b"\n_START_ARTICLE_\nOperacja Overlord\n_START_SECTION_\nAlianci\n_START_PARAGRAPH_\n4 stycznia 1944 roku Eisenhower przyby\xc5\x82 do Londynu wraz z zast\xc4\x99pc\xc4\x85 Arthurem Tedderem, przejmuj\xc4\x85c tym samym dow\xc3\xb3dztwo nad ca\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 operacji._NEWLINE_Kierownictwo nad flot\xc4\x85 wojenn\xc4\x85 obj\xc4\x85\xc5\x82 brytyjski admira\xc5\x82 Bertram Ramsay, dow\xc3\xb3dztwo nad si\xc5\x82ami l\xc4\x85dowymi \xe2\x80\x93 genera\xc5\x82 Bernard Law Montgomery. Si\xc5\x82y powietrzne oddano pod dow\xc3\xb3dztwo Marsza\xc5\x82ka Trafforda Leigh-Mallory\xe2\x80\x99ego, a zaopatrzenie \xe2\x80\x93 genera\xc5\x82a Johna Lee(ang.)._NEWLINE_8 kwietnia Eisenhower poinformowa\xc5\x82 Zwi\xc4\x85zek Sowiecki, \xc5\xbce l\xc4\x85dowanie w Normandii nast\xc4\x85pi oko\xc5\x82o 2\xe2\x80\x933 dni przed lub po 1 czerwca._NEWLINE_Od wczesnych miesi\xc4\x99cy 1944 roku w Wielkiej Brytanii szkoleni byli \xc5\xbco\xc5\x82nierze wielu kraj\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Brytyjczycy i Amerykanie, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Kanadyjczycy, Nowozelandczycy, Francuzi, Belgowie, Norwegowie, Polacy, Czesi i Du\xc5\x84czycy. Wszyscy w tym samym celu \xe2\x80\x93 aby \xe2\x80\x9ewzi\xc4\x85\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w operacji wymierzonej w serce Niemiec i zniszczeniu niemieckich si\xc5\x82 zbrojnych\xe2\x80\x9d (s\xc5\x82owa prezydenta Roosevelta).\n_START_SECTION_\nPrzygotowania niemieckie\n_START_PARAGRAPH_\nNiemcy spodziewali si\xc4\x99 inwazji na Zachodzie od d\xc5\x82u\xc5\xbcszego czasu. Mieli czas, aby przygotowa\xc4\x87 liczne przeszkody, co utrudni\xc4\x87 mia\xc5\x82o aliantom ewentualny desant. Zgodnie z planami Hitlera obszary nadmorskie podbitej Francji oraz Holandii mia\xc5\x82y sta\xc4\x87 si\xc4\x99 zapor\xc4\x85 nie do pokonania. Hitler chcia\xc5\x82 wybudowa\xc4\x87 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc zachodnich wybrze\xc5\xbcy Europy tzw. \xe2\x80\x9eWa\xc5\x82 Atlantycki\xe2\x80\x9d, czyli szereg schron\xc3\xb3w, baterii artylerii, p\xc3\xb3l minowych, pali antyszybowcowych, jednak Erwin Rommel, kt\xc3\xb3ry przyby\xc5\x82 specjalnie z Afryki, by\xc5\x82 temu przeciwny. Usytuowanie schron\xc3\xb3w, jego zdaniem, by\xc5\x82o nara\xc5\xbceniem ich na bezpo\xc5\x9bredni ostrza\xc5\x82 z okr\xc4\x99t\xc3\xb3w, w zwi\xc4\x85zku z czym ten plan nie zosta\xc5\x82 do ko\xc5\x84ca zrealizowany.\n_START_SECTION_\nDezinformacja\n_START_PARAGRAPH_\nAby mo\xc5\xbcliwe by\xc5\x82o utrzymanie tak wielu jednostek, wyposa\xc5\xbcenia i ludzi niewidocznymi dla armii szpieg\xc3\xb3w niemieckich, wiele po\xc5\x82udniowych miasteczek i wsi zosta\xc5\x82o zamkni\xc4\x99tych. Pomimo tego, niemieckie s\xc5\x82u\xc5\xbcby wywiadowcze zdoby\xc5\x82y sporo informacji o operacji, by\xc5\x82y to jednak g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ma\xc5\x82o znacz\xc4\x85ce komunikaty, z kt\xc3\xb3rych Niemcy wydobyli kilka istotnych danych. Nie znali oni jednak ani miejsca, ani daty l\xc4\x85dowania._NEWLINE_Aby maksymalnie zmniejszy\xc4\x87 straty w ludziach i sprz\xc4\x99cie, w ogromnej tajemnicy przygotowano na niespotykan\xc4\x85 dotychczas skal\xc4\x99 operacj\xc4\x99 dezinformacyjn\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a os\xc5\x82oni\xc4\x87 l\xc4\x85dowanie w Normandii. Powo\xc5\x82ano do tego celu w 1943 r. w Londynie \xe2\x80\x93 FUSAG (First US Army Group \xe2\x80\x93 nazwa kodowa QUICKSILVER), kt\xc3\xb3rej celem by\xc5\x82o przygotowanie plan\xc3\xb3w inwazji na kontynent europejski.\n_START_SECTION_\nOperacja Graffham\n_START_PARAGRAPH_\nOperacja Fortitude North nie mog\xc5\x82a si\xc4\x99 obej\xc5\x9b\xc4\x87 bez odpowiedniego wsparcia dyplomatycznego \xe2\x80\x93 to zapewni\xc4\x87 mia\xc5\x82a operacja Graffham, przez wzbudzenie w rz\xc4\x85dzie Szwecji podejrze\xc5\x84, \xc5\xbce alianci szykuj\xc4\x85 si\xc4\x99 do inwazji na Norwegi\xc4\x99 i sprowokowanie Szwed\xc3\xb3w do podzielenia si\xc4\x99 tym prze\xc5\x9bwiadczeniem z Niemcami.\n_START_SECTION_\nOperacja Zeppelin\n_START_PARAGRAPH_\nOdpowiednikiem \xe2\x80\x9eFortitude North\xe2\x80\x9d na Bliskim Wschodzie by\xc5\x82a operacja \xe2\x80\x9eZeppelin\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a pozorowa\xc4\x87 przygotowania aliant\xc3\xb3w do zaatakowania w po\xc5\x82owie 1944 r. Krety, wysp Morza Egejskiego, Grecji, Wybrze\xc5\xbca Dalmaty\xc5\x84skiego oraz Bu\xc5\x82garii. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem by\xc5\x82o zatrzymanie maksimum dywizji niemieckich na Ba\xc5\x82kanach oraz przekonanie dow\xc3\xb3dztwa niemieckiego, \xc5\xbce si\xc5\x82y alianckie w rejonie Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego s\xc4\x85 znacznie silniejsze ni\xc5\xbc by\xc5\x82y w rzeczywisto\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nPlanowanie strategiczne\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1942 roku wywiad angielski \xe2\x80\x93 British Intelligence \xe2\x80\x93 zbiera\xc5\x82 ka\xc5\xbcdy rodzaj informacji przydatny do okre\xc5\x9blenia najbardziej odpowiedniego miejsca l\xc4\x85dowania wojsk sprzymierzonych. Priorytetem by\xc5\x82o, aby miejsce l\xc4\x85dowania znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w zasi\xc4\x99gu mo\xc5\xbcliwej do stworzenia os\xc5\x82ony z powietrza \xe2\x80\x93 samolot\xc3\xb3w startuj\xc4\x85cych z teren\xc3\xb3w po\xc5\x82udniowej Anglii._NEWLINE_Wybrano pla\xc5\xbce Normandii. Najkr\xc3\xb3tsz\xc4\x85 drog\xc4\x85 by\xc5\x82o Pas de Calais, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82o zapewni\xc4\x87 aliantom najkr\xc3\xb3tsze linie zaopatrzenia. Oczywiste dla jednych, by\xc5\x82o takie samo dla drugiej strony: Niemcy, pod dow\xc3\xb3dztwem marsza\xc5\x82ka von Rundstedta, rozpocz\xc4\x99li koncentracj\xc4\x99 swoich jednostek w tym rejonie._NEWLINE_Alianci byli zgodni: pi\xc4\x99\xc4\x87 d\xc5\x82ugich pla\xc5\xbc (ci\xc4\x85gn\xc4\x85cych si\xc4\x99 na dystansie 40\xc2\xa0km) to dogodne miejsce do l\xc4\x85dowania wojsk. Zarz\xc4\x85dzono atak pierwszych 5 dywizji, w ci\xc4\x85gu nast\xc4\x99pnych 24 h \xe2\x80\x93 l\xc4\x85dowanie 4 nast\xc4\x99pnych. Amerykanie desant przeprowadzi\xc4\x87 mieli na pla\xc5\xbce okre\xc5\x9blone kryptonimami: \xe2\x80\x9eOmaha\xe2\x80\x9d oraz \xe2\x80\x9eUtah\xe2\x80\x9d, Brytyjczycy wraz z Kanadyjczykami \xe2\x80\x93 na \xe2\x80\x9eSword\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eJuno\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eGold\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Opracowuj\xc4\x85cy plan desantu si\xc5\x82 sprzymierzonych Bernard Law Montgomery zda\xc5\x82 sobie spraw\xc4\x99, \xc5\xbce l\xc4\x85duj\xc4\x85ce wojska powinny mie\xc4\x87 os\xc5\x82oni\xc4\x99te flanki z obu stron \xe2\x80\x93 zapad\xc5\x82a decyzja, aby w nocy (gdy\xc5\xbc l\xc4\x85dowanie mia\xc5\x82o odby\xc4\x87 si\xc4\x99 o wschodzie s\xc5\x82o\xc5\x84ca) zrzuci\xc4\x87 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy jednostek spadochronowych celem zabezpieczenia tych pozycji. Brytyjskie wojska mia\xc5\x82y by\xc4\x87 zrzucone na wschodni\xc4\x85 flank\xc4\x99, ameryka\xc5\x84ska 101. i 82. Dywizja Powietrznodesantowa \xe2\x80\x93 na zachodni\xc4\x85._NEWLINE_Pozosta\xc5\x82e 11 dywizji mia\xc5\x82o wyl\xc4\x85dowa\xc4\x87 w kolejnych dw\xc3\xb3ch tygodniach, z u\xc5\xbcyciem \xe2\x80\x9ep\xc5\x82ywaj\xc4\x85cych port\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d, przeholowanych przez kana\xc5\x82. Od momentu opanowania pla\xc5\xbc, si\xc5\x82y z\xc5\x82o\xc5\xbcone z prawie stu dywizji mia\xc5\x82y zosta\xc4\x87 po\xc5\x82\xc4\x85czone i rzucone do ko\xc5\x84cowego ataku na Niemcy._NEWLINE_Dopiero 8 maja ustalono dok\xc5\x82adn\xc4\x85 dat\xc4\x99 l\xc4\x85dowania \xe2\x80\x93 aby operacja si\xc4\x99 powiod\xc5\x82a potrzebna by\xc5\x82a pe\xc5\x82nia ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca. Jedyn\xc4\x85 dat\xc4\x85 r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie: pe\xc5\x82ni, przyp\xc5\x82ywu i prognozowanego pomy\xc5\x9blnego wiatru by\xc5\x82 6 czerwca. Godzina rozpocz\xc4\x99cia desantu \xe2\x80\x93 oznaczona kryptonimem H \xe2\x80\x93 zosta\xc5\x82a zsynchronizowana z odp\xc5\x82ywem i ustalona na 6:30 dla zachodniego sektora inwazyjnego oraz na 7:30 dla wschodniego. Ostateczne potwierdzenie uderzenia zostawiono jednak na godziny bezpo\xc5\x9brednio poprzedzaj\xc4\x85ce inwazj\xc4\x99. W pierwotnym planie l\xc4\x85dowanie mia\xc5\x82o si\xc4\x99 rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 rankiem 5 czerwca, co w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie zmodyfikowano ze wzgl\xc4\x99du na z\xc5\x82e warunki atmosferyczne.\n_START_SECTION_\nDesant wojsk spadochronowych\n_START_PARAGRAPH_\nBra\xc5\x82y w nim udzia\xc5\x82 trzy dywizje: dwie ameryka\xc5\x84skie \xe2\x80\x93 101. i 82. Dywizja Powietrznodesantowa oraz jedna brytyjska: 6. Dywizja Powietrznodesantowa. Dwie z nich \xe2\x80\x93 101 i 82 \xe2\x80\x93 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y 6 czerwca, tu\xc5\xbc po p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, l\xc4\x85dowanie za pla\xc5\xbc\xc4\x85 Utah na zachodnim skrzydle. Celem 101 dywizji by\xc5\x82o zdobycie wylot\xc3\xb3w szos na groblach w rejonie, gdzie teren by\xc5\x82 podmok\xc5\x82y. Zadaniem 82 by\xc5\x82 desant w g\xc5\x82\xc4\x99bi l\xc4\x85du i zabezpieczenie flanki przed odwetem niemieckim \xe2\x80\x93 oczyszczenie pola po obu stronach Merderet, mi\xc4\x99dzy Saint Mere Eglise a Pont l'Abbe._NEWLINE_Brytyjska 6. Dywizja Powietrznodesantowa l\xc4\x85duj\xc4\x85ca na wschodnim skrzydle mia\xc5\x82a za cel zaj\xc4\x85\xc4\x87 i utrzyma\xc4\x87 mosty na przeprawach oraz na kanale Caen, a tak\xc5\xbce wysadzi\xc4\x87 mosty na rzece Dives (celem os\xc5\x82ony skrzyd\xc5\x82a) oraz zaatakowa\xc4\x87 du\xc5\xbc\xc4\x85 bateri\xc4\x99 artylerii w Merville._NEWLINE_Problemem by\xc5\x82 brak do\xc5\x9bwiadczenia u pilot\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy siedzieli za sterami samolot\xc3\xb3w transportuj\xc4\x85cych spadochroniarzy. Spowodowa\xc5\x82o to bardzo du\xc5\xbce rozproszenie \xc5\xbco\xc5\x82nierzy (101 Dywizja po wyl\xc4\x85dowaniu liczy\xc5\x82a oko\xc5\x82o 1100 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, a powinna 6600), wielu z nich dosta\xc5\x82o si\xc4\x99 pod bezpo\xc5\x9bredni ostrza\xc5\x82, zgin\xc4\x99li w ostrzale przy l\xc4\x85dowaniu lub zab\xc5\x82\xc4\x85dzili w nieznanym terenie. Pomimo tego faktu, wszystkie postawione przed spadochroniarzami cele zosta\xc5\x82y osi\xc4\x85gni\xc4\x99te i utrzymane a\xc5\xbc do nadej\xc5\x9bcia posi\xc5\x82k\xc3\xb3w._NEWLINE_L\xc4\x85dowanie wojsk sprzymierzonych na pla\xc5\xbcach Normandii podzielono na 5 rejon\xc3\xb3w. Ka\xc5\xbcdemu z nich przyporz\xc4\x85dkowano jedn\xc4\x85, okre\xc5\x9blon\xc4\x85 osobnym kryptonimem, pla\xc5\xbc\xc4\x99. Ka\xc5\xbcdy z tych rejon\xc3\xb3w by\xc5\x82 uzale\xc5\xbcniony i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z innymi, tak wi\xc4\x99c niepowodzenie w jednym z rejon\xc3\xb3w mog\xc5\x82o zawa\xc5\xbcy\xc4\x87 na ca\xc5\x82ej operacji._NEWLINE_Pierwsi \xc5\xbco\xc5\x82nierze (pathfinderzy) wyl\xc4\x85dowali oko\xc5\x82o godziny 00:15._NEWLINE_Pierwsze oddzia\xc5\x82y spadochroniarzy wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82y w Normandii o 2:30"