b'\n_START_ARTICLE_\nElymianie\n_START_PARAGRAPH_\nElymianie lub Elymowie (grec. Elymoi, \xc5\x82ac. Elymi) \xe2\x80\x93 lud zamieszkuj\xc4\x85cy zachodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Sycylii od epoki \xc5\xbcelaza, pos\xc5\x82uguj\xc4\x85cy si\xc4\x99 indoeuropejskim j\xc4\x99zykiem elymijskim. W epoce historycznej zamieszkiwali miasta-pa\xc5\x84stwa po\xc5\x82o\xc5\xbcone na zach\xc3\xb3d od rzeki Belice, z kt\xc3\xb3rych najwa\xc5\xbcniejszymi by\xc5\x82y Segesta, centrum administracyjne, oraz Eryx z kompleksem \xc5\x9bwi\xc4\x85tynnym na Monte Erice. Inne wa\xc5\xbcne o\xc5\x9brodki miejskie Elym\xc3\xb3w to Entella, Elima, Halyciae, Iaitas i Nakone._NEWLINE_Pochodzenie Elym\xc3\xb3w jest niepewne. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 autor\xc3\xb3w staro\xc5\xbcytnych wywodzi Elym\xc3\xb3w od uciekinier\xc3\xb3w z Troi, wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie istnieje kilka sprzecznych teorii co do ich pochodzenia. W\xc5\x9br\xc3\xb3d naukowc\xc3\xb3w nie ma te\xc5\xbc zgody co do rodziny j\xc4\x99zykowej, do jakiej m\xc3\xb3g\xc5\x82 nale\xc5\xbce\xc4\x87 elymijski._NEWLINE_Pierwotnie zapewne byli blisko spokrewnieni kulturowo z mieszkaj\xc4\x85cymi na wsch\xc3\xb3d od nich Sykanami. W okresie wielkiej kolonizacji na terenach zajmowanych przez kultur\xc4\x99 Elym\xc3\xb3w powsta\xc5\x82o wiele kolonii greckich, fenickich i punickich, z kt\xc3\xb3rymi pokojowo koegzystowali mi\xc4\x99dzy VIII a V wiekiem p.n.e. Ostatecznie w IV wieku p.n.e. j\xc4\x99zyk i kultura Elym\xc3\xb3w uleg\xc5\x82y hellenizacji.\n_START_SECTION_\nPochodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nEtnogeneza Elym\xc3\xb3w nie jest pewna. Badania archeologiczne sugeruj\xc4\x85, \xc5\xbce pierwotnie pod wzgl\xc4\x99dem kultury materialnej Elymowie nie r\xc3\xb3\xc5\xbcnili si\xc4\x99 niemal w niczym od swych s\xc4\x85siad\xc3\xb3w ze wschodu, Sykan\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rymi prawdopodobnie stanowili jeden ethnos._NEWLINE_Tradycyjnie w\xc5\x9br\xc3\xb3d naukowc\xc3\xb3w popularne by\xc5\x82y dwie g\xc5\x82\xc3\xb3wne szko\xc5\x82y. Zgodnie z pierwsz\xc4\x85 z nich, Elymowie pochodzi\xc4\x87 mieli spoza Sycylii: w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od wersji z Bliskiego Wschodu, z Iberii b\xc4\x85d\xc5\xba z P\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Apeni\xc5\x84skiego. Druga ze szk\xc3\xb3\xc5\x82 zak\xc5\x82ada pochodzenie wewn\xc4\x99trzne. Zgodnie z ni\xc4\x85 Elymowie mieli by\xc4\x87 potomkami tej samej grupy, kt\xc3\xb3ra zasiedli\xc5\x82a Sycyli\xc4\x99 pod koniec epoki br\xc4\x85zu._NEWLINE_Od lat 90. XX wieku pod wp\xc5\x82ywem bada\xc5\x84 tzw. obszaru elymijskiego popularno\xc5\x9b\xc4\x87 zyskuje pogl\xc4\x85d, zgodnie z kt\xc3\xb3rym oba te czynniki mia\xc5\x82y wp\xc5\x82yw na uformowanie si\xc4\x99 narodu Elym\xc3\xb3w: mieli si\xc4\x99 oni wyodr\xc4\x99bni\xc4\x87 z lokalnych narod\xc3\xb3w pod wp\xc5\x82ywem czynnik\xc3\xb3w zewn\xc4\x99trznych, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie punickich i greckich. Dowodem na t\xc4\x99 tez\xc4\x99 jest m.in. fakt, \xc5\xbce \xe2\x80\x93 w przeciwie\xc5\x84stwie do swych s\xc4\x85siad\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Elymianie przekszta\xc5\x82cili struktur\xc4\x99 spo\xc5\x82eczno-polityczn\xc4\x85 swojego obszaru na kszta\xc5\x82t greckich poleis._NEWLINE_Podej\xc5\x9bcie to wydaje si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3\xc5\x82gra\xc4\x87 z opisem Elym\xc3\xb3w u Tukidydesa, kt\xc3\xb3ry t\xc5\x82umaczy ich odr\xc4\x99bno\xc5\x9b\xc4\x87 rzekomym pochodzeniem od uciekinier\xc3\xb3w z Troi, kt\xc3\xb3rzy wraz z greckimi Focjanami mieli osiedli\xc4\x87 si\xc4\x99 na ziemiach Sykan\xc3\xb3w i stworzy\xc4\x87 specyficzn\xc4\x85 mieszank\xc4\x99 kultur i j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w. Podobn\xc4\x85 proweniencj\xc4\x99 podaje wielu innych autor\xc3\xb3w staro\xc5\xbcytnych, m.in. Pseudo-Skylaks, Lykofron, Dionizjusz z Halikarnasu, Wergiliusz, Strabon, Plutarch i Pauzaniasz. Z kolei Hellanikos z Lesbos uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce Elymowie i Sykanowie wsp\xc3\xb3lnie przyw\xc4\x99drowali z kontynentalnej Italii.\n_START_SECTION_\nKoegzystencja z Fenicjanami i Grekami\n_START_PARAGRAPH_\nWydaje si\xc4\x99, \xc5\xbce, podobnie jak Fenicjanie, Elymowie nie mieli \xc5\x9bci\xc5\x9ble terytorialnego podej\xc5\x9bcia do w\xc5\x82asnej odr\xc4\x99bno\xc5\x9bci, przez inne ludy regionu Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego nie byli te\xc5\xbc traktowani jak barbarzy\xc5\x84cy, dzi\xc4\x99ki czemu nie zostali podbici przez Grek\xc3\xb3w ani Fenicjan kolonizuj\xc4\x85cych Sycyli\xc4\x99. Inaczej ni\xc5\xbc pozosta\xc5\x82e ludy zamieszkuj\xc4\x85ce wysp\xc4\x99, pokojowo koegzystowali z koloniami greckimi, fenickimi i punickimi przynajmniej do V wieku p.n.e., a czasem nawet wchodzili na r\xc3\xb3wnych prawach w sojusze z greckimi poleis. Oparli si\xc4\x99 te\xc5\xbc hellenizacji. W czasach swej \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci, miasta Elymian utrzymywa\xc5\x82y te\xc5\xbc bliskie kontakty handlowe z Fenicj\xc4\x85 i Kartagin\xc4\x85, a polityczne m.in. z greckim Selinuntem._NEWLINE_W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie swej historii Elymowie ulegli wp\xc5\x82ywom kulturowym Kartagi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w i Grek\xc3\xb3w z Wielkiej Grecji, jednak oni sami tak\xc5\xbce wp\xc5\x82ywali na kultur\xc4\x99 przybysz\xc3\xb3w: znaleziska archeologiczne potwierdzaj\xc4\x85, \xc5\xbce \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 w Eryx odwiedzali Elymowie, ale te\xc5\xbc Fenicjanie, Rzymianie i Grecy, a ka\xc5\xbcdy z tych narod\xc3\xb3w czci\xc5\x82 lokaln\xc4\x85 bogini\xc4\x99 pod w\xc5\x82asn\xc4\x85 nazw\xc4\x85._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo Elymowie byli sojusznikami Grek\xc3\xb3w, jednak w V wieku p.n.e. zmienili sojusze i ulegli ekspansji politycznej i militarnej Kartagi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w pod wodz\xc4\x85 Malki. W kolejnym stuleciu wp\xc5\x82ywy punickie jeszcze bardziej si\xc4\x99 nasili\xc5\x82y, a do jego ko\xc5\x84ca brak jest wzmianek o dalszym istnieniu j\xc4\x99zyka elymijskiego, kt\xc3\xb3ry najprawdopodobniej wymar\xc5\x82, podobnie jak j\xc4\x99zyki innych rdzennych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Sycylii. W czasie podboju Sycylii przez Rzymian ca\xc5\x82a wyspa by\xc5\x82a ju\xc5\xbc gruntownie zhellenizowana.'