b'\n_START_ARTICLE_\nStatus Quo (Ziemia \xc5\x9awi\xc4\x99ta)\n_START_SECTION_\nHistoria stosunk\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy wyznaniami\n_START_PARAGRAPH_\nFranciszkanie, po przerwie, wr\xc3\xb3cili na sta\xc5\x82e do Jerozolimy w 1335 roku i sukcesywnie zdobywali coraz wi\xc4\x99cej praw w\xc5\x82asno\xc5\x9bci do miejsc uwa\xc5\xbcanych przez chrze\xc5\x9bcijan za \xc5\x9bwi\xc4\x99te. W okresie od 1516 do 1629 roku byli w posiadaniu wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci tych miejsc. Po wej\xc5\x9bciu do Konstantynopola w 1453 roku Mehmed II Zdobywca og\xc5\x82osi\xc5\x82, \xc5\xbce prawos\xc5\x82awny (grecki) patriarcha Konstantynopola b\xc4\x99dzie sprawowa\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 cywiln\xc4\x85 i religijn\xc4\x85 nad wszystkimi chrze\xc5\x9bcijanami \xc5\xbcyj\xc4\x85cymi w jego imperium. Po dokonaniu przez Turk\xc3\xb3w podboju Palestyny \xe2\x80\x8b\xe2\x80\x8bw 1516 w\xc5\x82adza ta obj\xc4\x99\xc5\x82a prawos\xc5\x82awnych chrze\xc5\x9bcijan w Ziemi \xc5\x9awi\xc4\x99tej. Od tego czasu wsp\xc3\xb3lnota grecka cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 zdecydowanie wi\xc4\x99kszymi prawami do miejsc \xc5\x9bwi\xc4\x99tych, co wynika\xc5\x82o z ich wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w u w\xc5\x82adc\xc3\xb3w Imperium Osma\xc5\x84skiego, sprawuj\xc4\x85cych w\xc3\xb3wczas w\xc5\x82adz\xc4\x99 nad Palestyn\xc4\x85. Na przestrzeni wiek\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy przedstawicielami r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wyzna\xc5\x84 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich w Ziemi \xc5\x9awi\xc4\x99tej naros\xc5\x82o wiele spor\xc3\xb3w o dost\xc4\x99p i prawa do sanktuari\xc3\xb3w. Od 1634 prawos\xc5\x82awnymi patriarchami Jerozolimy byli wy\xc5\x82\xc4\x85cznie biskupi pochodzenia greckiego. Wa\xc5\x9bnie osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y apogeum w XVII i XVIII wieku._NEWLINE_W 1757 su\xc5\x82tan Osman III wyda\xc5\x82 firman przyznaj\xc4\x85cy opiek\xc4\x99 nad bazylik\xc4\x85 Grobu \xc5\x9awi\xc4\x99tego, Grobem Marii Panny i bazylik\xc4\x85 Bo\xc5\xbcego Narodzenia zdominowanemu przez Grek\xc3\xb3w patriarchatowi Jerozolimy. Po po\xc5\xbcarze bazyliki Grobu \xc5\x9awi\xc4\x99tego w 1808 roku naprawami i przebudow\xc4\x85 kierowali ju\xc5\xbc prawos\xc5\x82awni, co przypiecz\xc4\x99towa\xc5\x82o ich dominacj\xc4\x99. W XIX wieku sprawa zwierzchno\xc5\x9bci nad sanktuariami w Ziemi \xc5\x9awi\xc4\x99tej zacz\xc4\x99\xc5\x82a przeradza\xc4\x87 si\xc4\x99 w sp\xc3\xb3r polityczny, w kt\xc3\xb3rym oponentami by\xc5\x82a opowiadaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 za prawami Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x82aci\xc5\x84skiego Francja i optuj\xc4\x85ca na rzecz prawos\xc5\x82awnych Rosja. Od 1829 sta\xc5\x82y udzia\xc5\x82 w dost\xc4\x99pie do bazyliki Grobu \xc5\x9awi\xc4\x99tego uzyska\xc5\x82 Apostolski Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Ormia\xc5\x84ski. W po\xc5\x82owie XIX wieku nast\xc4\x85pi\xc5\x82a eskalacja sporu. Cesarz Napoleonowi III Bonaparte wywiera\xc5\x82 coraz silniejsz\xc4\x85 presj\xc4\x99 na osma\xc5\x84skiego su\xc5\x82tana, by ten przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 r\xc3\xb3wnowag\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy wyznaniami sprzed 1757 a Rosja grozi\xc5\x82a su\xc5\x82tanowi inwazj\xc4\x85. W latach 1852 i 1853 su\xc5\x82tan Abd\xc3\xbclmecid I wyda\xc5\x82 dwa kolejne firmany, kt\xc3\xb3re zapewnia\xc5\x82y utrzymanie niezmienionego stanu rzeczy w zakresie w\xc5\x82asno\xc5\x9bci i praw posiadanych przez ka\xc5\xbcde z wyzna\xc5\x84 w poszczeg\xc3\xb3lnych sanktuariach, sposobu i warunk\xc3\xb3w wype\xc5\x82niania obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w i liturgii. Statu Quo nie jest wi\xc4\x99c swobodn\xc4\x85 umow\xc4\x85 mi\xc4\x99dzy stronami, kt\xc3\xb3rych dotyczy. Jest raczej konsekwencj\xc4\x85 pr\xc3\xb3by ratowania Imperium Osma\xc5\x84skiego przed presj\xc4\x85 polityczn\xc4\x85 zewn\xc4\x99trznych mocarstw. Muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skie pochodzenie regulacji sprawia jednak, \xc5\xbce s\xc4\x85 traktowane jako wakf, fundacja o charakterze religijnym. Muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skie konotacje komplikowa\xc5\x82y i tak trudn\xc4\x85 sytuacj\xc4\x99. Zgodnie z prawem szariatu fakt w\xc5\x82asno\xc5\x9bci dachu budowli implikowa\xc5\x82 prawa do powierzchni kt\xc3\xb3ra si\xc4\x99 pod nim znajduje. Podobnie ka\xc5\xbcda inwestycja finansowa w substancj\xc4\x99 budynku dawa\xc5\x82a podstaw\xc4\x99 do roszczenia sobie praw do budowli. _NEWLINE_W XIX wieku przedstawiciele poszczeg\xc3\xb3lnych wyzna\xc5\x84 wydali wsp\xc3\xb3lne oficjalne o\xc5\x9bwiadczenie, w kt\xc3\xb3rym okre\xc5\x9blono zasad\xc4\x99 niezmiennego stanu rzeczy w zakresie praw w\xc5\x82asno\xc5\x9bci miejsc \xc5\x9bwi\xc4\x99tych, w tym przestrzeni wewn\xc4\x85trz \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84, czas\xc3\xb3w i zakres\xc3\xb3w sprawowania liturgii. Okresy, w kt\xc3\xb3rych dane wyznanie mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 zapewniony szczeg\xc3\xb3lny dost\xc4\x99p do poszczeg\xc3\xb3lnych przestrzeni bazyliki Grobu \xc5\x9awi\xc4\x99tego, Grobu Marii Panny czy bazyliki Bo\xc5\xbcego Narodzenia, s\xc4\x85 dopasowane do kalendarza liturgicznego danego wyznania religii. Zasada reguluje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc organizowanie uroczystych liturgii, modlitw, procesji, b\xc5\x82ogos\xc5\x82awie\xc5\x84stw czy u\xc5\xbcywanie kadzid\xc5\x82a. Na zmian\xc4\x99 sytuacji nie wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 nawet rozpad Imperium Osma\xc5\x84skiego, powierzenie po zako\xc5\x84czeniu pierwszej wojny \xc5\x9bwiatowej mandatu Palestyny Wielkiej Brytanii, czy proklamowanie niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci przez pa\xc5\x84stwo Izrael w maju 1948 roku. _NEWLINE_Pod koniec II wojny \xc5\x9bwiatowej, po przej\xc4\x99ciu formalnej w\xc5\x82adzy nad Palestyn\xc4\x85 przez Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x99, planowano zbadanie ca\xc5\x82o\xc5\x9bci spraw spornych i roszcze\xc5\x84 dotycz\xc4\x85cych miejsc \xc5\x9bwi\xc4\x99tych. Mandat Palestyny dopuszcza\xc5\x82 nowe regulacje, jednak uzale\xc5\xbcnia\xc5\x82 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 ich wprowadzania (art.14) od powo\xc5\x82ania specjalnej komisji, kt\xc3\xb3rej sk\xc5\x82ad zatwierdza rada Ligi Narod\xc3\xb3w. Sk\xc5\x82adane w tej sprawie wnioski nie zosta\xc5\x82y jednak przyj\xc4\x99te, wi\xc4\x99c komisja nie zosta\xc5\x82a nigdy powo\xc5\x82ana. _NEWLINE_W 1929 roku by\xc5\x82y oficer brytyjski, urz\xc4\x99dnik s\xc5\x82u\xc5\xbcby cywilnej Palestyny Lionel George Archer Cust opublikowa\xc5\x82 opracowanie \xe2\x80\x9eThe Status Quo in the Holy Places\xe2\x80\x9d. Publikacja mia\xc5\x82a status nieoficjalnego podr\xc4\x99cznika dla urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry na co dzie\xc5\x84 stykali si\xc4\x99 z problemami dotycz\xc4\x85cymi spor\xc3\xb3w w sprawach miejsc \xc5\x9bwi\xc4\x99tych. Uzupe\xc5\x82nienie szczeg\xc3\xb3\xc5\x82\xc3\xb3w dotycz\xc4\x85cych stosowania zasad w odniesieniu do wsp\xc3\xb3\xc5\x82istnienia wyzna\xc5\x84 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich w bazylice Narodzenia Pa\xc5\x84skiego w Betlejem opracowa\xc5\x82 w formie aneksu urz\xc4\x99dnik \xc3\xb3wczesnego poddystryktu Betlejem Abdullah Effendi Kardus._NEWLINE_Po zrzeczeniu si\xc4\x99 w 1947 przez Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x99 roli mediatora w Palestynie, Specjalna Komisja Narod\xc3\xb3w Zjednoczonych do sprawy Palestyny zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a si\xc4\x99 do g\xc5\x82\xc3\xb3w instytucji religijnych na terenie Palestyny by przedstawili swoje stanowiska na temat ich sytuacji, roszcze\xc5\x84 i praw do miejsc \xc5\x9bwi\xc4\x99tych. Przedstawiciele Ormian, prawos\xc5\x82awia oraz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a koptyjskiego opowiedzieli si\xc4\x99 za utrzymaniem obecnego stanu rzeczy. Regu\xc5\x82y Statu Quo obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85 do dnia dzisiejszego.\n_START_SECTION_\nStan obecny\n_START_PARAGRAPH_\nW bazylice Grobu \xc5\x9awi\xc4\x99tego swoje siedziby maj\xc4\x85 przedstawiciele trzech wyzna\xc5\x84: prawos\xc5\x82awnego patriarchatu Jerozolimy (nadal zdominowanego przez Grek\xc3\xb3w), Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x82aci\xc5\x84skiego reprezentowanego przez Zakon Braci Mniejszych (franciszkanie) oraz Apostolskiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Ormia\xc5\x84skiego i oni mog\xc4\x85 pe\xc5\x82ni\xc4\x87 na zmiany funkcje liturgiczne. W najwi\xc4\x99ksze \xc5\x9bwi\xc4\x99ta przestrze\xc5\x84 bazyliki jest udost\xc4\x99pniana dla liturgii Syryjskiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Ortodoksyjnego i Etiopskiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Ortodoksyjnego. Koptyjski Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Ortodoksyjny ma prawa tylko do kilku pomieszcze\xc5\x84 i w wybrane dni mo\xc5\xbce sprawowa\xc4\x87 liturgie we w\xc5\x82asnej kaplicy znajduj\xc4\x85cej si\xc4\x99 na ty\xc5\x82ach kaplicy Grobu.\n_START_SECTION_\nDrabina na gzymsie\n_START_PARAGRAPH_\nOsobliwo\xc5\x9bci\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra dobrze obrazuje skrupulatno\xc5\x9b\xc4\x87, z jak\xc4\x85 strony odnosz\xc4\x85 si\xc4\x99 do najdrobniejszych szczeg\xc3\xb3\xc5\x82\xc3\xb3w sytuacji zatwierdzonej firmanami, a zarazem dokumentuje poziom groteski, jaki towarzyszy relacjom mi\xc4\x99dzy wsp\xc3\xb3lnotami chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skimi w Ziemi \xc5\x9awi\xc4\x99tej, jest drewniana drabina, kt\xc3\xb3ra stoi na gzymsie, oparta o okno zachodniej elewacji bazyliki Grobu \xc5\x9awi\xc4\x99tego. Drabina nie pe\xc5\x82ni \xc5\xbcadnej szczeg\xc3\xb3lnej funkcji i nikt nie potrafi odpowiedzie\xc4\x87 na pytanie, kto i kiedy j\xc4\x85 tam ustawi\xc5\x82. Istnieje kilka hipotez dotycz\xc4\x85cych okoliczno\xc5\x9bci pojawienia si\xc4\x99 drabiny w tym miejscu. Jedna z nich m\xc3\xb3wi, \xc5\xbce zosta\xc5\x82a tam ustawiona przez robotnika podczas prac remontowych albo podczas mycia okien. Wed\xc5\x82ug kolejnej by\xc5\x82a wykorzystywana do dostarczania \xc5\xbcywno\xc5\x9bci ormia\xc5\x84skim mnichom zamkni\xc4\x99tym w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni przez Turk\xc3\xb3w. W innej pozwala\xc5\x82a Ormianom na korzystanie z gzymsu jak z balkonu, by zaoszcz\xc4\x99dzi\xc4\x87 pieni\xc4\x85dze, kt\xc3\xb3re mieli pobiera\xc4\x87 Turcy w wej\xc5\x9bciu do bazyliki. Wiadomo natomiast, \xc5\xbce drabina stoi w tym miejscu ju\xc5\xbc od dawna \xe2\x80\x93 jest widoczna na wielu zdj\xc4\x99ciach i rysunkach przedstawiaj\xc4\x85cych zachodni\xc4\x85 elewacj\xc4\x99 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni m.in. na litografii z 1842 roku, na szkicach elewacji bazyliki z 1819 roku, a nawet na rycinie z 1728 roku. Po wydaniu przez su\xc5\x82tana firmanu sankcjonuj\xc4\x85cego \xe2\x80\x9eniezmieniony stan rzeczy\xe2\x80\x9d w bazylice, uznano, \xc5\xbce nie mo\xc5\xbcna jej przestawi\xc4\x87. Okno, gzyms i drabina s\xc4\x85 we w\xc5\x82adaniu wsp\xc3\xb3lnoty ormia\xc5\x84skiej. Najprawdopodobniej w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci drabina by\xc5\x82a co najmniej raz wymieniana na nowsz\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nKlucze do bramy\n_START_PARAGRAPH_\nInnym znanym zapisem w Status Quo jest spos\xc3\xb3b i okoliczno\xc5\x9bci codziennego otwierania i zamykania drzwi bazyliki. Prawo wy\xc5\x82\xc4\x85cznego posiadania kluczy i korzystania z nich nale\xc5\xbcy do dw\xc3\xb3ch rodzin muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skich: Judeh i Nuseibeh. T\xc4\x99 szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 funkcj\xc4\x99 klucznik\xc3\xb3w chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej bazyliki powierzy\xc5\x82 ich przodkom w 1246 roku As-Salih Ajjub, su\xc5\x82tan z dynastii Ajjubid\xc3\xb3w. Codzienne ceremonie s\xc4\x85 szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owo uregulowane i drzwi mog\xc4\x85 by\xc4\x87 obs\xc5\x82ugiwane na trzy okre\xc5\x9blone sposoby. Wersja podstawowa zak\xc5\x82ada, \xc5\xbce zakrystianin (sexton) wyznaczony z grona trzech os\xc3\xb3b pe\xc5\x82ni\xc4\x85cych t\xc4\x99 funkcj\xc4\x99, uchyla tylko jedno skrzyd\xc5\x82o. Wariant drugi pozwala na otworzenie obu skrzyde\xc5\x82 \xe2\x80\x93 lewego przez sextona, a prawego przez klucznika. Trzeci, uroczysty spos\xc3\xb3b jest stosowany w dni \xc5\x9bwi\xc4\x85teczne, mi\xc4\x99dzy innymi w soboty wielkiego postu. Rytua\xc5\x82 otwierania bazyliki rozpoczyna si\xc4\x99 o dok\xc5\x82adnie wyznaczonych godzinach. Zakrystianie zbieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 wewn\xc4\x85trz bazyliki przy bramie. Mieszkaj\xc4\x85cy poza bazylik\xc4\x85 klucznik przychodzi na okre\xc5\x9blon\xc4\x85 godzin\xc4\x99. Po otworzeniu przez klucznika ma\xc5\x82ego okienka w skrzydle bramy zakrystianie wysuwaj\xc4\x85 na zewn\xc4\x85trz drabin\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra zostaje oparta o bram\xc4\x99 i s\xc5\x82u\xc5\xbcy klucznikowi do si\xc4\x99gni\xc4\x99cia do g\xc3\xb3rnego skobla. Operacja zamykania przebiega w odwrotnej kolejno\xc5\x9bci. Wszystkie czynno\xc5\x9bci odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 wed\xc5\x82ug tradycyjnej, sta\xc5\x82ej procedury. Za ka\xc5\xbcdorazowe otwieranie i zamykanie bramy klucznik otrzymuje wynagrodzenie.'