b'\n_START_ARTICLE_\nNaloty na Szwajcari\xc4\x99 w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej\n_START_PARAGRAPH_\nNaloty na Szwajcari\xc4\x99 w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej \xe2\x80\x93 ataki powietrzne na neutraln\xc4\x85 Szwajcari\xc4\x99 przeprowadzane przez alianckie lotnictwo w czasie drugiej wojny \xc5\x9bwiatowej._NEWLINE_W latach 1939\xe2\x80\x931945 w Szwajcarii og\xc5\x82oszono 7379 alarm\xc3\xb3w lotniczych. W tym okresie dosz\xc5\x82o tak\xc5\xbce do co najmniej kilkunastu incydent\xc3\xb3w, podczas kt\xc3\xb3rych alianckie samoloty zaatakowa\xc5\x82y szwajcarskie terytorium (zazwyczaj by\xc5\x82y to maszyny ameryka\xc5\x84skie). W wyniku nalot\xc3\xb3w zgin\xc4\x99\xc5\x82y 84 osoby, a kolejnych 260 odnios\xc5\x82o rany. Przyczyn\xc4\x85 tych incydent\xc3\xb3w by\xc5\x82y zazwyczaj z\xc5\x82e warunki atmosferyczne, awarie sprz\xc4\x99tu nawigacyjnego oraz b\xc5\x82\xc4\x99dy lub nadmierny zapa\xc5\x82 bojowy pilot\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nIncydenty w szwajcarskiej przestrzeni powietrznej w latach 1939\xe2\x80\x931945\n_START_PARAGRAPH_\nPo wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej Szwajcaria og\xc5\x82osi\xc5\x82a neutralno\xc5\x9b\xc4\x87. Status ten zdo\xc5\x82a\xc5\x82a utrzyma\xc4\x87 do ostatniego dnia konfliktu. Niemniej nagminne by\xc5\x82y wypadki naruszania szwajcarskiej przestrzeni powietrznej przez lotnictwo Aliant\xc3\xb3w lub pa\xc5\x84stw \xe2\x80\x9eOsi\xe2\x80\x9d. \xc5\x9awiadczy\xc4\x87 mo\xc5\xbce o tym fakt, i\xc5\xbc w latach 1939\xe2\x80\x931945 w Szwajcarii og\xc5\x82oszono 7379 alarm\xc3\xb3w lotniczych. Na terytorium Szwajcarii rozbi\xc5\x82o si\xc4\x99 lub wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82o blisko 240 samolot\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re nale\xc5\xbca\xc5\x82y do walcz\xc4\x85cych stron. W zdecydowanej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci by\xc5\x82y to maszyny alianckie, zazwyczaj uszkodzone przez niemieck\xc4\x85 obron\xc4\x99 przeciwlotnicz\xc4\x85 (186 samolot\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich i 12 brytyjskich). Zgodnie z prawem mi\xc4\x99dzynarodowym cz\xc5\x82onkowie za\xc5\x82\xc3\xb3g byli internowani._NEWLINE_Ju\xc5\xbc w 1940 roku samoloty brytyjskiego RAF przypadkowo zrzuci\xc5\x82y bomby w rejonie Bazylei, Genewy i Zurychu. Zbrojne incydenty zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 mno\xc5\xbcy\xc4\x87 w ostatniej fazie wojny, gdy zachodni Alianci rozpocz\xc4\x99li zakrojon\xc4\x85 na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99 ofensyw\xc4\x99 powietrzn\xc4\x85 przeciw III Rzeszy. Na celowniku RAF i USAAF znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 m.in. niemieckie miasta i obiekty militarne po\xc5\x82o\xc5\xbcone nieopodal granic Szwajcarii. Niejednokrotnie dochodzi\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas do wypadk\xc3\xb3w, gdy alianccy lotnicy omy\xc5\x82kowo atakowali terytorium Szwajcarii. W zdecydowanej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci incydent\xc3\xb3w uczestniczy\xc5\x82y samoloty ameryka\xc5\x84skie.\n_START_SECTION_\nNaloty na Stein-am-Rhein i pobliskie miejscowo\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\n22 lutego 1945 Alianci przeprowadzili zakrojon\xc4\x85 na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99 operacj\xc4\x99 powietrzn\xc4\x85, wymierzon\xc4\x85 w w\xc4\x99z\xc5\x82y komunikacyjne w g\xc5\x82\xc4\x99bi Niemiec (kryptonim \xe2\x80\x9eClarion\xe2\x80\x9d). Tego dnia ameryka\xc5\x84skie samoloty omy\xc5\x82kowo naruszy\xc5\x82y szwajcarsk\xc4\x85 przestrze\xc5\x84 powietrzn\xc4\x85 i zaatakowa\xc5\x82y obiekty w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Szwajcarii. Ofiar\xc4\x85 nalot\xc3\xb3w pad\xc5\x82o a\xc5\xbc trzyna\xc5\x9bcie cel\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 miasteczka Beringen, Hundwil, Igis, Lohn, Neiderdorf, Neuhausen, Otelfingen, Rafz, Stein am Rhein, Taegerwilen, Vals i Zizers, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc poci\xc4\x85g kursuj\xc4\x85cy mi\xc4\x99dzy Neunkirch a Szafuz\xc4\x85._NEWLINE_Na skutek nalotu najbardziej ucierpia\xc5\x82o Stein am Rhein. W miasteczku tym \xe2\x80\x93 a tak\xc5\xbce w nieodleg\xc5\x82ym Taegerwilen \xe2\x80\x93 zgin\xc4\x99\xc5\x82o \xc5\x82\xc4\x85cznie 7 os\xc3\xb3b, a kolejnych 16 odnios\xc5\x82o rany. 8 ofiar \xc5\x9bmiertelnych przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 atak na Rafz. Z kolei w Vals ameryka\xc5\x84skie bomby zabi\xc5\x82y jedno dziecko. Atak wywo\xc5\x82a\xc5\x82 oburzenie szwajcarskiej prasy i polityk\xc3\xb3w. Ameryka\xc5\x84scy dyplomaci wyrazili \xe2\x80\x9eg\xc5\x82\xc4\x99bokie ubolewanie\xe2\x80\x9d i zapewnili, \xc5\xbce rz\xc4\x85d USA jest gotowy wyp\xc5\x82aci\xc4\x87 Szwajcarii finansowe odszkodowanie.\n_START_SECTION_\nNaloty na Zurych i Bazyle\xc4\x99\n_START_PARAGRAPH_\n4 marca 1945 blisko 275 ameryka\xc5\x84skich \xe2\x80\x9eLiberator\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d z 2. Dywizji 8. Armii Powietrznej wyruszy\xc5\x82o z baz w Anglii z zadaniem zbombardowania kilku obiekt\xc3\xb3w w po\xc5\x82udniowych Niemczech. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem ataku by\xc5\x82y warsztaty remontowe czo\xc5\x82g\xc3\xb3w w Aschaffenburgu. Z powodu z\xc5\x82ej pogody wiele samolot\xc3\xb3w nie zdo\xc5\x82a\xc5\x82o jednak osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 wyznaczonych cel\xc3\xb3w i zawr\xc3\xb3ci\xc5\x82o do Anglii. Sze\xc5\x9b\xc4\x87 bombowc\xc3\xb3w z 392. grupy bombowej zboczy\xc5\x82o z kursu i znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 nad terytorium Szwajcarii. Piloci \xe2\x80\x93 \xc5\x9bwiadomi, i\xc5\xbc nie osi\xc4\x85gn\xc4\x85 wyznaczonego celu, a zarazem przekonani, i\xc5\xbc znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 nad terytorium Niemiec \xe2\x80\x93 postanowili zaatakowa\xc4\x87 mijane miasto, kt\xc3\xb3re b\xc5\x82\xc4\x99dnie zidentyfikowali jako b\xc4\x99d\xc4\x85cy celem zapasowym Fryburg._NEWLINE_W rzeczywisto\xc5\x9bci sze\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x9eLiberator\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d zrzuci\xc5\x82o \xc5\x82adunek 12,5 ton bomb burz\xc4\x85cych i 12 ton bomb zapalaj\xc4\x85cych na jedno z najwi\xc4\x99kszych miast Szwajcarii \xe2\x80\x93 Zurych. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ameryka\xc5\x84skich bomb spad\xc5\x82a na teren niezamieszkany. Niemniej dwa domy na przedmie\xc5\x9bciu zosta\xc5\x82y kompletnie zniszczone, a kilka innych odnios\xc5\x82o powa\xc5\xbcne uszkodzenia. Zgin\xc4\x99\xc5\x82o 5 os\xc3\xb3b, a kolejnych 12 odnios\xc5\x82o rany. 22 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta straci\xc5\x82o dach nad g\xc5\x82ow\xc4\x85. W tym samym czasie kilka innych samolot\xc3\xb3w zrzuci\xc5\x82o \xc5\x82adunek 16,5 ton bomb burz\xc4\x85cych i 5 ton bomb zapalaj\xc4\x85cych w rejonie dworca towarowego w Bazylei. Straty materialne spowodowane tym nalotem by\xc5\x82y powa\xc5\xbcne. Ofiary w ludziach ograniczy\xc5\x82y si\xc4\x99 natomiast do 7 rannych._NEWLINE_Naloty na Zurych i Bazyle\xc4\x99 spowodowa\xc5\x82y kolejny kryzys dyplomatyczny. Dow\xc3\xb3dca 8. Armii Powietrznej, genera\xc5\x82 Carl Spaatz, uda\xc5\x82 si\xc4\x99 osobi\xc5\x9bcie do Szwajcarii, aby przekaza\xc4\x87 jej rz\xc4\x85dowi oficjalne przeprosiny Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. Wprowadzono tak\xc5\xbce restrykcje, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y zapobiec podobnym incydentom w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci. Ameryka\xc5\x84skie lotnictwo strategiczne nie mia\xc5\x82o odt\xc4\x85d prawa atakowa\xc4\x87 bez osobistej zgody Spaatza jakichkolwiek cel\xc3\xb3w znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 50 mil od granic Szwajcarii. Z kolei obszar rozci\xc4\x85gaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 od 50 do 150 mil od granic Szwajcarii uznany zosta\xc5\x82 za stref\xc4\x99 specjaln\xc4\x85, gdzie lotnictwo strategiczne mog\xc5\x82o przeprowadza\xc4\x87 naloty jedynie po jednoznacznym zidentyfikowaniu celu. Restrykcje obj\xc4\x99\xc5\x82y tak\xc5\xbce lotnictwo taktyczne, kt\xc3\xb3re otrzyma\xc5\x82o ca\xc5\x82kowity zakaz atakowania cel\xc3\xb3w znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 10 mil od granic Szwajcarii oraz zosta\xc5\x82o zobowi\xc4\x85zane do stosowania wymogu jednoznacznej identyfikacji celu w strefie od 10 do 50 mil od granicy.\n_START_SECTION_\nPodsumowanie\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1939\xe2\x80\x931945 mia\xc5\x82o miejsce co najmniej kilkana\xc5\x9bcie incydent\xc3\xb3w, podczas kt\xc3\xb3rych alianckie samoloty zaatakowa\xc5\x82y szwajcarskie terytorium. W wyniku nalot\xc3\xb3w zgin\xc4\x99\xc5\x82y 84 osoby, a kolejnych 260 odnios\xc5\x82o rany. Przyczyn\xc4\x85 tych incydent\xc3\xb3w by\xc5\x82y zazwyczaj z\xc5\x82e warunki atmosferyczne, awarie sprz\xc4\x99tu nawigacyjnego oraz b\xc5\x82\xc4\x99dy lub nadmierny zapa\xc5\x82 bojowy pilot\xc3\xb3w._NEWLINE_Tylko dw\xc3\xb3ch ameryka\xc5\x84skich lotnik\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o postawionych przed s\xc4\x85dem w zwi\xc4\x85zku ze spraw\xc4\x85 atak\xc3\xb3w na terytorium Szwajcarii. Byli to porucznicy William R. Sincock (pilot) i Theodore Balides (nawigator). Ich samolot prowadzi\xc5\x82 formacj\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra w marcu 1945 przeprowadzi\xc5\x82a nalot na Zurych. Obaj lotnicy zostali oskar\xc5\xbceni o pope\xc5\x82nienie \xe2\x80\x9eb\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w i zaniedba\xc5\x84, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y do zbombardowania przyjacielskiego terytorium\xe2\x80\x9d. Proces przed s\xc4\x85dem polowym w angielskiej bazie Horsham St. Faith toczy\xc5\x82 si\xc4\x99 dwa dni (1\xe2\x80\x932 czerwca 1945). S\xc4\x85d przysi\xc4\x99g\xc5\x82ych uniewinni\xc5\x82 obu oskar\xc5\xbconych. By\xc5\x82 to pierwszy w historii US Army proces s\xc4\x85dowy zwi\xc4\x85zany z przypadkiem \xe2\x80\x9ebratob\xc3\xb3jczego ognia\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Na mocy porozumienia zawartego w dniu 21 pa\xc5\xbadziernika 1949 rz\xc4\x85d USA zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 wyp\xc5\x82aci\xc4\x87 kwot\xc4\x99 w wysoko\xc5\x9bci 62 176 433 frank\xc3\xb3w szwajcarskich tytu\xc5\x82em odszkodowania za szkody poniesione przez Szwajcari\xc4\x99 i jej obywateli na skutek dzia\xc5\x82a\xc5\x84 ameryka\xc5\x84skich si\xc5\x82 zbrojnych. Ponadto jeszcze w czasie wojny USA wyp\xc5\x82aci\xc5\x82y Szwajcarii dora\xc5\xbane rekompensaty o \xc5\x82\xc4\x85cznej sumie 4 mln dolar\xc3\xb3w.'