b'\n_START_ARTICLE_\nPowstanie Fedorowicza\n_START_PARAGRAPH_\nPowstanie Fedorowicza (inaczej \xe2\x80\x9ePowstanie wypiszczyk\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d od \xe2\x80\x9ewypisanych z rejestru\xe2\x80\x9d) \xe2\x80\x93 antypolskie powstanie kozak\xc3\xb3w i ch\xc5\x82op\xc3\xb3w  pod wodz\xc4\x85 hetmana Tarasa Fedorowicza, wybuch\xc5\x82e na ziemiach ruskich I Rzeczypospolitej w 1630.\n_START_SECTION_\nPrzyczyny powstania\n_START_PARAGRAPH_\nPo przyj\xc4\x99ciu w 1625 ordynacji kurukowskiej ograniczaj\xc4\x85cej liczb\xc4\x99 kozak\xc3\xb3w rejestrowych do liczby 6000 ludzi, poza rejestrem pozosta\xc5\x82a wielka liczba kozak\xc3\xb3w nierejestrowych, kt\xc3\xb3rych status prawny nie by\xc5\x82 jasno okre\xc5\x9blony, a kt\xc3\xb3rych tendencja polityczna d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82a do zr\xc3\xb3wnania z ch\xc5\x82opami. Powstawa\xc5\x82y wi\xc4\x99c napi\xc4\x99cia pomi\xc4\x99dzy kozakami rejestrowymi (kt\xc3\xb3rzy zdo\xc5\x82ali wywalczy\xc4\x87 sobie szereg przywilej\xc3\xb3w od Rzeczypospolitej) a pozosta\xc5\x82ymi._NEWLINE_Kolejnym problemem by\xc5\x82 konflikt religijny pomi\xc4\x99dzy wyznawcami ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a unickiego podleg\xc5\x82ymi formalnie papie\xc5\xbcowi, b\xc4\x99d\xc4\x85cymi uto\xc5\xbcsamianymi z Polakami, a wyznawcami prawos\xc5\x82awia niezale\xc5\xbcnymi od papiestwa. Konflikt by\xc5\x82 podsycany przez pop\xc3\xb3w prawos\xc5\x82awnych. Koniecpolski pisa\xc5\x82: \xe2\x80\x9eNap\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y do nich (Kozak\xc3\xb3w) listy od niekt\xc3\xb3rych os\xc3\xb3b, tak duchownych, jak i \xc5\x9bwieckich religii greckiej, w kt\xc3\xb3rych powiadali, \xc5\xbce ich wiar\xc4\x99 znosz\xc4\x85 Polacy, cerkwie niszcz\xc4\x85, prosz\xc4\x85c, aby si\xc4\x99 przy wierze swojej pozostali. Namowy te rozdra\xc5\xbcni\xc5\x82y czer\xc5\x84 i ca\xc5\x82\xc4\x85 Ukrain\xc4\x99 poruszy\xc5\x82y tak, \xc5\xbce nikt z tamtejszych obywateli (tj. szlachty) nie by\xc5\x82 bezpieczny w swoim domu\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Bardzo bolesnym problemem, kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3g\xc5\x82 doprowadzi\xc4\x87 do wojny Rzeczypospolitej z Turcj\xc4\x85, by\xc5\x82y samowolne wyprawy \xc5\x82upie\xc5\xbccze kozak\xc3\xb3w (formalnie podleg\xc5\x82ych kr\xc3\xb3lowi polskiemu) na ziemie su\xc5\x82tana. Podobny problem mia\xc5\x82 zreszt\xc4\x85 sam w\xc5\x82adca turecki z tatarami samowolnie \xc5\x82upi\xc4\x85cymi z kolei pogranicze Polski. Wyprawy kozackie organizowane by\xc5\x82y sp\xc5\x82ywem czajkami, poprzez Dniepr i Morze Czarne._NEWLINE_Ostatecznie wprowadzenie na ziemie ruskie wojsk kwarcianych hetmana polnego koronnego Stanis\xc5\x82awa Koniecpolskiego wzmog\xc5\x82o propagand\xc4\x99 antykatolick\xc4\x85 szerzon\xc4\x85 przez kler prawos\xc5\x82awny i doprowadzi\xc5\x82o do wybuchu powstania._NEWLINE_Ostatecznym sygna\xc5\x82em by\xc5\x82o pojmanie i skazanie na \xc5\x9bmier\xc4\x87 hetmana kozactwa rejestrowego Grzegorza Czornyja (Hryhoryj, Hry\xc4\x87ko), kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 protegowanym Koniecpolskiego.\n_START_SECTION_\nWybuch i przebieg powstania\n_START_PARAGRAPH_\nW marcu 1630 wyruszy\xc5\x82o z Zaporo\xc5\xbca oko\xc5\x82o 700 kozak\xc3\xb3w wypisanych z rejestru, pod przyw\xc3\xb3dztwem Fedorowicza. Po przybyciu do Czerkas podst\xc4\x99pem aresztowali \xe2\x80\x9estarszego\xe2\x80\x9d (dow\xc3\xb3dc\xc4\x99) prowadz\xc4\x85cego propolsk\xc4\x85 polityk\xc4\x99 hetmana kozak\xc3\xb3w rejestrowych Grzegorza Czornyja, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 wkr\xc3\xb3tce aresztowany i stracony._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnie kozacy zaatakowali Korsu\xc5\x84, atakuj\xc4\x85c po drodze drobne oddzia\xc5\x82y polskie i pal\xc4\x85c dwory. Gdy dosz\xc5\x82o do obl\xc4\x99\xc5\xbcenia Korsunia, w mie\xc5\x9bcie znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 zaci\xc4\x99\xc5\xbcne oddzia\xc5\x82y polskie (wojska komputowe) oraz oddzia\xc5\x82y kozak\xc3\xb3w rejestrowych. Ci ostatni wkr\xc3\xb3tce porzucili broni\xc4\x85cych miasto i przeszli na stron\xc4\x99 atakuj\xc4\x85cych. W ci\xc4\x99\xc5\xbckiej sytuacji Polacy wycofali si\xc4\x99 z miasta, uchodz\xc4\x85c w stron\xc4\x99 Kijowa. Korsu\xc5\x84 zosta\xc5\x82 zdobyty 4 kwietnia. Do powstania przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a si\xc4\x99 du\xc5\xbca ilo\xc5\x9b\xc4\x87 kozactwa z prawego i lewego brzegu Dniepru, a liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 powsta\xc5\x84c\xc3\xb3w osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a 35\xe2\x80\x9340 tysi\xc4\x99cy._NEWLINE_Wkr\xc3\xb3tce nast\xc4\x85pi\xc5\x82o po\xc5\x82\xc4\x85czenie uchodz\xc4\x85cych Polak\xc3\xb3w z wojskami stra\xc5\xbcnika koronnego Samuela \xc5\x81aszcza, kasztelana Stanis\xc5\x82awa Potockiego oraz hetmana Stanis\xc5\x82awa Koniecpolskiego. W maju 1630 roku po\xc5\x82\xc4\x85czona armia polska przeprawi\xc5\x82a si\xc4\x99 w Kijowie przez Dniepr i zaatakowa\xc5\x82a kozak\xc3\xb3w. W tym czasie g\xc5\x82\xc3\xb3wne si\xc5\x82y kozackie z Fedorowiczem przesz\xc5\x82y w okolice Perejas\xc5\x82awia, gdzie stworzy\xc5\x82y warowny tabor. 17 maja pod Perejas\xc5\x82aw dotar\xc5\x82y wojska Koniecpolskiego i rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y trwaj\xc4\x85ce 3 tygodnie obl\xc4\x99\xc5\xbcenie._NEWLINE_W czasie obl\xc4\x99\xc5\xbcenia kozacy osi\xc4\x85gn\xc4\x99li spore sukcesy. W nocy 1 czerwca mia\xc5\x82a miejsce tzw. \xe2\x80\x9eNoc Tarasa\xe2\x80\x9d. By\xc5\x82 to nocny wypad Kozak\xc3\xb3w do obozu polskiego, gdzie uda\xc5\x82o im si\xc4\x99 zada\xc4\x87 du\xc5\xbce i bolesne straty przeciwnikowi. Legenda m\xc3\xb3wi o ponad 1000 zabitych, w tym bardzo wielu poleg\xc5\x82ych w\xc5\x9br\xc3\xb3d starszyzny wojskowej. Pogromowi mia\xc5\x82a ulec r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc tzw. z\xc5\x82ota rota, stra\xc5\xbc przyboczna przy namiocie Koniecpolskiego z\xc5\x82o\xc5\xbcona z m\xc5\x82odych ch\xc5\x82opc\xc3\xb3w, syn\xc3\xb3w szlacheckich. Koniecpolski nie dotar\xc5\x82 jeszcze wtedy do obozu. Z kolei 15 czerwca uda\xc5\x82o si\xc4\x99 kozakom zdoby\xc4\x87 kilka polskich armat._NEWLINE_Niestety brak dostatecznej ilo\xc5\x9bci artylerii nie pozwoli\xc5\x82 Koniecpolskiemu na zbombardowanie taboru i rozpraw\xc4\x99 z kozakami, a bezpo\xc5\x9bredni atak na tabor m\xc3\xb3g\xc5\x82 sko\xc5\x84czy\xc4\x87 si\xc4\x99 bardzo \xc5\xbale dla Polak\xc3\xb3w (kozacy byli znani z waleczno\xc5\x9bci w warownym taborze). Si\xc5\x82y Tarasa Fedorowicza liczy\xc5\x82y w sumie 40 000 ludzi. Przeciwko nim Koniecpolski mia\xc5\x82 6000 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy polskich i 2000 kozak\xc3\xb3w._NEWLINE_Rozmowy pokojowe rozpocz\xc4\x99to ju\xc5\xbc 8 czerwca, co nie przerwa\xc5\x82o walk. W drugiej po\xc5\x82owie czerwca podpisano porozumienie.\n_START_SECTION_\nCiekawostki\n_START_PARAGRAPH_\nWydarzenia jednej z nocy obl\xc4\x99\xc5\xbcenia pod Perejas\xc5\x82awiem, gdzie kozacy odnie\xc5\x9bli spektakularne zwyci\xc4\x99stwo, opisa\xc5\x82 Taras Szewczenko w utworze Noc Tarasa z roku 1839'