b'\n_START_ARTICLE_\nISIS (\xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o neutron\xc3\xb3w)\n_START_PARAGRAPH_\nISIS \xe2\x80\x93 brytyjskie \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o neutron\xc3\xb3w i mion\xc3\xb3w znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w Rutherford Appleton Laboratory w Oxfordshire, wykorzystywane w eksperymentach dotycz\xc4\x85cych rozpraszania neutron\xc3\xb3w oraz mion\xc3\xb3w w badanych pr\xc3\xb3bkach cia\xc5\x82 sta\xc5\x82ych, pozwalaj\xc4\x85ce na obrazowanie zjawisk od skali subatomowej do makrocz\xc4\x85steczkowej. Wok\xc3\xb3\xc5\x82 ISIS znajduje si\xc4\x99 szereg stanowisk badawczych, gdzie naukowcy z ca\xc5\x82ego \xc5\x9bwiata mog\xc4\x85 przeprowadza\xc4\x87 eksperymenty badawcze dotycz\xc4\x85ce fizyki, chemii, in\xc5\xbcynierii materia\xc5\x82owej, geologii, biologii oraz archeologii.\n_START_SECTION_\nMikroskopia neutronowa\n_START_PARAGRAPH_\nNeutrony s\xc4\x85 pozbawionymi \xc5\x82adunku elektrycznego cz\xc4\x85steczkami o masie zbli\xc5\xbconej do j\xc4\x85dra wodoru. S\xc4\x85 one 1800 razy ci\xc4\x99\xc5\xbcsze od elektron\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rymi prawie nie oddzia\xc5\x82uj\xc4\x85. Strumie\xc5\x84 neutron\xc3\xb3w ulega rozproszeniu na j\xc4\x85drach atomowych, czyli niewielka ilo\xc5\x9b\xc4\x87 neutron\xc3\xb3w trafia bezpo\xc5\x9brednio w ci\xc4\x99\xc5\xbcki \xc5\x9brodek atomu przez co zmienia znacznie kierunek i pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 swojego ruchu. Za badan\xc4\x85 pr\xc3\xb3bk\xc4\x85 umieszczane s\xc4\x85 detektory, kt\xc3\xb3re mierz\xc4\x85 nat\xc4\x99\xc5\xbcenie oraz energi\xc4\x99 strumienia neutron\xc3\xb3w odbitych pod r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi k\xc4\x85tami. Dzi\xc4\x99ki analizie statystycznej takich pomiar\xc3\xb3w naukowcy s\xc4\x85 w stanie obliczy\xc4\x87, co dzieje si\xc4\x99 np. podczas dyfuzji w cia\xc5\x82ach sta\xc5\x82ych.\n_START_SECTION_\nFabryka neutron\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nWolne neutrony nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w naturze na powierzchni ziemi, poniewa\xc5\xbc si\xc5\x82y j\xc4\x85drowe wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 je bardzo mocno wewn\xc4\x85trz j\xc4\x85der atomowych. Aby uwolni\xc4\x87 neutrony, konieczna jest wi\xc4\x85zka wysokoenergetycznych cz\xc4\x85stek. ISIS sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z synchrotronu (1) rozp\xc4\x99dzaj\xc4\x85cego protony (2) tworz\xc4\x85ce wi\xc4\x85zk\xc4\x99 o mocy 160 kW, kt\xc3\xb3re zderzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 z ch\xc5\x82odzon\xc4\x85 tarcz\xc4\x85 (ang.target) wykonan\xc4\x85 z wolframu (3). J\xc4\x85dra wolframu pod wp\xc5\x82ywem zderze\xc5\x84 wytarzaj\xc4\x85 strumie\xc5\x84 neutron\xc3\xb3w (spalacja), kt\xc3\xb3re przez szereg kana\xc5\x82\xc3\xb3w trafiaj\xc4\x85 do 20 instrument\xc3\xb3w badawczych dostosowanych do przeprowadzania eksperyment\xc3\xb3w z r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi rodzajami materia\xc5\x82\xc3\xb3w. Neutrony penetruj\xc4\x85 pr\xc3\xb3bki (5) i ulegaj\xc4\x85 rozproszeniu (6), a nast\xc4\x99pne trafiaj\xc4\x85 do detektor\xc3\xb3w (7). Aparatura otaczaj\xc4\x85ca tarcz\xc4\x99 znajduje si\xc4\x99 w najwi\xc4\x99kszej hali ISIS i otoczona jest os\xc5\x82onami z betonu, kt\xc3\xb3re chroni\xc4\x85 ludzi przed szkodliwym dzia\xc5\x82aniem neutron\xc3\xb3w._NEWLINE_ISIS wytwarza r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc miony. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wi\xc4\x85zki proton\xc3\xb3w kierowana jest na tarcz\xc4\x99 z grafitu produkuj\xc4\x85c\xc4\x85 piony, kt\xc3\xb3re rozpadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tworz\xc4\x85c miony dostarczane w postaci spinowo spolaryzowanej wi\xc4\x85zki do stanowisk z badanymi pr\xc3\xb3bkami materia\xc5\x82\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPrace badawcze w ISIS\n_START_PARAGRAPH_\nISIS jest zarz\xc4\x85dzane przez Rad\xc4\x99 do spraw instalacji naukowych i technologicznych (ang. Science and Technology Facilities Council), czyli dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c\xc4\x85 przy rz\xc4\x85dzie brytyjskim rad\xc4\x99 nadzoruj\xc4\x85c\xc4\x85 cywilne instalacje naukowe. Czas pracy ISIS jest dzielony pomi\xc4\x99dzy naukowc\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z kraj\xc3\xb3w finansuj\xc4\x85cych ISIS. Dwa razy w roku badacze mog\xc4\x85 sk\xc5\x82ada\xc4\x87 wnioski, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 opiniowane przez szereg specjalist\xc3\xb3w z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych dziedzin. U\xc5\xbcytkownicy oraz instytucje naukowe, z kt\xc3\xb3rych pochodz\xc4\x85 nie p\xc5\x82ac\xc4\x85 za dost\xc4\x99p do wi\xc4\x85zek neutron\xc3\xb3w. Koszty transportu oraz utrzymania badaczy pokrywane s\xc4\x85 przez ISIS._NEWLINE_W ISIS prowadzono badania dotycz\xc4\x85ce struktury nadprzewodnik\xc3\xb3w wysokotemperaturowych oraz fuleren\xc3\xb3w. W roku 2003 rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 nowego budynku mieszcz\xc4\x85cego kolejne stanowiska badawcze. Pierwszy raz wi\xc4\x85zka neutron\xc3\xb3w zosta\xc5\x82a dostarczona 14 grudnia 2007 roku. Planowane jest wykorzystanie niskoenergetycznych neutron\xc3\xb3w do bada\xc5\x84 dotycz\xc4\x85cych , system\xc3\xb3w biologicznych, kompozyt\xc3\xb3w oraz nanotechnologii. Aby dostarczy\xc4\x87 wi\xc4\x99cej neutron\xc3\xb3w dokonano kilku ulepsze\xc5\x84 akceleratora.\n_START_SECTION_\nHistoria ISIS\n_START_PARAGRAPH_\nBudowa nowego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a neutron\xc3\xb3w zosta\xc5\x82a zatwierdzona w roku 1977. Zaplanowano wykorzystanie budynk\xc3\xb3w Harwell Laboratory oraz ponowne u\xc5\xbcycie hali poprzednio mieszcz\xc4\x85cej akcelerator Nimrod. Pierwsz\xc4\x85 wi\xc4\x85zk\xc4\x99 wytworzono w roku 1984. Oficjalne otwarcie ISIS odby\xc5\x82o si\xc4\x99 w pa\xc5\xbadzierniku 1985 roku z udzia\xc5\x82em Margaret Thatcher._NEWLINE_Nazwa ISIS nie jest skr\xc3\xb3tem i odnosi si\xc4\x99 do egipskiej bogini Izydy (ang. Isis). Nazw\xc4\x99 wybrano na oficjalne otwarcie w roku 1985, wcze\xc5\x9bniej \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o okre\xc5\x9blano skr\xc3\xb3tem SNS (ang. Spallation Neutron Source \xe2\x80\x93 spalacyjne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o neutron\xc3\xb3w). Nazw\xc4\x99 ISIS uznano za lepsz\xc4\x85 poniewa\xc5\xbc zgodnie z egipsk\xc4\x85 mitologi\xc4\x85 bogini Izyda potrafi\xc5\x82a przywr\xc3\xb3ci\xc4\x87 \xc5\xbcycie Ozyrysowi, poprzez z\xc5\x82o\xc5\xbcenie cz\xc4\x99\xc5\x9bci jego cia\xc5\x82a w jedn\xc4\x85 ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. ISIS zbudowano z aparatury pochodz\xc4\x85cej z akcelerator\xc3\xb3w Nimrod oraz Nina.'