b'\n_START_ARTICLE_\nTriduum Paschalne\n_START_PARAGRAPH_\nTriduum Paschalne, triduum paschalne (z \xc5\x82ac. triduum, trzy dni) \xe2\x80\x93 najwa\xc5\xbcniejsze wydarzenie w roku liturgicznym rzymskich katolik\xc3\xb3w oraz starokatolik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rego istot\xc4\x85 jest celebracja misterium paschalnego: m\xc4\x99ki, \xc5\x9bmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Rozpoczyna si\xc4\x99 wieczorn\xc4\x85 Msz\xc4\x85 w Wielki Czwartek (msza Wieczerzy Pa\xc5\x84skiej), ko\xc5\x84czy za\xc5\x9b nieszporami Niedzieli Wielkanocnej._NEWLINE_\xc5\x9awi\xc4\x99ta Wielkanocy wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 Pasch\xc4\x85. \xc5\x9awi\xc4\x99to to jest wspomnieniem niewoli narodu izraelskiego w Egipcie. Wyj\xc5\x9bcie z Egiptu poprzedzi\xc5\x82o rytualne spo\xc5\xbcycie baranka paschalnego. Chrze\xc5\x9bcijanie wierz\xc4\x85, \xc5\xbce Chrystus, kiedy spo\xc5\xbcywa\xc5\x82 ostatni\xc4\x85 wieczerz\xc4\x99 paschaln\xc4\x85, wype\xc5\x82ni\xc5\x82 symbole starotestamentowe i by\xc5\x82 Barankiem Paschalnym, kt\xc3\xb3ry dope\xc5\x82ni\xc5\x82 zbawczej ofiary._NEWLINE_Pierwsze wzmianki o celebracji Wielkiego Tygodnia pochodz\xc4\x85 z IV wieku. Do 1929 na okre\xc5\x9blenie Triduum Paschalnego stosowano termin Triduum Sacrum. Obecnie u\xc5\xbcywana nazwa pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1924.\n_START_SECTION_\nWielki Czwartek\n_START_PARAGRAPH_\nW tym dniu mo\xc5\xbce by\xc4\x87 sprawowana rano tylko jedna ofiara eucharystyczna, msza krzy\xc5\xbcma \xc5\x9bwi\xc4\x99tego, celebrowana w ko\xc5\x9bciele katedralnym przez biskupa i prezbiter\xc3\xb3w danej diecezji. Podczas tej mszy biskup konsekruje oleje chorych, katechumen\xc3\xb3w i krzy\xc5\xbcmo. Kap\xc5\x82ani zabieraj\xc4\x85 nowe oleje do swoich parafii, stare za\xc5\x9b si\xc4\x99 spala._NEWLINE_Wieczorem odprawia si\xc4\x99 uroczyst\xc4\x85 msz\xc4\x99 Wieczerzy Pa\xc5\x84skiej, kt\xc3\xb3ra rozpoczyna Triduum Paschalne. Jest ona sprawowana na pami\xc4\x85tk\xc4\x99 Ostatniej Wieczerzy, podczas kt\xc3\xb3rej Chrystus ofiarowa\xc5\x82 Bogu Ojcu pod postaciami chleba i wina swoje cia\xc5\x82o i krew, a nast\xc4\x99pnie da\xc5\x82 aposto\xc5\x82om do spo\xc5\xbcycia oraz nakaza\xc5\x82 im, by czynili to na jego pami\xc4\x85tk\xc4\x99. Podczas tego wydarzenia Jezus ustanowi\xc5\x82 dwa sakramenty \xe2\x80\x93 kap\xc5\x82a\xc5\x84stwo i Eucharysti\xc4\x99. W czasie nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwa po raz pierwszy od rozpocz\xc4\x99cia Wielkiego Postu \xc5\x9bpiewany jest hymn Chwa\xc5\x82a na wysoko\xc5\x9bci Bogu. Msza Wieczerzy Pa\xc5\x84skiej pozostaje niezako\xc5\x84czona \xe2\x80\x93 nie ma podczas niej b\xc5\x82ogos\xc5\x82awie\xc5\x84stwa wiernych i rozes\xc5\x82ania, a Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszy Sakrament zostaje przeniesiony do kaplicy adoracji (popularnie, lecz nieprawid\xc5\x82owo, nazywanej ciemnic\xc4\x85), liturgia jest kontynuowana w Wielki Pi\xc4\x85tek.\n_START_SECTION_\nWielki Pi\xc4\x85tek\n_START_PARAGRAPH_\nTego dnia kontynuowana jest liturgia rozpocz\xc4\x99ta i przerwana w Wielki Czwartek. Jest to dzie\xc5\x84 powagi, skupienia i postu, w kt\xc3\xb3rym szczeg\xc3\xb3lnie czci si\xc4\x99 drzewo krzy\xc5\xbca. Od rana trwa adoracja Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszego Sakramentu w kaplicy adoracji. Odprawia si\xc4\x99 drog\xc4\x99 krzy\xc5\xbcow\xc4\x85. Wieczorem pod przewodnictwem papie\xc5\xbca odbywa si\xc4\x99 droga krzy\xc5\xbcowa w Koloseum. Centrum tego dnia jest liturgia M\xc4\x99ki Pa\xc5\x84skiej._NEWLINE_O\xc5\x82tarz jest tego dnia obna\xc5\xbcony: bez krzy\xc5\xbca, kwiat\xc3\xb3w, \xc5\x9bwiecznik\xc3\xb3w i obrus\xc3\xb3w._NEWLINE_Liturgi\xc4\x99 powinno si\xc4\x99 sprawowa\xc4\x87 oko\xc5\x82o godziny 15:00, je\xc5\x9bli racje duszpasterskie nie przemawiaj\xc4\x85 za p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85 por\xc4\x85. Kap\xc5\x82an ubrany w szaty mszalne czerwonego koloru udaje si\xc4\x99 do o\xc5\x82tarza, po czym nast\xc4\x99puje prostracja i modlitwa (bez wezwania M\xc3\xb3dlmy si\xc4\x99). Je\xc5\xbceli w liturgii uczestnicz\xc4\x85 inni kap\xc5\x82ani, zak\xc5\x82adaj\xc4\x85 oni bia\xc5\x82e kom\xc5\xbce, do udzielania komunii zak\xc5\x82adaj\xc4\x85 czerwone stu\xc5\x82y._NEWLINE_W tradycji katolickiej w Wielki Pi\xc4\x85tek mia\xc5\x82a miejsce tzw. Msza dar\xc3\xb3w uprzednio po\xc5\x9bwi\xc4\x99conych (Missa pr\xc3\xa6sanctificatorum), gdzie kap\xc5\x82an, ubrany w czarny ornat odprawia szczeg\xc3\xb3lny rodzaj Mszy \xc5\x9bw., na kt\xc3\xb3rej nie zachodzi konsekracja i nie ma te\xc5\xbc miejsca na komuni\xc4\x99 wiernych._NEWLINE_Jednak\xc5\xbce, jeszcze przed Soborem watyka\xc5\x84skim II, Papie\xc5\xbc Pius XII w 1955 roku promulgowa\xc5\x82 radykalne zmiany w celebracji Wielkiego Tygodnia, odrzucaj\xc4\x85c staro\xc5\xbcytn\xc4\x85 tradycj\xc4\x99. Liturgia Wielkiego Pi\xc4\x85tku po zmianach z 1955 roku jest celebrowana w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci miejsc w ramach tzw. nadzwyczajnej formy rytu rzymskiego. Podczas zreformowanych obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w kap\xc5\x82an ubiera czarn\xc4\x85 kap\xc4\x99, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zdejmuje na czas adoracji krzy\xc5\xbca, za\xc5\x9b na obrz\xc4\x99dy komunijne zdejmuje tak\xc5\xbce czarn\xc4\x85 stu\xc5\x82\xc4\x99 i wk\xc5\x82ada fioletowe szaty mszalne. Na procesj\xc4\x99 do grobu zdejmuje ornat i wk\xc5\x82ada fioletow\xc4\x85 kap\xc4\x99._NEWLINE_Prowizoryczno\xc5\x9b\xc4\x87 i chaotyczny charakter zmian z 1955 roku spowodowa\xc5\x82, \xc5\xbce wraz z wprowadzeniem tzw. "Nowej Mszy" w 1969 roku, g\xc5\x82\xc3\xb3wny architekt tych zmian Annibale Bugnini (kt\xc3\xb3ry wcze\xc5\x9bniej sta\xc5\x82 za zmianami liturgicznymi Piusa XII) wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z cz\xc4\x99\xc5\x9bci niefortunnych pomys\xc5\x82\xc3\xb3w prowizorium z 1955 roku. _NEWLINE_W tym dniu rozpoczyna si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nowenna do Mi\xc5\x82osierdzia Bo\xc5\xbcego, kt\xc3\xb3ra mo\xc5\xbce trwa\xc4\x87 9 godzin. Po liturgii mo\xc5\xbcna od\xc5\x9bpiewa\xc4\x87 (bez akompaniamentu organ\xc3\xb3w) trzy cz\xc4\x99\xc5\x9bci gorzkich \xc5\xbcal\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nWielka Sobota\n_START_PARAGRAPH_\nW Wielk\xc4\x85 Sobot\xc4\x99 Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 trwa przy grobie Pa\xc5\x84skim, rozwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c m\xc4\x99k\xc4\x99. O\xc5\x82tarz pozostaje obna\xc5\xbcony. Istnieje te\xc5\xbc zwyczaj odwiedzania symbolicznych grob\xc3\xb3w Pa\xc5\x84skich w ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach, a tak\xc5\xbce grob\xc3\xb3w bliskich os\xc3\xb3b na cmentarzach. Formalnie Wielka Sobota posiada tylko teksty liturgii godzin, nie ma natomiast formularza mszy, a liturgia wigilii paschalnej (patrz ni\xc5\xbcej) nale\xc5\xbcy ju\xc5\xbc do Niedzieli Zmartwychwstania (z uwagi na \xc5\xbcydowski system dat, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rego po zachodzie s\xc5\x82o\xc5\x84ca w sobot\xc4\x99 rozpoczyna si\xc4\x99 niedziela). Podczas wigilii paschalnej \xc5\x9bwi\xc4\x99cone s\xc4\x85 woda i ogie\xc5\x84 oraz ponownie rozbrzmiewaj\xc4\x85 dzwony i organy._NEWLINE_W Polsce i niekt\xc3\xb3rych s\xc4\x85siednich krajach tradycyjnie wierni przynosz\xc4\x85 w tym dniu w koszach potrawy wielkanocne (\xc5\x9bwi\xc4\x99conka), aby je po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc4\x87 albo zapraszaj\xc4\x85 kap\xc5\x82ana do domostwa, gdzie po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony zostaje st\xc3\xb3\xc5\x82 z potrawami.\n_START_SECTION_\nTriduum Paschalne u starokatolik\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nKo\xc5\x9bcio\xc5\x82y starokatolickie Triduum Paschalne sprawuj\xc4\x85 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci w spos\xc3\xb3b podobny do Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a rzymskokatolickiego z pewnymi niewielkimi r\xc3\xb3\xc5\xbcnicami, np. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Starokatolicki Mariawit\xc3\xb3w Triduum Paschalne sprawuje w j\xc4\x99zyku polskim w spos\xc3\xb3b podobny do rytu rzymskokatolickiego sprzed soboru watyka\xc5\x84skiego II \xe2\x80\x93 na przyk\xc5\x82ad w czasie wigilii paschalnej (odprawianej zazwyczaj rano) od rozpalonego przed ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em ognia zapala si\xc4\x99 triangu\xc5\x82 (\xc5\x9bwiecznik tr\xc3\xb3jramienny), symbol objawienia Tr\xc3\xb3jcy \xc5\x9awi\xc4\x99tej w ewangelii Chrystusa, a dopiero potem przy bocznym o\xc5\x82tarzu od triangu\xc5\x82u zapala si\xc4\x99 pascha\xc5\x82._NEWLINE_Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Katolicki Mariawit\xc3\xb3w zni\xc3\xb3s\xc5\x82 wszelkie dodatkowe obrz\xc4\x99dy. W Wielki Czwartek uroczyst\xc4\x85 msz\xc4\x99 \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 z uroczyst\xc4\x85 adoracj\xc4\x85 Przenaj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszego Sakramentu, przez ca\xc5\x82y dzie\xc5\x84 i noc._NEWLINE_W Wielki Pi\xc4\x85tek \xe2\x80\x93 w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od innych ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 odprawia si\xc4\x99 uroczyst\xc4\x85 msz\xc4\x99 Krwi Przenajdro\xc5\xbcszej Zbawiciela z 23 sierpnia. Po nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwie wielkopi\xc4\x85tkowym nie ma b\xc5\x82ogos\xc5\x82awie\xc5\x84stwa Przenaj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszym Sakramentem, za\xc5\x9b monstrancj\xc4\x99 po mszy nakrywa si\xc4\x99 welonem, kt\xc3\xb3ry pozostawia si\xc4\x99 do rezurekcji.'