_PARAGRAPH_\nKonflikt rozgorza\xc5\x82 na nowo w 1457 roku, gdy kupcy stargardzcy zacz\xc4\x99li u\xc5\xbcywa\xc4\x87 jako portu p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej odnogi uj\xc5\x9bcia Iny, poniewa\xc5\xbc nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 im ca\xc5\x82kowicie oczy\xc5\x9bci\xc4\x87 po\xc5\x82udniowego koryta, zapalowanego wiosn\xc4\x85 1454 roku. Szczecinianie zareagowali tym ostrzej, gdy\xc5\xbc zgodnie z przywilejami tego\xc5\xbc miasta stargardzianie uj\xc5\x9bcia tego u\xc5\xbcywa\xc4\x87 nie mogli, dodatkowo przypomnieli za\xc5\x82o\xc5\xbcenia przywileju w 1301 roku, kt\xc3\xb3ry przyznawa\xc5\x82 ca\xc5\x82y obszar wodny pomi\xc4\x99dzy Kr\xc4\x99p\xc4\x85 a p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym ramieniem Iny w\xc5\x82a\xc5\x9bnie Szczecinowi. Ks. Otton III pod wp\xc5\x82ywem szczecinian pos\xc5\x82a\xc5\x82 swoich wys\xc5\x82annik\xc3\xb3w do Stargardu, aby ostrzec mieszczan przed konsekwencjami naruszania przywileju z 1301 roku. Jako rozjemc\xc3\xb3w wys\xc5\x82ano najpierw kanclerza Jaspera von Guntersberga, potem za\xc5\x9b Joahuma von Mellentina, kt\xc3\xb3ry to szczeg\xc3\xb3lnie usi\xc5\x82owa\xc5\x82 doprowadzi\xc4\x87 do za\xc5\xbcegnania sporu.\n_START_SECTION_\nRok 1458\n_START_PARAGRAPH_\nKolejne zaostrzenie sporu mia\xc5\x82o miejsce na pocz\xc4\x85tku 1458 roku, kiedy to kupcy szczeci\xc5\x84scy ponownie napadli na kupc\xc3\xb3w ze Stargardu oraz zniszczyli zabudowania portowe. Wywo\xc5\x82a\xc5\x82o to otwart\xc4\x85 wojn\xc4\x99 handlow\xc4\x85 mi\xc4\x99dzy obu miastami. Wys\xc5\x82a\xc5\x82y one na Zalew Szczeci\xc5\x84ski, jak te\xc5\xbc Morze Ba\xc5\x82tyckie, floty z zadaniem atakowania statk\xc3\xb3w przeciwnika. Mimo wyra\xc5\xbanej przewagi Szczecina, stargardzianom uda\xc5\x82o si\xc4\x99 wiosn\xc4\x85 1458 roku uprowadzi\xc4\x87 statek szczeci\xc5\x84ski pod wodz\xc4\x85 Hansa Jessego, a nast\xc4\x99pnie jeszcze kilka mniejszych jednostek. Z powodu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 zbrojnych obroty kupc\xc3\xb3w stargardzkich latem 1458 roku silnie spad\xc5\x82y. W skardze, z\xc5\x82o\xc5\xbconej przez Stargard 4 listopada 1458 roku do s\xc4\x85du rozjemczego miast hanzeatyckich, kupcy wymienili materialne straty, poniesione przez poszczeg\xc3\xb3lnych mieszczan. I tak Jakub Grosere utraci\xc5\x82 towary warte 1000 gulden\xc3\xb3w, Clawess Vipher w drodze do Wo\xc5\x82ogoszczy zosta\xc5\x82 okradziony z towar\xc3\xb3w o warto\xc5\x9bci 600 gulden\xc3\xb3w, Bleken Sultze swoje straty szacowa\xc5\x82 na 3000 gulden\xc3\xb3w. Najwi\xc4\x99ksze straty (10 tysi\xc4\x99cy gulden\xc3\xb3w) handel stargardzki poni\xc3\xb3s\xc5\x82 latem 1458 roku, gdy szczecinianie napadli na ich konw\xc3\xb3j na \xc5\x9awinie. Opr\xc3\xb3cz towar\xc3\xb3w skradli w\xc3\xb3wczas tak\xc5\xbce statki i barki. Poniewa\xc5\xbc zablokowanie po\xc5\x82udniowego uj\xc5\x9bcia Iny oraz zniszczenie zabudowa\xc5\x84 portu nie zahamowa\xc5\x82o ca\xc5\x82kowicie handlu stargardzkiego, w czerwcu 1458 roku zapalowali oni koryto Domi\xc4\x85\xc5\xbcy mi\xc4\x99dzy Mnisim Ostrowem a uj\xc5\x9bciem Iny.\n_START_SECTION_\nSojusznicy i mediatorzy\n_START_PARAGRAPH_\nOba miasta rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y poszukiwania sojusznik\xc3\xb3w. W lutym 1454 roku szczecinianie rozes\xc5\x82ali do miast hanzeatyckich informacj\xc4\x99 o tym, \xc5\xbce Stargard narusza stare przywileje miasta. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym sprzymierze\xc5\x84cem Szczecina sta\xc5\x82 si\xc4\x99 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 szczeci\xc5\x84ski Otto III. Nakaza\xc5\x82 on wszystkim kupcom, przeje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85cym przez jego ksi\xc4\x99stwo, udanie si\xc4\x99 do stolicy celem sprzeda\xc5\xbcy posiadanego towaru. Kolejnym mediatorem w sporze by\xc5\x82 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Anhaltu \xe2\x80\x93 Adolf. W 1458 roku, maj\xc4\x85c pe\xc5\x82nomocnictwo cesarza Rzeszy Fryderyka III Habsburga, wystosowa\xc5\x82 do rad obu miast listy z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 o analiz\xc4\x99 argument\xc3\xb3w przeciwnika. Wezwa\xc5\x82 w nim do podpisania pokoju. Do tego czasu zwa\xc5\x9bnione miasta mia\xc5\x82y zawiesi\xc4\x87 dzia\xc5\x82ania zbrojne. Misja ksi\xc4\x99cia Adolfa zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 niepowodzeniem, gdy\xc5\xbc Szczecin uzna\xc5\x82, \xc5\xbce ust\xc4\x99pstwa na rzecz Stargardu s\xc4\x85 za daleko id\xc4\x85ce, za\xc5\x9b stargardzianie uwa\xc5\xbcali, \xc5\xbce ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 nie by\xc5\x82 do\xc5\x9b\xc4\x87 przychylny ich miastu. _NEWLINE_W pa\xc5\xbadzierniku 1458 roku s\xc4\x85d biskupa kamie\xc5\x84skiego wyda\xc5\x82 wyrok, kt\xc3\xb3ry stwierdza\xc5\x82, \xc5\xbce wszystkie drogi l\xc4\x85dowe i wodne s\xc4\x85 publiczne, przez co nale\xc5\xbc\xc4\x85 do wszystkich mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Takie orzeczenie nie by\xc5\x82o na r\xc4\x99k\xc4\x99 Szczecinowi. W ko\xc5\x84cu 1458 roku \xc5\x82agodzenia sporu podj\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 Lubeka, g\xc5\x82\xc3\xb3wne miasto Hanzy, kt\xc3\xb3remu zale\xc5\xbca\xc5\x82o na zako\xc5\x84czeniu konfliktu z uwagi na prowadzone walki z Polsk\xc4\x85. Kupcy lubeccy zaproponowali, aby rozstrzygni\xc4\x99cie sporu powierzy\xc4\x87 polubownemu s\xc4\x85dowi miast hanzeatyckich. Oba miasta przysta\xc5\x82y na t\xc4\x99 propozycj\xc4\x99, jednak nie przerwa\xc5\x82y dzia\xc5\x82a\xc5\x84 zbrojnych. W zwi\xc4\x85zku z wyra\xc5\xban\xc4\x85 sympati\xc4\x85 Lubeki do Stargardu, Szczecin \xe2\x80\x93 przez ksi\xc4\x99cia Ottona III \xe2\x80\x93 zwo\xc5\x82a\xc5\x82 zebranie stan\xc3\xb3w ksi\xc4\x99stwa szczeci\xc5\x84skiego, kt\xc3\xb3re zn\xc3\xb3w konfirmowa\xc5\x82o przywileje miasta, z naciskiem na prawo sk\xc5\x82adu.\n_START_SECTION_\nS\xc4\x85d Polubowny Miast Hanzeatyckich\n_START_PARAGRAPH_\nW sk\xc5\x82ad polubownego s\xc4\x85du miast hanzeatyckich weszli przedstawiciele Stralsundu (pol. hist. Strza\xc5\x82\xc3\xb3w), Greifswaldu (pol. hist. Gryfia), Anklam (pol. hist. Nak\xc5\x82o) i Demmina (pol. hist. Dymin). Przed obliczem s\xc4\x85du oba miasta przedstawi\xc5\x82y swoje racje. Szczecinianie w memoriale z 8 maja 1459 roku zgodzili si\xc4\x99 na rozstrzygni\xc4\x99cie sporu przez s\xc4\x85d, kt\xc3\xb3ry wed\xc5\x82ug nich powinien zbada\xc4\x87 moc prawn\xc4\x85 przywilej\xc3\xb3w obu miast. Uznali, \xc5\xbce ich przywileje maj\xc4\x85 wi\xc4\x99ksza rang\xc4\x99 od tych stargardzkich i to usprawiedliwia\xc5\x82o m.in. zniszczenie portu w Inouj\xc5\x9bciu. Szczecin nie kwestionowa\xc5\x82 praw Stargardu jako takich, lecz ich wa\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 na terenie ksi\xc4\x99stwa szczeci\xc5\x84skiego. Szczecinianie pewni, \xc5\xbce s\xc4\x85d przyzna im racj\xc4\x99, memoria\xc5\x82 ko\xc5\x84czyli sformu\xc5\x82owaniem, \xc5\xbce nale\xc5\xbcy teraz czeka\xc4\x87 na sprawiedliwe rozstrzygni\xc4\x99cie sporu._NEWLINE_W tym czasie tak\xc5\xbce stargardzianie wystosowali do s\xc4\x85du odpowiednie pismo. Przypominali w nim, \xc5\xbce szczecinianie gwa\xc5\x82c\xc4\x85 wszystkie przywileje miasta i uniemo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85 morskich kontakt\xc3\xb3w z miastami hanzeatyckimi. Ponadto uwa\xc5\xbcali, \xc5\xbce posiadane przez Szczecin przywileje nie usprawiedliwiaj\xc4\x85 ich do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 zbrojnych i rabunk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych dopu\xc5\x9bci\xc5\x82 si\xc4\x99 na flocie i towarach stargardzkich. Stargard w li\xc5\x9bcie szacowa\xc5\x82 swoje straty na kwot\xc4\x99 300 tysi\xc4\x99cy gulden\xc3\xb3w, podczas, gdy straty Szczecina z racji nieop\xc5\x82acania ce\xc5\x82 wynios\xc5\x82y 20 tysi\xc4\x99cy gulden\xc3\xb3w. Ponadto popieraj\xc4\x85cy Stargard ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 s\xc5\x82upski Eryk II szacowa\xc5\x82 straty poniesione w konflikcie na 150 tysi\xc4\x99cy gulden\xc3\xb3w. Rozwi\xc4\x85zanie sporu mia\xc5\x82o nadej\xc5\x9b\xc4\x87 28 marca 1459 roku na zje\xc5\xbadzie ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t i stan\xc3\xb3w w Ko\xc5\x82baczu. Orzeczenia nie wydano, gdy\xc5\xbc Szczecin w ostatniej chwili oskar\xc5\xbcy\xc5\x82 Stargard o zatrzymanie ich kupc\xc3\xb3w w Gda\xc5\x84sku i na Gotlandii. _NEWLINE_W zwi\xc4\x85zku z dalszym nasileniem dzia\xc5\x82a\xc5\x84 grabie\xc5\xbcczych Szczecina, Stargard 1 kwietnia 1459 roku wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 ponownie ze skarg\xc4\x85 \xe2\x80\x93 tym razem do Lubeki. W tym czasie stargardzianie zaprzestawali z korzystania z Inouj\xc5\x9bcia i coraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciej pos\xc5\x82ugiwali si\xc4\x99 drog\xc4\x85 wodn\xc4\x85 przez Dziwn\xc4\x99 do portu w Dziwnowie. Zmniejszy\xc5\x82o to prawdopodobie\xc5\x84stwo kradzie\xc5\xbcy towar\xc3\xb3w przez Szczecin. W pi\xc5\x9bmie do Lubeki, Stargard prosi\xc5\x82 tak\xc5\xbce o konw\xc3\xb3j transport\xc3\xb3w do Dziwnowa. _NEWLINE_W kwietniu 1459 roku szczecinianie skonfiskowali statek Andreasa Goritza i Mertana Vicke'go z 6 \xc5\x82asztami smo\xc5\x82y i innymi towarami. Tak\xc5\xbce w kwietniu swoje prace wznowi\xc5\x82 s\xc4\x85d polubowny. 8 maja 1459 roku s\xc4\x85d wyda\xc5\x82 nakaz, aby do czerwca tego\xc5\xbc roku zawrze\xc4\x87 rozejm. Ponadto oba miasta mia\xc5\x82y zwr\xc3\xb3ci\xc4\x87 zagrabione towary, a w przypadku ich sprzedania \xe2\x80\x93 wyp\xc5\x82aci\xc4\x87 odszkodowanie oraz zwolni\xc4\x87 wszystkich je\xc5\x84c\xc3\xb3w. Reces ten wprowadza\xc5\x82 tak\xc5\xbce wolno\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbceglugi na wodach wed\xc5\x82ug stanu sprzed konfliktu. Dodatkowo oba miasta mia\xc5\x82y naciska\xc4\x87 na swoich w\xc5\x82adc\xc3\xb3w (Szczecin na Ottona III, a Stargard na Eryka II), by ci zawarli ze sob\xc4\x85 odpowiednie porozumienie. Nadto oba miasta mia\xc5\x82y wej\xc5\x9b\xc4\x87 w zwi\xc4\x85zek z s\xc4\x85siednimi miastami hanzeatyckimi, aby w przypadku ponownego pojawienia si\xc4\x99 sporu rozwi\xc4\x85za\xc4\x87 go w spos\xc3\xb3b pokojowy. Gdyby kt\xc3\xb3rykolwiek z tych punkt\xc3\xb3w nie zosta\xc5\x82 spe\xc5\x82niony, lub gdyby sam sp\xc3\xb3r nadal istnia\xc5\x82, ostatecznie mia\xc5\x82by zako\xc5\x84czy\xc4\x87 go zjazd miast Hanzy w Lubece. W sk\xc5\x82ad s\xc4\x85du mia\xc5\x82yby wej\xc5\x9b\xc4\x87 delegacje: Lubeki, Hamburga, Strza\xc5\x82owa, Wismaru (pol. hist. Wyszomierz) i Rostocku. _NEWLINE_Jesieni\xc4\x85 1457 roku na rynku w Barth (pol. hist. Bardo) dosz\xc5\x82o do ograbienia kupc\xc3\xb3w strza\xc5\x82owskich przez dworzan Eryka II, ksi\xc4\x99cia s\xc5\x82upskiego, sprzyjaj\xc4\x85cego Stargardowi. Jako \xc5\xbce ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 nie ukara\xc5\x82 winnych tego czynu, stosunki Stargardu ze Strza\xc5\x82owem (przychylnym Szczecinowi) uleg\xc5\x82y znacznemu pogorszeniu. 25 maja 1459 roku stargardzianie i ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Eryk II zablokowali \xc5\x9awin\xc4\x99 oraz rozpocz\xc4\x99li pob\xc3\xb3r zwi\xc4\x99kszonego myta. Takie dzia\xc5\x82anie wywo\xc5\x82a\xc5\x82o sp\xc3\xb3r ksi\xc4\x99cia z wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 miast hanzeatyckich. Szczecin, wykorzystuj\xc4\x85c okazj\xc4\x99, pod koniec maja wyruszy\xc5\x82, aby zbrojnie odblokowa\xc4\x87 rzek\xc4\x99. Dodatkowo szczecinianie zniszczyli zamek ksi\xc4\x99cia s\xc5\x82upskiego w Przytorze. Ponadto 16 czerwca 1459 roku zjazd stan\xc3\xb3w Ksi\xc4\x99stwa Pomorskiego w Dar\xc5\x82owie nie uzna\xc5\x82 Eryka II za swojego w\xc5\x82adc\xc4\x99, lecz jedynie za zarz\xc4\x85dc\xc4\x99. Tak\xc5\xbce ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 szczeci\xc5\x84ski i wo\xc5\x82ogoski sprzysi\xc4\x99gli si\xc4\x99 przeciwko ksi\xc4\x99ciu s\xc5\x82upskiemu, uzyskawszy przychylno\xc5\x9b\xc4\x87 elektora brandenburskiego. Z\xc5\x82e stosunki S\xc5\x82upska z s\xc4\x85siadami pogorszy\xc5\x82y tak\xc5\xbce pozycj\xc4\x99 Stargardu. Zapowiadany na czerwiec 1459 roku zjazd miast hanzeatyckich nie doszed\xc5\x82 do skutku, a sam konflikt latem tego\xc5\xbc roku przybra\xc5\x82 na sile. 21 wrze\xc5\x9bnia 1459 roku stargardzianie ponownie wystosowali skarg\xc4\x99 do Lubeki, zwracaj\xc4\x85c w niej uwag\xc4\x99, \xc5\xbce Szczecin ponowne dokonuje pogwa\xc5\x82cenia stargardzkich przywilej\xc3\xb3w. Jesieni\xc4\x85 1459 roku na stron\xc4\x99 Szczecina i ksi\xc4\x99stwa wo\xc5\x82ogoskiego przeszed\xc5\x82 Strza\xc5\x82\xc3\xb3w, zatrzymuj\xc4\x85c w swoim mie\xc5\x9bcie towary stargardzkie. W odpowiedzi Rada Miejska w Stargardzie zakaza\xc5\x82a swoim mieszka\xc5\x84com zawijania do portu w Strza\xc5\x82owie i wystawiania towar\xc3\xb3w na tamtejszym rynku.\n_START_SECTION_\nRok 1460\n_START_PARAGRAPH_\nNa prze\xc5\x82omie 1459 i 1460 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Eryk II postanowi\xc5\x82 si\xc5\x82\xc4\x85 przeciwstawi\xc4\x87 si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci miast hanzeatyckich. Dzia\xc5\x82ania o niesprecyzowanym charakterze dotkn\xc4\x99\xc5\x82y mieszczan z Wo\xc5\x82ogoszczy, Lesian i Uznamu, a tak\xc5\xbce niekt\xc3\xb3rych szlachcic\xc3\xb3w z ksi\xc4\x99stwa wo\xc5\x82ogoskiego. Stargard, czuj\xc4\x85c poparcie i przyzwolenie Eryka II, 22 lutego 1460 roku zbrojnie napad\xc5\x82 na przedmie\xc5\x9bcia Szczecina. Doszcz\xc4\x99tnie spalony zosta\xc5\x82 wtedy Most C\xc5\x82owy na Regalicy. Podczas dzia\xc5\x82a\xc5\x84 ofensywnych \xc5\x9bmier\xc4\x87 ponios\xc5\x82o 6 stra\xc5\xbcnik\xc3\xb3w mostu, a dalszych kilkudziesi\xc4\x99ciu wzi\xc4\x99to do niewoli. Dodatkowo z\xc5\x82upi\xc5\x82 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 uzbrojenia przedmie\xc5\x9b\xc4\x87 (m.in. strzelby, kusze, strza\xc5\x82y i proch). A w czasie odwrotu okrad\xc5\x82 i zniszczy\xc5\x82 nale\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 do Szczecina wie\xc5\x9b Czarna \xc5\x81\xc4\x85ka, podpalaj\xc4\x85c nawet ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82. W tym samym czasie Rada Miejska Stargardu poprosi\xc5\x82a Lubek\xc4\x99 o os\xc5\x82on\xc4\x99 swoimi jednostkami statk\xc3\xb3w ze Stargardu. 19 kwietnia 1460 roku Lubeka przys\xc5\x82a\xc5\x82a do Inouj\xc5\x9bcia trzy swoje statki: \xe2\x80\x9eKatarzyn\xc4\x99\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eGabriela\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ePiotra\xe2\x80\x9d. Konwojem dowodzi\xc5\x82 Gert Kortsacke, kt\xc3\xb3ry kupi\xc5\x82 w Stargardzie 200 \xc5\x82aszt\xc3\xb3w zbo\xc5\xbca. Nast\xc4\x99pnie przewi\xc3\xb3z\xc5\x82 je bezpiecznie na swoich jednostkach do Lubeki. Dodatkowo stargardzianie z\xc5\x82o\xc5\xbcyli skarg\xc4\x99 na szczecinian do Gda\xc5\x84ska, prosz\xc4\x85c by ich statki zapewni\xc5\x82y sta\xc5\x82e kontakty handlowe mi\xc4\x99dzy obu miastami. W maju 1460 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 wo\xc5\x82ogoski Warcis\xc5\x82aw X wys\xc5\x82a\xc5\x82 na Ba\xc5\x82tyk przeciwko Stargardowi kilka statk\xc3\xb3w pod wodz\xc4\x85 Gerda von Schwerin, jako posi\xc5\x82ki dla jednostek szczeci\xc5\x84skich. Wyprawie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 schwyta\xc4\x87 dwa stargardzkie statki w drodze do Lubeki. _NEWLINE_Ostatecznym pogn\xc4\x99bieniem Stargardu mia\xc5\x82 by\xc4\x87 atak na miasto w czerwcu 1460 roku. Na ofensyw\xc4\x99 przygotowali si\xc4\x99 szczeci\xc5\x84scy mieszczanie oraz oddzia\xc5\x82y Ottona III i Warcis\xc5\x82awa X. Wypraw\xc4\x85 dowodzi\xc5\x82 Ulryk \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 meklemburski. Szturm na Stargard przypuszczono 25 czerwca 1460 roku, w czasie gdy mieszka\xc5\x84cy wyp\xc4\x99dzali byd\xc5\x82o na pastwiska na przedmie\xc5\x9bciach. Doskonale obwarowany Stargard posiada\xc5\x82 tak\xc5\xbce czujne stra\xc5\xbce, kt\xc3\xb3re w por\xc4\x99 zamkn\xc4\x99\xc5\x82y bramy do miasta. Atak na wysokie mury obronne nie powi\xc3\xb3d\xc5\x82 si\xc4\x99, zamiast tego szczecinianie spalili przedmie\xc5\x9bcia oraz skradli byd\xc5\x82o, znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na pastwiskach. Wbrew oczekiwaniom Eryka, koalicja Ottona i Warcis\xc5\x82awa przeciwko Stargardowi i S\xc5\x82upskowi nie rozpad\xc5\x82a si\xc4\x99, a wprost przeciwnie, zosta\xc5\x82a wzmocniona przez Strza\xc5\x82\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry latem 1460 roku wys\xc5\x82a\xc5\x82 na Ba\xc5\x82tyk swoich kapr\xc3\xb3w przeciwko Stargardowi. Nast\xc4\x99pnie powa\xc5\xbcnych strat dozna\xc5\x82y S\xc5\x82upsk, Dar\xc5\x82owo i Trzebiat\xc3\xb3w. Ratunku dla zrujnowanej sytuacji gospodarczej Stargardu szukano tak\xc5\xbce na dworze polskim. Kupcy liczyli na szerok\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 handlow\xc4\x85. Mimo przychylnego przyj\xc4\x99cia Stargardu w Polsce, nie zdo\xc5\x82a\xc5\x82o to zmieni\xc4\x87 trudnej sytuacji miasta.\n_START_SECTION_\nZako\xc5\x84czenie sporu\n_START_PARAGRAPH_\nW 1461 roku w wyniku wyczerpania obu stron zapanowa\xc5\x82o chwilowe uspokojenie konfliktu. Stargard i S\xc5\x82upsk oraz Szczecin i Strza\xc5\x82\xc3\xb3w szuka\xc5\x82y mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci pokojowego zako\xc5\x84czenia sporu. W kwietniu Rada Miejska Gryfii pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82a pogodzi\xc4\x87 strony na drodze mediacji, jednak bez wi\xc4\x99kszego skutku. Nast\xc4\x99pnie 17 maja 1461 roku na zje\xc5\xbadzie po\xc5\x82\xc4\x85czonych stan\xc3\xb3w ksi\xc4\x99stw szczeci\xc5\x84skiego, wo\xc5\x82ogoskiego i s\xc5\x82upskiego w Ko\xc5\x82baczu ponownie pr\xc3\xb3bowano doprowadzi\xc4\x87 do podpisania uk\xc5\x82adu pokojowego \xe2\x80\x93 tak\xc5\xbce bez rezultatu. Pod koniec 1461 roku Szczecin i Stargard prawdopodobnie podpisali zawieszenie broni, gdy\xc5\xbc brak jest informacji o wrogich dzia\xc5\x82aniach kt\xc3\xb3regokolwiek z miast. Stargardowi szczeg\xc3\xb3lnie zale\xc5\xbca\xc5\x82o na zako\xc5\x84czeniu walk, poniewa\xc5\xbc w 1462 roku straci\xc5\x82 najwi\xc4\x99kszego sojusznika \xe2\x80\x93 Eryka II. W lipcu 1462 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 szczeci\xc5\x84ski, wo\xc5\x82ogoski oraz kr\xc3\xb3l Danii w po\xc5\x82\xc4\x85czonych si\xc5\x82ach wyparli ksi\xc4\x99cia ze S\xc5\x82upska. Eryk zosta\xc5\x82 zepchni\xc4\x99ty na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny wsch\xc3\xb3d, gdzie kontrolowa\xc5\x82 okolice \xc5\x81eby. W zwi\xc4\x85zku z tym zosta\xc5\x82 zmuszony do zawarcia pokoju oraz potwierdzenia przywilej\xc3\xb3w Szczecina, co spowodowa\xc5\x82o tak\xc5\xbce cz\xc4\x99\xc5\x9bciowe ust\xc4\x99pstwa Stargardu.\n_START_SECTION_\nPok\xc3\xb3j\n_START_PARAGRAPH_\nDo ostatecznego zako\xc5\x84czenia sporu doprowadzi\xc5\x82a mediacja miast hanzeatyckich, w wyniku kt\xc3\xb3rej wiosn\xc4\x85 1464 roku w Nakle zebra\xc5\x82 si\xc4\x99 s\xc4\x85d rozjemczy. W wyniku p\xc3\xb3\xc5\x82rocznych negocjacji w listopadzie 1464 roku Stargard oraz Szczecin i Strza\xc5\x82\xc3\xb3w podpisa\xc5\x82y pok\xc3\xb3j.\n_START_SECTION_\nWieniec Zgody\n_START_PARAGRAPH_\nW 1460 roku w po\xc5\x82owie drogi pomi\xc4\x99dzy Stargardem i Szczecinem \xe2\x80\x93 w Kobylance \xe2\x80\x93 burmistrzowie obu miast zasadzili lip\xc4\x99 \xe2\x80\x9eWieniec Zgody\xe2\x80\x9d jako gest, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 po\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 kres walkom o prymat w handlu morskim. Lipa ro\xc5\x9bnie do dzi\xc5\x9b i jest obecnie pomnikiem przyrody. Od tego czasu co sto lat w\xc5\x82odarze obu miast sadz\xc4\x85 tam kolejne drzewko. Od tego czasu zasadzono sze\xc5\x9b\xc4\x87 lip, do dzi\xc5\x9b przetrwa\xc5\x82o pi\xc4\x99\xc4\x87, gdy\xc5\xbc drzewo zasadzone w 1960 roku usch\xc5\x82o.\n_START_SECTION_\nDeterminanty powstania\n_START_PARAGRAPH_\nZmiany w handlu i \xc5\xbcegludze z prze\xc5\x82omu XII i XIII wieku zwi\xc4\x85zane z rozpowszechnieniem si\xc4\x99 stosowania nowego typu \xc5\x82odzi \xe2\x80\x93 kogi. \xc5\x81odzie te mia\xc5\x82y wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 \xc5\x82adowno\xc5\x9b\xc4\x87, zanurzenie lecz mog\xc5\x82y zawija\xc4\x87 tylko do g\xc5\x82\xc4\x99bszych port\xc3\xb3w. W zwi\xc4\x85zku z tym podupada\xc5\x82 pras\xc5\x82owia\xc5\x84ski port w Stargardzie, poniewa\xc5\xbc Ina okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 zbyt p\xc5\x82ytka dla tych jednostek. Ponadto w przyczynach za\xc5\x82o\xc5\xbcenia portu odnale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna tak\xc5\xbce silne czynniki wewn\xc4\x99trzne m.in. rozw\xc3\xb3j kolonizacji, zak\xc5\x82adanie nowych jednostek osadniczych, wycinka las\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nData powstania portu\n_START_PARAGRAPH_\nTrudno\xc5\x9bci w jednoznacznym okre\xc5\x9bleniu lokacji Stargardu, rzutuj\xc4\x85 na datowanie portu w Inouj\xc5\x9bciu, poniewa\xc5\xbc jednym z przywilej\xc3\xb3w nadanych w tym czasie, by\xc5\x82a wolna \xc5\xbcegluga po Inie, kt\xc3\xb3rej skutkiem by\xc5\x82o za\xc5\x82o\xc5\xbcenie portu. Tak wi\xc4\x99c nale\xc5\xbcy domniemywa\xc4\x87, \xc5\xbce port powsta\xc5\x82 nie wcze\xc5\x9bniej, jak w 1243 roku (tj. wcze\xc5\x9bniejsza mo\xc5\xbcliwa data lokacji Stargardu). Istniej\xc4\x85 tak\xc5\xbce dokumenty z 1220 roku, twierdz\xc4\x85ce, \xc5\xbce port ju\xc5\xbc wtedy istnia\xc5\x82 i nale\xc5\xbca\xc5\x82 do cysters\xc3\xb3w z Ko\xc5\x82bacza, jednak uwa\xc5\xbcane s\xc4\x85 za falsyfikaty.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie i budowa portu\n_START_PARAGRAPH_\nW 1268 roku Barnim I nada\xc5\x82 Goleniowowi prawa miejskie. Wraz z nimi miasto otrzyma\xc5\x82o 120 \xc5\x82an\xc3\xb3w ziemi uprawnej, 30 \xc5\x82an\xc3\xb3w pastwisk oraz rzek\xc4\x99 In\xc4\x99 1 mil\xc4\x99 w g\xc3\xb3r\xc4\x99 od Goleniowa oraz w d\xc3\xb3\xc5\x82 a\xc5\xbc do uj\xc5\x9bcia. Port goleniowski prawdopodobnie zosta\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcony u po\xc5\x82udniowej odnogi rzeki, na przeciwleg\xc5\x82ym brzegu od portu stargardzkiego. Stargard, w przeciwie\xc5\x84stwie do Goleniowa, wraz z lokacj\xc4\x85 nie otrzyma\xc5\x82 oficjalnych praw do w\xc5\x82asnego portu. A fakt ten zmieni\xc5\x82 dopiero przywilej z 1289 roku, nadaj\xc4\x85cy miastu ziemie u uj\xc5\x9bcia Iny oraz prawo do budowy karczmy celnej. Teren portu po zachodniej stronie nale\xc5\xbca\xc5\x82 do Stargardu, po wschodniej do Goleniowa. W tym czasie port by\xc5\x82 ju\xc5\xbc ostatecznie uformowany. Znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tam (opr\xc3\xb3cz karczm celnych) sk\xc5\x82ady, szopy, pomosty i przystanie."