b'\n_START_ARTICLE_\nRezerwat przyrody Z\xc3\xa1dielska ties\xc5\x88ava\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nRezerwat le\xc5\xbcy na terenie katastralnym wsi B\xc3\xb4rka w powiecie Ro\xc5\xbcniawa oraz wsi H\xc3\xa1j w powiecie Koszyce-okolice, w kraju koszyckim, ok. 20 km na wsch\xc3\xb3d od Ro\xc5\xbcniawy i ok. 25 km na zach\xc3\xb3d od Koszyc. Granice rezerwatu obejmuj\xc4\x85 obszar g\xc5\x82\xc4\x99bokiej doliny krasowej (Z\xc3\xa1dielska dolina, pol. Dolina Zadzielska) o charakterze w\xc4\x85wozu, wytworzonej przez B\xc5\x82otny Potok (s\xc5\x82ow. Blatn\xc3\xbd potok, te\xc5\xbc: Blatnica lub Chot\xc3\xa1rny potok) wraz z przyleg\xc5\x82ymi fragmentami ograniczaj\xc4\x85cych go p\xc5\x82askowy\xc5\xbc\xc3\xb3w: Zadzielskiego (od wschodu) i G\xc3\xb3rnego Wierchu (od zachodu).\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nRezerwat zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any w 1954 r., nowelizacja nast\xc4\x85pi\xc5\x82a w 1986 r. (Ministerstvo kult\xc3\xbary SSR, nr 457/1986-32, z dnia 31 stycznia 1986 r.).\n_START_SECTION_\nFlora\n_START_PARAGRAPH_\nDolina Zadzielska le\xc5\xbcy w obszarze przenikania si\xc4\x99 wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w flory pano\xc5\x84skiej i karpackiej. Ze wzgl\xc4\x99du na bardzo urozmaicon\xc4\x85 rze\xc5\xbab\xc4\x99 terenu oraz znaczn\xc4\x85 g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 doliny rezerwat znany jest z du\xc5\xbcej r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9bci biocenoz (\xc5\x82\xc4\x85cznie ok. 800 gatunk\xc3\xb3w ro\xc5\x9blin) oraz wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cej tu wyra\xc5\xbanie inwersji pi\xc4\x99ter ro\xc5\x9blinnych. Na ch\xc5\x82odnym dnie doliny, na wysoko\xc5\x9bci 300-400 m n.p.m. rosn\xc4\x85 gatunki g\xc3\xb3rskie i subalpejskie, natomiast na jej brzegach, na wysoko\xc5\x9bci 600-700 m n.p.m. liczne gatunki ciep\xc5\x82olubne i kserofilne. Na dnie kanionu spotkamy wi\xc4\x99c rosn\xc4\x85ce na naturalnych stanowiskach takie drzewa, jak \xc5\x9bwierk pospolity, modrzew europejski, sosna pospolita czy wierzba \xc5\x9bl\xc4\x85ska, podczas gdy 300 metr\xc3\xb3w wy\xc5\xbcej, na ograniczaj\xc4\x85cym go p\xc5\x82askowy\xc5\xbcu, wyst\xc4\x99puje licznie ciep\xc5\x82olubny d\xc4\x85b omszony._NEWLINE_Z rzadkich lub zagro\xc5\xbconych gatunk\xc3\xb3w rosn\xc4\x85 tu m.in.: p\xc4\x99pawa Jacquina (Crepis jacquinii Tausch), urdzik w\xc4\x99gierski (Soldanella hungarica Simk.), traganek (Astragalus vesicarius subsp. albidus), pszczelnik austriacki (Dracocephalum austriacum L.), aster alpejski w odmianie \xc5\x82ysej (Aster alpinus subsp. glabratus (Herbich) Dost\xc3\xa1l), powojnik alpejski (Clematis alpina (L.) Mill.), mokrzyca modrzewiolistna (Minuartia kitaibelii (Nyman) Paw\xc5\x82.), g\xc4\x99si\xc3\xb3wka alpejska (Arabis alpina L.), papro\xc4\x87 j\xc4\x99zycznik zwyczajny (Phyllitis scolopendrium (L.) Newman), pluskwica europejska (Cimicifuga europaea Schipcz.). Do typowych gatunk\xc3\xb3w kserotermicznych nale\xc5\xbc\xc4\x85 w\xc4\x99\xc5\xbcymord rakuski (Scorzonera austriaca Willd.), w\xc4\x99\xc5\xbcymord stepowy (Scorzonera purpurea L.), smagliczka skalna (s. Arduina; Aurinia saxatilis (L.) Desv.), czosnek z\xc5\x82ocisty czy typowa dla po\xc5\x82udniowej Europy bylina per\xc5\x82\xc3\xb3wka orz\xc4\x99siona. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej granicy wyst\xc4\x99powania ro\xc5\x9bnie tu tojad po\xc5\x82udniowy.\n_START_SECTION_\nFauna\n_START_PARAGRAPH_\nZe ssak\xc3\xb3w drapie\xc5\xbcnych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tu ry\xc5\x9b, \xc5\xbcbik, borsuk, a tak\xc5\xbce kuna le\xc5\x9bna i kamionka. Do najmniejszych spotykanych tu ssak\xc3\xb3w nale\xc5\xbcy ryj\xc3\xb3wka g\xc3\xb3rska. W jaskiniach i za\xc5\x82omach skalnych \xc5\xbcyj\xc4\x85 nietoperze, m.in. podkowiec du\xc5\xbcy i podkowiec po\xc5\x82udniowy. Wyst\xc4\x99puje tu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bogata awifauna. Na skalnych \xc5\x9bcianach gniazduje sok\xc3\xb3\xc5\x82 w\xc4\x99drowny, a na niedost\xc4\x99pnych drzewach rar\xc3\xb3g zwyczajny, bocian czarny, a czasem r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc orze\xc5\x82 cesarski. Regularnie spotykane s\xc4\x85 gatunki g\xc3\xb3rskie: kruk i orzech\xc3\xb3wka._NEWLINE_Z terenu rezerwatu znane s\xc4\x85 endemiczne chrz\xc4\x85szcze Duvalius bokori i Othiorhynchus roubali._NEWLINE_Rezerwat jest jednym z najbogatszych w gatunki stanowisk \xc5\x9blimak\xc3\xb3w w \xc5\x9brodkowej Europie. Wyst\xc4\x99puje tu m.in. charakterystyczna dla teren\xc3\xb3w krasowych wa\xc5\x82k\xc3\xb3wka paskowana (Zebrina detrita Miill.) i endemiczny gatunek z rodziny \xc5\x9bwidrzykowatych Alopia clathrata.\n_START_SECTION_\nCel ochrony\n_START_PARAGRAPH_\nRezerwat zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any w celu ochrony wielkiego, klasycznie wykszta\xc5\x82conego w\xc4\x85wozu krasowego z bogato urze\xc5\xbabionymi, skalnymi \xc5\x9bcianami si\xc4\x99gaj\xc4\x85cymi wysoko\xc5\x9bci 300 m, z wycinaj\xc4\x85cym go potokiem sp\xc5\x82ywaj\xc4\x85cym systemem kaskad i wodospad\xc3\xb3w, z wieloma jaskiniami krasowymi oraz z licznymi formami krasu powierzchniowego na skrajach ramuj\xc4\x85cych go p\xc5\x82askowy\xc5\xbc\xc3\xb3w, wraz z wykszta\xc5\x82conymi na ich terenie zbiorowiskami ro\xc5\x9blinnymi z licznymi gatunkami reliktowymi i endemicznymi oraz zamieszkuj\xc4\x85cymi je gatunkami fauny, cennych z punktu widzenia naukowego i estetycznego.\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez teren rezerwatu, dnem doliny, biegnie czerwono znakowany  szlak turystyczny ze stacji kolejowej Dvorn\xc3\xadky-Z\xc3\xa1diel do jej rozwidlenia przy dawnej Z\xc3\xa1dielskiej chacie i dalej na zach\xc3\xb3d na B\xc3\xb4r\xc4\x8dansk\xc3\xa9 sedlo. Skrajem P\xc5\x82askowy\xc5\xbcu Zadzielskiego, po wschodniej stronie doliny, biegnie niebiesko znakowany  szlak z miejscowo\xc5\x9bci Tur\xc5\x88a nad Bodvou do wspomnianego rozwidlenia doliny przy Z\xc3\xa1dielskiej chacie. Od tej\xc5\xbce chaty w d\xc3\xb3\xc5\x82 dolin\xc4\x85 do miejscowo\xc5\x9bci Z\xc3\xa1diel, a nast\xc4\x99pnie wschodnim skrajem P\xc5\x82askowy\xc5\xbcu Zadzielskiego \xe2\x80\x93 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wymienionego wy\xc5\xbcej szlaku niebieskiego \xe2\x80\x93 wiedzie trasa otwartej ju\xc5\xbc w 1977 r. przyrodniczej \xc5\x9bcie\xc5\xbcki dydaktycznej (d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 6 km, 8 paneli informacyjnych, czas przej\xc5\x9bcia 3,5 \xe2\x80\x93 4 godz.).'