b'\n_START_ARTICLE_\nElsa Morante\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w Rzymie 18 sierpnia 1912 roku. Tam te\xc5\xbc, w dzielnicy Testaccio, sp\xc4\x99dzi\xc5\x82a dzieci\xc5\x84stwo. Jej matk\xc4\x85 naturaln\xc4\x85 by\xc5\x82a \xc5\xbcydowska nauczycielka Irma Poggibonsi z Modeny, ojcem urz\xc4\x99dnik pocztowy Francesco Lo Monaco. Jednak tu\xc5\xbc po urodzeniu dziecku zosta\xc5\x82o nadane nazwisko prawowitego m\xc4\x99\xc5\xbca matki, Augusta Morante, dozorcy w zak\xc5\x82adzie poprawczym. Morante uzna\xc5\x82 dziewczynk\xc4\x99 za w\xc5\x82asne dziecko i podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jej wychowania. W jego domu Elsa dorasta\xc5\x82a, wraz z tr\xc3\xb3jk\xc4\x85 m\xc5\x82odszego rodze\xc5\x84stwa: Aldem, Marcellem (p\xc3\xb3\xc5\xbaniej r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pisarzem, zmar\xc5\x82ym w 2005 roku) i Mari\xc4\x85._NEWLINE_Ju\xc5\xbc jako m\xc5\x82oda dziewczyna Elsa zacz\xc4\x99\xc5\x82a pisa\xc4\x87 bajki dla dzieci, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kr\xc3\xb3tkie wiersze i opowiadania, kt\xc3\xb3re pocz\xc4\x85wszy od 1933 roku by\xc5\x82y publikowane, za rad\xc4\x85 i wsparciem krytyka Franceska Bruna, kt\xc3\xb3ry zamieszcza\xc5\x82 je w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych czasopismach, przede wszystkim w \xe2\x80\x9eOggi\xe2\x80\x9d, ale tak\xc5\xbce m.in. w \xe2\x80\x9eCorriere dei piccoli\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eMeridiano di Roma\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eI diritti della scuola\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pierwsz\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x85 Morante by\xc5\x82 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie zbi\xc3\xb3r m\xc5\x82odzie\xc5\x84czych opowiada\xc5\x84 wydany w 1941 roku przez wydawnictwo Garzanti pod tytu\xc5\x82em Il gioco secreto. W nast\xc4\x99pnym roku ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 jej ksi\xc4\x85\xc5\xbcka dla dzieci Le bellissime avventure di Cater\xc3\xac dalla trecciolina, przez ni\xc4\x85 ilustrowana. W 1959 r. ksi\xc4\x85\xc5\xbcka ta zosta\xc5\x82a ponownie wydana pod nowym tytu\xc5\x82em Le straordinarie avventure di Caterina._NEWLINE_W 1936 roku Elsa pozna\xc5\x82a pisarza Alberta Moravi\xc4\x99, z kt\xc3\xb3rym wzi\xc4\x99\xc5\x82a \xc5\x9blub 14 kwietnia 1941 roku. Znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w \xc5\x9brodowisku najwa\xc5\xbcniejszych postaci w\xc5\x82oskiej literatury i kultury, takich jak Pier Paolo Pasolini (zagra\xc5\x82a w jego filmie \xe2\x80\x9eAccattone\xe2\x80\x9d, wsp\xc3\xb3lnie podr\xc3\xb3\xc5\xbcowali do Indii), Umberto Saba, Attilio Bertolucci, Giorgio Bassani, Sandro Penna czy Enzo Siciliano. Przyja\xc5\xbani\xc5\x82a si\xc4\x99 z Leonor Fini oraz Konstantym Jele\xc5\x84skim._NEWLINE_Pod koniec drugiej wojny \xc5\x9bwiatowej Morante i Moravia opuszczaj\xc4\x85 Rzym w obawie przed represjami nazist\xc3\xb3w i zamieszkuj\xc4\x85 w Fondi, w prowincji Latina. Ten region stanie si\xc4\x99 potem miejscem wydarze\xc5\x84 powie\xc5\x9bci obojga pisarzy (dla Moravii b\xc4\x99dzie to powie\xc5\x9b\xc4\x87 Matka i c\xc3\xb3rka, dla Morante La storia). W tym czasie Elsa Morante zajmuje si\xc4\x99 t\xc5\x82umaczeniem dziennika Katherine Mansfield (\xe2\x80\x9eScrapbook\xe2\x80\x9d), co nie pozostanie bez wp\xc5\x82ywu na jej w\xc5\x82asn\xc4\x85 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87. Po wojnie Morante i Moravia poznaj\xc4\x85 t\xc5\x82umacza Williama Weavera, kt\xc3\xb3ry umo\xc5\xbcliwi im sukces na rynku ameryka\xc5\x84skim._NEWLINE_Pierwsz\xc4\x85 powie\xc5\x9bci\xc4\x85 Morante by\xc5\x82a Menzogna e sortilegio (K\xc5\x82amstwo i czary) wydana przez Einaudi w 1948 roku (polskie wydanie 1968). Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka zdoby\xc5\x82a nagrod\xc4\x99 Viareggio, a w 1951 roku ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 w USA pod tytu\xc5\x82em House of Liars (przek\xc5\x82ad Adrienne Foulke i Andrew Chiappe)._NEWLINE_Kolejna powie\xc5\x9b\xc4\x87 L\xe2\x80\x99isola di Arturo (Wyspa Artura) ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1957 roku (polskie wydanie: 1960), zyskuj\xc4\x85c uznanie krytyki i zdobywaj\xc4\x85c presti\xc5\xbcow\xc4\x85 Premio Strega. Na jej podstawie Damiano Damiani wyre\xc5\xbcyserowa\xc5\x82 film pod tym samym tytu\xc5\x82em._NEWLINE_W latach sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych pisarka publikuje niewiele, jest niezadowolona z efekt\xc3\xb3w swej pracy, wiele z nich niszczy. Publikuje jedynie zbi\xc3\xb3r opowiada\xc5\x84 \xe2\x80\x9eLo scialle andaluso\xe2\x80\x9d (1963) oraz dwa tomiki poezji: \xe2\x80\x9eAlibi\xe2\x80\x9d (1958) i \xe2\x80\x9eIl mondo salvato dai ragazzini e altri poemi\xe2\x80\x9d (1968). W 1961 roku rozstaje si\xc4\x99 z Moravi\xc4\x85._NEWLINE_W tym czasie nawi\xc4\x85zuje te\xc5\xbc znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 z Luchinem Viscontim, malarzem ameryka\xc5\x84skim Billem Morrowem, krytykiem Cesarem Garbolim i aktorem Carlem Cecchim. Dwaj ostatni b\xc4\x99d\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej redaktorami jej \xe2\x80\x9eDzie\xc5\x82 wszystkich\xe2\x80\x9d w wydawnictwie Mondadori. Pracuje te\xc5\xbc nad powie\xc5\x9bci\xc4\x85 Senza i conforti della religione, kt\xc3\xb3ra nigdy si\xc4\x99 nie uka\xc5\xbce._NEWLINE_Kolejna powie\xc5\x9b\xc4\x87 Morante wychodzi w 1974 roku. Jest to La Storia, kt\xc3\xb3rej akcja rozgrywa si\xc4\x99 w Rzymie podczas drugiej wojny \xc5\x9bwiatowej. Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka zdobywa \xc5\x9bwiatowy rozg\xc5\x82os (przet\xc5\x82umaczona na angielski przez Williama Weavera), ale jest te\xc5\xbc zapiekle krytykowana. Na jej podstawie Luigi Comencini stworzy\xc5\x82 scenariusz filmu telewizyjnego, w kt\xc3\xb3rym g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 rol\xc4\x99 zagra\xc5\x82a Claudia Cardinale._NEWLINE_Ostatni\xc4\x85 powie\xc5\x9bci\xc4\x85 Morante by\xc5\x82o Aracoeli (1982), r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc prze\xc5\x82o\xc5\xbcona na angielski przez Weavera. W 1983 roku pisarka zachorowa\xc5\x82a (komplikacje po z\xc5\x82amaniu ko\xc5\x9bci udowej) i pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82a odebra\xc4\x87 sobie \xc5\xbcycie. W 1984 roku otrzyma\xc5\x82a francusk\xc4\x85 nagrod\xc4\x99 Prix M\xc3\xa9dicis za Aracoeli. W nast\xc4\x99pnym roku, 25 listopada 1985, zmar\xc5\x82a na zawa\xc5\x82 serca._NEWLINE_Po\xc5\x9bmiertnie ukaza\xc5\x82y si\xc4\x99 wspomniane ju\xc5\xbc \xe2\x80\x9eDzie\xc5\x82a\xe2\x80\x9d (pod red. Garboliego i Cecchiego), a tak\xc5\xbce zbiory opowiada\xc5\x84 Racconti dimenticati pod red. Irene Babboni i Carla Cecchiego oraz Aneddoti infantili (wyb\xc3\xb3r tekst\xc3\xb3w opublikowanych w Oggi w latach 1939-40).'