b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j jest po\xc5\x82o\xc5\xbcony w po\xc5\x82udniowo-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wojew\xc3\xb3dztwa dolno\xc5\x9bl\xc4\x85skiego, w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci powiatu luba\xc5\x84skiego, w Sudetach Zachodnich, niedaleko Jeleniej G\xc3\xb3ry._NEWLINE_Po\xc5\x82o\xc5\xbcony jest na wysoko\xc5\x9bci 450-710 m n.p.m. w G\xc3\xb3rach Izerskich, w dolinie rzeki Kwisy (w tzw. Obni\xc5\xbceniu \xc5\x9awieradowskim), oddzielaj\xc4\x85cej Wysoki Grzbiet na po\xc5\x82udniu od Kamienickiego Grzbietu na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy. Po w\xc5\x82\xc4\x85czeniu Czerniawy-Zdroju obejmuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dolin\xc4\x99 Czarnego Potoku, a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wychodzi nieco na Pog\xc3\xb3rze Izerskie._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosi\xc5\x82a 20,72\xc2\xa0km\xc2\xb2. Miasto stanowi 4,85% powierzchni powiatu._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug danych z roku 2002 \xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j ma obszar 20,77\xc2\xa0km\xc2\xb2, w tym: u\xc5\xbcytki rolne 41%, u\xc5\xbcytki le\xc5\x9bne 40%_NEWLINE_Miasto s\xc4\x85siaduje z gminami: Mirsk i Le\xc5\x9bna oraz z Czechami (kraj liberecki, powiat Liberec)._NEWLINE_\xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j historycznie le\xc5\xbcy na Dolnym \xc5\x9al\xc4\x85sku. W latach 1975\xe2\x80\x931998 miasto administracyjnie nale\xc5\xbca\xc5\x82o do wojew\xc3\xb3dztwa jeleniog\xc3\xb3rskiego.\n_START_SECTION_\nCz\xc4\x99\xc5\x9bci i osiedla miasta\n_START_PARAGRAPH_\nCz\xc4\x99\xc5\x9bciami i osiedlami w mie\xc5\x9bcie s\xc4\x85:_NEWLINE_Czerniawa-Zdr\xc3\xb3j, Dro\xc5\xbcyna, Graniczna, G\xc3\xb3reczno, G\xc3\xb3rna, \xc5\x81\xc4\x99czyna, Kamieniec, Osiedle Gryf, Podg\xc3\xb3rna, Siemkowice, Ulicko._NEWLINE_System TERYT (Krajowy Rejestr Urz\xc4\x99dowy Podzia\xc5\x82u Terytorialnego Kraju) wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia tylko 5 cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta, tj. Czerniawa-Zdr\xc3\xb3j, G\xc3\xb3reczno, Kamieniec, \xc5\x81\xc4\x99czyna i Ulicko.\n_START_SECTION_\nWarunki naturalne\n_START_PARAGRAPH_\nOkolice \xc5\x9awieradowa zbudowane s\xc4\x85 ze ska\xc5\x82 metamorficznych \xe2\x80\x93 gnejs\xc3\xb3w i granitognejs\xc3\xb3w, z wk\xc5\x82adkami amfibolit\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do bloku karkonosko-izerskiego. Sk\xc5\x82ad mineralny \xc5\x9bwieradowskich i czerniawskich \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 jest do\xc5\x9b\xc4\x87 bogaty i maj\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci lecznicze.\n_START_SECTION_\nHistoria uzdrowiska\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza wzmianka o wodach leczniczych w \xc5\x9awieradowie pochodzi z ksi\xc4\x85\xc5\xbcki berli\xc5\x84skiego lekarza Leonarda Thurneyssera z 1572 roku.Wed\xc5\x82ug legendy przebywaj\xc4\x85cy na terenie \xc5\x9awieradowa-Zdroju - dawniej Bad Flinsberg - berli\xc5\x84ski lekarz Leonard Thurneyssen, podczas spaceru zaobserwowa\xc5\x82 w jednym ze \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 le\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 martw\xc4\x85 \xc5\xbcab\xc4\x99. Pocz\xc4\x85tkowo nie wzbudzi\xc5\x82a ona wi\xc4\x99kszego zainteresowania lekarza, jednak\xc5\xbce podczas nast\xc4\x99pnego spaceru w okolice \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a za zdziwieniem stwierdzi\xc5\x82, i\xc5\xbc \xc5\xbcaba nie ulega rozk\xc5\x82adowi. Zaintrygowany tym faktem napisa\xc5\x82 w swoim dziele z 1572 r. w ksi\xc4\x99dze dziesi\xc4\x85tej w rozdziale dwudziestym o \xc5\x9bwieradowskich wodach mineralnych kr\xc3\xb3tk\xc4\x85 wzmiank\xc4\x99, wskazuj\xc4\x85c na ich lecznicze w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jest wzmianka o o kwa\xc5\x9bnych wodach mineralnych, kt\xc3\xb3rej bij\xc4\x85 ze \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a przy wsi Fegebeutel pod wysokim lasem, pochodz\xc4\x85ca z 1600 roku z naukowej publikacji Kaspera Schwenckfeldta. W roku 1777 opublikowano we Wroc\xc5\x82awiu w wydawnictwie Wilhelma Bogumi\xc5\x82a Korna broszur\xc4\x99 pt. \xe2\x80\x9ePubliczne Uwiadomienie Zdroi\xc3\xb3w Zdrowych lub w\xc3\xb3d mineralnych lecz\xc4\x85cych na \xc5\x9al\xc4\x85sku w Kodowie, Reynercu, Altwasser, Szarlotenbrun, Salcbrun i Flinsbergu si\xc4\x99 znayduj\xc4\x85cych\xe2\x80\x9d. By\xc5\x82 to dokonany przez Dawida Vogla przek\xc5\x82ad niemieckiej ksi\xc4\x85\xc5\xbceczki wroc\xc5\x82awskiego lekarza i chemika Johanna Gotfrieda Morgenbessera, wydanej w 1774 r. nak\xc5\x82adem Jana Fryderyka Korna, brata przyrodniego Wilhelma Bogumi\xc5\x82a. Publikacja zawiera\xc5\x82a wyniki przeprowadzonych analiz oraz informacje dotycz\xc4\x85ce sk\xc5\x82adu chemicznego w\xc3\xb3d i ich medycznego zastosowania. Z bada\xc5\x84 przeprowadzonych w roku 1783 potwierdzono to, \xc5\xbce wody \xc5\x9bwieradowskie skutecznie lecz\xc4\x85 wiele schorze\xc5\x84. W 1754 roku okryto dachem g\xc3\xb3rne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o, a w 1768 roku przebudowano g\xc3\xb3rne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o i wybudowano dom mieszkalny z 14 pokojami. W latach 1920-1930 znajdowa\xc5\x82o ju\xc5\xbc si\xc4\x99 kilka zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w uzdrowiskowych (m.in. Dom Zdrojowy i \xc5\x81azienki Leopolda).\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j jest typowo turystyczn\xc4\x85 miejscowo\xc5\x9bci\xc4\x85 nastawion\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na kuracjuszy i narciarzy. Jest tu dobrze rozwini\xc4\x99ta baza noclegowo-hotelowa. W mie\xc5\x9bcie znajduje si\xc4\x99 bogata oferta organizowanych corocznie imprez kulturalno-rozrywkowych. Dodatkowo mo\xc5\xbcna wype\xc5\x82nia\xc4\x87 czas wolny pobytem na jednym z basen\xc3\xb3w, kortach tenisowych, terenach do jazdy konnej itp. Natomiast zim\xc4\x85 s\xc4\x85 do dyspozycji dwa tory saneczkowe, oraz sze\xc5\x9b\xc4\x87 wyci\xc4\x85g\xc3\xb3w narciarskich, a tak\xc5\xbce ca\xc5\x82oroczna kolej gondolowa na St\xc3\xb3g Izerski.\n_START_SECTION_\nCentrum Edukacji Ekologicznej Natura 2000 "Izerska \xc5\x81\xc4\x85ka"\n_START_PARAGRAPH_\nPrzedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cie powsta\xc5\x82o przy wsp\xc3\xb3\xc5\x82udziale \xc5\x9brodk\xc3\xb3w Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Wojew\xc3\xb3dztwa Dolno\xc5\x9bl\xc4\x85skiego na lata 2007-2013. W centrum organizowane jest zwiedzanie dla grup zorganizowanych i go\xc5\x9bci indywidualnych.\n_START_SECTION_\nO\xc5\x9brodek Ski & Sun \xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j\n_START_PARAGRAPH_\nNa p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym zboczu Stogu Izerskiego dzia\xc5\x82a O\xc5\x9brodek Ski & Sun \xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j z kolej\xc4\x85 gondolowa \xe2\x80\x9eSt\xc3\xb3g Izerski\xe2\x80\x9d o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 2171 m i tras\xc4\x85 narciarsk\xc4\x85/downhillow\xc4\x85 o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 2500 m. Latem i wiosn\xc4\x85 odwiedza to miejsce tysi\xc4\x85ce rowerzyst\xc3\xb3w, poniewa\xc5\xbc znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tam te\xc5\xbc \xc5\x9bcie\xc5\xbcki rowerowe. Ka\xc5\xbcdego roku O\xc5\x9brodek Ski & Sun \xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j jest g\xc5\x82\xc3\xb3wnym organizatorem Bike Maratonu.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie \xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j opiera si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na turystyce Szczeg\xc3\xb3lnie obecnie jest du\xc5\xbco turyst\xc3\xb3w z Niemiec (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie emeryt\xc3\xb3w), st\xc4\x85d te\xc5\xbc w mie\xc5\x9bcie mo\xc5\xbcna spotka\xc4\x87 si\xc4\x99 zar\xc3\xb3wno z polskimi szyldami, jak i niemieckimi. O nastawieniu na turystyk\xc4\x99 \xc5\x9bwiadczy du\xc5\xbca liczba hoteli. W mie\xc5\x9bcie g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na obrze\xc5\xbcach dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc niewielkie zak\xc5\x82ady przemys\xc5\x82owe (m.in. tartak). W centrum znajduje si\xc4\x99 du\xc5\xbca liczba sklep\xc3\xb3w, salon\xc3\xb3w SPA jak MedicSPA, instytucji us\xc5\x82ugowych i gastronomicznych.\n_START_SECTION_\nKontrowersje w sprawie nazwy\n_START_PARAGRAPH_\nNazwy miejscowo\xc5\x9bci i ich cz\xc4\x99\xc5\x9bci ustalane s\xc4\x85 przez Ministra Spraw Wewn\xc4\x99trznych i Administracji, kt\xc3\xb3ry, po zasi\xc4\x99gni\xc4\x99ciu opinii Komisji Nazw Miejscowo\xc5\x9bci i Obiekt\xc3\xb3w Fizjograficznych, publikuje wykazy nazw oraz og\xc5\x82asza ich zmiany w Dzienniku Ustaw. Tak ustalone nazwy s\xc4\x85 oficjalnymi nazwami urz\xc4\x99dowymi. Wszystkie inne formy nazw s\xc4\x85 nazwami potocznymi._NEWLINE_Nazwa miejscowo\xc5\x9bci \xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j pisana z \xc5\x82\xc4\x85cznikiem (dywizem) jest w\xc5\x82a\xc5\x9bnie form\xc4\x85 zatwierdzon\xc4\x85 urz\xc4\x99dowo. Forma nazwy pisana bez \xc5\x82\xc4\x85cznika, tzn. \xc5\x9awierad\xc3\xb3w Zdr\xc3\xb3j, jest natomiast form\xc4\x85 potoczn\xc4\x85. Do niedawna forma \xc5\x9awierad\xc3\xb3w Zdr\xc3\xb3j by\xc5\x82a jednak podawana jako poprawna przez s\xc5\x82owniki j\xc4\x99zyka polskiego (np. przez \xe2\x80\x9eNowy s\xc5\x82ownik ortograficzny PWN\xe2\x80\x9d). Powstawa\xc5\x82 przez to rozd\xc5\xbawi\xc4\x99k pomi\xc4\x99dzy form\xc4\x85 urz\xc4\x99dow\xc4\x85 nazwy tego miasta a form\xc4\x85 s\xc5\x82ownikow\xc4\x85. Jednak te r\xc3\xb3\xc5\xbcnice przesta\xc5\x82y istnie\xc4\x87 w 2004 roku. Wtedy to Rada J\xc4\x99zyka Polskiego uchwali\xc5\x82a, \xc5\xbce dwucz\xc5\x82onowe nazwy wszystkich miejscowo\xc5\x9bci z cz\xc5\x82onem \xe2\x80\x9eZdr\xc3\xb3j\xe2\x80\x9d wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cym na drugim miejscu nale\xc5\xbcy pisa\xc4\x87 z \xc5\x82\xc4\x85cznikiem, co znaczy, \xc5\xbce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z j\xc4\x99zykowego punktu widzenia obecnie jedynie poprawn\xc4\x85 form\xc4\x85 jest \xc5\x9awierad\xc3\xb3w-Zdr\xc3\xb3j.'