b'\n_START_ARTICLE_\nWojna Ligi z Cognac\n_START_SECTION_\nPreludium\n_START_PARAGRAPH_\nWojna Ligi z Cognac by\xc5\x82a tak naprawd\xc4\x99 kontynuacj\xc4\x85 poprzednich konflikt\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy Francj\xc4\x85 i Habsburgami, walcz\xc4\x85cymi o hegemoni\xc4\x99 we W\xc5\x82oszech a pa\xc5\x84stwami w\xc5\x82oskimi, kt\xc3\xb3re d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82y do poszerzenia swych terytori\xc3\xb3w i zachowania niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci. Po tym jak si\xc5\x82y hiszpa\xc5\x84skie pokona\xc5\x82y Francuz\xc3\xb3w w 1521 roku, dominuj\xc4\x85c\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 we W\xc5\x82oszech uzyska\xc5\x82 w\xc5\x82adca Hiszpanii Karol V, kt\xc3\xb3ry po \xc5\x9bmierci Maksymiliana I odziedziczy\xc5\x82 jego posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci i tytu\xc5\x82 cesarski. Franciszek I, kr\xc3\xb3l Francji, po bitwie pod Pawi\xc4\x85 dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do niewoli i podpisa\xc5\x82 traktat pokojowy w Madrycie, w kt\xc3\xb3rym zrzeka\xc5\x82 si\xc4\x99 praw do ziem w\xc5\x82oskich i oddawa\xc5\x82 ca\xc5\x82\xc4\x85 Burgundi\xc4\x99 Karolowi V. Sukces cesarza ni\xc3\xb3s\xc5\x82 jednak ze sob\xc4\x85 tak\xc5\xbce negatywne konsekwencje \xe2\x80\x93 przeciwko niemu obr\xc3\xb3ci\xc5\x82o si\xc4\x99 wiele pa\xc5\x84stw w\xc5\x82oskich, kt\xc3\xb3re teraz uzna\xc5\x82y go za g\xc5\x82\xc3\xb3wne zagro\xc5\xbcenie dla swojej niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc monarchowie innych kraj\xc3\xb3w europejskich byli zaniepokojeni wzrostem pot\xc4\x99gi Habsburg\xc3\xb3w, co sprawia\xc5\x82o, \xc5\xbce byli potencjalnymi sojusznikami ka\xc5\xbcdego, kto zechcia\xc5\x82by wyrwa\xc4\x87 Itali\xc4\x99 spod w\xc5\x82adzy cesarskiej. Jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych inicjator\xc3\xb3w Ligi by\xc5\x82 papie\xc5\xbc Klemens VII, dostrzegaj\xc4\x85cy zagro\xc5\xbcenie ze strony Habsburg\xc3\xb3w dla swojej pozycji na p\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Apeni\xc5\x84skim. W celu usuni\xc4\x99cia si\xc5\x82 Karola V z W\xc5\x82och zacz\xc4\x85\xc5\x82 poszukiwa\xc4\x87 sprzymierze\xc5\x84c\xc3\xb3w, o co, ze wspomnianych wcze\xc5\x9bniej powod\xc3\xb3w, nie by\xc5\x82o trudno. W\xc5\x82adca francuski, Franciszek I, pojmany w niewol\xc4\x99 po bitwie pod Pawi\xc4\x85, podpisa\xc5\x82 wprawdzie Traktat Madrycki, w kt\xc3\xb3rym zrzeka\xc5\x82 si\xc4\x99 pretensji do ziem w\xc5\x82oskich, ale w rzeczywisto\xc5\x9bci nadal by\xc5\x82 nimi zainteresowany. Po uwolnieniu og\xc5\x82osi\xc5\x82 on, \xc5\xbce jego zgoda by\xc5\x82a wymuszona, co dawa\xc5\x82o mu prawo do uznania postanowie\xc5\x84 za niewa\xc5\xbcne. Do Ligi przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce Wenecja, Lombardia i Florencja. Anglia nie wzi\xc4\x99\xc5\x82a na razie udzia\xc5\x82u w antyhabsburskim sojuszu, jako oficjalny pow\xc3\xb3d podaj\xc4\x85c, i\xc5\xbc Liga nie zosta\xc5\x82a powo\xc5\x82ana na Wyspach, na co nalega\xc5\x82 Henryk VIII. Ostatecznie sojusz podpisano w Cognac 22 maja 1526 roku.\n_START_SECTION_\nPrzebieg konfliktu\n_START_PARAGRAPH_\nWojna wybuch\xc5\x82a tego samego roku, kiedy si\xc5\x82y Ligi zaatakowa\xc5\x82y Lodi. Jednak poprzez swoj\xc4\x85 opiesza\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i nieudolno\xc5\x9b\xc4\x87 da\xc5\x82y czas na przygotowanie si\xc4\x99 Karolowi V. Pozyska\xc5\x82 on sojusznik\xc3\xb3w w\xc5\x9br\xc3\xb3d niekt\xc3\xb3rych ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t w\xc5\x82oskich, np. w Ferrarze, co by\xc5\x82o bardzo wa\xc5\xbcne dla powodzenia operacji militarnych. Przy pomocy szlachcica tyrolskiego Jerzego Frundsberga, cesarscy przeprowadzili zaci\xc4\x85g 12 tysi\xc4\x99cy niemieckich lancknecht\xc3\xb3w. Przebyli oni niebronione prze\xc5\x82\xc4\x99cze alpejskie i pod Borgoforte ko\xc5\x82o Mantui rozbili si\xc5\x82y Ligi. Wojska Karola V wkroczy\xc5\x82y tak\xc5\xbce do Mediolanu, zmuszaj\xc4\x85c ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t z rodu Sforz\xc3\xb3w do opuszczenia swojej stolicy. Armia cesarska sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 ze wspomnianych niemieckich lancknecht\xc3\xb3w Frundsberga i oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w hiszpa\xc5\x84skich dowodzonych przez Karola III de Burbon-Montpensier. W czasie kiedy si\xc5\x82y Ligi \xc5\x9bciera\xc5\x82y si\xc4\x99 z cesarskimi, wojska rodu Colonna zaatakowa\xc5\x82y i zaj\xc4\x99\xc5\x82y Rzym, zmuszaj\xc4\x85c papie\xc5\xbca Klemensa do zap\xc5\x82acenia kontrybucji za opuszczenie miasta. Si\xc5\x82y Frundsberga i Karola III po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 pod Pawi\xc4\x85 i wyruszy\xc5\x82y na stolic\xc4\x99 Pa\xc5\x84stwa Ko\xc5\x9bcielnego._NEWLINE_Wojska papiestwa dowodzone przez Franciszka Guicciardini nie by\xc5\x82y w stanie stawi\xc4\x87 zdecydowanego oporu napastnikom i Wieczne Miasto w 1527 roku dosta\xc5\x82o si\xc4\x99 w r\xc4\x99ce nieprzyjaci\xc3\xb3\xc5\x82. Tymczasem na apopleksj\xc4\x99 zmar\xc5\x82 Frundsberg, a Karol III zgin\xc4\x85\xc5\x82 w czasie szturmu. Niezdyscyplinowane, pozostawione same sobie, dodatkowo od pewnego czasu nieop\xc5\x82acane wojska cesarskie zacz\xc4\x99\xc5\x82y grabi\xc4\x87 Rzym, rabuj\xc4\x85c nie tylko pieni\xc4\x85dze, ale tak\xc5\xbce cenne dzie\xc5\x82a sztuki, gromadzone tu przez lata. Dokonywano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc mord\xc3\xb3w na mieszka\xc5\x84cach, nie oszcz\xc4\x99dzaj\xc4\x85c tak\xc5\xbce tych z wy\xc5\xbcszych sfer. Papie\xc5\xbc Klemens VII, obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 o swoje \xc5\xbcycie, schroni\xc5\x82 si\xc4\x99 na Zamku \xc5\x9awi\xc4\x99tego Anio\xc5\x82a. Wydarzenia te przesz\xc5\x82y do historii pod nazw\xc4\x85 Sacco di Roma._NEWLINE_Kl\xc4\x99ska Pa\xc5\x84stwa Ko\xc5\x9bcielnego uwidoczni\xc5\x82a nietrwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 Ligi \xe2\x80\x93 Wenecjanie skorzystali z okazji i zaj\xc4\x99li Cervi\xc4\x99 i Rawenn\xc4\x99. We Florencji upad\xc5\x82y rz\xc4\x85dy Medyceuszy, przeciwni im mieszka\xc5\x84cy uznali wydarzenia w Rzymie za wype\xc5\x82nienie si\xc4\x99 proroctw Savonaroli. Ponownie powstali przeciwko swoim w\xc5\x82adcom, zmuszaj\xc4\x85c ich do opuszczenia miasta i w miejsce rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Medyceuszy ustanawiaj\xc4\x85c republik\xc4\x99._NEWLINE_Wydarzenia w Italii, zw\xc5\x82aszcza Sacco di Roma, odbi\xc5\x82y si\xc4\x99 szerokim echem w ca\xc5\x82ej Europie, wzbudzaj\xc4\x85c niech\xc4\x99\xc4\x87 do Karola V, oskar\xc5\xbcanego o barbarzy\xc5\x84stwo i brak poszanowania dla \xc5\x9bwi\xc4\x99to\xc5\x9bci. Sytuacj\xc4\x99 postanowi\xc5\x82 wyzyska\xc4\x87 Franciszek I, kt\xc3\xb3ry sprzymierzy\xc5\x82 si\xc4\x99 z Henrykiem VIII, 30 kwietnia 1527 podpisuj\xc4\x85c traktat w Westminster, w kt\xc3\xb3rym monarchowie obiecywali po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 swoje si\xc5\x82y w walce z Habsburgami. Posiadaj\xc4\x85c zabezpieczenie ze strony Anglii, wojska francuskie dowodzone przez Odeta de Foix, wicehrabiego Lautrec i Pedro Navarro, Hrabiego Oliveto, przez Genu\xc4\x99 uda\xc5\x82y si\xc4\x99 do W\xc5\x82och. Genue\xc5\x84ski admira\xc5\x82 Andrea Doria przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 si\xc4\x99 do Francuz\xc3\xb3w, a jego flota zmusi\xc5\x82a statki hiszpa\xc5\x84skie do odwrotu spod Neapolu. Wojska francuskie, przezornie omijaj\xc4\x85c opanowany przez lancknecht\xc3\xb3w Rzym, dotar\xc5\x82y pod Neapol latem 1528 roku i rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y obl\xc4\x99\xc5\xbcenie miasta._NEWLINE_Doria szybko jednak przeszed\xc5\x82 na stron\xc4\x99 Karola V, kt\xc3\xb3ry zobowi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 do uszanowania wolno\xc5\x9bci i ustroju Genui. Pozbawionych wsparcia floty Francuz\xc3\xb3w dotkn\xc4\x99\xc5\x82a dodatkowo zaraza, dziesi\xc4\x85tkuj\xc4\x85c wojska Navarro i Lautrec\'a. Doria przerwa\xc5\x82 blokad\xc4\x99 Genui i zmusi\xc5\x82 tamtejsze oddzia\xc5\x82y francuskie do kapitulacji. Decyduj\xc4\x85ca bitwa kampanii francuskiej rozegra\xc5\x82a si\xc4\x99 pod Landriano, gdzie Francuzi dowodzeni przez Ksi\xc4\x99cia St. Pol ponie\xc5\x9bli kl\xc4\x99sk\xc4\x99. Starania Franciszka I o podporz\xc4\x85dkowanie sobie Italii zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 niepowodzeniem.\n_START_SECTION_\nZako\xc5\x84czenie\n_START_PARAGRAPH_\nKarol V nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 w pe\xc5\x82ni wyzyska\xc4\x87 swych sukces\xc3\xb3w militarnych z powodu problem\xc3\xb3w finansowych i rosn\xc4\x85cych napi\xc4\x99\xc4\x87 religijnych w jego imperium. Pokonany Franciszek I r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie mia\xc5\x82 na razie mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci wys\xc5\x82ania nowych si\xc5\x82 do W\xc5\x82och. Wobec tego obydwie strony podj\xc4\x99\xc5\x82y negocjacje w sprawie zawarcia pokoju. Zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 one w lipcu 1529 roku w przygranicznym mie\xc5\x9bcie Cambrai. Ze strony francuskiej negocjacje prowadzi\xc5\x82a przede wszystkim matka Franciszka I Ludwika Sabaudzka a stron\xc4\x99 cesarsk\xc4\x85 reprezentowa\xc5\x82a, spowinowacona zreszt\xc4\x85 z Ludwik\xc4\x85, Ma\xc5\x82gorzata Habsburg \xe2\x80\x93 ciocia Karola V. Z tego powodu pok\xc3\xb3j z Cambrai nazywany jest Paix des Dames \xe2\x80\x93 Damskim Pokojem. Jego postanowienia potwierdza\xc5\x82y traktaty madryckie- Franciszek I rezygnowa\xc5\x82 z pretensji do ziem w\xc5\x82oskich, Artois, Tournai i Flandrii a za zwolnienie syn\xc3\xb3w mia\xc5\x82 zap\xc5\x82aci\xc4\x87 2 miliony z\xc5\x82otych \xc3\xa9cu. Pok\xc3\xb3j z Cambrai oznacza\xc5\x82 wycofanie si\xc4\x99 z wojny Francji, pozostawiaj\xc4\x85c\xc4\x85 tym samym Wenecj\xc4\x99, Florencj\xc4\x99 i Papiestwo na \xc5\x82asce cesarza._NEWLINE_Karol V spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z papie\xc5\xbcem w Bolonii, uzyskuj\xc4\x85c od niego, w zamian za wycofanie wojsk i odzyskanie zagarni\xc4\x99tych przez Wenecj\xc4\x99 teren\xc3\xb3w, obietnic\xc4\x99 koronacji na cesarza oraz nadanie inwestytury na Kr\xc3\xb3lestwo Neapolu. Po zawarciu pokoju Karol, teraz hegemon Italii, zwo\xc5\x82a\xc5\x82 zjazd do Bolonii na kt\xc3\xb3rym stawili si\xc4\x99 niemal wszyscy w\xc5\x82adcy pa\xc5\x84stw w\xc5\x82oskich. Nowy porz\xc4\x85dek na p\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Apeni\xc5\x84skim zaprowadzany by\xc5\x82 dyktatem cesarza, kt\xc3\xb3ry decydowa\xc5\x82 o wszystkim. Dom sabaudzki za poniesione straty, spowodowane naruszeniem jego neutralno\xc5\x9bci, zyskiwa\xc5\x82 Asti. Sforzowie, p\xc5\x82ac\xc4\x85c ogromn\xc4\x85 sum\xc4\x99 pieni\xc4\x99dzy, uzyskali od cesarza zgod\xc4\x99 na powr\xc3\xb3t do Mediolanu. Wenecja odda\xc5\x82a Pa\xc5\x84stwu Ko\xc5\x9bcielnemu sporne tereny, a reszt\xc4\x99 swoich posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci w Apulii przekazywa\xc5\x82a Kr\xc3\xb3lestwu Neapolu, kt\xc3\xb3rego w\xc5\x82adc\xc4\x85 by\xc5\x82 zreszt\xc4\x85 cesarz. W Genui signoria pozosta\xc5\x82a w r\xc4\x99kach Doria. 23 grudnia 1529 roku zawarta zosta\xc5\x82a "wieczna liga" maj\xc4\x85ca na celu trwa\xc5\x82a zwi\xc4\x85zanie pa\xc5\x84stw w\xc5\x82oskich z domem habsburskim. 22 lutego Karol V koronowany zosta\xc5\x82 na kr\xc3\xb3la W\xc5\x82och a 24 na cesarza. Karol triumfowa\xc5\x82, uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 uzyska\xc4\x87 hegemoni\xc4\x99 we W\xc5\x82oszech i zmusi\xc4\x87 do pos\xc5\x82usze\xc5\x84stwa wszystkie pa\xc5\x84stwa w\xc5\x82oskie. Wszystkie z wyj\xc4\x85tkiem Florencji w kt\xc3\xb3rej wci\xc4\x85\xc5\xbc tli\xc5\x82a si\xc4\x99 rebelia, podniesiona przez powsta\xc5\x82ych przeciwko Medyceuszom buntownik\xc3\xb3w._NEWLINE_Republika Florencka kontynuowa\xc5\x82a walk\xc4\x99 przeciwko si\xc5\x82om cesarskim atakuj\xc4\x85c wojska Ksi\xc4\x99cia Oranii Filiberta de Ch\xc3\xa2lon. Bitwa rozegra\xc5\x82a si\xc4\x99 pod Gavinana 3 sierpnia 1530 roku. Mimo i\xc5\xbc de Ch\xc3\xa2lon zgin\xc4\x85\xc5\x82 to jego armia pokona\xc5\x82a powsta\xc5\x84c\xc3\xb3w, zmuszaj\xc4\x85c miasto do kapitulacji 10 dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej. Na tron, z woli cesarza, powr\xc3\xb3cili Medyceusze. By\xc5\x82a to ostatnia kampania Wojny Ligi z Cambrai.\n_START_SECTION_\nNast\xc4\x99pstwa\n_START_PARAGRAPH_\nCesarzowi uda\xc5\x82o si\xc4\x99 podporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 sobie pa\xc5\x84stwa w\xc5\x82oskie i zmusi\xc4\x87 do pos\xc5\x82usze\xc5\x84stwa papiestwo. Karol V uwa\xc5\xbca\xc5\x82 si\xc4\x99 za zwierzchnika ca\xc5\x82ego zachodu i tradycyjna koronacja cesarska mia\xc5\x82a by\xc4\x87 symbolem powrotu do uniwersalizmu, co w tamtejszych realiach by\xc5\x82o ju\xc5\xbc mrzonk\xc4\x85, mi\xc4\x99dzy innymi z powodu maj\xc4\x85cych nied\xc5\x82ugo wybuchn\xc4\x85\xc4\x87 wojen religijnych. Wzrost pot\xc4\x99gi cesarstwa Karola V przysporzy\xc5\x82 mu licznych wrog\xc3\xb3w, obawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 jego hegemoni w Europie. Antyhabsburskie nastawienie sta\xc5\x82o si\xc4\x99 na kilka wiek\xc3\xb3w ide\xc4\x85 przewodni\xc4\x85 francuskiej polityki zagranicznej. Wrogowie podsycali mi\xc4\x99dzy innymi napi\xc4\x99cia w Niemczech, licz\xc4\x85c i\xc5\xbc walki wewn\xc4\x99trzne os\xc5\x82abi\xc4\x85 Habsburg\xc3\xb3w._NEWLINE_Wojny obni\xc5\xbcy\xc5\x82 tak\xc5\xbce, i tak ju\xc5\xbc niski, autorytet papie\xc5\xbcy kt\xc3\xb3rzy bardziej przypominali \xc5\x9bwieckich w\xc5\x82adc\xc3\xb3w ni\xc5\xbc zwierzchnik\xc3\xb3w religijnych. Pa\xc5\x84stwa w\xc5\x82oskie ponios\xc5\x82y najwi\xc4\x99ksze straty. Utraci\xc5\x82y rozliczne swobody polityczne, by\xc5\x82y wyniszczone gospodarczo i demograficznie. \xc5\x9awiadectwo zniszcze\xc5\x84 daje pose\xc5\x82 Henryka VIII: "mi\xc4\x99dzy Vercelli a Padw\xc4\x85 przez 50 mil... sama pustka. Nie spotkali\xc5\x9bmy ani m\xc4\x99\xc5\xbcczyzny, ani kobiety pracuj\xc4\x85cych w polu, \xc5\xbcadnego zwierz\xc4\x99cia... winnice zdzicza\xc5\x82e". Hegemonia Habsburg\xc3\xb3w mia\xc5\x82a jednak i plusy dla pa\xc5\x84stw Italii- zapewnia\xc5\x82a im obron\xc4\x99 przez ekspansywnymi Turkami, napieraj\xc4\x85cymi na Zachodni\xc4\x85 Europ\xc4\x99. Wojna Ligi Z Cognac mia\xc5\x82a i inny skutek polityczny- by\xc5\x82a ko\xc5\x84cem tradycyjnych w\xc5\x82oskich komun miejskich \xe2\x80\x93 Republika Florencka by\xc5\x82a ostatnim takim tworem.'