b'\n_START_ARTICLE_\nImpeachment Andrew Johnsona\n_START_PARAGRAPH_\nImpeachment Andrew Johnsona \xe2\x80\x93 wydarzenie polityczne w historii Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, maj\xc4\x85ce na celu usuni\xc4\x99cie z urz\xc4\x99du prezydenta Andrew Johnsona. Mia\xc5\x82o ono miejsce w latach 1867\xe2\x80\x931868.\n_START_SECTION_\nKonflikt na linii prezydent \xe2\x80\x93 Kongres\n_START_PARAGRAPH_\nPo \xc5\x9bmierci Abrahama Lincolna w\xc5\x82adz\xc4\x99 przej\xc4\x85\xc5\x82 \xc3\xb3wczesny wiceprezydent Andrew Johnson. Mimo \xc5\xbce Lincoln by\xc5\x82 republikaninem, Johnson by\xc5\x82 demokrat\xc4\x85 i pochodzi\xc5\x82 z Tennessee, czyli stanu konfederackiego za czas\xc3\xb3w wojny secesyjnej. Jeszcze jako wiceprezydent budzi\xc5\x82 niech\xc4\x99\xc4\x87 w\xc5\x9br\xc3\xb3d radykalnego skrzyd\xc5\x82a Partii Republika\xc5\x84skiej._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wnym powodem antagonizm\xc3\xb3w by\xc5\x82a propozycja Johnsona, by proces rekonstrukcji kraju prowadzi\xc4\x87 drog\xc4\x85 pokoju i dialogu, podczas gdy radyka\xc5\x82owie, tacy jak Thaddeus Stevens, opowiadali si\xc4\x99 za zbrojn\xc4\x85 okupacj\xc4\x85 Po\xc5\x82udnia i ca\xc5\x82kowitym r\xc3\xb3wnouprawnieniem Afroamerykan\xc3\xb3w. Inny z lider\xc3\xb3w radyka\xc5\x82\xc3\xb3w, przewodnicz\xc4\x85cy Senatu Benjamin Wade uwa\xc5\xbca\xc5\x82 ponadto, \xc5\xbce powr\xc3\xb3t Konfederacji do Unii spowodowa\xc5\x82by ponowne po\xc5\x82\xc4\x85czenie si\xc4\x99 demokrat\xc3\xb3w z P\xc3\xb3\xc5\x82nocy i Po\xc5\x82udnia, co zagrozi\xc5\x82oby pozycji Partii Republika\xc5\x84skiej. W grudniu 1865 roku powo\xc5\x82ano Komisj\xc4\x99 ds. Rekonstrukcji, kt\xc3\xb3rej zadaniem by\xc5\x82o zadecydowanie, czy zbuntowane stany mo\xc5\xbcna bezpiecznie przyj\xc4\x85\xc4\x87 do Unii. Radykalni Republikanie stanowili w\xc3\xb3wczas ma\xc5\x82o liczne grono w swoim obozie, kt\xc3\xb3re jednak szybko si\xc4\x99 rozros\xc5\x82o, gdy prezydent zawetowa\xc5\x82 ustawy Freedmen\xe2\x80\x99s Bureau (o zwalczaniu dyskryminacji rasowej w s\xc4\x85dach wojskowych) oraz Civil Rights Bill (o prawach obywatelskich czarnosk\xc3\xb3rych obywateli). Johnson uzasadnia\xc5\x82 swoj\xc4\x85 decyzj\xc4\x99 niezgodno\xc5\x9bci\xc4\x85 poprawek z Konstytucj\xc4\x85. W wyniku wybor\xc3\xb3w do Kongresu w 1866 republikanie uzyskali wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 2/3 g\xc5\x82os\xc3\xb3w, wi\xc4\x99c byli zdolni odrzuci\xc4\x87 prezydenckie weto. Aby zapewni\xc4\x87, \xc5\xbce ustawy te nie zostan\xc4\x85 w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci zakwestionowane, ich zapisy zosta\xc5\x82y w\xc5\x82\xc4\x85czone do XIV poprawki do Konstytucji._NEWLINE_Poniewa\xc5\xbc dziesi\xc4\x99\xc4\x87 by\xc5\x82ych stan\xc3\xb3w konfederackich j\xc4\x85 odrzuci\xc5\x82o, XIV poprawka nie mog\xc5\x82a by\xc4\x87 ratyfikowana. Republikanie podj\xc4\x99li zatem liczne \xc5\x9brodki, aby jej zapisy i tak wcieli\xc4\x87 w \xc5\xbcycie, we wszystkich stanach, kt\xc3\xb3re chcia\xc5\x82y powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do Unii. Johnson, uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c \xc5\xbce przy uchwalaniu nowego prawa naruszono Konstytucj\xc4\x99, ponownie sprzeciwi\xc5\x82 si\xc4\x99 ustawom, jednak jego weta zosta\xc5\x82y odrzucone w Kongresie. Na pocz\xc4\x85tku 1867 roku do Komisji Prawnej Izby Reprezentant\xc3\xb3w wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 pierwszy wniosek o z\xc5\x82o\xc5\xbcenie z urz\xc4\x99du Johnsona, jednak kongresmani stosunkiem g\xc5\x82os\xc3\xb3w 108:57 odrzucili projekt. 2 marca tego\xc5\xbc roku Kongres uchwali\xc5\x82 dwie ustawy, ograniczaj\xc4\x85ce rol\xc4\x99 prezydenta: \xe2\x80\x9eUstaw\xc4\x99 o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci kadencji\xe2\x80\x9d (Tenure of Office Act), zabraniaj\xc4\x85c\xc4\x85 zwolnienia cz\xc5\x82onka gabinetu bez zgody Senatu, oraz \xe2\x80\x9eUstaw\xc4\x99 o zwierzchnictwie nad armi\xc4\x85\xe2\x80\x9d (Command of Army Act), przekazuj\xc4\x85c\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 nad si\xc5\x82ami zbrojnymi naczelnemu dow\xc3\xb3dcy armii i zapewniaj\xc4\x85c\xc4\x85 jego nieusuwalno\xc5\x9b\xc4\x87 z urz\xc4\x99du bez zgody Senatu. Aby nie dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 do uniewa\xc5\xbcnienia reform przez S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy, 27 marca Kongres uchwali\xc5\x82 prawo pozbawiaj\xc4\x85ce go jurysdykcji w sprawach o naruszenie habeas corpus. Prezydent zawetowa\xc5\x82 ustawy z 2 marca, lecz oba weta zosta\xc5\x82y odrzucone przez Kongres.\n_START_SECTION_\nImpeachment\n_START_PARAGRAPH_\nZirytowany napi\xc4\x99tymi relacjami z reprezentantami w\xc5\x82adzy ustawodawczej, 5 sierpnia 1867 Johnson zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 do sekretarza wojny Edwina Stantona o z\xc5\x82o\xc5\xbcenie dymisji, podejrzewaj\xc4\x85c go s\xc5\x82usznie o sympatyzowanie z radyka\xc5\x82ami. Wobec odmowy Stantona prezydent zwolni\xc5\x82 go ze stanowiska (wbrew Tenure of Office Act) i powo\xc5\x82a\xc5\x82 na jego miejsce genera\xc5\x82a Ulyssesa Granta. Stanton jeszcze przez jaki\xc5\x9b czas utrzymywa\xc5\x82 si\xc4\x99 na stanowisku, gdy\xc5\xbc zabarykadowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w budynku Departamentu Wojny, lecz ostatecznie Grant przej\xc4\x85\xc5\x82 nowe obowi\xc4\x85zki. Jednak\xc5\xbce w styczniu 1868 genera\xc5\x82 zrezygnowa\xc5\x82 ze stanowiska i powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do wojska, a Johnson 21 lutego powo\xc5\x82a\xc5\x82 genera\xc5\x82a Lorenza Thomasa na wakuj\xc4\x85ce po Grancie stanowisko. Zdymisjonowany Stanton postawi\xc5\x82 za to Thomasa przed s\xc4\x85dem za bezprawne zaj\xc4\x99cie urz\xc4\x99du, natomiast radyka\xc5\x82owie z\xc5\x82o\xc5\xbcyli w Kongresie wniosek o z\xc5\x82o\xc5\xbcenie prezydenta z urz\xc4\x99du, jako uzasadnienie podaj\xc4\x85c zdrad\xc4\x99 stanu._NEWLINE_W przypadku z\xc5\x82o\xc5\xbcenia wniosku o impeachment Izba Reprezentant\xc3\xb3w debatuje i g\xc5\x82osuje nad jego zasadno\xc5\x9bci\xc4\x85, a gdy uzna pozwanego winnym, kieruje spraw\xc4\x99 do Senatu, kt\xc3\xb3ry przeprowadza w\xc5\x82a\xc5\x9bciwy proces s\xc4\x85dowy. Izba ni\xc5\xbcsza sformu\xc5\x82owa\xc5\x82a \xc5\x82\xc4\x85cznie jedena\xc5\x9bcie zarzut\xc3\xb3w, spo\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych dziewi\xc4\x99\xc4\x87 odnosi\xc5\x82o si\xc4\x99 do Ustawy o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci kadencji, dziesi\xc4\x85ty m\xc3\xb3wi\xc5\x82 o naruszeniu Ustawy o zwierzchnictwie nad armi\xc4\x85, a ostatni zawiera\xc5\x82 zarzut o formu\xc5\x82owanie \xe2\x80\x9enierozs\xc4\x85dnych, skandalicznych i j\xc4\x85trz\xc4\x85cych przem\xc3\xb3wie\xc5\x84\xe2\x80\x9d. 24 lutego 1868, po dwudniowej debacie, Izba Reprezentant\xc3\xb3w stosunkiem g\xc5\x82os\xc3\xb3w 126:47 uzna\xc5\x82a prezydenta winnym i skierowa\xc5\x82a spraw\xc4\x99 do Senatu. 5 marca sprawa trafi\xc5\x82a do Senatu, gdzie trybuna\xc5\x82owi s\xc4\x85dz\xc4\x85cemu prezydenta przewodniczy\xc5\x82 prezes S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego Salmon Chase. Prezydent chcia\xc5\x82 uczestniczy\xc4\x87 w rozprawie, ale jego doradcy skutecznie odradzili mu to rozwi\xc4\x85zanie, wi\xc4\x99c oskar\xc5\xbconego reprezentowali obro\xc5\x84cy, a w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich s\xc4\x99dzia S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego Benjamin Curtis. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym argumentem obrony w kwestii zdymisjonowania sekretarza wojny by\xc5\x82 fakt, \xc5\xbce Stanton by\xc5\x82 powo\xc5\x82any jeszcze w gabinecie Lincolna, wi\xc4\x99c Tenure of Office Act nie mia\xc5\x82o tu zastosowania. Oskar\xc5\xbcyciele odmawiali przyj\xc4\x99cia dowod\xc3\xb3w obrony, a Senat nie zgadza\xc5\x82 si\xc4\x99 na przes\xc5\x82uchanie cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w gabinetu. Dopuszczono jednak \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w obrony: Johna Shermana i Lorenza Thomasa._NEWLINE_Do wyroku skazuj\xc4\x85cego niezb\xc4\x99dne by\xc5\x82o poparcie 36 spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 54 senator\xc3\xb3w, czyli wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci 2/3 g\xc5\x82os\xc3\xb3w. Radyka\xc5\x82owie byli pewni poparcia 30 senator\xc3\xb3w, natomiast zwolennicy prezydenta mieli po swojej stronie 12 g\xc5\x82os\xc3\xb3w. Pozosta\xc5\x82e 12 os\xc3\xb3b by\xc5\x82o niezdecydowane. Kr\xc3\xb3tko przed ko\xc5\x84cowym g\xc5\x82osowaniem pi\xc4\x99ciu spo\xc5\x9br\xc3\xb3d niezdecydowanych postanowi\xc5\x82o poprze\xc4\x87 akt oskar\xc5\xbcenia, wi\xc4\x99c do skazania brakowa\xc5\x82o jednego g\xc5\x82osu. 7 maja przewodnicz\xc4\x85cy Chase og\xc5\x82osi\xc5\x82 czterodniow\xc4\x85 przerw\xc4\x99 w obradach, w czasie kt\xc3\xb3rej radykalni republikanie prowadzili w prasie propagand\xc4\x99 na rzecz skazania Johnsona. 11 maja, gdy trybuna\xc5\x82 zebra\xc5\x82 si\xc4\x99 ponownie, czterech kolejnych senator\xc3\xb3w postanowi\xc5\x82o stan\xc4\x85\xc4\x87 po stronie prezydenta. Wobec takiego obrotu sprawy nast\xc4\x99pnego dnia radyka\xc5\x82owie wymusili przesuni\xc4\x99cie g\xc5\x82osowania na 16 maja. W tym czasie dw\xc3\xb3ch kolejnych niezdecydowanych postanowi\xc5\x82o g\xc5\x82osowa\xc4\x87 za uniewinnieniem. W efekcie jedynym senatorem, kt\xc3\xb3ry nie okre\xc5\x9bli\xc5\x82 swojego stanowiska, by\xc5\x82 radykalny republikanin Edmund G. Ross z Kansas. W g\xc5\x82osowaniu imiennym Ross uzna\xc5\x82 Johnsona niewinnym, co zadecydowa\xc5\x82o o tym, \xc5\xbce wniosek oskar\xc5\xbcenia zosta\xc5\x82 odrzucony stosunkiem g\xc5\x82os\xc3\xb3w 35:19. Radyka\xc5\x82owie usi\xc5\x82owali jeszcze przesun\xc4\x85\xc4\x87 dat\xc4\x99 dalszych g\xc5\x82osowa\xc5\x84 o 10 dni, ale rezultat by\xc5\x82 ten sam. 26 maja Senat ponownie zag\xc5\x82osowa\xc5\x82 za uniewinnieniem prezydenta._NEWLINE_Zachowanie niezdecydowanych republikan\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy g\xc5\x82osowali za uniewinnieniem, historycy t\xc5\x82umacz\xc4\x85 dwojako. Pierwszym powodem by\xc5\x82a obawa, \xc5\xbce impeachment trwale zdyskredytuje instytucj\xc4\x99 prezydenta jako w\xc5\x82adzy wykonawczej i zaszkodzi urz\xc4\x99dowi w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci. Drug\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 by\xc5\x82a niech\xc4\x99\xc4\x87 republikan\xc3\xb3w do Benjamina Wade\xe2\x80\x99a, kt\xc3\xb3ry jako przewodnicz\xc4\x85cy Senatu przej\xc4\x85\xc5\x82by tymczasowo obowi\xc4\x85zki prezydenta w przypadku z\xc5\x82o\xc5\xbcenia Johnsona z urz\xc4\x99du. Wynik g\xc5\x82osowania w Senacie rozczarowa\xc5\x82 radyka\xc5\x82\xc3\xb3w, lecz Johnson do ko\xc5\x84ca kadencji pozostawa\xc5\x82 bierny w kwestiach rekonstrukcji Po\xc5\x82udnia i pozwoli\xc5\x82 Kongresowi przeprowadzi\xc4\x87 reformy. Niespe\xc5\x82na p\xc3\xb3\xc5\x82 wieku p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w 1926 roku S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy zrehabilitowa\xc5\x82 Johnsona, stwierdzaj\xc4\x85c, \xc5\xbce prezydent ma prawo zdymisjonowa\xc4\x87 cz\xc5\x82onka gabinetu bez zgody izby wy\xc5\xbcszej.'