b"\n_START_ARTICLE_\nGeografia Wysp Dziewiczych Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych\n_START_PARAGRAPH_\nWyspy Dziewicze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych zamorskie terytorium Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, kt\xc3\xb3re le\xc5\xbc\xc4\x85 w Ameryce \xc5\x9arodkowej, w po\xc5\x82udniowo-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Wysp Dziewiczych (Ma\xc5\x82e Antyle), na wsch\xc3\xb3d od wyspy Puerto Rico. Wyspy cechuj\xc4\x85 si\xc4\x99 urozmaicon\xc4\x85 rze\xc5\xbab\xc4\x85 terenu i tropikalnym klimatem. Wyspy Dziewicze zosta\xc5\x82y odkryte przez Krzysztofa Kolumba w 1493 r.\n_START_SECTION_\nPowierzchnia, skrajne punkty i granice\n_START_PARAGRAPH_\nPowierzchnia - 355\xc2\xa0km\xc2\xb2_NEWLINE_Skrajne punkty: p\xc3\xb3\xc5\x82nocny 18\xc2\xb028'N, po\xc5\x82udniowy 17\xc2\xb040'N, zachodni 65\xc2\xb010'W, wschodni 64\xc2\xb022'W._NEWLINE_Wyspy poprzez wody terytorialne Morza Karaibskiego granicz\xc4\x85 od zachodu z Portoryko, a od wschodu z Brytyjskimi Wyspami Dziewiczymi._NEWLINE_Linia brzegowa - 188\xc2\xa0km\n_START_SECTION_\nUkszta\xc5\x82towanie poziome\n_START_PARAGRAPH_\nWyspy Dziewicze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 \xc5\x82\xc4\x85cznie z ponad 50 wysp i wysepek. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi wyspami s\xc4\x85: Saint Thomas (82\xc2\xa0km\xc2\xb2), Saint John (52\xc2\xa0km\xc2\xb2) i odosobniona, \xc5\x82a\xc5\xbc\xc4\x85ca na po\xc5\x82udnie od g\xc5\x82\xc3\xb3wnych wysp Saint Croix (218\xc2\xa0km\xc2\xb2). Wyspy, szczeg\xc3\xb3lnie Saint Thomas i Saint John cechuj\xc4\x85 si\xc4\x99 dobrze rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 lini\xc4\x85 brzegow\xc4\x85, podobnie jak wschodnia cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Wysp Dziewiczych, nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do Korony Brytyjskiej. Liczne s\xc4\x85 przybrze\xc5\xbcne wysepki i ska\xc5\x82y. Wybrze\xc5\xbce jest przewa\xc5\xbcnie wysokie, ale w wielu miejscach tak\xc5\xbce niskie, gdzie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 pla\xc5\xbce. W niekt\xc3\xb3rych miejscach zbocza wzniesie\xc5\x84 schodz\xc4\x85 do morza.\n_START_SECTION_\nBudowa geologiczna i rze\xc5\xbaba\n_START_PARAGRAPH_\nWyspy Dziewicze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych wchodz\xc4\x85 w sk\xc5\x82ad antylskiego \xc5\x82uku wulkanicznego i zbudowane s\xc4\x85 ze ska\xc5\x82 wulkanicznych pochodz\xc4\x85cych z kredy i trzeciorz\xc4\x99du. Poza utworami wulkanicznymi wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tak\xc5\xbce ska\xc5\x82y osadowe z trzeciorz\xc4\x99du. Utwory wysp zosta\xc5\x82y sfa\xc5\x82dowane w czasie orogenezy alpejskiej. W niekt\xc3\xb3rych miejscach, na powierzchni znajduje si\xc4\x99 m\xc5\x82odsze, czwartorz\xc4\x99dowe osady wapieni rafowych, a wok\xc3\xb3\xc5\x82 wysp tworz\xc4\x85 si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne rafy koralowe. Brak aktywno\xc5\x9bci wulkanicznej._NEWLINE_Wyspy nale\xc5\xbc\xc4\x85 do \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorza ameryka\xc5\x84skiego. Rze\xc5\xbaba wysp jest urozmaicona, ale wysoko\xc5\x9bci nad poziom morza nie przekraczaj\xc4\x85 500 m. Przeci\xc4\x99tna wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 wzg\xc3\xb3rz, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 nieod\xc5\x82\xc4\x85cznym elementem krajobrazu archipelagu, to 250\xe2\x80\x93350 m n.p.m. Najwy\xc5\xbcszy szczyt - Crown na wyspie Saint Thomas wznosi si\xc4\x99 na 473 m n.p.m. Stosunkowo niskie wzniesienia wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 na najwi\xc4\x99kszej wyspy - Saint Croix, gdzie du\xc5\xbcy udzia\xc5\x82 maj\xc4\x85 tereny nizinne i miejscami wybitnie nizinne. Liczne niewielkie wyspy i wysepki posiadaj\xc4\x85 g\xc3\xb3rski charakter, cechuj\xc4\x85c si\xc4\x99 zarazem niewielkimi wysoko\xc5\x9bciami nad poziom morza.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nArchipelag Wysp Dziewiczych Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych le\xc5\xbcy w strefie klimatu r\xc3\xb3wnikowego, kt\xc3\xb3ry kszta\xc5\x82tuje p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodni pasat i ciep\xc5\x82e pr\xc4\x85dy morskie. Istotny wp\xc5\x82yw ma tak\xc5\xbce nas\xc5\x82onecznienie, gdzie minimalny k\xc4\x85t wysoko\xc5\x9bci s\xc5\x82o\xc5\x84ca 22 grudnia wynosi 49\xc2\xb0._NEWLINE_Temperatury maj\xc4\x85 przebieg typowy dla klimatu r\xc3\xb3wnikowego, ze \xc5\x9bredni\xc4\x85 roczn\xc4\x85 26-27\xc2\xa0\xc2\xb0C. W okresie zimowym \xc5\x9brednia dobowa wynosi 22-25\xc2\xa0\xc2\xb0C, latem to temperatury rz\xc4\x99du 26-30\xc2\xa0\xc2\xb0C. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 niewielkie, ale widoczne r\xc3\xb3\xc5\xbcnice w skali roku. Dobowe amplitudy s\xc4\x85 niewielkie._NEWLINE_Opady s\xc4\x85 wysokie, gdzie \xc5\x9brednie warto\xc5\x9bci roczne wynosz\xc4\x85 powy\xc5\xbcej 1 000\xc2\xa0mm i nie s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnomiernie roz\xc5\x82o\xc5\xbcone w ci\xc4\x85gu roku. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 trzymiesi\xc4\x99czna pora sucha, a najwi\xc4\x99ksze warto\xc5\x9bci notuje si\xc4\x99 w okresie sierpie\xc5\x84-wrzesie\xc5\x84-pa\xc5\xbadziernik. Miesi\xc4\x99czne mo\xc5\xbce spa\xc5\x9b\xc4\x87 poand 140\xc2\xa0mm deszczu. W tym okresie tak\xc5\xbce region wysp nawiedzany jest przez cyklony tropikalne. Przez ca\xc5\x82y rok utrzymuje si\xc4\x99 wysoka wilgotno\xc5\x9b\xc4\x87 powietrza.\n_START_SECTION_\nWody\n_START_PARAGRAPH_\nNa wyspach wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 niekorzystne warunki dla w\xc3\xb3d powierzchniowych i sie\xc4\x87 rzeczna jest bardzo uboga. Rzeki s\xc4\x85 kr\xc3\xb3tkie, maj\xc4\x85ce posta\xc4\x87 niewielkich strumieni. Na wyspach nie ma tak\xc5\xbce naturalnych zbiornik\xc3\xb3w wodnych.\n_START_SECTION_\nGleby\n_START_PARAGRAPH_\nWyspy Dziewicze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych nale\xc5\xbc\xc4\x85 do karaibskiej krainy glebowej i s\xc4\x85 pokryte czerwonymi glebami ferrytowymi. Gleby te s\xc4\x85 zwi\xc4\x85zane z wulkanicznym pod\xc5\x82o\xc5\xbcem wysp.\n_START_SECTION_\nFlora i fauna\n_START_PARAGRAPH_\nSzata ro\xc5\x9blinna jest zachowana w r\xc3\xb3\xc5\xbcnym stopniu na ka\xc5\xbcdej z wysp. Najbardziej zachowana przyroda jest na wyspie Saint John, gdzie lasy zajmuj\xc4\x85 2/3 powierzchni tej\xc5\xbce wyspy. Naturaln\xc4\x85 szat\xc4\x99 ro\xc5\x9blinn\xc4\x85 stanowi\xc4\x85 wiecznie zielone lasy podzwrotnikowe, kt\xc3\xb3rych drzewa cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo trac\xc4\x85 li\xc5\x9bcie w porze suchej. Charakterystycznymi drzewami wysp s\xc4\x85 palmy i gumbo limbo, posiadaj\xc4\x85ce b\xc5\x82yszcz\xc4\x85c\xc4\x85 kor\xc4\x99. Najwi\xc4\x99kszy udzia\xc5\x82 ma ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 krzaczasta i suchoro\xc5\x9bla, gdzie liczne s\xc4\x85 kaktusowate. Wybrze\xc5\xbca miejscami poro\xc5\x9bni\xc4\x99te s\xc4\x85 zaro\xc5\x9blami namorzynowymi, a wok\xc3\xb3\xc5\x82 wysp rosn\xc4\x85 rafy koralowe. W lasach charakterystyczne s\xc4\x85 liany, kolczaste krzewy, hibiskusy i orchidee, oraz wiele gatunk\xc3\xb3w ro\xc5\x9blin kwietnych._NEWLINE_\xc5\x9awiat zwierz\xc4\x85t nale\xc5\xbcy do antylskiej krainy neotropikalnej. Do ssak\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie gryzonie i nietoperze, na wyspach wyst\xc4\x99puje 6 gatunk\xc3\xb3w nietoperzy. Najwi\xc4\x99kszymi ssakami s\xc4\x85 \xc5\xbcyj\xc4\x85ce w okolicznych wodach delfiny Bogaty jest \xc5\x9bwiat ptak\xc3\xb3w, zar\xc3\xb3wno tych l\xc4\x85dowych jak i wodnych. \xc5\x81\xc4\x85cznie na Wyspach Dziewiczych Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych \xc5\xbcyje 140 gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w. Liczne s\xc4\x85 gady jak \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82w sk\xc3\xb3rzasty, jaszczurki i w\xc4\x99\xc5\xbce."