b'\n_START_ARTICLE_\nPius Jab\xc5\x82o\xc5\x84ski\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPius (imi\xc4\x99 nadane na chrzcie, wed\xc5\x82ug metryki \xc5\x9bwieckiej nosi\xc5\x82 imi\xc4\x99 Wendelin) Jab\xc5\x82o\xc5\x84ski by\xc5\x82 czwartym z o\xc5\x9bmiorga dzieci Stefana i Apolonii z Kuck\xc3\xb3w, \xc5\x9bredniozamo\xc5\xbcnej rodziny ch\xc5\x82opskiej z orawskiej Lipnicy. Po uko\xc5\x84czeniu wiejskiej szko\xc5\x82y parafialnej, jako jedyny z rodze\xc5\x84stwa rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 nauk\xc4\x99 w gimnazjum w Trstenie, gdzie j\xc4\x99zykiem wyk\xc5\x82adowym by\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo w\xc4\x99gierski, a po 1918 roku s\xc5\x82owacki i czeski. W 1920 roku, po przyznaniu Polsce cz\xc4\x99\xc5\x9bci Orawy, zosta\xc5\x82 uczniem Pa\xc5\x84stwowego Gimnazjum im. Seweryna Goszczy\xc5\x84skiego w Nowym Targu. Tam po raz pierwszy zetkn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 z polskim j\xc4\x99zykiem literackim. \xc5\x9awiadectwo dojrza\xc5\x82o\xc5\x9bci uzyska\xc5\x82 w 1927 roku._NEWLINE_W tym samym roku rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego. M\xc3\xb3g\xc5\x82 je kontynuowa\xc4\x87 dzi\xc4\x99ki stypendium Towarzystwa Kres\xc3\xb3w Po\xc5\x82udniowych i Zachodnich oraz w\xc5\x82asnym dochodom z korepetycji. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej dorabia\xc5\x82 jako kierownik kuchni akademickiej \xe2\x80\x9eBratniak\xe2\x80\x9d. Zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Polskiego Towarzystwa Tatrza\xc5\x84skiego, pe\xc5\x82ni\xc4\x85c w nim funkcj\xc4\x99 skarbnika oddzia\xc5\x82u krakowskiego. W zwi\xc4\x85zku z kryzysem pocz\xc4\x85tku lat 30. i niemo\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85 znalezienia pracy jako nauczyciel, odwleka\xc5\x82 moment obrony pracy magisterskiej. Ostatecznie uko\xc5\x84czy\xc5\x82 studia w 1934 roku. Otrzyma\xc5\x82 prac\xc4\x99 w swym macierzystym gimnazjum w Nowym Targu, gdzie uczy\xc5\x82 j\xc4\x99zyka polskiego, a dodatkowo tak\xc5\xbce czeskiego i s\xc5\x82owackiego._NEWLINE_W 1935 roku, podczas zjazdu Zwi\xc4\x85zku Podhalan, zainicjowa\xc5\x82 powstanie sekcji do spraw zbli\xc5\xbcenia ze S\xc5\x82owacj\xc4\x85 i czynnie uczestniczy\xc5\x82 w jej pracach. W\xc5\x9br\xc3\xb3d swoich uczni\xc3\xb3w organizowa\xc5\x82 liczne wycieczki na pogranicze i do S\xc5\x82owacji. Bra\xc5\x82 czynny udzia\xc5\x82 w organizacji i dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci Zwi\xc4\x85zku G\xc3\xb3rali Spisza i Orawy, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc tam pe\xc5\x82ni\xc4\x85c funkcj\xc4\x99 skarbnika. By\xc5\x82 tak\xc5\xbce dzia\xc5\x82aczem Towarzystwa Szko\xc5\x82y Ludowej. W 1935 roku o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z Mart\xc4\x85 Wierczek. W nowotarskim gimnazjum pracowa\xc5\x82 do wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej. Po w\xc5\x82\xc4\x85czeniu Lipnicy Wielkiej do S\xc5\x82owacji, mia\xc5\x82 propozycj\xc4\x99 przeniesienia si\xc4\x99 tam z Nowego Targu, ale zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 pozosta\xc4\x87 w Generalnym Gubernatorstwie. W pa\xc5\xbadzierniku 1939 roku podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 organizacji sieci tajnych komplet\xc3\xb3w na terenie powiatu nowotarskiego. Aresztowany 11 listopada wraz z innymi profesorami nowotarskiego gimnazjum, zosta\xc5\x82 zwolniony w styczniu 1940 roku i osadzony w areszcie domowym, z zakazem wykonywania zawodu nauczyciela. Pomimo to podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 dalszej pracy konspiracyjnej, doprowadzaj\xc4\x85c do utworzenia na Podhalu sieci tajnego szkolnictwa w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych formach organizacyjnych i na r\xc3\xb3\xc5\xbcnych poziomach. By\xc5\x82 pe\xc5\x82nomocnikiem Okr\xc4\x99gowego Biura Szkolnego w Krakowie na powiat nowotarski. Po zwolnieniu z aresztu domowego, podj\xc4\x85\xc5\x82 oficjaln\xc4\x85 prac\xc4\x99 w Publicznej Szkole Handlowej, a nast\xc4\x99pnie Publicznej Zawodowej Szkole Krawieckiej._NEWLINE_Aresztowany przez gestapo 19 marca 1941 roku, zosta\xc5\x82 osadzony w Palace w Zakopanem. Bezowocnie przes\xc5\x82uchiwany i torturowany, zosta\xc5\x82 ostatecznie zwolniony 4 kwietnia. Powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do pracy w tajnej o\xc5\x9bwiacie, by\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym miejscowej Pa\xc5\x84stwowej Komisji Egzaminacyjnej. Unikn\xc4\x85wszy kolejnego aresztowania w sierpniu 1942 roku, uciek\xc5\x82 z Nowego Targu i przez Lud\xc5\xbamierz i Rabk\xc4\x99 dotar\xc5\x82 do Krakowa, gdzie schroni\xc5\x82 si\xc4\x99 w mieszkaniu ksi\xc4\x99dza Ferdynanda Machaya, wujka swej \xc5\xbcony. Dzi\xc4\x99ki jego pomocy uzyska\xc5\x82 nowe dokumenty i zatrudnienie jako ogrodnik w maj\xc4\x85tku Lecha Ro\xc5\x9bciszewskiego w B\xc4\x99dkowicach. Tam doczeka\xc5\x82 ko\xc5\x84ca wojny. W pa\xc5\xbadzierniku 1942 roku gestapo aresztowa\xc5\x82o pozosta\xc5\x82\xc4\x85 w Nowym Targu Mart\xc4\x99 Jab\xc5\x82o\xc5\x84sk\xc4\x85. By\xc5\x82a wi\xc4\x99ziona w Zakopanem i Tarnowie, a nast\xc4\x99pnie wywieziona do KL Auchswitz. Prze\xc5\xbcy\xc5\x82a wojn\xc4\x85, ale za cen\xc4\x99 zrujnowanego zdrowia. Oboje spotkali si\xc4\x99 ponownie w styczniu 1945 roku w Krakowie._NEWLINE_Mianowany w lutym 1945 roku dyrektorem gimnazjum w Nowym Targu, wyruszy\xc5\x82 tam pieszo z Krakowa z zadaniem jego jak najszybszego zorganizowania. Dzi\xc4\x99ki wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy miejscowych w\xc5\x82adz polskich, w tym wicestarosty nowotarskiego, orawianina Andrzeja Jazowskiego, uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 ju\xc5\xbc w pierwszych dniach maja wprowadzi\xc4\x87 uczni\xc3\xb3w do prowizorycznie urz\xc4\x85dzonych sal lekcyjnych dawnego budynku szkolnego, wcze\xc5\x9bniej zajmowanego przez dow\xc3\xb3dztwo wojsk radzieckich. By\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Targu. Po wyst\xc4\x85pieniu w obronie swych uczni\xc3\xb3w, by\xc5\x82ych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Armii Krajowej, aresztowanych przez Urz\xc4\x85d Bezpiecze\xc5\x84stwa, sam zosta\xc5\x82 1 listopada 1946 roku osadzony w wi\xc4\x99zieniu Montelupich w Krakowie. Oskar\xc5\xbcony o dzia\xc5\x82anie na szkod\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa i kontakty z organizacj\xc4\x85 Wolno\xc5\x9b\xc4\x87 i Niezawis\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, pomimo braku dowod\xc3\xb3w winy zosta\xc5\x82 skazany na dwa lata pozbawienia wolno\xc5\x9bci w zawieszeniu na jeden rok i zwolniony 26 czerwca 1947 roku. Pozbawiony stanowiska dyrektora gimnazjum, zosta\xc5\x82 przeniesiony na posad\xc4\x99 nauczyciela w liceum w Chrzanowie a nast\xc4\x99pnie w Jaworznie. W tym ostatnim mie\xc5\x9bcie przebywa\xc5\x82 do 1959 roku, ucz\xc4\x85c tak\xc5\xbce w szkole wi\xc4\x99ziennej, za\xc5\x9b jako radny Miejskiej Rady Narodowej przyczyniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do wybudowania nowego budynku liceum._NEWLINE_Zrehabilitowany w 1957 roku, 1 wrze\xc5\x9bnia 1959 roku zosta\xc5\x82 mianowany dyrektorem Liceum Og\xc3\xb3lnokszta\xc5\x82c\xc4\x85cego w Jab\xc5\x82once na Orawie. Istniej\xc4\x85ce od 1951 roku, jest szko\xc5\x82\xc4\x85 dwuj\xc4\x99zyczn\xc4\x85, z polskim i s\xc5\x82owackim j\xc4\x99zykiem nauczania. Pius Jab\xc5\x82o\xc5\x84ski by\xc5\x82 jego dyrektorem do przej\xc5\x9bcia na emerytur\xc4\x99 w 1970 roku, organizuj\xc4\x85c ca\xc5\x82okszta\xc5\x82t pracy dydaktycznej, przyczyniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do wzrostu poziomu nauczania i wygaszania problem\xc3\xb3w narodowo\xc5\x9bciowych. Udziela\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w pracy spo\xc5\x82ecznej: w latach 1961\xe2\x80\x931969 by\xc5\x82 radnym Rady Narodowej w Jab\xc5\x82once, by\xc5\x82 tak\xc5\xbce cz\xc5\x82onkiem Frontu Jedno\xc5\x9bci Narodu, Zwi\xc4\x85zku Nauczycielstwa Polskiego, Ligi Obrony Kraju, Zwi\xc4\x85zku Podhalan (w 1976 roku zosta\xc5\x82 jego cz\xc5\x82onkiem honorowym) oraz Towarzystwa Mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w Podhala. Ju\xc5\xbc na emeryturze napisa\xc5\x82 wspomnienia z lat m\xc5\x82odo\xc5\x9bci, pod tytu\xc5\x82em Z Orawy w \xc5\x9bwiat (opublikowane w 1986). By\xc5\x82 odznaczony mi\xc4\x99dzy innymi Krzy\xc5\xbcem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1974) i Z\xc5\x82otym Krzy\xc5\xbcem Zas\xc5\x82ugi (1969), Z\xc5\x82ot\xc4\x85 Odznak\xc4\x85 ZNP i Z\xc5\x82ot\xc4\x85 Odznak\xc4\x85 \xe2\x80\x9eZa Zas\xc5\x82ugi dla Ziemi Krakowskiej\xe2\x80\x9d.'