b'\n_START_ARTICLE_\nParafia Nawiedzenia Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Maryi Panny i b\xc5\x82. Ksi\xc4\x99dza Stefana Wincentego Frelichowskiego w Jastrz\xc4\x99biu\n_START_SECTION_\nHistoria parafii\n_START_PARAGRAPH_\nParafia w Jastrz\xc4\x99biu, istnieje od \xc5\x9bredniowiecza, poniewa\xc5\xbc zosta\xc5\x82a za\xc5\x82o\xc5\xbcona na pocz\xc4\x85tku XIV wieku. Istnia\xc5\x82a ju\xc5\xbc w 1325 r. kiedy biskup p\xc5\x82ocki przejmowa\xc5\x82 j\xc4\x85 na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87, a wi\xc4\x99c za\xc5\x82o\xc5\xbcyli j\xc4\x85 Krzy\xc5\xbcacy, albo te\xc5\xbc przed nimi ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta mazowieccy. Za wielkiego mistrza Winricha von Kniprodea naby\xc5\x82 j\xc4\x85 znowu Zakon, cho\xc4\x87 na kr\xc3\xb3tko, bo p\xc3\xb3\xc5\xbaniej sta\xc5\x82a si\xc4\x99 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 biskup\xc3\xb3w p\xc5\x82ockich i do 1818 r. nale\xc5\xbca\xc5\x82a do diecezji p\xc5\x82ockiej. Go\xc5\x82k\xc3\xb3wko by\xc5\x82o wtedy rezydencj\xc4\x85 biskup\xc3\xb3w p\xc5\x82ockich, w Gortatowie istnia\xc5\x82a krzy\xc5\xbcacka parafia (Gottersdorf), kt\xc3\xb3rej ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 spustoszono w czasie wojen z Krzy\xc5\xbcakami w 1414 roku. Parafia obejmowa\xc5\x82a dobra rycerskie Jezierskich w Komorowie, kt\xc3\xb3re w latach 1850-1870 by\xc5\x82o w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 Sulerzyckiego, a po roku 1870 nale\xc5\xbca\xc5\x82o do Banku Torunskiego pan\xc3\xb3w Domirskiego, Kalksteina i \xc5\x81yskowskiego. Dzier\xc5\xbcwac\xc4\x85 Komorowa by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas Zieli\xc5\x84ski. W\xc5\x9br\xc3\xb3d innych wsi nale\xc5\xbcy wymieni\xc4\x87 Sobiesierzno, Skrobacj\xc4\x99, Gortatowo, Dzier\xc5\xbcno, Go\xc5\x82k\xc3\xb3wko z m\xc5\x82ynem, kt\xc3\xb3re w 1860 by\xc5\x82o w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 Rochonia oraz Bachor z kolejnym m\xc5\x82ynem. W ko\xc5\x84cu XVIII wieku parafia liczy\xc5\x82a 294 osoby i utrzymywa\xc5\x82a si\xc4\x99 z tacowego. Dobra pleba\xc5\x84skie to 10 w\xc5\x82\xc3\xb3k roz\xc5\x82o\xc5\xbconych na trzech polach, z kt\xc3\xb3rych pierwsze obejmowa\xc5\x82o Gortatowo, Drugie Go\xc5\x82kowo i Szczutowo oraz trzecie stanowi\xc4\x85ce wie\xc5\x9b \xc5\x9awierczyny. Od 1818 roku lub 1821 na podstawie bulli Ex imposito nobis parafia Jastrz\xc4\x99bie przynale\xc5\xbca\xc5\x82a do diecezji che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej. Jak w ca\xc5\x82ej diecezji tak i w Jastrz\xc4\x99biu istnia\xc5\x82 patronat ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Wtedy to zarz\xc4\x85dzeniem gabinetowym ustalono ( 1 IX 1848 ) patronat mieszany pomi\xc4\x99dzy biskupem che\xc5\x82mi\xc5\x84skim a rz\xc4\x85dem. Biskup w miesi\xc4\x85ce parzyste a rz\xc4\x85d w nieparzyste mia\xc5\x82 prawo prezentowania parafii i mianowania proboszcza. przed sekularyzacj\xc4\x85 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a kolatorstwo w Jastrz\xc4\x99biu stanowili biskupi p\xc5\x82occy. Bulla papie\xc5\xbca Jana Paw\xc5\x82a II z dnia 25 marca 1992 roku o reorganizacji administracji ko\xc5\x9bcielnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci ziem diecezji che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej przekazuje pod administracj\xc4\x99 nowo utworzonej diecezji toru\xc5\x84skiej.\n_START_SECTION_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 parafialny\n_START_PARAGRAPH_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 usytuowany na wzg\xc3\xb3rzu, przy drodze do Komorowa, niedaleko rozwidlenia dr\xc3\xb3g do G\xc3\xb3rzna i Brodnicy._NEWLINE_Przypuszczalnie ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y w Jastrz\xc4\x99biu zawsze by\xc5\x82y drewniane. \xc5\x9alady pierwszego pochodz\xc4\x85 ju\xc5\xbc z 1618 roku kiedy \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia mia\xc5\x82a wezwanie \xc5\x9bw. Leonarda. Najstarsze materia\xc5\x82y \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82owe opisuj\xc4\x85 drewniany ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zbudowany w 1682 roku dzi\xc4\x99ki staraniom ks. Grzegorza Mioduskiego miejscowego proboszcza i kanonika pu\xc5\x82tuskiego. Konsekracji ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a dokona\xc5\x82 22 lipca 1700 roku biskup p\xc5\x82ocki Ludwik Bart\xc5\x82omiej Za\xc5\x82uski. Patronami ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a byli Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tsza Maryja Panna w Tajemnicy Nawiedzenia \xc5\x9bw. El\xc5\xbcbiety oraz \xc5\x9bw. Opata Leonarda. Obecny ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Nawiedzenia Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Maryi Panny zosta\xc5\x82 wybudowany za czas\xc3\xb3w kolatorstwa biskup\xc3\xb3w che\xc5\x82mi\xc5\x84skich w 1821 roku._NEWLINE_Orientowany, drewniany o konstrukcji zr\xc4\x99bowej i sumikowo-\xc5\x82\xc4\x85tkowej na podmur\xc3\xb3wce z g\xc5\x82az\xc3\xb3w granitowych, spojonych wapienno-cementow\xc4\x85 zapraw\xc4\x85, o \xc5\x9bcianach oszalowanych, a dachach siod\xc5\x82owych. Korpus za\xc5\x82o\xc5\xbcony na planie prostok\xc4\x85ta z w\xc4\x99\xc5\xbcszym i ni\xc5\xbcszym prezbiterium zamkni\xc4\x99tym tr\xc3\xb3jbocznie. Od strony zachodniej w korpusie wtopiona niska, kwadratowa wie\xc5\xbca. Do szczytu zachodniego dostawiona w 1960 r. murowana kruchta z imitacj\xc4\x85 konstrukcji szachulcowej. Nad korpusem i krucht\xc4\x85 wej\xc5\x9bciow\xc4\x85 osobne dachy dwuspadowe, wie\xc5\xbca kryta dachem namiotowym (blacha miedziana). Wn\xc4\x99trze ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a nakryte p\xc5\x82askim stropem polichromowanym, w nawie z dwoma podci\xc4\x85gami. Malatura pochodzi z 1858 roku. Od zachodu wybudowany ch\xc3\xb3r muzyczny wsparty na o\xc5\x9bmiu s\xc5\x82upach. Prezbiterium przedzielone prost\xc4\x85 \xc5\x9bcian\xc4\x85 za o\xc5\x82tarzem g\xc5\x82\xc3\xb3wnym. Zakrystia wydzielona mi\xc4\x99dzy tr\xc3\xb3jbocznym zamkni\xc4\x99ciem prezbiterium a prost\xc4\x85 \xc5\x9bcian\xc4\x85 wewn\xc4\x99trzn\xc4\x85. Naw\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 o\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85 cztery okna wype\xc5\x82nione witra\xc5\xbcami zaprojektowanymi i wykonanymi w 1964 roku przez Stanis\xc5\x82awa Powalisza. Witra\xc5\xbce te przedstawiaj\xc4\x85: Piet\xc4\x99, Ofiarowanie w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni, Maryj\xc4\x99 Kr\xc3\xb3low\xc4\x85 Polski i dwunastoletniego Jezusa nauczaj\xc4\x85cego w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni. W prezbiterium na dw\xc3\xb3ch kolejnych witra\xc5\xbcach znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99: Oko Opatrzno\xc5\x9bci Bo\xc5\xbcej wraz z symbolami ewangelist\xc3\xb3w \xc5\x81ukasza i Jana oraz Duch \xc5\x9awi\xc4\x99ty wraz z symbolami ewangelist\xc3\xb3w Marka i Mateusza._NEWLINE_Na wyposa\xc5\xbcenie sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99: polichromowany o\xc5\x82tarz g\xc5\x82\xc3\xb3wny i dwa boczne o cechach barokowej snycerki z 1. po\xc5\x82owy XVIII w. T\xc5\x82em o\xc5\x82tarza g\xc5\x82\xc3\xb3wnego jest namalowana czerwona kotara. A\xc5\xbcurowe ornamenty o\xc5\x82tarza nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85 do wzornictwa manieryzmu niderlandzkiego i przedstawia powyginane, stylizowane wicie ro\xc5\x9blinne z fantazyjnymi kwiatami i p\xc4\x99kami owoc\xc3\xb3w, po obu stronach tabernakulum znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 herby fundator\xc3\xb3w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni na czerwonym tle: Na\xc5\x82\xc4\x99cz i Larysza. Obrazy w o\xc5\x82tarzu g\xc5\x82\xc3\xb3wnym: Nawiedzenie z XIX wieku, zas\xc5\x82onowy \xc5\x9awi\xc4\x99ta Tr\xc3\xb3jca z prze\xc5\x82omu XIX i XX wieku oraz w zwie\xc5\x84czeniu \xc5\x9bw. Jan Ewangelista z XVII wieku wszystkie namalowane przez nieznanych artyst\xc3\xb3w technik\xc4\x85 olejn\xc4\x85 na p\xc5\x82\xc3\xb3tnie. Po obu stronach o\xc5\x82tarza wisz\xc4\x85 na \xc5\x9bcianie poz\xc5\x82acane anio\xc5\x82y. W po\xc5\x82udniowym o\xc5\x82tarzu bocznym Matka Boska Nieustaj\xc4\x85cej Pomocy autorstwa ks. Marka Cze\xc5\x9bnina, zas\xc5\x82onowy Matka Boska Cz\xc4\x99stochowska z 1966 roku autorstwa ks. Franciszka Znanieckiego oraz w zwie\xc5\x84czeniu przedstawienie \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa z XVII wieku w towarzystwie rze\xc5\xbab \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa z XV wieku i niezidentyfikowanego \xc5\x9bwi\xc4\x99tego. W p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym o\xc5\x82tarzu Serce Jezusa z 1966 roku autorstwa ks. Franciszka Znanieckiego, zas\xc5\x82onowy to portret b\xc5\x82ogos\xc5\x82awionego ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego autorstwa Gra\xc5\xbcyny Zieli\xc5\x84skiej, a w zwie\xc5\x84czeniu ukrzy\xc5\xbcowanie w otoczeniu figur z\xc5\x82ego i dobrego \xc5\x82otra. Ponadto na \xc5\x9bcianie zawieszono XIX wieczny obraz \xc5\x9bw. Antoniego Padewskiego. Wyposa\xc5\xbcenie uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85 chrzcielnica o cechach rokokowych przedstawiaj\xc4\x85ca wzburzone wody Jordanu podczas chrztu Jezusa z 1. po\xc5\x82owy XIX w., ambona z XVIII wieku z o\xc5\x9bmiobocznym polichromowanym koszem dekorowana snycerskimi emblematami i zamkni\xc4\x99ta u do\xc5\x82u szyszk\xc4\x85, renesansowy kielich, monstrancja z 1738 roku oraz cztery lichtarze cynowe wykonane w XVIII w._NEWLINE_Organy pozytywowe o zewn\xc4\x99trznej oprawie neobarokowej i wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym jej wyposa\xc5\xbceniu instrumentu z zespo\xc5\x82em d\xc5\xbawi\xc4\x99ku w znacznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci uzupe\xc5\x82nionym po zniszczeniach wojennych (2. po\xc5\x82owa XIX w.) instrument: traktura mechaniczna, wiatrownica mechaniczno-zasuwkowa, miech p\xc5\x82ywakowy (nowszy), 7 rejestr\xc3\xb3w, 1 manua\xc5\x82. Organy siedmiog\xc5\x82osowe o trakturze mechanicznej. Obecny zesp\xc3\xb3\xc5\x82 brzmieniowy nie jest oryginalny. Konstrukcja charakterystyczna dla baroku jednak brak danych o czasie budowy i budowniczym. Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 trzy g\xc5\x82osy: Quinta 2/3\xe2\x80\x99, Flauttravese 4\xe2\x80\x99,Flaut major 8\xe2\x80\x99 tzn. salonowe, kt\xc3\xb3re s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y dotowarzyszenia ta\xc5\x84com i \xc5\x9bpiewom na dworach. Pozosta\xc5\x82e tj. Principal 8\xe2\x80\x99, Octavia 2\xe2\x80\x99, Gambe 8\xe2\x80\x99, Octavia 4\xe2\x80\x99 dodano dla brzmienia kultu religijnego._NEWLINE_Na terenie przyko\xc5\x9bcielnym znajduje si\xc4\x99 drewniana dzwonnica zbudowana w 1. po\xc5\x82owie XIX w., odremontowana w 1993 r., wzniesiona w konstrukcji s\xc5\x82upowo-ramowej, szalowana. Otwory okienne zamkni\xc4\x99te prostok\xc4\x85tnie. W niej zawieszony p\xc3\xb3\xc5\xbanogotycki dzwon z 1510 r. z minusku\xc5\x82owym napisem O REX GLORIE(CHRISTE)XPE VENI CUM PACE MARIA oraz stukilogramowy dzwon b\xc5\x82. ks. S. W. Frelichowskiego z 1997 roku. Przed wej\xc5\x9bciem do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a jest usytuowany ma\xc5\x82y plac po zachodniej stronie zamkni\xc4\x99ty budynkiem plebanii zbudowanej w XIX wieku. budynek posiada skromne cechy klasycystyczne (kapitalny remont w 1991 roku)._NEWLINE_Naprzeciwko ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a znajduje si\xc4\x99 wyj\xc4\x85tkowy krzy\xc5\xbc z podw\xc3\xb3jnymi ramionami - karawaka z 1946 roku, ustawiono go na miejscu poprzedniego - obalonego przez nazist\xc3\xb3w, mia\xc5\x82 ustrzec wie\xc5\x9b przed zarazami, kt\xc3\xb3ra przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do \xc5\x9bmierci wielu ludzi na terenie ziemi micha\xc5\x82owskiej w czwartym \xc4\x87wier\xc4\x87wieczu XIX wieku. Krzy\xc5\xbce te stawiano na odr\xc4\x99bnie zak\xc5\x82adanych cmentarzach lub, jak w tym przypadku, w centrum wsi dla upami\xc4\x99tnienia wielu ludzi zmar\xc5\x82ych na t\xc4\x99 zaraz\xc4\x99. Podobne karawaki w powiecie brodnickim znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 na cmentarzyku cholerycznym w Wichulcu oraz na micha\xc5\x82owskim ryneczku w Brodnicy. Kilkakrotnie wie\xc5\x9b i okolica sta\xc5\x82y w obliczu epidemii cholery: 1831, 1834, 1848, 1852, 1854, 1855, 1866 i 1873 roku. Zmar\xc5\x82ych, w wyniku zarazy, mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w grzebano na specjalnie wyznaczonych cmentarzach, kt\xc3\xb3re nazywano \xe2\x80\x9echolernikami\xe2\x80\x9d. W Jastrz\xc4\x99biu taki cmentarz epidemiczny zlokalizowano poza wsi\xc4\x85, przy drodze w kierunku Gortatowa, za zabudowaniami by\xc5\x82ego k\xc3\xb3\xc5\x82ka rolniczego. W dawnych czasach w centralnym miejscu zlokalizowany by\xc5\x82 kurhan na szczycie, kt\xc3\xb3rego powsta\xc5\x82 ceglany postument zwie\xc5\x84czony figurk\xc4\x85 Madonny. Dzi\xc5\x9b zar\xc3\xb3wno po kapliczce jak i ca\xc5\x82ym cmentarzu nie pozosta\xc5\x82 \xc5\x9blad, teren zar\xc3\xb3s\xc5\x82 i uleg\xc5\x82 degradacji.'