b'\n_START_ARTICLE_\nGRASS GIS\n_START_SECTION_\nOg\xc3\xb3lna charakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nDarmowy pakiet oprogramowania GIS, udost\xc4\x99pniany na licencji GNU GPL. Od 1982 roku rozwijany przez CERL jako narz\xc4\x99dzie do analiz \xc5\x9brodowiskowych. Ostatnia pe\xc5\x82na wersja opracowana przez CERL to 4.1 z 1992 roku. Powsta\xc5\x82y tam tak\xc5\xbce podstawy do wersji 5.0 z obs\xc5\x82ug\xc4\x85 liczb zmiennoprzecinkowych. Po roku 1997 by\xc5\x82 rozwijany przez Baylor University (USA). Od 1999 roku nad kolejnymi wersjami pracuje mi\xc4\x99dzynarodowy, otwarty zesp\xc3\xb3\xc5\x82 programist\xc3\xb3w GRASS Development Team pod kierunkiem Marka Natelera, przy wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z ITC-irst w Trento we W\xc5\x82oszech. Pakiet ten ma budow\xc4\x99 modu\xc5\x82ow\xc4\x85, co u\xc5\x82atwia jego rozw\xc3\xb3j przez grup\xc4\x99 niezale\xc5\xbcnych od siebie programist\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nSystemy operacyjne\n_START_PARAGRAPH_\nOd pocz\xc4\x85tku GRASS GIS by\xc5\x82 opracowywany dla systemu UNIX. Obecnie dost\xc4\x99pne s\xc4\x85 wersje dla kilku dystrybucji systemu Linux, systemu OS X oraz dla system\xc3\xb3w MS Windows.\n_START_SECTION_\nDost\xc4\x99pno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nNa stronie domowej projektu zamieszczone s\xc4\x85 linki do stron zawieraj\xc4\x85cych pakiety binarne w formatach RPM i DEB dla dystrybucji Linuksa (Debian, Fedora, Mandrake/Mandriva, SuSE, Slackware) oraz pakiety dla system\xc3\xb3w OS X. Podany jest tak\xc5\xbce adres zawieraj\xc4\x85cy instrukcj\xc4\x99 instalacji \xc5\x9brodowiska Cygwin i uruchomienia pakietu GRASS GIS pod systemami MS Windows. Na stronie tej udost\xc4\x99pniane s\xc4\x85 tak\xc5\xbce bezp\xc5\x82atnie kody \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82owe poszczeg\xc3\xb3lnych wersji oprogramowania.\n_START_SECTION_\nObs\xc5\x82ugiwane formaty danych\n_START_PARAGRAPH_\nImport i eksport danych odbywa si\xc4\x99 za pomoc\xc4\x85 modu\xc5\x82\xc3\xb3w odpowiednich dla danego formatu (np. r.in.png, v.in.shape, r.out.tiff, v.out.dxf) lub za pomoc\xc4\x85 bibliotek GDAL i OGR (r.in.gdal, v.in.ogr, r.out.gdal, v.out.ogr).\n_START_SECTION_\nPraca w GRASS GIS\n_START_PARAGRAPH_\nU\xc5\xbcywaj\xc4\x85c modu\xc5\x82\xc3\xb3w GRASS GIS mo\xc5\xbcemy korzysta\xc4\x87 zar\xc3\xb3wno z pow\xc5\x82oki systemu (wpisuj\xc4\x85c polecenia z klawiatury) jak i z interfejsu graficznego (GUI). Podstawowym interfejsem jest GIS Manager. Dane, szczeg\xc3\xb3lnie tr\xc3\xb3jwymiarowe, mog\xc4\x85 by\xc4\x87 tak\xc5\xbce przegl\xc4\x85dane za pomoc\xc4\x85 NVIZ. Modu\xc5\x82y GRASS GIS s\xc4\x85 tak\xc5\xbce obs\xc5\x82ugiwane przez oddzielny program Quantum GIS (QGIS). Obs\xc5\x82ug\xc4\x99 modu\xc5\x82\xc3\xb3w GRASS GIS zapewnia tak\xc5\xbce framework JGRASS\n_START_SECTION_\nFunkcjonalno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nGRASS GIS zawiera oko\xc5\x82o 350 modu\xc5\x82\xc3\xb3w pozwalaj\xc4\x85cych m.in. na przetwarzanie obraz\xc3\xb3w (image processing), manipulacj\xc4\x99 danymi przestrzennymi (rastrowymi i wektorowymi) i atrybutowymi, wy\xc5\x9bwietlanie danych na ekranie lub przygotowanie ich do druku, przeprowadzenie analiz wektorowych (m.in. analizy sieciowe, wydzielenie stref buforowych, analiza intersekcji) i rastrowych (m.in. algebra map, klasyfikacja obraz\xc3\xb3w, analizy geomorfologicznie na podstawie Numerycznego Modelu Terenu), digitalizacj\xc4\x99, georeferencj\xc4\x99 i geokodowanie, rasteryzacj\xc4\x99 i wektoryzacj\xc4\x99 danych. GRASS GIS umo\xc5\xbcliwia prac\xc4\x99 z bazami danych PostgreSQL, MySQL, DBF (dBase) i ODBC. Dane mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przygotowane do udost\xc4\x99niania w Internecie za pomoc\xc4\x85 \xc5\x9brodowiska UMN MapServer dzi\xc4\x99ki u\xc5\xbcyciu bibliotek GDAL i OGR. Analizy statystyczne mog\xc4\x85 by\xc4\x87 wykonywane za pomoc\xc4\x85 obs\xc5\x82ugi gstat i j\xc4\x99zyka GNU R. Dzia\xc5\x82ania matematyczne mog\xc4\x85 by\xc4\x87 wykonane dzi\xc4\x99ki obs\xc5\x82udze j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w Octave i Matlab. GRASS GIS pozwala na prac\xc4\x99 na wektorowych i rastrowych danych tr\xc3\xb3jwymiarowych (do standardowych danych wektorowych dodano jednostki face i kernel, dane zapisywane s\xc4\x85 w formacie x, y, z; podstawowa jednostka tr\xc3\xb3jwymiarowych danych rastrowych to woksel).\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nGRASS GIS jest szczeg\xc3\xb3lnie popularny w \xc5\x9brodowisku akademickim, ze wzgl\xc4\x99du na swoj\xc4\x85 funkcjonalno\xc5\x9b\xc4\x87 i mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 swobodnego jej rozwijania. Przeznaczony jest przede wszystkim dla u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w posiadaj\xc4\x85cych pewn\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 na temat GIS-u i znaj\xc4\x85cych podstawowe zasady pracy w systemach linuksowych. Zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem u\xc5\xbcywany jest obecnie przede wszystkim do analiz \xc5\x9brodowiskowych. W\xc5\x9br\xc3\xb3d u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w pakietu znajduje si\xc4\x99 wiele ameryka\xc5\x84skich i europejskich uniwersytet\xc3\xb3w i organizacji rz\xc4\x85dowych.'