b'\n_START_ARTICLE_\nMechanicyzm\n_START_PARAGRAPH_\nMechanicyzm \xe2\x80\x93 pogl\xc4\x85d wywodz\xc4\x85cy si\xc4\x99 z XVI-wiecznej filozofii przyrody, zgodnie z kt\xc3\xb3rym natura jest zbudowana jak mechanizm. Jest zbiorem materialnych element\xc3\xb3w w ruchu, kt\xc3\xb3rych zachowania wyja\xc5\x9bnia mechanika. To po\xc5\x82\xc4\x85czenie redukcjonizmu, determinizmu i materializmu.\n_START_SECTION_\nFilozofia mechanistyczna\n_START_PARAGRAPH_\nPionierami mechanicyzmu byli w XVI wieku David van Goorle, Sebastian Basso, Galileusz, Walter Warner i Nicholas Hill. Ich koncepcje by\xc5\x82y niesp\xc3\xb3jne i nie tworzy\xc5\x82y systematycznej ca\xc5\x82o\xc5\x9bci. W XVII wieku powsta\xc5\x82a filozofia mechanistyczna, kt\xc3\xb3rej podstawow\xc4\x85 zasad\xc4\x85 by\xc5\x82 mechanicyzm. Za jej pierwszego przedstawiciela mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 Isaaca Beeckmana. Jego prace nie zosta\xc5\x82y do XX wieku wydane i nie by\xc5\x82y szerzej znane. Znacz\xc4\x85co wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 jednak na Kartezjusza i Pierre\'a Gassendiego, kt\xc3\xb3rzy uczynili z filozofii mechanistycznej jeden z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych nurt\xc3\xb3w my\xc5\x9bli nowo\xc5\xbcytnej i podstaw\xc4\x99 nowo\xc5\xbcytnej nauki. _NEWLINE_Mechanicyzm przeciwstawia\xc5\x82 si\xc4\x99 fizyce arystotelejskiej, dominuj\xc4\x85cej w \xc5\x9bredniowiecznej filozofii przyrody i wp\xc5\x82ywowej r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w renesansie. W szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci mechanicyzm prezentowa\xc5\x82 odmienn\xc4\x85 _NEWLINE_koncepcj\xc4\x99 przyczynowo\xc5\x9bci. Odrzuca\xc5\x82 arystotelesowsk\xc4\x85 koncepcj\xc4\x99 przyczyny celowej, a tak\xc5\xbce mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 oddzia\xc5\x82ywa\xc5\x84 przyczynowych na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. Przyczynowe oddzia\xc5\x82ywania mi\xc4\x99dzy materialnymi elementami zachodz\xc4\x85 jedynie przez bezpo\xc5\x9bredni kontakt fizyczny. _NEWLINE_Kartezjusz i Gassendi zaprezentowali rozbudowane systemy filozofii przyrody, przyczyniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 znacz\xc4\x85co do rozwoju przyrodoznawstwa. Ich filozofie mechanistyczne oparte by\xc5\x82y na odmiennych pogl\xc4\x85dach na materi\xc4\x99. Gassendi by\xc5\x82 zwolennikiem atomizmu, natomiast Kartezjusz widzia\xc5\x82 natur\xc4\x99 jako pe\xc5\x82ni\xc4\x99 (plenum), w kt\xc3\xb3rej materia ma charakter ci\xc4\x85g\xc5\x82y (niesko\xc5\x84czenie podzielny)._NEWLINE_Innymi znacz\xc4\x85cymi mechanistami XVII wieku byli Marin Mersenne, Kenelm Digby, Walter Charleton, William Harvey i Thomas Hobbes. Pogl\xc4\x85dy Harveya by\xc5\x82y w g\xc5\x82\xc3\xb3wnej mierze arystotelejskie (np. w embriologii), zaprezentowa\xc5\x82 on jednak mechanistyczny model cyrkulacji krwi w ciele. Model ten zainspirowa\xc5\x82 Kartezjusza do stworzenia mechanicznego modelu cz\xc5\x82owieka. Z kolei Gassendi odrzuca\xc5\x82 Harveyowsk\xc4\x85 koncepcj\xc4\x99 obiegu krwi w ciele. _NEWLINE_Filozofia Hobbesa nie by\xc5\x82a popularna w\xc5\x9br\xc3\xb3d filozof\xc3\xb3w przyrody. Stworzy\xc5\x82 on natomiast bardzo znany system \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy zagadnienia przyrodoznawcze, antropologiczne i polityczne. Jego zmatematyzowana, deterministyczna teoria by\xc5\x82a przywo\xc5\x82ywana jako przyk\xc5\x82ad, \xc5\xbce mechanicyzm prowadzi do materializmu, deizmu czy ateizmu. _NEWLINE_W drugiej po\xc5\x82owie XVII wieku filozofia mechanistyczna uzyska\xc5\x82a pe\xc5\x82n\xc4\x85 posta\xc4\x87. Jej g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi przedstawicielami byli Robert Boyle, Christiaan Huygens i Isaac Newton. Ich sukcesy w odkryciach naukowych w dziedzinie chemii (Boyle) i fizyki (Huygens, Newton) oparte by\xc5\x82y na mechanistycznym pogl\xc4\x85dzie na \xc5\x9bwiat, co spowodowa\xc5\x82o dominacj\xc4\x99 tej filozofii w\xc5\x9br\xc3\xb3d przyrodoznawc\xc3\xb3w. Szczeg\xc3\xb3lnie wp\xc5\x82ywowe by\xc5\x82y prace Newtona, kt\xc3\xb3re nie tylko ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82y nowo\xc5\xbcytn\xc4\x85 nauk\xc4\x99, ale mia\xc5\x82y powa\xc5\xbcny wp\xc5\x82yw na ca\xc5\x82y nowo\xc5\xbcytny \xc5\x9bwiatopogl\xc4\x85d. Powszechnie przyjmuje si\xc4\x99, \xc5\xbce to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie od Newtona pochodzi idea wszech\xc5\x9bwiata jako wielkiego mechanizmu, do kt\xc3\xb3rego wyja\xc5\x9bnienia nie potrzeba zewn\xc4\x99trznych, nie-mechanicznych przyczyn  ("wielki zegar Wszech\xc5\x9bwiata"). Pogl\xc4\x85d ten jednak jest b\xc5\x82\xc4\x99dny, jako \xc5\xbce Newton by\xc5\x82 znacznie mniej radykalny, przyznaj\xc4\x85c wa\xc5\xbcne miejsce chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiemu Bogu._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XVIII wieku mechanicyzm na dobre zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z deterministycznym i materialistycznym pogl\xc4\x85dem na \xc5\x9bwiat. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi jego przedstawicielami byli francuscy filozofowie Julien Offray de La Mettrie (autor Cz\xc5\x82owieka-maszyny), Paul d\'Holbach i Pierre Simon de Laplace.\n_START_SECTION_\nXIX i XX wiek\n_START_PARAGRAPH_\nW XVIII wieku filozofia mechanistyczna przesta\xc5\x82a by\xc4\x87 \xc5\xbcywym nurtem filozoficznym. Sam mechanicyzm pozosta\xc5\x82 natomiast g\xc5\x82\xc3\xb3wnym typem naukowego wyja\xc5\x9bniania zjawisk. Zgodnie z mechanistycznym modelem wyja\xc5\x9bniania zjawisk wszystkie zjawiska w sferze makroskopowej by\xc5\x82y efektami interakcji cia\xc5\x82 mikroskopowych. Wyja\xc5\x9bnienie formu\xc5\x82owane by\xc5\x82o w j\xc4\x99zyku mechaniki, za pomoc\xc4\x85 takich poj\xc4\x99\xc4\x87 jak materia, si\xc5\x82a, ruch. _NEWLINE_Rozw\xc3\xb3j nauki doprowadzi\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do odkrycia zjawisk (np. oddzia\xc5\x82ywa\xc5\x84 elektromagnetycznych), kt\xc3\xb3rych wyja\xc5\x9bnienie w kategoriach mechanistycznych by\xc5\x82o w\xc4\x85tpliwe. Mechanicyzm pozosta\xc5\x82 obecny w filozofii nauki, uleg\xc5\x82 jednak znacznym przekszta\xc5\x82ceniom. Jego zwolennikami byli m.in. Henri Poincar\xc3\xa9 czy Wesley C. Salmon. Ostatecznie upad\xc5\x82 w XX wieku, kiedy sformu\xc5\x82owano teorie bardziej fundamentalne od mechaniki klasycznej i zupe\xc5\x82nie r\xc3\xb3\xc5\xbcne od niej poj\xc4\x99ciowo: teori\xc4\x99 wzgl\xc4\x99dno\xc5\x9bci i mechanik\xc4\x99 kwantow\xc4\x85. Ekstrapolacja fizyki Newtona na wszystkie zjawiska w ca\xc5\x82ym Wszech\xc5\x9bwiecie okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 zawodna.\n_START_SECTION_\nFilozofia umys\xc5\x82u\n_START_PARAGRAPH_\nMechanicyzm znalaz\xc5\x82 te\xc5\xbc specyficzne odzwierciedlenie w filozofii umys\xc5\x82u. Od Kartezjusza pochodzi klasyczne sformu\xc5\x82owanie idei dualizmu psychofizycznego, zgodnie z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 materia i duch stanowi\xc4\x85 dwie, zasadniczo odmienne substancje. Mechanicyzm odnoszony by\xc5\x82 do materii, natomiast duch funkcjonowa\xc5\x82 wed\xc5\x82ug odmiennych zasad. Pogl\xc4\x85d, zgodnie z kt\xc3\xb3rym umys\xc5\x82 nie mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 wyja\xc5\x9bniony mechanistycznie, popiera\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Gottfried Wilhelm Leibniz. Zosta\xc5\x82 on natomiast odrzucony przez La Mettriego, dla kt\xc3\xb3rego cz\xc5\x82owiek by\xc5\x82 jedynie skomplikowan\xc4\x85 maszyn\xc4\x85. Dyskusja ta powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a w XX wieku, w postaci dyskusji o sztucznej inteligencji.'