b'\n_START_ARTICLE_\nWi\xc4\x99zienie Guantanamo\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nBaza jest dzier\xc5\xbcawiona od 1903 roku, po tym jak w wyniku wojny hiszpa\xc5\x84sko-ameryka\xc5\x84skiej w 1898 roku Stany Zjednoczone przej\xc4\x99\xc5\x82y kontrol\xc4\x99 nad Kub\xc4\x85 od Hiszpanii i zainstalowa\xc5\x82y na wyspie przyjazny rz\xc4\x85d. Dzier\xc5\xbcawa zosta\xc5\x82a odnowiona w 1934 roku na termin nieokre\xc5\x9blony, z zasad\xc4\x85 \xc5\xbce mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zako\xc5\x84czona tylko za zgod\xc4\x85 obu stron lub z inicjatywy USA. Przed \xc5\x9bmierci\xc4\x85 Fidel Castro uwa\xc5\xbca\xc5\x82 baz\xc4\x99 za teren okupowany i nie przyjmowa\xc5\x82 op\xc5\x82at za dzier\xc5\xbcaw\xc4\x99. W styczniu 2009 roku po raz kolejny za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82, by USA zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82y Kubie teren, kt\xc3\xb3ry zajmuje ich baza morska, twierdz\xc4\x85c, i\xc5\xbc utrzymuj\xc4\x85c baz\xc4\x99 wojskow\xc4\x85 na Kubie wbrew woli narodu kuba\xc5\x84skiego, USA naruszaj\xc4\x85 podstawowe zasady prawa mi\xc4\x99dzynarodowego._NEWLINE_Po atakach z 11 wrze\xc5\x9bnia 2001 roku baza sta\xc5\x82a si\xc4\x99 dla USA narz\xc4\x99dziem do walki z terroryzmem. W listopadzie 2001 prezydent George W. Bush wyda\xc5\x82 wojskowy rozkaz w sprawie "zatrzymywania, traktowania i s\xc4\x85dzenia" os\xc3\xb3b nieb\xc4\x99d\xc4\x85cych obywatelami USA w wojnie z terroryzmem. Od tego momentu Pentagon m\xc3\xb3g\xc5\x82 przetrzymywa\xc4\x87 obywateli innych kraj\xc3\xb3w przez dowolny czas, w dowolnych miejscach, bez stawiania zarzut\xc3\xb3w. Dodatkowo podejrzani o terroryzm nie mogli ubiega\xc4\x87 si\xc4\x99 o proces przed niezawis\xc5\x82ym, bezstronnym s\xc4\x85dem \xe2\x80\x93 podlegali jurysdykcji komisji wojskowych ustanowionych tym rozkazem. Ograniczono im r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 sk\xc5\x82adania skarg przeciwko zatrzymaniu \xe2\x80\x93 uznano i\xc5\xbc skargi te nie podlegaj\xc4\x85 jurysdykcji s\xc4\x85d\xc3\xb3w federalnych._NEWLINE_11 stycznia 2002 do Guantanamo przybyli pierwsi wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie przeniesieni z Afganistanu. Zostali osadzeni w celach z siatki drucianej w obecnie ju\xc5\xbc zamkni\xc4\x99tym obszarze zwanym Camp X-Ray. Wkr\xc3\xb3tce po tym prezydent Bush podpisa\xc5\x82 kolejny dokument, stanowi\xc4\x85cy i\xc5\xbc wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie z Guantanamo nie maj\xc4\x85 statusu je\xc5\x84c\xc3\xb3w wojennych, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie obejmuje ich Art.3 Konwencji Genewskich, zakazuj\xc4\x85cy stosowania tortur, poni\xc5\xbcaj\xc4\x85cego, upokarzaj\xc4\x85cego traktowania i gwarantuj\xc4\x85cy im prawo do uczciwego procesu. Dokument, jako \xc5\xbce nie przyznawa\xc5\x82 wi\xc4\x99\xc5\xbaniom statusu je\xc5\x84c\xc3\xb3w, nazwa\xc5\x82 ich "wrogimi bojownikami". \xc5\xbbaden z przepis\xc3\xb3w prawa mi\xc4\x99dzynarodowego nie zawiera tego poj\xc4\x99cia._NEWLINE_Osoby przetrzymywane w Guantanamo poddawane s\xc4\x85 \xc5\x82ami\xc4\x85cym przepisy prawa mi\xc4\x99dzynarodowego technikom przes\xc5\x82ucha\xc5\x84. S\xc4\x85 m.in. obna\xc5\xbcani, o\xc5\x9bmieszani (r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w aspekcie seksualnym), zastraszani, izolowani, szczuci psami, ustawiani na wiele godzin w niewygodnych pozycjach, czy przetrzymywani w pomieszczeniach ze skrajnie nisk\xc4\x85 temperatur\xc4\x85. Sekretarz obrony Donald Rumsfeld oficjalnie zatwierdzi\xc5\x82 stosowane techniki jako zgodne z prawem w kwietniu 2003. Dopiero w grudniu 2005 prezydent Bush podpisa\xc5\x82 Ustaw\xc4\x99 o Traktowaniu Zatrzymanych, kt\xc3\xb3ra zabrania okrutnego, nieludzkiego i poni\xc5\xbcaj\xc4\x85cego traktowania wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w, ale jednocze\xc5\x9bnie ogranicza ich prawo do s\xc4\x85dowej kontroli legalno\xc5\x9bci zatrzymania i warunk\xc3\xb3w uwi\xc4\x99zienia. Pomimo tego zapewnienia, z bazy nadal wydostaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na \xc5\x9bwiat informacje o niezaniechaniu okrutnych praktyk._NEWLINE_W czerwcu 2006 S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy USA wyda\xc5\x82 wyrok stwierdzaj\xc4\x85cy, i\xc5\xbc komisje wojskowe ustanowione Rozkazem Wojskowym z 2001 roku s\xc4\x85 sprzeczne z prawem USA i prawem mi\xc4\x99dzynarodowym oraz zmieni\xc5\x82 postanowienie prezydenta z 2002 roku stwierdzaj\xc4\x85c, \xc5\xbce Art.3 Konwencji Genewskich ma zastosowanie wobec wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w Guantanamo. W odpowiedzi na wyrok prezydent Bush podpisa\xc5\x82 ustaw\xc4\x99 o komisjach wojskowych (Military Commision Act). Ustawa ta pozbawia ameryka\xc5\x84skie s\xc4\x85dy prawa do rozpatrywania wniosk\xc3\xb3w w sprawach legalno\xc5\x9bci zatrzymania os\xc3\xb3b nieb\xc4\x99d\xc4\x85cych obywatelami USA przetrzymywanych jako "wrodzy bojownicy"._NEWLINE_O tym, kto zostanie uznany za "wrogiego bojownika", decyduje Trybuna\xc5\x82 ds. Weryfikacji Statusu Bojownik\xc3\xb3w, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z trzech oficer\xc3\xb3w USA. Od sierpnia 2004 do marca 2005 status ten nadano 520 z 558 przes\xc5\x82uchiwanych os\xc3\xb3b. Wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie nie mogli kontaktowa\xc4\x87 si\xc4\x99 z prawnikami, dopuszczano dowody z wymuszonych zezna\xc5\x84._NEWLINE_Od pierwszych transfer\xc3\xb3w do Guantanamo w styczniu 2002 w bazie by\xc5\x82o przetrzymywanych 779 os\xc3\xb3b z ponad 40 kraj\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 najwi\xc4\x99cej z Arabii Saudyjskiej i Jemenu, w tym 17 nieletnich. W 2009 przebywa\xc5\x82o tam oko\xc5\x82o 250 os\xc3\xb3b. Pozostali zostali zwolnieni. Nikomu nie postawiono jakichkolwiek zarzut\xc3\xb3w. W 2013 w wi\xc4\x99zieniu przetrzymywano 86 os\xc3\xb3b, chocia\xc5\xbc od 2009 byli wytypowani do uwolnienia. Wed\xc5\x82ug analizy Seton Hall University, na danych 517 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w w 2006, 55% z nich nie przejawia\xc5\x82o agresywnego zachowania wzgl\xc4\x99dem USA, a 8% z nich mia\xc5\x82o powi\xc4\x85zania z Al-Ka\xe2\x80\x99id\xc4\x85. Uwolnieni cz\xc4\x99sto uskar\xc5\xbcali si\xc4\x99, \xc5\xbce w bazie byli poddawani torturom lub maltretowani w inny spos\xc3\xb3b. W\xc5\x9br\xc3\xb3d sposob\xc3\xb3w torturowania i poni\xc5\xbcania zatrzymanych by\xc5\x82o bicie, d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e trzymanie w izolacji, deprywacja sensoryczna, pozbawianie snu lub \xc5\x9bwiat\xc5\x82a, d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e przes\xc5\x82uchiwanie, szczucie psami, zmuszanie do d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ego przebywania w niewygodnych pozycjach, przeszkadzanie w modlitwie i zniewa\xc5\xbcanie przedmiot\xc3\xb3w religijnych, jak Koran. Stosowanie tortur potwierdzi\xc5\x82 tak\xc5\xbce raport FBI. Cz\xc4\x99ste s\xc4\x85 wypadki samookalecze\xc5\x84 i pr\xc3\xb3by samob\xc3\xb3jcze w\xc5\x9br\xc3\xb3d wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 trzy z nich, w czerwcu 2006, by\xc5\x82y skuteczne._NEWLINE_Sytuacja w Guantanamo sta\xc5\x82a si\xc4\x99 powodem licznych protest\xc3\xb3w \xc5\x9bwiatowych organizacji zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 ochron\xc4\x85 praw cz\xc5\x82owieka. Zamkni\xc4\x99cia Guant\xc3\xa1namo domagali si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy innymi: Bill Clinton, Jimmy Carter, byli sekretarze ONZ Kofi Annan i Ban Ki-moon, W\xc5\x82adimir Putin, Angela Merkel, a tak\xc5\xbce Parlament Europejski, Rada Europy i Komitet Przeciwko Torturom ONZ. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Mi\xc4\x99dzynarodowy Czerwony Krzy\xc5\xbc, kt\xc3\xb3ry wizytuje miejsce zatrzymania, publicznie skrytykowa\xc5\x82 sytuacj\xc4\x99 prawn\xc4\x85, w jakiej znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 zatrzymani. W protestach uczestnicz\xc4\x85 tak\xc5\xbce byli wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie Guantanamo, kt\xc3\xb3rzy po uwi\xc4\x99zieniu okazali si\xc4\x99 nie mie\xc4\x87 \xc5\xbcadnych zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w z terroryzmem. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a wydana Amerykanom przez afga\xc5\x84ski Sojusz P\xc3\xb3\xc5\x82nocny lub Pakistan, za pieni\xc4\x85dze lub w wyniku s\xc4\x85siedzkich wa\xc5\x9bni. W Guantanamo nadal wi\xc4\x99zi si\xc4\x99 kilku nieletnich \xe2\x80\x93 najm\xc5\x82odszy mia\xc5\x82 13 lat w momencie przybycia do bazy._NEWLINE_22 stycznia 2009 prezydent USA Barack Obama nakaza\xc5\x82 zamkni\xc4\x99cie wi\xc4\x99zienia w Guantanamo w ci\xc4\x85gu jednego roku, jednak tego nie dokonano._NEWLINE_W styczniu 2012 w wi\xc4\x99zieniu by\xc5\x82o 171 zatrzymanych. 6 lutego 2013 w wi\xc4\x99zieniu rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 strajk g\xc5\x82odowy, 27 kwietnia w strajku bra\xc5\x82o udzia\xc5\x82 oficjalnie 100 ze 166 osadzonych, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich by\xc5\x82a karmiona przymusowo.'