b"\n_START_ARTICLE_\nRoland zakochany\n_START_SECTION_\nHistoria powstania utworu\n_START_PARAGRAPH_\nW 1476 Matteo Maria Boiardo wst\xc4\x85pi\xc5\x82 na s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 ksi\xc4\x99cia Ferrary Ercole d'Este. Dw\xc3\xb3r w Ferrarze by\xc5\x82 od dawna wa\xc5\xbcnym o\xc5\x9brodkiem kultury humanistycznej, a jednocze\xc5\x9bnie miejscem, gdzie kwit\xc5\x82y tradycje rycerskie, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do ba\xc5\x9bniowego \xc5\x9bwiata rycerskich czyn\xc3\xb3w i mi\xc5\x82osnych przyg\xc3\xb3d opisanych w poematach cykl\xc3\xb3w: karoli\xc5\x84skiego i breto\xc5\x84skiego. Ponadto biblioteka dworska posiada\xc5\x82a obszerny zbi\xc3\xb3r \xc5\x9bredniowiecznych romans\xc3\xb3w rycerskich: toska\xc5\x84skich, franko-weneckich i francuskich. Pod wp\xc5\x82ywem tej literatury jeszcze w 1476 Boiardo rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 nad Rolandem zakochanym (Orlando inamorato). Pierwsza i druga ksi\xc4\x99ga poematu ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 drukiem w 1483 i ponownie w 1487 w Wenecji. W 1495, ju\xc5\xbc po \xc5\x9bmierci poety, w rodzinnym Scandiano, ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 pierwsze kompletne wydanie utworu, przedrukowane w Wenecji w 1506. Do po\xc5\x82owy XVI w. poemat mia\xc5\x82 ponad 20 wyda\xc5\x84._NEWLINE_Opowie\xc5\x9b\xc4\x87 Boiarda urywa si\xc4\x99 na dwudziestej sz\xc3\xb3stej oktawie dziewi\xc4\x85tej pie\xc5\x9bni ksi\xc4\x99gi III. Dwie pierwsze licz\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85cznie 60 pie\xc5\x9bni. Ksi\xc4\x99ga ostatnia powstawa\xc5\x82a bardzo powoli w ostatnim dziesi\xc4\x99cioleciu \xc5\xbcycia poety. W ostatniej zachowanej oktawie o\xc5\x9bwiadcza on, \xc5\xbce pisa\xc4\x87 dalej nie pozwala mu wojna. Rzeczywi\xc5\x9bcie Boiardo zmar\xc5\x82 wkr\xc3\xb3tce po jej wybuchu.\n_START_SECTION_\nKsi\xc4\x99ga I\n_START_PARAGRAPH_\nAkcja poematu rozgrywa si\xc4\x99 na rozleg\xc5\x82ych przestrzeniach Europy i Afryki; w opisie geografii tych l\xc4\x85d\xc3\xb3w autor nie jest zanadto skrupulatny, cz\xc4\x99sto powtarzaj\xc4\x85c fantazyjne wiadomo\xc5\x9bci z dzie\xc5\x82 staro\xc5\xbcytnych autor\xc3\xb3w. Utw\xc3\xb3r rozpoczyna turniej, kt\xc3\xb3ry wyprawi\xc5\x82 w Pary\xc5\xbcu Karol Wielki z okazji Zielonych \xc5\x9awi\xc4\x85tek. Zjawia si\xc4\x99 na nim pi\xc4\x99kna Angelika, c\xc3\xb3rka kr\xc3\xb3la Kataju (Chin), z bratem Argali\xc4\x85. Przys\xc5\x82a\xc5\x82 j\xc4\x85 ojciec, aby podst\xc4\x99pnie pozbawi\xc4\x87 Karola jego najlepszych rycerzy. Wszyscy si\xc4\x99 w niej zakochuj\xc4\x85, a ona og\xc5\x82asza, \xc5\xbce kto pokona Argali\xc4\x99 (wyposa\xc5\xbconego w zakl\xc4\x99ty or\xc4\x99\xc5\xbc), otrzyma j\xc4\x85 sam\xc4\x85 w nagrod\xc4\x99. Natomiast pokonani przez Argali\xc4\x99 stan\xc4\x85 si\xc4\x99 niewolnikami zwyci\xc4\x99zcy. Chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiemu czarodziejowi Malagisie udaje si\xc4\x99, dzi\xc4\x99ki ksi\xc4\x99dze czar\xc3\xb3w odkry\xc4\x87 plan rodze\xc5\x84stwa. Pr\xc3\xb3buje zabi\xc4\x87 \xc5\x9bpi\xc4\x85c\xc4\x85 Angelik\xc4\x99, nie wie jednak, \xc5\xbce chroni j\xc4\x85 zaczarowany pier\xc5\x9bcie\xc5\x84. Podczas szamotaniny Angelika przechwytuje ksi\xc4\x99g\xc4\x99 czar\xc3\xb3w Malagisy i nakazuje pos\xc5\x82usznemu jej diab\xc5\x82u przenie\xc5\x9b\xc4\x87 czarodzieja do Kataju. Argalia str\xc4\x85ca zaczarowan\xc4\x85 lanc\xc4\x85 z konia Astolfa. Kolejny przeciwnik, Ferraguto zrzucony z konia walczy jednak dalej na miecze, bez lancy Argalia nie potrafi go pokona\xc4\x87 i sk\xc5\x82onny jest nawet odda\xc4\x87 mu siostr\xc4\x99. Angelice nie podobaj\xc4\x85 si\xc4\x99 jednak bruneci. Umawia si\xc4\x99 wi\xc4\x99c z bratem w Lesie Arde\xc5\x84skim i dzi\xc4\x99ki czarodziejskiemu pier\xc5\x9bcieniowi znika z oczu rycerzy. W pogo\xc5\x84 za ni\xc4\x85 ruszaj\xc4\x85 krewniacy Roland i Ranald oraz Ferraguto. Do lasu zmierza te\xc5\xbc Argalia. Turniej tymczasem trwa dalej. Sukcesy \xc5\x9bwi\xc4\x99ci w nim najpierw Grandonio, pokonuje go jednak, dzi\xc4\x99ki zaczarowanej lancy Argalii, Astolfo, kt\xc3\xb3ry z kolei zostaje podst\xc4\x99pem pokonany przez wiaro\xc5\x82omnego Gana._NEWLINE_Tymczasem pi\xc4\x85tka bohater\xc3\xb3w b\xc5\x82\xc4\x85ka si\xc4\x99 po Lesie Arde\xc5\x84skim. Ranald gasi pragnienie z zaczarowanego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a nienawi\xc5\x9bci i nabiera odrazy do Angeliki, ona natomiast pije wod\xc4\x99 mi\xc5\x82o\xc5\x9bci i zakochuje si\xc4\x99 w Ranaldzie. Ferraguto natyka si\xc4\x99 w lesie na Argali\xc4\x99, wyzywa go na pojedynek i przez szpar\xc4\x99 w zaczarowanej zbroi zadaje mu \xc5\x9bmiertelny cios. Nieco dalej natyka si\xc4\x99 na Rolanda trzymaj\xc4\x85cego w obj\xc4\x99ciach \xc5\x9bpi\xc4\x85c\xc4\x85 Angelik\xc4\x99. Nim jednak zd\xc4\x85\xc5\xbcy doj\xc5\x9b\xc4\x87 do pojedynku przed Ferragutem staje Flordespina i wzywa go do powrotu na dw\xc3\xb3r Karola Wielkiego. Gradasso, kr\xc3\xb3l Serikany, wdar\xc5\x82 si\xc4\x99 przez Gibraltar do Hiszpanii i pr\xc3\xb3buje oderwa\xc4\x87 j\xc4\x85 od Francji. Ferraguto i Ranald natychmiast wyruszaj\xc4\x85 na wojn\xc4\x99. Tymczasem Gradassowi udaje si\xc4\x99 zaj\xc4\x85\xc4\x87 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Hiszpanii. O losie wojny ma rozstrzygn\xc4\x85\xc4\x87 pojedynek mi\xc4\x99dzy Gradassem a Ranaldem. Nim jednak dojdzie do pojedynku Angelika obiecuje Malagisie wolno\xc5\x9b\xc4\x87 w zamian za sprowadzenie Ranalda na zaczarowan\xc4\x85 wysp\xc4\x99. Czarodziej finguje pojedynek, w kt\xc3\xb3rym w Gradassa wciela si\xc4\x99 diabe\xc5\x82 Draginazzo. W czasie pojedynku Ranald wst\xc4\x99puje za uciekaj\xc4\x85cym przeciwnikiem na statek, kt\xc3\xb3ry uwozi go na zaczarowan\xc4\x85 wysp\xc4\x99._NEWLINE_Angelika nie mo\xc5\xbce do niego dotrze\xc4\x87, obl\xc4\x99\xc5\xbcona w Albraka, przez Tatar\xc3\xb3w zakochanego w niej kr\xc3\xb3la Agrikana. Tatarskiego kr\xc3\xb3la zabija w pojedynku Ranald, umieraj\xc4\x85cy przyjmuje wiar\xc4\x99 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84sk\xc4\x85. Tymczasem Ranaldowi udaje si\xc4\x99 uciec z wyspy, spieszy wi\xc4\x99c, by ostrzec Rolanda przed Angelik\xc4\x85. Mi\xc4\x99dzy krewniakami dochodzi do starcia, kt\xc3\xb3re za\xc5\xbcegna Angelika, wysy\xc5\x82aj\xc4\x85c Rolanda przeciw czarodziejce Fallerinie. Roland i Ranald ponownie zakochuj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Angelice, jej wszak\xc5\xbce staj\xc4\x85 si\xc4\x99 oboj\xc4\x99tni.\n_START_SECTION_\nKsi\xc4\x99ga II\n_START_PARAGRAPH_\nW ksi\xc4\x99dze II w\xc4\x85tek mi\xc5\x82osny schodzi na dalszy plan. Kr\xc3\xb3l afryka\xc5\x84ski Agramant, pragn\xc4\x85c pom\xc5\x9bci\xc4\x87 \xc5\x9bmier\xc4\x87 ojca Trajana, zabitego przez Francuz\xc3\xb3w, wyrusza, wraz z w\xc5\x82adaj\xc4\x85cymi Hiszpani\xc4\x85 Arabami, przeciw Karolowi Wielkiemu. Towarzysz\xc4\x85 mu mocarz Rodomont i muzu\xc5\x82manin Roger, kt\xc3\xb3remu bezskutecznie pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 uniemo\xc5\xbcliwi\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w wojnie jego wuj, czarownik Atlant. Ranald powraca do Francji, aby wzi\xc4\x85\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w wojnie. Za nim pod\xc4\x85\xc5\xbca ponownie w nim zakochana Angelika, za Angelik\xc4\x85 Roland. W drodze powrotnej Ranald pije jednak ze \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a mi\xc5\x82o\xc5\x9bci, a Angelika ze \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a nienawi\xc5\x9bci. Cesarz Karol powierza Angelik\xc4\x99 ksi\xc4\x99ciu Naimo. B\xc4\x99dzie nale\xc5\xbca\xc5\x82a do tego z zalotnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry zabije najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 liczb\xc4\x99 wrog\xc3\xb3w. Pary\xc5\xbc wpada jednak w r\xc4\x99ce oblegaj\xc4\x85cych, a Angelika ponownie ucieka.\n_START_SECTION_\nKsi\xc4\x99ga III\n_START_PARAGRAPH_\nNiedoko\xc5\x84czona ksi\xc4\x99ga III opowiada o mi\xc5\x82o\xc5\x9bci Rogera i wojowniczki Bradamanty, siostry Ranalda.\n_START_SECTION_\nRoland\n_START_PARAGRAPH_\nW utworze Boiarda Roland nie jest ju\xc5\xbc podpor\xc4\x85 monarchii, bohaterem w\xc5\x82asn\xc4\x85 piersi\xc4\x85 os\xc5\x82aniaj\xc4\x85cym odwr\xc3\xb3t wojsk Karola Wielkiego w w\xc4\x85wozach Roncevaux, dla kt\xc3\xb3rego mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 jest s\xc5\x82abostk\xc4\x85 kobiet i wyrostk\xc3\xb3w. Oszo\xc5\x82omiony mi\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 do Angeliki rycerz b\xc5\x82aga Boga, aby z\xc5\x82ote lilie francuskie zosta\xc5\x82y zniszczone, a Karol Wielki znikn\xc4\x85\xc5\x82 z ca\xc5\x82\xc4\x85 sw\xc4\x85 dru\xc5\xbcyn\xc4\x85, gdy\xc5\xbc tylko tak mo\xc5\xbce zdoby\xc4\x87 ukochan\xc4\x85. Nie jest on jednak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc rycerzem dworu Est\xc3\xb3w - grzecznym, uk\xc5\x82adnym, znaj\xc4\x85cym serca niewie\xc5\x9bcie, ale dzikim olbrzymem o sercu wybuchaj\xc4\x85cym gwa\xc5\x82townymi uczuciami, dziwnie jednak naiwnym zw\xc5\x82aszcza wzgl\xc4\x99dem kobiet. Gwa\xc5\x82towny w boju, tak \xc5\xbce a\xc5\xbc strach na niego patrze\xc4\x87, wobec Angeliki staje si\xc4\x99 niezgrabnym i nie\xc5\x9bmia\xc5\x82ym. Gdy wraca z wi\xc4\x99zienia w Dragontino, Angelika pomaga mu zdj\xc4\x85\xc4\x87 pancerz, przyrz\xc4\x85dza mu k\xc4\x85piel, naciera cia\xc5\x82o oliw\xc4\x85 i pokornego w jej r\xc4\x99ku jak baranek k\xc5\x82adzie spa\xc4\x87._NEWLINE_Obok naiwno\xc5\x9bci i brutalnej si\xc5\x82y Roland przejawia kult renesansowej wiedzy. Gdy kr\xc3\xb3l Agrikan stwierdza, \xc5\xbce zajmowanie si\xc4\x99 naukami jest zaj\xc4\x99ciem niegodnym rycerza i przechwala si\xc4\x99 jak to za m\xc5\x82odu rozp\xc5\x82ata\xc5\x82 g\xc5\x82ow\xc4\x99 swojemu nauczycielowi, kt\xc3\xb3ry mu si\xc4\x99 naprzykrza\xc5\x82 chc\xc4\x85c go nauczy\xc4\x87 sztuki czytania i pisania, Roland staje w obronie wiedzy, kt\xc3\xb3ra zdobi rycerza jak kwiat \xc5\x82\xc4\x85k\xc4\x99, a serce i my\xc5\x9bli podnosi ku Stw\xc3\xb3rcy, kto ni\xc4\x85 pogardza podobny jest jego zdaniem do kamienia, kawa\xc5\x82ka drewna albo ci\xc4\x99\xc5\xbckiego wo\xc5\x82u. Wp\xc5\x82yw kultury nie odciska si\xc4\x99 jednak szczeg\xc3\xb3lnie na bohaterze: na jedno oko zezuje, g\xc4\x99ste, naje\xc5\xbcone brwi stercz\xc4\x85 mu jak u rysia, \xc5\x9bpi\xc4\x85c chrapie tak, \xc5\xbce mury si\xc4\x99 trz\xc4\x99s\xc4\x85, z\xc4\x99bami gryzie paznokcie i z daleka czu\xc4\x87 go potem.\n_START_SECTION_\nAngelika\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 bohaterk\xc4\x85 poematu, rz\xc4\x85dz\xc4\x85c\xc4\x85 m\xc4\x99skim \xc5\x9bwiatem, jest Angelika. Gdziekolwiek si\xc4\x99 pojawi podbija wszystkie m\xc4\x99skie serca. Kiedy zjawia si\xc4\x99 na uczcie kr\xc3\xb3lewskiej w Pary\xc5\xbcu jak gwiazda poranna, jak lilia w ogrodzie, jak r\xc3\xb3\xc5\xbca w gaju i og\xc5\x82asza, \xc5\xbce odda sw\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 temu, kto pokona w turnieju jej brata, wszyscy chc\xc4\x85 si\xc4\x99 bi\xc4\x87. Szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwy Ferragu ma walczy\xc4\x87 pierwszy, Roland dopiero trzydziesty. W Angelice przedstawia Boiardo damy este\xc5\x84skiego dworu: zalotne, niesta\xc5\x82e, przewrotne, kt\xc3\xb3rych musia\xc5\x82 niema\xc5\x82o pozna\xc4\x87. Maluj\xc4\x85c jej charakter m\xc5\x9bci si\xc4\x99 za niewierno\xc5\x9b\xc4\x87 Caprary. Jej mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 trwa zaledwie chwil\xc4\x99. Ferragu nie podoba si\xc4\x99 jej, gdy\xc5\xbc ma czarne w\xc5\x82osy, wk\xc5\x82ada wi\xc4\x99c na palec czarodziejski pier\xc5\x9bcie\xc5\x84 i znika z turnieju, gdzie mia\xc5\x82a by\xc4\x87 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 nagrod\xc4\x85. Jej wygl\xc4\x85d odpowiada jej charakterowi, mimo s\xc5\x82odkiego i ujmuj\xc4\x85cego spojrzenia, w chwili, gdy nie potrzebuje ju\xc5\xbc Rolanda, posy\xc5\x82a go do czarownicy Morgany, s\xc4\x85dz\xc4\x85c, \xc5\xbce tam zginie.\n_START_SECTION_\nPozostali bohaterowie\n_START_PARAGRAPH_\nPrzeciwie\xc5\x84stwem Angeliki w poemacie jest kr\xc3\xb3lowa Marfiza: bohaterska, dumna, odwa\xc5\xbcna, pi\xc4\x99kna, silna jak m\xc4\x99\xc5\xbcczyzna. Nie walczy zalotno\xc5\x9bci\xc4\x85 i wdzi\xc4\x99kiem, ale broni\xc4\x85 i pi\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85. Gdy uderza pi\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Rolanda, krew tryska mu z ust i uszu. Zawzi\xc4\x99ta na Karola Wielkiego przysi\xc4\x99ga, \xc5\xbce nie zdejmie zbroi dop\xc3\xb3ki nie we\xc5\xbamie cesarza do niewoli._NEWLINE_Rycerski idea\xc5\x82 w poemacie uosabia nie Roland, ale Saracen Brandimarte. Poeta ze szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 sympati\xc4\x85 ukaza\xc5\x82 posta\xc4\x87 odwa\xc5\xbcnego a zarazem dwornego rycerza, nawr\xc3\xb3conego na wiar\xc4\x99 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84sk\xc4\x85 przez Rolanda w wi\xc4\x99zieniu. Rycersko\xc5\x9b\xc4\x87, la cavalleria, stoi w hierarchii Boiarda przed religi\xc4\x85 zr\xc3\xb3wnuj\xc4\x85c mahometanina z chrze\xc5\x9bcijaninem i czyni\xc4\x85c Saracena jedn\xc4\x85 z najsympatyczniejszych postaci w utworze._NEWLINE_Pomi\xc4\x99dzy dzikim Ronaldem a dwornym Brandimartem stoi Ranald, paladyn, olbrzym nies\xc5\x82ychanej si\xc5\x82y, kt\xc3\xb3ry w pojedynku zadaje Rolandowi taki cios, \xc5\xbce gdyby nie stalowy he\xc5\x82m to by mu wepcha\xc5\x82 m\xc3\xb3zg do g\xc4\x99by. Powinowatym Ranalda jest Roger, m\xc5\x82odzieniec szlachetnego rodu, w kt\xc3\xb3rego \xc5\xbcy\xc5\x82ach po ojcu p\xc5\x82ynie krew Aleksandra Wielkiego, a po matce krew bohatera spod Troi, Hektora. Roger zakochuje si\xc4\x99 w siostrze Ranalda, po\xc5\x9blubia j\xc4\x85, a ona staje si\xc4\x99 matk\xc4\x85 Est\xc3\xb3w. Boiardo idzie tu za Tito Strozzim i Priscianusem, kt\xc3\xb3rzy w ten spos\xc3\xb3b  zwlaczali uw\xc5\x82aczaj\xc4\x85c\xc4\x85 Estom tradycj\xc4\x99, jakoby ich praojcem by\xc5\x82 zdrajca z w\xc4\x85wozu Roncesvalle, Gano.\n_START_SECTION_\nRola mi\xc5\x82o\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nO oryginalno\xc5\x9bci poematu Boiarda stanowi przede wszystkim rola przypisywana mi\xc5\x82o\xc5\x9bci. Roland, kt\xc3\xb3ry wszystkich zwyci\xc4\x99\xc5\xbca, sam zostaje zwyci\xc4\x99\xc5\xbcony przez mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, si\xc5\x82\xc4\x99 nap\xc4\x99dow\xc4\x85 ludzkiej egzystencji, podporz\xc4\x85dkowan\xc4\x85 jedynie wyrokom losu. W inwokacjach poeta nie zwraca si\xc4\x99, tak jak jego poprzednicy, do Matki Boskiej lub do Muz, ale do Wenery. Podstawow\xc4\x85 rol\xc4\x99 w poemacie odgrywaj\xc4\x85 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a w Lesie Arde\xc5\x84skim. O ile jednak woda nienawi\xc5\x9bci nie jest zjawiskiem naturalnym, poniewa\xc5\xbc wytryskuje z alabastrowej fontanny, wykonanej niegdy\xc5\x9b przez czarnoksi\xc4\x99\xc5\xbcnika Merlina, to woda mi\xc5\x82o\xc5\x9bci nie jest zaczarowana, wyp\xc5\x82ywa w naturalny spos\xc3\xb3b z ziemi, gdy\xc5\xbc mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 jest si\xc5\x82\xc4\x85 naturaln\xc4\x85. Sprzeczno\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy dwoma \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami odpowiada dw\xc3\xb3m p\xc5\x82aszczyznom akcji: ba\xc5\x9bniowej wype\xc5\x82nionej paladynami, smokami i zaczarowanymi zamkami, do kt\xc3\xb3rej nale\xc5\xbcy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc czarownik Merlin, i medytacyjnej: refleksji nad \xc5\xbcyciem, kt\xc3\xb3ra sk\xc5\x82oni\xc5\x82a Boiarda do podj\xc4\x99cia trudu napisania poematu.\n_START_SECTION_\nSynteza\n_START_PARAGRAPH_\nHistorycy literatury w\xc5\x82oskiej podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, \xc5\xbce Boiardo dokona\xc5\x82 swego rodzaju syntezy dw\xc3\xb3ch cykl\xc3\xb3w romansowych \xc5\x9bredniowiecza: karoli\xc5\x84skiego i breto\xc5\x84skiego. Dzie\xc5\x82o jego czerpie z dokona\xc5\x84 poprzednik\xc3\xb3w: Andrei da Barberino, anonimowych: Cantar d'Orlando i Spagna in rima, a zw\xc5\x82aszcza z Morganta Pulciego i wydanej w tym czasie Tezeidy Boccaccia. Tworzywo dostarczone mu przez francuski i w\xc5\x82oski romans rycerski zasili\xc5\x82 dodatkowo elementami literatury \xc5\x82aci\xc5\x84skiej (szczeg\xc3\xb3lnie wyra\xc5\xbanie s\xc4\x85 nawi\xc4\x85zania do Przemian Owidiusza), tworz\xc4\x85c szczytowe osi\xc4\x85gni\xc4\x99cie kultury ferraryjskiej XVI wieku._NEWLINE_W poemacie widoczne s\xc4\x85 te\xc5\xbc \xc5\x9blady lektur Dekameronu Boccaccia i Boskiej komedii Dantego. Boiardo cz\xc4\x99sto wplata w intryg\xc4\x99 poematu nowele, kt\xc3\xb3re postaci opowiadaj\xc4\x85 o innych albo o sobie. Przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 opowiadania autobiograficzne jak dzieje ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczek Doristelli (ks. II, pie\xc5\x9b\xc5\x84 24) i Leodilli (ks. I, pie\xc5\x9b\xc5\x84 21-22), nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do VII Dnia Dekameronu, i do tekst\xc3\xb3w klasycznych (Apulejusza i Owidiusza). Czasami nowel\xc4\x99 opowiada narrator, kt\xc3\xb3ry j\xc4\x85 us\xc5\x82ysza\xc5\x82 od jednego z bohater\xc3\xb3w poematu (historia Kalidory i Labrina opowiedziana przez Kalidor\xc4\x99 Rolandowi; II, 17). Zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 nowele spisane, kt\xc3\xb3re odczytuj\xc4\x85 bohaterowie utworu (Roland czyta spisane krwi\xc4\x85 dzieje Trufaldina, Albarosy i Polinda; I, 13). Opowiadania te przewa\xc5\xbcnie nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85 do akcji utworu. Nie brak w poemacie nowel przedstawionych w postaci malowide\xc5\x82 jak historia Circelli na \xc5\x9bcianach pa\xc5\x82acu Dragontiny (I,6) czy mit Ganimeda na \xc5\x9bcianach pa\xc5\x82acu \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82a Czarodziejki. Malowid\xc5\x82a przedstawiaj\xc4\x85 genealogi\xc4\x99 w\xc5\x82adc\xc3\xb3w: w Bizercie w siedzibie Argamanta przedstawione zosta\xc5\x82y czyny Alrksandra Macedo\xc5\x84skiego, od kt\xc3\xb3rego wywodzi\xc5\x82 on sw\xc3\xb3j r\xc3\xb3d, a na \xc5\x9bcianie pa\xc5\x82acu czarodziejki Febosilli dzieje ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t d'Este, kt\xc3\xb3rych przodkiem jest Roger.\n_START_SECTION_\nSp\xc3\xb3r o Rolanda\n_START_PARAGRAPH_\nW 1491 roku z okazji pobytu Izabeli d'Este Gonzagi w Mediolanie wywi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 sp\xc3\xb3r pomi\xc4\x99dzy ni\xc4\x85 a Galeazzo Viscontim o to, kt\xc3\xb3ry z paladyn\xc3\xb3w Karola Wielkiego, Roland czy Ranald zas\xc5\x82uguje na palm\xc4\x99 pierwsze\xc5\x84stwa. Markiza i Visconti p\xc5\x82yn\xc4\x99li akurat bark\xc4\x85 z Pawii, Izabela tak si\xc4\x99 rozz\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc5\x82a, \xc5\xbce zacz\xc4\x99\xc5\x82a na ca\xc5\x82y g\xc5\x82os krzycze\xc4\x87: Ranald! Ranald! Nie rozstrzygn\xc4\x99\xc5\x82o to jednak sporu. Po wyje\xc5\xbadzie Izabeli by\xc5\x82 kontynuowany korespondencyjnie. Galeazzo, broni\xc4\x85c Rolanda, wyra\xc5\xbca\xc5\x82 nadziej\xc4\x99, \xc5\xbce Izabela uzna z czasem, \xc5\xbce nie warto broni\xc4\x87 takiego zdrajcy i zbrodniarza jak Ranald. Markiza grozi\xc5\x82a z kolei swemu przeciwnikowi, \xc5\xbce je\xc5\x9bli b\xc4\x99dzie takie obelgi rzuca\xc5\x82 na jej ulubie\xc5\x84ca, nie dost\xc4\x85pi odpuszczenia grzech\xc3\xb3w w dniu Wielkiejnocy. Sp\xc3\xb3r przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do powstania dw\xc3\xb3ch stronnictw w Mediolanie i Mantui. Losy tej literackiej wojny opiewa\xc5\x82 w sonetach nadworny poeta Ludwika Sforzy, Bellincione. Poeta przeszed\xc5\x82 na stron\xc4\x99 Rolanda i namawia\xc5\x82 markiz\xc4\x99, by zmieni\xc5\x82a zdanie i przyzna\xc5\x82a si\xc4\x99 do b\xc5\x82\xc4\x99du, myli\xc4\x87 si\xc4\x99 jest bowiem rzecz\xc4\x85 ludzk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nOpracowania\n_START_PARAGRAPH_\nOgromna popularno\xc5\x9b\xc4\x87 poematu Boiarda sprawi\xc5\x82a, \xc5\xbce wkr\xc3\xb3tce po jego \xc5\x9bmierci po\xc5\x9bledni pisarz Niccol\xc3\xb2 degli Agostini podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 doko\xc5\x84czenia utworu, dopisuj\xc4\x85c do niego trzy pe\xc5\x82ne ksi\xc4\x99gi, wydawane potem wielokrotnie wraz z orygina\xc5\x82em b\xc4\x85d\xc5\xba osobno. Sporym powodzeniem cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc romans Francesca Bella zwanego Cieco, poety mantua\xc5\x84skiego, pod tytu\xc5\x82em Mambriano, napisany w latach 1490-1496, osnuty na motywach Rolanda zakochanego._NEWLINE_Istotniejsze dla recepcji Rolanda zakochanego okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 opracowanie przez Francesca Berniego toska\xc5\x84skiej wersji poematu (wydanej w 1542 roku). Boiardo napisa\xc5\x82 sw\xc3\xb3j poemat j\xc4\x99zykiem szorstkim, pe\xc5\x82nym prowincjonalizm\xc3\xb3w. Ju\xc5\xbc Aretino pisa\xc5\x82 o Rolandzie zakochanym, \xc5\xbce jest to poemat o heroicznej pi\xc4\x99kno\xc5\x9bci, ale trywialnie napisany i przedstawiony w plebejskich s\xc5\x82owach dawnych czas\xc3\xb3w. Berni, zdolny poeta, nie ograniczy\xc5\x82 si\xc4\x99 do zmian j\xc4\x99zykowych ruguj\xc4\x85cych p\xc3\xb3\xc5\x82nocnow\xc5\x82oskie nalecia\xc5\x82o\xc5\x9bci. Wprowadzi\xc5\x82 nowe postaci, aluzje do bie\xc5\xbc\xc4\x85cych wydarze\xc5\x84, a nawet w\xc4\x85tki autobiograficzne. Jego tekst zyska\xc5\x82 du\xc5\xbc\xc4\x85 poczytno\xc5\x9b\xc4\x87 w XVIII wieku. Wcze\xc5\x9bniej wielkim powodzeniem cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 inna toska\xc5\x84ska wersja poematu opracowana przez Ludovica Domenichiego (1545). Domenichi, cho\xc4\x87 wierniejszy orygina\xc5\x82owi, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie ograniczy\xc5\x82 si\xc4\x99 do opracowania ortografii i fonetyki, w swojej wersji poematu modyfikowa\xc5\x82 budow\xc4\x99 oktaw oraz usun\xc4\x85\xc5\x82 strofy, kt\xc3\xb3re uzna\xc5\x82 za nazbyt erotyczne. Oryginalny tekst Boiarda wznowiono ponownie dopiero w 1830 roku"