b"\n_START_ARTICLE_\nMarcel Proust\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nRodzice Prousta byli zamo\xc5\xbcnymi mieszczanami. Marcel urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w Auteuil (przy\xc5\x82\xc4\x85czonym do 16. dzielnicy Pary\xc5\xbca w 1860) w domu wuja swojej matki, dwa miesi\xc4\x85ce po tym, jak pok\xc3\xb3j frankfurcki formalnie zako\xc5\x84czy\xc5\x82 wojn\xc4\x99 francusko-prusk\xc4\x85. Czas jego narodzin to czas krwawego st\xc5\x82umienia Komuny Paryskiej i powstania Trzeciej Republiki Francuskiej. Du\xc5\xbca cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 W poszukiwaniu straconego czasu dotyczy ogromnych zmian, przede wszystkim upadku arystokracji i wzrostu znaczenia klasy \xc5\x9bredniej, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x85pi\xc5\x82y we Francji w czasach Trzeciej Republiki i fin de si\xc3\xa8cle._NEWLINE_Ojciec Prousta, Achille Adrien Proust, by\xc5\x82 s\xc5\x82ynnym lekarzem i epidemiologiem, zajmuj\xc4\x85cym si\xc4\x99 m.in. badaniami nad choler\xc4\x85 w Europie i Azji. By\xc5\x82 autorem oko\xc5\x82o 20 ksi\xc4\x85\xc5\xbcek o medycynie i higienie, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc licznych artyku\xc5\x82\xc3\xb3w; pod tym wzgl\xc4\x99dem by\xc5\x82 wzorem dla Marcela. Jeanne Clemence Weil, matka Prousta, pochodzi\xc5\x82a z bogatej rodziny \xc5\xbcydowskiej. By\xc5\x82a niezwykle oczytana. Jej listy zdradzaj\xc4\x85 rozwini\xc4\x99te poczucie humoru, a jej znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 angielskiego umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a jej wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z synem przy jego p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych pr\xc3\xb3bach t\xc5\x82umaczenia Ruskina._NEWLINE_Proust sp\xc4\x99dza\xc5\x82 d\xc5\x82ugie wakacje w Illiers, kt\xc3\xb3re p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, uzupe\xc5\x82nione o pewne szczeg\xc3\xb3\xc5\x82y z jego pobytu w domu jego ciotecznego dziadka w Auteuil, sta\xc5\x82o si\xc4\x99 modelem fikcyjnego miasteczka Combray, w kt\xc3\xb3rym rozgrywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 niekt\xc3\xb3re sceny W poszukiwaniu straconego czasu. (Nazwa Illiers zosta\xc5\x82a zmieniona na Illiers-Combray z okazji obchod\xc3\xb3w setnej rocznicy urodzin Prousta)._NEWLINE_W wieku dziewi\xc4\x99ciu lat Proust mia\xc5\x82 pierwszy powa\xc5\xbcny atak astmy i od tej pory jego rodzina i przyjaciele, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc on sam, uwa\xc5\xbcali go za osob\xc4\x99 s\xc5\x82abego zdrowia. Mimo to s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 przez rok (1889\xe2\x80\x931890) w armii francuskiej, stacjonuj\xc4\x85c w Coligny Caserne w Orleanie. Do\xc5\x9bwiadczenie to znajduje odbicie w d\xc5\x82ugim epizodzie w Stronie Guermantes, trzeciej cz\xc4\x99\xc5\x9bci jego powie\xc5\x9bci._NEWLINE_Proust by\xc5\x82 do\xc5\x9b\xc4\x87 mocno zwi\xc4\x85zany z matk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra pragn\xc4\x99\xc5\x82a, \xc5\xbceby zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jak\xc4\x85\xc5\x9b po\xc5\xbcyteczn\xc4\x85 prac\xc4\x85. Chc\xc4\x85c uspokoi\xc4\x87 ojca, kt\xc3\xb3ry nalega\xc5\x82, aby syn znalaz\xc5\x82 jaki\xc5\x9b zaw\xc3\xb3d, Proust zosta\xc5\x82 wolontariuszem w Bibliotece Mazarine w lecie 1896 r. Bardzo szybko otrzyma\xc5\x82 zwolnienie lekarskie, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82o przed\xc5\x82u\xc5\xbcane przez nast\xc4\x99pne lata, a\xc5\xbc uznano, \xc5\xbce zrezygnowa\xc5\x82 z pracy. Nie pracowa\xc5\x82 nigdy i nie wyprowadzi\xc5\x82 si\xc4\x99 z mieszkania rodzic\xc3\xb3w a\xc5\xbc do ich \xc5\x9bmierci._NEWLINE_Proust by\xc5\x82 homoseksualist\xc4\x85, przez d\xc5\x82ugi czas by\xc5\x82 zwi\xc4\x85zany z pianist\xc4\x85 i kompozytorem Reynaldo Hahnem. W latach 1900\xe2\x80\x931905 w \xc5\xbcyciu jego i jego rodziny nast\xc4\x85pi\xc5\x82y du\xc5\xbce zmiany. W lutym 1903 brat Prousta, Robert, o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 i opu\xc5\x9bci\xc5\x82 dom rodzinny. Ich ojciec zmar\xc5\x82 we wrze\xc5\x9bniu tego samego roku. Jednak najwi\xc4\x99kszym ciosem dla Prousta by\xc5\x82a \xc5\x9bmier\xc4\x87 ukochanej matki we wrze\xc5\x9bniu 1905 roku. Poza \xc5\xbca\xc5\x82ob\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra towarzyszy\xc5\x82a \xc5\x9bmierci matki, du\xc5\xbc\xc4\x85 zmian\xc4\x99 w jego \xc5\xbcyciu spowodowa\xc5\x82 ogromny spadek (w przeliczeniu na obecn\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 pieni\xc4\x85dza, oko\xc5\x82o 6 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w, co odpowiada miesi\xc4\x99cznym dochodom w wysoko\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 15000 dolar\xc3\xb3w). W tym okresie pogorszy\xc5\x82o si\xc4\x99 tak\xc5\xbce jego zdrowie._NEWLINE_Proust sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 ostatnie trzy lata swojego \xc5\xbcycia, przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 czasu pozostaj\xc4\x85c w swojej sypialni, \xc5\x9bpi\xc4\x85c w dzie\xc5\x84, a w nocy pracuj\xc4\x85c nad swoj\xc4\x85 powie\xc5\x9bci\xc4\x85. Umar\xc5\x82 w 1922 roku; zosta\xc5\x82 pochowany na cmentarzu P\xc3\xa8re-Lachaise w Pary\xc5\xbcu.\n_START_SECTION_\nWczesna tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nProust wcze\xc5\x9bnie zacz\xc4\x85\xc5\x82 pisa\xc4\x87 i publikowa\xc4\x87. Jako ucze\xc5\x84 by\xc5\x82 zwi\xc4\x85zany z magazynami literackimi, w kt\xc3\xb3rych opublikowa\xc5\x82 La Revue vert i La Revue, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej regularnie pisa\xc5\x82 felietony o \xc5\xbcyciu towarzyskim do gazety Le Mensuel. W 1892 by\xc5\x82 zaanga\xc5\xbcowany w tworzenie przegl\xc4\x85du literackiego nazwanego Le Banquet (jest to francuski tytu\xc5\x82 Uczty Platona) i przez kilka lat regularnie publikowa\xc5\x82 kr\xc3\xb3tkie teksty w tym periodyku, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w presti\xc5\xbcowym La Revue blanche._NEWLINE_W 1896 wiele z tych tekst\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o zebranych i wydrukowanych pod tytu\xc5\x82em Les Plaisirs et les Jours. Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka zawiera\xc5\x82a przedmow\xc4\x99 Anatole France i rysunki Mme Lemaire, i by\xc5\x82a tak kosztownie wydana, \xc5\xbce jej warto\xc5\x9b\xc4\x87 przewy\xc5\xbcsza\xc5\x82a dwukrotnie cen\xc4\x99 typowej ksi\xc4\x85\xc5\xbcki tych rozmiar\xc3\xb3w. Jednak\xc5\xbce, mimo kunsztownego wydania, zosta\xc5\x82a ch\xc5\x82odno przyj\xc4\x99ta przez krytyk\xc4\x99._NEWLINE_W tym samym roku Proust rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 nad powie\xc5\x9bci\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a opublikowana dopiero po jego \xc5\x9bmierci, w 1954, i zatytu\xc5\x82owana przez wydawc\xc3\xb3w Jan Santeuil. Ta nieuko\xc5\x84czona ksi\xc4\x85\xc5\xbcka zawiera wiele w\xc4\x85tk\xc3\xb3w rozwini\xc4\x99tych p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w W poszukiwaniu straconego czasu, w tym zagadkowo\xc5\x9b\xc4\x87 pami\xc4\x99ci, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc archetypy niekt\xc3\xb3rych fragment\xc3\xb3w tej powie\xc5\x9bci. Rodzice w Jan Santeuil s\xc4\x85 opisani bardzo krytycznie, w przeciwie\xc5\x84stwie do uwielbienia, z kt\xc3\xb3rym s\xc4\x85 ukazani w najwa\xc5\xbcniejszym dziele Prousta. Po kiepskim przyj\xc4\x99ciu Les Plaisirs et les Jours i problemami z fabu\xc5\x82\xc4\x85 Proust stopniowo porzuci\xc5\x82 Jan Santeuil._NEWLINE_Przez kilka lat, od roku 1895, Proust czyta\xc5\x82 Carlyle'a, Emersona i Johna Ruskina. Pod ich wp\xc5\x82ywem rozwija\xc5\x82y si\xc4\x99 jego pogl\xc4\x85dy o sztuce i roli artysty w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie, kt\xc3\xb3ra ma polega\xc4\x87 na obserwowaniu natury, odkrywaniu jej esencji i opisywaniu lub wyja\xc5\x9bnianiu jej w sztuce. Tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 Ruskina by\xc5\x82a tak wa\xc5\xbcna dla Prousta, \xc5\xbce twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce zna na pami\xc4\x99\xc4\x87 wiele jego ksi\xc4\x85\xc5\xbcek, w tym The Seven Lamps of Architecture, The Bible of Amiens i Praeterita._NEWLINE_Mimo s\xc5\x82abej znajomo\xc5\x9bci angielskiego Proust postanowi\xc5\x82 przet\xc5\x82umaczy\xc4\x87 dwie ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Ruskina na francuski. T\xc5\x82umaczenia te by\xc5\x82y prac\xc4\x85 grupow\xc4\x85: pierwszy szkic wykonywa\xc5\x82a jego matka, nast\xc4\x99pnie poprawia\xc5\x82 on sam, po nim angielska kuzynka Reynaldo Hahna Marie Nordlinger i na ko\xc5\x84cu znowu Proust. Na pytanie redaktora o t\xc4\x99 metod\xc4\x99 Proust odrzek\xc5\x82: \xe2\x80\x9eNie twierdz\xc4\x99, \xc5\xbce znam angielski. Twierdz\xc4\x99, \xc5\xbce znam Ruskina\xe2\x80\x9d (Tadi\xc3\xa9). Przet\xc5\x82umaczona The Bible of Amiens ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1904 z rozbudowanym wprowadzeniem autorstwa Prousta. Zar\xc3\xb3wno t\xc5\x82umaczenie, jak i wprowadzenie zosta\xc5\x82y bardzo dobrze przyj\xc4\x99te przez krytyk\xc3\xb3w. Henri Bergson nazwa\xc5\x82 wprowadzenie Prousta \xe2\x80\x9ewa\xc5\xbcnym wk\xc5\x82adem do psychologii Ruskina\xe2\x80\x9d i chwali\xc5\x82 t\xc5\x82umaczenie (Tadi\xc3\xa9 433). W czasie, gdy ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 ta ksi\xc4\x85\xc5\xbcka, Proust pracowa\xc5\x82 ju\xc5\xbc nad t\xc5\x82umaczeniem Sesame and Lilies Ruskina, kt\xc3\xb3re uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w czerwcu 1905, na kr\xc3\xb3tko przed \xc5\x9bmierci\xc4\x85 matki, i opublikowa\xc5\x82 w 1906 roku. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bohater dzie\xc5\x82a Prousta wspomina, \xc5\xbce przet\xc5\x82umaczy\xc5\x82 Sesame and Lilies Ruskina (Czas odzyskany)._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug historyk\xc3\xb3w literatury i krytyk\xc3\xb3w, opr\xc3\xb3cz Ruskina g\xc5\x82\xc3\xb3wny wp\xc5\x82yw na Prousta wywar\xc5\x82a tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 Saint Simona, Montaigne'a, Stendhala, Flauberta, George Eliot, Dostojewskiego i To\xc5\x82stoja._NEWLINE_Rok 1908 mia\xc5\x82 du\xc5\xbce znaczenie dla rozwoju Prousta jako pisarza. W pierwszej po\xc5\x82owie roku napisa\xc5\x82 i opublikowa\xc5\x82 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych periodykach pastisze tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci innych autor\xc3\xb3w. Te \xc4\x87wiczenia w na\xc5\x9bladowaniu pomog\xc5\x82y Proustowi udoskonali\xc4\x87 w\xc5\x82asny styl poprzez krytyk\xc4\x99 stylu pisarzy, kt\xc3\xb3rych podziwia\xc5\x82. Ponadto wiosn\xc4\x85 tego roku Proust zacz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 nad kilkoma r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi fragmentami, kt\xc3\xb3re p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zosta\xc5\x82y po\xc5\x82\xc4\x85czone pod roboczym tytu\xc5\x82em Przeciwko Sainte-Beuve\xe2\x80\x99owi. Proust opisa\xc5\x82 to nad czym pracowa\xc5\x82 w li\xc5\x9bcie do przyjaciela: \xe2\x80\x9estudium na temat szlachty, powie\xc5\x9b\xc4\x87 paryska, esej o Saint-Beuve i Flaubercie, esej o kobietach, esej o pederastii (nie\xc5\x82atwy do opublikowania), studium o witra\xc5\xbcach, studium o nagrobkach, studium o powie\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Z tych rozproszonych fragment\xc3\xb3w zacz\xc4\x99\xc5\x82a powstawa\xc4\x87 powie\xc5\x9b\xc4\x87, nad kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Proust pracowa\xc5\x82 nieustannie w tym okresie. W jej centrum by\xc5\x82 pierwszoosobowy narrator cierpi\xc4\x85cy na bezsenno\xc5\x9b\xc4\x87 i wspominaj\xc4\x85cy nocami wydarzenia z dzieci\xc5\x84stwa. Powie\xc5\x9b\xc4\x87 mia\xc5\x82a si\xc4\x99 ko\xc5\x84czy\xc4\x87 krytyk\xc4\x85 Sainte-Beuve i odrzuceniem jego teorii, \xc5\xbce biografia jest najwa\xc5\xbcniejszym narz\xc4\x99dziem badania tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci artysty. W nieuko\xc5\x84czonym r\xc4\x99kopisie powie\xc5\x9bci jest wiele element\xc3\xb3w odpowiadaj\xc4\x85cych fragmentom W poszukiwaniu straconego czasu, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci z pierwszego i si\xc3\xb3dmego tomu. Po problemach ze znalezieniem wydawcy i stopniowej zmianie koncepcji powie\xc5\x9bci Proust zacz\xc4\x85\xc5\x82 pracowa\xc4\x87 nad zasadniczo odmiennym projektem zawieraj\xc4\x85cym jednak wiele tych samych temat\xc3\xb3w i element\xc3\xb3w."