b"\n_START_ARTICLE_\nRichard Lemon Lander\n_START_PARAGRAPH_\nRichard Lander (ur. w 1804 w Truro, w Kornwalii, zm. w 1834 w Nigerii) \xe2\x80\x93 brytyjski badacz Afryki Zachodniej.\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nOjciec Landera by\xc5\x82 karczmarzem i z trudem utrzymywa\xc5\x82 liczn\xc4\x85 rodzin\xc4\x99. To by\xc5\x82o przyczyn\xc4\x85, \xc5\xbce Richard w wieku 11 lat zaci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99, jako ch\xc5\x82opiec kabinowy, na statek handlowy p\xc5\x82yn\xc4\x85cy do Indii Zachodnich i pozosta\xc5\x82 tam przez trzy lata. B\xc4\x99d\xc4\x85c nastolatkiem pracowa\xc5\x82 jako s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy bogatych podr\xc3\xb3\xc5\xbcnik\xc3\xb3w, odwiedzaj\xc4\x85c tym sposobem wiele kraj\xc3\xb3w europejskich. Uczestniczy\xc5\x82 tak\xc5\xbce, w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie majora Colebrooka, w ekspedycji do Afryki Po\xc5\x82udniowej._NEWLINE_W 1825 roku Lander zosta\xc5\x82 asystentem kapitana Hugh Clappertona podczas jego drugiej wyprawy maj\xc4\x85cej pozna\xc4\x87 bieg rzeki Niger. Dow\xc3\xb3dca ekspedycji skierowa\xc5\x82 statek do wybrze\xc5\xbcy Nigerii, sk\xc4\x85d podr\xc3\xb3\xc5\xbcni udali si\xc4\x99 w g\xc5\x82\xc4\x85b l\xc4\x85du, ku miastom Kano i Sokoto. Gdy Clapperton zmar\xc5\x82 w Sokoto w kwietniu 1827 roku, Lander \xe2\x80\x93 jedyny bia\xc5\x82y cz\xc5\x82onek wyprawy, kt\xc3\xb3ry prze\xc5\xbcy\xc5\x82 trudy podr\xc3\xb3\xc5\xbcy \xe2\x80\x93 wr\xc3\xb3ci\xc5\x82, wraz z przewodnikiem Clappertona, murzynem z plemienia Hausa Williamem Pascoe, na wybrze\xc5\xbce, sk\xc4\x85d odp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 do Anglii, gdzie dotar\xc5\x82 w 1828 roku. W 1830 roku wydany zosta\xc5\x82 drukiem dziennik Clappertona: Records of Captain Clapperton's Last Expedition to Africa.\n_START_SECTION_\nDo uj\xc5\x9bcia Nigru\n_START_PARAGRAPH_\nOdwaga i zaradno\xc5\x9b\xc4\x87 m\xc5\x82odego podr\xc3\xb3\xc5\xbcnika zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82y uwag\xc4\x99 brytyjskiego Foreign and Commonwealth Office. Za spraw\xc4\x85 lorda Bathurst, sekretarza wojny i spraw kolonialnych, Lander zosta\xc5\x82 ponownie wys\xc5\x82any do Afryki celem dalszego szukania biegu i uj\xc5\x9bcia Nigru. 9 stycznia 1830 roku zaokr\xc4\x99towa\xc5\x82 si\xc4\x99 w Portsmouth \xe2\x80\x93 wraz z bratem, Johnem Landerem \xe2\x80\x93 na statek, kt\xc3\xb3rym po\xc5\xbceglowa\xc5\x82 do Zatoki Gwinejskiej. Po kr\xc3\xb3tkim postoju w Cape Coast (dzisiejsza Ghana), gdzie przyj\xc4\x85\xc5\x82, jako cz\xc5\x82onka ekspedycji, dawnego przewodnika Clappertona, Williama Pascoe, uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Badagri (ko\xc5\x82o dzisiejszego Lagos), sk\xc4\x85d podr\xc3\xb3\xc5\xbcnicy ruszyli w g\xc5\x82\xc4\x85b l\xc4\x85du. W\xc4\x99druj\xc4\x85c na p\xc3\xb3\xc5\x82noc dotarli do brzeg\xc3\xb3w Nigru w okolicach Bussy, gdzie 24 lata wcze\xc5\x9bniej poni\xc3\xb3s\xc5\x82 \xc5\x9bmier\xc4\x87 Mungo Park. Stamt\xc4\x85d w\xc4\x99drowali w g\xc3\xb3r\xc4\x99 rzeki oko\xc5\x82o 100 mil, po czym zawr\xc3\xb3cili i rych\xc5\x82o natkn\xc4\x99li si\xc4\x99 na g\xc5\x82\xc3\xb3wny dop\xc5\x82yw Nigru Benue._NEWLINE_Podczas badania rozlicznych odn\xc3\xb3g delty Nigru Richard i John zostali uwi\xc4\x99zieni przez w\xc5\x82adc\xc4\x99 plemienia Ibo, Obiego. Kacyk odda\xc5\x82 ich pod stra\xc5\xbc miejscowemu handlarzowi, kt\xc3\xb3rego nazywali King Boy. Ten zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 pop\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87 z obu bra\xc4\x87mi do uj\xc5\x9bcia, gdzie Richard mia\xc5\x82 nadziej\xc4\x99 natrafi\xc4\x87 na jaki\xc5\x9b europejski statek i uzyska\xc4\x87 okup. Do brzegu Oceanu Atlantyckiego dotarli w po\xc5\x82owie listopada ustalaj\xc4\x85c ostatecznie miejsce uj\xc5\x9bcia wielkiej rzeki._NEWLINE_Podczas gdy John czeka\xc5\x82 na brzegu w charakterze zak\xc5\x82adnika, Richard szuka\xc5\x82 statku. Kapitan brytyjskiej jednostki o nazwie Thomas zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 zap\xc5\x82aci\xc4\x87 okup, a King Boy zwolni\xc5\x82 Johna na s\xc5\x82owo. Jednak gdy tylko obaj bracia znale\xc5\xbali si\xc4\x99 na pok\xc5\x82adzie kapitan kaza\xc5\x82 podnie\xc5\x9b\xc4\x87 kotwic\xc4\x99 i odp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82. Niezadowoleni z takiego obrotu sprawy bracia kazali wysadzi\xc4\x87 si\xc4\x99 na wyspie Fernando Po, gdzie trafili na statek Caernarvon p\xc5\x82yn\xc4\x85cy do Rio de Janeiro. Dopiero stamt\xc4\x85d, w roku 1831, wr\xc3\xb3cili do Anglii, gdzie \xe2\x80\x93 jako odkrywcy uj\xc5\x9bcia Nigru \xe2\x80\x93 byli przyjmowani jak bohaterowie. By zachowa\xc4\x87 dobre imi\xc4\x99 Richarda Landera w\xc5\x9br\xc3\xb3d lud\xc3\xb3w delty Nigru, brytyjski urz\xc4\x85d ds. kolonii wyp\xc5\x82aci\xc5\x82 King Boyowi obiecany okup, przekazuj\xc4\x85c mu 135 niewolnik\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1832 roku Lander opublikowa\xc5\x82 swoje sprawozdanie z podr\xc3\xb3\xc5\xbcy zatytu\xc5\x82owane Journal of an Expedition to Explore the Course and Termination of the Niger, a nowo powsta\xc5\x82e Royal Geographical Society przyzna\xc5\x82o mu wysok\xc4\x85 nagrod\xc4\x99 pieni\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nOstatnia wyprawa\n_START_PARAGRAPH_\nReputacja Landera jako badacza Afryki zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a na\xc5\x84 uwag\xc4\x99 grupy kupc\xc3\xb3w z Liverpoolu, kt\xc3\xb3rzy wynaj\xc4\x99li go do poprowadzenia kolejnej ekspedycji celem otwarcia wn\xc4\x99trza Czarnego L\xc4\x85du dla europejskiego handlu. Wr\xc3\xb3ciwszy nad dolny Niger prowadzi\xc5\x82 wi\xc4\x99c szereg karawan kupieckich przez ca\xc5\x82y nast\xc4\x99pny rok. Pascoe, kt\xc3\xb3ry ponownie mu towarzyszy\xc5\x82, zmar\xc5\x82 podczas jednej z wypraw, prawdopodobnie otruty przez krajowc\xc3\xb3w._NEWLINE_W pierwszych dniach 1834 roku Lander otrzyma\xc5\x82 ran\xc4\x99 postrza\xc5\x82ow\xc4\x85 podczas starcia z wojownikami miejscowego plemienia ko\xc5\x82o wioski Angiama, oko\xc5\x82o 160 km od uj\xc5\x9bcia. Zmar\xc5\x82 2 lutego na wyspie Fernando Po, gdzie szuka\xc5\x82 pomocy lekarskiej. Z 48 uczestnik\xc3\xb3w jego ostatniej ekspedycji prze\xc5\xbcy\xc5\x82o zaledwie o\xc5\x9bmiu._NEWLINE_Richard Lemon Lander, cho\xc4\x87 nie posiada\xc5\x82 \xc5\xbcadnego wykszta\xc5\x82cenia ani maj\xc4\x85tku, rozwi\xc4\x85za\xc5\x82 jedn\xc4\x85 z najwi\xc4\x99kszych zagadek Afryki Zachodniej, dowodz\xc4\x85c \xc5\xbce Niger, o kt\xc3\xb3rym przez stulecia my\xc5\x9blano, i\xc5\xbc jest zachodnim dop\xc5\x82ywem Nilu, w rzeczywisto\xc5\x9bci uchodzi do Zatoki Gwinejskiej."