b'\n_START_ARTICLE_\nKodeks Xicotepec\n_START_PARAGRAPH_\nKodeks Xicotepec (C\xc3\xb3dice de Xicotepec) \xe2\x80\x93 aztecki manuskrypt opisuj\xc4\x85cy histori\xc4\x99 miasta miast Cuauhchinanco i Xicotepec, od wyruszenia przodk\xc3\xb3w ich mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w z mitycznej ojczyzny a\xc5\xbc po czasy kolonialne. Manuskrypt odkryty zosta\xc5\x82 przypadkowo w miejscowo\xc5\x9bci Cuaxicala w roku 1991 przez etnograf\xc3\xb3w, ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo Claude i Guy Stresser-P\xc3\xa9an. Kodeks przechowywany by\xc5\x82 do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci przez lokaln\xc4\x85 spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Dokument jest cennym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em historycznym dla pogranicza kultur nahua i totonackiej w okresie poprzedzaj\xc4\x85cym podb\xc3\xb3j Meksyku przez Hiszpan\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce wczesnych lat kolonialnych. Powsta\xc5\x82 w regionie Huauchinango \xe2\x80\x93 Xicotepec w dzisiejszym stanie Puebla. Xicotepec, od kt\xc3\xb3rego kodeks bierze sw\xc4\x85 nazw\xc4\x99, by\xc5\x82o wa\xc5\xbcnym punktem handlowym na szlakach \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cych Dolin\xc4\x99 Meksyku z wybrze\xc5\xbcem Zatoki Meksyka\xc5\x84skiej i po\xc5\x82o\xc5\xbconymi na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy \xc5\xbcyznymi rejonami. Opisuje histori\xc4\x99 Meksyku z perspektywy lokalnej i wnosi nieznane wcze\xc5\x9bniej fakty do historiografii prekolumbijskiej Mezoameryki._NEWLINE_Kodeks powsta\xc5\x82 w po\xc5\x82owie XVI wieku, jednak Claude i Guy Stresser-P\xc3\xa9an przypuszczaj\xc4\x85, \xc5\xbce mo\xc5\xbce on by\xc4\x87 kopi\xc4\x85 wcze\xc5\x9bniejszych, prekolumbijskich dokument\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re nie dotrwa\xc5\x82y do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci. Istnieje mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87, \xc5\xbce dokument sporz\xc4\x85dzono w zwi\xc4\x85zku z procesem s\xc4\x85dowym, jaki w 1542 miasta Cuauhchinanco i Pahuatlan wytoczy\xc5\x82y budowniczemu dr\xc3\xb3g Juanowi Catal\xc3\xa1n w sprawie budowy nowego szlaku handlowego i pobierania przez urz\xc4\x99dnika zbyt wyg\xc3\xb3rowanych danin. Stworzony jest za pomoc\xc4\x85 azteckiego pisma ideograficznego, w kt\xc3\xb3rym historia opowiadana jest za pomoc\xc4\x85 ilustracji, kt\xc3\xb3rym towarzysz\xc4\x85 daty kalendarza Aztek\xc3\xb3w oraz nazwy przedstawionych miejsc i os\xc3\xb3b zapisane glifami sylabicznymi. Dodatkow\xc4\x85 trudno\xc5\x9bci\xc4\x85 jest fakt, \xc5\xbce tymi samymi glifami mo\xc5\xbcna przedstawi\xc4\x87 wiele r\xc3\xb3\xc5\xbcnych toponim\xc3\xb3w odnosz\xc4\x85cych si\xc4\x99 do r\xc3\xb3\xc5\xbcnych miejsc o zbli\xc5\xbconych nazwach, mo\xc5\xbcliwe jest tak\xc5\xbce zapisanie nazwy miejscowej na wiele r\xc3\xb3\xc5\xbcnych sposob\xc3\xb3w, co cz\xc4\x99sto zale\xc5\xbcne by\xc5\x82o od lokalnej tradycji pi\xc5\x9bmienniczej. Istnieje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przypuszczenie, \xc5\xbce glify reprezentuj\xc4\x85ce nazwy miejscowe zaprezentowane na pierwszych kartach kodeksu mog\xc4\x85 w istocie by\xc4\x87 tr\xc3\xb3jj\xc4\x99zyczne: w j\xc4\x99zyku nahuatl, totonackim i otomi. Z tego wzgl\xc4\x99du jego interpretacja w wielu miejscach nastr\xc4\x99cza badaczom pewne trudno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nKodeks ma posta\xc4\x87 zwoju o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 6,36 metra i szeroko\xc5\x9bci od 18 do 19 centymetr\xc3\xb3w, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 z dziewi\xc4\x99ciu zszytych razem pas\xc3\xb3w sk\xc3\xb3ry. Na zwoju zamieszczono 25 stron, tzw. kart. Ka\xc5\xbcda z nich zawiera pasek z glifami kalendarzowymi odpowiadaj\xc4\x85cymi latom przedstawionym w warstwie piktograficznej. Najwcze\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 zamieszczon\xc4\x85 dat\xc4\x85 jest rok 1431 (4 Acatl, 4 Trzcina), najp\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85 1533 (rok 3 Calli, 3 Dom), obejmuje wi\xc4\x99c 102 lata historii.\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze trzy strony kodeksu (zwane w literaturze sekcjami), silnie zniszczone, traktuj\xc4\x85 o pochodzeniu mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Xicotepec i ich wyj\xc5\x9bciu z mitycznej ojczyzny Meksykan\xc3\xb3w, Chicom\xc3\xb3ztoc (miejsca Siedmiu Jaski\xc5\x84), lub z Tlapallan._NEWLINE_Nast\xc4\x99pne pi\xc4\x99\xc4\x87 (strony 3-8) przedstawia grupy kap\xc5\x82an\xc3\xb3w i kolejne toponimy, prawdopodobnie opisuje dalsz\xc4\x85 w\xc4\x99dr\xc3\xb3wk\xc4\x99 przodk\xc3\xb3w mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Xicotepec wzd\xc5\x82u\xc5\xbc Zatoki Meksyka\xc5\x84skiej i do ich p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszej siedziby._NEWLINE_Strona 9 pokazuje dw\xc3\xb3ch za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli dw\xc3\xb3ch miast, z kt\xc3\xb3rych jedno mo\xc5\xbcliwe jest do zidentyfikowania jako Xicotepec, a drugie dzi\xc4\x99ki informacjom na kolejnych stronach kodeksu mo\xc5\xbcna by\xc4\x87 mo\xc5\xbce uto\xc5\xbcsami\xc4\x87 z Cuauhchinanco. Pierwszy z w\xc5\x82adc\xc3\xb3w podpisany jest jako 7 Tecpatl (n\xc3\xb3\xc5\xbc), co cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 badaczy identyfikuje jako form\xc4\x99 zapisu imienia Nezahualcoyotla, cho\xc4\x87 nie jest to jednoznacznie przyj\xc4\x99te. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 badaczy uznaje, \xc5\xbce scena ta przedstawia podb\xc3\xb3j miasta Xicotepec przez Nezahualcoyotla i jego syna Cipactli w wyniku kampanii wojskowej w latach 1438\xe2\x80\x931444. Faktycznie przedstawione ponad rysunkiem glify kalendarzowe odpowiadaj\xc4\x85 datom 1438, 1439, 1440, 1441, 1442 i 1443._NEWLINE_Strona 10 w warstwie malarskiej przedstawia grup\xc4\x99 sze\xc5\x9bciu wojownik\xc3\xb3w uzbrojonych na spos\xc3\xb3b Acolhua raczej ni\xc5\xbc nahua\xc5\x84ski, pokonuj\xc4\x85cych w boju dw\xc3\xb3ch wojownik\xc3\xb3w huasteckich, a trzeciego bior\xc4\x85cych do niewoli. Walce przygl\xc4\x85da si\xc4\x99 w\xc5\x82adca z poprzedniej strony wraz z synem. Kolejna strona przedstawia dwie postaci, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce wywodz\xc4\x85ce si\xc4\x99 z innej nacji, obserwuj\xc4\x85ce bitw\xc4\x99._NEWLINE_Sekcje 12\xe2\x80\x9315 opisuj\xc4\x85 wczesn\xc4\x85 histori\xc4\x99 polityczn\xc4\x85 i gospodarcz\xc4\x85 miasta, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci jego relacje z Cuauhchinanco. Strona 12, opatrzona datami od 1451 do 1457, przedstawia w\xc5\x82adc\xc4\x99 miasta odbieraj\xc4\x85cego ho\xc5\x82d lenny (tequitl) od kilku postaci przedstawionych w przeciwleg\xc5\x82ym kra\xc5\x84cu strony. Kolejna strona przedstawia ponowne spotkanie w\xc5\x82adc\xc3\xb3w Xicotepec i Cuauhchinanco, a strony 14 i 15 bitwy z ich udzia\xc5\x82em._NEWLINE_Kolejny fragment, obejmuj\xc4\x85cy sekcje 16, 17 i 18, jest najbardziej zniszczony, przez co jego interpretacja jest najtrudniejsza. Jerome A. Offner uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce na stronie 16 pojawia si\xc4\x99 bez w\xc4\x85tpienia Nezahualcoyotl, z w\xc5\x82osami ostrzy\xc5\xbconymi na mod\xc5\x82\xc4\x99 wojownika Tenoczk\xc3\xb3w, obok niego ambasador Texcoco, a w \xc5\x9brodku obrazu c\xc3\xb3rka w\xc5\x82adcy tego miasta. Jego zdaniem przedstawion\xc4\x85 scen\xc4\x99 nale\xc5\xbcy interpretowa\xc4\x87 jako z\xc5\x82o\xc5\xbcenie oferty maria\xc5\xbcu dynastycznego w\xc5\x82adcy Cuauhchinanco przez Nezahualcoyotla, a ambasador informuje w\xc5\x82adc\xc3\xb3w Cuauhchinanco i Xicotepec, \xc5\xbce winni s\xc4\x85 c\xc3\xb3rce tequitl. Na kolejnej stronie wida\xc4\x87 \xc5\x9bmier\xc4\x87 w\xc5\x82adcy Cuauhchinanco, oraz sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cego dar lub ofiar\xc4\x99 zatartej postaci w\xc5\x82adc\xc4\x99 Xicotepec, ju\xc5\xbc ostrzy\xc5\xbconego zgodnie z now\xc4\x85 mod\xc4\x85 przyby\xc5\x82\xc4\x85 ze \xc5\x9brodkowego Meksyku._NEWLINE_Nie jest jasne, czy kolejne dwie strony stanowi\xc4\x85 jeden epizod, bowiem strona 18 jest mocno zniszczona, natomiast na stronie kolejnej trudno jest odczyta\xc4\x87 glif oznaczaj\xc4\x85cy imi\xc4\x99 w\xc5\x82adcy. Offner uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce na stronie 18 przedstawione jest namaszczenie w\xc5\x82adcy Cuauhchinanco na tlatoaniego miasta przez Ahuitzotla, w\xc5\x82adc\xc4\x99 Aztek\xc3\xb3w w latach 1486\xe2\x80\x931502, natomiast kolejna strona mia\xc5\x82a by przedstawia\xc4\x87 maria\xc5\xbc dynastyczny pomi\xc4\x99dzy oboma w\xc5\x82adcami. Na wcze\xc5\x9bniejszej ze stron widnieje tak\xc5\xbce w\xc5\x82adca Xicotepec oraz jego \xc5\xbcona, najwyra\xc5\xbaniej pochodz\xc4\x85ca z Texcoco, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce krewna Nezahualpilliego. Na obu stronach widoczni s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc synowie z tego zwi\xc4\x85zku: Techotlalatzin oraz drugi z syn\xc3\xb3w, najwyra\xc5\xbaniej zamieszany w cudzo\xc5\x82\xc3\xb3stwo, bowiem miast imienia podane s\xc4\x85 dwa glify odpowiadaj\xc4\x85ce uduszeniu i ukamienowaniu, dw\xc3\xb3m karom zarezerwowanym w\xc5\x82a\xc5\x9bnie dla cudzo\xc5\x82o\xc5\xbcnik\xc3\xb3w. Niekt\xc3\xb3rzy badacze uznaj\xc4\x85, \xc5\xbce osob\xc4\x85 z kt\xc3\xb3rej dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 si\xc4\x99 mia\xc5\x82 tego wyst\xc4\x99pku mog\xc5\x82a by\xc4\x87 \xc5\xbcona Nezahualpilliego, Chalchiuhnenetzin, jednak inni uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce mog\xc5\x82o chodzi\xc4\x87 o zupe\xc5\x82nie inny romans mi\xc4\x99dzy mo\xc5\xbcnymi._NEWLINE_Na stronie 20 pojawia si\xc4\x99 Motecuhzoma Xocoyotl, w\xc5\x82adca Aztek\xc3\xb3w w latach 1502\xe2\x80\x931520 oraz glify wskazuj\xc4\x85ce sk\xc5\x82adanie ofiar z wojownik\xc3\xb3w pojmanych w bitwie. Pozosta\xc5\x82e elementy sceny nie s\xc4\x85 wyja\xc5\x9bnione, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce chodzi\xc5\x82o w niej o kampani\xc4\x99 zbrojn\xc4\x85, w wyniku kt\xc3\xb3rej wystawiono w jednym z miast \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99._NEWLINE_Kolejn\xc4\x85 kart\xc4\x99 zajmuje namaszczenie kolejnego w\xc5\x82adcy Cuauhchinanco przez Motecuhzom\xc4\x99. W tej i kolejnych scenach historia rozgrywa si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy czterema miastami, kt\xc3\xb3rych w\xc5\x82adcy przedstawieni s\xc4\x85 w rogach kart: Tenochtitlan i Cuauhchinanco (w cz\xc4\x99\xc5\x9bci g\xc3\xb3rnej) oraz Xicotepec i Texcoco (w dolnej). Mo\xc5\xbce to sugerowa\xc4\x87 sytuacj\xc4\x99 mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85 mi\xc4\x99dzy tymi poleis w przedstawionym okresie._NEWLINE_Na karcie 22 ponownie pojawia si\xc4\x99 Motecuhzoma w towarzystwie Nezahualpillego z dat\xc4\x85 1512 (7 Tecpatl). Wida\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nowego w\xc5\x82adc\xc4\x99 Cuauhchinanco oraz, prawdopodobnie, tego samego w\xc5\x82adc\xc4\x99 Xicotepec, kt\xc3\xb3rego przedstawiono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na stronie wcze\xc5\x9bniejszej. Trudno dociec, czy w centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci karty przedstawiono rzek\xc4\x99, szlak handlowy czy mo\xc5\xbce jeszcze inny koncept. Zdaniem Jerome Offnera obraz ten przedstawia powodzenie szlaku handlowego z miasta na wybrze\xc5\xbce, a tak\xc5\xbce nowe zdobycze terytorialne Triple Alianza._NEWLINE_Kolejna przedstawia czterech w\xc5\x82adc\xc3\xb3w, jednak w miejscu dotychczas zajmowanym przez Texcoco pojawia si\xc4\x99 w\xc5\x82adca lub wysoki rang\xc4\x85 urz\xc4\x99dnik niezidentyfikowanego miasta (by\xc4\x87 mo\xc5\xbce to\xc5\xbcsamego z Otompan. W\xc5\x82adcy rozmawiaj\xc4\x85 ponad wizerunkiem \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni lub innego budynku o du\xc5\xbcym znaczeniu. Nie jest jednak jasny kontekst tej sceny, ani nawet datowanie._NEWLINE_Ostatni\xc4\x85 scen\xc4\x85 jest przedstawiony na stronie 24 obraz wst\xc4\x85pienia na tron ostatniego w\xc5\x82adcy Xicotepec po \xc5\x9bmierci jego ojca. W wydarzeniu uczestnicz\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno \xc5\x9bwieckie jak i duchowne w\xc5\x82adze hiszpa\xc5\x84skie.'