b'\n_START_ARTICLE_\nPolskie Towarzystwo Krajoznawcze\n_START_SECTION_\nPolskie Towarzystwo Krajoznawcze (historyczne)\n_START_PARAGRAPH_\nPolskie Towarzystwo Krajoznawcze (PTKraj.) \xe2\x80\x93 powsta\xc5\x82e w 1906 r. z inicjatywy m.in. Aleksandra Janowskiego, Kazimierza Kulwiecia, Zygmunta Glogera, Miko\xc5\x82aja Wisznickiego i innych. Powsta\xc5\x82o w Warszawie, a swoim zasi\xc4\x99giem obejmowa\xc5\x82o zab\xc3\xb3r rosyjski._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wnym propagatorem idei polskiego krajoznawstwa by\xc5\x82 Aleksander Janowski, urz\xc4\x99dnik Kolei Warszawsko-Wiede\xc5\x84skiej w Sosnowcu, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Warszawie. Decyduj\xc4\x85cy wp\xc5\x82yw na ukszta\xc5\x82towanie si\xc4\x99 jego pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w na temat krajoznawstwa mia\xc5\x82a wycieczka odbyta w 1885 r. do Ogrodzie\xc5\x84ca, podczas kt\xc3\xb3rej obserwowa\xc5\x82 jak wiejscy ch\xc5\x82opcy bezmy\xc5\x9blnie niszczyli, rzucaj\xc4\x85c kamieniami, pami\xc4\x85tkow\xc4\x85 tablic\xc4\x99 nad bram\xc4\x85 do zamku. W warszawskim mieszkaniu Janowskiego zbierali si\xc4\x99 ludzie zainteresowani wsp\xc3\xb3lnym odbywaniem wycieczek i poznawaniem ziem polskich. Tu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc narodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 my\xc5\x9bl zawi\xc4\x85zania organizacji krajoznawczej. Projekt jej statutu z\xc5\x82o\xc5\xbcyli w\xc5\x82adzom carskim w 1905 r. A. Janowski i Aleksander Patek. Pod projektem statutu znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 podpisy A. Janowskiego, Karola Hofmana i Kazimierza Kulwiecia. Jednak dopiero zel\xc5\xbcenie carskiego ucisku narodowo\xc5\x9bciowego w wyniku rewolucyjnych wydarze\xc5\x84 pozwoli\xc5\x82o na sfinalizowanie sprawy. 27 pa\xc5\xbadziernika 1906 r. Warszawski Urz\xc4\x85d Gubernialny zatwierdzi\xc5\x82 statut organizacji, kt\xc3\xb3ra postawi\xc5\x82a sobie za cel \xe2\x80\x9e(...) zbieranie wiadomo\xc5\x9bci krajoznawczych i szerzenie ich w\xc5\x9br\xc3\xb3d og\xc3\xb3\xc5\x82u oraz gromadzenie zbior\xc3\xb3w naukowych dotycz\xc4\x85cych ziem polskich, organizowanie wycieczek po kraju, tworzenie oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w prowincjonalnych, urz\xc4\x85dzanie wystaw krajoznawczych, roztaczanie opieki nad pami\xc4\x85tkami historycznymi oraz osobliwo\xc5\x9bciami przyrody\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Przymiotnik \xe2\x80\x9epolskie\xe2\x80\x9d wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 od pocz\xc4\x85tku w nazwie Towarzystwa, podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85c jego og\xc3\xb3lnonarodowy charakter. Symbolem Towarzystwa by\xc5\x82a odznaka organizacyjna z herbami Warszawy, Krakowa i Poznania spi\xc4\x99tymi obr\xc4\x99cz\xc4\x85 wok\xc3\xb3\xc5\x82 ruin zamku w Ogrodzie\xc5\x84cu. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem Towarzystwa by\xc5\x82o ukazywanie pi\xc4\x99kna ziemi polskiej oraz rozbudzanie uczu\xc4\x87 patriotycznych poprzez poznawanie Polski. Towarzystwo wielk\xc4\x85 wag\xc4\x99 przywi\xc4\x85zywa\xc5\x82o do wychowywania m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy. Liczne grono dzia\xc5\x82aczy spo\xc5\x82ecznych (w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich m.in. Mieczys\xc5\x82aw Or\xc5\x82owicz) podj\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 roli przewodnik\xc3\xb3w i wychowawc\xc3\xb3w._NEWLINE_PTKraj. prowadzi\xc5\x82o dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 popularyzatorsk\xc4\x85, wydawnicz\xc4\x85 i turystyczn\xc4\x85. W szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci Towarzystwo organizowa\xc5\x82o i prowadzi\xc5\x82o muzea krajoznawcze, m.in. w Kaliszu (1908), Suwa\xc5\x82kach (1908), Piotrkowie Trybunalskim (1909), \xc5\x81owiczu (1910), Sandomierzu (1921), Nowogrodzie nad Narwi\xc4\x85 (1927) i Warce. Ich zbiory gromadzone by\xc5\x82y przez cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w PTKraj. z danego terenu. Do 1939 r. na terenie \xc3\xb3wczesnej Polski powsta\xc5\x82o 20 muze\xc3\xb3w regionalnych._NEWLINE_Towarzystwo wydawa\xc5\x82o przewodniki, informatory i poczt\xc3\xb3wki, a tak\xc5\xbce (od 1910 roku) rocznik krajoznawczy \xe2\x80\x9eZiemia\xe2\x80\x9d. Publikowali w nim m.in. Ludwik Krzywicki, Wac\xc5\x82aw Na\xc5\x82kowski, Eugeniusz Romer, Ludomir Sawicki, Stanis\xc5\x82aw Thugutt._NEWLINE_Pierwsze schronisko PTKraj. powsta\xc5\x82o w \xc5\x9awi\xc4\x99tej Katarzynie, u podn\xc3\xb3\xc5\xbca \xc5\x81ysicy w G\xc3\xb3rach \xc5\x9awi\xc4\x99tokrzyskich. Kolejne powstawa\xc5\x82y na atrakcyjnych turystycznie nizinnych obszarach kraju._NEWLINE_Po I wojnie \xc5\x9bwiatowej i odzyskaniu niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci towarzystwo obj\xc4\x99\xc5\x82o dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 ca\xc5\x82y kraj. Powstawa\xc5\x82y liczne oddzia\xc5\x82y i ko\xc5\x82a. Organizacja pr\xc4\x99\xc5\xbcnie rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 do wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej._NEWLINE_Towarzystwo reaktywowano w 1945. Ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w politycznych, pod wp\xc5\x82ywem w\xc5\x82adz pa\xc5\x84stwowych, powsta\xc5\x82 projekt rozwi\xc4\x85zania PTKraj. (jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Polskiego Towarzystwa Tatrza\xc5\x84skiego) i stworzenia nowej, jednej organizacji turystycznej w Polsce. W dniu 16 grudnia 1950 odby\xc5\x82y si\xc4\x99 dwa osobne zjazdy PTT i PTKraj., kt\xc3\xb3re powzi\xc4\x99\xc5\x82y dwie niezale\xc5\xbcne uchwa\xc5\x82y o samorozwi\xc4\x85zaniu si\xc4\x99 jednej i drugiej organizacji. W dniu nast\xc4\x99pnym, 17 grudnia 1950, grupa prywatnych os\xc3\xb3b (a nie delegat\xc3\xb3w na zjazdy organizacji, kt\xc3\xb3re prawnie ju\xc5\xbc nie istnia\xc5\x82y) powo\xc5\x82a\xc5\x82a Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Do nowo powsta\xc5\x82ej organizacji nie weszli m.in. znani dzia\xc5\x82acze PTKraj. Leopold W\xc4\x99grzynowicz i Mieczys\xc5\x82aw Or\xc5\x82owicz._NEWLINE_W obecnie obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cym Statucie PTTK znajduje si\xc4\x99 informacja, \xc5\xbce Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze [\xe2\x80\xa6] powsta\xc5\x82e w 1950 roku z utworzonego w 1873 roku Towarzystwa Tatrza\xc5\x84skiego, przekszta\xc5\x82conego w 1920 roku w Polskie Towarzystwo Tatrza\xc5\x84skie oraz utworzonego w 1906 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, jest spadkobierc\xc4\x85 tradycji i dorobku ideowego, a tak\xc5\xbce nast\xc4\x99pc\xc4\x85 prawnym maj\xc4\x85tku tych Towarzystw.'