b'\n_START_ARTICLE_\nPrasa na ziemiach polskich w latach 1815\xe2\x80\x931830\n_START_PARAGRAPH_\nPrasa na ziemiach polskich w latach 1815\xe2\x80\x931830\n_START_SECTION_\nPrasa w Kr\xc3\xb3lestwie Polskim\n_START_PARAGRAPH_\nArt. 16 Konstytucji Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego z 27 listopada 1815 r. gwarantowa\xc5\x82 wolno\xc5\x9b\xc4\x87 druku, nie istnia\xc5\x82a cenzura prewencyjna, cho\xc4\x87 dopuszczano tak\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87, prasa nie mog\xc5\x82a jedynie publikowa\xc4\x87 tekst\xc3\xb3w atakuj\xc4\x85cych w\xc5\x82adz\xc4\x99 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85, zasad moralno\xc5\x9bci i religii oraz uw\xc5\x82aczaj\xc4\x85cych cudzej czci._NEWLINE_Przeciwny konstytucyjnym swobodom Polak\xc3\xb3w, rosyjski komisarz Niko\xc5\x82aj Nowosilcow informowa\xc5\x82 Petersburg o rewolucyjnych zamys\xc5\x82ach Polak\xc3\xb3w, dzi\xc4\x99ki rozbudowanej sieci tajnej policji. Pretekstem do zawieszenia zasad wolno\xc5\x9bci s\xc5\x82owa by\xc5\x82o wygwizdanie pewnej aktorki, o kt\xc3\xb3rej w swojej publikacji Marian Brandys napisa\xc5\x82, \xc5\xbce zyska\xc5\x82a wzgl\xc4\x99dy Konstantego \xe2\x80\x9ezaletami natury poza aktorskiej\xe2\x80\x9d. Konstanty wyda\xc5\x82 dekret zakazuj\xc4\x85cy ubli\xc5\xbca\xc4\x87 aktorom, a po krytyce w \xe2\x80\x9eGazecie Codziennej Narodowej i Obcej\xe2\x80\x9d, gen. J\xc3\xb3zef Zaj\xc4\x85czek wyda\xc5\x82 sprzeczny z konstytucj\xc4\x85 dekret o obj\xc4\x99ciu rygorami cenzury prewencyjnej wszystkich gazet i pism periodycznych. Cenzura ta trwa\xc5\x82a do ko\xc5\x84ca Kr\xc3\xb3lestwa.\n_START_SECTION_\nPrasa informacyjna\n_START_PARAGRAPH_\nMimo tych ogranicze\xc5\x84 w kr\xc3\xb3tkim okresie lat 1815-30 na terenie Kr\xc3\xb3lestwa ukazywa\xc5\x82o si\xc4\x99 2/3 wszystkich gazet i czasopism wydawanych w\xc3\xb3wczas na polskich ziemiach przedrozbiorowych. Oko\xc5\x82o 1650 tytu\xc5\x82\xc3\xb3w o nak\xc5\x82adzie, kt\xc3\xb3ry w tym okresie wzr\xc3\xb3s\xc5\x82 ze 140 tys. do 2 mln\xc2\xa0egz. W latach Kr\xc3\xb3lestwa ukazywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w Warszawie dwie gazety informacyjne: Gazeta Warszawska oraz Gazeta Korespondenta Warszawskiego, od 1818 z tygodniowym dodatkiem literackim Rozmaito\xc5\x9bci. Pod koniec lat 20. obie by\xc5\x82y ju\xc5\xbc dziennikami, drogimi, ostro\xc5\xbcn\xc4\x85 informacj\xc4\x99 dominowa\xc5\x82y og\xc5\x82oszenia, mocn\xc4\x85 stron\xc4\x85 by\xc5\x82y recenzje teatralne podpisywane przez s\xc5\x82ynnych Iks\xc3\xb3w (Niemcewicz, Ko\xc5\xbamian i in.)_NEWLINE_W 1818 ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 Gazeta Codzienna Narodowa i Obca nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ca tytu\xc5\x82em do wielkiej poprzedniczki sprzed 26 lat, tania, wychodzi\xc5\x82a 6 razy w tygodniu, wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82a si\xc4\x99 atrakcyjn\xc4\x85 grafik\xc4\x85 i odwa\xc5\xbcn\xc4\x85 publicystyk\xc4\x85. Wydawca i redaktorem by\xc5\x82 Bruno Kici\xc5\x84ski. Kres gazety nast\xc4\x85pi\xc5\x82 po incydencie z ulubion\xc4\x85 aktork\xc4\x85 Ksi\xc4\x99cia Konstantego._NEWLINE_Kici\xc5\x84ski rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 wydawanie Kroniki Drugiej Po\xc5\x82owy roku 1819, po 7 numerach przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82 tytu\xc5\x82 w Or\xc5\x82a Bia\xc5\x82ego (3 razy w tygodniu, niewielki format, jednoszpaltowy uk\xc5\x82ad, podobny do druku zwartego). G\xc5\x82osi\xc5\x82 idee demokratyczne, wolno\xc5\x9b\xc4\x87 s\xc5\x82owa; w wyniku utarczek z cenzur\xc4\x85 zamkni\xc4\x99to j\xc4\x85 po roku. W 1821 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Kurier Warszawski, w 1847 tytu\xc5\x82 kupi\xc5\x82 Ludwik Adam Dmuszewski, aktor i dramatopisarz. Kurier\xe2\x80\xa6 przetrwa\xc5\x82 na rynku niemal 120 lat, by\xc5\x82 to jeden z popularniejszych dziennik\xc3\xb3w, najta\xc5\x84szy, pisany prostym j\xc4\x99zykiem, zawieraj\xc4\x85cy kr\xc3\xb3tkie teksty bulwarowej tre\xc5\x9bci. Pisano o nim, \xc5\xbce \xe2\x80\x9etysi\xc4\x85ce ludzi nauczy\xc5\x82 czyta\xc4\x87\xe2\x80\x9d, rekordowy nak\xc5\x82ad wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 2 tys. egz._NEWLINE_Kici\xc5\x84ski jest uwa\xc5\xbcany za tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 pierwszego koncernu prasowego, wydaj\xc4\x85cego ca\xc5\x82y wachlarz r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnych tytu\xc5\x82\xc3\xb3w, przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do rozwoju warszawskiej prasy literackiej i politycznej._NEWLINE_Pomy\xc5\x9blna koniunktura Warszawy zwi\xc4\x99ksza\xc5\x82a zapotrzebowanie na pras\xc4\x99 informacyjn\xc4\x85. Bank Polski wydawa\xc5\x82 od 1830 Wiadomo\xc5\x9bci Handlowe 3 razy w tygodniu. Gazet\xc4\x99 swoj\xc4\x85 uzyska\xc5\x82a mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcydowska Dostrzegacz nadwi\xc5\x9bla\xc5\x84ski \xe2\x80\x93 Der Beobachter an der Weichesel, przez pewien czas ukazywa\xc5\x82a si\xc4\x99 prasa niemieckoj\xc4\x99zyczna. Sw\xc3\xb3j tytu\xc5\x82 po raz pierwszy mia\xc5\x82 tak\xc5\xbce rz\xc4\x85d - finansowa\xc5\x82 Monitor Warszawski (wyd. przez Komisj\xc4\x99 Wyzna\xc5\x84 i O\xc5\x9bwiecenia, nie zyska\xc5\x82 uznania czytelnik\xc3\xb3w), potem Dziennik Powszechny Krajowy (sta\xc5\x82 si\xc4\x99 nieformalnym organem literackiej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy Warszawy, pod wp\xc5\x82ywami pr\xc4\x85d\xc3\xb3w romantycznych)._NEWLINE_W 1826 ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 Gazeta Polska \xe2\x80\x93 tygodnik, ma\xc5\x82y nak\xc5\x82ad, znakomite nazwiska (Tomasz G\xc4\x99bka, Ksawery Bronikowski, Maurycy Mochnacki, Jan N. Janowski), wysoki poziom. Tw\xc3\xb3rcy Gazety\xe2\x80\xa6 zacz\xc4\x99li wydawa\xc4\x87 Kurier Polski w 1829 \xe2\x80\x93 \xc5\x9bwietna krytyka literacka.\n_START_SECTION_\nPeriodyki\n_START_PARAGRAPH_\nSukcesowi prasy informacyjnej, nie sprosta\xc5\x82y tygodniki spo\xc5\x82eczno-kulturalne i literackie, najwy\xc5\xbcej kilkuset egzemplarzy, szybko pada\xc5\x82y. Wyj\xc4\x85tkiem Pami\xc4\x99tnik warszawski, czyli dziennik nauk i umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci (1815-25), red. Feliks Bentkowski pozyska\xc5\x82 literat\xc3\xb3w Kr\xc3\xb3lestwa i uczonych z kr\xc4\x99gu UW, przedruki z pism europejskich._NEWLINE_Kici\xc5\x84ski przez 2 lata wydawa\xc5\x82 popularny literacki magazyn Tygodnik Polski i Zagraniczny, kontynuacj\xc4\x85 by\xc5\x82\xc4\x85 Wanda (dla kobiet)._NEWLINE_Rekordowe nak\xc5\x82ady, do 2,5 tys egzemplarzy, uzyska\xc5\x82 miesi\xc4\x99cznik Piast, czyli pami\xc4\x99tnik technologiczny obejmuj\xc4\x85cy przepisy dla gospodarstwa domowego i wiejskiego, ogrodnictwa, sztuk pi\xc4\x99knych i rzemios\xc5\x82 \xe2\x80\x93 dla bogatego ziemia\xc5\x84stwa. Upad\xc5\x82 z chwil\xc4\x85 wybuchu powstania listopadowego._NEWLINE_Poza tym Tygodnik Muzyczny (1820-21, K. Krupi\xc5\x84ski), Gazeta Literacka (1821-22), Biblioteka Polska (1825-26, F. Dmochowski), Dziennik warszawski (1825-29, literacko-historyczny)_NEWLINE_Mimo wysokiego poziomu merytorycznego, by\xc5\x82y nieatrakcyjne edytorsko, bibulasty papier, ksi\xc4\x85\xc5\xbckowa technika druku, rzadkie ilustracje.\n_START_SECTION_\nPrasa zabu\xc5\xbca\xc5\x84ska\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie \xe2\x80\x9eziem zabranych\xe2\x80\x9d (zab\xc3\xb3r rosyjski) licz\xc4\x85cym si\xc4\x99, dzi\xc4\x99ki Uniwersytetowi, o\xc5\x9brodkiem prasowym by\xc5\x82o Wilno. Obok gazety infromac. Kurier Litewski ukazywa\xc5\x82 si\xc4\x99 miesi\xc4\x99cznik literacki i naukowy Dziennik Wile\xc5\x84ski. W latach 1815-22 dzi\xc4\x99ki Joachimowi Lelewelowi wychodzi\xc5\x82 Tygodnik Wile\xc5\x84ski, nasycony histori\xc4\x85 (wydrukowa\xc5\x82 pierwszy wiersz Adama Mickiewicza). Popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 cieszy\xc5\x82y si\xc4\x99 Wiadomo\xc5\x9bci Brukowe \xe2\x80\x93 dzie\xc5\x82o literat\xc3\xb3w z kr\xc4\x99gu Towarzystwa Szubrawc\xc3\xb3w (Kazimierz Kontrym,, Jerzy \xc5\x9aniadecki), ironiczna konwencja, pi\xc4\x99tnowali przywary spo\xc5\x82, relikty feudalizmu.\n_START_SECTION_\nGalicja\n_START_PARAGRAPH_\nGazeta Krakowska 1796-1849, 6 razy w tygodniu, Konstanty Majenarowski Gazeta Lwowska 1811, publicystyczno-informacyjna\n_START_SECTION_\nWielkie Ksi\xc4\x99stwo Pozna\xc5\x84skie\n_START_PARAGRAPH_\nNajs\xc5\x82abszy o\xc5\x9brodek prasowy, 1815 Gazeta Wielkiego Ksi\xc4\x99stwa Pozna\xc5\x84skiego'