b'\n_START_ARTICLE_\nPlan tr\xc3\xb3jkonchowy\n_START_PARAGRAPH_\nPlan tr\xc3\xb3jkonchowy (tak\xc5\xbce "treflowy", "koniczyny") \xe2\x80\x93 typ za\xc5\x82o\xc5\xbcenia architektonicznego cerkwi w krajach ba\xc5\x82ka\xc5\x84skich powsta\xc5\x82y pod wp\xc5\x82ywem architektury bizanty\xc5\x84skiej, dominuj\xc4\x85cy w architekturze mo\xc5\x82dawskiej do XVII w._NEWLINE_Cerkwie zbudowane na tym planie sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 z prostok\xc4\x85ta, w cz\xc4\x99\xc5\x9bci wschodniej uzupe\xc5\x82nionego o trzy apsydy (od wschodu, p\xc3\xb3\xc5\x82nocy i po\xc5\x82udnia). Prostok\xc4\x85t dzielony by\xc5\x82 na kilka (od dw\xc3\xb3ch do czterech) niezale\xc5\xbcnych pomieszcze\xc5\x84 \xe2\x80\x93 w cz\xc4\x99\xc5\x9bci wschodniej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 nawa. Ta mia\xc5\x82a kszta\xc5\x82t kwadratu otoczonego wspomnianymi trzema apsydami (przy czym apsyda wschodnia s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a jako miejsce odprawiania obrz\xc4\x99du), nakryta kopu\xc5\x82\xc4\x85 (a niekiedy zwie\xc5\x84czona wie\xc5\xbc\xc4\x85), zachowywa\xc5\x82a klasyczny plan centralny._NEWLINE_Plan tr\xc3\xb3jkonchowy wywodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 z architektury cerkwi monastyru Chilandar na greckim p\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Athos, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a zbudowana w ko\xc5\x84cu XIII w. na planie krzy\xc5\xbca greckiego wpisanego w kwadrat, przy czym trzy ramiona krzy\xc5\xbca zosta\xc5\x82y zako\xc5\x84czone p\xc3\xb3\xc5\x82okr\xc4\x85g\xc5\x82ymi apsydami, wystaj\xc4\x85cymi poza kwadratowy obr\xc4\x99b \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni. Centralnie umieszczona kopu\xc5\x82a wspiera\xc5\x82a si\xc4\x99 na wolno stoj\xc4\x85cych kolumnach. Uk\xc5\x82ad ten sta\xc5\x82 si\xc4\x99 popularny w architekturze serbskiej (serbscy w\xc5\x82adcy sprawowali szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 opiek\xc4\x99 nad monastyrem Chilandar, kt\xc3\xb3ry nazywano nawet "serbskim klasztorem"), szczeg\xc3\xb3lnie za panowania Stefana Urosza II Milutina i Stefana Urosza IV Duszana._NEWLINE_Ostateczne wykszta\xc5\x82cenie si\xc4\x99 planu tr\xc3\xb3jkonchowego przypada na XIV w. i zwi\xc4\x85zane jest z klasztornymi za\xc5\x82o\xc5\xbceniami Serbii i Wo\xc5\x82oszczyzny. Opisane za\xc5\x82o\xc5\xbcenie cerkwi monastyru Chilandar zosta\xc5\x82o zredukowane przez obci\xc4\x99cie ramion krzy\xc5\xbca greckiego i pozostawienie g\xc5\x82\xc3\xb3wnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni (nawy) w postaci kwadratu, do kt\xc3\xb3rego bezpo\xc5\x9brednio przylega\xc5\x82y apsydy boczne (zazwyczaj p\xc3\xb3\xc5\x82nocna i po\xc5\x82udniowa) oraz g\xc5\x82\xc3\xb3wna (zazwyczaj wschodnia, nieco oddalona od centrum poprzez szcz\xc4\x85tkowe rami\xc4\x99 krzy\xc5\xbca greckiego). Kopu\xc5\x82a nawy zamiast na kolumnach wsparta zosta\xc5\x82a na \xc5\x9bcianach \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni._NEWLINE_W Serbii typowym przyk\xc5\x82adem zastosowania planu tr\xc3\xb3jkonchowego jest monastyr Star\xc4\x8deva gorica (obecnie w Czarnog\xc3\xb3rze) z lat 70. XIV w. Wkr\xc3\xb3tce potem model ten pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w architekturze wo\xc5\x82oskiej (wraz z serbskimi architektami z Chilandar), gdzie najstarszym zachowanym przyk\xc5\x82adem jest cerkiew monastyru Cozia z lat 1380-1386 (plan tr\xc3\xb3jkonchowy pojawia\xc5\x82 si\xc4\x99 tu cz\xc4\x99sto do XVI w., g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w cerkwiach klasztornych). Za po\xc5\x9brednictwem Wo\xc5\x82oszczyzny plan ten dotar\xc5\x82 jeszcze w ko\xc5\x84cu XIV w. do Mo\xc5\x82dawii (pierwszy raz zastosowano go w cerkwi Tr\xc3\xb3jcy \xc5\x9awi\xc4\x99tej w Serecie), gdzie do XVII w. stanowi\xc5\x82 podstawowy wzorzec budowy cerkwi (por. malowane cerkwie p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Mo\xc5\x82dawii).'