b'\n_START_ARTICLE_\nVictorinox\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPrzedsi\xc4\x99biorstwo zosta\xc5\x82o za\xc5\x82o\xc5\xbcone w roku 1884 przez Karla Elsenera. W 1890 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 on Stowarzyszenie Producent\xc3\xb3w No\xc5\xbcy, maj\xc4\x85ce promowa\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 producent\xc3\xb3w zaopatruj\xc4\x85cych armi\xc4\x99 szwajcarsk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra do tej pory korzysta\xc5\x82a z niemieckich no\xc5\xbcy z Solingen. W efekcie od 1891 przedsi\xc4\x99biorstwo dostarcza\xc5\x82o no\xc5\xbce dla armii szwajcarskiej. W dniu 12 czerwca 1897 Szwajcarski N\xc3\xb3\xc5\xbc Oficerski i Sportowy zosta\xc5\x82 opatentowany. Model ten znany jest dzi\xc5\x9b na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie jako szwajcarski n\xc3\xb3\xc5\xbc oficerski. I chocia\xc5\xbc dzi\xc5\x9b znaczenie scyzoryka w armii jest mniejsze, to sam fakt z przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci sta\xc5\x82 si\xc4\x99 powodem mi\xc4\x99dzynarodowego sukcesu. Szwajcarski n\xc3\xb3\xc5\xbc oficerski to obecnie rozwini\xc4\x99ta kategoria scyzoryk\xc3\xb3w licz\xc4\x85ca ponad 100 wzor\xc3\xb3w. Najbardziej znany symbol firmy - szwajcarski bia\xc5\x82y krzy\xc5\xbc na czerwonej tarczy - jest u\xc5\xbcywany przez Victorinox od roku 1909. Znak zarejestrowany jest w 120 krajach, cho\xc4\x87 dzi\xc5\x9b w Szwajcarii prawnie u\xc5\xbcywanie tego symbolu do cel\xc3\xb3w handlowych jest zabronione. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc od tego roku przedsi\xc4\x99biorstwo nosi\xc5\x82o nazw\xc4\x99 \xe2\x80\x9eVictoria\xe2\x80\x9d, nadan\xc4\x85 przez za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela przedsi\xc4\x99biorstwa, Karla Elsenera, na cze\xc5\x9b\xc4\x87 swej zmar\xc5\x82ej tego roku matki. W 1921, po wprowadzeniu stali nierdzewnej, tzw. \xe2\x80\x9einox\xe2\x80\x9d (od francuskiego terminu acier inoxydable, oznaczaj\xc4\x85cego stal nierdzewn\xc4\x85) do swoich produkt\xc3\xb3w, sp\xc3\xb3\xc5\x82ka przyj\xc4\x99\xc5\x82a nazw\xc4\x99 \xe2\x80\x9eVictorinox\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eVictoria\xe2\x80\x9d + \xe2\x80\x9eInox\xe2\x80\x9d)._NEWLINE_W 1934, pod wp\xc5\x82ywem wizyty w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela na targach w Lipsku, przy fabryce powsta\xc5\x82 pierwszy w Szwajcarii schron przeciwlotniczy. W tym czasie firma boryka\xc5\x82a si\xc4\x99 z problemami tworzonymi przez dumbingowymi praktykami niemieckich wytw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w z Solingen. W czasie wojny Victorinox produkowa\xc5\x82 no\xc5\xbce wojskowe, bagnety i kordziki oficerskie dla wojska. Dla ochrony zak\xc5\x82adu powo\xc5\x82ano stra\xc5\xbc przemys\xc5\x82ow\xc4\x85 Betriebswehr, licz\xc4\x85c\xc4\x85 15-19 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn w wieku ponad 50 lat. W roku 1941 na wypadek agresji niemieckiej sporz\xc4\x85dzono plany unieruchomienia wszystkich maszyn oraz ukrycia wa\xc5\xbcnych ich cz\xc4\x99\xc5\x9bci w g\xc3\xb3rach, tak, aby ewentualne zaj\xc4\x99cie zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w nie przynios\xc5\x82o Niemcom \xc5\xbcadnych korzy\xc5\x9bci. Po wojnie produkty firmy sta\xc5\x82y si\xc4\x99 popularne w\xc5\x9br\xc3\xb3d \xc5\xbco\xc5\x82nierzy ameryka\xc5\x84skich, w wyniku czego szwajcarski scyzoryk sta\xc5\x82 si\xc4\x99 najbardziej znanym symbolem Szwajcarii w USA._NEWLINE_26 kwietnia 2005 roku firma Victorinox przej\xc4\x99\xc5\x82a firm\xc4\x99 Wenger, innego oficjalnego dostawc\xc4\x99 szwajcarskich no\xc5\xbcy oficerskich. Przez pierwsze kilka lat obie marki istnia\xc5\x82y niezale\xc5\xbcnie, ale od 1 stycznia 2014 zapowiedziano likwidacj\xc4\x99 niezale\xc5\xbcnej maki Wenger i w\xc5\x82\xc4\x85czenie jej dotychczasowych produkt\xc3\xb3w do podstawowej oferty Victorinoxa._NEWLINE_Obecnie sp\xc3\xb3\xc5\x82ka zatrudnia oko\xc5\x82o 1.700 pracownik\xc3\xb3w, w tym oko\xc5\x82o 900 w kantonie Schwyz. W 2008 osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a sprzeda\xc5\xbc 485 milion\xc3\xb3w frank\xc3\xb3w szwajcarskich. Roczna produkcja wynosi oko\xc5\x82o 26 mln sztuk, z czego 6 mln przypada na szwajcarskich no\xc5\xbcy oficerskich, 7 milion\xc3\xb3w na inne narz\xc4\x99dzia kieszonkowe a ponad 13 milion\xc3\xb3w na sprz\xc4\x99t dla gospodarstw domowych i profesjonalnych no\xc5\xbcy. Obecnie firma zarz\xc4\x85dzana jest przez Carla Elsener Jr., prawnuka za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela Victorinox.\n_START_SECTION_\nProdukty\n_START_PARAGRAPH_\nVictorinox znane jest przede wszystkim jako jeden z dw\xc3\xb3ch oficjalnych dostawc\xc3\xb3w szwajcarskich no\xc5\xbcy oficerskich (obok przedsi\xc4\x99biorstwa Wenger, kt\xc3\xb3re zosta\xc5\x82o przeze\xc5\x84 przej\xc4\x99te wiosn\xc4\x85 2005 roku)._NEWLINE_Szwajcarski n\xc3\xb3\xc5\xbc oficerski jest szeroko stosowany poza wojskiem. Dla astronauty NASA n\xc3\xb3\xc5\xbc Victorinox jest wyposa\xc5\xbceniem standardowym. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyprawy himalaist\xc3\xb3w, czy polarnik\xc3\xb3w zaopatruj\xc4\x85 si\xc4\x99 w sprz\xc4\x99t firmy. _NEWLINE_Victorinox produkuje tak\xc5\xbce Swisscard. Jest to zestaw narz\xc4\x99dzi z\xc5\x82o\xc5\xbcony najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej z no\xc5\xbcyczek, ostrza, pilnika do paznokci, \xc5\x9brubokr\xc4\x99tu, d\xc5\x82ugopisu, plastikowej wyka\xc5\x82aczki i p\xc4\x99sety. Wszystko to schowane w formacie karty kredytowej z tworzywa sztucznego._NEWLINE_Kolejn\xc4\x85 seri\xc4\x85 produkt\xc3\xb3w, wpisuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w tradycyjn\xc4\x85 lini\xc4\x99 produkcji firmy, s\xc4\x85 wielofunkcyjne kombinerki - SwissTool i CyberTool dla komputerowc\xc3\xb3w._NEWLINE_Do wszystkich tych narz\xc4\x99dzi proponowane s\xc4\x85 pokrowce, zamienniki, ostrza\xc5\x82ki, smary i inne akcesoria._NEWLINE_Firma produkuje tak\xc5\xbce sztu\xc4\x87ce kuchenne, w tym wysokiej jako\xc5\x9bci no\xc5\xbce kuchenne._NEWLINE_Od niedawna mo\xc5\xbcna tak\xc5\xbce kupi\xc4\x87 zegarki, odzie\xc5\xbc, a tak\xc5\xbce artyku\xc5\x82y do podr\xc3\xb3\xc5\xbcy biznesowych ze znakiem firmy.\n_START_SECTION_\nVictorinox w kulturze\n_START_PARAGRAPH_\nWyra\xc5\xbcenie frazeologiczne \xe2\x80\x9eszwajcarski scyzoryk\xe2\x80\x9d sta\xc5\x82o si\xc4\x99, dzi\xc4\x99ki rozpowszechnieniu szwajcarskich no\xc5\xbcy oficerskich, synonimem niezawodnego, zawsze przydatnego narz\xc4\x99dzia._NEWLINE_W serialu telewizyjnym MacGyver, emitowanym w latach 80. i 90., g\xc5\x82\xc3\xb3wny bohater Angus MacGyver regularnie u\xc5\xbcywa\xc5\x82 scyzoryka firmy Victorinox.'