b'\n_START_ARTICLE_\nDyferencjacja metamorficzna\n_START_PARAGRAPH_\nDyferencjacja metamorficzna jest to proces metamorficzny b\xc4\x99d\xc4\x85cy na pograniczu zmian izochemicznych i metasomatycznych Dyferencjacj\xc4\x99 metamorficzna wydzielono jako proces po\xc5\x9bredni, ze wzgl\xc4\x99du na trudn\xc4\x85 do wyznaczenia granic\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy wy\xc5\xbcej wymienionymi procesami. Definicja dyferencjacji metamorficznej brzmi nast\xc4\x99puj\xc4\x85co: Dyferencjacja metamorficzna obejmuje szereg proces\xc3\xb3w zachodz\xc4\x85cych w czasie metamorfizmu, prowadz\xc4\x85cych do zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowania przestrzennego zespo\xc5\x82\xc3\xb3w mineralnych jednorodnych pierwotnie ska\xc5\x82 wyj\xc5\x9bciowych._NEWLINE_Procesy te, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przypadk\xc3\xb3w, wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z mniejszymi lub wi\xc4\x99kszymi ruchami substancji chemicznej, poniewa\xc5\xbc nowo powsta\xc5\x82y minera\xc5\x82 charakteryzuje si\xc4\x99 innym sk\xc5\x82adem chemicznym ni\xc5\xbc minera\xc5\x82y istniej\xc4\x85ce w danym miejscu przed metamorfizmem albo jednym z jego etap\xc3\xb3w. Znane s\xc4\x85 przypadki porfiroblast\xc3\xb3w granat\xc3\xb3w i kordierytu, kt\xc3\xb3re wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w \xc5\x82upkach krystalicznych. W wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przypadk\xc3\xb3w zmieni\xc5\x82 si\xc4\x99 zasadniczo chemizm ska\xc5\x82y w miejscach zajmowanych obecnie przez te minera\xc5\x82 w stosunku do chemizmu przed metamorficznego. Cz\xc4\x99sto wok\xc3\xb3\xc5\x82 minera\xc5\x82\xc3\xb3w bogatych w \xc5\xbcelazo tworz\xc4\x85 si\xc4\x99 strefy zubo\xc5\xbca\xc5\x82e w ten sk\xc5\x82adnik. Obserwowano takie otoczki wok\xc3\xb3\xc5\x82 ziarn almandynu i staurolitu, znaczy to \xc5\xbce budulec chemiczny konieczny do wzrostu niekt\xc3\xb3rych minera\xc5\x82\xc3\xb3w musi by\xc4\x87 dostarczony z ich otoczenia z wi\xc4\x99kszej lub mniejszej odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci. Zdarza si\xc4\x99 te\xc5\xbc, \xc5\xbce zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanie sk\xc5\x82adu mineralnego nast\xc4\x99puje w spos\xc3\xb3b mechaniczny, w czasie ruch\xc3\xb3w tektonicznych, rozdzielaj\xc4\x85cych od siebie skupienia minera\xc5\x82\xc3\xb3w \xc5\x82atwo i trudno ulegaj\xc4\x85cych po\xc5\x9blizgom. Wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z tym powstawanie warstewek \xc5\x82yszczykowych poprzewarstwianych \xc5\x82awicami kwarcowo-skaleniowymi.\n_START_SECTION_\nDyferencjacja zachodz\xc4\x85ca na granicy dw\xc3\xb3ch ska\xc5\x82 o r\xc3\xb3\xc5\xbcnym sk\xc5\x82adzie chemicznym i mineralnym\n_START_PARAGRAPH_\nTen rodzaj dyferencjacji zachodzi gdy stykaj\xc4\x85 si\xc4\x99 ze sob\xc4\x85 dwie ska\xc5\x82y o r\xc3\xb3\xc5\xbcnym sk\xc5\x82adzie chemicznym i mineralnym, a na ich granicy powstaje nowa, szczeg\xc3\xb3lna kombinacja r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ca si\xc4\x99 sk\xc5\x82adem chemicznym od obu ska\xc5\x82 pierwotnych. Przyk\xc5\x82adem takiej dyferencjacji s\xc4\x85 strefy erlanowe tworz\xc4\x85ce si\xc4\x99 na kontakcie wapieni i ska\xc5\x82 krzemianowych. Spotyka si\xc4\x99 tak\xc5\xbce strefy bogatych w biotyt gnejs\xc3\xb3w na granicy amfibolit\xc3\xb3w i gnejs\xc3\xb3w skaleniowo-kwarcowych: Mg i Fe w\xc4\x99druj\xc4\x85 od amfibolit\xc3\xb3w do gnejs\xc3\xb3w, alkalia i krzemionka odwrotnie. Strefy reakcyjne pomi\xc4\x99dzy amfibolitami a jasnymi gnejsami, z\xc5\x82o\xc5\xbcone ze ska\xc5\x82 biotytowo-plagioklazowych, zawieraj\xc4\x85 mniej potasu i krzemionki ni\xc5\xbc gnejsy, a r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie mniej magnezu i tlenk\xc3\xb3w \xc5\xbcelaza ni\xc5\xbc amfibolity. Notowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc warstewki ska\xc5\x82 bogatych w wollastonit, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce na kontakcie wapieni i kwarcyt\xc3\xb3w. Warstewki te, w por\xc3\xb3wnaniu z wapieniami, s\xc4\x85 ubo\xc5\xbcsze w Ca, a w por\xc3\xb3wnaniu z kwarcytami w SiO\xe2\x82\x82. Proces ten przypomina procesy homogenizacji, jednak sk\xc5\x82ad nowo powsta\xc5\x82ej ska\xc5\x82y musi by\xc4\x87 po\xc5\x9bredni. Z jednej i drugiej strony dyfunduj\xc4\x85 pewne sk\xc5\x82adniki, kt\xc3\xb3re na granicy serii skalnych mog\xc4\x85 wytr\xc4\x85ca\xc4\x87 si\xc4\x99 w postaci najmniej rozpuszczalnych w danych warunkach minera\xc5\x82\xc3\xb3w. Minera\xc5\x82y dawne, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y rozpuszczalno\xc5\x9b\xc4\x87 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 od nowo powsta\xc5\x82ych, w wyniku granicznych reakcji chemicznych ulegaj\xc4\x85 rozpuszczeniu, robi\xc4\x85c miejsce nowo powsta\xc5\x82ym minera\xc5\x82om.\n_START_SECTION_\nDyferencjacja na skutek r\xc3\xb3\xc5\xbcnic ci\xc5\x9bnie\xc5\x84 wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych w obr\xc4\x99bie poszczeg\xc3\xb3lnych serii skalnych\n_START_PARAGRAPH_\nTo tzw. zasada sekrecji. W ka\xc5\xbcdej serii skalnej, szczeg\xc3\xb3lnie, gdy jest ona poddana oddzia\xc5\x82ywaniu stresu, tworz\xc4\x85 si\xc4\x99 drobne szczeliny i p\xc4\x99kni\xc4\x99cia, czyli miejsca charakteryzuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 ni\xc5\xbcszymi od ska\xc5\x82 otoczenia ci\xc5\x9bnieniami. Do takich miejsc w roztworach interganularnych b\xc4\x99d\xc4\x85 dyfundowa\xc4\x87 sk\xc5\x82adniki minera\xc5\x82\xc3\xb3w najbardziej mobilnych i tam te minera\xc5\x82y b\xc4\x99d\xc4\x85 krystalizowa\xc4\x87 stopniowo wype\xc5\x82niaj\xc4\x85c przestrze\xc5\x84. Nie zawsze jednak takie wype\xc5\x82nienie szczeliny powoduje wyr\xc3\xb3wnanie ci\xc5\x9bnie\xc5\x84 w szczelinie i ska\xc5\x82ach otaczaj\xc4\x85cych. Je\xc5\x9bli wyr\xc3\xb3wnanie nie nast\xc4\x85pi, wtedy minera\xc5\x82y najbardziej mobilne w ca\xc5\x82ej skale, a wi\xc4\x99c dysponuj\xc4\x85ce najmniejsz\xc4\x85 energi\xc4\x85 wi\xc4\x85zania, b\xc4\x99d\xc4\x85 dalej nap\xc5\x82ywa\xc4\x87 z ca\xc5\x82ej ska\xc5\x82y do miejsc o zmniejszonych ci\xc5\x9bnieniach, zubo\xc5\xbcaj\xc4\x85c j\xc4\x85 o nowe sk\xc5\x82adniki. W ten spos\xc3\xb3b np. w amfibolitach mog\xc4\x85 powstawa\xc4\x87 kwarcowo-skaleniowe \xc5\xbcy\xc5\x82ki przypominaj\xc4\x85ce aplitowe iniekcje, a b\xc4\x99d\xc4\x85ce w rzeczywisto\xc5\x9bci produktem dyferencjacji tego amfibolitu.\n_START_SECTION_\nDyferencjacja przez rozdzia\xc5\x82 sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w mobilnych i niemobilnych\n_START_PARAGRAPH_\nTo tzw. zasada konkrecji. Zjawisko to wyst\xc4\x99puje w ska\xc5\x82ach sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch rodzaj\xc3\xb3w minera\xc5\x82\xc3\xb3w - mobilnych i niemobilnych. W przypadku zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowania ci\xc5\x9bnie\xc5\x84 oba rodzaje minera\xc5\x82\xc3\xb3w zaczn\xc4\x85 migrowa\xc4\x87 w kierunku mniejszego ci\xc5\x9bnienia. Sk\xc5\x82adniki mobilne przeb\xc4\x99d\xc4\x85 t\xc4\x99 drog\xc4\x99 szybciej, w wyniku tego pozornie jednorodna ska\xc5\x82a podzieli si\xc4\x99 na dwie strefy - z\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 ze sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w mobilnych i drug\xc4\x85 z\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 ze sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w niemobilnych.\n_START_SECTION_\nMechaniczna dyferencjacja metamorficzna\n_START_PARAGRAPH_\nPewn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowaniu przestrzennym sk\xc5\x82adu mineralnego odgrywaj\xc4\x85 procesy mechaniczne. W czasie ruch\xc3\xb3w tektonicznych mo\xc5\xbce doj\xc5\x9b\xc4\x87 do rozdzielenia minera\xc5\x82\xc3\xb3w o r\xc3\xb3\xc5\xbcnych w\xc5\x82asno\xc5\x9bciach mechanicznych. W ten spos\xc3\xb3b w \xc5\x82upkach \xc5\x82yszczykowych i paragnejsach mog\xc4\x85 powsta\xc4\x87 z\xc5\x82o\xc5\xbcone z \xc5\x82yszczyk\xc3\xb3w warstewki, poprze\xc5\x82awicane warstewkami kwarcowo-skaleniowymi.'