b'\n_START_ARTICLE_\nLadanum\n_START_PARAGRAPH_\nLadanum lub labdanum \xe2\x80\x93 \xc5\xbcywica otrzymywana z niekt\xc3\xb3rych gatunk\xc3\xb3w ro\xc5\x9blin nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do rodzaju czystek (Cistus). Wykorzystuje si\xc4\x99 do tego celu gatunki Cistus ladanifer, Cistus laurifolius, Cistus creticus i Cistus \xc3\x97\xc2\xa0incanus._NEWLINE_\xc5\xbbywica ta znana by\xc5\x82a ju\xc5\xbc w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci. W Ksi\xc4\x99dze Rodzaju opisana jest hebrajskim s\xc5\x82owem l\xc5\x8d\xc5\xa3, t\xc5\x82umaczonym p\xc3\xb3\xc5\xbaniej na ladanum, a w Biblii Tysi\xc4\x85clecia jako \xc5\xbcywica. S\xc5\x82owo l\xc5\x8d\xc5\xa3 pojawia si\xc4\x99 w dw\xc3\xb3ch miejscach: \xe2\x80\x9eKiedy potem zasiedli do posi\xc5\x82ku, ujrzeli z dala id\xc4\x85cych z Gileadu kupc\xc3\xb3w izmaelskich, kt\xc3\xb3rych wielb\xc5\x82\xc4\x85dy nios\xc5\x82y wonne korzenie, \xc5\xbcywic\xc4\x99 i olejki pachn\xc4\x85ce, szli oni do Egiptu\xe2\x80\x9d (Rdz 37,25) oraz: \xe2\x80\x9eZabierzcie jednak w wasze wory to, co w naszym kraju jest najcenniejszego i zanie\xc5\x9bcie owemu cz\xc5\x82owiekowi w darze: nieco wonnej \xc5\xbcywicy, nieco miodu, wonnych korzeni, olejk\xc3\xb3w, owoc\xc3\xb3w, pistacji i migda\xc5\x82\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d (Rdz 43,11)._NEWLINE_Ladanum pocz\xc4\x85tkowo otrzymywano przez wyczesywanie z sier\xc5\x9bci i br\xc3\xb3d k\xc3\xb3z oraz we\xc5\x82ny owiec wypasanych w zaro\xc5\x9blach czystka, cz\xc4\x99sto w tym celu specjalnie przez te zaro\xc5\x9bla je przep\xc4\x99dzano. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej wyczesywano zaro\xc5\x9bla czystka specjalnymi narz\xc4\x99dziami zbieraj\xc4\x85cymi \xc5\xbcywic\xc4\x99. By\xc5\x82y wykonane z drewna i przypomina\xc5\x82y grzebie\xc5\x84 lub wachlarz. Obecnie ladanum otrzymuje si\xc4\x99 przez gotowanie ga\xc5\x82\xc4\x85zek wraz z li\xc5\x9b\xc4\x87mi i ekstrakcj\xc4\x99 rozpuszczalnikiem._NEWLINE_Ladanum to \xc5\xbcywica lepka, mi\xc4\x99kka, ciemnobr\xc4\x85zowa lub czarna, o gorzkim smaku i balsamicznym zapachu. Zawiera do 20% wody, pocz\xc4\x85tkowo jest do\xc5\x9b\xc4\x87 elastyczna, z wiekiem twardnieje, a jej zapach staje si\xc4\x99 bardziej wyrafinowany ni\xc5\xbc \xc5\x9bwie\xc5\xbcej \xc5\xbcywicy.'