b'\n_START_ARTICLE_\nOsiedle Nysa (K\xc5\x82odzko)\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie geograficzne\n_START_PARAGRAPH_\nOsiedle Nysa po\xc5\x82o\xc5\xbcone jest w centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci K\xc5\x82odzka, w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Wyspy Piasek. Graniczy na zachodzie za M\xc5\x82yn\xc3\xb3wk\xc4\x85 ze \xc5\x9ar\xc3\xb3dmie\xc5\x9bciem (dawne Przedmie\xc5\x9bcie Zielone), na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy z Przedmie\xc5\x9bciem Piasek, na wschodzie za Nys\xc4\x85 K\xc5\x82odzk\xc4\x85 z Przedmie\xc5\x9bciem Wygon, a na po\xc5\x82udniu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc za rzek\xc4\x85 z osiedlem Krzy\xc5\xbcna G\xc3\xb3ra. Od centrum miasta oddalone jest o ok. 0,4\xc2\xa0km.\n_START_SECTION_\nWarunki naturalne\n_START_PARAGRAPH_\nOsiedle po\xc5\x82o\xc5\xbcone jest na wysoko\xc5\x9bci 289\xe2\x80\x93294 m n.p.m. Najwi\xc4\x99ksze wzniesienia znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci osiedla, za\xc5\x9b jego wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 hipsometryczna stopniowo opada w kierunku wschodnim ku rzece Nysie K\xc5\x82odzkiej. We wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci osiedla znajduje si\xc4\x99 Park Przyja\xc5\xbani, a za nim wa\xc5\x82 przeciwpowodziowy, kt\xc3\xb3rego grzbiet stanowi promenad\xc4\x99 miejsk\xc4\x85. Jedynie zachodni obszar osiedla stanowi teren zabudowany.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nTeren, na kt\xc3\xb3rym stoi dzisiejsze osiedle, od dawnych czas\xc3\xb3w by\xc5\x82 zaro\xc5\x9bni\xc4\x99ty przez las. Sytuacja ta uleg\xc5\x82a zmianie w epoce \xc5\x9bredniowiecza, kiedy to oko\xc5\x82o 1250 roku do K\xc5\x82odzka zosta\xc5\x82 sprowadzony zakon franciszkan\xc3\xb3w przez ksi\xc4\x99cia wroc\xc5\x82awskiego W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Piastowicza. Otrzymali oni w posiadanie Wysp\xc4\x99 Piasek. Tym samym rozpocz\xc4\x99li oni proces zagospodarowywania tego terenu zgodnie z potrzebami gospodarki klasztornej, m.in. stopniowo wykarczowywano las, zak\xc5\x82adano sady, co zaj\xc4\x99\xc5\x82o zakonnikom kilka kolejnych stuleci i przerywane by\xc5\x82o wojnami oraz okresami niepokoj\xc3\xb3w._NEWLINE_W okresie nowo\xc5\xbcytnym wraz z rozwojem k\xc5\x82odzkich przedmie\xc5\x9b\xc4\x87 w rejonie dzisiejszej ulicy Malczewskiego zacz\xc4\x99\xc5\x82y powstawa\xc4\x87 pierwsze domy mieszkalne, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82y wobec siebie jak nale\xc5\xbcy przypuszcza\xc4\x87 w znacznym rozproszeniu i cz\xc4\x99sto ulega\xc5\x82y zniszczeniom podczas wojen, m.in. podczas wojny trzydziestoletniej (1630-1648) czy wojen \xc5\x9bl\xc4\x85skich (1740-1763)._NEWLINE_Wraz z wprowadzeniem w 1808 roku w Prusach ustawy o miastach obszar Wyspy Piaskowej znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w granicach miasta, jednak mimo tego wci\xc4\x85\xc5\xbc obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82y ograniczenia budowlane, co zwi\xc4\x85zane by\xc5\x82o z tym, i\xc5\xbc K\xc5\x82odzko posiada\xc5\x82o status miasta-twierdzy. W 1810 roku dokonano sekularyzacji d\xc3\xb3br klasztornych, w wyniku kt\xc3\xb3rych dobra franciszkan\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y przej\xc4\x99te przez pa\xc5\x84stwo. Po\xc5\x82udniowa cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Piasku znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w rekach wojska. W 1877 roku w\xc5\x82adze pa\xc5\x84stwowe ostatecznie znios\xc5\x82y status miasta-twierdzy w K\xc5\x82odzku i tym samym wyrazi\xc5\x82y zgod\xc4\x99 na swobodn\xc4\x85 zabudow\xc4\x99 dawnych przedmie\xc5\x9b\xc4\x87. W latach 1883-1886 na s\xc4\x85siednim brzegu M\xc5\x82yn\xc3\xb3wki zbudowano nowe koszary dla 38 Regimentu im. Feldmarsza\xc5\x82ka von Moltke, co mia\xc5\x82o znacz\xc4\x85ce znaczenie dla po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Wyspy Piaskowej, poniewa\xc5\xbc w jej po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci urz\xc4\x85dzono tzw. \xe2\x80\x9eHolzplan\xe2\x80\x9d, czyli plac \xc4\x87wiczeniowy dla \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. W po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci za\xc5\x9b zbudowano kolejny m\xc5\x82yn nad wodospadem. Pod koniec XIX wieku wraz z burzeniem bram i mur\xc3\xb3w obronnych zacz\xc4\x99to zak\xc5\x82ada\xc4\x87 nowe skwery i ziele\xc5\x84ce. Tak samo by\xc5\x82o w przypadku po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Piasku, gdzie za\xc5\x82o\xc5\xbcono promenad\xc4\x99 miejsk\xc4\x85. Z kolei w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci dzisiejszego osiedla w 1882 roku oddano do u\xc5\xbcytku targowisko na kt\xc3\xb3rym sprzedawano g\xc5\x82\xc3\xb3wnie byd\xc5\x82o (niem. Viehmarkt)._NEWLINE_Po przej\xc4\x99ciu K\xc5\x82odzka przez w\xc5\x82adze polskie w 1945 roku teren dawnego \xe2\x80\x9eHolzplanu\xe2\x80\x9d w\xc5\x82\xc4\x85czono w sk\xc5\x82ad pobliskiego parku, kt\xc3\xb3remu nadano nazw\xc4\x99 Parku Przyja\xc5\xbani. W jego centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 boisko pi\xc5\x82karskie, nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do powsta\xc5\x82ego w tym samym okresie klubu Nysa K\xc5\x82odzko. Prze\xc5\x82omem w dziejach tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 by\xc4\x87 lata 60. XX wieku, kiedy to podj\xc4\x99to decyzj\xc4\x99 o budowie w tym rejonie nowego osiedla mieszkaniowego, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 z kilku blok\xc3\xb3w z wielkiej p\xc5\x82yty, klatkowca wzd\xc5\x82u\xc5\xbc ulicy Malczewskiego oraz wie\xc5\xbcowca przy al. Dunikowskiego i pawilonu handlowego z restauracj\xc4\x85 \xe2\x80\x9eK\xc5\x82odzka R\xc3\xb3\xc5\xbca\xe2\x80\x9d przy ul. Ko\xc5\x9bciuszki. Jego budowa rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1960 roku, a zako\xc5\x84czy\xc5\x82a zasadniczo w 1965 roku._NEWLINE_Osiedle znacz\xc4\x85co ucierpia\xc5\x82o podczas powodzi tysi\xc4\x85clecia, jaka mia\xc5\x82a miejsce w nocy z 7 na 8 lipca 1997 roku na ziemi k\xc5\x82odzkiej. W jej wyniku woda przerwa\xc5\x82a wa\xc5\x82 przeciwpowodziowy w okolicach mostu dla pieszych ko\xc5\x82o jazu zalewaj\xc4\x85c ca\xc5\x82e osiedle. Poza tym zniszczeniu uleg\xc5\x82 most dla pieszych na Nysie K\xc5\x82odzkiej, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy osiedle z prawobrze\xc5\xbcn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 miasta, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 odbudowany rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej.\n_START_SECTION_\nNazewnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nOsiedle otrzyma\xc5\x82o swoj\xc4\x85 nazw\xc4\x99 od g\xc5\x82\xc3\xb3wnej rzeki przep\xc5\x82ywaj\xc4\x85cej przez K\xc5\x82odzko \xe2\x80\x93 Nysy K\xc5\x82odzkiej, kt\xc3\xb3ra w samym mie\xc5\x9bcie rozdziela si\xc4\x99, tworz\xc4\x85c w\xc5\x82a\xc5\x9bciw\xc4\x85 rzek\xc4\x99 p\xc5\x82yn\xc4\x85c\xc4\x85 na wschodzie i kana\xc5\x82 M\xc5\x82yn\xc3\xb3wk\xc4\x99, kt\xc3\xb3re jeszcze w centrum ponownie si\xc4\x99 ze sob\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85. Pomi\xc4\x99dzy nimi znajduje si\xc4\x99 Wyspa Piasek, na terenie kt\xc3\xb3rej wzniesiono wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne osiedle mieszkaniowe w po\xc5\x82udniowej jej cz\xc4\x99\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nAdministracja\n_START_PARAGRAPH_\nObszar obecnego osiedla od zawsze dzieli\xc5\x82 losy polityczno-administracyjne z K\xc5\x82odzkiem, zostaj\xc4\x85c do niego oficjalnie w\xc5\x82\xc4\x85czony na pocz\xc4\x85tku XIX wieku. Po zako\xc5\x84czeniu II wojny \xc5\x9bwiatowej znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w granicach Polski. Wszed\xc5\x82 jako cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 K\xc5\x82odzka w sk\xc5\x82ad wojew\xc3\xb3dztwa wroc\xc5\x82awskiego, powiatu k\xc5\x82odzkiego. Z kolei po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX wieku wszed\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad wojew\xc3\xb3dztwa wa\xc5\x82brzyskiego. W 1999 roku ponownie reaktywowano powiat k\xc5\x82odzki, kt\xc3\xb3ry wszed\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad wojew\xc3\xb3dztwa dolno\xc5\x9bl\xc4\x85skiego._NEWLINE_Na terenie K\xc5\x82odzka nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego te\xc5\xbc o wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci spraw decyduje samorz\xc4\x85d miejski, kt\xc3\xb3rego siedziba znajduje si\xc4\x99 na pl. Boles\xc5\x82awa Chrobrego, na Starym Mie\xc5\x9bcie. Mieszka\xc5\x84cy wybieraj\xc4\x85 do Rady Miasta siedmiu radnych co 4 lata, tworz\xc4\x85c okr\xc4\x99g wyborczy nr 1, wraz z ca\xc5\x82\xc4\x85 \xc5\x9brodkow\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 miasta, po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 na lewym brzegu Nysy K\xc5\x82odzkiej.\n_START_SECTION_\nEdukacja i kultura\n_START_PARAGRAPH_\nDzieci w wieku 7-13 lat pobieraj\xc4\x85 nauk\xc4\x99 w Szkole Podstawowej nr 6 im. Unii Europejskiej, mieszcz\xc4\x85cej przy ul. Bohater\xc3\xb3w Getta. Nast\xc4\x99pnie kontynuuj\xc4\x85 kszta\xc5\x82cenie w Gimnazjum nr 1 im. Adama Mickiewicza. Po jego uko\xc5\x84czeniu m\xc5\x82odzie\xc5\xbc w zdecydowanej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci kszta\xc5\x82ci si\xc4\x99 dalej w szko\xc5\x82ach \xc5\x9brednich po\xc5\x82o\xc5\xbconych w centrum miasta._NEWLINE_Na osiedlu Nysa swoj\xc4\x85 siedzib\xc4\x99 przy ul. Malczewskiego 1a ma lokalna telewizja ziemi k\xc5\x82odzkiej \xe2\x80\x93 Telewizja K\xc5\x82odzka.\n_START_SECTION_\nRekreacja\n_START_PARAGRAPH_\nOsiedle Nysa posiada bardzo wiele teren\xc3\xb3w zielonych. Znacz\xc4\x85c\xc4\x85 jego cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zajmuje Park Przyja\xc5\xbani, po\xc5\x82o\xc5\xbcony w jego wschodnie cz\xc4\x99\xc5\x9bci. Zosta\xc5\x82 on za\xc5\x82o\xc5\xbcony w trzeciej \xc4\x87wierci XIX wieku wraz z rozbi\xc3\xb3rk\xc4\x85 mur\xc3\xb3w i bram miejskich oraz rozbudow\xc4\x85 miasta w kierunku po\xc5\x82udniowym. Do zako\xc5\x84czenia II wojny \xc5\x9bwiatowej nosi\xc5\x82 on nazw\xc4\x99 Staedtlische Promenade. Po przej\xc4\x99ciu K\xc5\x82odzka przez Polak\xc3\xb3w w 1945 roku zosta\xc5\x82 on przemianowany na Park Zwyci\xc4\x99stwa, a nast\xc4\x99pnie na Park Przyja\xc5\xbani._NEWLINE_Wewn\xc4\x85trz osiedla znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 liczne ziele\xc5\x84ce oraz miejsca rekreacji dla dzieci i m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy w postaci boisk sportowych i placu zabaw oraz liczne \xc5\x82awki.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nOsiedle Nysa posiada w dostatecznie rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 w\xc5\x82asn\xc4\x85 infrastruktur\xc4\x99 handlow\xc4\x85, na co wp\xc5\x82yw ma po\xc5\x82o\xc5\xbcenie w centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta w pobli\xc5\xbcu osiedli, w kt\xc3\xb3rych zlokalizowane s\xc4\x85 wi\xc4\x99ksze markety. Dzia\xc5\x82a tu kilka prywatnych sklep\xc3\xb3w osiedlowych o charakterze spo\xc5\xbcywczo-monopolowym. Ponadto znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tutaj dwa puby i jedna restauracja (\xe2\x80\x9eBizancjum\xe2\x80\x9d) oraz drukarnia.\n_START_SECTION_\nTransport\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez osiedle nyskie przechodzi wy\xc5\x82\xc4\x85cznie kilka dr\xc3\xb3g, maj\xc4\x85cych charakter lokalny. Najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 z nich jest odcinek ulicy Ko\xc5\x9bciuszki na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy osiedla, kt\xc3\xb3ry administrowany jest przez w\xc5\x82adze powiatowe i stanowi wa\xc5\xbcn\xc4\x85 arteri\xc4\x99, stanowi\xc4\x85c\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 tras\xc4\x99 z zachodu na wsch\xc3\xb3d miasta (trasa W-Z). Drug\xc4\x85 co wa\xc5\xbcno\xc5\x9bci drog\xc4\x99 stanowi ul. Malczewskiego, administrowana przez w\xc5\x82adze miejskie. Stanowi ona alternatyw\xc4\x99 dla trasy W-Z i podczas jej zablokowania stanowi cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo jej objazd, np. podczas procesji Bo\xc5\xbcego Cia\xc5\x82a na wiosn\xc4\x99. Trzecia z ulic \xe2\x80\x93 al. Dunikowskiego ma wy\xc5\x82\xc4\x85cznie charakter wewn\xc4\x99trznej drogi osiedlowej.\n_START_SECTION_\nBezpiecze\xc5\x84stwo\n_START_PARAGRAPH_\nW zakresie ochrony przeciwpo\xc5\xbcarowej oraz innych miejscowych zagro\xc5\xbce\xc5\x84 \xe2\x80\x93 osiedle im. Morcinka podlega rejonowi dzia\xc5\x82ania Powiatowej Stra\xc5\xbcy Po\xc5\xbcarnej, mieszcz\xc4\x85cej si\xc4\x99 przy ul. Traugutta 7 oraz Komendzie Powiatowej Policji w K\xc5\x82odzku, kt\xc3\xb3ra ma tutaj swoja g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 siedzib\xc4\x99 przy pl. Chopina 2. Funkcj\xc4\x99 dzielnicowego pe\xc5\x82ni asp. Krzysztof Pinkiewicz (III Rejon S\xc5\x82u\xc5\xbcbowy).'