b'\n_START_ARTICLE_\nGhostwriter\n_START_PARAGRAPH_\nGhostwriter (pisarz-widmo) \xe2\x80\x93 osoba, kt\xc3\xb3ra za wynagrodzeniem pisze, koryguje lub redaguje: opowiadania, artyku\xc5\x82y, sprawozdania, teksty piosenek, prace naukowe, ksi\xc4\x85\xc5\xbcki, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x99pnie zostaj\xc4\x85 opublikowane pod nazwiskiem zleceniodawcy. Ghostwriterzy tworz\xc4\x85 lub edytuj\xc4\x85 autobiografie wielkich gwiazd i zamo\xc5\xbcnych przedstawicieli \xc5\x9bwiata show biznesu. Na zlecenie polityk\xc3\xb3w, szczeg\xc3\xb3lnie tych obsadzaj\xc4\x85cych najwy\xc5\xbcsze stanowiska w pa\xc5\x84stwie, pisarze-widma pisz\xc4\x85 przem\xc3\xb3wienia. S\xc4\x85 to jednak przewa\xc5\xbcnie stali lub okresowi wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownicy, nazywani speechwriters.\n_START_SECTION_\nPochodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nGhostwriting ma swoje pocz\xc4\x85tki w najstarszych zapisach historii. W ostatnich latach natomiast poj\xc4\x99cie ghostwriter wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z opublikowaniem ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Roberta Harrisa pt. Duch. Poj\xc4\x99cie to zosta\xc5\x82o spopularyzowane dzi\xc4\x99ki produkcji filmowej Romana Pola\xc5\x84skiego Autor widmo.\n_START_SECTION_\nPrawo\n_START_PARAGRAPH_\nWidmo to osoba, kt\xc3\xb3ra nie ujawnia swojej to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci oraz nie wlicza prac wykonanych jako ghostwriter do swojego portfolio. Polskie prawo autorskie nie daje mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci przekazania innej osobie osobistych praw autorskich (wolno sprzeda\xc4\x87 lub przekaza\xc4\x87 nieodp\xc5\x82atnie tylko maj\xc4\x85tkowe prawa autorskie). Oznacza to, \xc5\xbce utworu (artyku\xc5\x82u, przem\xc3\xb3wienia, ksi\xc4\x85\xc5\xbcki) w Polsce nie wolno publikowa\xc4\x87 pod nazwiskiem zleceniodawcy, poniewa\xc5\xbc osobiste prawa autorskie s\xc4\x85 niezbywalne. Jedyn\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 jest przekazanie nieodp\xc5\x82atnie albo sprzedanie autorskich praw maj\xc4\x85tkowych do eksploatowania (produkowania, handlowania, emisji) danego utworu (np. tekstu)._NEWLINE_Cz\xc4\x99st\xc4\x85 praktyk\xc4\x85 w\xc5\x9br\xc3\xb3d ghostwriter\xc3\xb3w jest praca na hybrydowych umowach, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cych w sobie przekazanie pe\xc5\x82nych praw autorskich maj\xc4\x85tkowych oraz praw zale\xc5\xbcnych(!), a tak\xc5\xbce umow\xc4\x99 o pe\xc5\x82nej poufno\xc5\x9bci, zwanej umow\xc4\x85 NDA. W taki spos\xc3\xb3b ghostwriter przekazuje pe\xc5\x82ni\xc4\x99 praw maj\xc4\x85tkowych i gwarantuje zleceniodawcy, \xc5\xbce nie wyda faktu wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy._NEWLINE_W zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od rangi zleconego zadania ghostwriterzy otrzymuj\xc4\x85 okre\xc5\x9blone wynagrodzenie. Cz\xc4\x99sto zatrudniani s\xc4\x85 w celu napisania ca\xc5\x82ego tekstu, po wcze\xc5\x9bniejszej analizie stylu zleceniodawcy, czasem natomiast wykonuj\xc4\x85 tylko pewn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zadania. Ghostwriterzy podpisuj\xc4\x85 zazwyczaj tajn\xc4\x85 umow\xc4\x99 ze swoimi zleceniodawcami, \xc5\xbce zobowi\xc4\x85zuj\xc4\x85 si\xc4\x99 pozosta\xc4\x87 anonimowymi.\n_START_SECTION_\nNauka\n_START_PARAGRAPH_\nKlasyczny ghostwriting w publikacjach naukowych wyst\xc4\x99puje raczej rzadko. Natomiast nierzadkie s\xc4\x85 pokrewne zjawiska: ghost authorship, honorary authorship lub guest authorship oraz kolejno\xc5\x9b\xc4\x87 autor\xc3\xb3w na li\xc5\x9bcie nieodpowiadaj\xc4\x85ca wk\xc5\x82adowi ich pracy._NEWLINE_Ghost authorship polega na tym, \xc5\xbce w li\xc5\x9bcie autor\xc3\xb3w nie jest wymieniana osoba, kt\xc3\xb3rej wk\xc5\x82ad pracy w prowadzenie bada\xc5\x84, opracowanie publikacji etc. uzasadnia\xc5\x82by umieszczenie jej tutaj. Zamiast tego w tek\xc5\x9bcie publikacji (zazwyczaj na ko\xc5\x84cu) umieszczane s\xc4\x85 podzi\xc4\x99kowania dla takiej osoby za jej prac\xc4\x99. Zjawisko takie cz\xc4\x99sto dotyczy student\xc3\xb3w/doktorant\xc3\xb3w/etc, kt\xc3\xb3rzy wykonuj\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 pracy badawczej i publikacyjnej, a nie uzyskuj\xc4\x85 z tego stosownych korzy\xc5\x9bci._NEWLINE_Honorary authorship/guest authorship polega na tym, \xc5\xbce na li\xc5\x9bcie autor\xc3\xb3w umieszczane s\xc4\x85 osoby, kt\xc3\xb3re nie uczestniczy\xc5\x82y w pracach badawczych i publikacyjnych (lub ich wk\xc5\x82ad by\xc5\x82 minimalny). Cz\xc4\x99sto dotyczy to os\xc3\xb3b pe\xc5\x82ni\xc4\x85cych funkcje kierownicze, kt\xc3\xb3re dopisuj\xc4\x85 si\xc4\x99 do prac podw\xc5\x82adnych i w ten spos\xc3\xb3b czerpi\xc4\x85 nieuzasadnione korzy\xc5\x9bci. Czasami jednak autorzy wr\xc4\x99cz zach\xc4\x99caj\xc4\x85 takie osoby do dopisania si\xc4\x99 uzasadniaj\xc4\x85c to tym, \xc5\xbce praca, kt\xc3\xb3rej wsp\xc3\xb3\xc5\x82autorem jest znany w danej dziedzinie naukowiec, b\xc4\x99dzie odbierana jako istotniejsza._NEWLINE_Ostatnie zjawisko polega na tym, \xc5\xbce kolejno\xc5\x9b\xc4\x87 autor\xc3\xb3w na li\xc5\x9bcie nie jest zgodna z wk\xc5\x82adem ich pracy (pierwszy powinien by\xc4\x87 autor o najwi\xc4\x99kszym wk\xc5\x82adzie, a ostatni o najmniejszym)._NEWLINE_Powy\xc5\xbcsze zjawiska s\xc4\x85 uwa\xc5\xbcane za naruszenie zasad etyki naukowej i w celu ich ograniczenia coraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciej warunkiem opublikowania pracy jest przes\xc5\x82anie o\xc5\x9bwiadczenia autor\xc3\xb3w zawieraj\xc4\x85cego szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owy opis wk\xc5\x82adu poszczeg\xc3\xb3lnych os\xc3\xb3b w prowadzenie prac badawczych i opracowanie publikacji._NEWLINE_W Polsce u\xc5\xbcywano okre\xc5\x9blenia murzyn (literacki murzyn).'