b"\n_START_ARTICLE_\nOporno\xc5\x9b\xc4\x87 na antybiotyki\n_START_PARAGRAPH_\nOporno\xc5\x9b\xc4\x87 na antybiotyki \xe2\x80\x93 cecha cz\xc4\x99\xc5\x9bci szczep\xc3\xb3w bakteryjnych, kt\xc3\xb3ra umo\xc5\xbcliwia im przeciwstawianie si\xc4\x99 wp\xc5\x82ywowi antybiotyku. W zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od pochodzenia, dzieli si\xc4\x99 j\xc4\x85 na pierwotn\xc4\x85 (naturalna struktura bakterii uniemo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85ca dzia\xc5\x82anie leku) lub nabyt\xc4\x85 \xe2\x80\x93 na skutek nabycia gen\xc3\xb3w oporno\xc5\x9bci od innych bakterii lub spontanicznych mutacji. Cz\xc4\x99sta oporno\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc5\x9br\xc3\xb3d bakterii wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z nieracjonaln\xc4\x85 antybiotykoterapi\xc4\x85 oraz zbyt du\xc5\xbcym zu\xc5\xbcyciem tych lek\xc3\xb3w w przemy\xc5\x9ble spo\xc5\xbcywczym._NEWLINE_Wyst\xc4\x99powanie oporno\xc5\x9bci na dany antybiotyk nie jest jednoznaczne z mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 prze\xc5\xbcycia drobnoustroju w obecno\xc5\x9bci tego antybiotyku. Oporno\xc5\x9b\xc4\x87 mo\xc5\xbce si\xc4\x99 objawia\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc niewielkim wzrostem wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9bci mikroorganizmu, tak, \xc5\xbce do jego zabicia wystarczy zwi\xc4\x99kszenie st\xc4\x99\xc5\xbcenia leku, a nie b\xc4\x99dzie konieczna jego zamiana.\n_START_SECTION_\nOporno\xc5\x9b\xc4\x87 naturalna\n_START_PARAGRAPH_\nOporno\xc5\x9b\xc4\x87 naturalna (zwana tak\xc5\xbce pierwotn\xc4\x85) to oporno\xc5\x9b\xc4\x87 determinowana przez zaprogramowan\xc4\x85 genetycznie struktur\xc4\x99 bakterii. Mo\xc5\xbce by\xc4\x87 ona zwi\xc4\x85zana z brakiem receptora dla antybiotyku, ze zbyt niskiego powinowactwa, ze wzgl\xc4\x99du na nieprzepuszczaln\xc4\x85 \xc5\x9bcian\xc4\x99 kom\xc3\xb3rkow\xc4\x85 czy z powodu wytwarzaniu enzym\xc3\xb3w. Wiele szczep\xc3\xb3w gronkowca wytwarza penicylinazy i jest to niezale\xc5\xbcne od stosowanych antybiotyk\xc3\xb3w; oporno\xc5\x9b\xc4\x87 istnia\xc5\x82a przed wprowadzeniem penicyliny.\n_START_SECTION_\nBeta-laktamazy grupy drugiej\n_START_PARAGRAPH_\n\xce\xb2-laktamazy grupy drugiej stanowi\xc4\x85 bardzo niejednorodn\xc4\x85 klasa enzym\xc3\xb3w. Trzy g\xc5\x82\xc3\xb3wne podgrupy to \xce\xb2-laktamazy szerokim (TEM, SHV), \xce\xb2-laktamazy o rozszerzonym spektrum dzia\xc5\x82ania \xe2\x80\x93 ES\xce\xb2L (extended spectrum \xce\xb2-lactamases), b\xc4\x99d\xc4\x85ce mutantami enzym\xc3\xb3w klasycznych (o szerokim spektrum) oraz \xce\xb2-laktamazy KPC (EES\xce\xb2L) o skrajnie rozszerzonym spektrum dzia\xc5\x82ania ('extremely extended spectrum \xce\xb2-lactamases'). Klasy te s\xc4\x85 hamowane przez inhibitory \xce\xb2-laktamaz w r\xc3\xb3\xc5\xbcnym stopniu. Lista pozosta\xc5\x82ych \xce\xb2-laktamaz dost\xc4\x99pna jest tutaj._NEWLINE_Wobec bakterii wytwarzaj\xc4\x85cych klasyczne \xce\xb2-laktamazy aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 zachowuj\xc4\x85 (z \xce\xb2-laktam\xc3\xb3w): penicyliny z inhibitorem, cefalosporyny (poza pierwsz\xc4\x85 generacj\xc4\x85), monobaktamy, karbapenemy._NEWLINE_Bakterie wytwarzaj\xc4\x85ce enzymy o rozszerzonym spektrum dzia\xc5\x82ania s\xc4\x85 oporne na penicyliny (opr\xc3\xb3cz temocyliny i mecylinamu), cefalosporyny (opr\xc3\xb3cz cefamycyn; III generacja cefalosporyn doustnych jest cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo oporna na dzia\xc5\x82anie tych enzym\xc3\xb3w, ale w stopniu niewystarczaj\xc4\x85cym do zastosowania w lecznictwie; na dzia\xc5\x82anie cz\xc4\x99\xc5\x9bci tych enzym\xc3\xb3w s\xc4\x85 tak\xc5\xbce oporne cefalosporyny IV i V generacji \xe2\x80\x94 w Polsce jednak dominuj\xc4\x85 enzymy CTX-M z tej grupy, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 aktywne wobec tych antybiotyk\xc3\xb3w) i aztreonam. Aktywne pozostaj\xc4\x85 karbapenemy, cefamycyny (s\xc4\x85 jednak enzymy z tej grupy zdolne do ich rozk\xc5\x82adu) i penicyliny lub cefalosporyny z inhibitorami \xce\xb2-laktamaz (s\xc4\x85 jednak enzymy z tej grupy niehamowane przez inhibitory)._NEWLINE_\xce\xb2-laktamazy KPC stanowi\xc4\x85 powa\xc5\xbcny problem w niekt\xc3\xb3rych o\xc5\x9brodkach, poniewa\xc5\xbc rozk\xc5\x82adaj\xc4\x85 wszystkie \xce\xb2-laktamy dost\xc4\x99pne w lecznictwie, a ich hamowanie przez inhibitory jest niewystarczaj\xc4\x85ce, aby po\xc5\x82\xc4\x85czenia penicylin lub cefalosporyn z nimi by\xc5\x82y skuteczne tutaj.\n_START_SECTION_\nZmiana miejsca docelowego dzia\xc5\x82ania antybiotyku\n_START_PARAGRAPH_\nJest to oporno\xc5\x9b\xc4\x87 polegaj\xc4\x85ca na modyfikacji miejsca docelowego, na kt\xc3\xb3ry dzia\xc5\x82a antybiotyk. Przyk\xc5\x82ady:\n_START_SECTION_\nMLSB\n_START_PARAGRAPH_\nMetylacja du\xc5\xbcej podjednostki rybosomu: oporno\xc5\x9b\xc4\x87 krzy\xc5\xbcowa MLSB (makrolidy \xe2\x80\x93 linkozamidy \xe2\x80\x93 streptograminy B) wobec antybiotyk\xc3\xb3w dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cych na to samo miejsce. Oporno\xc5\x9b\xc4\x87 warunkuje gen ermB._NEWLINE_Bakterie z tym mechanizmem s\xc4\x85 oporne na wszystkie makrolidy (opr\xc3\xb3cz ketolid\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 by\xc4\x87 aktywne wobec niekt\xc3\xb3rych bakterii z tym mechanizmem) i linkozamidy. W przypadku streptogramin stosowane s\xc4\x85 po\xc5\x82\xc4\x85czenia streptogramin A i B (np. chinuprystyna - dalfoprystyna) \xe2\x80\x94 dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 one wobec tych bakterii, ale s\xc5\x82abiej ni\xc5\xbc wobec szczep\xc3\xb3w bez tego mechanizmu, co w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z niekorzystnymi w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciami farmakologicznymi tych antybiotyk\xc3\xb3w uniemo\xc5\xbcliwia ich stosowanie.\n_START_SECTION_\nModyfikacja gyrazy albo topoizomerazy \xe2\x80\x93 oporno\xc5\x9b\xc4\x87 na chinolony\n_START_PARAGRAPH_\nGyraza DNA i topoizomeraza IV, enzymy bior\xc4\x85ce udzia\xc5\x82 w procesie replikacji s\xc4\x85 celem chinolon\xc3\xb3w oraz ich nowszych pochodnych \xe2\x80\x93 fluorochinolon\xc3\xb3w. Punktowe mutacje w genach koduj\xc4\x85cych te enzymy (gyrA, gyrB, parC, nalA, grlA) powoduj\xc4\x85 powstawanie bia\xc5\x82ek o zmniejszonym powinowactwie do antybiotyku. Zauwa\xc5\xbcono r\xc3\xb3\xc5\xbcnice w dzia\xc5\x82aniu leku u bakterii Gram (+) i Gram (\xe2\x88\x92). Poniewa\xc5\xbc u tych pierwszych \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 on zazwyczaj z topoizomeraz\xc4\x85, mutacje gyrazy nie powoduj\xc4\x85 ca\xc5\x82kowitej oporno\xc5\x9bci (i vice versa). Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce do ca\xc5\x82kowitej utraty wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci na t\xc4\x99 grup\xc4\x99 lek\xc3\xb3w potrzebnych jest kilka niezale\xc5\xbcnych od siebie mutacji._NEWLINE_Mutacje warunkuj\xc4\x85ce ten typ oporno\xc5\x9bci powstaj\xc4\x85 spontanicznie i nie s\xc4\x85 przekazywane horyzontalnie innym bakteriom, opisano ju\xc5\xbc jednak plazmidy u Shigella dysenteriae. Prawdopodobnie sama grupa lek\xc3\xb3w dzia\xc5\x82a bardzo mutagennie, mi\xc4\x99dzy innymi poprzez indukcj\xc4\x99 odpowiedzi SOS. _NEWLINE_Cz\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 pojawiania si\xc4\x99 szczep\xc3\xb3w opornych jest proporcjonalna do cz\xc4\x99sto\xc5\x9bci stosowania leku, przy czym przy chinolonach pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 one znacznie szybciej, dlatego grupa ta jest wycofywana z praktyki klinicznej.\n_START_SECTION_\nZaburzony transport do wn\xc4\x99trza kom\xc3\xb3rki\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyk\xc5\x82adowo, aminoglikozydy s\xc4\x85 transportowane do wn\xc4\x99trza kom\xc3\xb3rki przeno\xc5\x9bnikiem zale\xc5\xbcnym od tlenu, dlatego ta grupa antybiotyk\xc3\xb3w nie dzia\xc5\x82a na beztlenowce. Ten typ oporno\xc5\x9bci warunkuje tak\xc5\xbce oporno\xc5\x9b\xc4\x87 na tetracykliny.\n_START_SECTION_\nZmiana przepuszczalno\xc5\x9bci \xc5\x9bciany kom\xc3\xb3rkowej\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyk\xc5\x82adem jest nabyta oporno\xc5\x9b\xc4\x87 na beta-laktamy u Pseudomonas aeruginosa ze wzgl\xc4\x99du na utrat\xc4\x99 kana\xc5\x82\xc3\xb3w D2.\n_START_SECTION_\nPrzyczyny oporno\xc5\x9bci bakterii\n_START_PARAGRAPH_\nJedn\xc4\x85 z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych przyczyn selekcji szczep\xc3\xb3w opornych jest zbyt cz\xc4\x99ste stosowanie antybiotyk\xc3\xb3w. Powinny by\xc4\x87 przepisywane w ostateczno\xc5\x9bci, gdy nie poskutkowa\xc5\x82y leki nie b\xc4\x99d\xc4\x85ce antybiotykami, zamiast w pierwszej kolejno\xc5\x9bci, chyba \xc5\xbce przypadek jest powa\xc5\xbcny. _NEWLINE_W wielu krajach (np. USA) legalne jest te\xc5\xbc stosowanie niewielkich dawek antybiotyk\xc3\xb3w podczas hodowli dla podniesienia masy trzody chlewnej. Dawki te s\xc4\x85 zbyt ma\xc5\x82e, aby zabi\xc4\x87 wszystkie bakterie, wi\xc4\x99c stymuluj\xc4\x85 wyrobienie przez bakterie antybiotykooporno\xc5\x9bci._NEWLINE_Jedynie szczepy, kt\xc3\xb3re wykszta\xc5\x82ci\xc5\x82y odpowiednie mechanizmy, s\xc4\x85 w stanie prze\xc5\xbcy\xc4\x87 w zmienionym \xc5\x9brodowisku._NEWLINE_Przyczyn\xc4\x85 oporno\xc5\x9bci bakterii wzgl\xc4\x99dem antybiotyk\xc3\xb3w mo\xc5\xbce by\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cz\xc4\x99ste stosowanie \xc5\x9brodk\xc3\xb3w dezynfekcyjnych."