b'\n_START_ARTICLE_\nGwardia Narodowa (Nikaragua)\n_START_PARAGRAPH_\nGwardia Narodowa (hiszp. Guardia Nacional) \xe2\x80\x93 si\xc5\x82y zbrojne Republiki Nikaragui istniej\xc4\x85ce w latach 1927-1979.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPrzed jej powstaniem Nikaragua by\xc5\x82a pogr\xc4\x85\xc5\xbcona w konflikcie mi\xc4\x99dzy armi\xc4\x85 rz\xc4\x85du Partii Konserwatywnej wspieran\xc4\x85 przez wojska Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych a antyrz\xc4\x85dowym powstaniem libera\xc5\x82\xc3\xb3w i ochotniczych oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w Augusto Sandino. Na konferencji pokojowej obu stronnictw w dniu 4 lipca 1927 w Titipapie ustalono nie tylko zako\xc5\x84czenie walk na rzecz sprawiedliwego podzia\xc5\x82u w\xc5\x82adzy mi\xc4\x99dzy obiema stronami, ale i utworzenie nowej i dwupartyjnej armii kontrolowana przez Stany Zjednoczone armii, kt\xc3\xb3ra przyj\xc4\x99\xc5\x82a nazw\xc4\x99 Guardia Nacional. Konserwaty\xc5\x9bci i libera\xc5\x82owie mieli si\xc4\x99 natomiast rozbroi\xc4\x87. Wraz z wycofywaniem si\xc4\x99 wojsk ameryka\xc5\x84skich podj\xc4\x99to decyzj\xc4\x99, by pierwszym jej naczelnym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 dotychczas walcz\xc4\x85cy po stronie libera\xc5\x82\xc3\xb3w polityk i genera\xc5\x82 Anastasio Somoza Garc\xc3\xada, kt\xc3\xb3ry sprawowa\xc5\x82 t\xc4\x99 funkcj\xc4\x99 a\xc5\xbc do \xc5\x9bmierci w 1956. Rozszerzy\xc5\x82 j\xc4\x85 na szeroko zakrojon\xc4\x85 rekordow\xc4\x85 skal\xc4\x99 w celu wykorzystania jej do st\xc5\x82umienia powstania Augusto Sandino nie chc\xc4\x85cego przerwa\xc4\x87 antyameryka\xc5\x84skich dzia\xc5\x82a\xc5\x84 partyzanckich. Sandino stosowa\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej oskar\xc5\xbcenia pod adresem Gwardii o jej niezgodno\xc5\x9b\xc4\x87 z konstytucj\xc4\x85 i bycie stworzon\xc4\x85 przez obce pa\xc5\x84stwo - USA Z rozkazu Somozy \xc5\xbco\xc5\x82nierze Gwardii byli wykonawcami r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju represji wobec sandinist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych kulminacj\xc4\x85 by\xc5\x82o uprowadzenie i rozstrzelanie Sandino w dniu 21 lutego 1934, a nast\xc4\x99pnie wybicie jego zwolennik\xc3\xb3w na obszarach p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Nikaragui._NEWLINE_W pocz\xc4\x85tkach swego istnienia Gwardia by\xc5\x82a zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowana pod wzgl\xc4\x99dem politycznym, co przejawia\xc5\x82o si\xc4\x99 m.in. obecno\xc5\x9bci\xc4\x85 w jej szeregach pracownik\xc3\xb3w politycznych Juana Bautisty Sacasy (prezydenta w latach 1933-1936) i wielu oficer\xc3\xb3w partii konserwatywnej. Somoza stopniowo przeobra\xc5\xbca\xc5\x82 Gwardi\xc4\x99 aby s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a umacnianiu jego osobistych wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w politycznych. Przeci\xc4\x85ga\xc5\x82 na swoj\xc4\x85 stron\xc4\x99 wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik\xc3\xb3w Sacasy, a gdy w Managui mia\xc5\x82a miejsce seria zamach\xc3\xb3w bombowych (p\xc3\xb3\xc5\xbaniej okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 nim podporucznik Juan L\xc3\xb3pez), usun\xc4\x85\xc5\x82 z niej oficer\xc3\xb3w partii konserwatywnej w ramach stanu wyj\xc4\x85tkowego wprowadzonego przez prezydenta. Wykorzystywa\xc5\x82 ponadto \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Gwardii do urz\xc4\x85dzania demonstracji wojskowych w zamiarach lobbystycznych, takich jak odstr\xc4\x99czenie nikaragua\xc5\x84skich kongresmen\xc3\xb3w od amnestionowania wbrew prezydentowi podporucznika Juana L\xc3\xb3peza. usi\xc5\x82owa\xc5\x82 stworzy\xc4\x87 w\xc3\xb3wczas policj\xc4\x99 ca\xc5\x82kowicie odmienn\xc4\x85 od Gwardii i podleg\xc5\x82\xc4\x85 tylko jemu, lecz Somoza przy u\xc5\xbcyciu zastraszenia zapobieg\xc5\x82 temu. Stany Zjednoczone dodatkowo wypar\xc5\x82y si\xc4\x99 kontrolowania Gwardii, chocia\xc5\xbc mia\xc5\x82y j\xc4\x85 po 1927 kontrolowa\xc4\x87. Przed 1936 Gwardia zosta\xc5\x82a wzmocniona faszystowskimi boj\xc3\xb3wkami o nazwie Camisas Azules (Niebieskie Koszule), wzorowanych na hitlerowskich Brunatnych Koszul czy Czarnych Koszul we W\xc5\x82oszech Benito Mussoliniego. Pod koniec lipca 1936 Gwardia na czele z Somoz\xc4\x85 zaatakowa\xc5\x82a fort Asosaco w Le\xc3\xb3n stanowi\xc4\x85cy g\xc5\x82\xc3\xb3wny bastion Juana Sacasy, za\xc5\x9b inny jej oddzia\xc5\x82 szturmowa\xc5\x82 pa\xc5\x82ac prezydencki w Managui, zmuszaj\xc4\x85c prezydenta Sacas\xc4\x99 do rezygnacji ze stanowiska 2 czerwca 1936._NEWLINE_Po dokonaniu zamachu stanu Somoza zosta\xc5\x82 prezydentem Nikaragui, rozpoczynaj\xc4\x85c 20-letni okres dyktatorskich rz\xc4\x85d\xc3\xb3w. Od tej pory Gwardia Narodowa stanowi\xc5\x82a siln\xc4\x85 podpor\xc4\x99 jego w\xc5\x82adzy, posiadaj\xc4\x85c w kontroli obszar ca\xc5\x82ego kraju i t\xc5\x82umi\xc4\x85c wszelkie przejawy opozycji. W owym czasie jej oddzia\xc5\x82y prezentowa\xc5\x82y si\xc4\x99 jako elitarna, znakomicie wyszkolona i wyposa\xc5\xbcona, a przy tym jedyna w kraju formacja wojskowa. Opr\xc3\xb3cz zada\xc5\x84 wojskowych \xc5\xbco\xc5\x82nierze Gwardii wykonywali obowi\xc4\x85zki policji i prowadzili wi\xc4\x99zienia, kontrolowali wydawanie licencji i zarz\xc4\x85dzali jedyn\xc4\x85 o zasi\xc4\x99gu og\xc3\xb3lnopa\xc5\x84stwowym radiostacj\xc4\x85. Wtedy Somoza zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82 ich pensje w celu umocnienia ich lojalno\xc5\x9bci wzgl\xc4\x99dem samego siebie, przez co stali si\xc4\x99 lud\xc5\xbami najlepiej zarabiaj\xc4\x85cymi w kraju, je\xc5\x9bli w ich sum\xc4\x99 dochod\xc3\xb3w wliczy si\xc4\x99 tak\xc5\xbce \xc5\x82ap\xc3\xb3wki. Uprawnienia Gwardii zosta\xc5\x82y zwi\xc4\x99kszone przez naciskany przez Somoz\xc4\x99 kongres. \xc5\x9acis\xc5\x82emu podporz\xc4\x85dkowaniu Gwardii Narodowej Somozie s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82o m.in. stosowanie w niej nepotyzmu. W\xc5\x9br\xc3\xb3d nich znale\xc5\xbali si\xc4\x99 szwagier Luis Manuel Debayle (pu\xc5\x82kownik) oraz synowie Somozy: Luis (kapitan Gwardii), Anastasio junior (genera\xc5\x82 Pierwszego Batalionu) i jeden nie\xc5\x9blubny - cz\xc5\x82onek korpusu oficerskiego). Lojalni wzgl\xc4\x99dem Somozy oficerowie Gwardii piastowali ponadto g\xc5\x82\xc3\xb3wne stanowiska w armii. 8 grudnia 1941 Nikaragua wypowiedzia\xc5\x82a wojn\xc4\x99 Niemcom, W\xc5\x82ochom i Japonii, do\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c do aliant\xc3\xb3w, lecz Gwardia wykaza\xc5\x82a w tym konflikcie zerow\xc4\x85 aktywno\xc5\x9b\xc4\x87, czerpi\xc4\x85c zamiast tego pomoc finansow\xc4\x85 z USA na wydatki zbrojeniowe. Zyska\xc5\x82a ona lotnictwo, ma\xc5\x82\xc4\x85 flot\xc4\x99 i nowy sprz\xc4\x99t militarny o warto\xc5\x9bci ponad 2000000 dolar\xc3\xb3w. W 1947 Gwardia Narodowa na rozkaz Somozy dokona\xc5\x82a zamachu stanu, obalaj\xc4\x85c prezydenta Leonardo Arguello, kt\xc3\xb3ry bezskutecznie pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 pozbawi\xc4\x87 dyktatora w\xc5\x82adzy. 11 stycznia 1954 Gwardia Narodowa zaatakowa\xc5\x82a terytorium Kostaryki po nieudanym zamachu na \xc5\xbcycie Somozy, kt\xc3\xb3ry podj\xc4\x85\xc5\x82 Emiliano Chamorro i kostaryka\xc5\x84ski przyw\xc3\xb3dca Jose Figueres Ferrer. Ten ostatni zada\xc5\x82 Gwardii ci\xc4\x99\xc5\xbckie kl\xc4\x99ski za spraw\xc4\x85 partyzanckich dzia\xc5\x82a\xc5\x84 w\xc5\x82asnych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Gwardia wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99 do Nikaragui, ponosz\xc4\x85c du\xc5\xbce straty. Po zab\xc3\xb3jstwie Anastasio Somozy Garcii w 1956 dyktatur\xc4\x99 w kraju przej\xc4\x99li jego synowie Luis i Anastasio junior, kt\xc3\xb3rzy byli tak\xc5\xbce szefami Gwardii Narodowej. W 1967 Luis Somoza Debayle zmar\xc5\x82, a pe\xc5\x82nia absolutnej w\xc5\x82adzy przesz\xc5\x82a w r\xc4\x99ce Anastasio juniora, kt\xc3\xb3ry przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82 Gwardi\xc4\x99 w osobist\xc4\x85 pa\xc5\x82acow\xc4\x85 stra\xc5\xbc ochronn\xc4\x85._NEWLINE_Do 1979 utrzymywa\xc5\x82a ona dyktatur\xc4\x99 klanu, kontynuuj\xc4\x85c po jego \xc5\x9bmierci realizacj\xc4\x99 polityki represji wobec opozycji. \xc5\xbbo\xc5\x82nierze Gwardii w latach 70. XX wieku dokonywali wielu zbrodni i narusze\xc5\x84 praw cz\xc5\x82owieka podczas t\xc5\x82umienia powstania FSLN. Ich dzie\xc5\x82em by\xc5\x82y mi\xc4\x99dzy innymi masowe mordy. Gwardzi\xc5\x9bci zabili opozycyjnego przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99 Pedro Joaquina Chamorro Cardenala, co zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82o wybuch niemo\xc5\xbcliwych do powstrzymania rozruch\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych. Rewolucja sandinistowska doprowadzi\xc5\x82a do obalenia w 1979 Anastasio Somozy, kt\xc3\xb3ry zbieg\xc5\x82 z kraju. By\xc5\x82 to koniec legalnego funkcjonowania Gwardii Narodowej. Wielu z nich przesz\xc5\x82o do prosomozistowskich boj\xc3\xb3wek tzw. contras, kt\xc3\xb3re zaanga\xc5\xbcowane by\xc5\x82y w pr\xc3\xb3by zniszczenia rewolucji sandinistowskiej w Nikaragui przy wsparciu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych.'