b'\n_START_ARTICLE_\nEnglish Electric Lightning\n_START_SECTION_\nHistoria powstania\n_START_PARAGRAPH_\nPrace nad pierwowzorem Lightninga \xe2\x80\x93 eksperymentalnym samolotem P.1, rozpocz\xc4\x99to w nowo utworzonym biurze konstrukcyjnym zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w English Electric (EE) ju\xc5\xbc w 1947 roku, w odpowiedzi na z\xc5\x82o\xc5\xbcone w tym roku zapotrzebowanie eksperymentalne nr 103 (ER.103) brytyjskiego Ministerstwa Zaopatrzenia (Ministry of Supply), na ponadd\xc5\xbawi\xc4\x99kowy samolot do\xc5\x9bwiadczalny. W 1949 roku powsta\xc5\x82 projekt samolotu. Drugim konkurentem by\xc5\x82 do\xc5\x9bwiadczalny rekordowy Fairey FD.2, jednak w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od niego zesp\xc3\xb3\xc5\x82 English Electric przewidywa\xc5\x82 od razu mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 rozwoju swojego samolotu jako my\xc5\x9bliwca. Dzi\xc4\x99ki temu, spe\xc5\x82nia\xc5\x82 on wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 og\xc5\x82oszonych latem 1949 wymaga\xc5\x84 ministerstwa nr F.23/49 na ponadd\xc5\xbawi\xc4\x99kowy samolot my\xc5\x9bliwski. Prace rozpocz\xc4\x99to pod kierunkiem g\xc5\x82\xc3\xb3wnego konstruktora W.E.W. Pettera, lecz projekt wkr\xc3\xb3tce przej\xc4\x85\xc5\x82 jego nast\xc4\x99pca Frederick Page. 1 kwietnia 1950 zak\xc5\x82ady otrzyma\xc5\x82y zam\xc3\xb3wienie na budow\xc4\x99 dw\xc3\xb3ch prototyp\xc3\xb3w oraz p\xc5\x82atowca do pr\xc3\xb3b statycznych. W projektowaniu wykorzystano wyniki pr\xc3\xb3b skrzyde\xc5\x82 o r\xc3\xb3\xc5\xbcnych k\xc4\x85tach skosu oraz r\xc3\xb3\xc5\xbcnych konfiguracji ster\xc3\xb3w wysoko\xc5\x9bci, prowadzonych na samolocie do\xc5\x9bwiadczalnym Short SB.5, zam\xc3\xb3wionym na potrzeby bada\xc5\x84 przez Royal Aircraft Establishment (Kr\xc3\xb3lewski Instytut Statk\xc3\xb3w Powietrznych) i oblatanym 2 grudnia 1952. Pr\xc3\xb3by te wykaza\xc5\x82y s\xc5\x82uszno\xc5\x9b\xc4\x87 koncepcji EE, \xc5\xbceby umie\xc5\x9bci\xc4\x87 stery wysoko\xc5\x9bci nisko, zamiast na szczycie usterzenia, co forsowa\xc5\x82o RAE._NEWLINE_Pierwszy do\xc5\x9bwiadczalny samolot English Electric o oznaczeniu P.1A (nr WG 760) zosta\xc5\x82 oblatany w bazie Boscombe Down 4 sierpnia 1954 (pilot Roland Beamont). Charakteryzowa\xc5\x82 si\xc4\x99 nieortodoksyjnym uk\xc5\x82adem dw\xc3\xb3ch silnik\xc3\xb3w odrzutowych umieszczonych w kad\xc5\x82ubie jeden nad drugim, z dyszami obu silnik\xc3\xb3w na ko\xc5\x84cu kad\xc5\x82uba. Drug\xc4\x85 nietypow\xc4\x85 cech\xc4\x85 by\xc5\x82y skrzyd\xc5\x82a o du\xc5\xbcym skosie 60\xc2\xb0, z ko\xc5\x84c\xc3\xb3wkami \xc5\x9bci\xc4\x99tymi prostopadle do kad\xc5\x82uba, na kt\xc3\xb3rych znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 lotki (przypomina\xc5\x82y one skrzyd\xc5\x82o delta, lecz z wyci\xc4\x99tym tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tem w tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci przykad\xc5\x82ubowej). Charakterystyczn\xc4\x85 sylwetk\xc4\x99 tworzy\xc5\x82y ponadto nisko umieszczone w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba stery wysoko\xc5\x9bci o kszta\xc5\x82cie powtarzaj\xc4\x85cym kszta\xc5\x82t skrzyde\xc5\x82. Cechy te przetrwa\xc5\x82y w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym Lightningu. Samolot P.1A mia\xc5\x82 centralny nieregulowany owalny wlot powietrza w nosie kad\xc5\x82uba. Nap\xc4\x99d stanowi\xc5\x82y silniki Armstrong Siddeley Sapphire Sa.5 o ci\xc4\x85gu 35,6 kN (3639 kg). 11 sierpnia 1954, w trzecim locie, przekroczy\xc5\x82 on pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 d\xc5\xbawi\xc4\x99ku w locie poziomym, jako pierwszy samolot brytyjski. Drugi prototyp (WG 763), oblatany 18 lipca 1955, otrzyma\xc5\x82 wersj\xc4\x99 silnik\xc3\xb3w z dopalaczem, o ci\xc4\x85gu 44.54 kN (4540 kg) i uzbrojenie w dzia\xc5\x82ka._NEWLINE_Na bazie samolotu do\xc5\x9bwiadczalnego P.1A opracowano prototyp my\xc5\x9bliwca P.1B, oblatany 4 kwietnia 1957 (pilot R. Beamont). Zmieniono w nim nos kad\xc5\x82uba, stosuj\xc4\x85c nadd\xc5\xbawi\xc4\x99kowy wlot powietrza z ruchomym centralnym sto\xc5\xbckiem, dostosowuj\xc4\x85cym podczas lotu geometri\xc4\x99 wlotu silnika do liczby Macha, i mieszcz\xc4\x85cym w samolotach seryjnych stacj\xc4\x99 radiolokacyjn\xc4\x85. Nap\xc4\x99d stanowi\xc5\x82y 2 mocniejsze silniki Rolls-Royce Avon 24R z dopalaczami o ci\xc4\x85gu 64,2 kN (6545 kg). Kabin\xc4\x99 pilota umieszczono wy\xc5\xbcej, dla lepszej widoczno\xc5\x9bci, a za ni\xc4\x85 na kad\xc5\x82ubie pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc4\x85ski garb, ci\xc4\x85gn\xc4\x85cy si\xc4\x99 do usterzenia i mieszcz\xc4\x85cy cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 urz\xc4\x85dze\xc5\x84. Opr\xc3\xb3cz trzech prototyp\xc3\xb3w P.1B (XA 847, 853, 856), zbudowano w latach 1958-1959 parti\xc4\x99 20 samolot\xc3\xb3w przedseryjnych (po raz pierwszy w brytyjskiej praktyce), z kt\xc3\xb3rych  pierwszy oblatano 3 kwietnia 1958. Na samolotach P.1B prowadzono pr\xc3\xb3by w locie i badano r\xc3\xb3\xc5\xbcne systemy, w tym uzbrojenie, oraz ma\xc5\x82y podkad\xc5\x82ubowy konforemny (przylegaj\xc4\x85cy do kad\xc5\x82uba) dodatkowy zbiornik paliwa o pojemno\xc5\x9bci 1136 l (250 galon\xc3\xb3w). W toku pr\xc3\xb3b powi\xc4\x99kszono o 30% powierzchni\xc4\x99 tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tnego statecznika pionowego ze sterem kierunku. Jako jedyny z nowo projektowanych brytyjskich my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w, z uwagi na stopie\xc5\x84 zaawansowania, program P.1B unikn\xc4\x85\xc5\x82 likwidacji podczas ci\xc4\x99\xc4\x87 bud\xc5\xbcetowych zwi\xc4\x85zanych z przej\xc5\x9bciem na technik\xc4\x99 rakietow\xc4\x85 w 1957 (tzw. Bia\xc5\x82a Ksi\xc4\x99ga Obrony), chocia\xc5\xbc zmniejszono skal\xc4\x99 zam\xc3\xb3wie\xc5\x84. 23 pa\xc5\xbadziernika 1958 samolot otrzyma\xc5\x82 wojskow\xc4\x85 nazw\xc4\x99 Lightning (ang. b\xc5\x82yskawica; rozwa\xc5\xbcano te\xc5\xbc m.in. nazw\xc4\x99 Excalibur). 25 listopada 1958 prototyp P.1B jako pierwszy brytyjski samolot przekroczy\xc5\x82 dwukrotn\xc4\x85 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 d\xc5\xbawi\xc4\x99ku.\n_START_SECTION_\nWczesne wersje my\xc5\x9bliwskie\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszym wariantem seryjnym by\xc5\x82 Lightning F Mk.1 (w skr\xc3\xb3cie F.1), oblatany 29 pa\xc5\xbadziernika 1959. Zbudowano tylko 19 samolot\xc3\xb3w seryjnych tej wersji, lecz czasami zalicza si\xc4\x99 do niej tak\xc5\xbce 20 przedseryjnych P.1B. Mia\xc5\x82y one silniki Avon 200R i wyposa\xc5\xbcone by\xc5\x82y w radar Ferranti AI.23 AIRPASS w sto\xc5\xbcku wlotowym. Wprowadzono na niej powi\xc4\x99kszony tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tny statecznik pionowy. Zasadnicze uzbrojenie stanowi\xc5\x82y dwa samonaprowadzaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 pociski rakietowe powietrze-powietrze Firestreak podwieszane nietypowo na belkach po bokach kad\xc5\x82uba. Pociski te i radar umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82y tylko zwalczanie cel\xc3\xb3w oddalaj\xc4\x85cych si\xc4\x99. Samolot mia\xc5\x82 ponadto 2 sta\xc5\x82e dzia\xc5\x82ka 30 mm ADEN w nosie kad\xc5\x82uba. Jako opcj\xc4\x99 zamiast pocisk\xc3\xb3w kierowanych mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o zamontowa\xc4\x87 dwie wyrzutnie Microcell po 24 niekierowane pociski powietrze-powietrze kalibru 50 mm, wysuwane spod kad\xc5\x82uba, lecz by\xc5\x82y rzadko stosowane z uwagi na ma\xc5\x82\xc4\x85 skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87. Ewentualnie zamiast nich mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o zamontowa\xc4\x87 dwa dodatkowe dzia\xc5\x82ka ADEN w konfiguracji do atak\xc3\xb3w na cele naziemne. Samoloty przenosi\xc5\x82y z regu\xc5\x82y w locie ma\xc5\x82y podkad\xc5\x82ubowy konforemny zbiornik paliwa, kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 odrzucany._NEWLINE_Kolejn\xc4\x85 wersj\xc4\x85 by\xc5\x82 nieco ulepszony BAC Lightning F.1A, zbudowany w liczbie 28 sztuk w latach 1960-1961 (plus jeden p\xc5\x82atowiec do test\xc3\xb3w). Pierwszy oblatano 16 sierpnia 1960. Wersja ta nap\xc4\x99dzana by\xc5\x82a ulepszonymi silnikami Avon 210R o tym samym ci\xc4\x85gu, najistotniejsz\xc4\x85 zmian\xc4\x85 by\xc5\x82o wprowadzenie na niej mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci uzupe\xc5\x82niania paliwa w powietrzu za pomoc\xc4\x85 demontowalnej sondy pod lewym skrzyd\xc5\x82em. Ponadto, radiostacj\xc4\x99 VHF zamieniono na UHF. Zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x99 z wersj\xc4\x85 F.1 stanowi\xc5\x82y os\xc5\x82ony kabli wzd\xc5\x82u\xc5\xbc burt kad\xc5\x82uba._NEWLINE_W wersji F.2, oblatanej 11 lipca 1961, zbudowano 44 samoloty, dostarczane od 1962. Wprowadzono w niej drobne ulepszenia w awionice, nap\xc4\x99d stanowi\xc5\x82y silniki Avon 210R z ulepszonym ci\xc4\x85g\xc5\x82ym sterowaniem ci\xc4\x85giem dopalacza. Zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x99 stanowi\xc5\x82 ma\xc5\x82y wlot powietrza na grzbiecie kad\xc5\x82uba dla generatora elektrycznego. Pi\xc4\x99\xc4\x87 samolot\xc3\xb3w przebudowano na wersj\xc4\x99 eksportow\xc4\x85 F.52, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej 31 zmodyfikowano do wersji F.2A (o czym dalej)._NEWLINE_W najliczniejszej wersji F.3 zastosowano ulepszony radar AI.23B, umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cy przechwycenie celu tak\xc5\xbce na kursie zbli\xc5\xbceniowym, wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cy z nowymi pociskami Red Top oraz silniki Avon 301R o wi\xc4\x99kszym ci\xc4\x85gu 72,77 kN (7420 kg). Zmieniono kszta\xc5\x82t i zwi\xc4\x99kszono powierzchni\xc4\x99 statecznika pionowego, \xc5\x9bcinaj\xc4\x85c go u g\xc3\xb3ry i poszerzaj\xc4\x85c. Usuni\xc4\x99to dzia\xc5\x82ka 30 mm w zwi\xc4\x85zku z panuj\xc4\x85cym w\xc3\xb3wczas przekonaniem o zb\xc4\x99dno\xc5\x9bci uzbrojenia strzeleckiego (ponadto, strzelanie z nich powodowa\xc5\x82o zadymianie przedniej szyby). Nieco zwi\xc4\x99kszono w tej wersji wewn\xc4\x99trzne zbiorniki paliwa, lecz zasi\xc4\x99g spad\xc5\x82 z uwagi na wi\xc4\x99ksze jego zu\xc5\xbcycie. Prototyp przebudowany z F.2 oblatano 16 czerwca 1962. Zbudowano 70 sztuk tej wersji w latach 1962-1965.\n_START_SECTION_\nMy\xc5\x9bliwce o przed\xc5\x82u\xc5\xbconym zasi\xc4\x99gu\n_START_PARAGRAPH_\nW kolejnych wersjach skupiono si\xc4\x99 na zwi\xc4\x99kszeniu zapasu paliwa w celu eliminacji g\xc5\x82\xc3\xb3wnej wady Lightninga \xe2\x80\x93 ma\xc5\x82ego zasi\xc4\x99gu i d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82o\xc5\x9bci lotu. Prototyp ulepszonej wersji, przebudowany z samolotu wersji F.3 oblatano 17 kwietnia 1964. W wersji tej zastosowano nowe skrzyd\xc5\x82a o lepszej skuteczno\xc5\x9bci aerodynamicznej przy mniejszych pr\xc4\x99dko\xc5\x9bciach, w kt\xc3\xb3rych prosta kraw\xc4\x99d\xc5\xba natarcia zosta\xc5\x82a zast\xc4\x85piona kraw\xc4\x99dzi\xc4\x85 o podw\xc3\xb3jnym skosie w okolicy ko\xc5\x84c\xc3\xb3wek. Najbardziej widoczn\xc4\x85 zmian\xc4\x85 by\xc5\x82 znacznie powi\xc4\x99kszony zbiornik podkad\xc5\x82ubowy pojemno\xc5\x9bci maksymalnie 2727 l (600 galon\xc3\xb3w). Dzi\xc4\x99ki ukszta\xc5\x82towaniu z uwzgl\xc4\x99dnieniem regu\xc5\x82y p\xc3\xb3l, zbiornik ten, chocia\xc5\xbc nadawa\xc5\x82 samolotowi p\xc4\x99katy wygl\xc4\x85d, stawia\xc5\x82 nawet mniejszy op\xc3\xb3r, ni\xc5\xbc poprzedni ma\xc5\x82y zbiornik. Opr\xc3\xb3cz powi\xc4\x99kszonego podkad\xc5\x82ubowego zbiornika paliwa, wprowadzono dwa dodatkowe zbiorniki po 1227 l mocowane nietypowo na pylonach nad skrzyd\xc5\x82ami (spowodowane by\xc5\x82o to niemo\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85 podwieszenia zbiornik\xc3\xb3w w typowym miejscu pod skrzyd\xc5\x82ami z powodu chowania podwozia w skrzyd\xc5\x82a)._NEWLINE_Poniewa\xc5\xbc trwa\xc5\x82a produkcja samolot\xc3\xb3w F.3, najpierw w latach 1965-1966 zbudowano 16 samolot\xc3\xb3w przej\xc5\x9bciowej serii F.3A, w kt\xc3\xb3rej zastosowano nowe skrzyd\xc5\x82a i podkad\xc5\x82ubowy zbiornik paliwa. Pierwszy z nich oblatano 16 czerwca 1965. Oznaczane s\xc4\x85 tak\xc5\xbce jako model "Interim F.6" (przej\xc5\x9bciowy F.6) i opr\xc3\xb3cz jednego, kt\xc3\xb3ry si\xc4\x99 rozbi\xc5\x82, wszystkie zmodyfikowano pod koniec lat 60. do wersji F.6._NEWLINE_Ostateczn\xc4\x85 wersj\xc4\x85 my\xc5\x9bliwsk\xc4\x85 by\xc5\x82a F.6, w kt\xc3\xb3rej zastosowano dalsze ulepszenia, przede wszystkim zbiorniki nadskrzyd\xc5\x82owe. Wersja ta otrzyma\xc5\x82a tak\xc5\xbce hak do l\xc4\x85dowania w celu skracania dobiegu. Od 1971 w przedniej sekcji podkad\xc5\x82ubowego zbiornika paliwa montowano 2 dzia\xc5\x82ka 30 mm ADEN kosztem zmniejszenia zapasu paliwa. Zbudowano 39 samolot\xc3\xb3w wersji F.6 w latach 1965-1967 oraz przebudowano na ni\xc4\x85 8 samolot\xc3\xb3w wersji F.3 i 15 F.3A._NEWLINE_31 samolot\xc3\xb3w wersji F.2 zmodyfikowano w drugiej po\xc5\x82owie lat 60. do wersji F.2A, wed\xc5\x82ug standardu p\xc5\x82atowca zbli\xc5\xbconego do F.6 \xe2\x80\x93 z wi\xc4\x99kszym podkad\xc5\x82ubowym zbiornikiem paliwa, \xc5\x9bci\xc4\x99tym statecznikiem i nowymi skrzyd\xc5\x82ami oraz hakiem do l\xc4\x85dowania. Silniki wymieniono na nieco nowsze Avon 211R, lecz o podobnym ci\xc4\x85gu; radar, pociski Firestreak i 2 dzia\xc5\x82ka 30 mm w nosie pozosta\xc5\x82y te same. Uzbrojenie strzeleckie mog\xc5\x82y stanowi\xc4\x87 4 dzia\xc5\x82ka zamiast pocisk\xc3\xb3w kierowanych. Z uwagi na mniejsz\xc4\x85 mas\xc4\x99 i zu\xc5\xbcycie paliwa, wariant ten mia\xc5\x82 najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 lotu z Lightning\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 2 godziny.\n_START_SECTION_\nWersje szkolno-bojowe\n_START_PARAGRAPH_\nOpr\xc3\xb3cz wersji my\xc5\x9bliwskich, produkowano samoloty szkolno-bojowe, r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ce si\xc4\x99 przede wszystkim poszerzonym o 29 cm nosem kad\xc5\x82uba, z szersz\xc4\x85 kabin\xc4\x85, z dwoma miejscami obok siebie i podw\xc3\xb3jn\xc4\x85 szyb\xc4\x85 przedni\xc4\x85. Wersje te nie mia\xc5\x82y dzia\xc5\x82ek, lecz mia\xc5\x82y radar i mog\xc5\x82y przenosi\xc4\x87 pociski rakietowe. Pierwsz\xc4\x85 by\xc5\x82 Lightning T.4, bazuj\xc4\x85cy konstrukcyjnie na wersji F.1A. Jego prototyp oblatano 6 maja 1959, pod oznaczeniem fabrycznym P.11. Zbudowano 2 prototypy i 20 samolot\xc3\xb3w seryjnych. Kolejn\xc4\x85 wersj\xc4\x85 by\xc5\x82 T.5, bazuj\xc4\x85cy na konstrukcji wersji F.3, oblatany 29 marca 1962 (dwa prototypy przebudowano z T.4). Zbudowano 22 samoloty wersji T.5, wizualn\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x99 od T.4 stanowi\xc5\x82 \xc5\x9bci\xc4\x99ty statecznik. Obie wersje przenosi\xc5\x82y ma\xc5\x82y podkad\xc5\x82ubowy zbiornik paliwa.\n_START_SECTION_\nWersje eksportowe\n_START_PARAGRAPH_\nZbudowano tak\xc5\xbce dwie my\xc5\x9bliwskie wersje eksportowe samolotu. Pierwsz\xc4\x85 z nich by\xc5\x82a F.52 dla Arabii Saudyjskiej, kt\xc3\xb3rej pi\xc4\x99\xc4\x87 sztuk przebudowano z brytyjskich Lightning\xc3\xb3w F.2, z niewielkimi modyfikacjami._NEWLINE_Najbardziej zaawansowan\xc4\x85 wersj\xc4\x85 Lightninga by\xc5\x82a F.53, oblatana 1 listopada 1966, bazuj\xc4\x85ca na wersji F.6, lecz dostosowana tak\xc5\xbce do atak\xc3\xb3w na cele naziemne. Wersja ta wyposa\xc5\xbcona zosta\xc5\x82a w dwa podskrzyd\xc5\x82owe zewn\xc4\x99trzne w\xc4\x99z\xc5\x82y do podwieszania do 4 bomb 454 kg lub do 4 wyrzutni Matra 155 dla niekierowanych pocisk\xc3\xb3w rakietowych SNEB (po 18 pocisk\xc3\xb3w 68 mm). Na dw\xc3\xb3ch w\xc4\x99z\xc5\x82ach nadskrzyd\xc5\x82owych tak\xc5\xbce mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o przenosi\xc4\x87 4 wyrzutnie niekierowanych pocisk\xc3\xb3w rakietowych Matra JL100, po\xc5\x82\xc4\x85czone ze zbiornikami paliwa 227 l w swojej tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci, a nawet bomby hamowane. W maksymalnej konfiguracji samolot m\xc3\xb3g\xc5\x82 przenosi\xc4\x87 144 pociski niekierowane 68 mm. M\xc3\xb3g\xc5\x82 tak\xc5\xbce przenosi\xc4\x87 zamiast kierowanych pocisk\xc3\xb3w rakietowych wyrzutnie 44 niekierowanych pocisk\xc3\xb3w 50 mm Microcell wysuwane pod kad\xc5\x82ubem lub modu\xc5\x82 rozpoznawczy z 5 kamerami Vinten w kad\xc5\x82ubie albo inny modu\xc5\x82 do rozpoznania nocnego. Wersja ta mia\xc5\x82a zmodyfikowany radar AI.23C i silniki Avon 302C o ci\xc4\x85gu 73,1 kN. Zbudowano 46 samolot\xc3\xb3w F.53 i jeden przebudowano z F.3._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc samoloty szkolno-bojowe mia\xc5\x82y wersje eksportowe \xe2\x80\x93 pierwsz\xc4\x85 by\xc5\x82a T.54 (dwa samoloty przebudowane z T.4, dla Arabii Saudyjskiej). Najbardziej zaawansowan\xc4\x85 wersj\xc4\x85 szkolno-bojow\xc4\x85 by\xc5\x82a T.55, bazuj\xc4\x85ca na wersji F.6, z nowymi skrzyd\xc5\x82ami i du\xc5\xbcym podkad\xc5\x82ubowym zbiornikiem paliwa z opcjonalnymi dzia\xc5\x82kami 30 mm (zbudowano 8 i jeden przebudowano z T.5)._NEWLINE_\xc5\x81\xc4\x85cznie zbudowano 339 samolot\xc3\xb3w, \xc5\x82\xc4\x85cznie z prototypami (287 my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w i 52 szkolno-bojowe). Produkcj\xc4\x99 zako\xc5\x84czono w 1969.\n_START_SECTION_\nWielka Brytania\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wnym u\xc5\xbcytkownikiem Lightning\xc3\xb3w by\xc5\x82y brytyjskie Kr\xc3\xb3lewskie Si\xc5\x82y Powietrzne (Royal Air Force). Jako pierwsze, lotnictwo otrzyma\xc5\x82o w grudniu 1959 trzy przedprodukcyjne samoloty P.1B (numery XG334-336), dostarczone do dywizjonu do\xc5\x9bwiadczalnego AFDS (Air Fighting Development Squadron) w bazie RAF Coltishall w Norfolk. 5 marca 1960 utracono pierwszy samolot, na skutek awarii systemu hydraulicznego. Od 14 maja 1960 wchodzi\xc5\x82y do s\xc5\x82u\xc5\xbcby w AFDS samoloty seryjne wersji F.1 i ju\xc5\xbc w tym miesi\xc4\x85cu 6 wzi\xc4\x99\xc5\x82o udzia\xc5\x82 w \xc4\x87wiczeniach obrony powietrznej Yeoman. Od 29 czerwca 1960 samoloty te zacz\xc4\x99\xc5\x82y wchodzi\xc4\x87 na uzbrojenie pierwszego dywizjonu operacyjnego \xe2\x80\x93 74. Dywizjonu RAF, kt\xc3\xb3ry uzyska\xc5\x82 status operacyjny na pocz\xc4\x85tku 1961 roku (zast\xc4\x85pi\xc5\x82y tam Huntery). Od listopada 1962 wesz\xc5\x82y do s\xc5\x82u\xc5\xbcby samoloty wersji F.2, najpierw w 19. Dywizjonie, a od pocz\xc4\x85tku 1964 zacz\xc4\x99\xc5\x82y wchodzi\xc4\x87 samoloty F.3. Wersje szkolno-bojowe zacz\xc4\x99\xc5\x82y wchodzi\xc4\x87 na uzbrojenie od 1962, u\xc5\xbcywane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do przeszkalania z innych typ\xc3\xb3w samolot\xc3\xb3w._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo u\xc5\xbcywane by\xc5\x82y jako my\xc5\x9bliwce przechwytuj\xc4\x85ce obrony punktowej, z uwagi na ma\xc5\x82y zasi\xc4\x99g, chroni\xc4\x85c m.in. bazy bombowc\xc3\xb3w serii V. Dopiero wprowadzenie tankowania w locie od wersji F.1A umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o patrole nad Morzem P\xc3\xb3\xc5\x82nocnym (jako tankowc\xc3\xb3w u\xc5\xbcywano bombowc\xc3\xb3w Vickers Valiant i Handley Page Victor, przej\xc5\x9bciowo ameryka\xc5\x84skich Boeing KC-135). Spotyka\xc5\x82y si\xc4\x99 tam z radzieckimi samolotami patrolowymi (spotkania te by\xc5\x82y na og\xc3\xb3\xc5\x82 przyjazne, z za\xc5\x82ogami machaj\xc4\x85cymi do siebie nawzajem)._NEWLINE_W latach 60. i 70. Lightningi stanowi\xc5\x82y podstaw\xc4\x99 brytyjskiego lotnictwa przechwytuj\xc4\x85cego. Szczyt zastosowania Lightning\xc3\xb3w mia\xc5\x82 miejsce w latach 1969-1972, kiedy stanowi\xc5\x82y uzbrojenie 8 dywizjon\xc3\xb3w. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 stacjonowa\xc5\x82a w Wielkiej Brytanii, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich za granic\xc4\x85: dwa dywizjony w RFN w latach 1965-1977, po jednym dywizjonie na Cyprze w latach 1967-1975 i w Singapurze w latach 1967-1971. Pod koniec s\xc5\x82u\xc5\xbcby, w latach 80. Lightningi zgrupowane by\xc5\x82y w bazie RAF Binbrook w Lincolnshire, dopiero wtedy cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 otrzyma\xc5\x82a kamufla\xc5\xbc (wcze\xc5\x9bniej lightningi brytyjskie lata\xc5\x82y w naturalnym kolorze aluminium, jedynie od 1972 w Niemczech w cz\xc4\x99\xc5\x9bciowym kamufla\xc5\xbcu)._NEWLINE_Lightningi z uwagi na charakterystyki rozp\xc4\x99dzania by\xc5\x82y bardzo widowiskowe i lata\xc5\x82y na nich dwa brytyjskie zespo\xc5\x82y akrobacyjne RAF-u, "The Tigers" z 74. Dywizjonu i bardziej znany "Firebirds" z 56. Dywizjonu. 12 lightning\xc3\xb3w zaprezentowano w locie na Paryskim Salonie Lotniczym w 1966. Jedyne u\xc5\xbcycie "bojowe" brytyjskiego Lightninga to zestrzelenie brytyjskiego Harriera, kt\xc3\xb3ry lecia\xc5\x82 niesterowny po katapultowaniu si\xc4\x99 z niego pilota na skutek awarii._NEWLINE_Od ko\xc5\x84ca lat 70. uzbrojenie i wyposa\xc5\xbcenie elektroniczne Lightning\xc3\xb3w by\xc5\x82o ju\xc5\xbc przestarza\xc5\x82e. Nie przesz\xc5\x82y one wi\xc4\x99kszych modernizacji, mimo projekt\xc3\xb3w u\xc5\xbcycia pocisk\xc3\xb3w AIM-9L Sidewinder. Wcze\xc5\x9bniejsze wersje zacz\xc4\x99to wycofywa\xc4\x87 ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby bojowej w po\xc5\x82owie lat 70., najstarsz\xc4\x85 wersj\xc4\x99 F.1 ju\xc5\xbc w 1965. W 1987 mia\xc5\x82 miejsce ostatni lot operacyjny Lightning\xc3\xb3w, a 30 kwietnia 1988 wycofano ostatni z nich ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby liniowej._NEWLINE_Z racji du\xc5\xbcej liczby samolot\xc3\xb3w zdolnych do lotu, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich trafi\xc5\x82a po wycofaniu z wojska do u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w cywilnych na \xc5\x9bwiecie, m.in. w USA i RPA, aczkolwiek w Wielkiej Brytanii nie s\xc4\x85 ju\xc5\xbc dopuszczone do lotu. Liczne samoloty s\xc4\x85 zachowane w kolekcjach, muzeach lub jako pomniki._NEWLINE_\xc5\x81\xc4\x85cznie 84 brytyjskie samoloty utracono w wypadkach, spowodowanych m.in. awariami silnik\xc3\xb3w  (2 P.1B, 3 F.1, 11 F.1A, 5 F.2/2A, 24 F.3, 28 F.6, 7 T.4, 4 T.5). Pierwszy samolot w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie brytyjskiej utracono 5 marca 1960 (przedseryjny P.1B)._NEWLINE_Lightning legitymowa\xc5\x82 si\xc4\x99 wyj\xc4\x85tkowo dobrymi osi\xc4\x85gami z uwagi na mocny zesp\xc3\xb3\xc5\x82 nap\xc4\x99dowy. M\xc3\xb3g\xc5\x82 osi\xc4\x85ga\xc4\x87 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 d\xc5\xbawi\xc4\x99ku bez u\xc5\xbcycia dopalacza. Jego pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 i wznoszenie przewy\xc5\xbcsza\xc5\x82y wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w swojego czasu i nowszych, a nawet cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych. Pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 wznoszenia lightninga si\xc4\x99ga\xc5\x82a 15 km/min, a kolejnego brytyjskiego my\xc5\x9bliwca przechwytuj\xc4\x85cego, Tornado F3, 13 km/min. Pu\xc5\x82ap publicznie okre\xc5\x9blano na 18 000 m, lecz niew\xc4\x85tpliwie by\xc5\x82 on znacznie wy\xc5\xbcszy. Wed\xc5\x82ug relacji, w 1984 na \xc4\x87wiczeniach NATO pilot Mike Hale osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 na Lightningu F.3 pu\xc5\x82ap 26 800 m i przechwyci\xc5\x82 wysoko\xc5\x9bciowy samolot rozpoznawczy Lockheed U-2 na wysoko\xc5\x9bci 20 116 m, a w kwietniu 1985 podczas \xc4\x87wicze\xc5\x84 jako jedyny typ samolotu prze\xc5\x9bcign\xc4\x85\xc5\x82 samolot Concorde lec\xc4\x85cy z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 2,2 macha._NEWLINE_Mimo \xc5\x9bwietnych osi\xc4\x85g\xc3\xb3w, Lightning mia\xc5\x82 tak\xc5\xbce niedostatki, z kt\xc3\xb3rych najwi\xc4\x99kszym by\xc5\x82 ograniczony zasi\xc4\x99g i d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 lotu. Ponadto, liczba przenoszonych przez niego pocisk\xc3\xb3w powietrze-powietrze \xe2\x80\x93 dwa, b\xc4\x99d\xc4\x85cych jego g\xc5\x82\xc3\xb3wnym uzbrojeniem, by\xc5\x82a ma\xc5\x82a. Brytyjskie lotnictwo przechwytuj\xc4\x85ce ju\xc5\xbc pod koniec lat 60. uzupe\xc5\x82ni\xc5\x82o Lightningi ameryka\xc5\x84skimi my\xc5\x9bliwcami F-4 Phantom, przenosz\xc4\x85cymi a\xc5\xbc 8 pocisk\xc3\xb3w i to o wi\xc4\x99kszych mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bciach. Do wad nale\xc5\xbca\xc5\x82a ponadto ciasna kabina oraz wyj\xc4\x85tkowo utrudniona obs\xc5\x82uga naziemna \xe2\x80\x93 trudny dost\xc4\x99p do element\xc3\xb3w ciasno upakowanych w kad\xc5\x82ubie (przyk\xc5\x82adowo, wymiana obu silnik\xc3\xb3w rzadko zajmowa\xc5\x82a kr\xc3\xb3cej, ni\xc5\xbc tydzie\xc5\x84).\n_START_SECTION_\nEksport\n_START_PARAGRAPH_\nNajwi\xc4\x99kszym zagranicznym u\xc5\xbcytkownikiem by\xc5\x82a Arabia Saudyjska, kt\xc3\xb3ra od 1967 zakupi\xc5\x82a 5 samolot\xc3\xb3w my\xc5\x9bliwskich wersji F.52 i 35 wielozadaniowych F.53 oraz 2 szkolno-bojowe T.54 i 7 T.55. Samolot\xc3\xb3w tych u\xc5\xbcyto m.in. w konfliktach granicznych z Jemenem Po\xc5\x82udniowym w 1969-1970 do skutecznych atak\xc3\xb3w na cele naziemne. Jeden zosta\xc5\x82 przy tym zestrzelony. Zosta\xc5\x82y wycofane w 1986, pozostaj\xc4\x85ce 22 w\xc3\xb3wczas sprzedano z powrotem do Wielkiej Brytanii za samoloty Panavia Tornado._NEWLINE_Kuwejt zakupi\xc5\x82 12 samolot\xc3\xb3w my\xc5\x9bliwskich wersji T.53K i 2 szkolno-bojowe T.55K w 1968. By\xc5\x82y one ma\xc5\x82o intensywnie u\xc5\xbcywane z powodu trudno\xc5\x9bci w zapewnieniu w\xc5\x82a\xc5\x9bciwej obs\xc5\x82ugi i w 1977 je wycofano.'