b'\n_START_ARTICLE_\nWalter Eucken\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nWalter Eucken urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w Jenie, w rodzinie filozofa i pisarza Rudolfa Euckena oraz malarki Ireny Eucken. Jego bratem by\xc5\x82 chemik Arnold Eucken. Studiowa\xc5\x82 w Kolonii, Bonn i Jenie histori\xc4\x99, politologi\xc4\x99, ekonomi\xc4\x99 i prawo. Studia uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w 1913 pod kierunkiem Hermanna Schumachera, kt\xc3\xb3rego zosta\xc5\x82 asystentem na Uniwersytecie w Bonn kr\xc3\xb3tko przed wybuchem I wojny \xc5\x9bwiatowej. Jednocze\xc5\x9bnie zosta\xc5\x82 sekretarzem redakcji czasopisma Schmollers Jahrbuch. W 1920 o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z pisark\xc4\x85 Edith Erdsiek, z pochodzenia \xc5\xbbyd\xc3\xb3wk\xc4\x85 (urodzon\xc4\x85 w Smole\xc5\x84sku). W 1921 uzyska\xc5\x82 habilitacj\xc4\x99 na Uniwersytecie w Berlinie na podstawie pracy "Die Stickstoffversorgung der Welt", po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 zasobom i wykorzystaniu azotu. Od 1921 do 1925 pracowa\xc5\x82 w charakterze prywatnego docenta na Uniwersytecie w Berlinie. W 1925 otrzyma\xc5\x82 stanowisko profesora zwyczajnego w Tybindze. W 1927 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 na Uniwersytet Albrechta i Ludwika we Fryburgu Bryzgowijskim, na kt\xc3\xb3rym pracowa\xc5\x82 do \xc5\x9bmierci._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku 1930 wraz z Franzem B\xc3\xb6hmem i Hansem Grossmannem - Doerthem za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 tzw. szko\xc5\x82\xc4\x99 frybursk\xc4\x85 w ekonomii. Po tym jak w 1933 rektorem we Fryburgu zosta\xc5\x82 Martin Heidegger i wprowadzono tam porz\xc4\x85dki nazistowskie, Eucken przyj\xc4\x85\xc5\x82 stanowisko otwarte. Eucken, by\xc5\x82 - jak stwierdzi\xc5\x82 historyk Bernd Martin - w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie przeciwnikiem Martina Heideggera. Dosz\xc5\x82o do tego, \xc5\xbce ju\xc5\xbc w 1936 nazistowscy studenci za\xc5\xbc\xc4\x85dali usuni\xc4\x99cia a nawet zabicia Waltera Euckena i jego przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82. Z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 zagro\xc5\xbcona by\xc5\x82a jego \xc5\xbcona oraz jej rodzina z powodu \xc5\xbcydowskiego pochodzenia. Mimo to Eucken prowadzi\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady o wolno\xc5\x9bci my\xc5\x9blenia, zatytu\xc5\x82owane "Der Kampf der Wissenschaft" ("Wojna nauki"). Gestapo wielokrotnie go przes\xc5\x82uchiwa\xc5\x82o, ale nie zosta\xc5\x82 aresztowany. Za to w areszcie znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 troje jego przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 z "Kr\xc4\x99gu z Krzy\xc5\xbcowej". Byli to: ekonomi\xc5\x9bci Adolf Lampe i Constantin von Dietze, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc historyk Gerhard Ritter. Po upadku III Rzeszy Eucken odni\xc3\xb3s\xc5\x82 swoje w\xc5\x82asne prywatne zwyci\xc4\x99stwo. Jego koncepcje polityczno-gospodarcze zosta\xc5\x82y wykorzystane do budowy demokracji i zast\xc4\x85pienia gospodarki planowej. Eucken doradza\xc5\x82 okupacyjnym rz\xc4\x85dom francuskiemu i ameryka\xc5\x84skiemu oraz pierwszemu rz\xc4\x85dowi RFN._NEWLINE_Eucken zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 nie tylko ekonomi\xc4\x85. Interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce filozofi\xc4\x85 i histori\xc4\x85. Do os\xc3\xb3b, z kt\xc3\xb3rymi utrzymywa\xc5\x82 kontakty nale\xc5\xbceli naukowcy wielu dyscyplin oraz arty\xc5\x9bci, w tym Friedrich August von Hayek, Joseph Schumpeter, Werner Heisenberg, August Macke, Ernst Ludwig Kirchner, Max Reger, Hermann Staudinger. Gdy w 1947 jako pierwszy niemiecki naukowiec zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty do mi\xc4\x99dzynarodowego towarzystwa Mont Pelerin Society, nawi\xc4\x85za\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z Karlem Popperem. Du\xc5\xbce znaczenie mia\xc5\x82a przyja\xc5\xba\xc5\x84 z Edmundem Husserlem._NEWLINE_Eucken zmar\xc5\x82 w marcu 1950 w Londynie, kr\xc3\xb3tko po uko\xc5\x84czeniu "Grunds\xc3\xa4tze der Wirschaftspolitik" ("Podstaw polityki gospodarczej"). W stolicy Wielkiej Brytanii prowadzi\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas wyk\xc5\x82ady na London School of Economics pod tytu\xc5\x82em "This Unsuccessful Age" ("Ten bezowocny wiek").\n_START_SECTION_\nPraca naukowa\n_START_PARAGRAPH_\nW centrum rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 Euckena sta\xc5\x82o zagadnienie zwi\xc4\x85zku w\xc5\x82adzy, niewoli i n\xc4\x99dzy. Tak sformu\xc5\x82owanego problem okre\xc5\x9bla\xc5\x82 ramy ustroju gospodarczego, kt\xc3\xb3ry pozwala\xc5\x82by zar\xc3\xb3wno na maksymaln\xc4\x85 wolno\xc5\x9b\xc4\x87, jak i racjonalne kierowanie gospodark\xc4\x85. Eucken by\xc5\x82 przekonany, \xc5\xbce gospodarcza dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stwa powinna opiera\xc4\x87 si\xc4\x99 na kszta\xc5\x82towaniu porz\xc4\x85dku gospodarczego a nie na bezpo\xc5\x9brednim sterowaniu procesami gospodarczymi. Dzi\xc4\x99ki tym tezom Eucken zaliczany jest do propagator\xc3\xb3w ordoliberalizmu (kt\xc3\xb3ry uwa\xc5\xbcany by\xc5\x82 za niemieck\xc4\x85 odmian\xc4\x99 neoliberlizmu), a jednocze\xc5\x9bnie za duchowego ojca spo\xc5\x82ecznej gospodarki rynkowej._NEWLINE_Eucken opublikowa\xc5\x82 swoje najwa\xc5\xbcniejsze dzie\xc5\x82o "Grundlagen der Nationaloekonomie" ("Podstawy ekonomii politycznej") po raz pierwszy w 1939. Sformu\xc5\x82owa\xc5\x82 w nim swoj\xc4\x85 hipotez\xc4\x99 o wzajemnej zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci ustroj\xc3\xb3w gospodarczych i politycznych. Wed\xc5\x82ug niej gospodarka rynkowa warunkowa\xc5\x82a wolno\xc5\x9bciowe pa\xc5\x84stwo prawa. Za\xc5\x9b gospodarka centralnie kierowana, jak\xc4\x85 wprowadzili nazi\xc5\x9bci w III Rzeszy oraz komuni\xc5\x9bci najpierw w ZSRR a potem w Europie \xc5\x9arodkowo-Wschodniej, koniecznie potrzebuje dyktatury, kt\xc3\xb3ra najpierw j\xc4\x85 wprowadzi a potem b\xc4\x99dzie przemoc\xc4\x85 utrzymywa\xc4\x87. W przeciwnym razie gospodarka niedoboru upada._NEWLINE_Do kanonu podr\xc4\x99cznikowego nale\xc5\xbcy dzi\xc5\x9b euckenowskie rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie nowo\xc5\xbcytnych ustroj\xc3\xb3w gospodarczych na gospodarki centralnie kierowane oraz gospodarki rynkowe. Kryterium rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia tych dw\xc3\xb3ch formacji gospodarczych nie by\xc5\x82a - dla Euckena - aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stwa, lecz rozk\xc5\x82ad w\xc5\x82adzy gospodarczej. Dlatego dla Euckena przeciwie\xc5\x84stwem gospodarki centralnie sterowanej (w kt\xc3\xb3rej polityczne kierownictwo dysponuje najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x85 a jednostki s\xc4\x85 jej ca\xc5\x82kowicie pozbawione) by\xc5\x82a nie tyle gospodarka wolnorynkowa zgodna z zasadami leseferyzmu, lecz raczej gospodarka, w kt\xc3\xb3rej wyst\xc4\x99puje pe\xc5\x82na konkurencja. Taka, gdzie nikt nie dysponuje w\xc5\x82adz\xc4\x85 ekonomicznego kierowania innymi. Mi\xc4\x99dzy tymi dwoma biegunami istnieje inny ustr\xc3\xb3j gospodarczy: tzw. "vermachtete Marktwirtschaft". W tym przypadku poszczeg\xc3\xb3lne grupy nacisku ("grupy w\xc5\x82adzy" - Machtgruppen) mog\xc4\x85, poprzez polityk\xc4\x99 cenow\xc4\x85 albo lobbing, wkracza\xc4\x87 w ekonomiczn\xc4\x85 wolno\xc5\x9b\xc4\x87 innych uczestnik\xc3\xb3w rynku._NEWLINE_Co wi\xc4\x99cej, zdaniem Euckena zasady leseferyzmu, czyli gospodarki pozostawionej samej sobie, prowadz\xc4\x85 stopniowo i nieuchronnie do gospodarki kierowanej przez grupy nacisku. Eucken wyja\xc5\x9bnia\xc5\x82 to w przedmowie do pierwszego tomu rocznika "ORDO":_NEWLINE_Mniej czy wi\xc4\x99cej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwa - to pytanie w istocie pomijamy. Chodzi nie o problem ilo\xc5\x9bciowy, lecz jako\xc5\x9bciowy. Pa\xc5\x84stwo nie powinno ani usi\xc5\x82owa\xc4\x87 sterowa\xc4\x87 procesami gospodarczymi, ani pozostawia\xc4\x87 gospodark\xc4\x99 sam\xc4\x85 sobie. Pa\xc5\x84stwowe planowanie formy - tak; pa\xc5\x84stwowe planowanie i kierowanie procesami gospodarczymi - nie. Rozpoznanie r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy mi\xc4\x99dzy form\xc4\x85 a procesem i odpowiednie do tego post\xc4\x99powanie, to jest istotne. Tylko w\xc3\xb3wczas mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 osi\xc4\x85gni\xc4\x99ty cel, w kt\xc3\xb3rym nie pewna niewielka mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87, lecz wszyscy obywatele b\xc4\x99d\xc4\x85 mogli kierowa\xc4\x87 mechanizmem cen w gospodarce. Jednym ustrojem gospodarczym, w kt\xc3\xb3rym jest to mo\xc5\xbcliwe, jest gospodarka pe\xc5\x82nej konkurencji. Jest ona tylko wtedy mo\xc5\xbcliwa do zrealizowania, gdy wszyscy uczestnicy rynku otrzymaj\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 zmieniania regu\xc5\x82 gry na rynku. Pa\xc5\x84stwo musi dlatego - poprzez odpowiednie ramy prawne - utrzymywa\xc4\x87 form\xc4\x99 rynku (tj. regu\xc5\x82y gry, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rych mo\xc5\xbcna gospodarowa\xc4\x87).'