b'\n_START_ARTICLE_\nSomua S-35\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nCzo\xc5\x82g Somua S-35 powsta\xc5\x82 w odpowiedzi na wymagania dow\xc3\xb3dztwa francuskiej kawalerii z czerwca 1934 roku na czo\xc5\x82g bezpo\xc5\x9bredniego wsparcia, maj\xc4\x85cy by\xc4\x87 podstawowym pojazdem uderzeniowym jednostek kawalerii zmechanizowanej. Firma Soci\xc3\xa9t\xc3\xa9 d\xe2\x80\x99Outillage M\xc3\xa9chanicque et d\xe2\x80\x99Usinage d\xe2\x80\x99Artillerie (w skr\xc3\xb3cie SOMUA) z Saint-Ouen przedstawi\xc5\x82a wst\xc4\x99pny projekt czo\xc5\x82gu w\xc5\x82asnej konstrukcji, za\xc5\x9b w listopadzie 1934 roku rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a budow\xc4\x99 prototypu na w\xc5\x82asne ryzyko, pod fabrycznym oznaczeniem AC3. Ostatecznie wojsko zam\xc3\xb3wi\xc5\x82o budowany prototyp, przekazany do pr\xc3\xb3b technicznych w kwietniu 1935 roku._NEWLINE_W wyniku pr\xc3\xb3b francuska komisja techniczna uzbrojenia (Commission de Vincennes) przekaza\xc5\x82a firmie SOMUA zalecenia, dotycz\xc4\x85ce koniecznych zmian w konstrukcji czo\xc5\x82gu. Wskazywa\xc5\x82y one konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 poprawy uk\xc5\x82adu przeniesienia nap\xc4\x99du, ch\xc5\x82odzenia silnika i wentylacji przedzia\xc5\x82u bojowego oraz zmiany g\xc4\x85sienic z drobnoogniwowych na model o wi\xc4\x99kszych ogniwach. W mi\xc4\x99dzyczasie SOMUA rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a produkcj\xc4\x99 pierwszej serii 50 czo\xc5\x82g\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re dotar\xc5\x82y do jednostek bojowych w 1937 roku. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zmian konstrukcyjnych wprowadzono dopiero w drugiej serii, zaaprobowanej przez wojsko w styczniu 1938 roku._NEWLINE_Og\xc3\xb3\xc5\x82em do czerwca 1940 roku wyprodukowano w zak\xc5\x82adach w Saint-Ouen oko\xc5\x82o 450 czo\xc5\x82g\xc3\xb3w S-35 w pi\xc4\x99ciu seriach produkcyjnych, z kt\xc3\xb3rych do 1 maja 1940 roku do jednostek zosta\xc5\x82o przekazanych 416 sztuk (kolejne dotar\xc5\x82y ju\xc5\xbc po rozpocz\xc4\x99ciu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych). Kolejna, sz\xc3\xb3sta seria mia\xc5\x82a obejmowa\xc4\x87 zmodyfikowan\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99, nazwan\xc4\x85 S-40. Mia\xc5\x82a ona mie\xc4\x87 mocniejszy silnik, ulepszone podwozie i now\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x99. Wprowadzenie tak zmodernizowanego czo\xc5\x82gu do produkcji nie dosz\xc5\x82o do skutku ze wzgl\xc4\x99du na kl\xc4\x99sk\xc4\x99 Francji.\n_START_SECTION_\nZastosowanie bojowe\n_START_PARAGRAPH_\nCzo\xc5\x82g Somua S-35 trafi\xc5\x82 w pierwszej kolejno\xc5\x9bci na wyposa\xc5\xbcenie pu\xc5\x82k\xc3\xb3w kawalerii zmechanizowanej francuskiej 2. Lekkiej Dywizji Zmechanizowanej (2e Division L\xc3\xa9g\xc3\xa8re M\xc3\xa9canique, 2. DLM). Kolejnymi jednostkami by\xc5\x82y 1. DLM, 3. DLM oraz pu\xc5\x82k samochod\xc3\xb3w pancernych 3. DLC (lekka dywizja kawalerii). Tak\xc5\xbce nowo formowana 4. DLM mia\xc5\x82a posiada\xc4\x87 na stanie S-35, ale jej tworzenie nie zosta\xc5\x82o uko\xc5\x84czone przed wybuchem wojny w 1940 roku. W trakcie dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych pojazdy pochodz\xc4\x85ce z bie\xc5\xbc\xc4\x85cej produkcji by\xc5\x82y wykorzystywane do uzupe\xc5\x82niania strat w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych jednostkach pancernych, m.in. 4.Dywizji Pancernej, dowodzonej przez gen. de Gaulle\xe2\x80\x99a._NEWLINE_W kampanii 1940 roku francuskie wojska pancerne nie mia\xc5\x82y okazji wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 jako zwarta ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, dlatego wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 jednostek, walcz\xc4\x85c samodzielnie w charakterze taktycznego wsparcia, nie odnios\xc5\x82a sukces\xc3\xb3w bojowych. Dla przyk\xc5\x82adu wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z 40 czo\xc5\x82g\xc3\xb3w S-35 u\xc5\xbcytych 19 maja 1940 roku w ataku 4. Dywizji Pancernej na most w Cr\xc3\xa9cy-sur-Serre, nie maj\xc4\x85c w\xc5\x82asnej os\xc5\x82ony z powietrza, zosta\xc5\x82a zniszczona przez samoloty Luftwaffe nie osi\xc4\x85gaj\xc4\x85c celu._NEWLINE_Po kapitulacji Francji w r\xc4\x99ce niemieckie trafi\xc5\x82o ponad 300 czo\xc5\x82g\xc3\xb3w Somua S-35. 297 z nich w\xc5\x82\xc4\x85czono w sk\xc5\x82ad Wehrmachtu jako PzKpfw 35-S 739(f). By\xc5\x82y u\xc5\xbcywane w walkach na Ba\xc5\x82kanach, w pocz\xc4\x85tkowej fazie walk ze Zwi\xc4\x85zkiem Radzieckim oraz w dzia\xc5\x82aniach przeciwpartyzanckich na terenie okupowanej Europy. Wykorzystywane by\xc5\x82y tak\xc5\xbce w niemieckich poci\xc4\x85gach pancernych. Pojazdy pozbawione wie\xc5\xbc by\xc5\x82y stosowane jako opancerzone ci\xc4\x85gniki artyleryjskie i pojazdy amunicyjne._NEWLINE_W 1941 roku Niemcy przekazali 32 czo\xc5\x82gi S-35 wojsku w\xc5\x82oskiemu. Stacjonowa\xc5\x82y one na Sardynii. W 1942 roku W\xc4\x99grzy otrzymali od Niemc\xc3\xb3w 2 takie czo\xc5\x82gi, Bu\xc5\x82garzy 6 w 1943._NEWLINE_Oko\xc5\x82o 50 pojazd\xc3\xb3w znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w wojsku francuskim kontrolowanym przez rz\xc4\x85d Vichy. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich trafi\xc5\x82a do Maroka i w 1943 roku wraz z za\xc5\x82ogami przesz\xc5\x82a na stron\xc4\x99 Wolnych Francuz\xc3\xb3w. 17 czo\xc5\x82g\xc3\xb3w, \xc5\x82\xc4\x85cznie ze zdobytymi na Niemcach, wzi\xc4\x99\xc5\x82o udzia\xc5\x82 w bitwie o twierdz\xc4\x99 Royan w sk\xc5\x82adzie I Armii francuskiej gen. Leclerca.\n_START_SECTION_\nOpis konstrukcji\n_START_PARAGRAPH_\nSomua S-35 by\xc5\x82 \xc5\x9brednim czo\xc5\x82giem o masie 19,5 - 20,5 t, o kad\xc5\x82ubie sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 z czterech odlewanych cz\xc4\x99\xc5\x9bci po\xc5\x82\xc4\x85czonych \xc5\x9brubami. Obracana elektrycznie wie\xc5\xbca typu APX-1 CE (r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc odlewana) mie\xc5\x9bci\xc5\x82a uzbrojenie czo\xc5\x82gu, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 z armaty SA 35 kal. 47\xc2\xa0mm i karabinu maszynowego Chatelleraut Mle 31 kal. 7,5\xc2\xa0mm. Trzyosobowa (dow\xc3\xb3dca, obs\xc5\x82uguj\xc4\x85cy jednocze\xc5\x9bnie uzbrojenie, kierowca-mechanik oraz \xc5\x82adowniczy-radiotelegrafista) za\xc5\x82oga mia\xc5\x82a do dyspozycji dwa w\xc5\x82azy: na lewym boku kad\xc5\x82uba, otwierany w bok ku ty\xc5\x82owi i w tylnej \xc5\x9bcianie wie\xc5\xbcy, odchylany do ty\xc5\x82u, oraz w\xc5\x82az ewakuacyjny w pod\xc5\x82odze przedzia\xc5\x82u bojowego. Maksymalna grubo\xc5\x9b\xc4\x87 pancerza wynosi\xc5\x82a 46\xc2\xa0mm dla wie\xc5\xbcy i 45\xc2\xa0mm dla kad\xc5\x82uba._NEWLINE_Czo\xc5\x82g nap\xc4\x99dzany by\xc5\x82 8-cylindrowym silnikiem widlastym AC4 o mocy 190 KM, ch\xc5\x82odzonym ciecz\xc4\x85. Silnik umieszczony by\xc5\x82 razem ze zbiornikami paliwa w przedziale nap\xc4\x99dowym, oddzielonym od pomieszczenia za\xc5\x82ogi przegrod\xc4\x85 ogniow\xc4\x85. Nap\xc4\x99d przekazywany by\xc5\x82 na umieszczone z ty\xc5\x82u ko\xc5\x82a nap\xc4\x99dowe poprzez sprz\xc4\x99g\xc5\x82o i pieciobiegow\xc4\x85, mechaniczn\xc4\x85 skrzyni\xc4\x99 bieg\xc3\xb3w do dw\xc3\xb3ch mechanizm\xc3\xb3w r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowych. S-35 mia\xc5\x82 hydrauliczne hamulce dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce na przek\xc5\x82adnie boczne. Podwozie sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 z dziewi\xc4\x99ciu k\xc3\xb3\xc5\x82 jezdnych po ka\xc5\xbcdej stronie pojazdu. Osiem z nich by\xc5\x82o umieszczonych w parach na dw\xc3\xb3ch resorach p\xc5\x82askich, przednia para mia\xc5\x82a tak\xc5\xbce amortyzator olejowy. Ostatnie ko\xc5\x82o jezdne zawieszone by\xc5\x82o niezale\xc5\xbcnie na spr\xc4\x99\xc5\xbcynie spiralnej. Czo\xc5\x82g mia\xc5\x82 stalowe g\xc4\x85sienice o szeroko\xc5\x9bci 36\xc2\xa0cm o 103 odlewanych ogniwach. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 uk\xc5\x82adu jezdnego chroniona by\xc5\x82a przez uchylane do g\xc3\xb3ry pancerne os\xc5\x82ony._NEWLINE_Ka\xc5\xbcdy pojazd mia\xc5\x82 przewidziane miejsce na radiostacj\xc4\x99 typu ER 26 ter z anten\xc4\x85 pr\xc4\x99tow\xc4\x85 mocowan\xc4\x85 nad b\xc5\x82otnikiem po prawej stronie kad\xc5\x82uba. Do 1940 roku radiostacje otrzyma\xc5\x82o tylko oko\xc5\x82o 20% pojazd\xc3\xb3w._NEWLINE_Wozy przej\xc4\x99te przez Wehrmacht zosta\xc5\x82y w pewnym stopniu zmodyfikowane. Wie\xc5\xbcyczka dow\xc3\xb3dcy zosta\xc5\x82a zmodyfikowana, uzyskuj\xc4\x85c dwudzielny w\xc5\x82az na szczycie lub by\xc5\x82a zamieniana na analogiczn\xc4\x85 wie\xc5\xbcyczk\xc4\x99 czo\xc5\x82gu PzKpfw II. W wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pojazd\xc3\xb3w montowano radiostacj\xc4\x99 FuG 5 z anten\xc4\x85 pr\xc4\x99tow\xc4\x85 mocowan\xc4\x85 na g\xc3\xb3rnej kraw\xc4\x99dzi prawej strony kad\xc5\x82uba. Dodano te\xc5\xbc sta\xc5\x82ego czwartego cz\xc5\x82onka za\xc5\x82ogi: radiotelegrafist\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nPodsumowanie\n_START_PARAGRAPH_\nCzo\xc5\x82gi Somua S-35 by\xc5\x82y uznawane za najlepiej wyposa\xc5\xbcone czo\xc5\x82gi francuskie w chwili wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej. Mia\xc5\x82y silny pancerz i dobre uzbrojenie. Ich najpowa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 wad\xc4\x85 by\xc5\x82o nadmierne obci\xc4\x85\xc5\xbcenie dow\xc3\xb3dcy obowi\xc4\x85zkami wynikaj\xc4\x85cymi z konieczno\xc5\x9bci obs\xc5\x82ugi armaty, co cz\xc4\x99sto uniemo\xc5\xbcliwia\xc5\x82o mu w\xc5\x82a\xc5\x9bciwe dowodzenie. Tak\xc5\xbce brak woz\xc3\xb3w wyposa\xc5\xbconych w radiostacje nie sprzyja\xc5\x82 wykorzystaniu ich walor\xc3\xb3w w walce.'