b"\n_START_ARTICLE_\nIzrael w Egipcie (epos)\n_START_PARAGRAPH_\nIzrael w Egipcie (ang. Israel in Egypt) \xe2\x80\x93 poemat angielskiego poety romantycznego Edwina Atherstone\xe2\x80\x99a, oparty na biblijnej Ksi\xc4\x99dze Wyj\xc5\x9bcia, opowiadaj\xc4\x85cy o ucieczce Izraelit\xc3\xb3w z niewoli u faraona. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym jego bohaterem jest Moj\xc5\xbcesz. Utw\xc3\xb3r jest jednym z najd\xc5\x82u\xc5\xbcszych epos\xc3\xb3w napisanych po angielsku.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka og\xc3\xb3lna\n_START_PARAGRAPH_\nIzrael w Egipcie jest dzie\xc5\x82em bardzo obszernym. Sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z dwudziestu siedmiu ksi\xc4\x85g i liczy blisko dwadzie\xc5\x9bcia tysi\xc4\x99cy wers\xc3\xb3w. Utw\xc3\xb3r zosta\xc5\x82 wydany w roku 1861, a wi\xc4\x99c po czterdziestu latach od debiutu pisarza. Stanowi on rozwini\xc4\x99cie motyw\xc3\xb3w przedstawionych w drugiej ksi\xc4\x99dze Starego Testamentu. Opisuje histori\xc4\x99 Moj\xc5\xbcesza, kt\xc3\xb3rego B\xc3\xb3g wybra\xc5\x82 na wyzwoliciela Narodu Wybranego z niewoli egipskiej. Epos rozpoczyna si\xc4\x99 opisem wygas\xc5\x82ej gwiazdy. W tym wst\xc4\x99pie poeta odwo\xc5\x82uje si\xc4\x99 do ustale\xc5\x84 dziewi\xc4\x99tnastowiecznej nauki, zw\xc5\x82aszcza astronomii i paleontologii, por\xc3\xb3wnuj\xc4\x85c wystyg\xc5\x82y rdze\xc5\x84 gwiazdy do szkieletu mastodonta. Gwiazda ta staje si\xc4\x99 mieszkaniem upad\xc5\x82ych anio\xc5\x82\xc3\xb3w, wyp\xc4\x99dzonych sprzed oblicza Boga za ich niepos\xc5\x82usze\xc5\x84stwo._NEWLINE_Izrael w Egipcie by\xc5\x82 ostatnim wielkim przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99ciem Edwina Atherstone\xe2\x80\x99a w dziedzinie epiki wierszowanej. Po wydaniu poematu w 1861 roku autor zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 poszerzaniem Upadku Niniwy, przez co utw\xc3\xb3r ten sta\xc5\x82 si\xc4\x99 rzeczywi\xc5\x9bcie dzie\xc5\x82em \xc5\xbcycia poety, jak to okre\xc5\x9bli\xc5\x82 recenzent ze Spectatora. Izrael w Egipcie jest niew\xc4\x85tpliwie eposem, poniewa\xc5\xbc pokazuje nar\xc3\xb3d w prze\xc5\x82omowej dla niego chwili oraz jego przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99, co stanowi cech\xc4\x99 charakterystyczn\xc4\x85 tego gatunku.\n_START_SECTION_\nInspiracja\n_START_PARAGRAPH_\nIzrael w Egipcie bazuje na biblijnym opisie \xc5\xbcycia Moj\xc5\xbcesza i jego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci w Egipcie, przekazanym w Ksi\xc4\x99dze Wyj\xc5\x9bcia. Punktem odniesienia dla eposu Atherstone\xe2\x80\x99a jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Raj utracony Johna Miltona, opowiadaj\xc4\x85cy o buncie anio\xc5\x82\xc3\xb3w i grzechu pierworodnym. Mi\xc4\x99dzy dzie\xc5\x82ami tych obu poet\xc3\xb3w zachodz\xc4\x85 liczne podobie\xc5\x84stwa, zar\xc3\xb3wno w sferze formy, jak i tre\xc5\x9bci. Anonimowy recenzent Upadku Niniwy zestawi\xc5\x82 ich, podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85c, \xc5\xbce autor Raju utraconego jest wi\xc4\x99kszym poet\xc4\x85 ni\xc5\xbc tw\xc3\xb3rca poematu o zdobyciu asyryjskiej stolicy._NEWLINE_Izrael w Egipcie jest te\xc5\xbc prawdopodobnie ostatnim tak d\xc5\x82ugim i tak konsekwentnie opartym na przekazie Pisma \xc5\x9awi\xc4\x99tego utworem w literaturze angielskiej. Przemys\xc5\x82aw Mroczkowski stwierdzi\xc5\x82, i\xc5\xbc Anglicy, jakkolwiek wychowani na Biblii, w XIX wieku jako pierwsi zacz\xc4\x99li w\xc4\x85tpi\xc4\x87 w prawdziwo\xc5\x9b\xc4\x87 jej przekazu, w czym wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 odegra\xc5\x82 Charles Darwin i jego teoria ewolucji. Odwr\xc3\xb3t od Pisma \xc5\x9awi\xc4\x99tego skutkowa\xc5\x82 du\xc5\xbco mniejszym ni\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej zaanga\xc5\xbcowaniem poet\xc3\xb3w w tworzenie wierszy i poemat\xc3\xb3w nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych do motyw\xc3\xb3w ze Starego i Nowego Testamentu. Historia opisana w Ksi\xc4\x99dze Wyj\xc5\x9bcia by\xc5\x82a inspiracj\xc4\x85 dla bardzo wielu tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w, literat\xc3\xb3w, malarzy i muzyk\xc3\xb3w (a w wieku XX r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc filmowc\xc3\xb3w), w tym dla Georga Friedricha H\xc3\xa4ndla, kompozytora oratorium Israel in Egypt. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie wyj\xc5\x9bcie z Egiptu sta\xc5\x82o si\xc4\x99 tematem serialu Moj\xc5\xbcesz prawodawca z Burtem Lancasterem w roli g\xc5\x82\xc3\xb3wnej.\n_START_SECTION_\nForma\n_START_PARAGRAPH_\nIzrael w Egipcie, podobnie jak inne poematy epickie Atherstone\xe2\x80\x99a (Ostatnie dni Herkulanum i monumentalny Upadek Niniwy), zosta\xc5\x82 napisany wierszem bia\xc5\x82ym, czyli blank versem, to znaczy nierymowanym pentametrem jambicznym \xe2\x80\x93 m\xc3\xb3wi\xc4\x85c pro\xc5\x9bciej dziesi\xc4\x99ciozg\xc5\x82oskowcem, w kt\xc3\xb3rym akcenty padaj\xc4\x85 na parzyste sylaby wersu. Stosuj\xc4\x85c blank verse Atherstone nawi\xc4\x85zuje do d\xc5\x82ugiej tradycji wykorzystywania tego typu wiersza w angielskiej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci epickiej i dramatycznej, zapocz\xc4\x85tkowanej w po\xc5\x82owie szesnastego wieku przez Henry\xe2\x80\x99ego Howarda, hrabiego Surrey i kontynuowanej przez Thomasa Kyda, Christophera Marlowe'a, Williama Shakespeare\xe2\x80\x99a, Johna Miltona (w Raju utraconym) i Johna Keatsa._NEWLINE_W utworze swym Atherstone stosuje d\xc5\x82ugie wyliczenia, na przyk\xc5\x82ad: Our horses, oxen, houses, mules, or dogs (Ksi\xc4\x99ga pi\xc4\x99tnasta), albo: Over the sprightly youths, and haughty men; Over all rulers, judges, princes, priests. Autor pos\xc5\x82uguje si\xc4\x99 te\xc5\xbc paralelizmem sk\xc5\x82adniowym wprowadzanym anafor\xc4\x85, czyli powtarzaniem tego samego s\xc5\x82owa na pocz\xc4\x85tku kolejnych wers\xc3\xb3w. Niekiedy w poemacie mo\xc5\xbcna spotka\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc epifor\xc4\x99, czyli powtarzanie s\xc5\x82owa na ko\xc5\x84cu wersu. Poeta wykorzystuje te\xc5\xbc buduj\xc4\x85ce napi\xc4\x99cie sekwencje pyta\xc5\x84 i odpowiedzi. Urozmaica sk\xc5\x82adniowy tok wiersza stosuj\xc4\x85c przerzutni\xc4\x99 (enjambment), na przyk\xc5\x82ad By the Omnipotent sent,/Nought can I fear (Ksi\xc4\x99ga pi\xc4\x85ta)._NEWLINE_Ozdobnikiem bywa u Atherstone\xe2\x80\x99a aliteracja, czyli zestawianie s\xc5\x82\xc3\xb3w rozpoczynaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 t\xc4\x85 sam\xc4\x85 g\xc5\x82osk\xc4\x85: Sesostris, Splendor of the Sun (Ksi\xc4\x99ga trzecia), mere mortal means (Ksi\xc4\x99ga siedemnasta), Flame-faced, and frenzy--eyed, he started up (Ksi\xc4\x99ga szesnasta), Omnipotent,/Omniscient, Omnipresent, evermore! (Ksi\xc4\x99ga \xc3\xb3sma)._NEWLINE_Poeta wykorzystuje te\xc5\xbc rozbudowane, tak zwane homeryckie por\xc3\xb3wnania. Niekt\xc3\xb3re z nich stanowi\xc4\x85 d\xc5\x82u\xc5\xbcszy fragment tekstu, jak np. w Ksi\xc4\x99dze czternastej, gdzie jedna z plag zes\xc5\x82anych przez Boga przyr\xc3\xb3wnana zosta\xc5\x82a do wybuchu sycylijskiej Etny.\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nZarys akcji eposu zosta\xc5\x82 przej\xc4\x99ty ze Starego Testamentu. Tematem jest walka Moj\xc5\xbcesza o uwolnienie \xc5\xbbyd\xc3\xb3w z niewoli w Egipcie, gdzie byli wykorzystywani jako si\xc5\x82a robocza przy realizacji ambitnych projekt\xc3\xb3w w\xc5\x82adcy. Wersety trzynasty i czternasty Ksi\xc4\x99gi Wyj\xc5\x9bcia m\xc3\xb3wi\xc4\x85, \xc5\xbce Egipcjanie zmuszali Izraelit\xc3\xb3w do ci\xc4\x99\xc5\xbckiej pracy, zw\xc5\x82aszcza przy wyrobie cegie\xc5\x82. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym motywem eposu s\xc4\x85 opisane w Biblii plagi egipskie, na przyk\xc5\x82ad gradobicie przedstawione w Ksi\xc4\x99dze osiemnastej._NEWLINE_Wa\xc5\xbcne miejsce zajmuj\xc4\x85 opisy tego, w jaki spos\xc3\xb3b Moj\xc5\xbcesz lub Aaron dokonuj\xc4\x85 cud\xc3\xb3w. Przyk\xc5\x82adem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 chwila, kiedy Aaron uderzeniem kostura w ziemi\xc4\x99 z py\xc5\x82u stwarza paso\xc5\xbcyty. Kulminacyjny moment stanowi przeprawa przez Morze Czerwone, kt\xc3\xb3re rozst\xc4\x99puje si\xc4\x99 przez Izraelitami.\n_START_SECTION_\nMiejsce w kulturze angielskiej\n_START_PARAGRAPH_\nWielka epika historyczna pozostaje w zwi\xc4\x85zku z aktualnymi sprawami okre\xc5\x9blonej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci. W przypadku Brytyjczyk\xc3\xb3w, jak to podkre\xc5\x9bla Przemys\xc5\x82aw Mroczkowski, odwo\xc5\x82ywanie si\xc4\x99 do tradycji biblijnej budowa\xc5\x82o mit bycia narodem wybranym w czasach nowo\xc5\xbcytnych na wz\xc3\xb3r Izraelit\xc3\xb3w w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci. Mroczkowski dodaje, \xc5\xbce takie my\xc5\x9blenie by\xc5\x82o niezwykle gro\xc5\xbane, poniewa\xc5\xbc mog\xc5\x82o prowadzi\xc4\x87 do nacjonalizmu. Trzeba doda\xc4\x87, \xc5\xbce w ewangelickiej kulturze anglosaskiej mocniej ni\xc5\xbc w katolicyzmie nawi\xc4\x85zywano do Starego Testamentu, czego wyrazem jest do dzisiaj nadawanie dzieciom imion patriarch\xc3\xb3w i prorok\xc3\xb3w, jak na przyk\xc5\x82ad Abraham (Abraham Lincoln), Dawid (David Bowie), Aaron (Aaron Spelling), czy Eliasz (Elijah Wood), jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Moj\xc5\xbcesz (John Moses Browning)."