b'\n_START_ARTICLE_\nSynagoga w Wielkich Oczach\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nSynagoga zosta\xc5\x82a zbudowana w 1910 roku. Nie by\xc5\x82a pierwszym w Wielkich Oczach \xc5\xbcydowskim domem modlitwy, gdy\xc5\xbc spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 wielkoockich \xc5\xbbyd\xc3\xb3w si\xc4\x99ga swoj\xc4\x85 histori\xc4\x85 czas\xc3\xb3w przed XVIII wiekiem, kiedy wed\xc5\x82ug \xc3\xb3wczesnego spisu obywateli stanowili oni ponad 1/3 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w i posiadali dwie murowane synagogi. Zaledwie pi\xc4\x99\xc4\x87 lat po zbudowaniu bo\xc5\xbcnicy, w roku w 1915 podczas walk I wojny \xc5\x9bwiatowej zosta\xc5\x82a ona zniszczona. Wkr\xc3\xb3tce gmina \xc5\xbcydowska przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a do odbudowy. Projekt zlecono architektowi Janowi Sas-Zubrzyckiemu znanemu z udanych realizacji wielu neogotyckich ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w. W 1917 roku sporz\xc4\x85dzi\xc5\x82 on projekt synagogi, kt\xc3\xb3ry 10 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zrealizowano._NEWLINE_W 1927 roku, dzi\xc4\x99ki finansowej pomocy Eliahu Gottfrieda oraz innych ameryka\xc5\x84skich \xc5\xbbyd\xc3\xb3w kt\xc3\xb3rzy wyemigrowali z Wielkich Ocz\xc3\xb3w, odbudowa synagogi zosta\xc5\x82a uko\xc5\x84czona. 12 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wybuch\xc5\x82a II wojna \xc5\x9bwiatowa, kt\xc3\xb3ra przynios\xc5\x82a tragiczny koniec lokalnej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci \xc5\xbbyd\xc3\xb3w. Synagoga przetrwa\xc5\x82a wojn\xc4\x99, a po jej zako\xc5\x84czeniu przez wiele lat sta\xc5\x82a opuszczona i niszcza\xc5\x82a._NEWLINE_W latach 60. w budynku ulokowano magazyn, biuro, sk\xc5\x82ad mebli oraz punkt skupu jaj miejscowej sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielni rolniczej. W\xc3\xb3wczas synagog\xc4\x99 wyremontowano, w przedsionku oraz przyleg\xc5\x82ych pomieszczeniach wykonano now\xc4\x85 posadzk\xc4\x99, wstawiono nowe drzwi wej\xc5\x9bciowe, wykonano nadtynkow\xc4\x85 instalacj\xc4\x99 elektryczn\xc4\x85, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc doprowadzono do zniszczenia pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci jej cennego wyposa\xc5\xbcenia. _NEWLINE_W pocz\xc4\x85tkach lat 90. sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielnia opu\xc5\x9bci\xc5\x82a synagog\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra od tego czasu sta\xc5\x82a opuszczona i popada\xc5\x82a w ruin\xc4\x99. W 1999 roku w\xc5\x82adze Gminy Wielkie Oczy dokona\xc5\x82y prowizorycznego zabezpieczenia pokrycia dachu w miejsce zerwanych arkuszy blachy. Po roku 1989 nawi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca miejscowych organizacji kulturalnych, wielkoockiej parafii i potomk\xc3\xb3w \xc5\xbcydowskich mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wsi, maj\xc4\x85ca na celu przeprowadzenie remontu bo\xc5\xbcnicy i adaptacj\xc4\x99 na gminny dom kultury i bibliotek\xc4\x99. Wielkie Oczy b\xc4\x99d\xc4\x85 te\xc5\xbc cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Szlaku Chasydzkiego, planowanego przez Fundacj\xc4\x99 Odnowy Dziedzictwa \xc5\xbbydowskiego. W 2011 roku dzi\xc4\x99ki staraniom w\xc5\x82adz gminy uko\xc5\x84czono remont synagogi i pe\xc5\x82ni on funkcj\xc4\x99 biblioteki publicznej.\n_START_SECTION_\nArchitektura\n_START_PARAGRAPH_\nMurowany z ceg\xc5\x82y i tynkowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostok\xc4\x85ta o wymiarach 20 na 16 metr\xc3\xb3w. Wej\xc5\x9bcie g\xc5\x82\xc3\xb3wne znajduje si\xc4\x99 od strony zachodniej, do synagogi prowadz\xc4\x85 dwuskrzyd\xc5\x82owe, p\xc5\x82ycinowe drzwi. Frontowa elewacja podzielona jest na trzy pola - w \xc5\x9brodkowym znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 drzwi otoczone \xc5\x82ukowym portalem, nad nimi, na poziomie pi\xc4\x99tra okr\xc4\x85g\xc5\x82e okno (oculus) z podzia\xc5\x82ami w kszta\xc5\x82cie Gwiazdy Dawida. W bocznych polach znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 pary arkadkowych okien. Pola elewacji oddzielaj\xc4\x85 proste filary (lizeny). Pod gzymsem przebiega arkadkowy fryz, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy p\xc5\x82aszczyzny filar\xc3\xb3w._NEWLINE_Elewacje boczne posiadaj\xc4\x85 pi\xc4\x99\xc4\x87 podobnych p\xc3\xb3l dzielonych filarami, z kt\xc3\xb3rych to p\xc3\xb3l pierwsze pozbawione jest okien, drugie posiada podobne jak elewacja frontowa pary arkadowych okien na obu kondygnacjach, a trzy pozosta\xc5\x82e posiadaj\xc4\x85 wysokie, p\xc3\xb3\xc5\x82koli\xc5\x9bcie zamkni\xc4\x99te okna. Dach synagogi jest czterospadowy, o niewielkim spadku, kryty blach\xc4\x85. _NEWLINE_Wn\xc4\x99trze bo\xc5\xbcnicy pozbawione zosta\xc5\x82o oryginalnego wyposa\xc5\xbcenia i ozd\xc3\xb3b, prawdopodobnie w latach powojennych zmieniono te\xc5\xbc uk\xc5\x82ad pomieszcze\xc5\x84 w cz\xc4\x99\xc5\x9bci przedniej. Usuni\xc4\x99to oryginalne posadzki sieni i pomieszcze\xc5\x84 u\xc5\xbcytkowych zast\xc4\x99puj\xc4\x85c je betonowymi pod\xc5\x82ogami. _NEWLINE_Przez drzwi frontowe wchodzi si\xc4\x99 do sieni, z niej na prawo strome schody prowadz\xc4\x85 na pi\xc4\x99tro, gdzie znajduje si\xc4\x99 babiniec, po\xc5\x82\xc4\x85czony sze\xc5\x9bcioma p\xc3\xb3\xc5\x82kolistymi otworami okiennymi z g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 sal\xc4\x85 modlitewn\xc4\x85. Sama sala ma kszta\xc5\x82t zbli\xc5\xbcony do kwadratu i jest obni\xc5\xbcona wzgl\xc4\x99dem otoczenia. Zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w niej p\xc5\x82ycinowe dekoracje \xc5\x9bcian poni\xc5\xbcej okien, niewielkie rozety na suficie i tablica z hebrajskim napisem upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85cym fundator\xc3\xb3w. Nie zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 oryginalna posadzka, bima (oryginalna wykonana by\xc5\x82a z kutego \xc5\xbcelaza), du\xc5\xbca \xc5\xbcelazna menora stoj\xc4\x85ca pod wschodni\xc4\x85 \xc5\x9bcian\xc4\x85, ani Aron ha-kodesz (pozosta\xc5\x82 tylko otw\xc3\xb3r w \xc5\x9bcianie). G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 sal\xc4\x99 o\xc5\x9bwietla dwana\xc5\x9bcie okien - dziesi\xc4\x99\xc4\x87 du\xc5\xbcych i dwa ma\xc5\x82e, ponad miejscem na Aron ha-kodesz. Posiada\xc5\x82y one kolorowe tafle szyb.'