b'\n_START_ARTICLE_\nZwi\xc4\x85zek Polski Demokratyczny na Bia\xc5\x82ej Rusi\n_START_SECTION_\nOkoliczno\xc5\x9bci powstania\n_START_PARAGRAPH_\nW wyniku rewolucji 1905 roku w Imperium Rosyjskim wprowadzony zosta\xc5\x82 szereg reform zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85cych zakres swob\xc3\xb3d jego mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, m.in. w dziedzinie zrzeszania si\xc4\x99, wolno\xc5\x9bci wyznania i dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci politycznej, a tak\xc5\xbce znosz\xc4\x85cych ograniczenia narodowe. Jedn\xc4\x85 z grup, kt\xc3\xb3re uzyska\xc5\x82y nowe prawa, byli Polacy zamieszkuj\xc4\x85cy ziemie zabrane. Najwa\xc5\xbcniejszymi dokumentami prawnymi umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cymi im dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 spo\xc5\x82eczno-polityczn\xc4\x85 by\xc5\x82y ukazy carskie z 12 grudnia 1904, 17 kwietnia 1905 i 17 pa\xc5\xbadziernika 1905 roku (tzw. manifest pa\xc5\xbadziernikowy) oraz rozporz\xc4\x85dzenie Komitetu Ministr\xc3\xb3w z 1 maja 1905 roku O sposobie wykonania punktu 7 Ukazu z 12 grudnia 1904 roku w dziewi\xc4\x99ciu zachodnich guberniach. We wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci ziem zabranych obecni byli nieliczni dzia\xc5\x82acze narodowo\xc5\x9bci polskiej b\xc4\x99d\xc4\x85cy zwolennikami kierunk\xc3\xb3w liberalnych. Niekt\xc3\xb3rzy z nich wst\xc4\x85pili do partii og\xc3\xb3lnorosyjskich, np. Aleksander Lednicki z Mi\xc5\x84szczyzny, Gustaw Wykowski z Mohylewszczyzny i Franciszek Drucki-Lubecki z Pi\xc5\x84ska brali udzia\xc5\x82 w pracach Partii Konstytucyjno-Demokratycznej. Zdecydowana wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 polskich zwolennik\xc3\xb3w liberalizmu z ziem zabranych uwa\xc5\xbca\xc5\x82a jednak program gospodarczy tej partii za zbyt radykalny. Szczeg\xc3\xb3lnie negatywnie odnosili si\xc4\x99 do jej propozycji wyw\xc5\x82aszczania wielkich maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w ziemskich. W zwi\xc4\x85zku z tym cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich usi\xc5\x82owa\xc5\x82a za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 w\xc5\x82asn\xc4\x85 parti\xc4\x99 polityczn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nZ inicjatyw\xc4\x85 utworzenia Zwi\xc4\x85zku Polskiego Demokratycznego na Bia\xc5\x82ej Rusi wyst\xc4\x85pili polscy libera\xc5\x82owie ze wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci ziem zabranych, kt\xc3\xb3rzy d\xc4\x85\xc5\xbcyli do nawi\xc4\x85zania braterskich stosunk\xc3\xb3w z ludem. Zjazd organizacyjny partii odby\xc5\x82 si\xc4\x99 17 czerwca 1907 roku w Mi\xc5\x84sku. Wybrano na nim tymczasowy komitet g\xc5\x82\xc3\xb3wny, w kt\xc3\xb3rego sk\xc5\x82ad weszli: Konstanty Demidowicz-Demidecki, Konstanty Gordzia\xc5\x82kowski, W\xc5\x82odzimierz Nitos\xc5\x82awski, Miros\xc5\x82aw Obiezierski, Jerzy Osmo\xc5\x82owski i Aleksander Ro\xc5\xbcnowski. Uchwalono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc rezolucj\xc4\x99, zgodnie z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 podstawowym celem partii by\xc5\x82a praca nad kulturalnym podniesieniem i spo\xc5\x82eczno-ekonomicznym dobrobytem wszystkich obywateli Bia\xc5\x82ej Rusi bez r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy narodowo\xc5\x9bci, klas i wyzna\xc5\x84. Rezolucja zosta\xc5\x82a podana do wiadomo\xc5\x9bci publicznej 5 sierpnia 1907 roku._NEWLINE_Za\xc5\x82o\xc5\xbcyciele Zwi\xc4\x85zku byli dzia\xc5\x82aczami znanymi w swoich \xc5\x9brodowiskach. Podejmowali wysi\xc5\x82ki, aby zdoby\xc4\x87 poparcie przede wszystkim w\xc5\x9br\xc3\xb3d grup d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85cych do demokratyzacji stosunk\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych i ekonomicznych, w tym w\xc5\x9br\xc3\xb3d \xc5\xbbyd\xc3\xb3w. Panowa\xc5\x82o w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich przekonanie, \xc5\xbce b\xc4\x99dzie to zadaniem trudnym. Jeden z propagator\xc3\xb3w partii, Witold \xc5\xbbukowski, pisa\xc5\x82, \xc5\xbce nie ma sensu zak\xc5\x82adanie ugrupowania, kt\xc3\xb3rego celem nie b\xc4\x99dzie zdobycie poparcia szerokich mas, poniewa\xc5\xbc min\xc4\x85\xc5\x82 ju\xc5\xbc czas decydowania o sprawach politycznych przez w\xc4\x85skie grupy spo\xc5\x82eczne. Polacy, b\xc4\x99d\xc4\x85cy w znacznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wielkimi w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielami ziemskimi, mieli ograniczone mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci w tym zakresie.\n_START_SECTION_\nProgram\n_START_PARAGRAPH_\nW og\xc5\x82oszonej przez Zwi\xc4\x85zek odezwie programowej otwarcie zadeklarowano jego polski charakter, opowiedziano si\xc4\x99 za autonomi\xc4\x85 Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego w ramach Imperium Rosyjskiego oraz r\xc3\xb3wnouprawnieniem Polak\xc3\xb3w na ziemiach zabranych. Jednocze\xc5\x9bnie zamierzano popiera\xc4\x87 rozw\xc3\xb3j zar\xc3\xb3wno o\xc5\x9bwiaty polskiej, jak i bia\xc5\x82oruskiej oraz ukrai\xc5\x84skiej. Postulowano wprowadzenie wolnych, r\xc3\xb3wnych, tajnych i proporcjonalnych wybor\xc3\xb3w oraz utworzenie samorz\xc4\x85du lokalnego. W kwestii rolnej zamierzano poprawi\xc4\x87 warunki \xc5\xbcycia ch\xc5\x82op\xc3\xb3w poprzez zalecan\xc4\x85 intensyfikacj\xc4\x99 produkcji, komasacj\xc4\x99 grunt\xc3\xb3w i regulacj\xc4\x99 serwitut\xc3\xb3w. Zdecydowano si\xc4\x99 na cz\xc4\x99\xc5\x9bciowe po\xc5\x9bwi\xc4\x99cenie interes\xc3\xb3w ziemiach w celu zaspokojenia oczekiwa\xc5\x84 w\xc5\x82o\xc5\x9bcian. Dopuszczano mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 przymusowego wykupywania wielkich maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w ziemskich na potrzeby miejscowych ch\xc5\x82op\xc3\xb3w. Wy\xc5\x82\xc4\x85czano jednak z takiej mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci \xe2\x80\x9emaj\xc4\x85tki kulturalne\xe2\x80\x9d oraz te, kt\xc3\xb3re uprawiane by\xc5\x82y przy pomocy w\xc5\x82asnego inwentarza.\n_START_SECTION_\nOdbi\xc3\xb3r spo\xc5\x82eczny\n_START_PARAGRAPH_\nZwi\xc4\x85zek Polski Demokratyczny na Bia\xc5\x82ej Rusi nie zdoby\xc5\x82 szerszego poparcia ze strony Polak\xc3\xb3w z ziem zabranych. Zdaniem J. Sawickiego, by\xc5\x82 on jedynie namiastk\xc4\x85 stronnictwa politycznego. Tym niemniej, mimo liberalnego programu, spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z pozytywnym przyj\xc4\x99ciem ze strony zwolennik\xc3\xb3w Narodowej Demokracji. Zwi\xc4\x85zany z ni\xc4\x85 publicysta W\xc5\x82odzimierz Dworzaczek wyra\xc5\xbca\xc5\x82 si\xc4\x99 o partii przychylnie, chwal\xc4\x85c j\xc4\x85 za jednoznaczno\xc5\x9b\xc4\x87 przyj\xc4\x99tego programu i zbie\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 z niekt\xc3\xb3rymi postulatami endecji. Publicysta wydawanego w Kijowie tygodnika \xe2\x80\x9eKresy\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ry pos\xc5\x82ugiwa\xc5\x82 si\xc4\x99 pseudonimem Boruta, pisa\xc5\x82, \xc5\xbce Zwi\xc4\x85zek jest antytez\xc4\x85 Stronnictwa Krajowego Litwy i Bia\xc5\x82orusi.'