b'\n_START_ARTICLE_\nDziuplaki\n_START_PARAGRAPH_\nDziuplaki \xe2\x80\x93 gatunki ptak\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re zak\xc5\x82adaj\xc4\x85 gniazda w dziuplach, a tak\xc5\xbce r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju wn\xc4\x99kach i szczelinach (pr\xc3\xb3chniej\xc4\x85cych drzew, ska\xc5\x82, mur\xc3\xb3w, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kamieni) oraz w norach ziemnych._NEWLINE_W Polsce s\xc4\x85 to na przyk\xc5\x82ad dzi\xc4\x99cio\xc5\x82y, szpak, sikory, mucho\xc5\x82\xc3\xb3wki, kowalik, pe\xc5\x82zacz le\xc5\x9bny i ogrodowy, wr\xc3\xb3bel mazurek i domowy, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 s\xc3\xb3w, dudek, kraska, siniak, g\xc4\x85go\xc5\x82, gniazduj\xc4\x85ca w szczelinach skalnych i pod kamieniami bia\xc5\x82orzytka, wygrzebuj\xc4\x85ca nory brzeg\xc3\xb3wka. _NEWLINE_Dziuplaki gnie\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85ce si\xc4\x99 w dziuplach dzieli si\xc4\x99 na pierwotne, czyli takie kt\xc3\xb3re samodzielnie wykuwaj\xc4\x85 dziuple (u nas dzi\xc4\x99cio\xc5\x82y z wyj\xc4\x85tkiem kr\xc4\x99tog\xc5\x82owa), oraz wt\xc3\xb3rne, czyli takie, kt\xc3\xb3re korzystaj\xc4\x85 z dziupli istniej\xc4\x85cych (wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 dziuplak\xc3\xb3w, np. szpak). Niekt\xc3\xb3re krajowe sikory mog\xc4\x85 zajmowa\xc4\x87 dziuple gotowe jak i wyd\xc5\x82ubywa\xc4\x87 w\xc5\x82asne w mi\xc4\x99kkim, zbutwia\xc5\x82ym drewnie._NEWLINE_Nie wszystkie dziuplaki gnie\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie w dziuplach._NEWLINE_Dziuplaki cechuje na og\xc3\xb3\xc5\x82 jasna, jednolita, niemaskuj\xc4\x85ca barwa skorupki jaj.\n_START_SECTION_\nDziuple drzew\n_START_PARAGRAPH_\nDziuplaki gnie\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85ce si\xc4\x99 w dziuplach drzew mo\xc5\xbcna podzieli\xc4\x87 na pierwotne i wt\xc3\xb3rne:\n_START_SECTION_\nDziuplaki i p\xc3\xb3\xc5\x82dziuplaki\n_START_PARAGRAPH_\nP\xc3\xb3\xc5\x82dziuplaki s\xc4\x85 to gatunki gnie\xc5\xbad\xc5\xbc\xc4\x85ce si\xc4\x99 nie w dziupli zamkni\xc4\x99tej ze wszystkich stron, z jednym w\xc4\x85skim otworem wej\xc5\x9bciowym, ale w r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju szczelinach mur\xc3\xb3w, pr\xc3\xb3chniej\xc4\x85cych drzew, pod kamieniami. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d gatunk\xc3\xb3w krajowych by\xc5\x82yby to na przyk\xc5\x82ad pliszka siwa i g\xc3\xb3rska, mucho\xc5\x82\xc3\xb3wka szara i ma\xc5\x82a, cz\xc4\x99sto bia\xc5\x82orzytka.\n_START_SECTION_\nKolor jaj\n_START_PARAGRAPH_\nSkorupki jaj gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w gniazduj\xc4\x85cych w dziuplach, jamach i innych ciemnych ukryciach na og\xc3\xb3l nie maj\xc4\x85 koloru kamufluj\xc4\x85cego, ale s\xc4\x85 jasnoniebieskie lub bia\xc5\x82e. Inaczej m\xc3\xb3wi\xc4\x85c gatunk\xc3\xb3w buduj\xc4\x85cych gniazda ukryte (czyli dziuplak\xc3\xb3w) lub odkryte zamkni\xc4\x99te, w przeciwie\xc5\x84stwie do buduj\xc4\x85cych gniazda odkryte otwarte, zw\xc5\x82aszcza naziemne. Wynika to z braku selekcji w kierunku tworzenia jaj o maskuj\xc4\x85cych deseniach. Prawdopodobnie te\xc5\xbc u\xc5\x82atwia ich znalezienie przy s\xc5\x82abym o\xc5\x9bwietleniu. Je\xc5\xbceli dany gatunek dziuplaka mia\xc5\x82 przodk\xc3\xb3w gnie\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85cych si\xc4\x99 w gniazdach otwartych, mo\xc5\xbce zachowywa\xc4\x87 wci\xc4\x85\xc5\xbc \xc5\x9blady deseniu na skorupce. W\xc5\x9br\xc3\xb3d dziuplak\xc3\xb3w s\xc4\x85 to na przyk\xc5\x82ad nurek i maskonur, sikory. Z kolei bia\xc5\x82a lub kremowa barwa jaj go\xc5\x82\xc4\x99bi mo\xc5\xbce sugerowa\xc4\x87, \xc5\xbce wszystkie go\xc5\x82\xc4\x99bie by\xc5\x82y pierwotnie dziuplakiami.\n_START_SECTION_\nZmniejszanie wylotu dziupli\n_START_PARAGRAPH_\nNiekt\xc3\xb3re gatunki dziuplak\xc3\xb3w zmniejszaj\xc4\x85 otw\xc3\xb3r dziupli._NEWLINE_Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d gatunk\xc3\xb3w krajowych robi tak kowalik, zalepiaj\xc4\x85c go glin\xc4\x85 i i\xc5\x82em, czasem z dodatkiem nawozu krowiego. Jest to odzwierciedlone w niekt\xc3\xb3rych jego nazwach ludowych - kowal zalepiacz, lepiarz, zalepiarz._NEWLINE_Z kolei samica subtropikalnych i tropikalnych dzioboro\xc5\xbcc\xc3\xb3w zalepia si\xc4\x99 od wn\xc4\x99trza w dziupli glin\xc4\x85 i ka\xc5\x82em na czas wysiadywania jaj i pocz\xc4\x85tkowy okres rozwoju piskl\xc4\x85t. Pomaga jej w tym samiec.\n_START_SECTION_\nWy\xc5\x9bci\xc3\xb3lka gniazd\n_START_PARAGRAPH_\nNiekt\xc3\xb3re gatunki dziuplak\xc3\xb3w nie wy\xc5\x9bcie\xc5\x82aj\xc4\x85 dziupli. Jest to sytuacja wyj\xc4\x85tkowa w\xc5\x9br\xc3\xb3d gniazdownik\xc3\xb3w. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d gatunk\xc3\xb3w krajowych s\xc4\x85 to dzi\xc4\x99cio\xc5\x82y i sowy (zajmuj\xc4\x85ce dziuple oraz cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 innych). Gniazda niewys\xc5\x82ane maj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc gnie\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85ce si\xc4\x99 w norach \xc5\xbco\xc5\x82na i zimorodek, poniewa\xc5\xbc zawieraj\xc4\x85 jedynie odpowiednio chitynowe szcz\xc4\x85tki owad\xc3\xb3w lub o\xc5\x9bci ryb i chitynowe resztki owad\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPreferowane gatunki drzew\n_START_PARAGRAPH_\nW Puszczy Bia\xc5\x82owieskiej najbardziej dziuplastymi i najch\xc4\x99tniej wybieranymi przez dziuplaki drzewami s\xc4\x85 graby, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie starsze, niestety wycinane w gospodarczych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach puszczy na opa\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nSkrzynki l\xc4\x99gowe a dziuple naturalne\n_START_PARAGRAPH_\nSkrzynki l\xc4\x99gowe odgrywaj\xc4\x85 wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w lasach gospodarczych, poniewa\xc5\xbc liczba dziupli jest tam niewystarczaj\xc4\x85ca. Ponadto uwa\xc5\xbcane s\xc4\x85 one za bezpieczniejsze od dziupli. W Puszczy Bia\xc5\x82owieskiej stwierdzono jednak, \xc5\xbce jest w nich wi\xc4\x99cej paso\xc5\xbcyt\xc3\xb3w. Wynika to st\xc4\x85d, \xc5\xbce w skrzynkach pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci gniazd gromadz\xc4\x85 si\xc4\x99 z roku na rok w wi\xc4\x99kszym stopniu ni\xc5\xbc w dziuplach naturalnych. Ponadto okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 one tam jak pu\xc5\x82apki ekologiczne przyci\xc4\x85gaj\xc4\x85ce drapie\xc5\xbcniki.\n_START_SECTION_\nDziuplaki a gospodarka le\xc5\x9bna\n_START_PARAGRAPH_\nZ bada\xc5\x84 prowadzonych chocia\xc5\xbcby w Puszczy Bia\xc5\x82owieskiej wynika, \xc5\xbce gospodarka le\xc5\x9bna stwarza r\xc3\xb3\xc5\xbcnorakie zagro\xc5\xbcenia dla dziuplak\xc3\xb3w (i innych ptak\xc3\xb3w). Obni\xc5\xbcanie wieku drzewostan\xc3\xb3w i usuwanie starych oraz martwych drzew, na przyk\xc5\x82ad \xc5\x9bwierk\xc3\xb3w z kornikiem, sadzenie monokultur, zmniejszenie udzia\xc5\x82u kluczowych gatunk\xc3\xb3w drzew (grab, osika) prowadzi do powstawania niedoboru dziupli, zubo\xc5\xbcenia bazy pokarmowej.'