b'\n_START_ARTICLE_\nKopalnia soli Wieliczka\n_START_SECTION_\nGeologia\n_START_PARAGRAPH_\nWielicka kopalnia usytuowana jest w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci podkarpackich z\xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbc solnych, kt\xc3\xb3rych wiek okre\xc5\x9blany jest na oko\xc5\x82o 14 milion\xc3\xb3w lat. Z\xc5\x82o\xc5\xbca te powsta\xc5\x82y w miocenie, w wieku bade\xc5\x84skim, w trakcie zanikania morza Paratetydy, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82o si\xc4\x99 morzem zamkni\xc4\x99tym o wysokim stopniu zasolenia. Przyczyn\xc4\x85 zamkni\xc4\x99cia by\xc5\x82o och\xc5\x82odzenie si\xc4\x99 klimatu 14 mln lat temu. Spowodowa\xc5\x82o to rozw\xc3\xb3j lodowc\xc3\xb3w, a to spowodowa\xc5\x82o obni\xc5\xbcenie poziomu ocean\xc3\xb3w o ok. 40-50 m. Paratetyda by\xc5\x82a wtedy po\xc5\x82\xc4\x85czona z oceanami poprzez Morze \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemne przez cie\xc5\x9bniny na obszarze dzisiejszej S\xc5\x82owenii, mi\xc4\x99dzy Alpami a G\xc3\xb3rami Dynarskimi. Obni\xc5\xbcenie si\xc4\x99 poziomu ocean\xc3\xb3w i ruchy tektoniczne spowodowa\xc5\x82y odci\xc4\x99cie Paratetydy. W morzu nast\xc4\x85pi\xc5\x82 kryzys bade\xc5\x84ski, podobny do p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego kryzysu messy\xc5\x84skiego w Morzu \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnym._NEWLINE_Gor\xc4\x85cy klimat oraz stale obni\xc5\xbcaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 dno (efekt powstawania Karpat) stworzy\xc5\x82y warunki sprzyjaj\xc4\x85ce sedymentacji. Do g\xc5\x82\xc4\x99bi sp\xc5\x82ywa\xc5\x82a najg\xc4\x99stsza solanka i tam zacz\xc4\x99\xc5\x82a wytr\xc4\x85ca\xc4\x87 si\xc4\x99 s\xc3\xb3l, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej siarczany wapnia g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na obrze\xc5\xbcach zapadliska przedkarpackiego. W po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci akwenu dosz\xc5\x82o do uformowania si\xc4\x99 z\xc5\x82o\xc5\xbca bry\xc5\x82owego (zubrowego), a w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i \xc5\x9brodkowej jego cz\xc4\x99\xc5\x9bci powsta\xc5\x82o z\xc5\x82o\xc5\xbce pok\xc5\x82adowe (warstwowe). Czas trwania procesu sedymentacji okre\xc5\x9blany jest na 15\xe2\x80\x9320 tysi\xc4\x99cy lat, po nim nast\xc4\x85pi\xc5\x82 proces wype\xc5\x82niania zbiornika warstwami ilastymi i mu\xc5\x82owymi. Podczas ostatnich ruch\xc3\xb3w g\xc3\xb3rotw\xc3\xb3rczych Karpat nast\xc4\x85pi\xc5\x82o nasuni\xc4\x99cie si\xc4\x99 z\xc5\x82o\xc5\xbca bry\xc5\x82owego na pok\xc5\x82adowe. Wielickie z\xc5\x82o\xc5\xbce solne ma oko\xc5\x82o 10\xc2\xa0km d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, 600\xe2\x80\x931500\xc2\xa0m szeroko\xc5\x9bci oraz od kilku do oko\xc5\x82o 400\xc2\xa0m mi\xc4\x85\xc5\xbcszo\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nHistoria eksploatacji\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki pozyskiwania soli na terenie Wieliczki wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z eksploatacj\xc4\x85 \xe2\x80\x9e\xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 solnych\xe2\x80\x9d, czyli samoistnych na tym obszarze wyp\xc5\x82yw\xc3\xb3w solanki. Roztw\xc3\xb3r gromadzono i oczyszczano, by nast\xc4\x99pnie podda\xc4\x87 go warzeniu (gotowaniu). Pocz\xc4\x85tki eksploatacji si\xc4\x99gaj\xc4\x85 epoki \xc5\x9brodkowego neolitu (3 tys. lat p.n.e.). Dokumentuj\xc4\x85 to liczne znaleziska archeologiczne, z bada\xc5\x84 prowadzonych po II w. \xc5\x9bw. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 odkry\xc4\x87 jest zas\xc5\x82ug\xc4\x85 pracownik\xc3\xb3w naukowych Muzeum \xc5\xbbup Krakowskich. Odkryto prehistoryczne instalacje s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do odparowywania solanki. Na wielkich paleniskach ustawiano kilka, potem kilkana\xc5\x9bcie naczy\xc5\x84 glinianych o wyd\xc5\x82u\xc5\xbconym kszta\xc5\x82cie, kt\xc3\xb3re zawiera\xc5\x82y roztw\xc3\xb3r naturalnie nasycony. Proces podgrzewania pozwala\xc5\x82 osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 najpierw g\xc4\x99sty roztw\xc3\xb3r, z czasem za\xc5\x9b zestalon\xc4\x85 mas\xc4\x99 o du\xc5\xbcej zawarto\xc5\x9bci soli jadalnej (NaCl)._NEWLINE_Eksploatacja \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 solankowych trwa\xc5\x82a 3\xe2\x80\x934 tysi\xc4\x85clecia, do czasu ustania naturalnych, obfitych wyp\xc5\x82yw\xc3\xb3w. Wtedy, na prze\xc5\x82omie XII i XIII wieku, rozpocz\xc4\x99to dr\xc4\x85\xc5\xbcenie g\xc5\x82\xc4\x99bszych studni. Pierwszy szyb umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cy pozyskiwanie soli kamiennej zg\xc5\x82\xc4\x99biono w nieodleg\xc5\x82ej Bochni. Niebawem tak\xc5\xbce Wieliczka sta\xc5\x82a si\xc4\x99 miejscem, gdzie natrafiono na p\xc5\x82ytko zalegaj\xc4\x85ce z\xc5\x82o\xc5\xbca soli. Wkr\xc3\xb3tce studnie zamieni\xc5\x82y si\xc4\x99 w szyby, czyli drogi pionowej komunikacji z biegn\xc4\x85cymi poziomo chodnikami i wyrobiskami. Tak powsta\xc5\x82a kopalnia.\n_START_SECTION_\nOpieka nad g\xc3\xb3rnikami\n_START_PARAGRAPH_\nW 1289 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Henryk IV Probus nakaza\xc5\x82 zbudowa\xc4\x87 w Wieliczce \xc5\x82a\xc5\xbani\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra pe\xc5\x82ni\xc5\x82a tak\xc5\xbce funkcj\xc4\x99 miejsca pracy cyrulik\xc3\xb3w oferuj\xc4\x85cych m.in. proste zabiegi chirurgiczne, a tak\xc5\xbce miejsca pomocy ofiarom wypadk\xc3\xb3w oraz wdowom i sierotom po g\xc3\xb3rnikach. W 1363 roku kr\xc3\xb3l Kazimierz III Wielki ufundowa\xc5\x82 przy kopalni szpital prowadzony przez zakon \xc5\x9bw. Ducha (por. historia szpitalnictwa). W 1697 roku posad\xc4\x99 cyrulika kopalnianego po raz pierwszy w Polsce obj\xc4\x99\xc5\x82a kobieta, Magdalena Bendzis\xc5\x82awska.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka kopalni\n_START_PARAGRAPH_\nWielicka kopalnia liczy 9 poziom\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych pierwszy \xe2\x80\x93 poziom Bono \xe2\x80\x93 si\xc4\x99ga na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 64 metr\xc3\xb3w, za\xc5\x9b ostatni le\xc5\xbcy 327 metr\xc3\xb3w pod powierzchni\xc4\x85 Ziemi. \xc5\x81\xc4\x85czna d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 chodnik\xc3\xb3w \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cych oko\xc5\x82o 3000 wyrobisk (chodnik\xc3\xb3w, pochylni, kom\xc3\xb3r eksploatacyjnych, jezior, szyb\xc3\xb3w, szybik\xc3\xb3w) przekracza 300 km. Kubatura zespo\xc5\x82u wyrobisk to ok. 7,5 mln m\xc2\xb3._NEWLINE_Kopalni\xc4\x99 cechuje unikatowy mikroklimat, na kt\xc3\xb3ry sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 \xe2\x80\x93 obok du\xc5\xbcej wilgotno\xc5\x9bci i zawarto\xc5\x9bci chlorku sodu \xe2\x80\x93 sta\xc5\x82a temperatura (ok. 14\xe2\x80\x9316\xc2\xa0\xc2\xb0C), ci\xc5\x9bnienie, jonizacja i wysoka zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 w powietrzu potasu, magnezu i wapnia. Sprzyja on prowadzonym na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 135 metr\xc3\xb3w, w komorze Jezioro Wessel, turnusom rehabilitacyjnym dla os\xc3\xb3b ze schorzeniami g\xc3\xb3rnych dr\xc3\xb3g oddechowych._NEWLINE_W kopalni powsta\xc5\x82o w roku 1951 Muzeum \xc5\xbbup Krakowskich. Jego za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem i d\xc5\x82ugoletnim dyrektorem by\xc5\x82 profesor Alfons D\xc5\x82ugosz. \xc5\xbbupa Krakowska (czyli kopalnie: wielicka i boche\xc5\x84ska) to jedyne obiekty g\xc3\xb3rnicze na \xc5\x9bwiecie czynne bez przerwy od \xc5\x9bredniowiecza do chwili obecnej, pozwalaj\xc4\x85ce prze\xc5\x9bledzi\xc4\x87 rozw\xc3\xb3j wydobycia soli twardej oraz solanki w poszczeg\xc3\xb3lnych epokach historycznych._NEWLINE_Najstarsz\xc4\x85 zlokalizowan\xc4\x85 dzi\xc5\x9b cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 kopalni wielickiej, w kt\xc3\xb3rej odbywa\xc5\x82o si\xc4\x99 wydobywanie soli kamiennej metodami mechanicznymi, jest otoczenie g\xc3\xb3ry (szybu) Goryszowski, pochodz\xc4\x85ce z drugiej po\xc5\x82owy XIII w.\n_START_SECTION_\nTrasa Turystyczna\n_START_PARAGRAPH_\nPodziemna Trasa Turystyczna wielickiej kopalni powsta\xc5\x82a na prze\xc5\x82omie XVIII i XIX wieku. Oko\xc5\x82o miliona turyst\xc3\xb3w rocznie zwiedza ok. 3\xc2\xa0km trasy sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 z 20 kom\xc3\xb3r, po\xc5\x82o\xc5\xbconych na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bciach od 64 do 135 metr\xc3\xb3w (poziomy I \xe2\x80\x93 III). Na trasie jest do pokonania ok. 800 schod\xc3\xb3w. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 trasy przystosowana jest dla w\xc3\xb3zk\xc3\xb3w inwalidzkich. Zwiedzanie trwa ok. 2\xe2\x80\x933 godziny.\n_START_SECTION_\nKomora Miko\xc5\x82aja Kopernika\n_START_PARAGRAPH_\nKomora powsta\xc5\x82a przed 1785 rokiem dzi\xc4\x99ki eksploatacji bry\xc5\x82 soli zielonej. Znajduje si\xc4\x99 w niej rze\xc5\xbaba solna przedstawiaj\xc4\x85ca Miko\xc5\x82aja Kopernika, kt\xc3\xb3ry najprawdopodobniej by\xc5\x82 go\xc5\x9bciem wielickiej kopalni. Dzie\xc5\x82o to stworzy\xc5\x82 W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Hapek w 1973 roku, upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85c 500-lecie urodzin astronoma.\n_START_SECTION_\nKaplica \xc5\x9bw. Antoniego\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarsza z zachowanych podziemnych kaplic po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona zosta\xc5\x82a w 1698 roku. Wykonano j\xc4\x85 w stylu barokowym, sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z prezbiterium, nawy i przedsionka zawieraj\xc4\x85cego, ze wzgl\xc4\x99du na szczup\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 miejsca, ambon\xc4\x99._NEWLINE_Prezbiterium przykrywa sklepienie kolebkowe, naw\xc4\x99 za\xc5\x9b krzy\xc5\xbcowe. Przedsionek, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy si\xc4\x99 z chodnikiem, posiada sklepienie p\xc5\x82askie. Kaplica jest, jak na warunki podziemia, stosunkowo du\xc5\xbca: d\xc5\x82. \xe2\x80\x93 7,5\xc2\xa0m, szer. \xe2\x80\x93 6\xc2\xa0m, wys. 5,5\xc2\xa0m._NEWLINE_Pomi\xc4\x99dzy naw\xc4\x85 a przedsionkiem znajduje si\xc4\x99 podparty kolumnami \xc5\x82ukowy portal. Z kolei pomi\xc4\x99dzy naw\xc4\x85 a prezbiterium dostrzec mo\xc5\xbcna arkad\xc4\x99 filarow\xc4\x85 z \xc5\x82ukiem zdobionym motywem podkowy. Drewniana nastawa o\xc5\x82tarzowa wype\xc5\x82nia praktycznie ca\xc5\x82e prezbiterium. Pierwotnie w centralnej wn\xc4\x99ce tr\xc3\xb3jdzielnego o\xc5\x82tarza sta\xc5\x82a figura patrona kaplicy \xe2\x80\x93 \xc5\x9bw. Antoniego, obecnie jest tam drewniany krucyfiks (przed nim, wykonane znacznie p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, figury Madonny z Dzieci\xc4\x85tkiem i \xc5\x9bw. Antoniego). U st\xc3\xb3p o\xc5\x82tarza solne figury dw\xc3\xb3ch kl\xc4\x99cz\xc4\x85cych zakonnik\xc3\xb3w (prawdopodobnie franciszkan\xc3\xb3w). W skrzyd\xc5\x82ach o\xc5\x82tarza figury \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa biskupa i \xc5\x9bw. Klemensa papie\xc5\xbca (ten ostatni, patron g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w jest tak\xc5\xbce patronem parafii wielickiej). Prawej stronie o\xc5\x82tarza towarzyszy rze\xc5\xbabione wyobra\xc5\xbcenie M\xc4\x99ki Pa\xc5\x84skiej z kl\xc4\x99cz\xc4\x85cymi \xc5\x9bwi\xc4\x99tymi: Mari\xc4\x85 Magdalen\xc4\x85 i Janem. We wn\xc4\x99ce z lewej strony o\xc5\x82tarza pyszni\xc5\x82a si\xc4\x99 przez dwa stulecia, wykonana z najczystszej soli spi\xc5\xbcowej figura Augusta II Wettina (Mocnego), obecnie prawie ca\xc5\x82kiem wy\xc5\x82ugowana._NEWLINE_Nawa posiada dwa o\xc5\x82tarze boczne: \xc5\x9bw. Piotra z Alcantary oraz \xc5\x9bw. Kazimierza kr\xc3\xb3lewicza. Przedsionek zdobi\xc4\x85 postacie \xc5\x9bwi\xc4\x99tych: Franciszka i Dominika, przy czym figury Piotra i Paw\xc5\x82a flankuj\xc4\x85 ambon\xc4\x99, zwie\xc5\x84czon\xc4\x85 ponadto go\xc5\x82\xc4\x99bic\xc4\x85, symbolizuj\xc4\x85c\xc4\x85 Ducha \xc5\x9awi\xc4\x99tego.\n_START_SECTION_\nKomora Janowice\n_START_PARAGRAPH_\nKomora powsta\xc5\x82a w XVII wieku. Obecnie w jej wn\xc4\x99trzu znajduje si\xc4\x99 grupa figur ilustruj\xc4\x85cych polsk\xc4\x85 legend\xc4\x99, opowiadaj\xc4\x85c\xc4\x85 o pochodzeniu podkrakowskiego z\xc5\x82o\xc5\xbca solnego. S\xc3\xb3l kamienn\xc4\x85 w Wieliczce zacz\xc4\x99to wydobywa\xc4\x87 z ko\xc5\x84cem wieku XIII podczas panowania w Krakowie ksi\xc4\x99cia Boles\xc5\x82awa Wstydliwego i jego \xc5\xbcony \xc5\x9bwi\xc4\x99tej Kingi. Wed\xc5\x82ug legendy, zanim Kinga przyby\xc5\x82a z W\xc4\x99gier do stolicy Polski, chcia\xc5\x82a podarowa\xc4\x87 nowej ojczy\xc5\xbanie wyj\xc4\x85tkowy prezent. Dowiedziawszy si\xc4\x99, \xc5\xbce w Polsce nie wydobywa si\xc4\x99 soli kamiennej, poprosi\xc5\x82a swego ojca, kr\xc3\xb3la Bel\xc4\x99 IV o jedn\xc4\x85 z w\xc4\x99gierskich kopal\xc5\x84 soli. Kr\xc3\xb3l przychyli\xc5\x82 si\xc4\x99 do pro\xc5\x9bby c\xc3\xb3rki.\n_START_SECTION_\nKomora Sielec\n_START_PARAGRAPH_\nW tej komorze zgromadzono zrekonstruowane urz\xc4\x85dzenia s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do poziomego transportu soli, m.in. w\xc3\xb3zek zw. psem w\xc4\x99gierskim i sanie zwane szlafami.\n_START_SECTION_\nKomora Kazimierza III Wielkiego\n_START_PARAGRAPH_\nKomora zawdzi\xc4\x99cza sw\xc4\x85 nazw\xc4\x99 kr\xc3\xb3lowi Kazimierzowi III Wielkiemu, tw\xc3\xb3rcy statutu \xc5\xbcup krakowskich. Nazw\xc4\x99 komorze nadano w 1968 roku w sze\xc5\x9b\xc4\x87setn\xc4\x85 rocznic\xc4\x99 wydania statutu. W tym roku r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc g\xc3\xb3rnik rze\xc5\xbabiarz W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Hapek wykona\xc5\x82 w soli popiersie kr\xc3\xb3la. W tym miejscu znajduje si\xc4\x99 kierat konny typu saskiego \xe2\x80\x93 oryginalna maszyna z XVIII wieku s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca do transportu pionowego. Prac\xc4\x99 kieratu przedstawia model.\n_START_SECTION_\nKomora Pieskowa Ska\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nKomora powsta\xc5\x82a oko\xc5\x82o 1669 roku. \xc5\x81\xc4\x85czy poziom I z II wy\xc5\xbcszym im. Braci Markowskich, po\xc5\x82o\xc5\xbconym 90 metr\xc3\xb3w pod ziemi\xc4\x85._NEWLINE_W komorze wyeksponowano inne urz\xc4\x85dzenie s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do transportu pionowego \xe2\x80\x93 krzy\xc5\xbc r\xc4\x99czny. Na sp\xc4\x85gu komory zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc fragmenty starych schod\xc3\xb3w wykutych w skale solnej, u\xc5\xbcywanych przez tragarzy zwanych nosiczami, kt\xc3\xb3rych praca zosta\xc5\x82a przedstawiona w jednej z kawern. W innej cz\xc4\x99\xc5\x9bci komory znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 trzy krasnoludki wykonane na pocz\xc4\x85tku XX wieku przez g\xc3\xb3rnika-rze\xc5\xbabiarza J\xc3\xb3zefa Markowskiego. Schodami komory dochodzimy do poprzeczni Kunegunda, w kt\xc3\xb3rej zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 rynny s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do odwadniania kopalni. W tym miejscu zrekonstruowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc XVI-wieczn\xc4\x85 pomp\xc4\x99. Urz\xc4\x85dzenie zwano paternoster, gdy\xc5\xbc by\xc5\x82o podobne do r\xc3\xb3\xc5\xbca\xc5\x84ca \xe2\x80\x93 sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 z rury drewnianej, przez kt\xc3\xb3r\xc4\x85 przesuwany by\xc5\x82 \xc5\x82a\xc5\x84cuch ze sk\xc3\xb3rzanymi s\xc5\x82upami.\n_START_SECTION_\nPodszybie Kunegunda\n_START_PARAGRAPH_\nPodszybie powsta\xc5\x82e ok. roku 1829 \xc5\x82\xc4\x85czy komor\xc4\x99 Kazimierza Wielkiego z poziomem II wy\xc5\xbcszym. Mo\xc5\xbcna w niej zaobserwowa\xc4\x87 liczne formy wt\xc3\xb3rnej krystalizacji soli: stalaktyty, stalagmity. Znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tam tak\xc5\xbce liczne figurki krasnoludk\xc3\xb3w w pozach dawnych g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w np. nosiczy czy wozak\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKaplica \xc5\x9bw. Krzy\xc5\xbca\n_START_PARAGRAPH_\nJest to przyk\xc5\x82ad kaplicy w\xc4\x99drownej, kt\xc3\xb3rej wyposa\xc5\xbcenie mog\xc5\x82o by\xc4\x87 przez g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w przenoszone do innych kom\xc3\xb3r, kt\xc3\xb3re znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 bli\xc5\xbcej ich miejsca pracy. Komora, w kt\xc3\xb3rej umieszczono kaplic\xc4\x99, pochodzi z XIX wieku. W jej wn\xc4\x99trzu znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwie pochodz\xc4\x85ce z XVII wieku barokowe figury drewniane. W o\xc5\x82tarzu g\xc5\x82\xc3\xb3wnym rze\xc5\xbaba przedstawiaj\xc4\x85ca ukrzy\xc5\xbcowanego Chrystusa, a po przeciwnej stronie kaplicy \xe2\x80\x93 Matki Boskiej Zwyci\xc4\x99skiej. W pobli\xc5\xbcu o\xc5\x82tarza znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwie mocno zniszczone figury mnich\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKaplica \xc5\x9bw. Kingi\n_START_PARAGRAPH_\nW kaplicy \xc5\x9bw. Kingi znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 relikwie \xc5\x9bw. Kingi; jest to podziemna \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia, o wymiarach ok. 54 m d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, ok. 18 m szeroko\xc5\x9bci i ok. 12 m wysoko\xc5\x9bci. Kaplica znajduje si\xc4\x99 101 metr\xc3\xb3w pod ziemi\xc4\x85 i jest jedn\xc4\x85 z najwi\xc4\x99kszych atrakcji wielickiej kopalni. Posadzka jest wyrze\xc5\xbabiona w jednolitej solnej bryle, a \xc5\xbcyrandole sporz\xc4\x85dzone s\xc4\x85 z solnych kryszta\xc5\x82\xc3\xb3w. W kaplicy znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 p\xc5\x82askorze\xc5\xbaby ilustruj\xc4\x85ce wydarzenia z kart Nowego Testamentu (m.in. Ucieczka do Egiptu, Dwunastoletni Chrystus nauczaj\xc4\x85cy w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni, Ostatnia Wieczerza) i bo\xc5\xbconarodzeniowa szopka. O\xc5\x82tarz g\xc5\x82\xc3\xb3wny d\xc5\x82uta g\xc3\xb3rnika J\xc3\xb3zefa Markowskiego sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z rze\xc5\xbaby g\xc5\x82\xc3\xb3wnej \xe2\x80\x93 \xc5\x9bw. Kingi oraz dw\xc3\xb3ch bocznych \xe2\x80\x93 \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa oraz \xc5\x9bw. Klemensa. Od 1999 roku w kaplicy znajduje si\xc4\x99 solny pomnik Jana Paw\xc5\x82a II, d\xc5\x82uta g\xc3\xb3rnika rze\xc5\xbabiarza Stanis\xc5\x82awa Anio\xc5\x82a._NEWLINE_W kaplicy odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 msze \xc5\x9bwi\xc4\x99te z okazji imienin patronki \xc5\x9bw. Kingi oraz \xc5\x9bw. Barbary, a tak\xc5\xbce pasterki. Z uwagi na doskona\xc5\x82\xc4\x85 akustyk\xc4\x99 w kaplicy odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc koncerty np. Blackmore\xe2\x80\x99s Night czy koncert Nigela Kennedy\xe2\x80\x99ego.\n_START_SECTION_\nKomora Weimar\n_START_PARAGRAPH_\nNazwana na cze\xc5\x9b\xc4\x87 miejsca zamieszkania Johanna Wolfganga Goethego, jednego z pierwszych go\xc5\x9bci wielickiej kopalni, kt\xc3\xb3rego figura znajduje si\xc4\x99 u wej\xc5\x9bcia do komory. Komora powsta\xc5\x82a w pocz\xc4\x85tkach XX wieku, po wyeksploatowaniu bry\xc5\x82y soli zielonej metod\xc4\x85 mechaniczn\xc4\x85. Bry\xc5\x82\xc4\x99 soli wybierano od g\xc3\xb3ry. Efektywno\xc5\x9b\xc4\x87 pracy osi\xc4\x85gano przez zastosowanie strzelania prochem, a nast\xc4\x99pnie oczyszczania bocznych ocios\xc3\xb3w. Wewn\xc4\x85trz komory znajduje si\xc4\x99 figura Skarbnika \xe2\x80\x93 dobrego ducha kopalni oraz wagonik z sol\xc4\x85, kt\xc3\xb3re to elementy zdobi\xc5\x82y stanowisko kopalni na wystawie Expo 2000 w Hanowerze._NEWLINE_Widoczny pod stropem wyrobiska wylot chodnika jest fragmentem ci\xc4\x85gu wentylacyjnego. W latach 60. XX wieku d\xc3\xb3\xc5\x82 komory zalano solank\xc4\x85, tworz\xc4\x85c jeziorko. Wybudowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pomost widokowy, galerie i schody.\n_START_SECTION_\nKomora Wessla\n_START_PARAGRAPH_\nWielicka kopalnia soli pe\xc5\x82ni r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc funkcje sanatoryjne, gdy\xc5\xbc klimat panuj\xc4\x85cy w kopalni jest szczeg\xc3\xb3lnie korzystny przy leczeniu schorze\xc5\x84 g\xc3\xb3rnych dr\xc3\xb3g oddechowych, astmy i alergii. W 1997 roku w komorze Teodora Wessla na III poziomie (135\xc2\xa0m g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci) otwarto Podziemny O\xc5\x9brodek Rehabilitacyjno-Leczniczy. Dzi\xc4\x99ki prowadzonej w nim aktywnej rehabilitacji, pacjenci wdychaj\xc4\x85c powietrze bogate w chlorek sodu, wapnia i magnezu, skutecznie eliminuj\xc4\x85 niekt\xc3\xb3re schorzenia cywilizacyjne.\n_START_SECTION_\nKomora Micha\xc5\x82owice\n_START_PARAGRAPH_\nMa 35 metr\xc3\xb3w wysoko\xc5\x9bci, a jej eksploatacja trwa\xc5\x82a prawie 100 lat. Jej rozmiary od pocz\xc4\x85tku istnienia wymusza\xc5\x82y budow\xc4\x99 specjalnych zabezpiecze\xc5\x84, na kt\xc3\xb3re sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 kaszty oraz mury z kostki solnej. W latach 70. XIX wieku wzniesiono dodatkowo dwa filary wi\xc4\x85zkowe.\n_START_SECTION_\nKomora Drozdowice\n_START_PARAGRAPH_\nKomora rozmiarami jedynie niewiele ust\xc4\x99puje s\xc4\x85siednim Micha\xc5\x82owicom, pochodzi z prze\xc5\x82omu XVII i XVIII wieku. Na pocz\xc4\x85tku XX wieku komor\xc4\x99 zabezpieczono kasztem oraz dwukondygnacyjn\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x85. Obecnie w komorze Drozdowice odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 wystawy, bankiety oraz koncerty.\n_START_SECTION_\nKomora J\xc3\xb3zefa Pi\xc5\x82sudskiego\n_START_PARAGRAPH_\nKomora po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona J\xc3\xb3zefowi Pi\xc5\x82sudskiemu powsta\xc5\x82a w XIX wieku. Dzieli si\xc4\x99 ona na dwa wyrobiska po\xc5\x82\xc4\x85czone tunelem. W zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce dno zalane by\xc5\x82o solank\xc4\x85, tury\xc5\x9bci mogli przemieszcza\xc4\x87 si\xc4\x99 przez tunel tratw\xc4\x85. W XIX wieku nad brzegiem jeziora ustawiono rze\xc5\xbab\xc4\x99 przedstawiaj\xc4\x85c\xc4\x85 patrona ton\xc4\x85cych \xc5\x9bw. Jana Nepomucena. Od 1997 roku w komorze znajduje si\xc4\x99 pomnik Marsza\xc5\x82ka Polski, autorstwa Stanis\xc5\x82awa Anio\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nKomora Stanis\xc5\x82awa Staszica\n_START_PARAGRAPH_\nTa najwy\xc5\xbcsza komora (50 m), powsta\xc5\x82a na prze\xc5\x82omie XIX i XX wieku._NEWLINE_W latach II wojny \xc5\x9bwiatowej by\xc5\x82o to miejsce planowanej hitlerowskiej monta\xc5\xbcowni samolot\xc3\xb3w. Niemcy wycofali si\xc4\x99 jednak z tego pomys\xc5\x82u w obawie przed post\xc4\x99pami wojsk sowieckich. W komorze znajduje si\xc4\x99 tak\xc5\xbce popiersie Stanis\xc5\x82awa Staszica \xe2\x80\x93 pioniera przemys\xc5\x82owego wykorzystywania kopalin w Polsce.\n_START_SECTION_\nSkarbnik\n_START_PARAGRAPH_\nW miejscu tym znajduje si\xc4\x99 podobizna w\xc5\x82adcy podziemi wielickich zas\xc5\x82aniaj\xc4\x85cego sw\xc4\x85 postaci\xc4\x85 zawalaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 chodnik. Od wiek\xc3\xb3w wierzono w dobrego ducha kopalni \xe2\x80\x93 Skarbnika, kt\xc3\xb3ry ostrzega\xc5\x82 g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w przed niebezpiecze\xc5\x84stwem. Wyrobisko powsta\xc5\x82o w roku 1968, w wyniku poszerzenia poprzeczni Poniatowski.\n_START_SECTION_\nKomora Witolda Budryka\n_START_PARAGRAPH_\nWykonana w soli spi\xc5\xbcowej komora powsta\xc5\x82a w czasach austriackich metod\xc4\x85 wr\xc4\x99bu r\xc4\x99cznego i strzelania. Ogl\xc4\x85da\xc4\x87 mo\xc5\xbcna zabezpieczenia w postaci kaszt\xc3\xb3w oraz organ\xc3\xb3w. Zosta\xc5\x82a nazwana imieniem Witolda Budryka prof. Akademii G\xc3\xb3rniczo-Hutniczej w Krakowie, b\xc4\x99d\xc4\x85cego specjalist\xc4\x85 w dziedzinie wentylacji i zabezpieczenia przeciwpo\xc5\xbcarowego kopal\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nKomora Warszawa\n_START_PARAGRAPH_\nKomora przeznaczona do cel\xc3\xb3w rozrywkowych, ze wzgl\xc4\x99du na rozmiar (d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 54\xc2\xa0m szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 17\xc2\xa0m, wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 9\xc2\xa0m). Odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w niej uroczysto\xc5\x9bci g\xc3\xb3rnicze, zawody i imprezy sportowe, koncerty muzyczne, a tak\xc5\xbce bale. Powsta\xc5\x82a na prze\xc5\x82omie XIX i XX wieku w wyniku eksploatacji w pok\xc5\x82adzie soli spi\xc5\xbcowej, w ilo\xc5\x9bci ok. 20 tys. ton. W 2003 roku w komorze zainstalowano nowe szklane \xc5\xbcyrandole. Jej ozdob\xc4\x85 jest pomnik g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w wykonany w bryle soli w roku 1961.\n_START_SECTION_\nKomora Wis\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nDo powstania komory dosz\xc5\x82o na skutek poszerzenia pod\xc5\x82u\xc5\xbcni Wis\xc5\x82a w celu wybrania soli spi\xc5\xbcowej w XIX wieku.\n_START_SECTION_\nPochylnia Prinzinger\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x81\xc4\x85cz\xc4\x85ca pod\xc5\x82u\xc5\xbcni\xc4\x99 Wis\xc5\x82a na mi\xc4\x99dzypoziomie Kazan\xc3\xb3w z pod\xc5\x82u\xc5\xbcni\xc4\x85 Antonia na poziomie III wyrobisko powsta\xc5\x82o pod koniec XIX wieku. Drewniane schody wykonano w czasie I wojny \xc5\x9bwiatowej. Na poziomie III widnieje tablica upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85ca sprowadzenie na Wawel proch\xc3\xb3w Juliusza S\xc5\x82owackiego, poety kt\xc3\xb3rego nazw\xc4\x99 nosi poziom trzeci kopalni.\n_START_SECTION_\nKomora Haluszki\n_START_PARAGRAPH_\nZnajduje si\xc4\x99 w miejscu wybrania soli zielonej, wida\xc4\x87 w niej liczne \xc5\x9blady rob\xc3\xb3t g\xc3\xb3rniczych. Nazwa komory upami\xc4\x99tnia Jana Haluszk\xc4\x99, radc\xc4\x99 i starost\xc4\x99 g\xc3\xb3rniczego Saliny wielickiej w okresie zarz\xc4\x85du austriackiego. Komora jest niedost\xc4\x99pna dla zwiedzaj\xc4\x85cych, jednak organizowane s\xc4\x85 w niej koncerty oraz uroczyste spotkania.\n_START_SECTION_\nKomora Izabela\n_START_PARAGRAPH_\nUsytuowana w cz\xc4\x99\xc5\x9bci centralnej z\xc5\x82o\xc5\xbca komora posiada ciekaw\xc4\x85 budow\xc4\x99 geologiczn\xc4\x85. Na ociosach widoczne jest zaleganie pok\xc5\x82adu o upadzie w kierunku po\xc5\x82udniowym potwierdzaj\xc4\x85cym teori\xc4\x99 o wp\xc5\x82ywie ruchu g\xc3\xb3rotw\xc3\xb3rczego Karpat na wielickie z\xc5\x82o\xc5\xbce. Powsta\xc5\x82a na skutek eksploatacji soli szybikowej z\xc5\x82o\xc5\xbca pok\xc5\x82adowego.\n_START_SECTION_\nKaplica \xc5\x9bw. Jana\n_START_PARAGRAPH_\nKaplica \xc5\x9bw. Jana (zwana r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kaplic\xc4\x85 \xc5\x9bw. Krzy\xc5\xbca) pierwotnie mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 w komorze Lipowiec, na I poziomie kopalni. Uwa\xc5\xbcana jest za najpi\xc4\x99kniejsz\xc4\x85 w kopalni kaplic\xc4\x99 o drewnianym wyposa\xc5\xbceniu. Polichromowana nisza kaplicy o kolebkowym sklepieniu wyposa\xc5\xbcona jest w o\xc5\x82tarz z krucyfiksem. Jego t\xc5\x82o stanowi wielokolorowy widok Jerozolimy. Na sklepieniu przedstawiona zosta\xc5\x82a Tr\xc3\xb3jca \xc5\x9awi\xc4\x99ta na tle b\xc5\x82\xc4\x99kitnego nieba. Najcenniejszym zabytkiem kaplicy jest figura Chrystusa Ukrzy\xc5\xbcowanego z XVIII wieku.\n_START_SECTION_\nMuzeum \xc5\xbbup Krakowskich\n_START_PARAGRAPH_\nW wielickiej kopalni opr\xc3\xb3cz trasy turystycznej mo\xc5\xbcna odwiedzi\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc podziemn\xc4\x85 ekspozycj\xc4\x99 Muzeum \xc5\xbbup Krakowskich usytuowan\xc4\x85 na III poziomie na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 135 metr\xc3\xb3w. Zbiory zebrane w 14 komorach przedstawiaj\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno losy kopalni, narz\xc4\x99dzia i urz\xc4\x85dzenia s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do wydobycia i transportu soli, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc histori\xc4\x99 samego miasta.\n_START_SECTION_\nKomora Russegger VI\n_START_PARAGRAPH_\nW komorze tej mo\xc5\xbcna obejrze\xc4\x87 geologi\xc4\x99 z\xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbc solnych. Na terenie dzisiejszej Wieliczki z\xc5\x82o\xc5\xbca solne powsta\xc5\x82y 13,5 mln lat temu. W\xc3\xb3wczas obni\xc5\xbcenia pi\xc4\x99trz\xc4\x85cych si\xc4\x99 g\xc3\xb3r wype\xc5\x82nia\xc5\x82o morze. Wraz z ociepleniem klimatu morze zacz\xc4\x99\xc5\x82o parowa\xc4\x87 i wzd\xc5\x82u\xc5\xbc pasma dzisiejszych Karpat pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 z\xc5\x82o\xc5\xbca solne. Wystawa skupia bogactwo minera\xc5\x82\xc3\xb3w i ska\xc5\x82 solnych. Ciekawymi eksponatami s\xc4\x85 skrystalizowane drewniane przedmioty pozostawione przez g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w m.in. konewka i miot\xc5\x82a. Na ekspozycji ogl\xc4\x85da\xc4\x87 mo\xc5\xbcna r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc du\xc5\xbce przejrzyste monokryszta\xc5\x82y b\xc4\x99d\xc4\x85ce \xc5\x9bwiadectwem kreatywnych mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci przyrody. Efektywnie prezentuj\xc4\x85 si\xc4\x99 tzw. choinki solne budowane przez rozrastaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w delikatn\xc4\x85 sie\xc4\x87 p\xc5\x82ytki, kostki i s\xc5\x82upki halitu. Na wystawie zobaczymy skamienia\xc5\x82e szyszki i korale \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85ce o specyfice minionego klimatu, a zatopione w krysztale halitu w\xc5\x82\xc3\xb3kno trawy dowodzi mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci istnienia \xc5\x82\xc4\x85k w pobli\xc5\xbcu morza.\n_START_SECTION_\nKomora Russegger V\n_START_PARAGRAPH_\nW komorze znajduje si\xc4\x99 unikatowy wczesnorenesansowy r\xc3\xb3g Bractwa Kopaczy z 1534 r. ufundowany przez \xc5\xbcupnika Seweryna Bonera, a tak\xc5\xbce dzie\xc5\x82o Jana Matejki przedstawiaj\xc4\x85ce \xc5\x9bw. King\xc4\x99. Na ekspozycj\xc4\x99 sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zabytkowe dokumenty \xe2\x80\x93 najstarszy z XIII wieku potwierdza prawo benedyktyn\xc3\xb3w tynieckich do darmowego pobierania soli warzonej. Potwierdzenie uruchomienia wydobycia soli zawiera notatka zapisana na marginesie Rocznika Kapitulnego Krakowskiego (1251\xc2\xa0r.) \xe2\x80\x9eSal durum in Bochnia Est repertum, quo nunquam ante fuit\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eW Bochni znaleziono s\xc3\xb3l tward\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej nigdy przedtem nie by\xc5\x82o\xe2\x80\x9d). Ilustracj\xc4\x85 rozwoju kopalni s\xc4\x85 dwa miedzioryty z mapami trzech poziom\xc3\xb3w kopalni i miasta Wieliczki.\n_START_SECTION_\nKomora Russegger IV\n_START_PARAGRAPH_\nW komorze wyeksponowano urz\xc4\x85dzenia i sprz\xc4\x99t do transportu pionowego. Dominuje w niej kierat konny z XVIII wieku (dawna maszyna wyci\xc4\x85gowa). Maszyn\xc4\x99 porusza\xc5\x82y 4 pary koni, wyci\xc4\x85gaj\xc4\x85c jednorazowo \xc5\x82adunek o ci\xc4\x99\xc5\xbcarze od 1,5 do 2 ton. Na przeciwleg\xc5\x82ej stornie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 skrzynie, klatki szybowe oraz w\xc3\xb3zki do transportu poziomego. Uzupe\xc5\x82nieniem s\xc4\x85 rysunki techniczne kierat\xc3\xb3w. W g\xc5\x82\xc4\x99bi komory eksponowane s\xc4\x85 liny z \xc5\x82yka lipowego. \xc5\x9aciany komory zdobi\xc4\x85 rysunki Alfonsa D\xc5\x82ugosza.\n_START_SECTION_\nKomora Russegger III\n_START_PARAGRAPH_\nW komorze tej zaprezentowano obiekty zwi\xc4\x85zane z warzelnictwem soli i odwodnianiem kopalni. Najstarsze \xc5\x9blady pozyskiwania soli z okolic Wieliczki pochodz\xc4\x85 z okresu neolitu (3500 lat p.n.e.). U\xc5\xbcywano wtedy sto\xc5\xbckowych glinianych naczy\xc5\x84 do brykietowania soli. Z wczesnego \xc5\x9bredniowiecza na uwag\xc4\x99 zas\xc5\x82uguje rekonstrukcja urz\xc4\x85dze\xc5\x84 solankowych z X \xe2\x80\x93 XI w. oraz model studni solankowej z \xc5\xbcurawiem i odstojnikami. Najm\xc5\x82odszym urz\xc4\x85dzeniem jest \xc5\xbcelazna pompa pneumatyczna z pocz. XX w.\n_START_SECTION_\nKomora Russegger II\n_START_PARAGRAPH_\nW komorze wyeksponowano dawne urz\xc4\x85dzenia i sprz\xc4\x99t g\xc3\xb3rniczy m.in. drewnian\xc4\x85 ga\xc5\x9bnic\xc4\x99, cebrzyk na wod\xc4\x99 oraz instrukcj\xc4\x99 przeciwpo\xc5\xbcarow\xc4\x85 J.G. Borlacha z 1747 r. W centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci znajduje si\xc4\x99 obraz Jana Matejki przedstawiaj\xc4\x85cy zjazd \xc5\xbcupnika i g\xc3\xb3romistrza do p\xc5\x82on\xc4\x85cej kopalni w 1510\xc2\xa0r. Przedstawiono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc urz\xc4\x85dzenia transportowe nap\xc4\x99dzane si\xc5\x82\xc4\x85 ludzkich mi\xc4\x99\xc5\x9bni: ko\xc5\x82owr\xc3\xb3t korbowo-ko\xc5\x82owy, ko\xc5\x82o z wa\xc5\x82em poziomym, ko\xc5\x82o wyci\xc4\x85gowe z hamulcem. Do prostych prac g\xc3\xb3rnicy u\xc5\xbcywali narz\xc4\x99dzi z \xc5\xbcelaza, kilofk\xc3\xb3w, m\xc5\x82otk\xc3\xb3w oraz klin\xc3\xb3w, by\xc5\x82 to podstawowy sprz\xc4\x99t, noszony w konopnych torbach. Do ko\xc5\x84ca XIX wieku produkowano s\xc3\xb3l w formie walc\xc3\xb3w zwanych ba\xc5\x82wanami, o wadze od 1100 do ponad 2000\xc2\xa0kg, drobn\xc4\x85 s\xc3\xb3l jako produkt uboczny pakowano do beczek. Podczas pracy za o\xc5\x9bwietlenie s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y g\xc3\xb3rnikom lampy \xe2\x80\x93 najstarszym paliwem by\xc5\x82 \xc5\x82\xc3\xb3j, w pocz\xc4\x85tkach XIX zacz\xc4\x99to stosowa\xc4\x87 ta\xc5\x84szy olej rzepakowy. Zmienia\xc5\x82y si\xc4\x99 te\xc5\xbc lampy, pocz\xc4\x85tkowo wykonane z gliny, potem z \xc5\xbcelaza i metali kolorowych. W XX wieku wprowadzono lampy karbidowe. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 lamp na akumulatory.\n_START_SECTION_\nSzerzyzna\n_START_PARAGRAPH_\nW komorze zaprezentowano sprz\xc4\x99t do transportu poziomego i pochylnianego. Przed wej\xc5\x9bciem umiejscowiono dwie rze\xc5\xbaby z XX w. \xc5\x9bw. Barbary i \xc5\x9bw. Kingi. Eksponaty ukazuj\xc4\x85 ewolucj\xc4\x99 sprz\xc4\x99tu od prostej taczki do lokomotywy.\n_START_SECTION_\nKomora Maria Teresa II\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 70 XIX w. zacz\xc4\x99to wprowadza\xc4\x87 mechanizacj\xc4\x99 urobku soli technikami strzelania, a pod koniec XIX w. wprowadzono r\xc4\x99czne wiertarki \xe2\x80\x93 od 1914 nap\xc4\x99dzane spr\xc4\x99\xc5\xbcanym powietrzem, a w okresie mi\xc4\x99dzywojennym elektryczne. Ekspozycj\xc4\x99 uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85 urz\xc4\x85dzenia do transportu pochylnianego. Z lewej cz\xc4\x99\xc5\x9bci komory mo\xc5\xbcna podziwia\xc4\x87 portrety wybitnych os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re odwiedza\xc5\x82y kopalni\xc4\x99, m.in. ks. Stanis\xc5\x82awa Staszica, Johanna Wolfganga von Goethe, Fryderyka Chopina, ks. Karola Wojty\xc5\x82y, znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tam r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wizerunki polskich kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w i cesarzy pa\xc5\x84stw o\xc5\x9bciennych, co \xc5\x9bwiadczy o znacznej ju\xc5\xbc wtedy randze kopalni jako atrakcji turystycznej.\n_START_SECTION_\nKomora Miejska\n_START_PARAGRAPH_\nW tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Muzeum przedstawione s\xc4\x85 dzieje miasta g\xc3\xb3rniczego Wieliczki od czas\xc3\xb3w schy\xc5\x82kowego paleolitu do czas\xc3\xb3w dzisiejszych. Centralne miejsce zajmuje makieta Wieliczki. Poza tym mo\xc5\xbcna ogl\xc4\x85da\xc4\x87 narz\xc4\x99dzia krzemienne, naczynia gliniane, toporki, kamienie \xc5\xbcarnowe. Uwag\xc4\x99 zwracaj\xc4\x85 lichtarze przedstawiaj\xc4\x85ce g\xc3\xb3rnika i hutnika. G\xc5\x82\xc3\xb3wne miejsce w komorze zajmuje du\xc5\xbca, precyzyjnie wykonana makieta Wieliczki w skali 1:100 zrobiona na podstawie planu M. Germana z lat 1631\xe2\x80\x931638.\n_START_SECTION_\nKomora Karol\n_START_PARAGRAPH_\nZe wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w ekonomicznych od 1925 r. transport konny zast\xc4\x99powano elektrycznym. W komorze tej mo\xc5\xbcna ogl\xc4\x85da\xc4\x87 lokomotyw\xc4\x99 elektryczn\xc4\x85 Siemens z 1950 r. z wagonikiem osobowym (lokomotyw u\xc5\xbcywano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do transportu za\xc5\x82ogi g\xc3\xb3rniczej).\n_START_SECTION_\nKomora Maria Teresa IV\n_START_PARAGRAPH_\nW centralnym miejscu komory znajduje si\xc4\x99 krzy\xc5\xbc konny \xe2\x80\x93 prototyp kieratu. Zasady dzia\xc5\x82ania urz\xc4\x85dzenia przedstawiaj\xc4\x85 rysunki z XIX wieku oraz obraz Alfonsa D\xc5\x82ugosza.\n_START_SECTION_\nKomora Maria Teresa III\n_START_PARAGRAPH_\nTo jedna ze starszych ekspozycji \xe2\x80\x93 powsta\xc5\x82a w 1966, przedstawiono w niej ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 zagadnie\xc5\x84 solnych zwi\xc4\x85zanych z mioce\xc5\x84sk\xc4\x85 formacj\xc4\x85 solono\xc5\x9bn\xc4\x85 Podkarpacia, okolic Wieliczki i Bochni. Najwa\xc5\xbcniejsze z tych zagadnie\xc5\x84 to budowa z\xc5\x82o\xc5\xbca i jego geneza. Pokazano podstawowe odmiany soli z zaznaczeniem podzia\xc5\x82u na parti\xc4\x99 bry\xc5\x82ow\xc4\x85 i pok\xc5\x82adow\xc4\x85 z\xc5\x82o\xc5\xbca. Z nieco g\xc5\x82\xc4\x99bszych partii cz\xc4\x99\xc5\x9bci pok\xc5\x82adowej wyeksponowano najcenniejsz\xc4\x85, najczystsz\xc4\x85 s\xc3\xb3l szybikow\xc4\x85 i s\xc3\xb3l zielon\xc4\x85 bry\xc5\x82ow\xc4\x85. Bogactwo eksponat\xc3\xb3w obejmuje tak\xc5\xbce r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodne formy: nacieki, wykwity przybieraj\xc4\x85ce posta\xc4\x87 stalaktyt\xc3\xb3w, stalagmit\xc3\xb3w, kolumn, pow\xc5\x82ok \xe2\x80\x9eg\xc4\x85bczastych\xe2\x80\x9d choinek i kryszta\xc5\x82\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKomora Modena\n_START_PARAGRAPH_\nEksponowany w komorze kierat, tzw. polski jest najstarszym i jednocze\xc5\x9bnie najwi\xc4\x99kszym zachowanym tego typu urz\xc4\x85dzeniem w muzeum. Podobne kieraty montowano w boche\xc5\x84skiej i wielickiej kopalni ju\xc5\xbc w XV w., a od XVIII w. montowano je tak\xc5\xbce pod ziemi\xc4\x85. W XIX wieku konstrukcje te zast\xc4\x85piono wydajniejszymi kieratami saskimi i w\xc4\x99gierskimi.\n_START_SECTION_\nKomora Kraj\n_START_PARAGRAPH_\nW komorze tej r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zaprezentowano maszyny g\xc3\xb3rnicze. W centralnym miejscu ustawiony jest kierat konny zwany w\xc4\x99gierskim b\xc4\x99d\xc4\x85cy ulepszon\xc4\x85 wersj\xc4\x85 kieratu saskiego. Maszyna mog\xc5\x82a podnosi\xc4\x87 \xc5\x82adunki z g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci przekraczaj\xc4\x85cej 300 m o masie ponad 2 ton. Od 1861 r. kieraty konne zacz\xc4\x99\xc5\x82y by\xc4\x87 wypierane przez parowe, a od 1913 roku elektryczne. Ekspozycj\xc4\x99 uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85 urz\xc4\x85dzenia: nadszybikowe ko\xc5\x82o hamulcowe, wa\xc5\x82 pochylniany z w\xc3\xb3zkiem oraz b\xc4\x99ben hamulczy s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy do opuszczania niewielkich \xc5\x82adunk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKomora Saurau\n_START_PARAGRAPH_\nWyeksploatowana w latach 1820\xe2\x80\x931870 w du\xc5\xbcej bryle soli zielonej nale\xc5\xbcy do najwi\xc4\x99kszych pod wzgl\xc4\x99dem obj\xc4\x99to\xc5\x9bci wyrobisk. Nazwa komory pochodzi od \xc3\xb3wczesnego premiera i ministra spraw wewn\xc4\x99trznych Austrii \xe2\x80\x93 Franciszka von Saurau. Komora ze wzgl\xc4\x99du na walory widokowe zosta\xc5\x82a udost\xc4\x99pniona turystom w 1877\xc2\xa0r. zaraz po zako\xc5\x84czeniu eksploatacji. W przewodnikach okre\xc5\x9blana jako najwspanialsza komora \xc3\xb3wczesnej trasy turystycznej. Dodatkow\xc4\x85 atrakcj\xc4\x85 jest ruchoma makieta prezentuj\xc4\x85ca spos\xc3\xb3b zjazdu g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w do kopalni, do kt\xc3\xb3rej rekonstrukcji pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y sztychy z XVII\xc2\xa0w.\n_START_SECTION_\nKomora Russegger VII\n_START_PARAGRAPH_\nWystawa jest czynna od 1996 r., prezentuje relikty kultury duchowej g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w. Zgromadzono przedmioty kultu (XVII \xe2\x80\x93 XX w.) przeniesione z podziemnych kaplic, m.in. zesp\xc3\xb3\xc5\x82 drewnianych rze\xc5\xbab przedstawiaj\xc4\x85cych: Chrystusa, Mari\xc4\x99 Magdalen\xc4\x99, anio\xc5\x82y, figurki z szopki betlejemskiej. Ekspozycj\xc4\x99 dope\xc5\x82niaj\xc4\x85 grafiki, rysunki, fotografie kaplic i kom\xc3\xb3r (XIX i pocz\xc4\x85tek XX\xc2\xa0w.), dokumentuj\xc4\x85ce atrakcje \xc3\xb3wczesnej trasy zwiedzania.\n_START_SECTION_\nKomora Alfonsa D\xc5\x82ugosza\n_START_PARAGRAPH_\nNazw\xc4\x99 komory nadano w 1976 r., w pi\xc4\x99ciolecie \xc5\x9bmierci tw\xc3\xb3rcy Muzeum \xc5\xbbup Krakowskich. Eksploatowana na prze\xc5\x82omie wiek\xc3\xb3w XIX i XX komora stanowi\xc5\x82a najwi\xc4\x99ksze rozpoznane z\xc5\x82o\xc5\xbce w bryle soli zielonej. Aktualnie jest to sala widowiskowa.\n_START_SECTION_\nKopalnia w sferze kultury\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy bardzo obszerny i szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owy poetycki opis wielickiej kopalni da\xc5\x82 XVI-wieczny polsko-\xc5\x82aci\xc5\x84ski poeta i t\xc5\x82umacz Adam Schroetter w poemacie Salinarum Vielicensium.... Dzie\xc5\x82o to powsta\xc5\x82o pod wp\xc5\x82ywem wra\xc5\xbce\xc5\x84 z wycieczki do Wieliczki. Obok podziwu dla pi\xc4\x99kna podziemnego \xc5\x9bwiata zawiera r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wiele interesuj\xc4\x85cych informacji dotycz\xc4\x85cych m.in. urz\xc4\x85dze\xc5\x84 kopalnianych i pracy g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w._NEWLINE_Kopalnia Wieliczka da\xc5\x82a, wesp\xc3\xb3\xc5\x82 z ksi\xc4\x99g\xc4\x85 II Dziej\xc3\xb3w Herodota natchnienie do scen w Labiryncie, maj\xc4\x85cych miejsce w powie\xc5\x9bci Boles\xc5\x82awa Prusa Faraon. Herodot opisa\xc5\x82 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie \xc3\xb3w staroegipski Labirynt; Prus wcieli\xc5\x82 jego opis do Faraona (rozdzia\xc5\x82y 56 i 63, wed\xc5\x82ug ci\xc4\x85g\xc5\x82ej numeracji rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w). Prus odwiedzi\xc5\x82 kopalni\xc4\x99 w 1878 i nast\xc4\x99pnie zrelacjonowa\xc5\x82 swe wra\xc5\xbcenia w cyklu trzech artyku\xc5\x82\xc3\xb3w pt. Kartki z podr\xc3\xb3\xc5\xbcy (Wieliczka), w \xe2\x80\x9eKurierze Warszawskim\xe2\x80\x9d, 1878, numery 36\xe2\x80\x9338. Literaturoznawca i badacz tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci Prusa Zygmunt Szweykowski pisze: \xe2\x80\x9eSugestywna wymowa scen w labiryncie wyp\xc5\x82ywa mi\xc4\x99dzy innymi z faktu, \xc5\xbce s\xc4\x85 one echem wra\xc5\xbce\xc5\x84 samego Prusa, kt\xc3\xb3re prze\xc5\xbcy\xc5\x82 on zwiedzaj\xc4\x85c Wieliczk\xc4\x99.\xe2\x80\x9d_NEWLINE_Wielicka kopalnia sta\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce t\xc5\x82em dla fragmentu powie\xc5\x9bci kryminalnej Maxima Chattama Plugawy spisek._NEWLINE_Wyrobiska kopalni by\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc plenerem zdj\xc4\x99ciowym filmu Seksmisja.'