b'\n_START_ARTICLE_\nOpona Croya\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nGobelin powsta\xc5\x82 w 1554 w Szczecinie, a jego wykonanie jest m.in. \xc5\x9bci\xc5\x9ble zwi\xc4\x85zane z zawartym w lutym 1536 ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwem ksi\xc4\x99cia pomorskiego Filipa I z Mari\xc4\x85, c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Jana, elektora saskiego. Wykonawc\xc4\x85 by\xc5\x82 nadworny tapiser ksi\xc4\x99cia Barnima IX Pobo\xc5\xbcnego \xe2\x80\x93 Peter Heymans. Uk\xc5\x82ad kompozycyjny gobelinu oparto na grafice \xc5\x81ukasza Cranacha starszego \xe2\x80\x93 Wieczerza Ewangelik\xc3\xb3w i pot\xc4\x99pienie papist\xc3\xb3w. Sugerowano si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wygl\xc4\x85dem zaprojektowanych przez Cranacha o\xc5\x82tarzy w Wittenberdze i Weimarze. Autorem szkicu, na podstawie kt\xc3\xb3rego powsta\xc5\x82 gobelin, by\xc5\x82 najprawdopodobniej nadworny malarz Barnima IX Gabriel Glockendon. Wizerunki os\xc3\xb3b przedstawionych na gobelinie maj\xc4\x85 charakter portretowy. Heymans przy tworzeniu wizerunk\xc3\xb3w posi\xc5\x82kowa\xc5\x82 si\xc4\x99 ju\xc5\xbc istniej\xc4\x85cymi b\xc4\x85d\xc5\xba specjalnie w tym celu zam\xc3\xb3wionymi konterfektami, kt\xc3\xb3rych kilku tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w jest znanych._NEWLINE_Do 1625 opon\xc4\x99 przechowywano na zamku ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cym w Wo\xc5\x82ogoszczy, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w S\xc5\x82upsku, a od 1707 do chwili obecnej znajduje si\xc4\x99 na Uniwersytecie w Gryfii (obecnie Greifswald). Uniwersytet sta\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem opony w 1684 na mocy zapisu testamentowego ksi\xc4\x99cia Ernesta Bogus\xc5\x82awa von Croya, kt\xc3\xb3ry jednocze\xc5\x9bnie nakaza\xc5\x82, by gobelin by\xc5\x82 wywieszany ka\xc5\xbcdorazowo w ustanowione przez ksi\xc4\x99cia \xc5\x9bwi\xc4\x99to (niem. Croy-Fest; obchodzone do czas\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych, z przerw\xc4\x85 1930\xe2\x80\x931992), obchodzone co dziesi\xc4\x99\xc4\x87 lat w dniu \xc5\x9bmierci Anny, matki ofiarodawcy, ku czci wymar\xc5\x82ej dynastii Gryfit\xc3\xb3w. W XIX wieku opona by\xc5\x82a poddawana dwukrotnie pracom konserwatorskim. W czasie pierwszej renowacji (ok. 1810) na zniszczone fragmenty gobelinu naszyto \xc5\x82aty i pokryto je odpowiednimi malowid\xc5\x82ami na\xc5\x9bladuj\xc4\x85cymi utracone fragmenty. Podczas drugiej renowacji przeprowadzonej w latach 1891\xe2\x80\x9393 w muzeum berli\xc5\x84skim usuni\xc4\x99to \xc5\x82aty i zast\xc4\x85piono je nowo utkanymi fragmentami, kt\xc3\xb3re nie by\xc5\x82y jednak identyczne z oryginalnymi (np. pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 nowa tablica z wersetem z Biblii)._NEWLINE_W po\xc5\x82owie XIX wieku wykonano kopi\xc4\x99 gobelinu, kt\xc3\xb3ra obecnie znajduje si\xc4\x99 w Muzeum Narodowym w Szczecinie.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nWymiary gobelinu wynosz\xc4\x85: 680\xc2\xa0cm d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci i 432\xc2\xa0cm wysoko\xc5\x9bci lub 690\xc2\xa0cm i 446\xc2\xa0cm. Osnowa wykonana zosta\xc5\x82a z nitek lnianych, w\xc4\x85tek z nici we\xc5\x82nianych, jedwabnych, srebrnych i z\xc5\x82otych._NEWLINE_W centralnym miejscu gobelinu znajduje si\xc4\x99 wizerunek Marcina Lutra stoj\xc4\x85cego na ambonie. G\xc5\x82oszonemu przez niego kazaniu przys\xc5\x82uchuj\xc4\x85 si\xc4\x99 przedstawiciele ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t saskich (po lewej stronie) i pomorskich (po prawej)._NEWLINE_Gobelin poza byciem przedstawieniem obu rod\xc3\xb3w jest r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie wsp\xc3\xb3lnym ich portretem rodzinnym, odwo\xc5\x82uj\xc4\x85cym si\xc4\x99 do zawartego w Torgau w lutym 1536 zwi\xc4\x85zku ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84skiego pomi\xc4\x99dzy ksi\xc4\x99ciem wo\xc5\x82ogoskim Filipem I a Mari\xc4\x85, c\xc3\xb3rk\xc4\x85 elektora saskiego Jana._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t saskich widoczni s\xc4\x85 (poczynaj\xc4\x85c od lewej): Fryderyk III M\xc4\x85dry, Ma\xc5\x82gorzata von Anhalt (druga \xc5\xbcona Jana Sta\xc5\x82ego, widoczna tylko g\xc5\x82owa), Jan Sta\xc5\x82y, Jan Fryderyk (przyw\xc3\xb3dca Zwi\xc4\x85zku Szmalkaldzkiego, Jan Ernest (syn Jana Sta\xc5\x82ego), Sybilla von J\xc3\xbclich (\xc5\xbcona Jana Fryderyka), Jan Fryderyk II (syn Jana Fryderyka), Filip Melanchton (widoczna tylko g\xc5\x82owa), Jan Wilhelm, Jan Fryderyk (obaj synowie Jana Fryderyka)._NEWLINE_Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta pomorscy (Gryfici) reprezentowani s\xc4\x85 przez (postaci doros\xc5\x82e, od lewej): Jerzego I (w momencie wykonania gobelinu nie\xc5\xbcyj\xc4\x85cy ju\xc5\xbc od ponad 20 lat), Barnima IX Pobo\xc5\xbcnego, Filipa I, Ameli\xc4\x99 re\xc5\x84sk\xc4\x85 (\xc5\xbcon\xc4\x99 Jerzego I; w momencie wykonania gobelinu nie\xc5\xbcyj\xc4\x85c\xc4\x85 ju\xc5\xbc od blisko 30 lat; jest to jedyna osoba ukazana z profilu), Ann\xc4\x99 brunszwicko-lunebursk\xc4\x85 (\xc5\xbcon\xc4\x99 Barnima IX Pobo\xc5\xbcnego), Mari\xc4\x99 Sask\xc4\x85 (\xc5\xbcon\xc4\x99 Filipa I). \xc5\xbbony Gryfit\xc3\xb3w ukazane s\xc4\x85 w bogatych strojach, nosz\xc4\x85 te\xc5\xbc bi\xc5\xbcuteri\xc4\x99. Na pierwszym planie umieszczono pi\xc4\x99cioro dzieci ksi\xc4\x99cia Filipa I (tych, kt\xc3\xb3re w momencie powstania gobelinu mia\xc5\x82y ju\xc5\xbc po kilka lat): Jana Fryderyka, Bogus\xc5\x82awa XIII, Ernesta Ludwika, Ameli\xc4\x99 (jako jedyna osoba p\xc5\x82ci \xc5\xbce\xc5\x84skiej na gobelinie, b\xc4\x99d\xc4\x85c urodzon\xc4\x85 przedstawicielk\xc4\x85 rodu Gryfit\xc3\xb3w, jest opisana w legendzie w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci gobelinu) i Barnima X M\xc5\x82odszego. Dzieci ubrane s\xc4\x85 w bogato zdobione p\xc5\x82aszcze (ch\xc5\x82opcy) lub suknie (Amelia) z brokatu, o tym samym motywie. Dziewczynka ma na sobie plisowan\xc4\x85 sp\xc3\xb3dnic\xc4\x99, w kt\xc3\xb3r\xc4\x85 po\xc5\x9brodku wpleciony jest w\xc4\x85ski fartuszek. Do grupy tej przynale\xc5\xbcy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, stoj\xc4\x85cy mi\xc4\x99dzy Barnimem IX Pobo\xc5\xbcnym a Filipem I, pomorski dzia\xc5\x82acz reformacyjny Jan Bugenhagen (widoczna tylko g\xc5\x82owa)._NEWLINE_Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Jerzy I ukazany jest na gobelinie jako najpostawniejszy z Gryfit\xc3\xb3w i by\xc4\x87 mo\xc5\xbce rzeczywi\xc5\x9bcie by\xc5\x82 najwy\xc5\xbcszym z rodu. Z obecno\xc5\x9bci\xc4\x85 jego osoby \xe2\x80\x93 nie by\xc5\x82 wyznawc\xc4\x85 religii katolickiej w jej reformowanej odmianie \xe2\x80\x93 wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 problematyczno\xc5\x9b\xc4\x87 przyczyny ukazania go na tym zabytku reformacji. Za mo\xc5\xbcliwy pow\xc3\xb3d mog\xc5\x82aby uchodzi\xc4\x87 ch\xc4\x99\xc4\x87 przedstawienia przodka wo\xc5\x82ogoskiej linii Gryfit\xc3\xb3w, chocia\xc5\xbc istotniejszym czynnikiem wydaje si\xc4\x99 by\xc4\x87 faktograficznie podbudowane (a by\xc4\x87 mo\xc5\xbce wynikaj\xc4\x85ce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z tembru Pomeranii Tomasza Kantzowa) uznanie Jerzego I za swoistego prekursora nowego wyznania, kt\xc3\xb3remu \xc5\x9bmier\xc4\x87 (w 1531) uniemo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a podj\xc4\x99cie okre\xc5\x9blonych dzia\xc5\x82a\xc5\x84, co da\xc5\x82o Filipowi I asumpt do umieszczenia zmar\xc5\x82ego ojca na tym dziele sztuki.'