b'\n_START_ARTICLE_\nGeorg Steller\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nGeorg Wilhelm Steller urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 10 marca 1709 w Windsheim (Frankonia, Niemcy). Jego ojciec, Johann Jakob St\xc3\xb6ller, pochodzi\xc5\x82 z Norymbergi i pracowa\xc5\x82 od 1702 roku w Windsheim jako kantor w gimnazjum i organista w miejskim ko\xc5\x9bciele. Georg Wilhelm dorasta\xc5\x82 w prostych warunkach. Po uko\xc5\x84czeniu miejscowego gimnazjum dzi\xc4\x99ki stypendium od rodzinnego miasta studiowa\xc5\x82 teologi\xc4\x99 w Wittenbergii. Porzuci\xc5\x82 nielubiane studia teologiczne kiedy po wielkim po\xc5\xbcarze w rodzinnym mie\xc5\x9bcie jego stypendium zosta\xc5\x82o zniesione. Wybiera\xc5\x82 kierunki studi\xc3\xb3w coraz bardziej zbli\xc5\xbcone do medycyny i nauk przyrodniczych. W nast\xc4\x99pnych latach studiowa\xc5\x82 w Lipsku, Jenie i Halle, gdzie po raz pierwszy zainteresowa\xc5\x82 si\xc4\x99 Rosj\xc4\x85. W Halle ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 na wyk\xc5\x82ady s\xc5\x82awnego badacza Friedricha Hoffmanna, kt\xc3\xb3ry odkry\xc5\x82 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a lecznicze w Bad Lauchst\xc3\xa4dt i znany jest do dzi\xc5\x9b ze swoich Kropel Hoffmanna. W 1734 Steller zda\xc5\x82 egzamin lekarski, a poniewa\xc5\xbc nie widzia\xc5\x82 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci dalszej kariery akademickiej w Prusach, wyruszy\xc5\x82 do Rosji. Brakowa\xc5\x82o mu funduszy na dotarcie do Petersburga, wi\xc4\x99c podj\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 lekarza w armii rosyjskiej, kt\xc3\xb3ra akurat stacjonowa\xc5\x82a w Gda\xc5\x84sku z powodu Wojny o sukcesj\xc4\x99 polsk\xc4\x85. Stamt\xc4\x85d Steller uda\xc5\x82 si\xc4\x99 na pok\xc5\x82adzie statku szpitalnego do Sankt Petersburga. Podczas rejsu zmieni\xc5\x82 swoje oryginalne nazwisko St\xc3\xb6ller na Steller, gdy\xc5\xbc w tej formie by\xc5\x82o lepiej wymawiane przez Rosjan._NEWLINE_Prawie bez pieni\xc4\x99dzy dotar\xc5\x82 w 1734 roku do rosyjskiej stolicy. W ogrodzie botanicznym Sankt Petersburga pozna\xc5\x82 prawos\xc5\x82awnego arcybiskupa Teofana Prokopowicza, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 jego protektorem i wprowadzi\xc5\x82 w kr\xc4\x85g wykszta\xc5\x82conych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta. W 1737 roku zosta\xc5\x82 mianowany adiunktem nauk przyrodniczych w Petersburskiej Akademii Nauk Przyrodniczych. Jeszcze w tym samym roku zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Wielkiej Ekspedycji P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej na Kamczatk\xc4\x99. Jego prze\xc5\x82o\xc5\xbconym zosta\xc5\x82 Johann Georg Gmelin. Tu\xc5\xbc przed wyruszeniem z Sankt Petersburga po\xc5\x9blubi\xc5\x82 wdow\xc4\x99 po niemieckim badaczu Syberii Messerschmidcie. Ten zwi\xc4\x85zek d\xc5\x82ugo nie przetrwa\xc5\x82, ju\xc5\xbc podczas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy na Syberi\xc4\x99 \xe2\x80\x93 w Moskwie \xe2\x80\x93 para rozsta\xc5\x82a si\xc4\x99. Po trudach podr\xc3\xb3\xc5\xbcy i bie\xc5\xbc\xc4\x85cych studiach w wielu dziedzinach, m.in. w botanice, zoologii, geologii, a tak\xc5\xbce etnografii, Steller dotar\xc5\x82 do celu we wrze\xc5\x9bniu 1740 i tam kontynuowa\xc5\x82 nieprzerwanie badania razem z rosyjskim studentem Stepanem Petrowiczem Kraszennikowem, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 na miejscu ju\xc5\xbc od 1737 roku. W lutym 1741 dotar\xc5\x82 do niego list Beringa, w kt\xc3\xb3rym Bering oferowa\xc5\x82 mu posad\xc4\x99 lekarza wyprawy do Ameryki, gdy\xc5\xbc poprzedni lekarz zrezygnowa\xc5\x82 z pracy. Po pocz\xc4\x85tkowym wahaniu Steller przysta\xc5\x82 na propozycj\xc4\x99._NEWLINE_4 czerwca 1741 ekspedycja opu\xc5\x9bci\xc5\x82a Zatok\xc4\x99 Awaczy\xc5\x84sk\xc4\x85 na dw\xc3\xb3ch statkach: \xc5\x9aw. Piotrze i \xc5\x9aw. Pawle. W trakcie tej wyprawy, po wielu trudno\xc5\x9bciach nawigacyjnych, \xc5\x9aw. Piotr dotar\xc5\x82 do Alaski (l\xc4\x85d na horyzoncie 15 czerwca 1741). Stosunek Stellera do Beringa by\xc5\x82 problematyczny. Do konfliktu dosz\xc5\x82o gdy 20 czerwca 1741 Bering nie zezwoli\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo Stellerowi na zej\xc5\x9bcie na l\xc4\x85d na Wysp\xc4\x99 \xc5\x9aw. Eliasza (obecnie wysp\xc4\x99 Kayak) w celach badawczych. Bering chcia\xc5\x82 tam tylko uzupe\xc5\x82ni\xc4\x87 zapas s\xc5\x82odkiej wody. Steller dosta\xc5\x82 pozwolenie dopiero, gdy zagrozi\xc5\x82, \xc5\xbce w razie odmowy, Bering i jego oficerowie b\xc4\x99d\xc4\x85 musieli si\xc4\x99 z tego faktu t\xc5\x82umaczy\xc4\x87 w\xc5\x82adzom po powrocie. Zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce kpi\xc4\x85ca wzmianka Stellera, \xc5\xbce zesz\xc5\x82o si\xc4\x99 na l\xc4\x85d, \xe2\x80\x9eaby zawie\xc5\xba\xc4\x87 ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 wod\xc4\x99 do Azji\xe2\x80\x9d. Stellerowi zosta\xc5\x82o tylko 10 godzin na rekonesans, ale to wystarczy\xc5\x82o aby udokumentowa\xc4\x87 oko\xc5\x82o 160 gatunk\xc3\xb3w ro\xc5\x9blin. Dalej odkry\xc5\x82 kryj\xc3\xb3wk\xc4\x99 osiad\xc5\x82ych na wyspie Eskimos\xc3\xb3w Aleuckich i wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 stamt\xc4\x85d zbi\xc3\xb3r przedmiot\xc3\xb3w codziennego u\xc5\xbcytku i bi\xc5\xbcuterii do swojej kolekcji etnologicznej. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej zdecydowa\xc5\x82, \xc5\xbce na wymian\xc4\x99 powinno si\xc4\x99 podarowa\xc4\x87 \xc5\xbcelazny sprz\xc4\x99t kuchenny, n\xc3\xb3\xc5\xbc itp. Niestety, tubylcy ukryli si\xc4\x99 w lesie ze strachu przed obcymi i nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 nawi\xc4\x85za\xc4\x87 z nimi kontaktu._NEWLINE_Podczas burzliwej podr\xc3\xb3\xc5\xbcy powrotnej \xc5\x9aw. Piotr osiad\xc5\x82 ostatecznie 5 listopada 1741 na wyspie nazwanej p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Wysp\xc4\x85 Beringa, gdzie komandor ekspedycji \xe2\x80\x93 Vitus Bering \xe2\x80\x93 zmar\xc5\x82 8 grudnia 1741. Podczas nast\xc4\x99puj\xc4\x85cego po l\xc4\x85dowaniu 9-miesi\xc4\x99cznego obozu prze\xc5\xbcycia Steller okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 mistrzem improwizowanych technik prze\xc5\xbcycia. On i szwedzki podporucznik Waxell cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo zorganizowali \xc5\xbcycie obozowe. Z pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci \xc5\x9aw. Piotra uda\xc5\x82o si\xc4\x99 w ko\xc5\x84cu zbudowa\xc4\x87 \xc5\x82\xc3\xb3d\xc5\xba, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 rozbitkowie dotarli 27 sierpnia 1742 do Portu Piotra i Paw\xc5\x82a na Kamczatce (obecnie Pietropaw\xc5\x82owsk Kamczacki)._NEWLINE_Obok trud\xc3\xb3w i niebezpiecze\xc5\x84stw, kt\xc3\xb3re nios\xc5\x82a ze sob\xc4\x85 walka o prze\xc5\xbcycie na Wyspie Beringa, Steller wci\xc4\x85\xc5\xbc prowadzi\xc5\x82 swoje obserwacje przyrodnicze. Sporz\xc4\x85dzi\xc5\x82 w tym czasie opis tzw. krowy morskiej (Hydrodamalis gigas, dawniej: Rhytina stelleri lub Rhytina borealis), kt\xc3\xb3ry przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 mu pewn\xc4\x85 s\xc5\x82aw\xc4\x99. By\xc5\x82 pierwszym i jedynym naukowcem, kt\xc3\xb3ry widzia\xc5\x82 \xc5\xbcyw\xc4\x85 krow\xc4\x99 morsk\xc4\x85. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej zainteresowali si\xc4\x99 ni\xc4\x85 \xc5\x82owcy zwierz\xc4\x85t futerkowych, kt\xc3\xb3rzy wkr\xc3\xb3tce wybili ca\xc5\x82y gatunek._NEWLINE_Po swoim szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwym powrocie Steller sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 dalsze trzy lata na Kamczatce, aby kontynuowa\xc4\x87 swoje badania. 3 sierpnia 1744 opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Kamczatk\xc4\x99 w kierunku Petersburga wraz ze swoj\xc4\x85 kolekcj\xc4\x85 zapakowan\xc4\x85 w 16 skrzy\xc5\x84. Jednak podczas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy wiosn\xc4\x85 1745 roku zosta\xc5\x82 postawiony w Irkucku w stan oskar\xc5\xbcenia. Obwiniono go o pod\xc5\xbceganie lud\xc3\xb3w wschodniosyberyjskich przeciw rosyjskiemu panowaniu a wr\xc4\x99cz o dostarczanie im broni. Ostatecznie zosta\xc5\x82 zwolniony z braku dowod\xc3\xb3w. Poniewa\xc5\xbc nic go ju\xc5\xbc nie zatrzymywa\xc5\x82o w tym miejscu, wyruszy\xc5\x82 dalej w \xc5\x9bwi\xc4\x99ta Bo\xc5\xbcego Narodzenia 1745, w \xc5\x9brodku syberyjskiej zimy. Ju\xc5\xbc i tak znu\xc5\xbcony dawnymi trudami, wkr\xc3\xb3tce ci\xc4\x99\xc5\xbcko zachorowa\xc5\x82. Ostatnimi si\xc5\x82ami uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 dotrze\xc4\x87 do Tiumeni, gdzie zmar\xc5\x82 12 listopada 1746.'