b'\n_START_ARTICLE_\nHumanitaryzm (prawo)\n_START_SECTION_\nSzko\xc5\x82a humanitarna w Europie\n_START_PARAGRAPH_\nNa ruch kodyfikacyjny O\xc5\x9bwiecenia wp\xc5\x82ywali wielcy filozofowie epoki, walcz\xc4\x85cy o humanitarn\xc4\x85 reform\xc4\x99 ustawodawstwa kryminalnego. Reprezentowany przez nich kierunek nazywano szko\xc5\x82\xc4\x85 humanitarn\xc4\x85._NEWLINE_Program humanitarnej reformy ustawodawstwa dotyczy\xc5\x82 najbardziej jaskrawych przejaw\xc3\xb3w bezprawia i okrucie\xc5\x84stwa system\xc3\xb3w karania. Wyr\xc3\xb3s\xc5\x82 on na gruncie ostrej krytyki dotychczasowego prawa. Do najwybitniejszych uczonych, kt\xc3\xb3rzy wywarli wp\xc5\x82yw na podj\xc4\x99cie reform w duchu humanitarnym nale\xc5\xbceli Voltaire oraz Cesare Beccaria. Za prekursora szko\xc5\x82y humanitarnej uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 Monteskiusza._NEWLINE_Voltaire by\xc5\x82 or\xc4\x99downikiem idei zaprowadzenia tolerancji religijnej w Europie. Wykazywa\xc5\x82 on b\xc5\x82\xc4\x99dy s\xc4\x85dowe w sprawach dotycz\xc4\x85cych przest\xc4\x99pstw ocieraj\xc4\x85cych si\xc4\x99 o nietolerancj\xc4\x99 religijn\xc4\x85. Udowadnia\xc5\x82 ponadto cz\xc4\x99sto skazywanie przez s\xc4\x85dy ludzi niewinnych. Publikuj\xc4\x85c seri\xc4\x99 dokument\xc3\xb3w, poruszy\xc5\x82 europejsk\xc4\x85 opini\xc4\x99 publiczn\xc4\x85 wykazaniem bezprawia feudalnego s\xc4\x85downictwa oraz fanatyzmu religijnego._NEWLINE_Cesare Beccaria napisa\xc5\x82 O przest\xc4\x99pstwach i karach, entuzjastycznie przyj\xc4\x99te dzie\xc5\x82o, kt\xc3\xb3re ze wzgl\xc4\x99du na plastyczny j\xc4\x99zyk i podj\xc4\x99t\xc4\x85 krytyk\xc4\x99 kar dzie\xc5\x82o to by\xc5\x82o nazywane "kodeksem uczu\xc4\x87 ludzkich"._NEWLINE_Beccaria opowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 on za r\xc3\xb3wno\xc5\x9bci\xc4\x85 wobec prawa oraz \xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82 reformy prawa karnego. Postulowa\xc5\x82 on proporcjonalno\xc5\x9b\xc4\x87 kary i ci\xc4\x99\xc5\xbcaru do przest\xc4\x99pstwa; uwa\xc5\xbca\xc5\x82 \xc5\xbce celem kary powinno by\xc4\x87 pozyskanie przest\xc4\x99pcy dla spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa, a nie odwet. Domaga\xc5\x82 si\xc4\x99 on \xc5\x9bcis\xc5\x82ego okre\xc5\x9blenia czynu przest\xc4\x99pczego i zagro\xc5\xbcenia kar\xc4\x85, by wyeliminowa\xc4\x87 nadu\xc5\xbcycia wymiaru sprawiedliwo\xc5\x9bci. M\xc3\xb3wi\xc5\x82: Pewno\xc5\x9b\xc4\x87 ukarania, cho\xc4\x87by umiarkowanego, zrobi zawsze wi\xc4\x99ksze wra\xc5\xbcenie ni\xc5\xbc strach przed inn\xc4\x85, surowsz\xc4\x85 kar\xc4\x85, z kt\xc3\xb3rym jednak \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 nadzieja na bezkarno\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Kierunek humanitarny wyr\xc3\xb3s\xc5\x82 na gruncie ostrej krytyki dotychczasowego stanu prawnego. Krytyce tej poddano mi\xc4\x99dzy innymi resztki element\xc3\xb3w sakralnych w prawie karnym. Uwa\xc5\xbcano bowiem, \xc5\xbce sprawy religijne mog\xc4\x85 mie\xc4\x87 wp\xc5\x82yw jedynie na ocen\xc4\x99 moraln\xc4\x85, a nie stosowanie do norm religijnych nie jest przest\xc4\x99pstwem._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem wed\xc5\x82ug humanitaryst\xc3\xb3w mia\xc5\x82a by\xc4\x87 resocjalizacja przest\xc4\x99pcy, w zwi\xc4\x85zku z czym nie akceptowano kary \xc5\x9bmierci (wyj\xc4\x85tkowo - w przypadku najci\xc4\x99\xc5\xbcszych zbrodni)._NEWLINE_Krytyka dotkn\xc4\x99\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kar\xc4\x99 konfiskaty maj\xc4\x85tku - uznano, \xc5\xbce jest absolutnie zakazana, poniewa\xc5\xbc dotyka ca\xc5\x82\xc4\x85 rodzin\xc4\x99 ukaranego i poprzez to staje si\xc4\x99 niedopuszczaln\xc4\x85 kar\xc4\x85 zbiorow\xc4\x85. Podobnie odnoszono si\xc4\x99 do kar mutylacyjnych czy wygnania._NEWLINE_Za najskuteczniejszy spos\xc3\xb3b oddzia\xc5\x82ywania na przest\xc4\x99pc\xc4\x99 przedstawiciele szko\xc5\x82y humanitarnej uznawali kar\xc4\x99 pozbawienia wolno\xc5\x9bci, zw\xc5\x82aszcza je\xc5\x9bli by\xc5\x82a po\xc5\x82\xc4\x85czona z obowi\xc4\x85zkiem pracy. Beccaria pisa\xc5\x82: Nie surowo\xc5\x9b\xc4\x87, lecz d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 kary wywiera najwi\xc4\x99ksze wra\xc5\xbcenie na dusz\xc4\x99 cz\xc5\x82owieka._NEWLINE_Tortury zar\xc3\xb3wno psychiczne jak i fizyczne, uznawano za nieludzkie, jako \xc5\xbce by\xc5\x82y wykonywane na cz\xc5\x82owieku w trakcie post\xc4\x99powania, a wi\xc4\x99c jeszcze niewinnym; tortury naruszaj\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno cia\xc5\x82o cz\xc5\x82owieka jak i jego godno\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Pojawia si\xc4\x99 zasada domniemania niewinno\xc5\x9bci oraz prawo do k\xc5\x82amstwa we w\xc5\x82asnej obronie. Przest\xc4\x99pca ma prawo do obrony tak materialnej (dowody, przes\xc5\x82uchania), jak i formalnej (prawo do adwokata).\n_START_SECTION_\nHumanitaryzm w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nIdee humanitaryzmu dosy\xc4\x87 \xc5\x82atwo przyj\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w Polsce. Prawo ziemskie stosowane \xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie przez szlacht\xc4\x99 by\xc5\x82o \xc5\x82agodne (np. szlachcica posiadaj\xc4\x85cego ziemi\xc4\x99 nie mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o aresztowa\xc4\x87 bez wyroku s\xc4\x85dowego), a dla mieszczan okrutne, albowiem wymiar sprawiedliwo\xc5\x9bci opiera\xc5\x82 si\xc4\x99 o Carolin\xc4\x99. Do wa\xc5\xbcnych postaci humanitaryzmu polskiego nale\xc5\xbceli Teodor Ostrowski (autor dwutomowego podr\xc4\x99cznika prawa polskiego, gdzie da\xc5\x82 wyraz pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w humanitarnych), J\xc3\xb3zef Januszewicz (pierwszy profesor prawa ojczystego w Polsce), Hugo Ko\xc5\x82\xc5\x82\xc4\x85taj oraz Sebastian Jan Kanty Czochron.'