b'\n_START_ARTICLE_\nLody\n_START_PARAGRAPH_\nLody \xe2\x80\x93 zamro\xc5\xbcony deser, kt\xc3\xb3ry uzyskuje si\xc4\x99 poprzez zamra\xc5\xbcanie masy uzyskanej z produkt\xc3\xb3w mlecznych (lody mleczne) b\xc4\x85d\xc5\xba wody (lody wodne) z dodatkami smakowymi (dodatki tradycyjne \xe2\x80\x93 owoce czy czekolada lub nietradycyjne \xe2\x80\x93 mi\xc4\x99sne czy warzywne), lub zamra\xc5\xbcanie masy z\xc5\x82o\xc5\xbconej z owoc\xc3\xb3w, cukru i wody (sorbet). Alternatywn\xc4\x85 opcj\xc4\x85 dla lod\xc3\xb3w mlecznych s\xc4\x85 lody wykonywane na bazie napoj\xc3\xb3w: sojowego, ry\xc5\xbcowego, owsianego itp. Lody podawane s\xc4\x85 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnej postaci, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w ro\xc5\xbcku lub kubku waflowym w postaci ga\xc5\x82ek lub w postaci zakr\xc4\x99conego sto\xc5\xbcka (lody w\xc5\x82oskie i ameryka\xc5\x84skie), czy na patyku (zamro\xc5\xbcona masa lodowa utrzymuje si\xc4\x99 na patyku wbitym w jej \xc5\x9brodek, np. lody \xe2\x80\x9eBambino\xe2\x80\x9d). Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w ogromnej liczbie odmian i z wieloma dodatkami, z kt\xc3\xb3rych najpopularniejszymi s\xc4\x85: bita \xc5\x9bmietana, rurki waflowe, rodzynki, kruszone orzechy i kruszona czekolada.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nMro\xc5\xbcone desery s\xc4\x85 znane Chi\xc5\x84czykom od 3 tysi\xc4\x99cy lat, a do Europy trafi\xc5\x82y one za spraw\xc4\x85 Arab\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy w X wieku przekazali receptury sorbet\xc3\xb3w Sycylijczykom. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne lody stworzy\xc5\x82 renesansowy architekt i kucharz Bernardo Buontalenti, mro\xc5\xbc\xc4\x85c kogel-mogel z mlekiem. Najstarsza wzmianka o sorbetach w j\xc4\x99zyku polskim pochodzi z XVII w., od dyplomat\xc3\xb3w podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85cych do Turcji. W polskiej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce kucharskiej pierwszy umie\xc5\x9bci\xc5\x82 je w 1783 roku Wojciech Wiel\xc4\x85dko, pocz\xc4\x85tkowo obecne by\xc5\x82y na dworze kr\xc3\xb3lewskim, dopiero potem trafi\xc5\x82y do kuchni szlacheckiej. Jedn\xc4\x85 z pierwszych polskich receptur na lody zapisa\xc5\x82a w 1880 roku Florentyna Niewiarowska w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce Do\xc5\x9bwiadczone sekreta sma\xc5\xbcenia konfitur i sok\xc3\xb3w oraz robienia konserw, galaret, marmolad, lod\xc3\xb3w, w\xc3\xb3dek, likier\xc3\xb3w, nalewek, ratafij najrozmaitszych konserw owocowych w spirytusie i occie, owoc\xc3\xb3w suszonych w cukrze i t.p., jednak by\xc5\x82y wtedy podawane tylko w najbardziej ekskluzywnych lokalach. Do upowszechnienia w Polsce lod\xc3\xb3w dosz\xc5\x82o w okresie mi\xc4\x99dzywojennym, kiedy na ulicach Lwowa, Krakowa, Warszawy i Poznania zacz\xc4\x99to sprzedawa\xc4\x87 lody w dw\xc3\xb3ch waflach z w\xc3\xb3zk\xc3\xb3w. Dopiero w latach 1930. pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 pierwsze pakowane lody produkowane fabrycznie Pingwin. W okresie PRL popularne by\xc5\x82y lody Calypso i Bambino z automat\xc3\xb3w\n_START_SECTION_\nCiekawostka\n_START_PARAGRAPH_\nW przemy\xc5\x9ble spo\xc5\xbcywczym, do szybkiego zamra\xc5\xbcania masy lodowej coraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciej wykorzystywany jest ciek\xc5\x82y azot. Pozwala to skr\xc3\xb3ci\xc4\x87 proces zamra\xc5\xbcania, zmniejszaj\xc4\x85c przy tym zagro\xc5\xbcenie bakteriami salmonelli. Ponadto zastosowanie ciek\xc5\x82ego azotu ogranicza tworzenie si\xc4\x99 kryszta\xc5\x82k\xc3\xb3w lodu, przez co mo\xc5\xbcliwe jest otrzymywanie lod\xc3\xb3w o smakach, kt\xc3\xb3rych nie uda\xc5\x82oby si\xc4\x99 otrzyma\xc4\x87 przez powolne zamra\xc5\xbcanie, np. smaku whisky.'