b"\n_START_ARTICLE_\nPowatanowie (federacja plemion india\xc5\x84skich)\n_START_PARAGRAPH_\nPowatanowie (alg. Pow u 'tan lub Pow 'ha t \xc9\x98 n), federacja plemion Indian Ameryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej z rodziny j\xc4\x99zykowej algonki\xc5\x84skiej zamieszkuj\xc4\x85ca tereny dzisiejszego stanu Wirginia. W sk\xc5\x82ad federacji licz\xc4\x85cej w XVII wieku od 9 do 14\xc2\xa0000 ludzi wchodzili Pamunkejowie, Mattaponi, Nansemondowie, Czikahominowie, Mattaponowie i Rappahannokowie. Na pocz\xc4\x85tku lat dziewi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych XX wieku liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 Ludu Powhatan-Ren\xc3\xa1pe nie przekracza\xc5\x82a 450 os\xc3\xb3b; na pocz\xc4\x85tku XXI wieku wzros\xc5\x82a do oko\xc5\x82o 600._NEWLINE_Termin \xe2\x80\x9ekonfederacja\xe2\x80\x9d (ang. confederation), u\xc5\xbcywany powszechnie w literaturze, jest nieadekwatny w stosunku do tej grupy Indian. Zwi\xc4\x85zek plemion nie nast\xc4\x85pi\xc5\x82 dobrowolnie, lecz w wyniku podboj\xc3\xb3w, zastrasze\xc5\x84 i nacisk\xc3\xb3w ze strony najsilniejszego plemienia, kt\xc3\xb3rego wodzem by\xc5\x82 Powatan i od kt\xc3\xb3rego imienia zwi\xc4\x85zek plemion wzi\xc4\x85\xc5\x82 swoj\xc4\x85 nazw\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nDawna organizacja\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc3\xb3dz Powatan (w\xc5\x82a\xc5\x9bciwe imi\xc4\x99 Wahunsunacock), a po jego ust\xc4\x85pieniu jego brat Opechancanough, mia\xc5\x82 rozleg\xc5\x82\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99, cho\xc4\x87 ograniczona ona by\xc5\x82a wysok\xc4\x85 pozycj\xc4\x85 plemiennych szaman\xc3\xb3w. W\xc3\xb3dz naczelny musia\xc5\x82 tak\xc5\xbce liczy\xc4\x87 si\xc4\x99 z rad\xc4\x85 wodz\xc3\xb3w (namiestnik\xc3\xb3w) plemion wchodz\xc4\x85cych w sk\xc5\x82ad federacji. Nie by\xc5\x82 tak\xc5\xbce w stanie zapewni\xc4\x87 sobie pe\xc5\x82nej lojalno\xc5\x9bci wszystkich plemion, szczeg\xc3\xb3lnie tych pogranicznych, np. Potomakowie, kt\xc3\xb3rzy sprzymierzyli si\xc4\x99 z Anglikami przeciwko Powatanom. Wodzowie i ich rodziny, aczkolwiek wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnieni w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie, na r\xc3\xb3wni z innymi zajmowali si\xc4\x99 prac\xc4\x85 fizyczn\xc4\x85._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 scen\xc4\x85 \xc5\xbcycia spo\xc5\x82ecznego by\xc5\x82y doroczne zjazdy plemienne, kt\xc3\xb3re odbywano gdy kukurydza osi\xc4\x85ga\xc5\x82a dojrza\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. W czasie zjazd\xc3\xb3w omawiano sprawy polityczne oraz odbywano religijne obrz\xc4\x99dy. Wtedy to m\xc5\x82odzie\xc5\x84cy przechodzili rytua\xc5\x82 inicjacji i zostawali wprowadzani do spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci wojownik\xc3\xb3w. W czasie zjazd\xc3\xb3w dokonywano tak\xc5\xbce publicznych egzekucji kryminalist\xc3\xb3w i je\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_Plemiona Powatan\xc3\xb3w prowadzi\xc5\x82y osiad\xc5\x82y tryb \xc5\xbcycia i zajmowa\xc5\x82y si\xc4\x99 rolnictwem, my\xc5\x9blistwem i rybo\xc5\x82\xc3\xb3wstwem. Uprawia\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie kukurydz\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej to uprawie osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y wielk\xc4\x85 bieg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. Zamieszkiwali w chatach, krytych kor\xc4\x85 drzewn\xc4\x85. Ca\xc5\x82a ziemia by\xc5\x82a wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85. Poszczeg\xc3\xb3lne dzia\xc5\x82ki by\xc5\x82y przydzielane pod upraw\xc4\x99 indywidualnym osobom lub rodzinom, lecz nigdy nie stawa\xc5\x82y si\xc4\x99 ich w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85. Poj\xc4\x99cie indywidualnego prawa w\xc5\x82asno\xc5\x9bci ziemi by\xc5\x82o ca\xc5\x82kowicie obce Powatanom, dlatego transakcje sprzeda\xc5\xbcy ziemi kolonistom traktowali jako nie wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85ce i tymczasowe.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNiejasne s\xc4\x85 pocz\xc4\x85tki federacji, lecz uznaje si\xc4\x99, \xc5\xbce powsta\xc5\x82a ona na kr\xc3\xb3tko przed przybyciem Europejczyk\xc3\xb3w, prawdopodobnie oko\xc5\x82o 1550 roku i zosta\xc5\x82a za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez ojca lub dziada Powatana. Niekt\xc3\xb3re \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a jednak za za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela konfederacji uznaj\xc4\x85 samego Powatana, a czas jej utworzenia przesuwaj\xc4\x85 na prze\xc5\x82om wiek\xc3\xb3w._NEWLINE_Powatanie (lub plemiona p\xc3\xb3\xc5\xbaniej do federacji nale\xc5\xbc\xc4\x85ce) pierwszy raz nawi\xc4\x85zali kontakty z Europejczykami w 1570, gdy Hiszpanie usi\xc5\x82owali skolonizowa\xc4\x87 wybrze\xc5\xbca ameryka\xc5\x84skie. Kontakty si\xc4\x99 zintensyfikowa\xc5\x82y, gdy w samym sercu ziem Powatan\xc3\xb3w Anglicy za\xc5\x82o\xc5\xbcyli koloni\xc4\x99 Jamestown, kt\xc3\xb3ra wkr\xc3\xb3tce rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w kolonie o nazwie Wirginia. Indianie pocz\xc4\x85tkowo traktowali kolonist\xc3\xb3w z \xc5\xbcyczliw\xc4\x85 nieufno\xc5\x9bci\xc4\x85, staraj\xc4\x85c si\xc4\x99 osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 korzy\xc5\x9bci handlowe, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci zdoby\xc4\x87 w wyniku wymiany towarowej nieznane dla nich wcze\xc5\x9bniej wyroby metalowe. Gdy sta\xc5\x82o si\xc4\x99 dla nich jasne, \xc5\xbce koloni\xc5\x9bci zamierzaj\xc4\x85 zosta\xc4\x87 w kolonii na sta\xc5\x82e zabieraj\xc4\x85c im ziemi\xc4\x99, zacz\xc4\x99\xc5\x82a narasta\xc4\x87 wrogo\xc5\x9b\xc4\x87. Wynikiem tego by\xc5\x82y wojny \xe2\x80\x93 I wojna z Powatanami, II wojna z Powatanami i III wojna z Powatanami, kt\xc3\xb3rych skutkiem by\xc5\x82 upadek federacji._NEWLINE_W 1677 w\xc5\x82adze Wirginii zawar\xc5\x82y traktaty z Pamunkejami i Mattaponami, na mocy kt\xc3\xb3rych plemiona te zrzek\xc5\x82y si\xc4\x99 roszcze\xc5\x84 do wszystkich swych ziem. Traktat tworzy\xc5\x82 jednocze\xc5\x9bnie dwa niewielkie rezerwaty, w kt\xc3\xb3rych cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ich potomk\xc3\xb3w \xc5\xbcyje wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie. By\xc5\x82y to pierwsze rezerwaty india\xc5\x84skie w USA, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82y si\xc4\x99 modelami dla przysz\xc5\x82ych tego typu przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99\xc4\x87. Obyczaje polityczne Powatan\xc3\xb3w uleg\xc5\x82y zasadniczym przemianom po utracie kontroli nad w\xc5\x82asnym terytorium. W 1649 zrezygnowano z wybierania wodza naczelnego, w 1710 zaprzestano wybierania dziedzicznych wodz\xc3\xb3w plemiennych. Do po\xc5\x82owy XVIII w. plemiona zosta\xc5\x82y w pe\xc5\x82ni schrystianizowane i zanik\xc5\x82y ich dawne wierzenia. Inne plemiona federacji nie otrzyma\xc5\x82y w\xc5\x82asnych rezerwat\xc3\xb3w, lecz zdo\xc5\x82a\xc5\x82y zachowa\xc4\x87 to\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87 i poczucie wsp\xc3\xb3lnoty.\n_START_SECTION_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nW XIX w. potomkowie Indian z Federacji Powatan, nieliczni i mocno zasymilowani unikn\xc4\x99li przesiedlenia na Terytorium India\xc5\x84skie, kt\xc3\xb3re dotkn\xc4\x99\xc5\x82o liczniejsze i silniejsze plemiona ze wschodu i po\xc5\x82udnia USA, w tym Pi\xc4\x99\xc4\x87 Cywilizowanych Narod\xc3\xb3w. Przez kolejne dziesi\xc4\x99ciolecia usi\xc5\x82owano natomiast doprowadzi\xc4\x87 do ich pe\xc5\x82nej akulturacji i okre\xc5\x9blano po prostu jako \xe2\x80\x9ekolorowych\xe2\x80\x9d, traktuj\xc4\x85c analogicznie jak Afroamerykan\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 ludzi wolnych, ale drugiej kategorii. Op\xc3\xb3r lokalnych spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci przybra\xc5\x82 z czasem form\xc4\x99 odradzania struktur plemiennych i powo\xc5\x82ywania pochodz\xc4\x85cych z wyboru \xe2\x80\x9ewodz\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rzy organizowali i prowadzili lokalne spotkania oraz reprezentowali poszczeg\xc3\xb3lne spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci na zewn\xc4\x85trz, w kontaktach z w\xc5\x82adzami i mediami._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie wszystkie wy\xc5\xbcej wymienione plemiona uznawane s\xc4\x85 przez w\xc5\x82adze stanu Wirginia (status plemienny odzyska\xc5\x82y w latach 80. XX w.), ale nie s\xc4\x85 uznawane przez w\xc5\x82adze federalne (cho\xc4\x87 niekt\xc3\xb3re podejmuj\xc4\x85 takie starania). W pocz\xc4\x85tku XIX w. zagin\xc4\x99\xc5\x82y j\xc4\x99zyki plemienne i obecnie, poza nielicznymi reliktami j\xc4\x99zykowymi, Indianie Powatan pos\xc5\x82uguj\xc4\x85 si\xc4\x99 obecnie j\xc4\x99zykiem angielskim. Mimo wszystkich tych zmian pozosta\xc5\x82o w nich pewne poczucie wsp\xc3\xb3lnoty, kt\xc3\xb3re wyra\xc5\xbca si\xc4\x99 w kultywowaniu \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci pochodzenia od silnej india\xc5\x84skiej konfederacji, a tak\xc5\xbce w istnieniu Virginia Council of Indians (Rady Indian Wirginii, organu doradczego w\xc5\x82adz stanowych) oraz niezale\xc5\xbcnej tubylczej organizacji United Indians of Virginia (Zjednoczenie Indianie Wirginii, powsta\xc5\x82ej w 1988). Zajmuje si\xc4\x99 ona wspieraniem lokalnego rozwoju, o\xc5\x9bwiaty i kultury w odradzaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 i rosn\xc4\x85cych liczebnie tubylczych spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciach Wirginii._NEWLINE_Liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 w roku 2000: Wed\xc5\x82ug danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 483 obywateli USA zadeklarowa\xc5\x82o, \xc5\xbce jest pochodzenia wy\xc5\x82\xc4\x85cznie Powatan, za\xc5\x9b 1727 \xe2\x80\x93 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie lub mi\xc4\x99dzy innymi Powatan."