b'\n_START_ARTICLE_\nObserwacja (nauki spo\xc5\x82eczne)\n_START_SECTION_\nObserwacja jawna i niejawna\n_START_PARAGRAPH_\nW obserwacji jawnej osoby badane wiedz\xc4\x85 o tym, \xc5\xbce s\xc4\x85 przedmiotem zainteresowania obserwatora, przy czym nie musz\xc4\x85 by\xc4\x87 poinformowane o przedmiocie i celu badania. Z tego powodu mog\xc4\x85 zmienia\xc4\x87 swoje post\xc4\x99powanie_NEWLINE_W obserwacji niejawnej (ukrytej) osoby badane nie wiedz\xc4\x85 o tym, \xc5\xbce s\xc4\x85 obiektem obserwacji, dzi\xc4\x99ki czemu ich zachowania traktowane s\xc4\x85 jako bardziej "naturalne". Pewnym utrudnieniem przy stosowaniu tej techniki jest konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 rejestracji wynik\xc3\xb3w w spos\xc3\xb3b niedostrze\xc5\xbcony lub niewzbudzaj\xc4\x85cy podejrze\xc5\x84. Technika ta mo\xc5\xbce by\xc4\x87 jednak w\xc4\x85tpliwa z etycznego punktu widzenia, poniewa\xc5\xbc nie pozwala badanym osobom wyrazi\xc4\x87 sprzeciwu wobec badania. Takimi w\xc4\x85tpliwymi etycznie badaniami opartymi na obserwacji ukrytej by\xc5\x82y badania Lauda Humhreysa.\n_START_SECTION_\nObserwacja uczestnicz\xc4\x85ca i nieuczestnicz\xc4\x85ca\n_START_PARAGRAPH_\nObserwacja uczestnicz\xc4\x85ca polega na wej\xc5\x9bciu badacza w okre\xc5\x9blone \xc5\x9brodowisko spo\xc5\x82eczne i obserwowaniu danej zbiorowo\xc5\x9bci od wewn\xc4\x85trz tj. jako jeden z jej cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w, uczestnicz\xc4\x85cy wraz z ni\xc4\x85 w codziennym \xc5\xbcyciu. Zalet\xc4\x85 takiej metody jest przyj\xc4\x99cie punktu widzenia badanej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci i "zasmakowanie" w \xc5\xbcyciu i kulturze jej cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. Badacz mo\xc5\xbce od razu robi\xc4\x87 notatki lub w inny spos\xc3\xb3b zapisywa\xc4\x87 swoje obserwacje (fotografia, film, nagrania audio). Wad\xc4\x85 jest natomiast fakt, \xc5\xbce osoba prowadz\xc4\x85ca badania musi przyj\xc4\x85\xc4\x87 punkt widzenia badanego obiektu wyrzekaj\xc4\x85c si\xc4\x99 jednocze\xc5\x9bnie w\xc5\x82asnego pogl\xc4\x85du, stereotyp\xc3\xb3w czy prze\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 na temat badanych, co nie jest \xc5\x82atwe._NEWLINE_Obserwacja nieuczestnicz\xc4\x85ca polegaj\xc4\x85ca na obserwowaniu danej zbiorowo\xc5\x9bci "z zewn\xc4\x85trz", czyli bez ingerencji w zachodz\xc4\x85ce w niej interakcje i zachowania.\n_START_SECTION_\nObserwacja kontrolowana i niekontrolowana\n_START_PARAGRAPH_\nW obserwacji kontrolowanej w jasny spos\xc3\xb3b okre\xc5\x9blone jest co, i w jaki spos\xc3\xb3b jest rejestrowane. Rejestracja wynik\xc3\xb3w obserwacji oparta jest najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej na kwestionariuszach obserwacji. Jest to technika zestandaryzowana, kt\xc3\xb3rej wyniki mo\xc5\xbcna analizowa\xc4\x87 metodami statystycznymi._NEWLINE_Obserwacja niekontrolowana jest natomiast technik\xc4\x85 elastyczn\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej cel i zakres obserwacji, a tak\xc5\xbce spos\xc3\xb3b rejestracji pomiaru nie s\xc4\x85 jasno zdefiniowane i zale\xc5\xbc\xc4\x85 od uznania badacza.\n_START_SECTION_\nSpecjalne rodzaje obserwacji\n_START_PARAGRAPH_\nShadowing (od ang. shadow - cie\xc5\x84) - odmiana obserwacji, polegaj\xc4\x85ca na sta\xc5\x82ym pod\xc4\x85\xc5\xbcaniu za jednym wybranym aktorem spo\xc5\x82ecznym. Mo\xc5\xbce polega\xc4\x87 np. na towarzyszeniu w pracy przedstawicielowi danego zawodu, czy obserwacji zachowa\xc5\x84 zwi\xc4\x85zanych z kupowaniem. Metoda ta jest szczeg\xc3\xb3lnie przydatna by wskaza\xc4\x87 na zachowania i zjawiska, kt\xc3\xb3rych istnienia lub skali sam badany sobie nie u\xc5\x9bwiadamia.'