b'\n_START_ARTICLE_\nVoodoo\n_START_SECTION_\nCiekawostki\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x9br\xc3\xb3d wyznawc\xc3\xb3w voodoo wyst\xc4\x99puje te\xc5\xbc przekonanie, \xc5\xbce dzi\xc4\x99ki magii mo\xc5\xbcna o\xc5\xbcywi\xc4\x87 cia\xc5\x82o zmar\xc5\x82ego i spowodowa\xc4\x87, i\xc5\xbc b\xc4\x99dzie ono np. pracowa\xc4\x87 na polu jako pewnego rodzaju organiczny automat \xe2\x80\x93 zombie. Dana osoba staje si\xc4\x99 takim zombie wskutek zatrucia szczeg\xc3\xb3lnym rodzajem trucizny, przygotowanej przez bokora (czarownika). Nie jest to jednak element kultu, ale sk\xc5\x82adnik wierze\xc5\x84 ludowych, kt\xc3\xb3ry nie ma \xc5\xbcadnego zwi\xc4\x85zku z w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym oddawaniem czci. Trucizna, zwana przez wyznawc\xc3\xb3w voodoo "proszek zombie", zawiera g\xc5\x82\xc3\xb3wnie tetrodotoksyn\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra "zabija cz\xc5\x82owieka" (w przypadku zatrucia dzia\xc5\x82a tylko m\xc3\xb3zg) i mo\xc5\xbcna stwierdzi\xc4\x87 akt zgonu (po czasie toksyna przestaje dzia\xc5\x82a\xc4\x87). Proszek zawiera tak\xc5\xbce substancj\xc4\x99 botaniczn\xc4\x85 "Bielu\xc5\x84", dzi\xc4\x99ki kt\xc3\xb3remu osoba staje si\xc4\x99 podatna na aluzje i pro\xc5\x9bby.\n_START_SECTION_\nStatus voodoo na \xc5\x9bwiecie\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie voodoo praktykowane jest w Ghanie, Togo i Beninie, na Dominikanie i Haiti, w Brazylii i Luizjanie (USA). Szczeg\xc3\xb3lnie du\xc5\xbc\xc4\x85 rol\xc4\x99 voodoo odgrywa na Haiti, gdzie wyznawcami tej religii s\xc4\x85 tak\xc5\xbce najwy\xc5\xbcsi urz\xc4\x99dnicy pa\xc5\x84stwowi, np. \xc3\x89mile Jonassaint \xe2\x80\x93 przez kilka miesi\xc4\x99cy w 1994 r. p.o. prezydenta Haiti. Voodoo zosta\xc5\x82a tam podniesiona w 2003 roku przez by\xc5\x82ego prezydenta Jean-Bertranda Aristide\'a do rangi jednej z religii pa\xc5\x84stwowych tego kraju._NEWLINE_W latach 70. prezydent Czadu Fran\xc3\xa7ois Tombalbaye pod wp\xc5\x82ywem swojego zaufanego doradcy Haita\xc5\x84czyka Andr\xc3\xa9 Vixamara pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 narzuci\xc4\x87 ludno\xc5\x9bci Czadu voodoo jako religi\xc4\x99 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85, pod pretekstem "powrotu do afryka\xc5\x84skiej tradycji". Zmusza\xc5\x82 urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w pa\xc5\x84stwowych do uczestniczenia w rytua\xc5\x82ach inicjacji, oporni byli cz\xc4\x99sto torturowani, a nawet zabijani. Ta pr\xc3\xb3ba wprowadzenia voodoo zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 niepowodzeniem, kiedy w 1975 Tombalbaye zosta\xc5\x82 zabity podczas zamachu stanu.\n_START_SECTION_\nLalki voodoo\n_START_PARAGRAPH_\nAmeryka\xc5\x84ska kultura popularna spopularyzowa\xc5\x82a mit, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rego wyznawcy tradycyjnego voodoo wykorzystuj\xc4\x85 tzw. "laleczki voodoo" w celu sprawiania b\xc3\xb3lu ludziom, kt\xc3\xb3rych reprezentuj\xc4\x85, lub sprowadzania na nich chor\xc3\xb3b._NEWLINE_W rzeczywisto\xc5\x9bci na o\xc5\x82tarzach tradycyjnego voodoo umieszcza si\xc4\x99 kuk\xc5\x82y/figury reprezentuj\xc4\x85ce duchy loa. W haita\xc5\x84skim voodoo znana jest tak\xc5\xbce praktyka przytwierdzania kukie\xc5\x82 do drzew na cmentarzach, b\xc4\x99d\xc4\x85ca metod\xc4\x85 porozumiewania si\xc4\x99 ze \xc5\x9bwiatem zmar\xc5\x82ych._NEWLINE_"Lalki voodoo" s\xc4\x85 natomiast wykorzystywane w praktykach tzw. luizja\xc5\x84skiego voodoo, zwanego te\xc5\xbc voodoo nowoorlea\xc5\x84skim, b\xc4\x99d\xc4\x85cego mieszanin\xc4\x85 wierze\xc5\x84 i praktyk duchowych haita\xc5\x84skiego voodoo oraz magii hoodoo skupionych na obszarze delty rzeki Missisipi na terenie Nowego Orleanu i Luizjany. Laleczki te maj\xc4\x85 najprawdopodobniej swoje \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a w pocz\xc4\x85tkach XX wieku. W pierwszych dekadach XX wieku lalek tych u\xc5\xbcywano jako narz\xc4\x99dzia magii sympatycznej. Wbijanie szpilek nie mia\xc5\x82o powodowa\xc4\x87 b\xc3\xb3lu w danym miejscu cia\xc5\x82a realnej osoby, ale raczej mia\xc5\x82o wzmacnia\xc4\x87 si\xc5\x82\xc4\x99 rzucanego zakl\xc4\x99cia._NEWLINE_Wyznawcy nowoorlea\xc5\x84skiego voodoo rozr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 bia\xc5\x82\xc4\x85 i czarn\xc4\x85 magi\xc4\x99.  Wrogie u\xc5\xbcycie lalek voodoo jest uwa\xc5\xbcane za form\xc4\x99 "czarnego" voodoo. W wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przypadk\xc3\xb3w praktykuj\xc4\x85cy u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 lalek w celach takich jak uzdrowienie, znalezienie prawdziwej mi\xc5\x82o\xc5\x9bci, duchowego przewodnictwa czy te\xc5\xbc jako narz\xc4\x99dzia medytacji. Tak\xc5\xbce lalki sprzedawane w tamtejszych sklepach maj\xc4\x85 zazwyczaj s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 dobrym celom, b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc jako zwyk\xc5\x82e pami\xc4\x85tki dla turyst\xc3\xb3w.'