b'\n_START_ARTICLE_\nPark Narodowy Hot Springs\n_START_SECTION_\nOg\xc3\xb3lna charakterystyka parku\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy rezerwat w Hot Springs utworzony zosta\xc5\x82 ustaw\xc4\x85 Kongresu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych z 20 kwietnia 1832, od 4 marca 1921 jest parkiem narodowym. Jest najmniejszym parkiem narodowym w Stanach Zjednoczonych i jednocze\xc5\x9bnie najstarszym chronionym obszarem na terenie kraju. Z tego wzgl\xc4\x99du jako pierwszy zosta\xc5\x82 uczczony wybit\xc4\x85 przez Mennic\xc4\x99 Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych \xc4\x87wier\xc4\x87dolar\xc3\xb3wk\xc4\x85 w serii Pi\xc4\x99kna Ameryka. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem powo\xc5\x82ania rezerwatu, a nast\xc4\x99pnie parku narodowego by\xc5\x82o zachowanie \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 termalnych w stanie pozwalaj\xc4\x85cym na ich u\xc5\xbcytkowanie._NEWLINE_Hot Springs (pol. Ciep\xc5\x82e \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82a) wyprowadzaj\xc4\x85 wod\xc4\x99 z zachodnich zboczy Hot Springs Mountain, stanowi\xc4\x85cych cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pasma Ouachita Mountains. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82a nie zosta\xc5\x82y zachowane w swym naturalnym stanie. Czerpie si\xc4\x99 z nich gor\xc4\x85c\xc4\x85 wod\xc4\x99 dla u\xc5\xbcytku publicznego. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc struktura geologiczna g\xc3\xb3r zosta\xc5\x82a przekszta\xc5\x82cona w celu lepszego wykorzystania \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82. Amerykanie u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 wody pochodz\xc4\x85cej ze \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 w celach leczniczych ju\xc5\xbc od ponad 200 lat \xe2\x80\x93 leczenie reumatyzmu i innych dolegliwo\xc5\x9bci. Rezerwat wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 na przekszta\xc5\x82cenie okolicy w znany na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie o\xc5\x9brodek uzdrowiskowy \xe2\x80\x93 The American Spa. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 miasta stanowi teren parku, st\xc4\x85d Hot Springs s\xc4\x85 jednym z naj\xc5\x82atwiej dost\xc4\x99pnych park\xc3\xb3w narodowych w Stanach Zjednoczonych. W Hot Springs znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 znakowane szlaki turystyczne i miejsca biwakowe. Za k\xc4\x85piele w uzdrowiskowych basenach pobierane s\xc4\x85 op\xc5\x82aty pieni\xc4\x99\xc5\xbcne. Trakt, przy kt\xc3\xb3rym znajduj\xc4\x85\xc2\xa0si\xc4\x99 liczne domy zdrojowe i \xc5\x82a\xc5\xbanie \xe2\x80\x93 Bathhouse Row \xe2\x80\x93 to obj\xc4\x99ty ochron\xc4\x85 prawn\xc4\x85 najwi\xc4\x99kszy tego typu na terenie Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych zesp\xc3\xb3\xc5\x82 zabytk\xc3\xb3w architektury tzw. poz\xc5\x82acanego wieku._NEWLINE_Dom zdrojowy Fordyce Bathhouse pe\xc5\x82ni obecnie funkcj\xc4\x99 centrum turystycznego. Jako \xc5\x82a\xc5\xbanie funkcjonuj\xc4\x85 jeszcze Buckstaff oraz Quapaw. Pozosta\xc5\x82e budynki przy Bathhouse Row s\xc4\x85 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnym stanie zachowania, w cz\xc4\x99\xc5\x9bci z nich prowadzone s\xc4\x85 prace restauracyjne. Niekt\xc3\xb3re stare \xc5\x82a\xc5\xbanie spe\xc5\x82niaj\xc4\x85 obecnie inne funkcje. W 2006 r. park odwiedzi\xc5\x82o 1\xc2\xa0273\xc2\xa0456 turyst\xc3\xb3w i go\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nOdkrycie i ochrona\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszym Europejczykiem, kt\xc3\xb3ry zobaczy\xc5\x82 miejsce nazywane przez Indian Dolin\xc4\x85 Pary (ang. Valley of the Vapors), by\xc5\x82 hiszpa\xc5\x84ski odkrywca Hernando de Soto. By\xc5\x82o to w roku 1541. Od ponad 8000 lat Indianie odwiedzali dolin\xc4\x99 z gor\xc4\x85cymi \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami, wykorzystuj\xc4\x85c ich naturalne w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci lecznicze. W XVIII w. na tym terenie osiedlili si\xc4\x99 Indianie Kaddo, w \xc5\x9blad za nimi przybyli Czoktawowie, Czirokezi i inni. Mi\xc4\x99dzy poszczeg\xc3\xb3lnymi szczepami istnia\xc5\x82o swego rodzaju obop\xc3\xb3lnie respektowane prawo, zakazuj\xc4\x85ce u\xc5\xbcywania broni podczas przebywania w dolinie. Wszyscy mogli spokojnie korzysta\xc4\x87 z naturalnych dobrodziejstw Doliny Pary. Istniej\xc4\x85 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a po\xc5\x9bwiadczaj\xc4\x85ce przebywanie w dolinie Indian z plemienia Quapaw. jego cz\xc5\x82onkowie, koczuj\xc4\x85cy stale w delcie Arkansas, sezonowo zapuszczali si\xc4\x99 do Doliny Pary._NEWLINE_W 1673 do Hot Springs przybyli katoliccy odkrywcy Jacques Marquette i Louis Jolliet, okre\xc5\x9blaj\xc4\x85c ich przynale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 jako domen\xc4\x99 francusk\xc4\x85. Ziemie te wr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do w\xc5\x82asno\xc5\x9bci hiszpa\xc5\x84skiej w 1763 w wyniku zawarcia paryskich traktat\xc3\xb3w pokojowych. Stany Zjednoczone zakupi\xc5\x82y spor\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ziem francuskich w 1803 \xe2\x80\x93 Zakup Luizjany. W\xc3\xb3wczas Dolina Pary znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 na sta\xc5\x82e na terenie Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych._NEWLINE_W grudniu 1804 podr\xc3\xb3\xc5\xbcnicy dr George Hunter oraz William Dunbar znale\xc5\xbali w Hot Springs pojedyncze chatki i proste schronienia u\xc5\xbcywane przez przybywaj\xc4\x85cych do doliny mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w uzdrowiska. W 1807 osiad\xc5\x82 w dolinie Jean Emmanual Prudhomme, b\xc4\x99d\xc4\x85c pierwszym bia\xc5\x82ym osadnikiem. Po dwuletniej terapii polegaj\xc4\x85cej na cz\xc4\x99stych k\xc4\x85pielach i zastosowaniu miejscowej diety, Prudhomme wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do rodzinnej Luizjany. Kolejnymi osadnikami byli John Perciful i Isaac Cates._NEWLINE_W traktacie z 24 sierpnia 1818 Indianie z plemienia Quapaw oddali ziemie wok\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 pa\xc5\x84stwu. Po tym jak w 1819 Arkansas uzyska\xc5\x82o charakter stanu, lokalne w\xc5\x82adze podj\xc4\x99\xc5\x82y decyzj\xc4\x99 o obj\xc4\x99ciu ochron\xc4\x85 prawn\xc4\x85 \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 i okolicznych wzg\xc3\xb3rz. Dwana\xc5\x9bcie lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w 1832 Kongres Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych zapewni\xc5\x82 ochron\xc4\x99 federaln\xc4\x85, powo\xc5\x82uj\xc4\x85c do istnienia rezerwat narodowy. Hot Springs by\xc5\x82o pierwszym terenem o walorach przyrodniczych obj\xc4\x99tym federaln\xc4\x85 ochron\xc4\x85 prawn\xc4\x85. Rezerwat przyrody w Hot Springs ustanowiony zosta\xc5\x82 16 czerwca 1880.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci fizyczno-chemiczne w\xc3\xb3d \xc5\xbar\xc3\xb3dlanych\n_START_PARAGRAPH_\nSk\xc5\x82ad chemiczny w\xc3\xb3d \xc5\xbar\xc3\xb3dlanych sugeruje, \xc5\xbce pochodz\xc4\x85 one z jednego miejsca o temperaturze ok. 63,2 \xc2\xb0C, a r\xc3\xb3\xc5\xbcnice pomi\xc4\x99dzy poszczeg\xc3\xb3lnymi \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami wynikaj\xc4\x85 z r\xc3\xb3\xc5\xbcnej drogi, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 docieraj\xc4\x85 na powierzchni\xc4\x99. \xc5\x9arednia temperatura w\xc3\xb3d wydostaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na powierzchni\xc4\x99 waha si\xc4\x99 od 57,3 \xc2\xb0C do 58,9 \xc2\xb0C, osi\xc4\x85gaj\xc4\x85c maksymalnie 67,8 \xc2\xb0C, przy czym mi\xc4\x99dzy XIX a XX w. nieznacznie spad\xc5\x82a. Wykazuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pewne wahania sezonowe odzwierciedlaj\xc4\x85ce aktualne warunki pogodowe. Opr\xc3\xb3cz w\xc5\x82a\xc5\x9bciwych gor\xc4\x85cych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 w okolicy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a ch\xc5\x82odne o temperaturze wody od 12 \xc2\xb0C do 52,8 \xc2\xb0C (s\xc4\x85 to wody podgrzane przez wody termalne). R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wody studzienne miewaj\xc4\x85 podwy\xc5\xbcszon\xc4\x85 temperatur\xc4\x99. W wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przypadk\xc3\xb3w wody gor\xc4\x85ce maj\xc4\x85 wy\xc5\xbcsze st\xc4\x99\xc5\xbcenie rozpuszczonych substancji (krzemionki, wapnia, magnezu), cho\xc4\x87 nie jest to \xc5\x9bcis\xc5\x82\xc4\x85 regu\xc5\x82\xc4\x85 (st\xc4\x99\xc5\xbcenie \xc5\xbcelaza jest wy\xc5\xbcsze w wodach o temperaturze kilkunastu stopni Celsjusza), przy czym nie s\xc4\x85 to du\xc5\xbce r\xc3\xb3\xc5\xbcnice. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci radioaktywne \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 gor\xc4\x85cych i ch\xc5\x82odnych s\xc4\x85 zbli\xc5\xbcone. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc3\xb3d ma pochodzenie atmosferyczne i przep\xc5\x82ywa pod ziemi\xc4\x85 ogrzewaj\xc4\x85c si\xc4\x99, przy czym cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 robi to w czasie kr\xc3\xb3tszym ni\xc5\xbc 20 lat, podczas gdy wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc3\xb3d ma wiek ok. 4 400 lat, a do \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 dociera ich mieszanka.\n_START_SECTION_\nFlora i fauna\n_START_PARAGRAPH_\nPrzewa\xc5\xbcaj\xc4\x85c\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 parku pokrywaj\xc4\x85 lasy. P\xc3\xb3\xc5\x82nocne stoki grzbiet\xc3\xb3w g\xc3\xb3rskich i niecek zapewniaj\xc4\x85 odpowiednie warunki dla rozwoju las\xc3\xb3w li\xc5\x9bciastych z przewag\xc4\x85 d\xc4\x99b\xc3\xb3w i hikor. Na stokach po\xc5\x82udniowych przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 sosny. Obszary o powierzchni 129 ha to las pierwotny, w kt\xc3\xb3rym wyst\xc4\x99puje Pinus echinata, Quercus marilandica oraz d\xc4\x85b bia\xc5\x82y. Wiele okaz\xc3\xb3w ma ponad 130 lat. Mo\xc5\xbcna te\xc5\xbc spotka\xc4\x87 okazy dwustuletnie._NEWLINE_Przed osadnictwem europejskim na terenach tych wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y bizony preriowe (B. bison bison), wapiti kanadyjskie, pumy (Puma concolor couguar) i wilki czerwone. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce zwierz\xc4\x99ta to: wiewi\xc3\xb3rkowate, kr\xc3\xb3liki, dydelfy, urocjony, kojoty preriowe, skunksy, szopy, sus\xc5\x82y, \xc5\x82asice d\xc5\x82ugoogonowe, wizony, szczury, \xc5\xbcaby i pancerniki dziewi\xc4\x99ciopaskowe. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc gatunki ptak\xc3\xb3w w\xc4\x99drownych, kt\xc3\xb3re przemieszczaj\xc4\x85c si\xc4\x99 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc Missisipi, czasowo przebywaj\xc4\x85 w okolicach lub na terenie parku.'