b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82w b\xc5\x82otny\n_START_SECTION_\nNa \xc5\x9bwiecie\n_START_PARAGRAPH_\nZasi\xc4\x99g obejmuje po\xc5\x82udniow\xc4\x85 i \xc5\x9brodkow\xc4\x85 Europ\xc4\x99, zachodni\xc4\x85 Azj\xc4\x99 i p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodni\xc4\x85 Afryk\xc4\x99. W Europie si\xc4\x99ga na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy po Francj\xc4\x99, Niemcy, Polsk\xc4\x99, \xc5\x81otw\xc4\x99. Introdukowany zosta\xc5\x82 do Wielkiej Brytanii i Belgii, prawdopodobnie te\xc5\xbc jako introdukowany wyst\xc4\x99puje w Danii. P\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 granic\xc4\x85 jego zasi\xc4\x99gu jest 50\xc2\xb0N. Na Krymie si\xc4\x99ga do 800 m n.p.m.\n_START_SECTION_\nW Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nDawniej spotykany na terenie ca\xc5\x82ej Polski, obecnie \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82w b\xc5\x82otny jest bardzo rzadki i wyst\xc4\x99puje wyspowo. Najwi\xc4\x99ksze ostoje tego gada to: Sobiborski Park Krajobrazowy \xe2\x80\x93 rezerwat przyrody \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82wiowe B\xc5\x82ota, Poleski Park Narodowy, Drawie\xc5\x84ski Park Narodowy, Park Narodowy \xe2\x80\x9eBory Tucholskie\xe2\x80\x9d, Kozienicki Park Krajobrazowy, Zaborski Park Krajobrazowy, Puszcza Augustowska, rezerwat przyrody Jezioro Or\xc5\x82owo Ma\xc5\x82e, Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka, Puszcza Rzepi\xc5\x84ska \xe2\x80\x93 Ilanka, okolica Chojnika w powiecie ostrowskim oraz okolice Szczecina, rezerwat przyrody \xe2\x80\x9eOstoja \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82wia B\xc5\x82otnego\xe2\x80\x9d gm. Osieczna ko\xc5\x82o Leszna i rezerwat Przyrody \xe2\x80\x9eBorowiec\xe2\x80\x9d gm. Przy\xc5\x82\xc4\x99k, a tak\xc5\xbce u uj\xc5\x9bcia rzeki Drw\xc4\x99cy do Wis\xc5\x82y (okolice Torunia). Nie uda\xc5\x82a si\xc4\x99 pr\xc3\xb3ba restytucji tego gada w Puszczy Kampinoskiej, podj\xc4\x99ta w 1956 r. przez prof. Augusta Dehnela.\n_START_SECTION_\nZagro\xc5\xbcenia i ochrona\n_START_PARAGRAPH_\nGatunek pod ochron\xc4\x85, bardzo rzadki. \xc5\x9acis\xc5\x82\xc4\x85 ochron\xc4\x85 zosta\xc5\x82 obj\xc4\x99ty w 1935 roku. Wpisany do Polskiej czerwonej ksi\xc4\x99gi zwierz\xc4\x85t z kategori\xc4\x85 zagro\xc5\xbcenia EN, czyli gatunek bardzo wysokiego ryzyka, zagro\xc5\xbcony wygini\xc4\x99ciem. Od momentu wst\xc4\x85pienia Polski do Unii Europejskiej \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82w b\xc5\x82otny podlega dyrektywie siedliskowej numer 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych rzadkich gatunk\xc3\xb3w oraz fauny i flory. Obowi\xc4\x85zuje te\xc5\xbc zakaz fotografowania, filmowania i obserwacji mog\xc4\x85cych powodowa\xc4\x87 p\xc5\x82oszenie lub niepokojenie._NEWLINE_\xc5\x9acis\xc5\x82a ochrona \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82wia w Polsce owocuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ochron\xc4\x85 miejsc jego wyst\xc4\x99powania (r\xc3\xb3\xc5\xbcne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a podaj\xc4\x85, \xc5\xbce oko\xc5\x82o 335 ostoi zasiedlaj\xc4\x85 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82wie). W \xc5\x9brodowiskach, w kt\xc3\xb3rych bytuje \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82w b\xc5\x82otny, spotka\xc4\x87 mo\xc5\xbcna takie rzadkie ro\xc5\x9bliny jak: wid\xc5\x82ak, rosiczka okr\xc4\x85g\xc5\x82olistna, p\xc5\x82ywacz i storczykowate oraz zwierz\xc4\x99ta: bocian czarny, strzebla b\xc5\x82otna i lin._NEWLINE_W celu zachowania populacji \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82wia b\xc5\x82otnego w Polsce stosuje si\xc4\x99 akcje ochrony miejsc z\xc5\x82o\xc5\xbcenia jaj oraz sztucznego wyl\xc4\x99gu tych gad\xc3\xb3w w tych latach, w kt\xc3\xb3rych lato jest zbyt kr\xc3\xb3tkie i zimne. Po podchowaniu (przez pierwsz\xc4\x85 zim\xc4\x99) s\xc4\x85 one wypuszczane do naturalnego \xc5\x9brodowiska (w 2004 r. w wojew\xc3\xb3dztwie lubuskim wypuszczono 150 ma\xc5\x82ych \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82wi b\xc5\x82otnych do rzeki Ilanki)._NEWLINE_W czerwonej ksi\xc4\x99dze IUCN wpisany w kategorii NT.\n_START_SECTION_\nTerminologia\n_START_PARAGRAPH_\nW niekt\xc3\xb3rych rejonach Polski \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82w ten nazywany jest \xc5\xbcelazn\xc4\x85 \xc5\xbcab\xc4\x85.'