b'\n_START_ARTICLE_\nLa movida madrile\xc3\xb1a\n_START_PARAGRAPH_\nLa movida madrile\xc3\xb1a (pl. \xe2\x80\x9eruch/scena/hulanka madrycka\xe2\x80\x9d) \xe2\x80\x93 hiszpa\xc5\x84ski ruch odnowy kultury i obyczajowo\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3ry rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w Madrycie pod koniec lat 70. XX wieku, po \xc5\x9bmierci genera\xc5\x82a Franco i upadku jego dyktatury. Nazwa movida stanowi prze\xc5\x9bmiewcze nawi\xc4\x85zanie do Movimiento Nacional \xe2\x80\x93 partii genera\xc5\x82a Franco.\n_START_SECTION_\nChronologia\n_START_PARAGRAPH_\nRamy chronologiczne movidy nie s\xc4\x85 dok\xc5\x82adnie okre\xc5\x9blone. Jej powstanie wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 przede wszystkim ze \xc5\x9bmierci\xc4\x85 genera\xc5\x82a Franco 20 listopada 1975 roku i tym samym zako\xc5\x84czeniem jego dyktatury, jednak ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej, w pocz\xc4\x85tkach lat 70., istnia\xc5\x82o zjawisko, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna nazwa\xc4\x87 premovid\xc4\x85 i dzia\xc5\x82ali arty\xc5\x9bci alternatywni, kt\xc3\xb3rzy mieli wp\xc5\x82yw na p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze kszta\xc5\x82towanie si\xc4\x99 movidy (m.in. Iv\xc3\xa1n Zulueta i Javier Utray)._NEWLINE_Za zasadniczy okres kszta\xc5\x82towania si\xc4\x99 ruchu uznaje si\xc4\x99 lata 1977-1978, kiedy to dosz\xc5\x82o do wybor\xc3\xb3w powszechnych, legalizacji partii komunistycznej, rozwi\xc4\x85zania Movimiento, uchwalenia konstytucji hiszpa\xc5\x84skiej i o\xc5\xbcywienia sceny rockowej, w tym organizacji I Konkursu Rockowego Villa de Madrid. Dla kszta\xc5\x82towania si\xc4\x99 movidy, w tym dla utrwalenia si\xc4\x99 jej apolityczno\xc5\x9bci, wa\xc5\xbcne znaczenie mia\xc5\x82 nieudany zamach stanu Antonia Tejero z 23 lutego 1981 roku, kt\xc3\xb3rego niepowodzenie pozwoli\xc5\x82o na swobodny rozw\xc3\xb3j hiszpa\xc5\x84skiej demokracji._NEWLINE_Szczytowy okres movidy przypad\xc5\x82 na okres 1981-1985, w nast\xc4\x99pnych latach ruch stopniowo zanika\xc5\x82, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z powodu jego komercjalizacji i urynkowienia, dokonuj\xc4\x85cego si\xc4\x99 za spraw\xc4\x85 medi\xc3\xb3w i organizator\xc3\xb3w imprez, a tak\xc5\xbce z powodu niech\xc4\x99ci intelektualist\xc3\xb3w starszego pokolenia oraz wykorzystywania go w celach propagandowych przez polityk\xc3\xb3w. Jednym z sygna\xc5\x82\xc3\xb3w zako\xc5\x84czenia movidy by\xc5\x82o zamkni\xc4\x99cie wa\xc5\xbcnego dla artyst\xc3\xb3w klubu Rock-Ola w 1985, upadek ma\xc5\x82ych, niezale\xc5\xbcnych wytw\xc3\xb3rni oraz przej\xc5\x9bcie ca\xc5\x82ego ruchu z undergroundu do dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci publicznej (m.in. wystawianie sztuki tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w movidy na wystawie Madrid, Madrid, Madrid w miejskim centrum kultury).\n_START_SECTION_\nNazwa\n_START_PARAGRAPH_\nDok\xc5\x82adna etymologia nazwy nie jest znana. S\xc5\x82owo movida mo\xc5\xbce oznacza\xc4\x87 \xe2\x80\x9eruch\xe2\x80\x9d albo \xe2\x80\x9escen\xc4\x99\xe2\x80\x9d, ale te\xc5\xbc kolokwialnie \xe2\x80\x9ezabaw\xc4\x99\xe2\x80\x9d czy \xe2\x80\x9ehulank\xc4\x99\xe2\x80\x9d. Z kolei w slangu narkoman\xc3\xb3w u\xc5\xbcywa\xc5\x82o si\xc4\x99 tego wyrazu na okre\xc5\x9blenie czynno\xc5\x9bci zakupu narkotyk\xc3\xb3w, natomiast sformu\xc5\x82owanie que movida by\xc5\x82o w Madrycie te\xc5\xbc u\xc5\xbcywane kolokwialnie w znaczeniu odpowiadaj\xc4\x85cemu polskiemu m\xc5\x82odzie\xc5\xbcowemu \xe2\x80\x9eale jazda\xe2\x80\x9d. Nazwa movida stanowi te\xc5\xbc prze\xc5\x9bmiewcze nawi\xc4\x85zanie do Movimiento Nacional \xe2\x80\x93 partii genera\xc5\x82a Franco. W okresie trwania movidy nazywanie kogo\xc5\x9b jej cz\xc5\x82onkiem bywa\xc5\x82o stosowane w znaczeniu pejoratywnym, a sami jej uczestnicy nie mieli potrzeby definiowania ruchu._NEWLINE_Publicznie okre\xc5\x9blenia la movida madrile\xc3\xb1a u\xc5\xbcyto po raz pierwszy w 1980 roku w programie telewizyjnym Musical Espr\xc3\xa9ss.\n_START_SECTION_\nCharakter ruchu\n_START_PARAGRAPH_\nW ramach movidy dosz\xc5\x82o do odrzucenia kultury akademickiej i do \xc5\xbcywio\xc5\x82owego rozwoju kultury popularnej, pojawienia si\xc4\x99 nowych trend\xc3\xb3w w modzie, muzyce, literaturze, sztukach plastycznych i kinie, inspirowanych m.in. londy\xc5\x84sk\xc4\x85 kultur\xc4\x85 neo-punk, popem, heavy metalem i tradycjami kultury hiszpa\xc5\x84skiej. Popularnym \xc5\x9brodkiem artystycznym sta\xc5\x82y si\xc4\x99 wtedy kola\xc5\xbc i brikola\xc5\xbc; sztuka by\xc5\x82a zwi\xc4\x85zana z estetyk\xc4\x85 pop i zamierzonym kiczem._NEWLINE_Ruch by\xc5\x82 te\xc5\xbc zwi\xc4\x85zany z gwa\xc5\x82townymi zmianami obyczajowymi, opieraj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 m.in. na liberalizacji podej\xc5\x9bcia do narkotyk\xc3\xb3w (st\xc4\x85d ruch nazywano cz\xc4\x99sto \xe2\x80\x9esubkultur\xc4\x85 narkotyk\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d) i seksualno\xc5\x9bci, afirmacji m\xc5\x82odo\xc5\x9bci i zabawowego stylu \xc5\xbcycia oraz generalnym odrzuceniu ogranicze\xc5\x84 obyczajowych z czas\xc3\xb3w frankistowskich. Tw\xc3\xb3rcy movidy demonstracyjnie ignorowali przesz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, w tym rz\xc4\x85dy Franco, i dystansowali si\xc4\x99 od polityki. Charakterystyczne dla nich by\xc5\x82o tak\xc5\xbce przekonanie, \xc5\xbce role p\xc5\x82ciowe s\xc4\x85 p\xc5\x82ynne, w zwi\xc4\x85zku z czym ch\xc4\x99tnie przekraczali je za pomoc\xc4\x85 stroju i makija\xc5\xbcu. Ponadto, podobnie jak arty\xc5\x9bci punkowi, odrzucali profesjonalizm w tworzeniu sztuki, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej byli amatorami. W tworzeniu movidy znaczn\xc4\x85 rol\xc4\x99 odegra\xc5\x82o madryckie \xc5\x9brodowisko gejowskie, propaguj\xc4\x85ce takie warto\xc5\x9bci jak tolerancja, \xc5\xbcywio\xc5\x82owo\xc5\x9b\xc4\x87, frywolno\xc5\x9b\xc4\x87, tw\xc3\xb3rcza energia i atmosfera zabawy.\n_START_SECTION_\nPrzedstawiciele\n_START_PARAGRAPH_\nDo artyst\xc3\xb3w zwi\xc4\x85zanych z la movida nale\xc5\xbceli m.in. re\xc5\xbcyser Pedro Almod\xc3\xb3var, performer Fabio de Miguel (Fanny McNamara), malarze Guillermo Perez i El Hortelano, duet malarski Costus, rysownik Ceesepe, projektantki mody Sybilla i Agatha Ruiz de la Prada, fotograf Alberto Garc\xc3\xada Alix, osobowo\xc5\x9b\xc4\x87 telewizyjna Paloma Chamorro, fotograficzka Ouka Lele oraz Olvido Gara (\xe2\x80\x9eAlaska\xe2\x80\x9d) i zesp\xc3\xb3\xc5\x82 Kaka de Luxe.\n_START_SECTION_\nMovida w przestrzeni miejskiej\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x9br\xc3\xb3d cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w ruchu popularnym miejscem madryckim by\xc5\x82 pchli targ Rastro, na kt\xc3\xb3rym mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o znale\xc5\xba\xc4\x87 p\xc5\x82yty i czasopisma zwi\xc4\x85zane z tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci\xc4\x85 undergroundow\xc4\x85, ale te\xc5\xbc przedmioty codzienne, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82y by\xc4\x87 wykorzystywane do tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci artystycznej. By\xc5\x82o to te\xc5\xbc popularne miejsce nawi\xc4\x85zywania przygodnych relacji seksualnych. Inn\xc4\x85 popularn\xc4\x85 lokacj\xc4\x85 by\xc5\x82 klub Rock-Ola, kt\xc3\xb3rego zamkni\xc4\x99cie w 1985 uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 za jeden z symptom\xc3\xb3w zamierania movidy. Przedstawiciele ruchu bywali te\xc5\xbc cz\xc4\x99sto lub pomieszkiwali w mieszcz\xc4\x85cym si\xc4\x99 przy ulicy Palma 14 Casa Costus, domu malarzy z duetu Costus. Najwa\xc5\xbcniejszymi czasopismami zwi\xc4\x85zanymi z movid\xc4\x85 by\xc5\x82y \xe2\x80\x9eLa Luna de Madrid\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eMadrid me Mata\xe2\x80\x9d i dotowany przez miasto \xe2\x80\x9eMadriz\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nMovida w filmie\n_START_PARAGRAPH_\nAtmosfer\xc4\x99 ruchu Pedro Alm\xc3\xb3dovar odda\xc5\x82 w swoich pierwszych filmach pe\xc5\x82nometra\xc5\xbcowych: Pepi, Luci, Bom i inne dziewczyny z dzielnicy oraz Labirynt nami\xc4\x99tno\xc5\x9bci. \xc5\x9arodowisko movidy przedstawione zosta\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w filmie Ivana Zuluety Arrebato, chocia\xc5\xbc sam autor nie uto\xc5\xbcsamia\xc5\x82 si\xc4\x99 z ruchem.'