b'\n_START_ARTICLE_\nNiszczyciele typu 1936\n_START_SECTION_\nHistoria rozwoju\n_START_PARAGRAPH_\nNiszczyciele typu 1936 stanowi\xc5\x82y dalsze rozwini\xc4\x99cie typu 1934/1934A - pierwszych niemieckich niszczycieli skonstruowanych po I wojnie \xc5\x9bwiatowej i odej\xc5\x9bciu Niemiec od ogranicze\xc5\x84 ilo\xc5\x9bci i wielko\xc5\x9bci okr\xc4\x99t\xc3\xb3w na\xc5\x82o\xc5\xbconych traktatem wersalskim. W braku mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci szybkiego nadrobienia ilo\xc5\x9bci okr\xc4\x99t\xc3\xb3w, Niemcy zdecydowali w\xc3\xb3wczas projektowa\xc4\x87 wielkie niszczyciele, przewy\xc5\xbcszaj\xc4\x85ce niszczyciele potencjalnych przeciwnik\xc3\xb3w, czego efektem by\xc5\x82y typy 1934/1934A, 1936 i kolejne. Niszczyciele typu 1936 by\xc5\x82y jeszcze nieco powi\xc4\x99kszone w stosunku do poprzedniego typu. Rz\xc4\x85d niemiecki przy tym zani\xc5\xbca\xc5\x82 podawan\xc4\x85 oficjalnie wyporno\xc5\x9b\xc4\x87 standardow\xc4\x85 nowych niszczycieli, okre\xc5\x9blaj\xc4\x85c j\xc4\x85 jedynie na 1811 t, co mie\xc5\x9bci\xc5\x82o si\xc4\x99 w g\xc3\xb3rnej granicy wyporno\xc5\x9bci dla wielkich niszczycieli - lider\xc3\xb3w flotylli, okre\xc5\x9blonej w traktacie londy\xc5\x84skim z 1930 (1850 ton). W rzeczywisto\xc5\x9bci, z wyporno\xc5\x9bci\xc4\x85 standardow\xc4\x85 2411 t, stanowi\xc5\x82y jedne z najwi\xc4\x99kszych niszczycieli przedwojennych, por\xc3\xb3wnywalnych pod tym wzgl\xc4\x99dem jedynie z francuskimi wielkimi niszczycielami (klasy contre-torpilleur)._NEWLINE_Na okr\xc4\x99tach typu 1936, mimo \xc5\xbce projekt opracowano jeszcze przed wej\xc5\x9bciem do s\xc5\x82u\xc5\xbcby i badaniami pierwszych niszczycieli typu 1934/34A, zdo\xc5\x82ano poprawi\xc4\x87 szereg ich wad. Przede wszystkim, na skutek poprawienia linii teoretycznych cz\xc4\x99\xc5\x9bci dziobowej i zastosowania \xc5\x82ukowato wyd\xc5\x82u\xc5\xbconej dziobnicy, polepszy\xc5\x82a si\xc4\x99 ich dzielno\xc5\x9b\xc4\x87 morska, kiepska w poprzednim typie. Ponadto zwi\xc4\x99kszono niezawodno\xc5\x9b\xc4\x87 si\xc5\x82owni, opieraj\xc4\x85c si\xc4\x99 na bardziej dopracowanych kot\xc5\x82ach Wagnera i stosuj\xc4\x85c lepsze turbiny. Uzbrojenie pozosta\xc5\x82o takie samo, a wygl\xc4\x85d okr\xc4\x99t\xc3\xb3w zmieni\xc5\x82 si\xc4\x99 w niewielkim stopniu._NEWLINE_Dalsze projekty niemieckich niszczycieli okresu II wojny \xc5\x9bwiatowej, typ\xc3\xb3w 1936A i 1936B, w prostej linii wywodzi\xc5\x82y si\xc4\x99 z typu 1936.\n_START_SECTION_\nOcena i opis konstrukcji\n_START_PARAGRAPH_\nNiszczyciele typu 1936 mia\xc5\x82y architektur\xc4\x99 typow\xc4\x85 dla niszczycieli, z pok\xc5\x82adem dziobowym podniesionym na ok. 40% d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba. Kad\xc5\x82ub okr\xc4\x99t\xc3\xb3w dzieli\xc5\x82 si\xc4\x99 na 15 przedzia\xc5\x82\xc3\xb3w wodoszczelnych. Okr\xc4\x99ty mia\xc5\x82y trzy kot\xc5\x82ownie i dwie maszynownie w uk\xc5\x82adzie liniowym, ale przedzielone innymi przedzia\xc5\x82ami w celu zwi\xc4\x99kszenia odporno\xc5\x9bci na uszkodzenia (w uk\xc5\x82adzie, od dziobu: kot\xc5\x82ownia, kot\xc5\x82ownia, przedzia\xc5\x82 kot\xc5\x82a pomocniczego, kot\xc5\x82ownia, maszynownia, przedzia\xc5\x82 mechanizm\xc3\xb3w pomocniczych, maszynownia). Spaliny z kot\xc5\x82owni by\xc5\x82y odprowadzane przez dwa kominy. Na okr\xc4\x99tach zastosowano nie do ko\xc5\x84ca dopracowane kot\xc5\x82y parowe Wagnera pracuj\xc4\x85ce pod wysokim ci\xc5\x9bnieniem roboczym pary (70 atm), kt\xc3\xb3re na okr\xc4\x99tach typu 1934 powodowa\xc5\x82y cz\xc4\x99ste awarie, lecz na okr\xc4\x99tach typu 1936 polepszono ich sprawno\xc5\x9b\xc4\x87. W por\xc3\xb3wnaniu z typem 1934, ulepszono si\xc5\x82owni\xc4\x99, zw\xc5\x82aszcza turbiny oraz zwi\xc4\x99kszono zapas paliwa, lecz w dalszym ci\xc4\x85gu ich wad\xc4\x85 by\xc5\x82 stosunkowo niewielki zasi\xc4\x99g (b\xc4\x99d\xc4\x85cy po\xc5\x9bredni\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 utraty 5 niszczycieli typu 34/34A i 5 typu 36 pod Narwikiem). Opr\xc3\xb3cz dobrej dzielno\xc5\x9bci morskiej, okr\xc4\x99ty te rozwija\xc5\x82y jednak wysok\xc4\x85 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 38 w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w (g\xc5\x82\xc3\xb3wny okr\xc4\x99t "Diether von Roeder" na pr\xc3\xb3bach osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 40,45 w.). Trzy ostatnie niszczyciele Z20-Z22 otrzyma\xc5\x82y jeszcze wyd\xc5\x82u\xc5\xbcon\xc4\x85 o 2 metry "atlantyck\xc4\x85" stew\xc4\x99 dziobow\xc4\x85._NEWLINE_Uzbrojenie niszczycieli typu 1936, podobnie jak typu 1934, by\xc5\x82o do\xc5\x9b\xc4\x87 silne - 5 pojedynczych dzia\xc5\x82 kalibru 128 mm (nominalnie 12,7 cm). Ich wad\xc4\x85 jednak\xc5\xbce okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 stosunkowo ma\xc5\x82y zapas amunicji - 120 pocisk\xc3\xb3w na dzia\xc5\x82o (plus po 20 pocisk\xc3\xb3w o\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85cych). Dzia\xc5\x82a by\xc5\x82y chronione pancernymi maskami przeciwod\xc5\x82amkowymi grubo\xc5\x9bci 8 mm, masa kompletnego dzia\xc5\x82a wynosi\xc5\x82a 10,2 t. Jak na pocz\xc4\x85tek wojny, dysponowa\xc5\x82y one tak\xc5\xbce do\xc5\x9b\xc4\x87 silnym uzbrojeniem przeciwlotniczym, aczkolwiek p\xc3\xb3\xc5\x82automatyczne armaty plot 37 mm SK C/30 mia\xc5\x82y umiarkowan\xc4\x85 skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 (w toku wojny uzbrojenie to sta\xc5\x82o si\xc4\x99 niewystarczaj\xc4\x85ce i pod koniec wojny by\xc5\x82o ono zwi\xc4\x99kszane na jedynym ocala\xc5\x82ym niszczycielu tego typu). Silne by\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uzbrojenie torpedowe; opr\xc3\xb3cz o\xc5\x9bmiu wyrzutni dodatkowo okr\xc4\x99ty zabiera\xc5\x82y maksymalnie do o\xc5\x9bmiu torped zapasowych (zwykle 4), co nie by\xc5\x82o powszechnie spotykane na niszczycielach europejskich.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba okr\xc4\x99t\xc3\xb3w w skr\xc3\xb3cie\n_START_PARAGRAPH_\nOkr\xc4\x99ty typu 1936 po wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej dzia\xc5\x82a\xc5\x82y na Morzu P\xc3\xb3\xc5\x82nocnym, m.in. stawiaj\xc4\x85c defensywne zagrody minowe na wodach niemieckich (operacja Westwall). "Wilhelm Heidkamp" by\xc5\x82 okr\xc4\x99tem flagowym niemieckiego Dow\xc3\xb3dcy Niszczycieli (FdT / FdZ). Od pa\xc5\xbadziernika 1939 do lutego 1940 wszystkie uczestniczy\xc5\x82y w stawianiu ofensywnych zagr\xc3\xb3d minowych u wybrze\xc5\xbcy Wielkiej Brytanii, na kt\xc3\xb3rych nast\xc4\x99pnie zaton\xc4\x99\xc5\x82y liczne statki i kilka okr\xc4\x99t\xc3\xb3w brytyjskich._NEWLINE_Z wyj\xc4\x85tkiem "Karla Galstera", pozosta\xc5\x82e pi\xc4\x99\xc4\x87 niszczycieli wzi\xc4\x99\xc5\x82o udzia\xc5\x82 w ataku na Norwegi\xc4\x99 (operacji Weser\xc3\xbcbung), transportuj\xc4\x85c na pok\xc5\x82adach \xc5\xbco\xc5\x82nierzy niemieckich i wchodz\xc4\x85c w sk\xc5\x82ad grupy zajmuj\xc4\x85cej Narwik. Wszystkie one zosta\xc5\x82y nast\xc4\x99pnie zniszczone: "Wilhelm Heidkamp" i "Anton Schmitt" zatopione torpedami brytyjskich niszczycieli podczas I bitwy morskiej pod Narwikiem 10 kwietnia 1940, a "Diether von Roeder", "Hans L\xc3\xbcdemann" i "Hermann K\xc3\xbcnne" zatopione przez brytyjskie niszczyciele lub w\xc5\x82asne za\xc5\x82ogi podczas II bitwy morskiej pod Narwikiem 13 kwietnia 1940 (wraz z 5 niszczycielami typu 1934)._NEWLINE_Ostatni pozosta\xc5\x82y niszczyciel "Karl Galster" s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie wraz z okr\xc4\x99tami typu 1934 operuj\xc4\x85c pod koniec 1940 z baz zachodniej Francji, nast\xc4\x99pnie od czerwca do listopada 1941 dzia\xc5\x82a\xc5\x82 przeciw ZSRR i konwojom alianckim w Arktyce, z baz w Norwegii. Ponownie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 z baz norweskich od czerwca do lipca 1942 oraz od marca do listopada 1943, a w mi\xc4\x99dzyczasie by\xc5\x82 remontowany. Nie mia\xc5\x82 w tym okresie star\xc4\x87 z wi\xc4\x99kszymi okr\xc4\x99tami nawodnymi aliant\xc3\xb3w. Od maja 1944 do ko\xc5\x84ca wojny dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w rejonie cie\xc5\x9bnin du\xc5\x84skich, m.in. eskortuj\xc4\x85c konwoje oraz, pod koniec wojny, ewakuuj\xc4\x85c uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w z Helu. Pod koniec wojny mia\xc5\x82 uzbrojenie przeciwlotnicze: 6 armat automatycznych 37 mm (3xII) i 15 x 20 mm (1xIV, 4xII, 3xI). Kapitulacja Niemiec zasta\xc5\x82a go w Kopenhadze._NEWLINE_Po wojnie w 1946 przekazany ZSRR i wcielony do s\xc5\x82u\xc5\xbcby pod nazw\xc4\x85 "Procznyj", w sk\xc5\x82adzie Floty Po\xc5\x82udniowo-Ba\xc5\x82tyckiej. 30 listopada 1954 zosta\xc5\x82 przekszta\xc5\x82cony na hulk koszarowy PKZ-99, a 25 czerwca 1956 wycofany ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby i nast\xc4\x99pnie z\xc5\x82omowany.'