b'\n_START_ARTICLE_\nDirk (bro\xc5\x84)\n_START_PARAGRAPH_\nDirk to szkocki d\xc5\x82ugi sztylet o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci ostrza od sze\xc5\x9bciu do dwunastu cali (ok. 15 do 30\xc2\xa0cm). Samo s\xc5\x82owo dirk (w XVII wieku dork) wywodzi si\xc4\x99 najprawdopodobniej z niderlandzkiego, szwedzkiego i du\xc5\x84skiego s\xc5\x82owa dolk, lub niemieckiego dolch, to za\xc5\x9b zosta\xc5\x82o zapo\xc5\xbcyczone z j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w zachodnios\xc5\x82owia\xc5\x84skich, m.in. polskiego - tulich. G\xc5\x82ownia sztyletu by\xc5\x82a najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jedno lub 3/4 sieczna, p\xc5\x82aska, czasem z 2-3 zbroczami si\xc4\x99gaj\xc4\x85cymi po\xc5\x82owy d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci. Wykonywano je cz\xc4\x99sto ze z\xc5\x82amanych rapier\xc3\xb3w, mieczy i innej d\xc5\x82ugiej broni. R\xc4\x99koje\xc5\x9b\xc4\x87 bez jelca, z dzwonowatym lub nerkowatym, okutym metalem (cz\xc4\x99sto mosi\xc4\x85dzem) zgrubieniem przy ostrzu, bary\xc5\x82kowata po\xc5\x9brodku,  zw\xc4\x99\xc5\xbcona ku drugiemu ko\xc5\x84cowi, na kt\xc3\xb3rym cz\xc4\x99sto by\xc5\x82a ozdabiana osadzonym w srebrze morionem. Wykonywana by\xc5\x82a najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej z twardego drewna, cz\xc4\x99sto korzeni ja\xc5\x82owca, lub z ko\xc5\x9bci, zwykle zdobiona celtyckim ornamentem plecionkowym, lub nabijana metalowymi \xc4\x87wiekami. Pochwa zwykle drewniana pokrywana by\xc5\x82a sk\xc3\xb3r\xc4\x85 ciemno barwion\xc4\x85. Charakterystyczne by\xc5\x82o osadzanie w tej samej pochwie, w ma\xc5\x82ych kieszonkach dodatkowego, u\xc5\xbcytkowego no\xc5\xbca, albo no\xc5\xbca i widelca. R\xc4\x99koje\xc5\x9bci  tych dodatk\xc3\xb3w by\xc5\x82y zwykle podobne do r\xc4\x99koje\xc5\x9bci sztyletu. Dirk by\xc5\x82 noszony zwykle jawnie, z przodu, centralnie na pasie, a w przypadku noszenia pe\xc5\x82nego stroju g\xc3\xb3ralskiego z torb\xc4\x85 my\xc5\x9bliwsk\xc4\x85 sporran, u boku._NEWLINE_Drugi s\xc5\x82awny sztylet g\xc3\xb3ralski  - Sgian Dubh (czarny n\xc3\xb3\xc5\xbc), o po\xc5\x82ow\xc4\x99 lub wi\xc4\x99cej mniejszy od dirka, podobnie zdobiony, noszony by\xc5\x82 ukryty,  zwykle za wysok\xc4\x85 we\xc5\x82nian\xc4\x85 skarpet\xc4\x85 stosowan\xc4\x85 do stroju narodowego._NEWLINE_Sztylet pe\xc5\x82ni\xc5\x82 wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w \xc5\xbcyciu cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w klanu. Wielu g\xc3\xb3rali nie mog\xc5\x82o sobie pozwoli\xc4\x87 na kupno miecza czy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej szkockiego rapiera, sztylet stanowi\xc5\x82 wi\xc4\x99c podstawow\xc4\x85, najdost\xc4\x99pniejsz\xc4\x85 bro\xc5\x84. Angielscy okupanci po powstaniu 1745 r. zakazali posiadania broni bia\xc5\x82ej i palnej, masowo rekwirowali miecze, rapiery i pa\xc5\x82asze, sztylety najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej unikn\xc4\x99\xc5\x82y konfiskat i sta\xc5\x82y si\xc4\x99 podstawow\xc4\x85 broni\xc4\x85 g\xc3\xb3rali._NEWLINE_Szczeg\xc3\xb3lne znaczenie dla cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w klan\xc3\xb3w mia\xc5\x82y przysi\xc4\x99gi sk\xc5\x82adane na sztylet._NEWLINE_Dirk wyst\xc4\x99puje te\xc5\xbc cz\xc4\x99sto w herbach szkockich rod\xc3\xb3w i god\xc5\x82ach klan\xc3\xb3w, m.in.w tarczy herbowej:  MacBain of Kinchyle, Macfie of Collonsay, _NEWLINE_MacKay, MacPherson of Cluny, Shaw of Rothemurchus, Farquharson of Invercauld, i jako klejnot herbowy: Bain of Tulloch, Chasteris of Amisfield, Dalzell,  Erskine, Kirkpatrick, MacAlister of the Loup, MacLellan, MacKay, MacDowall, Shaw._NEWLINE_Oba sztylety, lub ich atrapy, do dnia dzisiejszego stanowi\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 tradycyjnego szkockiego ubrania.'