b'\n_START_ARTICLE_\nDolina Pi\xc4\x99ciu Staw\xc3\xb3w Polskich\n_START_PARAGRAPH_\nDolina Pi\xc4\x99ciu Staw\xc3\xb3w Polskich (s\xc5\x82ow. dolina Piatich Po\xc4\xbesk\xc3\xbdch plies, niem. F\xc3\xbcnfseetal, w\xc4\x99g. Lengyel-\xc3\x96t-t\xc3\xb3 v\xc3\xb6lgye \xe2\x80\x93 dolina w polskich Tatrach Wysokich.\n_START_SECTION_\nNazewnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotna, ludowego pochodzenia nazwa doliny to Pi\xc4\x99ciostawy. W pocz\xc4\x85tkach turystyki tatrza\xc5\x84skiej wprowadzono nazw\xc4\x99 Dolina Pi\xc4\x99ciu Staw\xc3\xb3w. Okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 myl\xc4\x85ca, gdy\xc5\xbc w s\xc5\x82owackich Tatrach jest druga dolina o tej samej nazwie. Dla odr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia tych dolin uzupe\xc5\x82niono wi\xc4\x99c obydwie nazwy i obecnie jest Dolina Pi\xc4\x99ciu Staw\xc3\xb3w Polskich i Dolina Pi\xc4\x99ciu Staw\xc3\xb3w Spiskich.  Nazwy s\xc4\x85 troch\xc4\x99 przyd\xc5\x82ugie, w potocznym j\xc4\x99zyku polskich i s\xc5\x82owackich bywalc\xc3\xb3w Tatr u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 nazw \xe2\x80\x9ePi\xc4\x99\xc4\x87 Staw\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ePi\xc4\x99\xc4\x87 Spiskich\xe2\x80\x9d. Nazwa obydwu dolin pochodzi od znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w nich jezior (w Tatrach zwanych stawami), ale w rzeczywisto\xc5\x9bci zar\xc3\xb3wno po polskiej, jak i s\xc5\x82owackiej stronie Tatr w dolinach tych jest nie pi\xc4\x99\xc4\x87, ale sze\xc5\x9b\xc4\x87 staw\xc3\xb3w. Najprawdopodobniej po polskiej stronie najmniejszy z nich (Wole Oko) uznano za niegodny nazwy stawu.\n_START_SECTION_\nOpis doliny\n_START_PARAGRAPH_\nWysokog\xc3\xb3rska, polodowcowa dolina o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 4 km, szeroko\xc5\x9bci 2 km i powierzchni 5,5 km\xc2\xb2, po\xc5\x82o\xc5\xbcona jest na terenie Tatrza\xc5\x84skiego Parku Narodowego, na wysoko\xc5\x9bci ok. 1625\xe2\x80\x931900\xc2\xa0m n.p.m. Mieczys\xc5\x82aw Klimaszewski uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce jest ona "zawieszonym i nieodm\xc5\x82odzonym odcinkiem doliny plioce\xc5\x84skiej". Krajobraz doliny tworz\xc4\x85 granitowe szczyty Tatr Wysokich, rozleg\xc5\x82e p\xc5\x82a\xc5\x9bnie, gruzowiska du\xc5\xbcych g\xc5\x82az\xc3\xb3w, piar\xc5\xbcyska, migotliwe tafle jezior, murawy i po\xc5\x82acie kosodrzewiny. Lodowiec wy\xc5\xbc\xc5\x82obi\xc5\x82 w dolinie obszerne dno w kszta\xc5\x82cie sierpa z wierzcho\xc5\x82kami skierowanymi na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny zach\xc3\xb3d (pod \xc5\x9awinic\xc4\x99) i p\xc3\xb3\xc5\x82nocny wsch\xc3\xb3d (pod \xc5\x9awistow\xc4\x85 Czub\xc4\x99). W dolinie znajduje si\xc4\x99 kilka polodowcowych jezior o \xc5\x82\xc4\x85cznej powierzchni 61\xc2\xa0ha. Najwi\xc4\x99ksze z nich to Wielki Staw Polski po\xc5\x82o\xc5\xbcony na wysoko\xc5\x9bci 1665\xc2\xa0m n.p.m. (31,14\xc2\xa0ha, g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 79,3 m). Pozosta\xc5\x82e jeziora to: Zadni Staw Polski, Czarny Staw Polski, Ma\xc5\x82y Staw Polski, Przedni Staw Polski oraz Wole Oko. Ostatni staw jest jeziorem okresowym i najmniejszym._NEWLINE_Dawniej dolina by\xc5\x82a wypasana, wchodzi\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad Hali Pi\xc4\x99\xc4\x87 Staw\xc3\xb3w. Ju\xc5\xbc Towarzystwo Tatrza\xc5\x84skie przed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o wykup teren\xc3\xb3w tej hali od g\xc3\xb3rali (wykupi\xc5\x82o 24% udzia\xc5\x82u). W 1956 r. TPN ograniczy\xc5\x82 wypas, a w latach 1963\xe2\x80\x9365 poprzez wykup lub wyw\xc5\x82aszczenia ca\xc5\x82y obszar doliny sta\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 TPN, kt\xc3\xb3ry zlikwidowa\xc5\x82 tutaj pasterstwo. Krowy pas\xc5\x82y si\xc4\x99 do 1968 r.\n_START_SECTION_\nFlora i fauna\n_START_PARAGRAPH_\nZbocza g\xc3\xb3r i dno doliny poro\xc5\x9bni\xc4\x99te jest kosodrzewin\xc4\x85 i innymi ro\xc5\x9blinami alpejskimi (w dolinie nie rosn\xc4\x85 drzewa, poza jednym modrzewiem nad Wielkim Stawem). Bogata gatunkowo flora. M.in. stwierdzono tutaj wyst\xc4\x99powanie tojadu kosmatego, saussurei wielkog\xc5\x82owej, jarz\xc4\x85bu nieszpu\xc5\x82kowego, gnidosza Hacqueta, warzuchy tatrza\xc5\x84skiej, turzycy Lachenala, turzycy sk\xc4\x85pokwiatowej i ukwapu karpackiego \xe2\x80\x93 bardzo rzadkich ro\xc5\x9blin, w Polsce wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych tylko na nielicznych stanowiskach (wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich tylko w Tatrach). Rejon doliny jest ostoj\xc4\x85 dzikich zwierz\xc4\x85t: nied\xc5\xbawiedzia, kozicy, \xc5\x9bwistak\xc3\xb3w, jelenia i rysia.\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nTury\xc5\x9bci odwiedzali t\xc4\x99 dolin\xc4\x99 od pocz\xc4\x85tku XIX w., byli tutaj m.in. Stanis\xc5\x82aw Staszic i Seweryn Goszczy\xc5\x84ski. Pod koniec XIX w. wytyczono sie\xc4\x87 szlak\xc3\xb3w turystycznych. Dolina jest zwiedzana r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w zimie, co nie zawsze ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwie. W marcu 1976 r. z wyczerpania zgin\xc4\x99\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch do\xc5\x9bwiadczonych turyst\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy w czasie mro\xc5\xbanej zawieruchy \xc5\x9bnie\xc5\xbcnej podchodzili Dolin\xc4\x85 Roztoki do schroniska w Dolinie Pi\xc4\x99ciu Staw\xc3\xb3w Polskich. Znaleziono ich martwych zaledwie kilkana\xc5\x9bcie metr\xc3\xb3w od schroniska._NEWLINE_Jako pierwsi zim\xc4\x85 do doliny dotarli Jan Grzegorzewski i przewodnik Bart\xc5\x82omiej Obrochta w dniach 21\xe2\x80\x9322 stycznia 1894 r._NEWLINE_Nad Przednim Stawem po\xc5\x82o\xc5\xbcone jest schronisko PTTK w Dolinie Pi\xc4\x99ciu Staw\xc3\xb3w. Pierwsze schronisko w dolinie zbudowano staraniem Towarzystwa Tatrza\xc5\x84skiego w 1876 r. nad Ma\xc5\x82ym Stawem (jednoizbowe, granitowe schronisko im. Ludwika Zejsznera). W 1898 r. postawiono obok niego drugie, drewniane schronisko przeniesione z Czerwonych Brze\xc5\xbck\xc3\xb3w (niedaleko Rusinowej Polany). Rozbudowane i remontowane w kolejnych latach przetrwa\xc5\x82o do ok. 1927 r. Trzecie z kolei schronisko, staraniem Towarzystwa Tatrza\xc5\x84skiego, wybudowano w latach 1924\xe2\x80\x931927 na wale morenowym na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny zach\xc3\xb3d od Ma\xc5\x82ego Stawu. By\xc5\x82o to schronisko im. Leopolda \xc5\x9awierza, a nast\xc4\x99pnie Leopolda i Mieczys\xc5\x82awa \xc5\x9awierz\xc3\xb3w. W 1945 r. zosta\xc5\x82o spalone. W latach 1946\xe2\x80\x931947 na stoku Wy\xc5\xbcniej Kopy w pobli\xc5\xbcu ruin poprzedniego schroniska Polskie Towarzystwo Tatrza\xc5\x84skie zbudowa\xc5\x82o ma\xc5\x82y, prowizoryczny budynek daj\xc4\x85cy schronienie turystom. Obecne schronisko, stoj\xc4\x85ce nad Przednim Stawem zosta\xc5\x82o wybudowane w latach 1948\xe2\x80\x931953. Jest to najwy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcone schronisko w polskiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Tatr i jest nazwane imieniem Leopolda \xc5\x9awierza._NEWLINE_Dolina ma g\xc4\x99st\xc4\x85 sie\xc4\x87 szlak\xc3\xb3w dla turyst\xc3\xb3w pieszych. Dost\xc4\x99pna jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zim\xc4\x85, zar\xc3\xb3wno dla turyst\xc3\xb3w pieszych, jak i narciarzy, kt\xc3\xb3rzy mog\xc4\x85 tutaj uprawia\xc4\x87 skialpinizm. Jest te\xc5\xbc jednym z rejon\xc3\xb3w uprawiania taternictwa. W\xc5\x9br\xc3\xb3d taternik\xc3\xb3w najwi\xc4\x99kszym zainteresowaniem cieszy si\xc4\x99 Zamar\xc5\x82a Turnia.'