b'\n_START_ARTICLE_\nOpera \xc5\x9al\xc4\x85ska\n_START_SECTION_\nTeatr Miejski w Bytomiu\n_START_PARAGRAPH_\nFundatorem budynku Teatru Miejskiego (niem.\xc2\xa0Stadttheater) w Bytomiu by\xc5\x82 Franz Landsberger \xe2\x80\x93 bytomski filantrop, za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Beuthner Musikvereins (pol.\xc2\xa0Bytomskiego Towarzystwa Muzycznego). Otwarcie Teatru Miejskiego nast\xc4\x85pi\xc5\x82o 1 pa\xc5\xbadziernika 1901 roku. Pierwszym dyrektorem by\xc5\x82 Hans Knapp w latach 1901\xe2\x80\x931925, nast\xc4\x99pnie w latach 1925\xe2\x80\x931933 austriacki re\xc5\xbcyser operowy \xe2\x80\x93 Walter Felsenstein. Teatr bytomski pod nazw\xc4\x85 Oberschlesisches Landestheater pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 Teatru Trzech Miast dla Bytomia, Gliwic i Zabrza. Od lat 30. XX wieku plac\xc3\xb3wka prowadzi\xc5\x82a tak\xc5\xbce w\xc5\x82asny teatr letni na wyjazdach w uzdrowiskach na G\xc3\xb3rnym \xc5\x9al\xc4\x85sku. Ostatnie przedstawienie niemieckiej sceny operowej (operetka Franza Leh\xc3\xa1ra Hrabia Luksemburg) odby\xc5\x82o si\xc4\x99 2 lipca 1944 roku. W Sali Koncertowej (niem.\xc2\xa0Concerthaus) odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 z regu\xc5\x82y koncerty symfoniczne, w budynku teatralnym \xe2\x80\x93 poza spektaklami teatralnymi, wystawiano tak\xc5\xbce repertuar operowy i operetkowy._NEWLINE_Repertuar operowy w j\xc4\x99zyku polskim wystawia\xc5\x82 w latach 30. XX wieku Teatr Miejski w Katowicach, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 w\xc5\x82asny zesp\xc3\xb3\xc5\x82 operowy pod opiek\xc4\x85 \xc5\x9bpiewaka i re\xc5\xbcysera \xe2\x80\x93 Tadeusza Wierzbickiego._NEWLINE_Teatr nie zosta\xc5\x82 wprawdzie ca\xc5\x82kowicie zniszczony przez armi\xc4\x99 sowieck\xc4\x85, niemniej grabie\xc5\xbce i dewastacje by\xc5\x82y powa\xc5\xbcne.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nZa oficjaln\xc4\x85 dat\xc4\x99 utworzenia Opery \xc5\x9al\xc4\x85skiej w Bytomiu przyjmuje si\xc4\x99 dzie\xc5\x84 premiery Halki Stanis\xc5\x82awa Moniuszki (14 czerwca 1945 roku w Teatrze \xc5\x9al\xc4\x85skim, a nast\xc4\x99pnie w gmachu Opery), kt\xc3\xb3r\xc4\x85 wystawi\xc5\x82 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 utworzony i kierowany przez artyst\xc4\x99 Adama Didura. W okresie pierwszych miesi\xc4\x99cy uformowa\xc5\x82 si\xc4\x99 pod jego piecz\xc4\x85 kr\xc4\x85g solist\xc3\xb3w z\xc5\x82o\xc5\xbcony z utalentowanych m\xc5\x82odych artyst\xc3\xb3w. W tym czasie Opera \xc5\x9al\xc4\x85ska zosta\xc5\x82a wzmocniona przez znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zespo\xc5\x82\xc3\xb3w wygnanej ze Lwowa przez bolszewik\xc3\xb3w i Armi\xc4\x99 Czerwon\xc4\x85 Opery Lwowskiej. W roku 1945 przybyli ze Lwowa m.in.: Adam Kopciuszewski (do 1952 roku w Operze \xc5\x9al\xc4\x85skiej), Andrzej Hiolski (do 1963 roku w Operze \xc5\x9al\xc4\x85skiej), Franciszka Denis-S\xc5\x82oniewska, Maria Popowicz, Zofia Czepiel\xc3\xb3wna, Jan Malec, W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Szeptycki, Piotr Barski, Antonina Kawecka, Franciszek Arno, Boles\xc5\x82aw Fotygo-Fola\xc5\x84ski, Jadwiga Lachet\xc3\xb3wna, Olga Szambrowska i in._NEWLINE_Zrealizowano tutaj w ci\xc4\x85gu istnienia sceny ponad 250 premier oper, operetek i balet\xc3\xb3w. Zaprezentowano dzie\xc5\x82a polskie obejmuj\xc4\x85ce ca\xc5\x82okszta\xc5\x82t dorobku operowego Stanis\xc5\x82awa Moniuszki, utwory Karola Szymanowskiego, Ludomira R\xc3\xb3\xc5\xbcyckiego, Witolda Rudzi\xc5\x84skiego, Jana Adama Maklakiewicza, J\xc3\xb3zefa \xc5\x9awidra, Romualda Twardowskiego czy Tadeusza Bairda. Ponadto repertuar obejmuje znaczn\xc4\x85 liczb\xc4\x99 oper Wolfganga Amadeusza Mozarta, najwa\xc5\xbcniejsze dzie\xc5\x82a Giuseppe Verdiego, niemal ca\xc5\x82\xc4\x85 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 Giacomo Pucciniego i wiele dzie\xc5\x82 reprezentatywnych dla muzyki XX wieku.\n_START_SECTION_\nGmach Opery \xc5\x9al\xc4\x85skiej\n_START_PARAGRAPH_\nGmach Opery \xc5\x9al\xc4\x85skiej to dwa po\xc5\x82\xc4\x85czone budynki \xe2\x80\x93 operowy i Sala Koncertowa (dawniejszy Dom Koncertowy - Concerthaus). W roku 1927 berli\xc5\x84ski architekt Hans Poelzig dokona\xc5\x82 modernizacji i przebudowy Sali Koncertowej w stylu modernistycznym. W roku 2000 mia\xc5\x82 miejsce po\xc5\xbcar tej sali, po kt\xc3\xb3rym (w roku 2005) przywr\xc3\xb3cono wygl\xc4\x85d sprzed modernizacji Poelzinga. Na \xc5\x9bcianach odtworzono elementy sztukaterii wraz z obramieniami wype\xc5\x82nionymi materia\xc5\x82ami. W\xc3\xb3wczas te\xc5\xbc nad sal\xc4\x85 filharmoniczn\xc4\x85 zaprojektowano nowoczesn\xc4\x85 sal\xc4\x99 baletow\xc4\x85._NEWLINE_Przed gmachem opery stoj\xc4\x85 dwa pomniki \xe2\x80\x93 popiersie Fryderyka Chopina (autorstwa Aleksandra \xc5\xbburawi\xc5\x84skiego, z r. 1957) i pomnik Stanis\xc5\x82awa Moniuszki autorstwa Tadeusza Sadowskiego.\n_START_SECTION_\nWn\xc4\x99trza\n_START_PARAGRAPH_\nW holu g\xc5\x82\xc3\xb3wnym znajduje si\xc4\x99 popiersie Adama Didura autorstwa Zbigniewa Dunojewskiego (z roku 1948). S\xc4\x85 tu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc popiersia wybitnych solist\xc3\xb3w operowych zwi\xc4\x85zanych z Oper\xc4\x85 \xc5\x9al\xc4\x85sk\xc4\x85: Bogdana Paprockiego i Andrzeja Hiolskiego (oba autorstwa Adama Myjaka), marmurowa tablica pami\xc4\x85tkowa Napoleona Siessa i dwa portrety dyrektor\xc3\xb3w opery \xe2\x80\x93 W\xc5\x82odzimierza Ormickiego (autorstwa Jana Nowaka) i Stefana Beliny-Skupiewskiego (autorstwa\xc2\xa0Stanis\xc5\x82aw Mazusia) ods\xc5\x82oni\xc4\x99te w roku 2005 z okazji Jubileuszu 60-lecia Opery \xc5\x9al\xc4\x85skiej. Na pi\xc4\x99trze natomiast znajduje si\xc4\x99 ekspozycja upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85ca pierwsz\xc4\x85 premier\xc4\x99 Opery \xc5\x9al\xc4\x85skiej \xe2\x80\x93 Halk\xc4\x99 Stanis\xc5\x82awa Moniuszki z czerwca 1945 roku. W gablocie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 m.in. libretto opery, partytura, plakaty i afisze premierowe, kostiumy, fotografie, dokumenty upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85ce to wydarzenie i zwi\xc4\x85zanych z nim: Adama Dobosza (re\xc5\xbcysera), Jerzego Sillicha (pierwszego dyrygenta), Vittori\xc4\x99 Calm\xc4\x99 (Halka), Andrzeja Hiolskiego (Janusz), Les\xc5\x82awa Finzego (Jontek) i Henryka Paciejewskiego. W drugiej gablocie umieszczone s\xc4\x85 pami\xc4\x85tki zwi\xc4\x85zane z Bogdanem Paprockim (fotografie, odznaczenia i ordery, dokumenty)._NEWLINE_Z zbiorach Opery \xc5\x9al\xc4\x85skiej ponadto znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 inne portrety \xe2\x80\x93 Adama Didura (p\xc4\x99dzla Mariana Wyro\xc5\xbcemskiego) Vittorii Calmy Bogdana Paprockiego i Boles\xc5\x82awa Fotygo-Fola\xc5\x84skiego._NEWLINE_W gmachu Opery znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce sale upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85ce wybitne bytomskie osobowo\xc5\x9bci operowe: Andrzeja Hiolskiego, Napoleona Siessa, Bogdana Paprockiego i Wies\xc5\x82awa Ochmana.\xc2\xa0'