b'\n_START_ARTICLE_\nPojana Mikuli\n_START_PARAGRAPH_\nPojana Mikuli (rum. Poiana Micului) \xe2\x80\x93 wie\xc5\x9b na po\xc5\x82udniowej Bukowinie (Rumunia), zamieszkana w du\xc5\xbcej cz\xc4\x99\xc5\x9bci przez Polak\xc3\xb3w._NEWLINE_Wie\xc5\x9b Pojana Mikuli stanowi jedno z trzech zwartych skupisk wiejskich Polonii po\xc5\x82udniowej Bukowiny. W 1837 r. urz\xc4\x85d powiatowy w Czerniowcach zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 zasiedli\xc4\x87 ca\xc5\x82kowicie zalesion\xc4\x85 dolin\xc4\x99 rzeki M\xc4\x83n\xc4\x83stirea Humorului, odwiedzan\xc4\x85 do tego czasu jedynie przez my\xc5\x9bliwych i opryszk\xc3\xb3w. W 1838 r. komisja z\xc5\x82o\xc5\xbcona z urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w niemieckich, w obecno\xc5\x9bci kolonizator\xc3\xb3w z niemieckich Sudet\xc3\xb3w, dokona\xc5\x82a ogl\xc4\x99dzin doliny. W wyniku owych ogl\xc4\x99dzin, dolina zosta\xc5\x82a podzielona na p\xc3\xb3\xc5\x82. W g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci osiedli\xc5\x82o si\xc4\x99 ok. 40 rodzin niemieckich, a w dolnej \xe2\x80\x93 40 rodzin polskich ze Starej Huty Krasnej. Tak powsta\xc5\x82a Pojana Mikuli (etym.: polana ch\xc5\x82opa imieniem Miculi), Buchenhaim dla Niemc\xc3\xb3w. W drugiej po\xc5\x82owie XIX wieku osiad\xc5\x82o w Pojanie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc troch\xc4\x99 rumu\xc5\x84skich katolik\xc3\xb3w obrz\xc4\x85dku ormia\xc5\x84skiego, kt\xc3\xb3rzy sw\xc4\x85 parafi\xc4\x99 mieli w M\xc4\x83n\xc4\x83stirea Humorului. W 1869 r. Pojana liczy\xc5\x82a 130 dym\xc3\xb3w z 1000 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. W 1880 r. mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w by\xc5\x82o 1232, z czego 1030 (387 Niemc\xc3\xb3w i 643 Polak\xc3\xb3w) by\xc5\x82o katolikami._NEWLINE_Druga po\xc5\x82owa XIX wieku to rozw\xc3\xb3j szkolnictwa w bukowi\xc5\x84skich g\xc3\xb3rach \xe2\x80\x93 w tym i polskiego. W 1856 roku, po niemieckiej stronie wsi, powsta\xc5\x82a szko\xc5\x82a niemiecko-polska. Dzieci polskie uczy\xc5\x82y si\xc4\x99 tu te\xc5\xbc j\xc4\x99zyka niemieckiego, co sprzyja\xc5\x82o kontaktom wielokulturowym od najm\xc5\x82odszych lat. W ten spos\xc3\xb3b ludno\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc3\xb3rska, podobnie do nizinnej, tak\xc5\xbce wcze\xc5\x9bnie stawa\xc5\x82a si\xc4\x99 wieloj\xc4\x99zyczna. Pierwszy nauczyciel polski zjawi\xc5\x82 si\xc4\x99 tam w 1883 roku, by\xc5\x82 to J\xc3\xb3zef Grabowski, absolwent seminarium nauczycielskiego w Czerniowcach. Wraz z \xc5\xbcon\xc4\x85 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 on ogr\xc3\xb3d i wzorcowe gospodarstwo rolne przy szkole. W 1892 roku w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wsi stan\xc4\x99\xc5\x82a nowa szko\xc5\x82a, czteroklasowa, ju\xc5\xbc tylko polska. W 1911 roku powsta\xc5\x82 w Pojanie Dom Polski, zapewniaj\xc4\x85cy rozw\xc3\xb3j kultury polskiej w tej wsi. W nim dzieci uczy\xc5\x82y si\xc4\x99 do pierwszej wojny \xc5\x9bwiatowej._NEWLINE_Opr\xc3\xb3cz nauczycieli, polsko\xc5\x9b\xc4\x87 rozwija\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc i Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 katolicki. W Pojanie, gdzie Niemcy te\xc5\xbc byli wyznania rzymskokatolickiego, w centrum wsi, na granicy obydwu obszar\xc3\xb3w etnicznych, powsta\xc5\x82 drewniany ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ek. W 1870 przyby\xc5\x82 ze Lwowa ksi\xc4\x85dz \xe2\x80\x93 J\xc3\xb3zef Muszy\xc5\x84ski. W 1887 rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 murowanego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, kt\xc3\xb3ry stan\xc4\x85\xc5\x82 w ci\xc4\x85gu 10 lat na styku obydwu cz\xc4\x99\xc5\x9bci wsi. Jasno \xc5\x9bwiec\xc4\x85ca si\xc4\x99 bia\xc5\x82a wie\xc5\xbca widoczna dzi\xc5\x9b jest z daleka. Kazania wyg\xc5\x82aszano na przemian po niemiecku i po polsku, w czasie mszy \xc5\x9bpiewano do po\xc5\x82owy po niemiecku, a od po\xc5\x82owy po polsku. Zmiana kolejno\xc5\x9bci nast\xc4\x99powa\xc5\x82a co tydzie\xc5\x84. Od pocz\xc4\x85tku XX wieku do II wojny \xc5\x9bwiatowej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 duszpastersk\xc4\x85 pe\xc5\x82nili ksi\xc4\x99\xc5\xbca misjonarze z archidiecezji krakowskiej._NEWLINE_Po pierwszej wojnie \xc5\x9bwiatowej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 szko\xc5\x82y i Domu Polskiego wznowiono. W 1931 roku uko\xc5\x84czono budow\xc4\x99 nowej, wi\xc4\x99kszej szko\xc5\x82y, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 jednak trzeba by\xc5\x82o odda\xc4\x87 rz\xc4\x85dowi rumu\xc5\x84skiemu. Nauczanie polskiego zosta\xc5\x82o ograniczone w\xc3\xb3wczas do jednej godziny dziennie. W 1937 roku wybudowano w Pojanie nowy Dom Polski z pokojami go\xc5\x9bcinnymi, czytelni\xc4\x85 i sto\xc5\x82\xc3\xb3wk\xc4\x85, z my\xc5\x9bl\xc4\x85 o Polakach z Polski. Powsta\xc5\x82 tu te\xc5\xbc basen k\xc4\x85pielowy. Dzi\xc4\x99ki temu, a\xc5\xbc do 1939 odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 tu kolonie dla dzieci z Polski (w 1939 \xe2\x80\x93 550 dzieci). Dzia\xc5\x82a\xc5\x82o tu tak\xc5\xbce harcerstwo, prowadzone przez pa\xc5\x84stwa Dubickich. W 1940 roku \xc5\xbcy\xc5\x82o w Pojanie Mikuli 925 Polak\xc3\xb3w. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa mieszane polsko-niemieckie trafia\xc5\x82y si\xc4\x99 rzadko_NEWLINE_W 1940 r. ludno\xc5\x9b\xc4\x87 niemiecka pod wodz\xc4\x85 proboszcza Kurta Benscha opu\xc5\x9bci\xc5\x82a wie\xc5\x9b, zabieraj\xc4\x85c ze sob\xc4\x85 dzwon ko\xc5\x9bcielny. Na wezwanie w\xc5\x82adz niemieckich przenie\xc5\x9bli si\xc4\x99 oni na \xc5\x9al\xc4\x85sk i na \xc5\xbbywiecczyzn\xc4\x99 (gdzie zajmowali gospodarstwa Polak\xc3\xb3w, wysiedlonych w ramach "Akcji \xc5\xbbywiec"). Na ich miejsce zostali sprowadzeni grekokatolicy rumu\xc5\x84scy, kt\xc3\xb3rych dzieli\xc5\x82 od Polak\xc3\xb3w du\xc5\xbcy dystans kulturowy. Byli to uciekinierzy z Banatu, kt\xc3\xb3rzy zamieszkiwali w Pojanie tylko kilka lat i nie zdo\xc5\x82ali zwi\xc4\x85za\xc4\x87 si\xc4\x99 ze wsp\xc3\xb3lnot\xc4\x85 polsk\xc4\x85. Nie zostawili te\xc5\xbc po sobie wiele informacji. Wiosn\xc4\x85 1944 roku Pojana znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 na linii frontu. W nocy z 30 kwietnia na 1 maja wie\xc5\x9b zosta\xc5\x82a przez Niemc\xc3\xb3w spalona. Polacy ukryli si\xc4\x99 w g\xc3\xb3rach, sk\xc4\x85d uciekli do krewnych \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w innych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach Bukowiny. Powr\xc3\xb3t na zgliszcza, w 1945 roku, \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 si\xc4\x99 z g\xc5\x82odem. Zim\xc4\x85 tego roku zmar\xc5\x82o wiele os\xc3\xb3b starszych i dzieci. Akcja repatriacyjna pozostawi\xc5\x82a w Pojanie oko\xc5\x82o osiemdziesi\xc4\x85t rodzin polskich. Pozosta\xc5\x82y w Pojanie tak\xc5\xbce cztery rodziny niemieckie. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 niemiecka wsi zosta\xc5\x82a zasiedlona przez prawos\xc5\x82awnych Rumun\xc3\xb3w. Szko\xc5\x82a polska zosta\xc5\x82a zlikwidowana. Dopiero w 1978 roku dwie absolwentki Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego podj\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 nauczania polskiego w Pleszy, So\xc5\x82o\xc5\x84cu i Pojanie. Od niedawna Pojana ma zn\xc3\xb3w swoj\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x99 polsk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 podstawow\xc4\x85 z o\xc5\x9bmioma klasami. Co ciekawe, po stronie rumu\xc5\x84skiej jest te\xc5\xbc szko\xc5\x82a rumu\xc5\x84ska, czteroklasowa. Po czwartej klasie dzieci rumu\xc5\x84skie id\xc4\x85 uczy\xc4\x87 si\xc4\x99 do szko\xc5\x82y polskiej. W Pojanie funkcjonuje te\xc5\xbc przedszkole._NEWLINE_Aktualnie w Pojanie mieszka oko\xc5\x82o 260 rodzin, z czego troch\xc4\x99 ponad po\xc5\x82ow\xc4\x99 stanowi\xc4\x85 Polacy. S\xc4\x85 te\xc5\xbc dwa ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y: wy\xc5\xbcej prawos\xc5\x82awny, ni\xc5\xbcej (w po\xc5\x82owie wsi) rzymskokatolicki. Tradycja wsp\xc3\xb3lnych modlitw ekumenicznych jest g\xc5\x82\xc4\x99boko zakorzeniona w Pojanie i cz\xc4\x99ste s\xc4\x85 spotkania pomi\xc4\x99dzy dwiema wsp\xc3\xb3lnotami wiary._NEWLINE_Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 katolicki pod wezwaniem Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszego Serca Jezusa, klasyczny przyk\xc5\x82ad skromnego wiejskiego neogotyku, zosta\xc5\x82 ostatnio ca\xc5\x82kowicie odmalowany. Wok\xc3\xb3\xc5\x82 niego znajduje si\xc4\x99 cmentarz. W Pojanie istnieje punkt medyczny, do kt\xc3\xb3rego regularnie doje\xc5\xbcd\xc5\xbca lekarz. Sklep\xc3\xb3w spo\xc5\xbcywczych i bar\xc3\xb3w jest kilka: cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 po rumu\xc5\x84skiej stronie, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 po polskiej \xe2\x80\x93 troch\xc4\x99 poni\xc5\xbcej ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. S\xc4\x85 te\xc5\xbc dwa sklepy przemys\xc5\x82owe. Biblioteka polska odnotowuje jednak spadek czytelnik\xc3\xb3w. Praktycznie prawie wszyscy, wraz z Rumunami, rozumiej\xc4\x85 j\xc4\x99zyk polski, a wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 tak\xc5\xbce m\xc3\xb3wi._NEWLINE_Na austriackich mapach polska cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Pojany jest oznaczona napisem "Slovakischer Theil". Wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 to z b\xc5\x82\xc4\x99dn\xc4\x85 i dzi\xc5\x9b ju\xc5\xbc raczej porzucon\xc4\x85 niemieck\xc4\x85 tez\xc4\x85 o polonizacji owych "s\xc5\x82owackich" g\xc3\xb3rali. Wszelkie argumenty, w tym i lingwistyczne i etnologiczne, wskazuj\xc4\x85 na polskie pochodzenie g\xc3\xb3rali. Tym niemniej w okresie repatriacji chodzi\xc5\x82 po Pojanie komisarz s\xc5\x82owacki i namawia\xc5\x82 \xe2\x80\x93 raczej nieskutecznie \xe2\x80\x93 do "powrotu do macierzy"._NEWLINE_Z Pojany, wsi rozci\xc4\x85gaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 na ponad 8 kilometr\xc3\xb3w, mo\xc5\xbcna przedosta\xc4\x87 si\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc przez \xc5\x82adn\xc4\x85 zalesion\xc4\x85 gra\xc5\x84 do Suczawicy. Przekroczenie p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniej grani, na wysoko\xc5\x9bci poniemieckiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wsi, prowadzi do Solki (wsi z XVII-wiecznym klasztorem, ma\xc5\x82ym muzeum etnograficznym i \xe2\x80\x93 co ciekawe \xe2\x80\x93 dawnym browarem klasztornym z XVII wieku). St\xc4\x85d ju\xc5\xbc tylko kilka kilometr\xc3\xb3w do monastyru w Arbore \xe2\x80\x93 kolejnej per\xc5\x82y architektury mo\xc5\x82dawskiej. Natomiast przekroczenie grani wschodniej w polskiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wsi prowadzi przez Majdan do polskiego Nowego Solo\xc5\x84ca i do Kaczyki. Dolina w kierunku po\xc5\x82udniowym prowadzi do Gura Humorului przez M\xc4\x83n\xc4\x83stirea Humorului, w kt\xc3\xb3rym znajduje si\xc4\x99 monastyr Humor. Id\xc4\x85c t\xc4\x85 drog\xc4\x85 mo\xc5\xbcna wst\xc4\x85pi\xc4\x87 do ca\xc5\x82kowicie polskiej Pleszy \xe2\x80\x93 chyba jedynej wsi na po\xc5\x82udniowej Bukowinie po\xc5\x82o\xc5\xbconej na g\xc3\xb3rce. Z Pleszy dogodne trasy do Solo\xc5\x84ca i do Kaczyki. Za zachodni\xc4\x85 grani\xc4\x85 znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 zalesione i pustawe doliny schodz\xc4\x85ce w kierunku doliny Moldovi\xc8\x9by, poni\xc5\xbcej monastyru.'