b'\n_START_ARTICLE_\nFarbiarnia Wilhelma Koppa w Bydgoszczy\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nBudynek dawnej farbiarni znajduje si\xc4\x99 na zachodnim nabrze\xc5\xbcu rzeki M\xc5\x82yn\xc3\xb3wki przy Wyspie M\xc5\x82y\xc5\x84skiej w Bydgoszczy. Zajmuje posesje ul. \xc5\x9awi\xc4\x99tej Tr\xc3\xb3jcy 4\xe2\x80\x936.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza farbiarnia odzie\xc5\xbcy, kt\xc3\xb3rej w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem by\xc5\x82 bydgoski przemys\xc5\x82owiec Wilhelm Kopp powsta\xc5\x82a w 1878 roku przy ul. Unii Lubelskiej. Kapita\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcycielski wynosi\xc5\x82 jedynie 3 tysi\xc4\x85ce marek. Firma zatrudnia\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas zaledwie 2 robotnik\xc3\xb3w. W 1883 roku w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel znacznie rozwin\xc4\x85\xc5\x82 przedsi\xc4\x99biorstwo poprzez odkupienie od Wilhelma Borcherta istniej\xc4\x85cej od 1830 roku farbiarni i pralni chemicznej przy ul. Pozna\xc5\x84skiej 32. W 1891 roku Wilhelm Kopp wprowadzi\xc5\x82 innowacje technologiczne, polegaj\xc4\x85ce na zainstalowaniu nap\xc4\x99du parowego. W 1893 roku zak\xc5\x82ad doszcz\xc4\x99tnie sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 przez nieuwag\xc4\x99 jednego z robotnik\xc3\xb3w w pralni, w kt\xc3\xb3rej jako \xc5\x9brodek czyszcz\xc4\x85cy stosowano benzyn\xc4\x99. _NEWLINE_W tej sytuacji przyst\xc4\x85piono do budowy nowego zak\xc5\x82adu, zlokalizowanego przy We\xc5\x82nianym Rynku 9, kt\xc3\xb3ra w tej lokalizacji dzia\xc5\x82a\xc5\x82a 10 lat. W 1903 roku w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel zakupi\xc5\x82 now\xc4\x85 parcel\xc4\x99 przy ul. \xc5\x9aw. Tr\xc3\xb3jcy, tu\xc5\xbc nad M\xc5\x82yn\xc3\xb3wk\xc4\x85, na kt\xc3\xb3rej wzni\xc3\xb3s\xc5\x82 czteropi\xc4\x99trowy budynek fabryczny. _NEWLINE_Na najni\xc5\xbcszej kondygnacji ulokowano farbiarni\xc4\x99 oraz kot\xc5\x82y i maszyny parowe. Na wy\xc5\xbcszych pi\xc4\x99trach znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99: pralnia, oczyszczalnia benzyny, prasowalnia, ekspedycja i mieszkania. W specjalnym pomieszczeniu rozpakowywano i sortowano odzie\xc5\xbc dostarczan\xc4\x85 z kilku regionalnych filii firmy (Che\xc5\x82mno, Grudzi\xc4\x85dz, Inowroc\xc5\x82aw i Toru\xc5\x84). Odzie\xc5\xbc prano w specjalnych maszynach pralniczych. Stosowano rozmaite \xc5\x9brodki ostro\xc5\xbcno\xc5\x9bci. Konstrukcja maszyn umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82a zamkni\xc4\x99cie dop\xc5\x82ywu oraz szybkie pozbycie si\xc4\x99 benzyny i odci\xc4\x99cie zarzewia ewentualnego ognia. Zabrudzon\xc4\x85 benzyn\xc4\x99 odzyskiwano, oczyszczaj\xc4\x85c w trakcie destylacji. Przechowywano j\xc4\x85 w specjalnych zbiornikach w piwnicach. Do ponownego u\xc5\xbcycia w procesie technologicznym by\xc5\x82a dostarczana specjalnym zamkni\xc4\x99tym ruroci\xc4\x85giem. O nadmiernie nagromadzonych oparach benzyny, gro\xc5\xbc\xc4\x85cych wybuchem, ostrzega\xc5\x82 system alarmowy. W pralni usuwano z powodzeniem plamy po kawie, herbacie, piwie i czerwonym winie. Po wykonanych czynno\xc5\x9bciach odzie\xc5\xbc prano, suszono, prasowano i przywracano apretur\xc4\x99. _NEWLINE_Zak\xc5\x82ad Wilhelma Koppa uchodzi\xc5\x82 za wzorcowo zorganizowany pod wzgl\xc4\x99dem zabezpieczenia przeciwpo\xc5\xbcarowego. Kapita\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcycielski wynosi\xc5\x82 20 tysi\xc4\x99cy marek. _NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XX wieku zak\xc5\x82ad prze\xc5\xbcywa\xc5\x82 okres prosperity, \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85c us\xc5\x82ugi pralnicze nie tylko mieszka\xc5\x84com Bydgoszczy, ale tak\xc5\xbce kilku innych miast m.in. Grudzi\xc4\x85dza i Torunia. Zlecenia zbiera\xc5\x82y tamtejsze punkty handlowe funkcjonuj\xc4\x85ce jako filie zak\xc5\x82adu bydgoskiego. W 1904 roku zatrudniano 32 robotnik\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych 26 stanowi\xc5\x82y kobiety, za\xc5\x9b w 1910 roku pracowa\xc5\x82o 60 os\xc3\xb3b, z kt\xc3\xb3rych tak\xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 stanowi\xc5\x82y kobiety. _NEWLINE_Po \xc5\x9bmierci Wilhelma Koppa w 1919 roku wsp\xc3\xb3\xc5\x82w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielami firmy by\xc5\x82y dzieci w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela: dwie c\xc3\xb3rki i sze\xc5\x9bciu syn\xc3\xb3w. W praktyce prowadzeniem firmy zajmowali si\xc4\x99 jedynie bracia: Wilhelm Rudolf Albert, Julius Otto Friedrich i Felis Ernst Max. Zak\xc5\x82ad z powodzeniem funkcjonowa\xc5\x82 przez ca\xc5\x82y okres mi\xc4\x99dzywojenny i niemieck\xc4\x85 okupacj\xc4\x99 w latach 1939\xe2\x80\x931945, nadal b\xc4\x99d\xc4\x85c pod zarz\xc4\x85dem niemieckiej rodziny Kopp. _NEWLINE_Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej fabryka zosta\xc5\x82a upa\xc5\x84stwowiona i przej\xc4\x99ta przez Przedsi\xc4\x99biorstwo \xe2\x80\x9ePralchem\xe2\x80\x9d. W latach 90. XX w. zaprzestano w niej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci gospodarczej. _NEWLINE_W 2002 roku wykonano bulwar oddzielaj\xc4\x85cy budynek od M\xc5\x82yn\xc3\xb3wki, a w 2006 roku w s\xc4\x85siedztwie zbudowano k\xc5\x82adk\xc4\x99 im. Krzysztofa Klenczona. W tym roku pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 pomys\xc5\x82 przebudowy obiektu na luksusowe mieszkania. W 2007 r. w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem budynku zosta\xc5\x82a firma deweloperska z Warszawy, kt\xc3\xb3ra przygotowa\xc5\x82a projekt jego przebudowy na lofty mieszkalne. Mia\xc5\x82o tu powsta\xc4\x87 ok. 30 mieszka\xc5\x84, kryty basen i zimowy ogr\xc3\xb3d z widokiem na Wysp\xc4\x99 M\xc5\x82y\xc5\x84sk\xc4\x85. Na parterze budynku zaplanowano punkty us\xc5\x82ugowe, na kt\xc3\xb3re przeznaczono oko\xc5\x82o 300 m\xc2\xb2 powierzchni. Zamierzenia ta nie zosta\xc5\x82y jednak zrealizowane - w 2011 budynek sta\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 sp\xc3\xb3\xc5\x82ki "Stara Farbiarnia", kt\xc3\xb3ra w 2013 r. rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a przebudow\xc4\x99 budynku na hotel ze 126 pokojami, restauracj\xc4\x85-winiarni\xc4\x85, sal\xc4\x85 konferencyjn\xc4\x85, centrum odnowy oraz ogrodem zimowym na dachu.\n_START_SECTION_\nArchitektura\n_START_PARAGRAPH_\nBudynek farbiarni stoj\xc4\x85cy frontem do rzeki M\xc5\x82yn\xc3\xb3wki stanowi cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 sk\xc5\x82adow\xc4\x85 Wenecji Bydgoskiej. Wy\xc5\xbcsza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9brodkowa posiada pi\xc4\x99\xc4\x87 kondygnacji, za\xc5\x9b cz\xc4\x99\xc5\x9bci poboczne odpowiednio dwie i jedn\xc4\x85. Budynek wzniesiono w typie ceglanej architektury przemys\xc5\x82owej charakterystycznej dla ko\xc5\x84ca XIX wieku.'