b'\n_START_ARTICLE_\nUniwersytet Jagiello\xc5\x84ski\n_START_SECTION_\nZa\xc5\x82o\xc5\xbcenie uniwersytetu\n_START_PARAGRAPH_\nPodobnie jak inne \xc5\x9bredniowieczne uniwersytety, uczelnia w Krakowie funkcjonowa\xc5\x82a pocz\xc4\x85tkowo jako studium generale. Powsta\xc5\x82a ona staraniem kr\xc3\xb3la Kazimierza III Wielkiego 12 maja 1364 roku i by\xc5\x82a drug\xc4\x85 uczelni\xc4\x85 uniwersyteck\xc4\x85 po uniwersytecie praskim w tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Europy. Faktycznie Uniwersytet swoj\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 dopiero w 1367 roku, prowadz\xc4\x85c wyk\xc5\x82ady na trzech wydzia\xc5\x82ach: sztuk wyzwolonych (1 katedra), medycyny (2 katedry) i prawa (8 katedr, w tym 5 prawa rzymskiego). Uczelnia wzorowana by\xc5\x82a na uniwersytetach w\xc5\x82oskich (w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci Uniwersytecie Bolo\xc5\x84skim), \xc5\x9bci\xc5\x9ble zwi\xc4\x85zanych z pa\xc5\x84stwem, z czo\xc5\x82ow\xc4\x85 pozycj\xc4\x85 wydzia\xc5\x82u obojga praw i bez wydzia\xc5\x82u teologii (w przeciwie\xc5\x84stwie do Uniwersytetu Praskiego, wzorowanego na paryskim modelu uniwersyteckim i podlegaj\xc4\x85cym Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82owi). Ustr\xc3\xb3j wewn\xc4\x99trzny oparty by\xc5\x82 na samorz\xc4\x85dzie student\xc3\xb3w niezale\xc5\xbcnym od czynnik\xc3\xb3w ko\xc5\x9bcielnych. Po raz pierwszy w historii studenci prawa po wyk\xc5\x82adach mieli odbywa\xc4\x87 swego rodzaju praktyki w s\xc4\x85dach. Krakowskie studium generale uko\xc5\x84czy\xc5\x82o tylko 6 os\xc3\xb3b na wydziale artium. Rych\xc5\x82a \xc5\x9bmier\xc4\x87 kr\xc3\xb3la w 1370 oraz brak zainteresowania ze strony Ludwika W\xc4\x99gierskiego doprowadzi\xc5\x82a do zaniechania jego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci. Z dorobku naukowego z czas\xc3\xb3w Kazimierza Wielkiego zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 trzy kodeksy, m.in. z 1367 r. (kolofon: in castro Cracoviensi seu in universitate studii) oraz z 1369 r. (kolofon: per manus cuisdam studentis)._NEWLINE_W 1400 roku wznowi\xc5\x82 swoje nauczanie dzi\xc4\x99ki osobistym zabiegom kr\xc3\xb3lowej Jadwigi Andegawe\xc5\x84skiej na dworze papieskim. W swoim testamencie kr\xc3\xb3lowa zapisa\xc5\x82a krakowskiej uczelni sw\xc3\xb3j maj\xc4\x85tek osobisty. Klejnoty kr\xc3\xb3lowej umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82y odnowienie uniwersytetu w pe\xc5\x82nym kszta\xc5\x82cie, z czterema wydzia\xc5\x82ami typowymi dla \xc5\x9bredniowiecznych uniwersytet\xc3\xb3w. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d nich najwa\xc5\xbcniejszy by\xc5\x82 Wydzia\xc5\x82 Teologiczny, kt\xc3\xb3ry dla ka\xc5\xbcdego profesora by\xc5\x82 ukoronowaniem kariery naukowej. Uniwersytet Jagiello\xc5\x84ski by\xc5\x82 pierwszym uniwersytetem w Europie posiadaj\xc4\x85cym samodzielne katedry matematyki i astronomii. Zosta\xc5\x82y one utworzone w 1406 roku._NEWLINE_By\xc5\x82 instytucj\xc4\x85 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85 i duchown\xc4\x85, z ramienia Stolicy Apostolskiej nadz\xc3\xb3r nad nim sprawowa\xc5\x82 biskup krakowski jako kanclerz urodzony. By\xc5\x82 tak\xc5\xbce korporacj\xc4\x85 prawn\xc4\x85, posiada\xc5\x82 samorz\xc4\x85d swojego maj\xc4\x85tku i w\xc5\x82asne s\xc4\x85downictwo spoczywaj\xc4\x85ce w r\xc4\x99ku rektora.\n_START_SECTION_\nOkres mi\xc4\x99dzywojenny\n_START_PARAGRAPH_\nPo odzyskaniu niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci Uniwersytet Jagiello\xc5\x84ski by\xc5\x82 najwa\xc5\xbcniejszym spo\xc5\x9br\xc3\xb3d istniej\xc4\x85cych w\xc3\xb3wczas pi\xc4\x99ciu polskich uniwersytet\xc3\xb3w (opr\xc3\xb3cz UJ drugim znanym ze \xc5\x9bwiatowego poziomu nauki polskim uniwersytetem by\xc5\x82 Uniwersytet Jana Kazimierza). Gdy po odzyskaniu niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci reaktywowano Uniwersytet Stefana Batorego, Uniwersytet Warszawski oraz utworzono Katolicki Uniwersytet Lubelski i Uniwersytet Pozna\xc5\x84ski, kadra profesorska tych uczelni by\xc5\x82a zasilana w du\xc5\xbcej mierze z uczelni krakowskiej i lwowskiej._NEWLINE_Po raz pierwszy kobieta na Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim uzyska\xc5\x82a habilitacj\xc4\x99 w 1922 r., a pierwsz\xc4\x85 kobiet\xc4\x99 zatrudniono jako wyk\xc5\x82adowczyni\xc4\x99 w 1927 roku._NEWLINE_W okresie mi\xc4\x99dzywojennym rozbudowano uniwersytet, powsta\xc5\x82 m.in. nowy gmach Biblioteki Jagiello\xc5\x84skiej. Jednak spory polityczne i kryzys ekonomiczny nie omin\xc4\x99\xc5\x82y tak\xc5\xbce uniwersytetu. Dochodzi\xc5\x82o m.in. do star\xc4\x87 przedstawicieli r\xc3\xb3\xc5\xbcnych ugrupowa\xc5\x84 studenckich. Senat uczelni protestowa\xc5\x82 przeciwko niekt\xc3\xb3rym dzia\xc5\x82aniom rz\xc4\x85du, m.in. ograniczeniu autonomii szk\xc3\xb3\xc5\x82 wy\xc5\xbcszych. Kryzys finans\xc3\xb3w pa\xc5\x84stwowych w latach 30. doprowadzi\xc5\x82 do likwidacji kilku katedr. W 1936 roku prezydent Ignacy Mo\xc5\x9bcicki odznaczy\xc5\x82 Uniwersytet Jagiello\xc5\x84ski Krzy\xc5\xbcem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski \xe2\x80\x9eza osi\xc4\x85gni\xc4\x99te w przeci\xc4\x85gu wielowiekowego istnienia bezcenne zdobycze w dziedzinie polskiej nauki, piel\xc4\x99gnowania tradycji historycznych i patriotycznego wychowania wielu pokole\xc5\x84\xe2\x80\x9d. W roku akademickim 1937/38 na wszystkich wydzia\xc5\x82ach uniwersytetu wprowadzono zasad\xc4\x99 numerus clausus student\xc3\xb3w pochodzenia \xc5\xbcydowskiego, ograniczaj\xc4\x85c ich liczb\xc4\x99 do oko\xc5\x82o 10% og\xc3\xb3lnej liczby studiuj\xc4\x85cych. W roku akademickim 1938/39 nie przyj\xc4\x99to \xc5\xbcadnej osoby pochodzenia \xc5\xbcydowskiego na medycyn\xc4\x99 i farmacj\xc4\x99._NEWLINE_Z tego okresu pochodz\xc4\x85 tacy s\xc5\x82ynni uczeni jak: matematycy Tadeusz Banachiewicz, Tadeusz Wa\xc5\xbcewski i Franciszek Leja, fizyk W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Natanson, j\xc4\x99zykoznawcy Jan Micha\xc5\x82 Rozwadowski, Jan \xc5\x81o\xc5\x9b, Kazimierz Nitsch i Tadeusz Lehr-Sp\xc5\x82awi\xc5\x84ski oraz przedstawiciele innych nauk Konstanty Michalski, Rafa\xc5\x82 Taubenschlag, Adam Krzy\xc5\xbcanowski, Tadeusz Sinko, Roman Dyboski oraz W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Konopczy\xc5\x84ski.\n_START_SECTION_\nII wojna \xc5\x9bwiatowa\n_START_PARAGRAPH_\nWybuch wojny by\xc5\x82 najtrudniejszym momentem historii uniwersytetu. 6 listopada 1939, pod pretekstem wyk\xc5\x82adu, okupanci zaprosili profesor\xc3\xb3w i asystent\xc3\xb3w uniwersytetu, kt\xc3\xb3rych aresztowano w liczbie 144 i zes\xc5\x82ano do obozu koncentracyjnego. \xc5\x81\xc4\x85cznie aresztowano w ramach Sonderaktion Krakau 183 osoby, w tym tak\xc5\xbce profesor\xc3\xb3w i pracownik\xc3\xb3w AGH. Wielu z nich uda\xc5\x82o si\xc4\x99 prze\xc5\xbcy\xc4\x87, \xc5\x82\xc4\x85cznie jednak w latach 1939\xe2\x80\x931945 zgin\xc4\x99\xc5\x82o 34 profesor\xc3\xb3w uniwersytetu, w tym tak\xc5\xbce zamordowanych w Katyniu przez Rosjan. W czasie trwania wojny uniwersytet by\xc5\x82 zamkni\xc4\x99ty, a jego wyposa\xc5\xbcenie niszczone. Mimo to zorganizowano nauczanie na Tajnym Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim, w kt\xc3\xb3rym udzia\xc5\x82 bra\xc5\x82o oko\xc5\x82o 900 student\xc3\xb3w. Rektorem tajnego uniwersytetu zosta\xc5\x82 profesor W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Szafer. Zaj\xc4\x99cia prowadzi\xc5\x82o 140 naukowc\xc3\xb3w. W tym okresie zniszczeniu uleg\xc5\x82y przechowywane w schowku Collegium Novum dwa dokumenty erekcyjne uczelni z 1364 i 1400 oraz zgin\xc4\x99\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 akt fundacyjnych i stypendialnych, uczelnia straci\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wiele materia\xc5\x82\xc3\xb3w z lat trzydziestych XX w.\n_START_SECTION_\nOkres PRL\n_START_PARAGRAPH_\nZaj\xc4\x99cia uniwersyteckie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 uruchomi\xc4\x87 ju\xc5\xbc w miesi\xc4\x85c po zako\xc5\x84czeniu okupacji Krakowa. Do Krakowa przyjechali zmuszeni przez Rosjan do repatriacji uczeni ze Lwowa i Wilna. Powojenny okres rado\xc5\x9bci sko\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 szybko, gdy nadesz\xc5\x82y czasy stalinizmu. Kontrol\xc4\x99 nad uniwersytetem przej\xc4\x99\xc5\x82a PZPR, kt\xc3\xb3ra usun\xc4\x99\xc5\x82a niekt\xc3\xb3rych niepokornych profesor\xc3\xb3w. Wydzielonych zosta\xc5\x82o kilka wydzia\xc5\x82\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych stworzono nowe szko\xc5\x82y wy\xc5\xbcsze (Akademi\xc4\x99 Rolnicz\xc4\x85, Akademi\xc4\x99 Wychowania Fizycznego, Akademi\xc4\x99 Medyczn\xc4\x85), uleg\xc5\x82 te\xc5\xbc likwidacji Wydzia\xc5\x82 Teologiczny. Niekt\xc3\xb3rzy profesorowie, m.in.: Roman Ingarden, zostali wyrugowani z uczelni. W\xc5\x82adze komunistyczne zlikwidowa\xc5\x82y tak\xc5\xbce autonomi\xc4\x99 uczelni._NEWLINE_Mimo powa\xc5\xbcnego zahamowania bada\xc5\x84 w owym czasie dzia\xc5\x82ali tam znani naukowcy: Stanis\xc5\x82aw Pigo\xc5\x84, Juliusz Kleiner, Henryk Niewodnicza\xc5\x84ski, Jan D\xc4\x85browski, W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Szafer, W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Wolter, Jan Gwiazdomorski, Stefan Szuman. W tym okresie na uczelni, na od\xc5\x82\xc4\x85czonym p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Wydziale Teologicznym, studiowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce Karol Wojty\xc5\x82a, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy papie\xc5\xbc._NEWLINE_Prze\xc5\x82om 1956 wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 na popraw\xc4\x99 sytuacji uniwersytetu. Przy okazji jubileuszu 600-lecia za\xc5\x82o\xc5\xbcenia Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego powsta\xc5\x82o wiele nowych budynk\xc3\xb3w uniwersyteckich (m.in. Collegium Paderevianum). Podczas obchod\xc3\xb3w 600-lecia za\xc5\x82o\xc5\xbcenia uczelni, 12 maja 1964 W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Gomu\xc5\x82ka wr\xc4\x99czy\xc5\x82 rektorowi prof. Lepszemu Krzy\xc5\xbc Wielki Orderu Odrodzenia Polski, przyznany Uniwersytetowi Jagiello\xc5\x84skiemu przez Rad\xc4\x99 Pa\xc5\x84stwa \xe2\x80\x9eza wybitne osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia w rozwoju nauki polskiej\xe2\x80\x9d. Uczelni nie omin\xc4\x99\xc5\x82y te\xc5\xbc wa\xc5\xbcne wydarzenia krajowe: po strajkach studenckich w 1968 roku Krak\xc3\xb3w opu\xc5\x9bci\xc5\x82o kilku profesor\xc3\xb3w pochodzenia \xc5\xbcydowskiego._NEWLINE_W tym okresie na uniwersytecie pracowali znani naukowcy: Adam Vetulani, Stanis\xc5\x82aw Nahlik, Jerzy Kury\xc5\x82owicz, Karol Estreicher (m\xc5\x82odszy), Tadeusz Dobrowolski, Kazimierz Wyka, Kazimierz Kordylewski, Jan Zurzycki, Kazimierz Gumi\xc5\x84ski, Tadeusz Wa\xc5\xbcewski, Franciszek Leja, Stanis\xc5\x82aw Go\xc5\x82\xc4\x85b czy Jacek Szarski.\n_START_SECTION_\nPo 1989\n_START_PARAGRAPH_\nPo przemianach ustrojowych uniwersytet mo\xc5\xbce dzia\xc5\x82a\xc4\x87 w nowych warunkach, w kt\xc3\xb3rych przywr\xc3\xb3cono mu nale\xc5\xbcn\xc4\x85 uczelniom autonomi\xc4\x99. W 1993 w\xc5\x82\xc4\x85czono na powr\xc3\xb3t Collegium Medicum, do 2004 UJ by\xc5\x82 jedynym uniwersytetem w Polsce posiadaj\xc4\x85cym wydzia\xc5\x82y medyczne. Uniwersytet rozwija jeszcze bardziej wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85 \xe2\x80\x93 jest m.in. cz\xc5\x82onkiem Grupy Coimbra zrzeszaj\xc4\x85cej najstarsze uniwersytety kontynentu europejskiego, a tak\xc5\xbce Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytet\xc3\xb3w, Sieci Utrechckiej, sieci IRUN i stowarzyszenia Europaeum. Wysoka jako\xc5\x9b\xc4\x87 nauczania i prowadzonych bada\xc5\x84 potwierdzana jest przez niezale\xc5\xbcne rankingi uczelni._NEWLINE_Od kilkunastu lat na Ruczaju powstaje nowe miasteczko uniwersyteckie, tak zwany Trzeci Kampus, w kt\xc3\xb3rym ma si\xc4\x99 znale\xc5\xba\xc4\x87 najnowsza infrastruktura naukowo-technologiczna i gdzie lokowane s\xc4\x85 nowe budynki wydzia\xc5\x82\xc3\xb3w \xc5\x9bcis\xc5\x82ych oraz przyrodniczych, a tak\xc5\xbce Wydzia\xc5\x82u Zarz\xc4\x85dzania i Komunikacji Spo\xc5\x82ecznej, gdzie mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy innymi siedziba radia akademickiego UJOT FM. W 2014 r. otwarto tam Ma\xc5\x82opolskie Centrum Biotechnologii._NEWLINE_Uchwa\xc5\x82\xc4\x85 z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydowa\xc5\x82 o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Wielkiego Jubileuszu Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego.\n_START_SECTION_\nKampusy i budynki uczelniane\n_START_PARAGRAPH_\nUniwersytet Jagiello\xc5\x84ski posiada cztery odr\xc4\x99bne kampusy oraz budynki rozproszone po r\xc3\xb3\xc5\xbcnych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach Krakowa, poza kampusami.'