b'\n_START_ARTICLE_\nKlasyfikacja grunt\xc3\xb3w ornych w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nCharakterystyk\xc4\x99 i podzia\xc5\x82 gleb u\xc5\x82atwia systematyka, kt\xc3\xb3ra wprowadza klasyfikacj\xc4\x99 z uwzgl\xc4\x99dnieniem przyczyn powstawania i podobie\xc5\x84stw okre\xc5\x9blonych jednostek glebowych. Systematyka czy klasyfikacja gleb powinna uwypukla\xc4\x87 genez\xc4\x99 ich powstawania, a poza tym zawiera\xc4\x87 ocen\xc4\x99 przydatno\xc5\x9bci i warto\xc5\x9bci u\xc5\xbcytkowej gleby. Przyj\xc4\x99ta klasyfikacja powinna wykaza\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kierunki rozwoju gleb w czasie._NEWLINE_Mo\xc5\xbcna wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 klasyfikacj\xc4\x99 ekonomiczn\xc4\x85 (opart\xc4\x85 na okre\xc5\x9bleniu dochodu z gleby), techniczn\xc4\x85, czyli stosowan\xc4\x85 (okre\xc5\x9blaj\xc4\x85c\xc4\x85 przydatno\xc5\x9b\xc4\x87 gleby: rolnicz\xc4\x85, le\xc5\x9bn\xc4\x85 itp.) oraz przyrodnicz\xc4\x85 (opart\xc4\x85 na warunkach powstawania i uwzgl\xc4\x99dniaj\xc4\x85c\xc4\x85 naturalne cechy gleby).\n_START_SECTION_\nU\xc5\xbcytkowanie i bonitacja gleb w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nSpos\xc3\xb3b trwa\xc5\x82ego u\xc5\xbcytkowania gleb wywiera zasadnicze pi\xc4\x99tno nie tylko na morfologii profil\xc3\xb3w glebowych, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na ich w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciach fizycznych, chemicznych i biologicznych oraz warto\xc5\x9bci u\xc5\xbcytkowej. Dlatego obok systematyki przyrodniczej konieczne jest wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie kategorii u\xc5\xbcytkowych gleb, r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85cych si\xc4\x99 swoistymi w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciami, tendencj\xc4\x85 rozwojow\xc4\x85 i dynamizmem zachodz\xc4\x85cych w nich proces\xc3\xb3w, oraz odr\xc4\x99bne ich traktowanie. Na terenie Polski do najwa\xc5\xbcniejszych kategorii gleb nale\xc5\xbcy zaliczy\xc4\x87: gleby orne (uprawne), gleby darniowe (pod trwa\xc5\x82ymi u\xc5\xbcytkami \xc5\x82\xc4\x85kowo-pastwiskowymi) i gleby le\xc5\x9bne._NEWLINE_Specyficzn\xc4\x85 kategori\xc4\x85 gleb s\xc4\x85 grunty pod wodami._NEWLINE_Gleby orne pozostaj\xc4\x85 pod przemo\xc5\xbcnym dzia\xc5\x82aniem cz\xc5\x82owieka, kt\xc3\xb3ry wywiera najistotniejszy wp\xc5\x82yw glebotw\xc3\xb3rczy. Stosowane przez niego zabiegi agrotechniczne, agrochemiczne i melioracyjne powoduj\xc4\x85 zasadnicze zmiany we w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciach poszczeg\xc3\xb3lnych jednostek taksonomicznych gleb. Dzi\xc4\x99ki uprawie i nawo\xc5\xbceniu procesy glebowe, zw\xc5\x82aszcza rozk\xc5\x82ad substancji mineralnej i organicznej, przebiegaj\xc4\x85 intensywniej w glebie ornej, tote\xc5\xbc gleby te odznaczaj\xc4\x85 si\xc4\x99 du\xc5\xbcym dynamizmem. W miar\xc4\x99 podnoszenia si\xc4\x99 kultury rolnej dynamizm gleby wzmaga si\xc4\x99 w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od stosowanych zabieg\xc3\xb3w. Zwi\xc4\x99kszenie wilgotno\xc5\x9bci gleby w okresie wegetacyjnym przez nawodnienie lub zraszanie podnosi dynamizm gleby ornej. Uprawa przeobra\xc5\xbca gleb\xc4\x99, powoduj\xc4\x85c zmiany warunk\xc3\xb3w bioekologicznych, przeto ewolucja gleby uprawnej zale\xc5\xbcna jest przede wszystkim od woli cz\xc5\x82owieka i jego \xc5\x9bwiadomego dzia\xc5\x82ania.\n_START_SECTION_\nKlasa I \xe2\x80\x93 gleby orne najlepsze\n_START_PARAGRAPH_\nGleby te wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 zawsze w dobrych warunkach fizjograficznych, to jest na r\xc3\xb3wninach lub na bardzo ma\xc5\x82ych pochy\xc5\x82o\xc5\x9bciach. S\xc4\x85 zasobne we wszystkie sk\xc5\x82adniki pokarmowe ro\xc5\x9blin, maj\xc4\x85 dobr\xc4\x85 naturaln\xc4\x85 struktur\xc4\x99, nawet na znacznej g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci, s\xc4\x85 \xc5\x82atwe do uprawy, ciep\xc5\x82e czynne, przepuszczalne i przewiewne, ale przy tym dostatecznie wilgotne. W dobrze wykszta\xc5\x82conym i g\xc5\x82\xc4\x99bokim poziomie akumulacyjnym zawieraj\xc4\x85 s\xc5\x82odk\xc4\x85 pr\xc3\xb3chnic\xc4\x99, nie wykazuj\xc4\x85 wi\xc4\x99kszego zakwaszenia, maj\xc4\x85 dobre stosunki wodno-powietrzne, i nie wymagaj\xc4\x85 melioracji. Mo\xc5\xbcna na nich osi\xc4\x85ga\xc4\x87 bez wi\xc4\x99kszych nak\xc5\x82ad\xc3\xb3w wysokie plony najszlachetniejszych i g\xc5\x82\xc4\x99boko korzeni\xc4\x85cych si\xc4\x99 ro\xc5\x9blin uprawnych. Udaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na nich wszystkie ro\xc5\x9bliny uprawne, a przede wszystkim buraki cukrowe, pszenica, lucerna, rzepak, koniczyna czerwona i warzywa. Do klasy tej zalicza si\xc4\x99 gleby orne: najlepsze czarnoziemy, mady py\xc5\x82owe, mady pr\xc3\xb3chniczne, niekt\xc3\xb3re czarne ziemie, r\xc4\x99dziny i gleby brunatne wytworzone z less\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKlasa II \xe2\x80\x93 gleby orne bardzo dobre\n_START_PARAGRAPH_\nGleby zaliczane do tej klasy s\xc4\x85 zbli\xc5\xbcone do gleb klasy I, ale wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w nieco gorszych, cho\xc4\x87 jeszcze dobrych warunkach rze\xc5\xbaby terenu. Maj\xc4\x85 gorsze stosunki wodne, s\xc4\x85 mniej przepuszczalne, mniej przewiewne i nieraz troch\xc4\x99 trudniejsze do uprawy, s\xc4\x85 zmeliorowane lub nie wymagaj\xc4\x85 melioracji. W zasadzie udaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na nich te same ro\xc5\x9bliny uprawne co na glebach klasy I, ale przy \xc5\x9bredniej kulturze rolnej plony s\xc4\x85 ni\xc5\xbcsze. Gleby te wchodz\xc4\x85 w sk\xc5\x82ad kompleks\xc3\xb3w pszennego bardzo dobrego lub pszennego dobrego. Nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 pod p\xc5\x82odozmiany specjalne dla najbardziej wymagaj\xc4\x85cych ro\xc5\x9blin uprawnych, a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bardzo dobrze pod sady. Do klasy tej zalicza si\xc4\x99 gleby takich rodzaj\xc3\xb3w jak klasa I, a tak\xc5\xbce niekt\xc3\xb3re gleby p\xc5\x82owe i brunatne.\n_START_SECTION_\nKlasa III a \xe2\x80\x93 gleby orne dobre\n_START_PARAGRAPH_\nZalicza si\xc4\x99 tu gleby maj\xc4\x85ce ju\xc5\xbc wyra\xc5\xbanie gorsze w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci fizyczne i chemiczne lub wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce w gorszych warunkach fizjograficznych od gleb klasy I i II. Odnosi si\xc4\x99 to przede wszystkim do stosunk\xc3\xb3w wodnych. Dlatego wyb\xc3\xb3r ro\xc5\x9blin, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 by\xc4\x87 uprawiane, jest mniejszy. Wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 plon\xc3\xb3w waha si\xc4\x99 w szerokich granicach w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od stopnia kultury, umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci uprawy i nawo\xc5\xbcenia, a tak\xc5\xbce w pewnym stopniu od warunk\xc3\xb3w atmosferycznych. Niekt\xc3\xb3re z gleb zaliczanych do tej klasy mog\xc4\x85 by\xc4\x87 tak\xc5\xbce trudniejsze do uprawy. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 gleb wykazuje ju\xc5\xbc pewne oznaki procesu degradacji, a w przypadku gleb bielicowych lub p\xc5\x82owych poziom pr\xc3\xb3chniczy w stanie \xc5\x9bwie\xc5\xbcym jest najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej barwy szarej lub jasnoszarej. Gleb tych nie mo\xc5\xbcna jednak nazwa\xc4\x87 glebami wadliwymi, gdy\xc5\xbc ujemne cechy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w nieznacznym stopniu. S\xc4\x85 to gleby zmeliorowane lub niewymagaj\xc4\x85ce melioracji. Na l\xc5\xbcejszych odmianach tych gleb osi\xc4\x85ga si\xc4\x99 wysokie plony \xc5\xbcyta, j\xc4\x99czmienia, owsa i ziemniak\xc3\xb3w, a w warunkach wysokiej kultury oraz na glebach ci\xc4\x99\xc5\xbcszych \xe2\x80\x93 drobne plony burak\xc3\xb3w cukrowych, pszenicy, warzyw i koniczyny czerwonej. Gleby tej klasy przewa\xc5\xbcnie mo\xc5\xbcna zaliczy\xc4\x87 do kompleksu gleb pszennych dobrych, a w niekt\xc3\xb3rych przypadkach b\xc4\x99d\xc4\x85 to najlepsze gleby kompleksu \xc5\xbcytniego bardzo dobrego. Nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 one r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pod sady. Do klasy III a zalicza si\xc4\x99 gleby brunatne i p\xc5\x82owe, zdegradowane czarnoziemy, mady piaszczyste, niekt\xc3\xb3re r\xc4\x99dziny, niewymagaj\xc4\x85ce melioracji (lub zmeliorowane) gleby torfowo-murszowe i torfowe.\n_START_SECTION_\nKlasa III b \xe2\x80\x93 gleby orne \xc5\x9brednio dobre\n_START_PARAGRAPH_\nZasadniczo s\xc4\x85 to gleby zbli\xc5\xbcone w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciami do gleb klasy III a, ale w wi\xc4\x99kszym stopniu zaznaczaj\xc4\x85 si\xc4\x99 ich gorsze w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci fizyczne i chemiczne lub gorsze warunki fizjograficzne. Poziom w\xc3\xb3d gruntowych ulega jeszcze wi\xc4\x99kszym wahaniom, a plony uzale\xc5\xbcnione s\xc4\x85 od warunk\xc3\xb3w atmosferycznych, niekt\xc3\xb3re z nich bywaj\xc4\x85 okresowo za suche, inne mog\xc4\x85 by\xc4\x87 okresowo za mokre. Gleby te mog\xc4\x85 by\xc4\x87 nara\xc5\xbcone na erozj\xc4\x99. Oznaki procesu degradacji, je\xc5\x9bli wyst\xc4\x99puj\xc4\x85, to s\xc4\x85 ju\xc5\xbc wyra\xc5\xbanie zaznaczone. Omawiane gleby, cho\xc4\x87 zasadniczo jeszcze dobre, mog\xc4\x85 by\xc4\x87 ju\xc5\xbc uwa\xc5\xbcane w pewnym nieznacznym stopniu za wadliwe. Niekt\xc3\xb3re z nich s\xc4\x85 trudniejsze do uprawy. Na glebach klasy III b w warunkach wysokiej kultury i pomy\xc5\x9blnego przebiegu warunk\xc3\xb3w atmosferycznych mo\xc5\xbcna osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 dobre plony pszenicy, burak\xc3\xb3w cukrowych i koniczyny czerwonej. Gleby tej klasy, je\xc5\xbceli nie s\xc4\x85 ci\xc4\x99\xc5\xbckie, to nale\xc5\xbc\xc4\x85 przewa\xc5\xbcnie do kompleksu \xc5\xbcytniego bardzo dobrego, natomiast ci\xc4\x99\xc5\xbcsze spo\xc5\x9br\xc3\xb3d nich do pszennego dobrego lub zbo\xc5\xbcowo-pastewnego mocnego, a nawet niekiedy do pszennego wadliwego. Nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pod sady. Zalicza si\xc4\x99 tu gleby brunatne, p\xc5\x82owe i opadowo-glejowe, czarne ziemie, r\xc4\x99dziny, niewymagaj\xc4\x85ce melioracji (lub zmeliorowane) gleby orne torfowo-murszowe i torfowe.\n_START_SECTION_\nKlasa IV a \xe2\x80\x93 gleby orne \xc5\x9bredniej jako\xc5\x9bci, lepsze\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85 to gleby o zdecydowanie mniejszym wyborze ro\xc5\x9blin uprawnych ni\xc5\xbc gleby poprzednich, wy\xc5\xbcszych klas. Na og\xc3\xb3\xc5\x82 uzyskuje si\xc4\x99 na nich \xc5\x9brednie plony, nawet w\xc3\xb3wczas, gdy stosuje si\xc4\x99 dobr\xc4\x85 agrotechnik\xc4\x99. Plony ro\xc5\x9blin w znacznym stopniu uzale\xc5\xbcnione s\xc4\x85 od ilo\xc5\x9bci i rozk\xc5\x82adu opad\xc3\xb3w atmosferycznych, szczeg\xc3\xb3lnie w okresie wegetacyjnym. Gleby te nieraz wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w gorszych po\xc5\x82o\xc5\xbceniach w rze\xc5\xbabie terenu, na wi\xc4\x99kszych spadkach i cz\xc4\x99sto nara\xc5\xbcone s\xc4\x85 na erozj\xc4\x99 wodn\xc4\x85. Gleby ci\xc4\x99\xc5\xbckie tej klasy s\xc4\x85 zasobne w sk\xc5\x82adniki pokarmowe i charakteryzuje je du\xc5\xbca \xc5\xbcyzno\xc5\x9b\xc4\x87 potencjalna, lecz s\xc4\x85 ma\xc5\x82o przewiewne, zimne i ma\xc5\x82o czynne pod wzgl\xc4\x99dem biologicznym, przewa\xc5\xbcnie ci\xc4\x99\xc5\xbckie w uprawie, wymagaj\xc4\x85 wi\xc4\x99c umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci uchwycenia pory wykonania zabieg\xc3\xb3w uprawowych. W okresach upa\xc5\x82\xc3\xb3w zsychaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tworz\xc4\x85c g\xc5\x82\xc4\x99bokie p\xc4\x99kni\xc4\x99cia i szczeliny lub bry\xc5\x82y trudne do rozbicia. Uprawiane na mokro ma\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99. W sprzyjaj\xc4\x85cych warunkach atmosferycznych i w dobrej kulturze mog\xc4\x85 da\xc4\x87 nawet wysokie plony pszenicy, burak\xc3\xb3w cukrowych i koniczyny czerwonej. \xc5\xbbyto plonuje przewa\xc5\xbcnie gorzej od pszenicy i jest mniej pewne. Znaczna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 gleb klasy IV a ma okresowo za wysoki poziom w\xc3\xb3d gruntowych i wymaga melioracji (drenowania), a po jej wykonaniu mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zaliczona do klas wy\xc5\xbcszych (nawet do klasy II). Gleby te nale\xc5\xbc\xc4\x85 do kompleksu zbo\xc5\xbcowo-pastewnego mocnego lub pszennego wadliwego. W wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przypadk\xc3\xb3w mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przydatne pod sady, ale nie pod wszystkie gatunki drzew. Gleby lekkie tej klasy s\xc4\x85 glebami \xc5\xbcytnio-ziemniaczanymi, na kt\xc3\xb3rych koniczyna czerwona zawodzi. Gdy s\xc4\x85 one w wysokiej kulturze i w dobrych warunkach wilgotno\xc5\x9bciowych, w\xc3\xb3wczas udaje si\xc4\x99 na nich j\xc4\x99czmie\xc5\x84, a nawet pszenica i owies. Nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pod sady, ale nie pod wszystkie gatunki drzew. Do klasy IV a nale\xc5\xbc\xc4\x85: lepsze gleby brunatne, p\xc5\x82owe, bielicowe, brunatne, p\xc5\x82owe i opadowo-glejowe, podmok\xc5\x82e czarnoziemy, mady ci\xc4\x99\xc5\xbckie, r\xc4\x99dziny, zmeliorowane gleby torfowe i torfowo-murszowe.\n_START_SECTION_\nKlasa IV b \xe2\x80\x93 gleby orne \xc5\x9bredniej jako\xc5\x9bci, gorsze\n_START_PARAGRAPH_\nZasadniczo s\xc4\x85 to gleby zbli\xc5\xbcone w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciami do gleb klasy IV a, ale s\xc4\x85 bardziej od nich wadliwe, albo zbyt suche, albo zbyt wilgotne. Uzyskiwane plony wahaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w szerokich granicach i uzale\xc5\xbcnione s\xc4\x85 przede wszystkim od warunk\xc3\xb3w atmosferycznych. Gleby ci\xc4\x99\xc5\xbckie w tej klasie s\xc4\x85 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej podmok\xc5\x82e, albo zbyt ci\xc4\x99\xc5\xbckie do uprawy, albo po\xc5\x82o\xc5\xbcone w z\xc5\x82ych warunkach fizjograficznych, np. na silnych spadkach, zerodowanych szczytach wzg\xc3\xb3rz czy zag\xc5\x82\xc4\x99bieniach terenu. Niekt\xc3\xb3re gatunki (odmiany) pod\xc5\x9bcielone s\xc4\x85 p\xc5\x82ytko zbyt przepuszczalnym pod\xc5\x82o\xc5\xbcem, dlatego s\xc4\x85 zbyt suche. W innych gatunkach poziom w\xc3\xb3d gruntowych jest przez d\xc5\x82u\xc5\xbcszy okres zbyt wysoki. Gleby ci\xc4\x99\xc5\xbckie tej klasy zaliczane s\xc4\x85 do kompleks\xc3\xb3w zbo\xc5\xbcowo pastewnych lub pszennego wadliwego, gdy\xc5\xbc najlepiej udaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na nich pastewne mieszanki, owies, kapusta, koniczyna, brukiew i inne ro\xc5\x9bliny pastewne. Gleby te nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tylko pod niekt\xc3\xb3re gatunki drzew owocowych. Gleby ci\xc4\x99\xc5\xbcki i p\xc5\x82ytkie na przepuszczalnych pod\xc5\x82o\xc5\xbcach przewa\xc5\xbcnie nale\xc5\xbc\xc4\x85 do kompleks\xc3\xb3w przydatno\xc5\x9bci rolniczej \xc5\xbcytnich, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej dobrych. Gleby lekkie tej klasy s\xc4\x85 w zasadzie glebami \xc5\xbcytnio-ziemniaczanymi, cz\xc4\x99sto jednak wykazuj\xc4\x85 wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 na susz\xc4\x99. Wyj\xc4\x85tkowo, gdy s\xc4\x85 w wysokiej kulturze i przy dobrych warunkach atmosferycznych, mog\xc4\x85 si\xc4\x99 na nich udawa\xc4\x87 tak\xc5\xbce inne ro\xc5\x9bliny uprawne. Gleby te zaliczane s\xc4\x85 zasadniczo do kompleksu \xc5\xbcytniego s\xc5\x82abego, w niekt\xc3\xb3rych warunkach do \xc5\xbcytniego dobrego. Nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tylko dla mniej wybrednych gatunk\xc3\xb3w drzew owocowych. Do klasy IV b zalicza si\xc4\x99 takie same jednostki taksonomiczne gleb, jak do klasy IV a, ale charakteryzuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 znacznie gorszymi w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciami, kt\xc3\xb3rych przyczyn\xc4\x85 jest budowa profilu i mniej korzystne po\xc5\x82o\xc5\xbcenie fizjograficzne.\n_START_SECTION_\nKlasa V \xe2\x80\x93 gleby orne s\xc5\x82abe\n_START_PARAGRAPH_\nGleby te s\xc4\x85 ma\xc5\x82o \xc5\xbcyzne, s\xc5\x82abo urodzajne i zawodne. Nale\xc5\xbc\xc4\x85 tu gleby zbyt lekkie, za suche, przydatne do uprawy \xc5\xbcyta i \xc5\x82ubinu, a w latach obfituj\xc4\x85cych w opady \xe2\x80\x93 ziemniak\xc3\xb3w i seradeli. Do tej klasy zalicza si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc p\xc5\x82ytkie i kamieniste gleby, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej ubogie w substancj\xc4\x99 organiczn\xc4\x85 oraz gleby zbyt mokre, nie zmeliorowane lub nie nadaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 do melioracji. Gleby lekkie i suche tej klasy nale\xc5\xbc\xc4\x85 w zasadzie do kompleksu gleb \xc5\xbcytnich s\xc5\x82abych lub bardzo s\xc5\x82abych. W g\xc5\x82\xc3\xb3wnej mierze uzale\xc5\xbcnione to jest od stosunk\xc3\xb3w wodnych i stopnia kultury. Gleby klasy V przydatne s\xc4\x85 tylko pod niekt\xc3\xb3re gatunki drzew owocowych. Gleby ci\xc4\x99\xc5\xbckie i podmok\xc5\x82e klasy V przydatne s\xc4\x85 najlepiej pod brukiew i kapust\xc4\x99, mieszanki traw oraz niekt\xc3\xb3re ro\xc5\x9bliny pastewne. Gleby te nale\xc5\xbc\xc4\x85 do kompleksu przydatno\xc5\x9bci rolniczej zbo\xc5\xbcowo \xe2\x80\x93 pastewnego s\xc5\x82abego. Pod sady w zasadzie nie nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99. Zaliczamy tu takie gleby jak: gleby brunatne, rdzawe, p\xc5\x82owe, bielicowe wytworzone z piask\xc3\xb3w i \xc5\xbcwir\xc3\xb3w gliniastych, p\xc5\x82ytkie mady, r\xc4\x99dziny i gleby kamieniste.\n_START_SECTION_\nKlasa VI \xe2\x80\x93 gleby orne najs\xc5\x82absze\n_START_PARAGRAPH_\nGleby te s\xc4\x85 s\xc5\x82abe, wadliwe i zawodne, plony uprawianych na nich ro\xc5\x9blin s\xc4\x85 bardzo niskie i niepewne. Nale\xc5\xbc\xc4\x85 tu gleby za suche i lu\xc5\xbane, na kt\xc3\xb3rych udaje si\xc4\x99 \xc5\x82ubin, natomiast \xc5\xbcyto tylko w latach sprzyjaj\xc4\x85cych daje \xc5\x9brednie plony. Gleby bardzo p\xc5\x82ytkie lub p\xc5\x82ytkie silnie kamieniste, wskutek tego trudne do uprawy, gleby za mokre o stale za wysokim poziomie w\xc3\xb3d gruntowych, cz\xc4\x99sto ze storfia\xc5\x82\xc4\x85 lub murszast\xc4\x85 pr\xc3\xb3chnic\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rych przeprowadzenie melioracji jest bardzo utrudnione. Gleby suche tej klasy mog\xc4\x85 by\xc4\x87 zaliczone wy\xc5\x82\xc4\x85cznie do kompleksu \xc5\xbcytniego bardzo s\xc5\x82abego. Pod sady gleby te w zasadzie nie nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99, mog\xc4\x85 by\xc4\x87 na nich sadzone tylko mniej wybredne odmiany wi\xc5\x9bni. Na bardzo p\xc5\x82ytkich r\xc4\x99dzinach tej klasy uprawia\xc4\x87 mo\xc5\xbcna jedynie \xc5\xbcyto i koniczyn\xc4\x99 bia\xc5\x82\xc4\x85. W zasadzie gleby te nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 bardziej pod zalesienie ni\xc5\xbc pod upraw\xc4\x99 roln\xc4\x85. Podmok\xc5\x82e gleby tej klasy nie nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do uprawy zb\xc3\xb3\xc5\xbc i okopowych, dlatego te\xc5\xbc powinny by\xc4\x87 wykorzystywane raczej jako pastwiska. Do klasy VI zalicza si\xc4\x99 gleby rdzawe, bielicowe, rankery, p\xc5\x82ytkie r\xc4\x99dziny inicjalne, ci\xc4\x99\xc5\xbckie mady podmok\xc5\x82e.\n_START_SECTION_\nZanieczyszczenie pierwiastkami chemicznymi\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9arednie zawarto\xc5\x9bci w glebach u\xc5\xbcytk\xc3\xb3w rolnych Polski Cd, Cu, Ni, Pb i Zn oraz siarki siarczanowej(S-SO\xe2\x82\x84) s\xc4\x85 niedu\xc5\xbce i wynosz\xc4\x85 odpowiednio: Cd-0.21, Cu-6.5, Ni-6.2, Pb-13.6, Zn-32.4 (mg/kg), S-SO\xe2\x82\x84- 1,79 (g/kg). Oko\xc5\x82o 80% gleb u\xc5\xbcytk\xc3\xb3w rolnych kraju charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 naturaln\xc4\x85, a 17,6% podwy\xc5\xbcszon\xc4\x85 zawarto\xc5\x9bci\xc4\x85 metali ci\xc4\x99\xc5\xbckich. Na glebach o podwy\xc5\xbcszonej zawarto\xc5\x9bci metali ci\xc4\x99\xc5\xbckich mo\xc5\xbcna uprawia\xc4\x87 wszystkie ro\xc5\x9bliny z wyj\xc4\x85tkiem warzyw na przetwory i przeznaczonych do bezpo\xc5\x9bredniej konsumpcji dla dzieci. Oko\xc5\x82o 3% gleb jest w r\xc3\xb3\xc5\xbcnym stopniu zanieczyszczone metalami ci\xc4\x99\xc5\xbckimi. Terelak i in. [2000] podaje i\xc5\xbc 10% grunt\xc3\xb3w Polski jest zanieczyszczona metalami ci\xc4\x99\xc5\xbckimi z czego 0,5% to u\xc5\xbcytki rolne. Na glebach s\xc5\x82abo i \xc5\x9brednio zanieczyszczonych metalami ci\xc4\x99\xc5\xbckimi, kt\xc3\xb3re stanowi\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85cznie 2,68% powierzchni u\xc5\xbcytk\xc3\xb3w rolnych Polski, nale\xc5\xbcy wykluczy\xc4\x87 upraw\xc4\x99 ro\xc5\x9blin przeznaczonych do bezpo\xc5\x9bredniej konsumpcji. Mo\xc5\xbcna na nich uprawi\xc4\x87 ro\xc5\x9bliny okopowe, zbo\xc5\xbcowe i pastewne, kontroluj\xc4\x85c ich jako\xc5\x9b\xc4\x87 pod wzgl\xc4\x99dem zawarto\xc5\x9bci metali ci\xc4\x99\xc5\xbckich. Gleby silnie i bardzo silnie zanieczyszczone metalami ci\xc4\x99\xc5\xbckimi stanowi\xc4\x85 odpowiednio 0,27% i 0,08% gleb rolniczych kraju. Mo\xc5\xbcna na nich uprawia\xc4\x87 ro\xc5\x9bliny dla potrzeb przemys\xc5\x82u(len, konopie, zbo\xc5\xbca, ziemniak, rzepak, s\xc5\x82onecznik) oraz produkowa\xc4\x87 materia\xc5\x82 siewny i szk\xc3\xb3\xc5\x82karski. Odmiany gleb najs\xc5\x82absze i najsilniej zanieczyszczone nale\xc5\xbcy zalesi\xc4\x87 lub zadarni\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nNiew\xc5\x82a\xc5\x9bciwa mechanizacja rolnictwa\n_START_PARAGRAPH_\nStosowanie ci\xc4\x99\xc5\xbckich ci\xc4\x85gnik\xc3\xb3w, maszyn \xc5\xbcniwnych i innych zbieraj\xc4\x85cych ziemiop\xc5\x82ody mo\xc5\xbce powodowa\xc4\x87 ujemne skutki dla \xc5\x9brodowiska glebowego i jego urodzajno\xc5\x9bci. Ci\xc4\x99\xc5\xbckie p\xc5\x82ugi ci\xc4\x85gnikowe woruj\xc4\x85 si\xc4\x99 znacznie g\xc5\x82\xc4\x99biej ni\xc5\xbc konie. Prowadzi to do spot\xc4\x99gowania zjawiska odpr\xc3\xb3chnicowania gleb l\xc5\xbcejszych, g\xc5\x82\xc4\x99biej i mocniej przewietrzanych, a z natury ubogich w pr\xc3\xb3chnic\xc4\x99. Zbyt ci\xc4\x99\xc5\xbcki sprz\xc4\x99t rolniczy ugniata silnie gleb\xc4\x99, niszczy jej struktur\xc4\x99 i tekstur\xc4\x99, zwi\xc4\x99ksza zag\xc4\x99szczenie masy glebowej oraz zmienia niekorzystnie uk\xc5\x82ad porowato\xc5\x9bci kapilarnej i niekapilarnej. Wskutek tego nast\xc4\x99puje cz\xc4\x99sto zachwianie r\xc3\xb3wnowagi wodno-powietrznej, zaskorupienie powierzchni gleby i zahamowanie wymiany gazowej, co ujemnie wp\xc5\x82ywa na ro\xc5\x9bliny. Wprowadzenie nowych typ\xc3\xb3w maszyn i narz\xc4\x99dzi rolniczych, rolniczych ci\xc4\x99\xc5\xbcarze zredukowanym lub z\xc5\x82o\xc5\xbconym na wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 powierzchni\xc4\x99 jednostkowego ci\xc5\x9bnienia, oraz g\xc5\x82\xc4\x99bsze spulchnianie gleby, likwiduj\xc4\x85ce nadmierne opory podczas uprawy, b\xc4\x99d\xc4\x85 przeciwdzia\xc5\x82a\xc4\x87 ujemnym skutkom jednostronnej mechanizacji.\n_START_SECTION_\nZanieczyszczenia przemys\xc5\x82owe gleb\n_START_PARAGRAPH_\nIntensywny rozw\xc3\xb3j przemys\xc5\x82u powoduje cz\xc4\x99sto degradacj\xc4\x99 \xc5\x9brodowiska glebowego i wyra\xc5\xbane zmniejszenie \xc5\xbcyzno\xc5\x9bci gleb. Przyczyn\xc4\x85 tego s\xc4\x85 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej szkodliwe substancje emitowane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do atmosfery, sk\xc4\x85d przenikaj\xc4\x85 do gleby w postaci gaz\xc3\xb3w, p\xc5\x82yn\xc3\xb3w lub py\xc5\x82\xc3\xb3w. Do najbardziej szkodliwych nale\xc5\xbc\xc4\x85 zwi\xc4\x85zki siarki, kt\xc3\xb3re wydzielane s\xc4\x85 w postaci SO\xe2\x82\x82, kwasu siarkowego i siarkawego, siarkowodoru oraz py\xc5\x82\xc3\xb3w siarki rodzimej i innych. Pod ich wp\xc5\x82ywem nast\xc4\x99puje szybko bardzo mocne zakwaszanie, a nawet ca\xc5\x82kowita degradacja \xc5\x9brodowiska glebowego. Przyk\xc5\x82ady dewastacji gleby i szaty ro\xc5\x9blinnej mo\xc5\xbcna obserwowa\xc4\x87 w Tarnobrzeskim Zag\xc5\x82\xc4\x99biu Siarkowym i w otoczeniu Bazy Prze\xc5\x82adunku Siarki w Gda\xc5\x84sku.\n_START_SECTION_\nPodstawy organizacyjno-prawne wykonywania klasyfikacji grunt\xc3\xb3w ornych\n_START_PARAGRAPH_\nKlasyfikacja grunt\xc3\xb3w w Polsce jest wykonywana na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne i przepis\xc3\xb3w wykonawczych do tej ustawy._NEWLINE_Do dnia 28.11.2012 roku klasyfikacji dokonywa\xc5\x82o si\xc4\x99 na podstawie przepis\xc3\xb3w rozporz\xc4\x85dzenia Rady Ministr\xc3\xb3w z dnia 4 czerwca 1956 r., wydanych na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji grunt\xc3\xb3w i budynk\xc3\xb3w. W dniu 29.11.2012 roku wesz\xc5\x82o w \xc5\xbcycie rozporz\xc4\x85dzenie Rady Ministr\xc3\xb3w z dnia 12 wrze\xc5\x9bnia 2012 roku w sprawie gleboznawczej klasyfikacji grunt\xc3\xb3w (Dz.U. z\xc2\xa02012\xc2\xa0r. poz.\xc2\xa01246)._NEWLINE_Zgodnie z przepisami, badania terenowe gleboznawczej klasyfikacji grunt\xc3\xb3w przeprowadzaj\xc4\x85 wykwalifikowani klasyfikatorzy grunt\xc3\xb3w upowa\xc5\xbcnieni przez w\xc5\x82a\xc5\x9bciwego Starost\xc4\x99, na kt\xc3\xb3rego terenie dokonywana jest klasyfikacja._NEWLINE_Projekt ustale\xc5\x84 gleboznawczej klasyfikacji grunt\xc3\xb3w zatwierdzany jest decyzj\xc4\x85 administracyjn\xc4\x85, wydawan\xc4\x85 przez starost\xc3\xb3w. Ostateczna decyzja ustalaj\xc4\x85ca klas\xc4\x99 gruntu, ujawniana jest w prowadzonej przez starost\xc3\xb3w ewidencji grunt\xc3\xb3w i budynk\xc3\xb3w._NEWLINE_Ewidencja grunt\xc3\xb3w i budynk\xc3\xb3w stanowi podstaw\xc4\x99 wymiaru podatk\xc3\xb3w i \xc5\x9bwiadcze\xc5\x84._NEWLINE_Og\xc3\xb3lnopolsk\xc4\x85 organizacj\xc4\x85, zrzeszaj\xc4\x85c\xc4\x85 klasyfikator\xc3\xb3w grunt\xc3\xb3w jest Polskie Stowarzyszenie Klasyfikator\xc3\xb3w Grunt\xc3\xb3w z siedzib\xc4\x85 w Pu\xc5\x82awach.'