b'\n_START_ARTICLE_\nMuzyka w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nMuzyka w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci\n_START_SECTION_\nMezopotamia\n_START_PARAGRAPH_\nMuzyka zwi\xc4\x85zana z ceremonia\xc5\x82em religijnym (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Sumerowie) i jako muzyka dworska (Akadowie, Asyryjczycy). Wierzono, \xc5\xbce mi\xc4\x99dzy mikro- a makrokosmosem istnieje harmonia. Muzyka mo\xc5\xbce odbija\xc4\x87 harmoni\xc4\x99 dzi\xc4\x99ki proporcjom matematycznym. Muzyka staro\xc5\xbcytnej Mezopotamii wywar\xc5\x82a wielki wp\xc5\x82yw na dzieje muzyki europejskiej, poniewa\xc5\xbc sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jednym z jej \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 (obok muzyki Egiptu leg\xc5\x82a u podstaw muzyki Izraela, a tak\xc5\xbce antycznej Grecji).\n_START_SECTION_\nTeoria muzyki i szko\xc5\x82y\n_START_PARAGRAPH_\nW Mezopotamii powsta\xc5\x82y zr\xc4\x99by pierwszego systemu teoretycznego, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cego muzyk\xc4\x99, magi\xc4\x99, astrologi\xc4\x99 i matematyk\xc4\x99. Przez sw\xc3\xb3j uporz\xc4\x85dkowany charakter muzyka \xc5\x82\xc4\x85czona by\xc5\x82a z kosmosem, czyli \xc5\x82adem wszech\xc5\x9bwiata; np. interwa\xc5\x82y muzyczne (unison, oktawa, kwinta, kwarta), b\xc4\x99d\xc4\x85ce niczym innym jak proporcjami matematycznymi, wynik\xc5\x82ymi z podzia\xc5\x82u struny na cz\xc4\x99\xc5\x9bci, \xc5\x82\xc4\x85czono z porami roku. W ten spos\xc3\xb3b muzyka odbija\xc5\x82a harmoni\xc4\x99 makrokosmosu. Te zagadnienia przej\xc4\x99li i rozwin\xc4\x99li w nast\xc4\x99pnym tysi\xc4\x85cleciu greccy pitagorejczycy._NEWLINE_Przez sw\xc3\xb3j zwi\xc4\x85zek z magi\xc4\x85 muzyka dost\xc4\x99pna by\xc5\x82a wy\xc5\x82\xc4\x85cznie kap\xc5\x82anom. W zasadzie praktyka muzyczna (\xc5\x9bpiewy, ta\xc5\x84ce) uznawana by\xc5\x82a za dzia\xc5\x82anie magiczne, a wi\xc4\x99c posiadaj\xc4\x85ce moc sprawcz\xc4\x85 na r\xc3\xb3wni z zakl\xc4\x99ciami. Muzycy szkoleni byli w szko\xc5\x82ach, pocz\xc4\x85tkowo istniej\xc4\x85cych wy\xc5\x82\xc4\x85cznie przy \xc5\x9bwi\xc4\x85tyniach, gdzie opr\xc3\xb3cz wiedzy muzycznej szkolono ich w zakresie teologii, kosmologii czy wiedzy o demonach. W Mezopotamii nie znano notacji muzycznej, st\xc4\x85d wszystkie utwory przekazywane by\xc5\x82y na drodze pami\xc4\x99ciowej.\n_START_SECTION_\nInstrumentarium i formy muzyczne\n_START_PARAGRAPH_\nZnano liczne instrumenty, zbli\xc5\xbcone do instrument\xc3\xb3w staro\xc5\xbcytnego Egiptu (lira, harfa, flet, ob\xc3\xb3j). Przedmioty te traktowane by\xc5\x82y jak obiekty magiczne o wielkiej mocy. W ci\xc4\x85gu wiek\xc3\xb3w ich konstrukcja ulega\xc5\x82a zmianie; np. lira ewoluowa\xc5\x82a z postaci 3-strunowej (ok., 3000 p.n.e.) do 15-strunowej (ok. 2300 p.n.e.), podobnie jak harfa (ewolucja od 4 do 22 strun). W mezopotamskich instrumentach strunowych po raz pierwszy zastosowano progi na gryfach._NEWLINE_Z form muzycznych znano monodi\xc4\x99 oraz responsorium. Dominowa\xc5\x82a muzyka wokalna (zakl\xc4\x99cia, inkantacje).\n_START_SECTION_\nStaro\xc5\xbcytny Izrael\n_START_PARAGRAPH_\nWiadomo\xc5\x9bci o muzyce znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Starym Testamencie (przede wszystkim informacje o instrumentach) oraz w \xc5\x9bpiewach synagogalnych, kt\xc3\xb3re zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 do dzi\xc5\x9b._NEWLINE_Rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 muzyka obrz\xc4\x99dowa. Wykonywano j\xc4\x85 a capella. Muzyka by\xc5\x82a ca\xc5\x82kowicie podporz\xc4\x85dkowana tekstowi. Teksty psalm\xc3\xb3w opracowywano sylabicznie, czasem zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 improwizacje melizmatyczne. \xc5\x9apiewy pozostawa\xc5\x82y ametryczne. Wykorzystywano tylko skale diatoniczne. Muzyk\xc4\x99 t\xc4\x99 przej\xc4\x85\xc5\x82 chora\xc5\x82 gregoria\xc5\x84ski._NEWLINE_Istnia\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc muzyka taneczna i rozrywkowa, jednak do dzi\xc5\x9b zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 bardzo ma\xc5\x82o \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, m\xc3\xb3wi\xc4\x85cych o niej.\n_START_SECTION_\nIndie\n_START_PARAGRAPH_\nMuzyka indyjska jest bardzo hermetyczna. To muzyka tradycyjna, kt\xc3\xb3ra w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie w niezmienionej formie zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 do dzisiejszych czas\xc3\xb3w. Dominowa\xc5\x82 w niej \xc5\x9bpiew, cho\xc4\x87 tworzono tak\xc5\xbce muzyk\xc4\x99 instrumentaln\xc4\x85. Tekst by\xc5\x82 podporz\xc4\x85dkowany muzyce.\n_START_SECTION_\nTeoria muzyki\n_START_PARAGRAPH_\nW Indiach znano wiele skal. Ka\xc5\xbcda z nich zbudowana jest z 22 \xc4\x87wier\xc4\x87ton\xc3\xb3w, zwanych \xc5\x9bruti._NEWLINE_c (4 \xc5\x9bruti) \xe2\x80\x93 d (3) \xe2\x80\x93 e (2) \xe2\x80\x93 f (4) \xe2\x80\x93 g (4) \xe2\x80\x93 a (3) \xe2\x80\x93 h (2) \xe2\x80\x93 c\n_START_SECTION_\nRytm\n_START_PARAGRAPH_\nStosowano rytmik\xc4\x99 poetyck\xc4\x85. U\xc5\xbcywano poetyckich st\xc3\xb3p metrycznych, czyli g\xc5\x82osek d\xc5\x82ugo- i kr\xc3\xb3tkobrzmi\xc4\x85cych: trochej, jamb, amfibrach, daktyl, spondej. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 sylab by\xc5\x82a zale\xc5\xbcna od tempa.\n_START_SECTION_\nNotacja\n_START_PARAGRAPH_\nStosowano notacj\xc4\x99 literow\xc4\x85, u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c alfabetu greckiego.\n_START_SECTION_\nRuch amatorski\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc4\x99drowni instrumentali\xc5\x9bci i \xc5\x9bpiewacy, do kt\xc3\xb3rych zalicza si\xc4\x99 rapsod\xc3\xb3w, wagant\xc3\xb3w i eod\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nDramat starogrecki\n_START_PARAGRAPH_\nWe wcze\xc5\x9bniejszych okresach, przed powstaniem dramatu, istnia\xc5\x82a liryka z udzia\xc5\x82em aulosu czy kitary, wykonywana przez eod\xc3\xb3w i rapsod\xc3\xb3w. Uprawiano trzy rodzaje dramatu: tragedia, komedia i dramat satyrowy. W okresie hellenistycznym w dramacie bra\xc5\x82y udzia\xc5\x82 grupy \xc5\x9bpiewak\xc3\xb3w, tancerzy i aktor\xc3\xb3w._NEWLINE_Pr\xc3\xb3ba nawi\xc4\x85zania do dramatu starogreckiego u progu baroku przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do powstania opery. Dramat satyrowy zainspirowa\xc5\x82 w XVIII w. w Londynie tzw. oper\xc4\x99 \xc5\xbcebracz\xc4\x85.'