b'\n_START_ARTICLE_\nW\xc5\x82adys\xc5\x82aw Konopczy\xc5\x84ski\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie osobiste i rodzinne\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 26 listopada 1880 r. w Warszawie. Msz\xc4\x99 \xc5\x9bwi\xc4\x99t\xc4\x85 w dniu 15 grudnia 1880 r. w ko\xc5\x9bciele \xc5\x9bw. Aleksandra w Warszawie, na kt\xc3\xb3rej otrzyma\xc5\x82 imiona W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Aleksander nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do rodzinnej tradycji, celebrowa\xc5\x82 ks. Ksawery Rogowski. Rodzicami chrzestnymi zostali Zofia Strumi\xc5\x82\xc5\x82o i Aleksander Konopczy\xc5\x84ski. Ojciec Ignacy w momencie narodzin syna mia\xc5\x82 31 lat, a matka Ludwika 27 lat._NEWLINE_Jego dziadek Stanis\xc5\x82aw Konopczy\xc5\x84ski by\xc5\x82 nauczycielem ludowym. Z kolei jego ojciec Ignacy po wczesnym osieroceniu przez ojca wychowywa\xc5\x82 si\xc4\x99 u wuja Szulza. Ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 do szko\xc5\x82y powszechnej w Rypinie, nast\xc4\x99pnie do gimnazjum w Warszawie, za\xc5\x9b studia odby\xc5\x82 w Petersburskim Instytucie In\xc5\xbcynier\xc3\xb3w Dr\xc3\xb3g i Komunikacji. Jak wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w rodziny wykazywa\xc5\x82 zainteresowania techniczno-matematyczne. Pracowa\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo u bankiera Blocha, a potem jako kierownik ruchu w Kolei Nadwi\xc5\x9bla\xc5\x84skiej. Zmar\xc5\x82 na atak serca 30 lipca 1915 r._NEWLINE_Matka \xe2\x80\x93 Ludwika Anastazja Obr\xc4\x85palska (1853\xe2\x80\x931944) \xe2\x80\x93 pochodzi\xc5\x82a z rodziny o tradycjach inteligencji technicznej. Jej ojciec \xe2\x80\x93 Erazm Obr\xc4\x85palski \xe2\x80\x93 by\xc5\x82 wp\xc5\x82ywowym in\xc5\xbcynierem kolejnictwa w Rosji. Ludwika w m\xc5\x82odo\xc5\x9bci mia\xc5\x82a \xc5\x82adn\xc4\x85 buzi\xc4\x99, a jako feministka kr\xc3\xb3tko obci\xc4\x99te w\xc5\x82osy. Amatorsko zajmowa\xc5\x82a si\xc4\x99 \xc5\x9bpiewem. Pobiera\xc5\x82a lekcje j\xc4\x99zyka w\xc5\x82oskiego, niezb\xc4\x99dnego dla \xc5\x9bpiewaczki od Marii Siemiradzkiej, kt\xc3\xb3ra potem zosta\xc5\x82a drug\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 jej ojca. Ludwika para\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce malarstwem, a zaj\xc4\x99cia z niego odbiera\xc5\x82a od Wojciecha Gersona. Wyje\xc5\xbcd\xc5\xbca\xc5\x82a wraz z ojcem do Petersburga, aby tam kopiowa\xc4\x87 w Ermita\xc5\xbcu dzie\xc5\x82a van Dycka, a ju\xc5\xbc po \xc5\x9blubie kopiowa\xc5\x82a obrazy Henryka Siemiradzkiego. Natomiast Jadwiga Ostrom\xc4\x99cka (oko\xc5\x82o 1862\xe2\x80\x931944 lub 1945) wspomina\xc5\x82a: zdolna malarka, nie posiada\xc5\x82a jednak talentu tw\xc3\xb3rczego, by\xc5\x82a natomiast \xc5\x9bwietn\xc4\x85 portrecistk\xc4\x85 i kopistk\xc4\x85. M\xc3\xb3wi\xc5\x82 o niej Henryk Siemieradzki, \xc5\xbce pod ka\xc5\xbcdym swoim skopiowanym przez Konopczy\xc5\x84sk\xc4\x85 obrazem bez wahania podpisa\xc5\x82by swoje nazwisko. Jego pi\xc4\x99kne Parki, namalowane przez Konopczy\xc5\x84sk\xc4\x85 na paterze porcelanowej, uzyska\xc5\x82y na Powszechnej Wystawie w Chicago menton honorable._NEWLINE_Jego matka mia\xc5\x82a dwie siostry J\xc3\xb3zef\xc4\x99 i Zofi\xc4\x99. Wszystkie trzy siostry bra\xc5\x82y \xc5\x9blub jednego dnia. J\xc3\xb3zefa wysz\xc5\x82a za m\xc4\x85\xc5\xbc za Franciszka Ostrom\xc4\x99ckiego, a Zofia za W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Strumi\xc5\x82\xc5\x82\xc4\x99. J\xc3\xb3zefa mia\xc5\x82a czworo dzieci: Michalin\xc4\x99, Mari\xc4\x99, Gabriel\xc4\x99 i Ludwika, a Zofia troje: Tadeusza, Zofi\xc4\x99 i W\xc5\x82adys\xc5\x82awa. Rodzina by\xc5\x82a zaprzyja\xc5\xbaniona z ks. Leskim, kt\xc3\xb3ry mawia\xc5\x82, \xc5\xbce ich pradziadek zmieni\xc5\x82 nazwisko z Konopka na Konopczy\xc5\x84ski._NEWLINE_Mia\xc5\x82 dw\xc3\xb3ch braci \xe2\x80\x93 Zygmunta (ur. 29 czerwca 1878) i Adama (ur. 16 lipca 1885). Wychowywa\xc5\x82 si\xc4\x99 pod okiem matki, za\xc5\x9b ojciec praktycznie nie zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 dzie\xc4\x87mi wychodz\xc4\x85c z za\xc5\x82o\xc5\xbcenia, \xc5\xbce jego obowi\xc4\x85zkiem by\xc5\x82o zapewnienie maksimum \xc5\x9brodk\xc3\xb3w finansowych dla \xc5\xbcony i dzieci. Bracia wychowywali si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3lnie i \xc4\x87wiczyli gimnastyk\xc4\x99 w zak\xc5\x82adzie M. Olszewskiego. Na wakacje wyje\xc5\xbcd\xc5\xbcali wsp\xc3\xb3lnie z matk\xc4\x85 na wczasy do Iwonicza, Szczawnicy i Sopotu. Rodzina by\xc5\x82a z\xc5\xbcyta i cz\xc4\x99sto odwiedzano wujostwo Ostrom\xc4\x99ckich w Rogolinie, stryjostwo Strumi\xc5\x82\xc5\x82\xc3\xb3w w Ksi\xc4\x85\xc5\xbcniczkach i dziadk\xc3\xb3w Obr\xc4\x85palskich w Dziepu\xc5\x82ci. Dom rodzinny przysz\xc5\x82ego historyka wype\xc5\x82niony by\xc5\x82 atmosfer\xc4\x85 pozytywistyczn\xc4\x85._NEWLINE_Przysz\xc5\x82y historyk sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 dzieci\xc5\x84stwo w \xc5\x81odzi i Radomiu. Ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 wraz z bratem Zygmuntem do Szko\xc5\x82y Realnej Wojciecha G\xc3\xb3rskiego w Warszawie. Potem do IV Gimnazjum w Warszawie (1891\xe2\x80\x931899), w kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 najlepszym uczniem. W szkole zaprzyja\xc5\xbani\xc5\x82 si\xc4\x99 z Juliuszem Kowalczykiem, Wac\xc5\x82awem Wr\xc3\xb3blewskim, Tadeuszem Korni\xc5\x82owiczem, Ignacym Fonbergiem i Jackiem Woronieckim. Zda\xc5\x82 matur\xc4\x99 ze srebrnym medalem._NEWLINE_W czasie nauki w gimnazjum po raz pierwszy zakocha\xc5\x82 si\xc4\x99. Wiosn\xc4\x85 1897 r. zapisa\xc5\x82 w swoim pami\xc4\x99tniku: Pewna panna, daleka kuzynka, zrazu sympatyzowa\xc5\x82a ze mn\xc4\x85 (\xc5\xbceby nie powiedzie\xc4\x87 za du\xc5\xbco), potem gdy pozna\xc5\x82a mego sympatycznego przyrodniego wuja, pocz\xc4\x99\xc5\x82a wzdycha\xc4\x87 do niego. Ja ze wszystkimi swymi Szyllerami i Payotami zosta\xc5\x82em odstawiony, zdystansowany, czemu si\xc4\x99 trudno dziwi\xc4\x87, bo by\xc5\x82em wtedy zarozumia\xc5\x82ym sensatem, pozerem, a kuzyn mi\xc5\x82y, weso\xc5\x82y, mia\xc5\x82 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 wpraw\xc4\x99 w rozmowach w pensjonarkami. Partia by\xc5\x82a przegrana \xe2\x80\x93 czy mia\xc5\x82em dawa\xc4\x87 widowisko zazdro\xc5\x9bci, czy mo\xc5\xbce zrywa\xc4\x87 z przyjacielem? Dla kogo? Dla kobiety?_NEWLINE_W czasie studi\xc3\xb3w odby\xc5\x82 jednoroczn\xc4\x85 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 wojskow\xc4\x85 w III brygadzie artylerii gwardii (14 IX 1903 \xe2\x80\x93 14 IX 1904). Brygad\xc4\x99 wybra\xc5\x82 ze wzgl\xc4\x99du na jej chlubny udzia\xc5\x82 w bitwie pod Ostro\xc5\x82\xc4\x99k\xc4\x85 w 1831 r. Nie zrezygnowa\xc5\x82 ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej, aby nie naci\xc4\x85ga\xc4\x87 ojca na wydatek 1000 rubli tzw. odst\xc4\x99pnego. Nie zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce na wyjazd z kraju, gdy\xc5\xbc nie pozwala\xc5\x82 mu na to honor oficera. Po wybuchu wojny rosyjsko-japo\xc5\x84skiej symulowa\xc5\x82 chorob\xc4\x99 serca, co pozwoli\xc5\x82o mu na unikni\xc4\x99cie wyjazdu na front i mo\xc5\xbcliw\xc4\x85 \xc5\x9bmier\xc4\x87 za carat, kt\xc3\xb3rego nienawidzi\xc5\x82. W szpitalu wojskowym oddawa\xc5\x82 si\xc4\x99 lekturze Sejmu Czteroletniego Waleriana Kalinki, a nast\xc4\x99pnie pracowa\xc5\x82 na monografi\xc4\x85: Polska w dobie wojny siedmioletniej. W pa\xc5\xbadzierniku 1904 r. wyjecha\xc5\x82 pospiesznie do Krakowa, acz i tam otrzyma\xc5\x82 w dzie\xc5\x84 Bo\xc5\xbcego Narodzenia wezwanie do wojska, acz je zignorowa\xc5\x82 staj\xc4\x85c si\xc4\x99 tym samym dezerterem. Czas ten wykorzysta\xc5\x82 na prac\xc4\x99 nad Polsk\xc4\x85 w dobie wojny siedmioletniej, Sejmem grodzie\xc5\x84skim 1752 roku i przygotowaniem pracy do druku o genezie liberum weto. Okres s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej zalicza\xc5\x82 do najbardziej bezprodukcyjnych w \xc5\xbcyciu, gdy\xc5\xbc stwierdza\xc5\x82: Zmarnowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w \xc5\xbcyciu summa summarum jakie\xc5\x9b trzy lata na wydziale prawnym, wojsku, w sejmie, w wi\xc4\x99zieniu._NEWLINE_W marcu 1908 r. pozna\xc5\x82 na seminarium Szymona Askenazego Mari\xc4\x99 Jarosiewicz\xc3\xb3wn\xc4\x99, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 przek\xc5\x82ada\xc5\x82 na j\xc4\x99zyk polski Umow\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85 Jana Jakuba Rousseau. W pocz\xc4\x85tkach 1910 r. nast\xc4\x85pi\xc5\x82y zar\xc4\x99czyny. Ostatecznie zosta\xc5\x82y zerwane w maju 1910 r., bowiem ojciec Marii \xe2\x80\x93 wytkn\xc4\x85\xc5\x82 m\xc5\x82odemu historykowi niski status materialny uniemo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cy utrzymanie rodziny na odpowiednim poziomie materialnym._NEWLINE_22 lipca 1911 r. po\xc5\x9blubi\xc5\x82 w Ko\xc5\x9bciele \xc5\x9bwi\xc4\x99tych Piotra i Paw\xc5\x82a w Warszawie Jadwig\xc4\x99 Lutosta\xc5\x84sk\xc4\x85 (8 VII 1887 \xe2\x80\x93 28 I 1961), c\xc3\xb3rk\xc4\x99 nie\xc5\xbcyj\xc4\x85cego ju\xc5\xbc Seweryna s\xc4\x99dziego warszawskiej Izby S\xc4\x85dowej i Marii z Chmielewskich. Jadwiga by\xc5\x82a siostr\xc4\x85 Jana (in\xc5\xbcyniera mechanika), Aleksandry zam\xc4\x99\xc5\xbcnej z J\xc3\xb3zefem Rz\xc4\x85\xc5\x9bnickim i Karola \xe2\x80\x93 wieloletniego przyjaciela W. Konopczy\xc5\x84skiego i przysz\xc5\x82ego profesora Uniwersytetu Warszawskiego_NEWLINE_Mia\xc5\x82 trzy c\xc3\xb3rki: Halin\xc4\x99 (17 IX 1912 \xe2\x80\x93 18 VII 1995), zam\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 z Marianem Heitzmanem (1937), a nast\xc4\x99pnie z Antonim W\xc3\xb3jcickim (lata 60.); Mari\xc4\x99 (26 VIII 1917 \xe2\x80\x93 II 1995) zam\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 z Henrykiem Wieczorkiewiczem (1939), z kt\xc3\xb3rym rozsta\xc5\x82a si\xc4\x99 po wojnie i Wand\xc4\x99 (18 X 1922 \xe2\x80\x93 po 1999 ) zam\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 z Jerzy Mrozowskim (1949)._NEWLINE_Cz\xc4\x99sto przebywa\xc5\x82 w maj\xc4\x85tku M\xc5\x82ynnik ko\xc5\x82o Ojcowa. Folwark zakupi\xc5\x82 Ignacy Konopczy\xc5\x84ski. Pierwsze formalno\xc5\x9bci rozpocz\xc4\x99to jeszcze w 1901 r., a ostateczn\xc4\x85 umow\xc4\x99 kupna za 23 000 rubli od Nawrockiego podpisano w styczniu 1902 r., a W\xc5\x82adys\xc5\x82aw w swoim pami\xc4\x99tniku pod dat\xc4\x8531 stycznia zapisa\xc5\x82: Jeste\xc5\x9bmy dziedzicami na M\xc5\x82ynniku. Pocz\xc4\x85tkowo by\xc5\x82o to miejsce \xc5\x9bwi\xc4\x85tecznego odpoczynku, gdzie uczony oddawa\xc5\x82 si\xc4\x99 polowaniu, fotografowaniu,lekturze i sk\xc4\x85d z bra\xc4\x87mi i znajomymi udawa\xc5\x82 na wyprawy po niepowtarzalnej krajobrazowo okolicy. Po \xc5\x9bmierci ojca w 1915 r. w swojej cz\xc4\x99\xc5\x9bci prowadzi\xc5\x82 folwark i wybudowa\xc5\x82 nowy dom. By\xc5\x82o to ulubione dla niego miejsce, bowiem uczony w swoich dziennikach okre\xc5\x9bla\xc5\x82 dom mianem: ukochanego miejsca, kt\xc3\xb3re znakomicie pomaga\xc5\x82o na samopoczucie. Z kolei w li\xc5\x9bcie do Kazimierza Lepszego pisa\xc5\x82: Ja za 5 dni jad\xc4\x99 do Buska na 3-4 tygodnie. \xc5\xbbal M\xc5\x82ynnika.... Natomiast w li\xc5\x9bcie z 1934 r. pisa\xc5\x82 do Stanis\xc5\x82awa Kota Siedz\xc4\x99 przez lato w M\xc5\x82ynniku i folguje swej grafomanii (...) Deszcze lej\xc4\x85, gnoj\xc4\x85 siano (...) wiele si\xc4\x99 krz\xc4\x85tam. Rydze, pszczo\xc5\x82y, wino porzeczkowe, porz\xc4\x85dkowanie <<archiwum>>, tj. list\xc3\xb3w i dziennik\xc3\xb3w. No i troszk\xc4\x99 roboty naukowej. W latach II wojny \xc5\x9bwiatowej maj\xc4\x85tek sta\xc5\x82 si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em utrzymania rodziny Konopczy\xc5\x84skich, gdzie W\xc5\x82adys\xc5\x82aw mieszka\xc5\x82 z dogasaj\xc4\x85c\xc4\x85 matk\xc4\x85. Ostatnie lata \xc5\xbcycia, po usuni\xc4\x99ciu z UJ i przymusowej rezygnacji z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych funkcji sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w tym maj\xc4\x85tku, kt\xc3\xb3ry okre\xc5\x9bla\xc5\x82 jako Tuskulum M\xc5\x82ynnickie. W sierpniu 1952 r. Giga, c\xc3\xb3rka Adama (m\xc5\x82odszego brata W\xc5\x82adys\xc5\x82awa) pisa\xc5\x82a do Jadwigi Konopczy\xc5\x84skiej: Wci\xc4\x85\xc5\xbc \xc5\xbcywo stoi nam w pami\xc4\x99ci posta\xc4\x87 Stryjka podczas wakacji w M\xc5\x82ynniku w ubieg\xc5\x82ym roku, spr\xc4\x99\xc5\xbcystym krokiem przemierzaj\xc4\x85cego ogr\xc3\xb3d, zawiaduj\xc4\x85cego sprawami M\xc5\x82ynnika, opiekuj\xc4\x85cego si\xc4\x99 troskliwie swymi pszczo\xc5\x82ami, weso\xc5\x82o bawi\xc4\x85cego si\xc4\x99 z wnukami, z Piratem, prowadz\xc4\x85cego wycieczki m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy m\xc5\x82ynnickiej, pal\xc4\x85cego ogniska w lesie, a nawet zbieraj\xc4\x85cego orzechy \xe2\x80\x93 nie tylko przy pomocy laski, ale wspinaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 na leszczyny. A przy tym czynnym i ruchliwym \xc5\xbcyciu wytrwale pracuj\xc4\x85cego zagadnienia naukowe i tworz\xc4\x85ce nieprzemijaj\xc4\x85ce warto\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 dzie\xc5\x82a historyczne._NEWLINE_\xc5\x81owi\xc5\x82 ryby, odbywa\xc5\x82 piesze lub rowerowe wycieczki. Nigdy si\xc4\x99 nie upija\xc5\x82 i nie grywa\xc5\x82 w karty, za\xc5\x9b do swoich seminarzyst\xc3\xb3w m\xc3\xb3wi\xc5\x82: Nie sztuka si\xc4\x99 uczy\xc4\x87 \xe2\x80\x93 powiada\xc5\x82 nam jeszcze w czasach uniwersyteckich \xe2\x80\x93 sztuka si\xc4\x99 uczy\xc4\x87 i bawi\xc4\x87 si\xc4\x99. Natomiast W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Czapli\xc5\x84ski wspomina\xc5\x82: By\xc5\x82 zami\xc5\x82owanym my\xc5\x9bliwym, chodzi\xc5\x82 na wycieczki w g\xc3\xb3ry, pasjonowa\xc5\x82 si\xc4\x99 sportem tenisowym, kocha\xc5\x82 muzyk\xc4\x99 i sam grywa\xc5\x82 na fortepianie, dog\xc5\x82\xc4\x99bnie wreszcie kocha\xc5\x82 przyrod\xc4\x99, zw\xc5\x82aszcza uroczy zak\xc4\x85tek ziemi podkrakowskiej, okolice swego M\xc5\x82ynnika._NEWLINE_W okresie mi\xc4\x99dzywojennym w domu Konopczy\xc5\x84skich, najpierw przy ulicy Sobieskiego, a od 1931 r. al. S\xc5\x82owackiego odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 tzw. \xe2\x80\x9edrugie niedziele\xe2\x80\x9d, kiedy mieszkanie nawiedzali liczni go\xc5\x9bcie, nawet siedemdziesi\xc4\x85t os\xc3\xb3b. Pito czarn\xc4\x85 kaw\xc4\x99, herbat\xc4\x99,likier w\xc5\x82asnor\xc4\x99cznej roboty gospodarza, jedli ma\xc5\x82e kanapki, zak\xc4\x85ski i ciasteczka, a go\xc5\x9bci obs\xc5\x82ugiwa\xc5\x82y dwie s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce. W\xc5\x9br\xc3\xb3d obecnych pojawiali si\xc4\x99 Piwarscy, Feldmanowie, Wereszyccy, Sobiescy, Birkenmajerowie, Weyssenhoffowie, Piotrowiczowie, Surzyccy, Szaferowie, Semkowiczowie, Kutrzebowie i inni. Co roku w dniu 27 czerwca odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 huczne imieniny historyka, a 15 pa\xc5\xbadziernika jego \xc5\xbcony. Uczony \xc5\xbcy\xc5\x82 histori\xc4\x85 i swoj\xc4\x85 prac\xc4\x85, bowiem tak\xc5\xbce porze posi\xc5\x82k\xc3\xb3w opowiada\xc5\x82 rodzinie o swoich uczniach, przeczytanych ksi\xc4\x85\xc5\xbckach i \xc5\xbcyciu akademickim._NEWLINE_Zna\xc5\x82 biegle 14 j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w: angielski, niemiecki, w\xc5\x82oski, francuski, rosyjski, szwedzki, du\xc5\x84ski, czeski, ukrai\xc5\x84ski, serbsko-chorwacki, norweski, holenderski, \xc5\x82acin\xc4\x99 i grek\xc4\x99._NEWLINE_Przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 swojego \xc5\xbcycia prowadzi\xc5\x82 dziennik (w latach 1895\xe2\x80\x931952). \xc5\x81\xc4\x85cznie ma on oko\xc5\x82o 7000 stron tekstu w formacie 10\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa016\xc2\xa0cm. Uczony pisa\xc5\x82 dziennik w formie kr\xc3\xb3tkich lakonicznych zda\xc5\x84 i niezwykle rzadko historyk zawiera\xc5\x82 odautorskie oceny. Dzienny zapis liczy od 15 do 20 wierszy i zajmuje zazwyczaj p\xc3\xb3\xc5\x82 strony. Nader cz\xc4\x99sto zapiski by\xc5\x82y pisane z pewnym op\xc3\xb3\xc5\xbanieniem (czasami i miesi\xc4\x99cznym), przez co zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w nim b\xc5\x82\xc4\x99dy i nie\xc5\x9bcis\xc5\x82o\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re dotycz\xc4\x85 dat poszczeg\xc3\xb3lnych zdarze\xc5\x84. Ka\xc5\xbcdy zapis zaczyna si\xc4\x99 od podania dnia tygodnia i daty dziennej. Przede wszystkim dziennik zawiera informacje dotycz\xc4\x85ce \xc5\xbcycia rodzinnego i zarz\xc4\x85du maj\xc4\x85tku w M\xc5\x82yniku \xe2\x80\x93 oko\xc5\x82o 90%. Pozosta\xc5\x82e zapiski dotycz\xc4\x85 pracy naukowo-dydaktyczna oraz prowadzonej przez niego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci politycznej i spo\xc5\x82ecznej. Odno\xc5\x9bnie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci naukowo-dydaktycznej W. Konopczy\xc5\x84ski opisywa\xc5\x82 zagadnienia zwi\xc4\x85zane z prowadzonymi kwerendami archiwalnymi, czytanymi ksi\xc4\x85\xc5\xbckami, opracowywanymi fragmentami rozpraw, prowadzonymi seminariami i wyk\xc5\x82adami. Swoje miejsce ma te\xc5\xbc dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 w krakowskim Oddziale Polskiego Towarzystwa Historycznego, Komisji Historycznej Polskiej Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci i redakcji Polskiego S\xc5\x82ownika Biograficznego.\n_START_SECTION_\nEdukacja historyczna, praca naukowa\n_START_PARAGRAPH_\nZami\xc5\x82owania humanistyczne rozbudzi\xc5\x82 w nim wuj \xe2\x80\x93 Emilian Konopczy\xc5\x84ski (1839\xe2\x80\x931911) \xe2\x80\x93 warszawski pedagog, za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel gimnazjum m\xc4\x99skiego. Zapoznawa\xc5\x82 go z dzie\xc5\x82ami dotycz\xc4\x85cymi historii staro\xc5\xbcytnej. Przysz\xc5\x82y badacz wykazywa\xc5\x82 szczeg\xc3\xb3lne zami\xc5\x82owanie do wojen grecko-rzymskich. Po latach na jego seminarium tak\xc5\xbce powstawa\xc5\x82y tematy dotycz\xc4\x85ce historii staro\xc5\xbcytnej, jak np. \xe2\x80\x9ePrzemiany rzymskiej taktyki bojowej w ci\xc4\x85gu II wojny punickiej\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eKleomenes III\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eStosunki wewn\xc4\x99trzne w Atenach\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eWalki Rzymian z Luzytami\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eSulpicjusz Galba\xe2\x80\x9d. Pierwsze kroki badawcze stawia\xc5\x82 nad Iliad\xc4\x85 Homera. Nast\xc4\x99pnie studiowa\xc5\x82 wojny teba\xc5\x84skie, messe\xc5\x84skie, grecko-perskie, podboje Filipa Macedo\xc5\x84skiego (tego w\xc5\x82adcy nie lubi\xc5\x82) i Aleksandra Wielkiego, ko\xc5\x84cz\xc4\x85c zapoznawanie si\xc4\x99 z diadochami, przeszed\xc5\x82 do historii Rzymu i Kartaginy. Pisz\xc4\x85c od 1896 r. pami\xc4\x99tnik zawiera\xc5\x82 w nim m.in. zestawienia chronologiczne, drzewa genealogiczne m.in. Achemenid\xc3\xb3w, Prometeuszy, Antagonid\xc3\xb3w i Seleukid\xc3\xb3w oraz obszerne wypracowania dotycz\xc4\x85ce historii staro\xc5\xbcytnego Izraela, Rzymu, Grecji, Pers\xc3\xb3w, Egipcjan i Babilo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w. Notatki prowadzi\xc5\x82 na czym tylko m\xc3\xb3g\xc5\x82: rachunkach kwestury, zaproszeniach \xc5\x9blubnych, rewersach bibliotecznych czy starych r\xc4\x99kopisach i na zlepianych \xc5\x9bwistkach papieru. Notatki by\xc5\x82y pe\xc5\x82ne r\xc3\xb3\xc5\xbcnych w\xc4\x99\xc5\xbcyk\xc3\xb3w, podkre\xc5\x9ble\xc5\x84, strza\xc5\x82ek, kre\xc5\x9blonych o\xc5\x82\xc3\xb3wkami w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kolorach, bez \xc5\xbcadnej sta\xc5\x82ej metody._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu studiowania staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci, badacz zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 \xc5\x9bredniowieczem, wspominaj\xc4\x85c: Stryj Emilian, \xc5\x9bledz\xc4\x85c z zadowoleniem moje klasyczne gusta i upodobania do historii, po\xc5\xbcycza\xc5\x82 kolejno r\xc3\xb3\xc5\xbcne tomy Schlossera. Ale c\xc3\xb3\xc5\xbc mia\xc5\x82em robi\xc4\x87, gdy mi pod rokiem 476 naszej ery zdezerterowa\xc5\x82 Romulus Augustulus? Wlaz\xc5\x82em nie bez wstr\xc4\x99tu w wieki \xc5\x9brednie, mi\xc4\x99dzy Teodoryki i Rekkerady, Childeryki i Abderrahmany, Kopronimy i Porfirogenety. Takie to by\xc5\x82o na wschodzie niewolnicze, na Zachodzie nieokrzesane, kud\xc5\x82ate, rogate, bezprogramowe._NEWLINE_Od sz\xc3\xb3stej klasy gimnazjum nale\xc5\xbca\xc5\x82 do tajnego k\xc3\xb3\xc5\x82ka samokszta\xc5\x82ceniowego, b\xc4\x99d\xc4\x85c w nim bibliotekarzem, wyk\xc5\x82adowc\xc4\x85 i egzaminatorem z historii Polski. K\xc3\xb3\xc5\x82ko liczy\xc5\x82o powy\xc5\xbcej 40 os\xc3\xb3b i ponad 400 tom\xc3\xb3w zakazanych ksi\xc4\x85\xc5\xbcek, kt\xc3\xb3rych cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kupowa\xc5\x82 w antykwariatach Konopczy\xc5\x84ski.  Wspomina\xc5\x82 o tej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci: Przeprowadzi\xc5\x82em kurs historii polskiej w grupie kole\xc5\xbce\xc5\x84skiej w ten spos\xc3\xb3b, \xc5\xbce przerabiali\xc5\x9bmy prawie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie podr\xc4\x99cznik Bobrzy\xc5\x84skiego i jako\xc5\x9b d\xc5\x82ugo nikt nie pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 nam zleci\xc4\x87 \xc5\xbcadnej odtrutki na te m\xc4\x85dre, ale mro\xc5\xbc\xc4\x85ce wywody. Z kolei jego brat Zygmunt stwierdza\xc5\x82: pisanie historii i sprawy k\xc3\xb3\xc5\x82ka najwi\xc4\x99cej go obchodzi\xc5\x82y i absorbowa\xc5\x82y. Do k\xc3\xb3\xc5\x82ka nale\xc5\xbceli\xc5\x9bmy obaj, ale ja, w swej skromnej roli kasjera, sta\xc5\x82em zawsze na uboczu, podczas gdy on, cho\xc4\x87 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ode mnie przyj\xc4\x99ty, szybko si\xc4\x99 wysun\xc4\x85\xc5\x82 na czo\xc5\x82o, by\xc5\x82 spirytus movens. Zda\xc5\x82 matur\xc4\x99 ze srebrnym medalem._NEWLINE_Najsilniejszy wp\xc5\x82yw na m\xc5\x82odego W\xc5\x82adys\xc5\x82awa wywar\xc5\x82 Tadeusz Korzon, kt\xc3\xb3rego pozna\xc5\x82 dzi\xc4\x99ki swojemu dziadkowi Erazmowi Obr\xc4\x85palskiemu. Ten b\xc4\x99d\xc4\x85c na zes\xc5\x82aniu w Rosji pozna\xc5\x82 historyka, z kt\xc3\xb3rym zaprzyja\xc5\xbani\xc5\x82 si\xc4\x99 i utrzymywa\xc5\x82 kontakty po powrocie do Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego. Pod kierunkiem historyka zapozna\xc5\x82 si\xc4\x99 z podr\xc4\x99cznikami do historii Polski Micha\xc5\x82a Bobrzy\xc5\x84skiego, Anatola Lewickiego, J\xc3\xb3zefa Szujskiego i Leona Rogalskiego. Pod ich wp\xc5\x82ywem w wieku 15 lat napisa\xc5\x82 skrypt obejmuj\xc4\x85cy histori\xc4\x99 Polski czas\xc3\xb3w Piast\xc3\xb3w, Jagiellon\xc3\xb3w i kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w elekcyjnych o obj\xc4\x99to\xc5\x9bci 160 stron. Polityk\xc4\x99 ka\xc5\xbcdego w\xc5\x82adcy dzieli\xc5\x82 na wewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 i zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85, podawa\xc5\x82 zestawienia chronologiczne, genealogiczne, ale nie tylko kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w ale tak\xc5\xbce rod\xc3\xb3w magnackich, jak Ostrogskich, Sanguszk\xc3\xb3w i Radziwi\xc5\x82\xc5\x82\xc3\xb3w. Wszystko ozdobione rysunkami i karykaturami. Jednak jak wspomina\xc5\x82 bardziej interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 histori\xc4\x85 powszechn\xc4\x85, a w \xc5\x82awach gimnazjalnych czyta\xc5\x82 podr\xc4\x99czniki historii powszechnej Friedricha Christopha Schlossera i Tadeusza Korzona._NEWLINE_W wieku 16 lat uda\xc5\x82 si\xc4\x99 samodzielnie do T. Korzona i zaprezentowa\xc5\x82 si\xc4\x99 historykowi, jak aspirant dziejopisarski chc\xc4\x85cy obali\xc4\x87 tezy Micha\xc5\x82a Bobrzy\xc5\x84skiego dotycz\xc4\x85ce upadku Rzeczypospolitej. Historyk potraktowa\xc5\x82 m\xc5\x82odzie\xc5\x84ca bardzo powa\xc5\xbcnie. Nauczy\xc5\x82 go interpretacji \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, krytycznego podej\xc5\x9bcia do subiektywnego materia\xc5\x82u pami\xc4\x99tnikarskiego, prze\xc5\x9bledzi\xc5\x82 z nim dzieje historiografii, pokaza\xc5\x82 dokumenty z czas\xc3\xb3w potopu szwedzkiego, zapozna\xc5\x82 z naukami pomocniczymi historii oraz udzieli\xc5\x82 mu wskaz\xc3\xb3wek metodologicznych obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych historyka. Na koniec skrytykowa\xc5\x82 Micha\xc5\x82a Bobrzy\xc5\x84skiego zarzucaj\xc4\x85c mu tendencyjno\xc5\x9b\xc4\x87 wywod\xc3\xb3w, naci\xc4\x85ganie fakt\xc3\xb3w do potwierdzenia g\xc5\x82\xc3\xb3wnej tezy oraz patrzenie na histori\xc4\x99 z punku widzenia XIX w. Historyk uwa\xc5\xbca\xc5\x82, i wida\xc4\x87 to w pracach W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Konopczy\xc5\x84skiego, \xc5\xbce na histori\xc4\x99 nie mo\xc5\xbcna patrze\xc4\x87 jako na katalog b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w, ale powinna ona obejmowa\xc4\x87 trzy zjawiska: charakter narodowy, pr\xc4\x85dy dziejowe i ducha czasu._NEWLINE_Wp\xc5\x82yw Tadeusza Korzona wida\xc4\x87 po zapisach w pami\xc4\x99tniku, w kt\xc3\xb3rym okre\xc5\x9blany by\xc5\x82 przez W. Konopczy\xc5\x84skiego jako czcigodnym mistrzem, a spotkanie pierwszym, najowocniejszym seminarium._NEWLINE_Ju\xc5\xbc w czasach gimnazjalnych, bowiem od 1896 r., zacz\xc4\x85\xc5\x82 pisa\xc4\x87 pierwsze rozprawy historyczne, kt\xc3\xb3re ukazywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w k\xc3\xb3\xc5\x82kowej gazetce. Pierwsz\xc4\x85 z nich by\xc5\x82: Stosunek Polski do Czech w czasach husytyzmu. Praca zosta\xc5\x82a napisana na podstawie Dziej\xc3\xb3w Polski w zarysie Micha\xc5\x82a Bobrzy\xc5\x84skiego i Rysu dziej\xc3\xb3w czeskich Gajslera i liczy\xc5\x82a a\xc5\xbc 122 strony r\xc4\x99kopisu. Zosta\xc5\x82a wydana pod pseudonimem Excelior (zako\xc5\x84czy\xc5\x82 jej pisanie 15 II 1897 r.). Kolejna praca zosta\xc5\x82a po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona Mo\xc5\x82dawii i Wo\xc5\x82oszczy\xc5\xbanie i liczy\xc5\x82a 30 stron. Historyk wyda\xc5\x82 j\xc4\x85 pod pseudonimem Aleksander Nowina. Natomiast kolejna praca po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona wojewodzie Stefanowi Wielkiemu liczy\xc5\x82a 36 stron, acz nie zosta\xc5\x82a zako\xc5\x84czona, a m\xc5\x82ody autor zapisa\xc5\x82 na jej ko\xc5\x84cu: dalszy ci\xc4\x85g nie nast\xc4\x85pi. W tym czasie stre\xc5\x9bci\xc5\x82 jeszcze monografi\xc4\x99 Adolfa Pawi\xc5\x84skiego: Skarbowo\xc5\x9b\xc4\x87 w Polsce i jej dzieje za panowania Stefana Batorego. Dzia\xc5\x82ania  tego okresu podsumowa\xc5\x82 w nast\xc4\x99puj\xc4\x85cy spos\xc3\xb3b: w kontakcie z k\xc3\xb3\xc5\x82kiem zdoby\xc5\x82em niew\xc4\x85tpliwie kwalifikacje na pracowitego kompilatora cudzych zdobyczy._NEWLINE_Za namow\xc4\x85 rodzic\xc3\xb3w i przyjaciela Karola Lutosta\xc5\x84skiego podj\xc4\x85\xc5\x82 studia prawnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Decyzja by\xc5\x82a spowodowana tak\xc5\xbce wzgl\xc4\x99dami materialnymi, gdy\xc5\xbc jako absolwent historii nie m\xc3\xb3g\xc5\x82by liczy\xc4\x87 na dobrze p\xc5\x82atn\xc4\x85 prac\xc4\x99. Studia odby\xc5\x82 w latach 1899\xe2\x80\x931904, ko\xc5\x84cz\xc4\x85c je stopniem kandydata nauk prawnych i politycznych na podstawie pracy Przyczynki do kwestyi powstania liberi veto._NEWLINE_W czasie studi\xc3\xb3w zetkn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 z rosyjskimi profesorami. Nie mia\xc5\x82 o nich najlepszej opinii, bowiem zarzuca\xc5\x82 im lenistwo, ciasnot\xc4\x99 horyzont\xc3\xb3w i tendencyjno\xc5\x9b\xc4\x87 . Mimo tych zarzut\xc3\xb3w nie zaniedbywa\xc5\x82 wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w, czyni\xc4\x85c z nich obszerne notatki w j\xc4\x99zyku rosyjskim. Pewien wp\xc5\x82yw na przysz\xc5\x82ego historyka mieli profesorowie: Teodor Zigl, Aleksandr B\xc5\x82ok i Gorbunow. W czasie studi\xc3\xb3w zarobkowa\xc5\x82 poprzez redagowanie skrypt\xc3\xb3w i wraz z Karolem Lutos\xc5\x82awskim pod wp\xc5\x82ywem Poradnika dla samouk\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 przet\xc5\x82umaczyli Zasady prawa konstytucyjnego A. Esmeina (wyd. I: 1904, wyd. II: 1921). Pod wp\xc5\x82ywem lektur A. F. Pollocka, J. Jelinka o G. Simmla zainteresowa\xc5\x82 si\xc4\x99 histori\xc4\x85 parlamentaryzmu i instytucji prawno-ustrojowych. Uczony mawia\xc5\x82: Demokracja parlamentarna to moja dewiza._NEWLINE_Podczas studi\xc3\xb3w prawniczych nie zaniedbywa\xc5\x82 lektur historycznych, czego efektem by\xc5\x82o wydanie, ju\xc5\xbc po uko\xc5\x84czeniu studi\xc3\xb3w w 1905 r., pierwszej naukowej monografii historycznej Geneza liberum veto, opublikowanej w \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85dzie Historycznym\xe2\x80\x9d. W latach 1901\xe2\x80\x931904 pisa\xc5\x82 artyku\xc5\x82y z inicjatywy Tadeusza Korzona do wydawanej w\xc3\xb3wczas \xe2\x80\x9eWielkiej encyklopedii powszechnej ilustrowanej\xe2\x80\x9d. Swoje perypetie zwi\xc4\x85zane z pierwsz\xc4\x85 opublikowan\xc4\x85 prac\xc4\x85 opisa\xc5\x82 w swoim tek\xc5\x9bcie, gdzie zanotowa\xc5\x82, \xc5\xbce: Zreszt\xc4\x85 czcigodny m\xc3\xb3j mistrz odda\xc5\x82 mi ko\xc5\x82o tego czasu inn\xc4\x85 przys\xc5\x82ug\xc4\x99. W gor\xc4\x85cym maju 1901 r., wychyliwszy si\xc4\x99 z nadob\xc5\x82ocznych doktryn etycznych, spojrza\xc5\x82em na \xe2\x80\x9eobszar gnu\xc5\x9bno\xc5\x9bci zalany odm\xc4\x99tem\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 i zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82em os\xc3\xb3bk\xc4\x99 z Brze\xc5\x9bcia rodem, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 mi bardzo zachwala\xc5\x82 mi m\xc3\xb3j g\xc5\x82\xc3\xb3wny \xe2\x80\x9esyjamski\xe2\x80\x9d przyjaciel. Gdy przyjecha\xc5\x82a po raz drugi w grudniu, wpl\xc3\xb3t\xc5\x82 mi si\xc4\x99 jej obraz w muzyk\xc4\x99 Tannh\xc3\xa4usera i Walkirii; by\xc5\x82em ju\xc5\xbc frenetycznym wagnerzyst\xc4\x85 i got\xc3\xb3w by\xc5\x82em (zw\xc5\x82aszcza dla niej) wystawa\xc4\x87 w ogonku przed kas\xc4\x85 teatraln\xc4\x85 nawet w ciemno\xc5\x9bci, bez lektury w r\xc4\x99ku. Niestety, zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82em i to, \xc5\xbce panna Andzia przygl\xc4\x85da si\xc4\x99 w bibliotece memu koledze S., kt\xc3\xb3ry g\xc3\xb3rowa\xc5\x82 nade mn\xc4\x85 wzrostem i fizjonomia, i nawet produkcj\xc4\x85 naukow\xc4\x85 (ju\xc5\xbc go widziano za szyb\xc4\x85 ksi\xc4\x99garsk\xc4\x85). Os\xc3\xb3bka pi\xc4\x99kna i gro\xc5\xbana jak p\xc5\x82omie\xc5\x84, po k\xc5\x82\xc3\xb3tni z moimi kuzynkami wylecia\xc5\x82a a\xc5\xbc do Kazania, a mnie pozosta\xc5\x82 ca\xc5\x82kiem modernistyczny nouveau frisson. \xe2\x80\x9eSatans-Weib\xe2\x80\x9d nazwa\xc5\x82em bohaterk\xc4\x99 kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82ego spi\xc4\x99cia i postanowi\xc5\x82em j\xc4\x85 spali\xc4\x87 na stosie w\xc5\x9bciek\xc5\x82ej pracy. Teraz i ja co\xc5\x9b wydrukuj\xc4\x99 \xe2\x80\x93 postanowi\xc5\x82em i pobieg\xc5\x82em do Zamoyskich ofiarowa\xc4\x87 Korzonowi swe pi\xc3\xb3ro dla Wielkiej Encyklopedii Ilustrowanej. W\xc5\x82a\xc5\x9bnie po czyje\xc5\x9b odmowie czy wycofaniu si\xc4\x99 redakcja k\xc5\x82opota\xc5\x82a si\xc4\x99, kto jej napisze artyku\xc5\x82 o dziejach Irlandii. Obieca\xc5\x82em to zrobi\xc4\x87 w przepisanym miesi\xc4\x85ca. Korzon da\xc5\x82 kilka rad i ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 O`Rourke\xe2\x80\x99a, a po dalsze wskaz\xc3\xb3wki skierowa\xc5\x82 mi\xc4\x99 do naczelnego redaktora, Stanis\xc5\x82awa Krzemi\xc5\x84skiego. \xc3\x93w zacz\xc4\x85\xc5\x82 dyktowa\xc4\x87 bibliografi\xc4\x99: Cobbett, O`Connor, Blackstone\xe2\x80\xa6 \xe2\x80\x9ePrzepraszam o jakie chodzi tu dzie\xc5\x82o Blackstone\xe2\x80\x99a?\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x9eJak to? Pan nie zna Blackstone\xe2\x80\x99a i chce pan pisa\xc4\x87 o Irlandii?\xe2\x80\x9d Zrobi\xc5\x82o mi si\xc4\x99 nieswojo. Wiedzia\xc5\x82em, \xc5\xbce Blakcstone pozostawi\xc5\x82 klasyczne dzie\xc5\x82o: Komentarze do Konstytucji, ale angielskiej, nie irlandzkiej\xe2\x80\xa6 \xc3\x93w Cobbett, antypatyczny dyktator Ko\xc5\x9bciuszki, te\xc5\xbc nie wiele si\xc4\x99 przyda\xc5\x82. Zacz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w domu praca nad pouczaj\xc4\x85c\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x85 O`Connora i nad O`Rourkiem. Wstawa\xc5\x82em o 6-tej i wiersz po wierszu zdobywa\xc5\x82em angielski tekst, znacz\xc4\x85c na marginesie miejsca niezrozumia\xc5\x82e, aby je p\xc3\xb3\xc5\xbaniej rozgryza\xc4\x87. Walkiria i Tannh\xc3\xa4user akompaniowali mi w uszach tej robocie. Na 8-m\xc4\x85 jecha\xc5\x82em do uniwersytetu, gdzie dzi\xc4\x99ki koniunkturze karnawa\xc5\x82owej opanowa\xc5\x82 na sw\xc3\xb3j wy\xc5\x82\xc4\x85czny u\xc5\xbcytek lektor\xc3\xb3w angielszczyzny i wo\xc5\x82oszczyzny (\xe2\x80\xa6) Po dw\xc3\xb3ch tygodniach kropki na marginesie, sta\xc5\x82y si\xc4\x99 rzadko\xc5\x9bci\xc4\x85, a na pocz\xc4\x85tek lutego s\xc4\x85\xc5\xbcnista \xe2\x80\x9eIrlandia\xe2\x80\x9d by\xc5\x82a gotowa. Jeszcze kilka tygodni \xe2\x80\x93 i ujrza\xc5\x82em siebie w druku. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie napisa\xc5\x82 biogramy cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w rodu Lubomirskich, Ma\xc5\x82achowskich i Leszczy\xc5\x84skich. Z pracy dla tego wydawnictwa wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 zami\xc5\x82owanie do biografistyki i zamys\xc5\x82 stworzenia w Polsce s\xc5\x82ownika biograficznego._NEWLINE_W sierpniu 1903 r. z inicjatywy Tadeusza Korzona pozna\xc5\x82 tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 lwowskiej szko\xc5\x82y historycznej Szymona Askenazego. Ten po kr\xc3\xb3tkiej rozmowie zaproponowa\xc5\x82 do wyboru trzy tematy z zakresu historii nowo\xc5\xbcytnej: epoki Ksi\xc4\x99stwa Warszawskiego, Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego lub saskiej. Przysz\xc5\x82y uczony wybra\xc5\x82 ostatecznie schy\xc5\x82ek rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Augusta III Sasa, co Szymon Askenazy przyj\xc4\x85\xc5\x82 z zadowoleniem, bowiem najwa\xc5\xbcniejsze s\xc4\x85 epoki, w kt\xc3\xb3rych na poz\xc3\xb3r nic si\xc4\x99 nie dzieje, kiedy naprawd\xc4\x99 dojrzewaj\xc4\x85 wielkie przemiany. Tematem pracy zosta\xc5\x82a Polska w czasie wojny siedmioletniej. Pierwsza kwerenda rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 od warszawskich archiw\xc3\xb3w Zamoyskich, Krasi\xc5\x84skich, Kronnenberg\xc3\xb3w, nast\xc4\x99pnie zbior\xc3\xb3w Czartoryskich w Krakowie, r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci i Biblioteki Jagiello\xc5\x84skiej. W Krakowie na posiedzeniach Ko\xc5\x82a Historyk\xc3\xb3w UJ zapozna\xc5\x82 si\xc4\x99 z Adamem Ska\xc5\x82kowskim, Stanis\xc5\x82awem Zachorowskim, Kazimierzem Morawskim i Stanis\xc5\x82awem Ko\xc5\x9bcia\xc5\x82kowskim (1904 r.). Pisa\xc5\x82 o tym: Dzieli\xc5\x82a mi\xc4\x99 od galicyjskich adept\xc3\xb3w historii r\xc3\xb3\xc5\xbcnica w przysposobieniu: oni szkolili si\xc4\x99 na naukach pomocniczych, r\xc3\xb3\xc5\xbcnych paleografiach, dyplomatykach, heraldykach, geografii historycznej, a ja by\xc5\x82em zbrojny w prawo, filozofi\xc4\x99, psychologi\xc4\x99, troch\xc4\x99 socjologii i ekonomii. W lutym 1905 r. spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 w Krakowie z Szymonem Askenazym, za kt\xc3\xb3rego namow\xc4\x85 uda\xc5\x82 si\xc4\x99 po raz pierwszy do Lwowa (5 marca\xe2\x80\x931 kwietnia 1905 r.) na kwerend\xc4\x99 archiwaln\xc4\x85, gdzie przegl\xc4\x85da\xc5\x82 zbiory w bibliotekach Dzieduszyckich, Ossoli\xc5\x84skich, Pawlikowskich, Baworowskich i Uniwersyteckiej. W mi\xc4\x99dzyczasie s\xc5\x82ucha\xc5\x82 wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w znanego filozofa Kazimierza Twardowskiego. Na potrzeby monografii uda\xc5\x82 si\xc4\x99 w pierwsz\xc4\x85 (roczn\xc4\x85 z letni\xc4\x85 przerw\xc4\x85) zagraniczn\xc4\x85 kwerend\xc4\x99 archiwaln\xc4\x85, odwiedzaj\xc4\x85c plac\xc3\xb3wki archiwalne w Wiedniu (Haus-, Hof-und Staatsarchiv), Dre\xc5\xbanie (dwa razy, pomi\xc4\x99dzy odpoczywa\xc5\x82 w Krakowie, a tak\xc5\xbce przegl\xc4\x85da\xc5\x82 korespondencj\xc4\x99 Jerzego Mniszcha, a w Jagiellonce materia\xc5\x82y dotycz\xc4\x85ce genezy wojny siedmioletniej), Pary\xc5\xbcu (Biblioteka Narodowa, Biblioteka Polska, Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Archiwum Narodowe), Londynie (Public Record Office i British Museum), Kopenhadze (korespondencja du\xc5\x84skich dyplomat\xc3\xb3w w Rzeczypospolitej i Rosji) i Berlinie (korespondencja G\xc3\xa9d\xc3\xa9ona Beno\xc3\xaet z Fryderykiem Wielkim z czas\xc3\xb3w wojny siedmioletniej). Po powrocie 25 czerwca 1906 r. zosta\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie nauczycielem historii w warszawskim gimnazjum swojego stryja Emiliana Konopczy\xc5\x84skiego, gdzie pracowa\xc5\x82 przez rok. Wspomina\xc5\x82: troch\xc4\x99 podkuwszy si\xc4\x99, troch\xc4\x99 przemy\xc5\x9blawszy, rozpocz\xc4\x85\xc5\x82em dzi\xc5\x9b sw\xc3\xb3j zaw\xc3\xb3d belferski. Strz\xc4\x99pi\xc5\x82em buzie w klasie pi\xc4\x85tej, sz\xc3\xb3stej i si\xc3\xb3dmej. Szybko zniech\xc4\x99ci\xc5\x82 si\xc4\x99 do pracy, gdy\xc5\xbc wkr\xc3\xb3tce pisa\xc5\x82: Po co ja wdepn\xc4\x85\xc5\x82em w t\xc4\x99 szko\xc5\x82\xc4\x99. W marcu 1907 r. zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem lwowskiego Towarzystwa Historycznego. Jesieni\xc4\x85 1907 r. ponownie wyjecha\xc5\x82 do Lwowa, gdzie ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 na seminarium Szymona Askenazego, a tak\xc5\xbce s\xc5\x82ucha\xc5\x82 wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w innych profesor\xc3\xb3w, a mianowicie: Ludwika Finkla, J\xc3\xb3zefa Kallenbacha, Bronis\xc5\x82awa D\xc4\x99bi\xc5\x84skiego i Kazimierza Twardowskiego. Napisana rozprawa sta\xc5\x82a si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 otwarcia doktoratu na Uniwersytecie Lwowskim, zw\xc5\x82aszcza \xc5\xbce m\xc5\x82ody historyk mia\xc5\x82 jeszcze wydane cztery powa\xc5\xbcne studia historyczne. Recenzentami rozprawy zostali Bronis\xc5\x82aw Dembi\xc5\x84ski i Ludwik Finkel. Nast\xc4\x99pnie po zdaniu egzaminu z historii powszechnej i Polski (10 lipca 1908 r.) oraz filozofii (17 pa\xc5\xbadziernika 1908 r.), odby\xc5\x82a si\xc4\x99 tego samego dnia uroczysta promocja doktorska. Na dyplomie podpisali si\xc4\x99: rektor Antoni Mars, dziekan Wydzia\xc5\x82u Filozoficznego Stanis\xc5\x82aw Witkowski oraz pod nieobecno\xc5\x9b\xc4\x87 Szymona Askenazego \xe2\x80\x93 jako promotor Bronis\xc5\x82aw Kruczkiewicz (filolog klasyczny). Doktorat pt. Polska w dobie wojny siedmioletniej 1755\xe2\x80\x931758, kt\xc3\xb3ry stanowi\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 dzie\xc5\x82a, ukaza\xc5\x82 si\xc4\x99 drukiem w Krakowie w 1909 r. Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka liczy\xc5\x82a 548 stron, a przedmow\xc4\x99 napisa\xc5\x82 Szymon Askenazy (17 stron)._NEWLINE_W tym samym czasie wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 z inicjatywy Tadeusza Korzona, w nowo utworzonym Towarzystwie Kurs\xc3\xb3w Naukowych w Warszawie, gdzie prowadzi\xc5\x82 zaj\xc4\x99cia z czas\xc3\xb3w saskich z om\xc3\xb3wieniem \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 i literatury przedmiotu._NEWLINE_W latach 1909\xe2\x80\x931911 historyk odby\xc5\x82 kolejn\xc4\x85 kwerend\xc4\x99 archiwaln\xc4\x85 odwiedzaj\xc4\x85c plac\xc3\xb3wki archiwalne w Moskwie, Petersburgu, Dre\xc5\xbanie, Berlinie, Pary\xc5\xbcu i Londynie. Zbiera\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas materia\xc5\x82y do monografii po\xc5\x9bwi\xc4\x99conych konfederacji barskiej i Radzie Nieustaj\xc4\x85cej. Po powrocie do Warszawy rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 na podstawie archiw\xc3\xb3w polskich przygotowanie serii Diariuszy sejmowych XVIII wieku._NEWLINE_Okres lwowski przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 odwr\xc3\xb3cenie si\xc4\x99 m\xc5\x82odego doktora od swojego mistrza. Konopczy\xc5\x84ski dostrzeg\xc5\x82 u Askenazego du\xc5\xbco efekciarski ego blichtru na jego wyk\xc5\x82adach, oburza\xc5\x82a go nierzetelno\xc5\x9b\xc4\x87 badawcza, w odniesieniu do spraw, kt\xc3\xb3re gruntownie bada\xc5\x82 w archiwach. W swoim dzienniku notowa\xc5\x82 \xc5\xbce: Askenazy wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 \xc5\x82adnie, tylko bez nale\xc5\xbcytego przygotowania i z trudno\xc5\x9bci\xc4\x85 my\xc5\x9bli zbiera\xc5\x82, a tak\xc5\xbce z oburzeniem pisa\xc5\x82: kt\xc3\xb3ry robi\xc4\x85c mi reklam\xc4\x99 ex cathedra, jednocze\xc5\x9bnie wygadywa\xc5\x82 o Czartoryskich takie rzeczy, na kt\xc3\xb3re nigdy bym si\xc4\x99 nie zgodzi\xc5\x82. By\xc5\x82em wprost scandalis\xc3\xa9. Czy\xc5\xbcby, nie zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 mojej obecno\xc5\x9bci?, a z kolei: Askenazy za wiele m\xc3\xb3wi\xc5\x82 o dworach o\xc5\x9bciennych i amorach Katarzyny. Tak\xc5\xbce i promotor zmieni\xc5\x82 sw\xc3\xb3j stosunek do ucznia, co by\xc5\x82o zwi\xc4\x85zane z faktem, \xc5\xbce m\xc5\x82ody uczony nie by\xc5\x82 pokorny w polemikach; tak\xc5\xbce kolejnym przyczynkiem sta\xc5\x82 si\xc4\x99 stosunek obu do Romana Dmowskiego, pod kt\xc3\xb3rego urokiem pozostawa\xc5\x82 Konopczy\xc5\x84ski (profesor wpad\xc5\x82 ze straszn\xc4\x85 fougue`\xc4\x85, zahuka\xc5\x82 mnie, zakrzycza\xc5\x82, oszo\xc5\x82omi\xc5\x82, ale nie przekona\xc5\x82 do b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w Dmowskiego). Ju\xc5\xbc w marcu 1908 r. (a wi\xc4\x99c jeszcze przed obron\xc4\x85) Konopczy\xc5\x84ski wyra\xc5\xbca\xc5\x82 rozczarowanie, \xc5\xbce Askenazy nie ma czasu na lektur\xc4\x99 pierwszego tomu Polski w wojnie siedmioletniej, a jednocze\xc5\x9bnie obci\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 go kwesti\xc4\x85 zbadania co znaczy\xc5\x82a w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie Ukraina, kiedy zacz\xc4\x99li t\xc4\x99 nazw\xc4\x99 przyswaja\xc4\x87 sobie Rusini galicyjscy i w jakim rozmiarze. Gdyby kto inny proponowa\xc5\x82 mi to, odm\xc3\xb3wi\xc5\x82bym. (...) Przyst\xc4\x85pi\xc5\x82em niezw\xc5\x82ocznie do kwestii ukrai\xc5\x84skiej. (...) Siedmioletnia posz\xc5\x82a na bok, a szkoda. Promotor nie by\xc5\x82 tak\xc5\xbce obecny na obronie doktoratu, a powodu obecno\xc5\x9bci nie przedstawi\xc5\x82 (wyjazd do chorej matki do Warszawy). Tak\xc5\xbce mia\xc5\x82 mu za z\xc5\x82e, \xc5\xbce na ok\xc5\x82adce pierwszego tomu nazwisko promotora by\xc5\x82o nadto wyeksponowane, gdy\xc5\xbc: wiele os\xc3\xb3b dziwuje si\xc4\x99 ok\xc5\x82adce monografii, to ca\xc5\x82kiem s\xc5\x82usznie upatruj\xc4\x85 w niej ch\xc4\x99\xc4\x87 mistrza <<do wypychania si\xc4\x99 na pierwszy plan>>. Atmosfer\xc4\x99 zapewne poprawi\xc5\x82a propozycja, jak mo\xc5\xbcna si\xc4\x99 domy\xc5\x9bla\xc4\x87 z tekstu dziennika Konopczy\xc5\x84skiego, habilitacji, kt\xc3\xb3ra wysz\xc5\x82a od Askenazego na podstawie drugiego tomu Polski w latach wojny siedmioletniej. Rzecz mia\xc5\x82a miejsce w po\xc5\x82owie maja 1909 r., gdy doktor zosta\xc5\x82 wezwany do Askenazego, a przeprowadzona rozmowa mia\xc5\x82a oficjalny przebieg, gdy\xc5\xbc: trzy punkty paradnej rozmowy: m\xc3\xb3j drugi tom, reorganizacja monografii, habilitacja w Krakowie. Propozycja tw\xc3\xb3rcy lwowskiej szko\xc5\x82y historycznej zwi\xc4\x85zana by\xc5\x82a z faktem, \xc5\xbce tym samym chcia\xc5\x82 on zamkn\xc4\x85\xc4\x87 m\xc5\x82odemu badaczowi drog\xc4\x99 do profesury na uniwersytecie we Lwowie (potwierdzi\xc5\x82 to w li\xc5\x9bcie do Ludwika Finkla ze stycznia 1911 r., a propozycj\xc4\x99 motywowa\xc5\x82 faktem, \xc5\xbce nie ceni\xc5\x82 potencja\xc5\x82u intelektualnego doktora). Pod koniec wrze\xc5\x9bnia 1908 r. Askenazy wyrazi\xc5\x82 zgod\xc4\x99 na druk drugiego tomu w obj\xc4\x99to\xc5\x9bci wi\xc4\x99kszej ni\xc5\xbc mia\xc5\x82a monografia, a po kolejnym sporze o polityk\xc4\x99 Czartoryskich, gdy mistrz: Napastowa\xc5\x82 srodze m\xc3\xb3j pogl\xc4\x85d na my\xc5\x9bl kr\xc3\xb3lewsk\xc4\x85 Czartoryskich [...] zreszt\xc4\x85 obalaj\xc4\x85cych argument\xc3\xb3w przytoczy\xc4\x87 nie m\xc3\xb3g\xc5\x82, w marcu 1909 r. us\xc5\x82ysza\xc5\x82, \xc5\xbce druk drugiego tomu zosta\xc5\x82 od\xc5\x82o\xc5\xbcony do jesieni. W ko\xc5\x84cu wrze\xc5\x9bnia 1909 r. Konopczy\xc5\x84ski ponownie spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z Askenazym w Warszawie, a ten mu o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce publikacja drugiego tomu, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a by\xc4\x87 podstaw\xc4\x85 habilitacji, nie mo\xc5\xbce si\xc4\x99 ukaza\xc4\x87, ze wzgl\xc4\x99du na brak \xc5\x9brodk\xc3\xb3w. Zerwanie stosunk\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy badaczami nast\xc4\x85pi\xc5\x82o w 1910 r., a wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 to z nader krytyczn\xc4\x85 recenzj\xc4\x85 pracy Kazimierza Rudnickiego o Kajetanie So\xc5\x82tyku, kt\xc3\xb3ra powsta\xc5\x82a na seminarium Askenazego. Dodatkowo promotor we wst\xc4\x99pie chwali\xc5\x82 monografi\xc4\x99 i jej bohatera wysuwaj\xc4\x85c go na m\xc4\x99czennika sprawy narodowej. Recenzja uderzy\xc5\x82a nie tylko w autora ale i promotora. Na zarzuty odpowiedzia\xc5\x82 Askenazy, a nast\xc4\x99pnie replikowa\xc5\x82 mu jeszcze recenzent. Spowodowa\xc5\x82o to ostatecznie ca\xc5\x82kowite zerwanie stosunk\xc3\xb3w Konopczy\xc5\x84skiego z Askenazym. Mimo tocz\xc4\x85cej si\xc4\x99 dyskusji Konopczy\xc5\x84ski pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 nadal utrzymywa\xc4\x87 dobrze stosunki z swoim promotorem. W maju 1910 r. ponownie spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z nim i uzyska\xc5\x82 zgod\xc4\x99 na publikacj\xc4\x99 drugiego tomu, acz bez deklaracji w kwestiach finansowych i wydawniczych. Wzi\xc4\x85\xc5\x82 tak\xc5\xbce udzia\xc5\x82 w przygotowaniach i samej uroczysto\xc5\x9bci w zwi\xc4\x85zku z przyznaniem statusu cz\xc5\x82onka czynnego Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci dla Askenazego, cho\xc4\x87 jak zapisa\xc5\x82 po laudacjach odpowied\xc5\xba mistrza by\xc5\x82a: ca\xc5\x82kiem niepyszna, po niej wyk\xc5\x82ad g\xc5\x82adziutki i tani. Kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zani\xc3\xb3s\xc5\x82 mu drugi tom r\xc4\x99kopisu, a zg\xc5\x82osiwszy si\xc4\x99 po odbi\xc3\xb3r Askenazy wyrazi\xc5\x82 zgod\xc4\x99 na druk i jednocze\xc5\x9bnie: mocno i dotkliwie, cho\xc4\x87 spokojnie zastrzeg\xc5\x82 si\xc4\x99 przeciw zarzutowi sprzeczno\xc5\x9bci podniesionemu w IX rozdziale, zapowiedzia\xc5\x82 stanowcz\xc4\x85 kiedy\xc5\x9b rozpraw\xc4\x99 krytyczn\xc4\x85. Z korzystn\xc4\x85 opini\xc4\x85 opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Lw\xc3\xb3w i w pocz\xc4\x85tkach czerwca 1910 r. wyjecha\xc5\x82 do Krakowa._NEWLINE_W styczniu 1911 r. stara\xc5\x82 si\xc4\x99 o otwarcie przewodu habilitacyjnego na podstawie drugiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci pracy Polska w dobie wojny siedmioletniej oraz liczniejszych wcze\xc5\x9bniejszych artyku\xc5\x82\xc3\xb3w i rozpraw. Kolokwium habilitacyjne odby\xc5\x82o si\xc4\x99 27 kwietnia 1911 r., a w komisji zasiedli m.in.: Franciszek Bujak, Wac\xc5\x82aw Sobieski, Wiktor Czermak, Ignacy Chrzanowski, Emil Godlewski, J\xc3\xb3zef Tretiak, Wac\xc5\x82aw Tokarz, Kazimierz Nitsch i dziekan Stanis\xc5\x82aw Krzy\xc5\xbcanowski. Podczas kolokwium przeciwko habilitantowi opowiedzieli si\xc4\x99: Wac\xc5\x82aw Tokarz, Wiktor Czermak i Wac\xc5\x82aw Sobieski. Pierwszy z profesor\xc3\xb3w zarzuci\xc5\x82 w recenzji z\xc5\x82\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99, trzymanie si\xc4\x99 uk\xc5\x82adu chronologicznego, nadmiar fakt\xc3\xb3w, nieistotne wywody w sprawach drugorz\xc4\x99dnych oraz brak przejrzysto\xc5\x9bci i prostoty. Mimo tych zarzut\xc3\xb3w w recenzji pisa\xc5\x82: S\xc4\x85 to jednak rzeczy drugorz\xc4\x99dne w por\xc3\xb3wnaniu z donios\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 znaczenia pracy Konopczy\xc5\x84skiego dla naszej historiografii czas\xc3\xb3w saskich. Gdy si\xc4\x99 we\xc5\xbamie pod uwag\xc4\x99 niezwyk\xc5\x82\xc4\x85 erudycj\xc4\x99, rozleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 bada\xc5\x84 i energi\xc4\x99 pracy autora, to mo\xc5\xbcna powiedzie\xc4\x87, \xc5\xbce warunki, jakie wnosi on do pracy dla naszego uniwersytetu przekraczaj\xc4\x85 stanowczo miar\xc4\x85 to, czego si\xc4\x99 zwykle wymaga od docenta. Natomiast pow\xc3\xb3d sprzeciwu pozosta\xc5\x82ych dw\xc3\xb3ch recenzent\xc3\xb3w nie jest do ko\xc5\x84ca jasny. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce zwi\xc4\x85zane by\xc5\x82o to z osobist\xc4\x85 niech\xc4\x99ci\xc4\x85 habilitanta, kt\xc3\xb3ry nie aprobowa\xc5\x82 koniunkturalnych zachowa\xc5\x84 i zmiany orientacji politycznej z lewicowej na prawicow\xc4\x85, bowiem Wac\xc5\x82aw Tokarz i Wac\xc5\x82aw Sobieski w m\xc5\x82odo\xc5\x9bci sympatyzowali z socjalistami, by sko\xc5\x84czy\xc4\x87, podobnie jak W. Konopczy\xc5\x84ski, w Narodowej Demokracji. W. Konopczy\xc5\x84ski mia\xc5\x82 tak\xc5\xbce za z\xc5\x82e Wac\xc5\x82awowi Sobieskiemu zmian\xc4\x99 wyznania i powt\xc3\xb3rne ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo. Innym powodem mog\xc5\x82a by\xc4\x87 zazdro\xc5\x9b\xc4\x87 profesor\xc3\xb3w wobec m\xc5\x82odego historyka, kt\xc3\xb3ry szybko wspina\xc5\x82 si\xc4\x99 po szczeblach kariery, gdy oni w jego wieku dopiero j\xc4\x85 zaczynali. Ponadto dynamizm prac habilitanta w historii nowo\xc5\xbcytnej os\xc5\x82abia\xc5\x82 ich dorobek i znaczenie. Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej historiografia marksistowska podchwyci\xc5\x82a te zarzuty dodaj\xc4\x85c zarzut, \xc5\xbce historyk mia\xc5\x82 ci\xc4\x99\xc5\xbcki i zawi\xc5\x82y styl pozbawiony lekko\xc5\x9bci i ekspresji. Ostatecznie wynik by\xc5\x82 korzystny, a w aktach zapisano: Dr Konopczy\xc5\x84ski wykaza\xc5\x82 si\xc4\x99 gruntown\xc4\x85 znajomo\xc5\x9bci\xc4\x85 historii nowo\xc5\xbcytnej, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci XVIII i XIX wieku. Wyk\xc5\x82ad habilitacyjny wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 29 kwietnia 1911 r. pt. Anglia wobec upadku Polski przed pierwszym rozbiorem. W dniu 26 maja 1911 r. zapad\xc5\x82a Uchwa\xc5\x82a Rady Wydzia\xc5\x82u Filozoficznego Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego o nadaniu Veniam legendi w zakresie historii nowo\xc5\xbcytnej, a zatwierdzi\xc5\x82o to 2 sierpnia 1911 r. Ministerstwo Wyzna\xc5\x84 i O\xc5\x9bwiaty CK Austro-W\xc4\x99gier._NEWLINE_Od 1911 r., jako docent prywatny zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z Uniwersytetem Jagiello\xc5\x84skim. W tym samym roku wyda\xc5\x82 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 Mrok i \xc5\x9bwit (ss. VII, 442) po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 czasom saskim, a tak\xc5\xbce dzi\xc4\x99ki wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z Towarzystwem Naukowym Warszawskim diariusze sejmowe sejm\xc3\xb3w z 1746 (wyd. w 1912, ss. XV, 326) i 1748 r. (wyd. w 1911, ss. XXVII, 401). Bardzo wysoko druk diariuszy oceni\xc5\x82 Marian Kukiel, kt\xc3\xb3ry stwierdza\xc5\x82: w rz\xc4\x99dzie najzas\xc5\x82u\xc5\xbce\xc5\x84szych wydawc\xc3\xb3w tego tak wa\xc5\xbcnego rodzaju \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 dziejowych naszych, stwarzaj\xc4\x85cego nowe, doskonalsze formy techniki wydawniczej: spo\xc5\x9br\xc3\xb3d szeregu odszukanych diariuszy wybiera\xc5\x82 jeden tekst zasadniczy, ale podaj\xc4\x85c jednocze\xc5\x9bnie w przypisach wszystkie wa\xc5\xbcniejsze wersje i warianty i na\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85c je krytycznie, wreszcie poprzedza\xc5\x82 je wyczerpuj\xc4\x85cymi wst\xc4\x99pami metodyczno-krytycznymi. Wyda\xc5\x82 tak\xc5\xbce pami\xc4\x99tniki Teofili Sapie\xc5\xbcyny (1914, ss. 205) i Stanis\xc5\x82awa Augusta Poniatowskiego (1915, ss. XXIII, 368)._NEWLINE_W 1912 r. zorganizowa\xc5\x82 jubileusz ku czci swojego mistrza Tadeusza Korzona. W 1913 r. z ramienia Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci uczestniczy\xc5\x82 w IV Mi\xc4\x99dzynarodowym Kongresie Historyk\xc3\xb3w w Londynie. Wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas referat o liberum veto oraz pozostawi\xc5\x82 opis imprezy opublikowany w Bibliotece Warszawskiej (Pod znakiem Heroda (kilka s\xc5\x82\xc3\xb3w o Mi\xc4\x99dzynarodowym Kongresie Historycznym w Londynie, odbytym d. 3\xe2\x80\x939 kwietnia, \xe2\x80\x9eBiblioteka Warszawska\xe2\x80\x9d 1913, s. 1\xe2\x80\x9330). Przed I wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce z Towarzystwem Wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w Naukowych w Poznaniu._NEWLINE_W momencie wybuchu I wojny \xc5\x9bwiatowej uczony przebywa\xc5\x82 na wakacjach w Sopocie, sk\xc4\x85d jako poddany carski zosta\xc5\x82 wydalony do Szwecji. Podczas deportacji profesor zapomnia\xc5\x82 zabra\xc4\x87 rzeczy osobiste, acz zabra\xc5\x82 walizk\xc4\x99 z materia\xc5\x82ami do Konfederacji Barskiej. Na obczy\xc5\xbanie przebywa\xc5\x82 przez p\xc3\xb3\xc5\x82tora roku je\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85c co jaki\xc5\x9b czas do Kopenhagi i Sztokholmu, gdzie prowadzi\xc5\x82 badania archiwalne do przygotowywanej rozprawy Polska a Szwecja 1660-1795. W 1915 r. nawi\xc4\x85za\xc5\x82 kontakt z Agencj\xc4\x85 Loza\xc5\x84sk\xc4\x85, na kt\xc3\xb3rej zam\xc3\xb3wienie wraz z Karolem Lutosta\xc5\x84skim napisa\xc5\x82 prac\xc4\x99: A Brief of Polish History, wydan\xc4\x85 w 1919 r. w Genewie. Natomiast profesor zarabia\xc5\x82 na \xc5\xbcycie dawaniem lekcji._NEWLINE_By\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Ligi Narodowej od 1915 roku. W 1917 mianowany profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Historii Polski Nowo\xc5\xbcytnej i Najnowszej, profesorem zwyczajnym zosta\xc5\x82 w 1921. W 1939 obj\xc4\x85\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 dziekana Wydzia\xc5\x82u Filozoficznego, zachowuj\xc4\x85c j\xc4\x85 formalnie przez ca\xc5\x82y okres wojny. Znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w gronie pracownik\xc3\xb3w Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego, zatrzymanych w ramach Sonderaktion Krakau; by\xc5\x82 wi\xc4\x99ziony w Krakowie, Wroc\xc5\x82awiu i obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie organizowa\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady i dyskusje naukowe. Po zwolnieniu w lutym 1940 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w tajnym nauczaniu, wyk\xc5\x82adaj\xc4\x85c histori\xc4\x99 nowo\xc5\xbcytn\xc4\x85 na Tajnym Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim._NEWLINE_Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Krakowa w dn. 20 stycznia 1945 r. Uniwersytet Jagiello\xc5\x84ski rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 na nowo dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87. W. Konopczy\xc5\x84ski powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do pracy. Przez kolejne trzy lata prowadzi\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady monograficzne: Polscy pisarze polityczni XVIII wieku i Fryderyk Wielki a Polska. Przez rok histori\xc4\x99 Polski mi\xc4\x99dzywojennej oraz metodologi\xc4\x99 historii zwracaj\xc4\x85c szczeg\xc3\xb3lnie uwag\xc4\x99 na sposoby, cele i \xc5\x9brodki badania historycznego. Opr\xc3\xb3cz tego prowadzi\xc5\x82 seminarium, kt\xc3\xb3re uko\xc5\x84czyli w\xc3\xb3wczas m.in.: Jan Wimmer, J\xc3\xb3zef Gierowski, Emanuel Rostworowski czy Jerzy Michalski. Tematy na seminarium rozrzucone by\xc5\x82y od staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci obejmowa\xc5\x82y m.in. takie tematy jak: Walka Henryka G\xc5\x82ogowskiego o dzielnic\xc4\x99 senioraln\xc4\x85, bp. Jan Grot, kard. Zbigniew Ole\xc5\x9bnicki, bp. Jan Gruszczy\xc5\x84ski, Przemko Cieszy\xc5\x84ski, El\xc5\xbcbieta Granowska, Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Barbary w Krakowie, elekcja Jana III Sobieskiego, Kongres Wiede\xc5\x84ski, Jakub Kettler czy \xc5\xbbydzi w powstaniu styczniowym._NEWLINE_W 1948 r. oskar\xc5\xbcany przez komunistyczne w\xc5\x82adze o publikacje \xe2\x80\x9eszowinistycznie obci\xc4\x85\xc5\xbcone\xe2\x80\x9d i przepojone \xe2\x80\x9efuri\xc4\x85 rasistowsk\xc4\x85\xe2\x80\x9d, zosta\xc5\x82 zmuszony do rezygnacji z pracy. Ostatnie lata \xc5\xbcycia sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci w M\xc5\x82ynniku, choruj\xc4\x85c na niewydolno\xc5\x9b\xc4\x87 serca._NEWLINE_Zainteresowania naukowe W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Konopczy\xc5\x84skiego obejmowa\xc5\x82y histori\xc4\x99 Polski XVII i XVIII wieku, histori\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa i prawa polskiego, histori\xc4\x99 parlamentaryzmu europejskiego, edytorstwo i biografistyk\xc4\x99. Jest uwa\xc5\xbcany za wsp\xc3\xb3\xc5\x82tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 (obok Wac\xc5\x82awa Sobieskiego) tzw. nowej historycznej szko\xc5\x82y krakowskiej. Prowadzi\xc5\x82 wieloletnie badania archiwalne (w Wiedniu, Dre\xc5\xbanie, Pary\xc5\xbcu, Londynie, Kopenhadze, Berlinie), gromadz\xc4\x85c liczne materia\xc5\x82y do dziej\xc3\xb3w politycznych Polski w po\xc5\x82owie XVIII wieku. Bada\xc5\x82 genez\xc4\x99 i znaczenie konfederacji barskiej. Zainicjowa\xc5\x82 prace nad utworzeniem polskiego o\xc5\x9brodka dokumentacyjno-informacyjnego. Przygotowa\xc5\x82 do wydania m.in. Dyaryusze sejmowe z wieku XVIII (1911\xe2\x80\x931937, 3 tomy), Pami\xc4\x99tniki Stanis\xc5\x82awa Augusta Poniatowskiego (1915, ze Stanis\xc5\x82awem Ptaszyckim), Materia\xc5\x82y do dziej\xc3\xb3w wojny konfederackiej 1768\xe2\x80\x931774 r. (1931), Reforma elekcji czy naprawa Rzeczypospolitej (1949, wyb\xc3\xb3r tekst\xc3\xb3w politycznych z XVIII wieku). Wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z Wielk\xc4\x85 Encyklopedi\xc4\x85 Powszechn\xc4\x85 Ilustrowan\xc4\x85 (1902\xe2\x80\x931914), \xe2\x80\x9eBibliotek\xc4\x85 Warszawsk\xc4\x85\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eGazet\xc4\x85 Polsk\xc4\x85\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eKwartalnikiem Historycznym\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85dem Historycznym\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85dem Polskim\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPolski S\xc5\x82ownik Biograficzny\n_START_PARAGRAPH_\nW 1921 zg\xc5\x82osi\xc5\x82 projekt wydania Polskiego S\xc5\x82ownika Biograficznego. Po dziesi\xc4\x99ciu latach idea doczeka\xc5\x82a si\xc4\x99 realizacji i Konopczy\xc5\x84ski zosta\xc5\x82 pierwszym redaktorem naczelnym wydawnictwa (1931), publikuj\xc4\x85c do wybuchu wojny cztery tomy (do pocz\xc4\x85tku litery \xe2\x80\x9eD\xe2\x80\x9d); po przerwie wojennej s\xc5\x82ownik wznowiono i pod redakcj\xc4\x85 Konopczy\xc5\x84skiego ukaza\xc5\x82y si\xc4\x99 kolejne dwa tomy (do po\xc5\x82owy litery \xe2\x80\x9eF\xe2\x80\x9d). W 1948, wraz z przymusow\xc4\x85 emerytur\xc4\x85 redaktora, nast\xc4\x85pi\xc5\x82a kolejna przerwa w wydawaniu; tom VII ukaza\xc5\x82 si\xc4\x99 ju\xc5\xbc po \xc5\x9bmierci Konopczy\xc5\x84skiego w 1958.\n_START_SECTION_\nUczestnictwo w towarzystwach naukowych i spo\xc5\x82ecznych\n_START_PARAGRAPH_\nW 1907 r. W. Konopczy\xc5\x84ski zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem lwowskiego Towarzystwa Historycznego i warszawskiego Towarzystwa Mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w Historii. Jednocze\xc5\x9bnie pragn\xc4\x85\xc5\x82 aby podobna organizacja skupiaj\xc4\x85ca historyk\xc3\xb3w powsta\xc5\x82a w Krakowie. Tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 pomys\xc5\x82u na za\xc5\x82o\xc5\xbcenie filii Towarzystwa Historycznego by\xc5\x82 Marian \xc5\x81ody\xc5\x84ski (luty 1911 r.), kt\xc3\xb3ry skonsultowa\xc5\x82 sw\xc3\xb3j pomys\xc5\x82 z W. Konopczy\xc5\x84skim. Ten z kolei przedstawi\xc5\x82 propozycj\xc4\x99 M. \xc5\x81ody\xc5\x84skiego i przekona\xc5\x82 do niego sekretarza generalnego Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci Boles\xc5\x82awa Ulanowskiego. Sprawa wkr\xc3\xb3tce przycich\xc5\x82a z powodu wyjazdu uczonego na zagraniczn\xc4\x85 kwerend\xc4\x99 naukow\xc4\x85. Na nowo dyskusja rozgorza\xc5\x82a w pa\xc5\xbadzierniku 1912 r., a W. Konopczy\xc5\x84ski przekonywa\xc5\x82 do pomys\xc5\x82u M.  \xc5\x81ody\xc5\x84skiego, Stanis\xc5\x82awa Kutrzeb\xc4\x99 i Wac\xc5\x82awa Sobieskiego, ale \xc5\xbcaden z historyk\xc3\xb3w nie wykaza\xc5\x82 nim zainteresowania. Zrezygnowany z powodu oporu koleg\xc3\xb3w pisa\xc5\x82 w swoim dzienniku: Straszna ozi\xc4\x99b\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 wzajemna tutejszych historyk\xc3\xb3w i je\xc5\xbceli nadal tyle b\xc4\x99dzie ozi\xc4\x99b\xc5\x82o\xc5\x9bci, trzeba b\xc4\x99dzie zamkn\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 w domu jak inni i nie kompromitowa\xc4\x87 swej inicjatywy. Ostatecznie sprawa ruszy\xc5\x82a po rozmowie w grudniu 1912 r. z dyrektorem Biblioteki Jagiello\xc5\x84skiej i wsp\xc3\xb3\xc5\x82za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem Towarzystwa Historycznego we Lwowie, Fryderykiem Pap\xc3\xa9e, kt\xc3\xb3rego krakowski profesor zach\xc4\x99ci\xc5\x82 do za\xc5\x82o\xc5\xbcenia krakowskiego ko\xc5\x82a i u\xc5\xbcyczenia mu lokalu w Collegium Maius. Od tego momentu rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 nad utworzeniem ko\xc5\x82a, jednak\xc5\xbce nie widzia\xc5\x82, jak pisa\xc5\x82 w dzienniku: innych ch\xc4\x99tnych ludzi do pracy opr\xc3\xb3cz Pap\xc3\xa9ego, \xc5\x81ody\xc5\x84skiego, no i [Stanis\xc5\x82awa] Zachorowskiego. Zainteresowany przeprowadza\xc5\x82 tak\xc5\xbce rozmowy z profesorami, kt\xc3\xb3rzy mieszkali w tej samej kamienicy co on \xe2\x80\x93 J\xc3\xb3zefem Tretiakiem, Marianem Zdziechowskim i Franciszkiem Fuchsem, jednak nie przynios\xc5\x82y one efekt\xc3\xb3w. Natomiast sukcesem zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 pr\xc3\xb3ba sk\xc5\x82onienia Stanis\xc5\x82awa Krzy\xc5\xbcanowskiego do zorganizowania konferencji 16 historyk\xc3\xb3w w celu za\xc5\x82o\xc5\xbcenia filii Towarzystwa Historycznego, a uczony z zadowoleniem pisa\xc5\x82, \xc5\xbce fatalnie da\xc5\x82 si\xc4\x99 wykierowa\xc4\x87 na inicjatora tego przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia. Na pocz\xc4\x85tku grudnia 1912 r. zaplanowa\xc5\x82 ju\xc5\xbc sze\xc5\x9b\xc4\x87 odczyt\xc3\xb3w na nast\xc4\x99pne p\xc3\xb3\xc5\x82 roku. Jednocze\xc5\x9bnie zastanawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99, kto [z wyk\xc5\x82adowc\xc3\xb3w] \xc5\x9bci\xc4\x85gnie s\xc5\x82uchaczy, kto pootwiera im usta do dyskusji. Po przeprowadzeniu konsultacji z S. Krzy\xc5\xbcanowskim ustali\xc5\x82 termin konferencji historyk\xc3\xb3w na 14 grudnia 1912 r. Ostatecznie dzie\xc5\x84 ten by\xc5\x82 bardzo wa\xc5\xbcny w \xc5\xbcyciu krakowskiego \xc5\x9brodowiska historycznego, bowiem w\xc3\xb3wczas powsta\xc5\x82 komitet wykonawczy, kt\xc3\xb3ry postawi\xc5\x82 sobie zadanie stworzenia osobnego ko\xc5\x82a Towarzystwa Historycznego i opracowanie organizacji i stosunku do Lwowa. W spotkaniu wzi\xc4\x99\xc5\x82o udzia\xc5\x82 18 badaczy; obok Konopczy\xc5\x84skiego byli to: Franciszek Bujak, Edmund D\xc5\x82ugopolski, Franciszek Duda, ks. Jan Fija\xc5\x82ek, Roman Grodecki, Kazimierz Kaczmarczyk, Abdon K\xc5\x82odzi\xc5\x84ski, Ludwik Kolankowski, Stanis\xc5\x82aw Krzy\xc5\xbcanowski, Marian \xc5\x81ody\xc5\x84ski, Kazimierz Marian Morawski, Fryderyk Pap\xc3\xa9e, Jan Pta\xc5\x9bnik, Wac\xc5\x82aw Sobieski, Wac\xc5\x82aw Tokarz, J\xc3\xb3zef Tretiak i Stanis\xc5\x82aw Zachorowski. Na zebraniu po kr\xc3\xb3tkim wprowadzeniu g\xc5\x82os zabra\xc5\x82 W. Konopczy\xc5\x84ski, kt\xc3\xb3ry wy\xc5\x82uszczy\xc5\x82 ca\xc5\x82\xc4\x85 rzecz. Przewodnicz\xc4\x85cego komitetu zosta\xc5\x82 F. Pap\xc3\xa9e, a cz\xc5\x82onkami W. Sobieski, W. Tokarz, M. \xc5\x81ody\xc5\x84ski i W. Konopczy\xc5\x84ski. 16 grudnia odby\xc5\x82o si\xc4\x99 pierwsze posiedzenie komitetu wykonawczego, na kt\xc3\xb3rym, jak zapisa\xc5\x82 uczony: Tokarz \xc5\x9bwieci\xc5\x82 nieobecno\xc5\x9bci\xc4\x85, Sobieski odznacza\xc5\x82 si\xc4\x99 jak zwykle nonszalancj\xc4\x85 i cyga\xc5\x84skim stylem. Przewodnicz\xc4\x85cy F. Pap\xc3\xa9e u\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 list\xc4\x99 blisko 100 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w, a krakowski profesor doda\xc5\x82 do niej jeszcze kilkana\xc5\x9bcie nazwisk, tak \xc5\xbce razem by\xc5\x82o ponad 120 historyk\xc3\xb3w. W. Konopczy\xc5\x84ski, b\xc4\x99d\xc4\x85c tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 ca\xc5\x82ego przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do W. Tokarza, aby prosi\xc4\x87 go o obj\xc4\x99cie wiceprezesury ko\xc5\x82a. Ten jednak odm\xc3\xb3wi\xc5\x82, a wobec tego uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do B. Ulanowskiego, lecz podj\xc4\x99ta dwukrotnie pr\xc3\xb3ba pozyskania jego wsparcia zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 fiaskiem, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z powodu fizycznej niedyspozycji profesora. Nie by\xc5\x82o bowiem tajemnic\xc4\x85 dla nikogo, \xc5\xbce Ulanowski choruje na alkoholizm \xe2\x80\x93 notowa\xc5\x82  w dzienniku uczony. Nast\xc4\x99pne kroki skierowa\xc5\x82 do Stanis\xc5\x82awa Smolki, ale i ten odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82udzia\xc5\x82u. Wobec niech\xc4\x99ci starszej profesury doszed\xc5\x82 do przekonania, \xc5\xbce nowo powsta\xc5\x82e ko\xc5\x82o obejdzie si\xc4\x99 bez dygnitarzy. Niew\xc4\x85tpliwie tworzenie nowej organizacji spotyka\xc5\x82o si\xc4\x99 z oporem ze strony \xe2\x80\x9estarych\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rzy uwa\xc5\xbcali Komisj\xc4\x99 Historyczn\xc4\x85 Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci za wystarczaj\xc4\x85c\xc4\x85 dla rozwoju pracy naukowej. Podobne odczucia mia\xc5\x82 F. Pap\xc3\xa9e, kt\xc3\xb3ry we wspomnieniach odnotowa\xc5\x82, \xc5\xbce krakowskim profesorom nasuwa\xc5\x82y si\xc4\x99 zrazu w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci: \xc2\xabpo co wnosi\xc4\x87 sowy do Aten\xc2\xbb, po co tworzy\xc4\x87 jeszcze jedno k\xc3\xb3\xc5\x82ko kulturalne, gdy ich ju\xc5\xbc by\xc5\x82o tyle w Krakowie. Po latach, ucze\xc5\x84 W. Konopczy\xc5\x84skiego, J\xc3\xb3zef Feldman, oceniaj\xc4\x85cy postawy z okresu tworzenia krakowskiego ko\xc5\x82a Towarzystwa, przyznawa\xc5\x82, \xc5\xbce w Krakowie nie odczuwano potrzeby tworzenia nowej plac\xc3\xb3wki. Wydawa\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce na wype\xc5\x82nienie jej \xc5\x9bwie\xc5\xbc\xc4\x85 tre\xc5\x9bci\xc4\x85 braknie si\xc5\x82y i czasu. Ostatecznie 11 stycznia 1913 r. na Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim odby\xc5\x82o si\xc4\x99 spotkanie organizacyjne, na kt\xc3\xb3rym historycy jednog\xc5\x82o\xc5\x9bnie powo\xc5\x82ali do \xc5\xbcycia krakowskie ko\xc5\x82o Towarzystwa Historycznego. Tw\xc3\xb3rca wspomina\xc5\x82, \xc5\xbce: przyszed\xc5\x82em do sali XXXV ju\xc5\xbc o 6-ej, gdy by\xc5\x82o co\xc5\x9b 10\xe2\x80\x9312 os\xc3\xb3b obecnych. Stopniowo zesz\xc5\x82o si\xc4\x99 oko\xc5\x82o 75, du\xc5\xbco nieznajomych twarzy; nauczycieli gimnazjalnych. Par\xc4\x99 os\xc3\xb3b przyby\xc5\x82o a\xc5\xbc z prowincji [\xe2\x80\x93 \xe2\x80\x93]. Sz\xc5\x82o z pocz\xc4\x85tku g\xc5\x82adko niby konwokacja Czartoryskich. De improviso dali si\xc4\x99 zaprosi\xc4\x87 do komitetu redakcyjnego Fija\xc5\x82ek, Sobieski, [Micha\xc5\x82] Rostworowski; Fuchs zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 wej\xc5\x9b\xc4\x87 do zarz\xc4\x85du. Oracja Pap\xc3\xa9ego troch\xc4\x99 zbyt mo\xc5\xbce patetyczna (z pocz\xc4\x85tku mia\xc5\x82 straszn\xc4\x85 trem\xc4\x99); ja m\xc3\xb3wi\xc5\x82em p\xc5\x82ynnie, wyrazi\xc5\x9bcie \xc5\x9bci\xc4\x85gaj\xc4\x85c z kartki; \xc5\x81ody\xc5\x84ski mo\xc5\xbce zbyt rozci\xc4\x85gle o \xe2\x80\x9eKwartalniku\xe2\x80\x9d [Historycznym] (ale dobrze). Potem te\xc5\xbc de improviso \xe2\x80\x93 utkn\xc4\x99li\xc5\x9bmy na haku autonomii finansowej, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zakwestionowali pod wzgl\xc4\x99dem prawnym [Antoni] Karbowiak i Krzy\xc5\xbcanowski; wypad\xc5\x82o zrobi\xc4\x87 jeszcze par\xc4\x99 poprawek, a kwesti\xc4\x99 pieni\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 zupe\xc5\x82nie skre\xc5\x9bli\xc4\x87. Obrano do zarz\xc4\x85du Pap\xc3\xa9ego, Tokarza, mnie, \xc5\x81ody\xc5\x84skiego i Fuchsa. Nie najgorzej posz\xc5\x82o i nie najlepiej. Nast\xc4\x99pnym krokiem by\xc5\x82o sporz\xc4\x85dzenie regulaminu, kt\xc3\xb3ry zamierza\xc5\x82 wys\xc5\x82a\xc4\x87 do prezesa Towarzystwa Historycznego Tadeusza Wojciechowskiego we Lwowie. Przy uk\xc5\x82adaniu tekstu wspiera\xc5\x82 si\xc4\x99 rad\xc4\x85 A. Karbowiaka. Gotowy projekt zani\xc3\xb3s\xc5\x82 F. Pap\xc3\xa9emu, kt\xc3\xb3ry z kolei odda\xc5\x82 go do przejrzenia S. Krzy\xc5\xbcanowskiemu. Kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej dosz\xc5\x82o do spotkania F. Pap\xc3\xa9ego, S. Krzy\xc5\xbcanowskiego, M. \xc5\x81ody\xc5\x84skiego i W. Konopczy\xc5\x84skiego, na kt\xc3\xb3rym zredagowano ostateczny projekt. W. Konopczy\xc5\x84ski przekona\xc5\x82 F. Pap\xc3\xa9ego do zwo\xc5\x82ania pierwszego zebrania odczytowego, kt\xc3\xb3re odby\xc5\x82o si\xc4\x99 26 stycznia 1913 r., a wyk\xc5\x82ad o Tajemnicy Trembeckiego wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 inicjator powstania Ko\xc5\x82a w obecno\xc5\x9bci oko\xc5\x82o czterdzie\xc5\x9bciorga s\xc5\x82uchaczy. Natomiast oficjalna inauguracja odby\xc5\x82a si\xc4\x99 kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, a u\xc5\x9bwietni\xc5\x82 j\xc4\x85 odczyt F. Pap\xc3\xa9ego pt. Przegl\xc4\x85d dziej\xc3\xb3w W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Jagiello\xc5\x84czyka 1434\xe2\x80\x931444 ._NEWLINE_W 1908 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem rzeczywistym, a w 1929 cz\xc5\x82onkiem czynnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego; w latach 1925\xe2\x80\x931926 wchodzi\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad Zarz\xc4\x85du towarzystwa._NEWLINE_W czerwcu 1919 r. zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Towarzystwa \xc5\xbbeglugi Polskiej, Zwi\xc4\x85zku Inteligencji Polskiej i Towarzystwa Etycznego._NEWLINE_W 1922 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem-korespondentem, w 1933 cz\xc5\x82onkiem czynnym Polskiej Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci. Pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 sekretarza (1917\xe2\x80\x931921), p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przewodnicz\xc4\x85cego (1945\xe2\x80\x931949) Komisji Historycznej PAU, w latach 1931\xe2\x80\x931949 przewodniczy\xc5\x82 Komitetowi Redakcyjnemu Polskiego S\xc5\x82ownika Biograficznego, wydawanego przez PAU. Nale\xc5\xbca\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do Towarzystwa Historycznego we Lwowie (1913 cz\xc5\x82onek-za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Oddzia\xc5\x82u Krakowskiego), Polskiego Towarzystwa Historycznego (w latach 1946\xe2\x80\x931952 przewodnicz\xc4\x85cy Oddzia\xc5\x82u Krakowskiego, 1947 prezes Zarz\xc4\x85du G\xc5\x82\xc3\xb3wnego), Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Zwi\xc4\x85zku Inteligencji Polskiej, Szwedzkiej Akademii Literatury, Historii i Archeologii, Towarzystwa Naukowego w Lund, Kr\xc3\xb3lewskiego Towarzystwa dla Wydawania \xc5\xb9r\xc3\xb3de\xc5\x82 do Dziej\xc3\xb3w Skandynawii w Sztokholmie, Towarzystwa \xc5\xbbeglugi Polskiej._NEWLINE_W dniu 15 lutego 1945 r. zosta\xc5\x82 wybrany przewodnicz\xc4\x85cym Komisji Historycznej Polskiej Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci. Na tym stanowisku za najwa\xc5\xbcniejsze uzna\xc5\x82: 1. systematyczne gromadzenie \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 w odpisach, celem stworzenia nowych podstaw dla historiografii w miejsce zniszczonych w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej; 2. ratowanie i utrwalanie resztek (\xc5\x9blad\xc3\xb3w) zniszczonych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, jakie pozosta\xc5\x82y w r\xc4\x99kach badaczy lub ich potomk\xc3\xb3w; 3. gromadzenie dokument\xc3\xb3w po dzia\xc5\x82aczach ostatniego okresu; 4. ustalenie w drodze ankiety i rewizji minimalnego, ale racjonalnego planu wydawnictw z podzia\xc5\x82em na pilne i dorywcze; 5. utworzenie pracowni historycznej w Krakowie, gdzie uczeni mogliby korzysta\xc4\x87 ze zbior\xc3\xb3w r\xc4\x99kopi\xc5\x9bmiennych Komisji i z biblioteki podr\xc4\x99cznej do dziej\xc3\xb3w Polski wyposa\xc5\xbconej w 10 tom\xc3\xb3w \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 i opracowa\xc5\x84, kt\xc3\xb3ra s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82aby za warsztat pracy dla autor\xc3\xb3w Polskiego S\xc5\x82ownika Biograficznego. Pod przewodnictwem W. Konopczy\xc5\x84skiego Komisji odby\xc5\x82a 27 posiedze\xc5\x84, podczas gdy w ca\xc5\x82ym okresie mi\xc4\x99dzywojennym tylko 25. Przewodnicz\xc4\x85cy zabiega\xc5\x82 o \xc5\x9brodki finansowe, o lokale, przyspieszenie druku wydawnictw czy o dost\xc4\x99p do archiwali\xc3\xb3w radzieckich. Dzia\xc5\x82ania te mia\xc5\x82y jednak ograniczony rezultatach ze wzgl\xc4\x99du na niech\xc4\x99\xc4\x87 jak\xc4\x85 okazywa\xc5\x82y mu nowe w\xc5\x82adze. Przewodnicz\xc4\x85cy zorganizowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce Konferencj\xc4\x99 Towarzystw i Instytucji Naukowych Usprawniaj\xc4\x85cych Badania Historyczne. Wiosn\xc4\x85 1949 r. zosta\xc5\x82 zmuszony przez ministra o\xc5\x9bwiaty Stanis\xc5\x82awa Skrzeszewskiego do ust\xc4\x85pienia z funkcji pod gro\xc5\xbab\xc4\x85 utraty subwencji na dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Komisji. Sprawozdanie po\xc5\xbcegnalne podsumowuj\xc4\x85ce jego prac\xc4\x99 na tym stanowisku nosi dat\xc4\x99 24 czerwca 1949 r.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczna\n_START_PARAGRAPH_\nW 1917 r. za namow\xc4\x85 Franciszka Bujaka zapisa\xc5\x82 si\xc4\x99 do tajnej Ligi Narodowej, w kt\xc3\xb3rej wkr\xc3\xb3tce po ust\xc4\x85pieniu Stanis\xc5\x82awa Rowi\xc5\x84skiego zosta\xc5\x82 sekretarzem. Znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w doborowym otoczeniu, bowiem cz\xc5\x82onkami tej organizacji z Krakowa byli: Stanis\xc5\x82aw Rymer, Karol Hubert Rostworowski, Ignacy Chrzanowski i Wac\xc5\x82aw Sobieski, a sympatykami: abp Adam Stefan Sapieha, ks. Jan Piwowarczyk, Stanis\xc5\x82aw Kutrzeba i W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Semkowicz. Nast\xc4\x99pnie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 cz\xc5\x82onka Rady G\xc5\x82\xc3\xb3wnej i pozosta\xc5\x82 na tym stanowisku do rozwi\xc4\x85zania Ligi Narodowej w 1927 r._NEWLINE_W pa\xc5\xbadzierniku 1918 r. zapisa\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego \xe2\x80\x93 Zwi\xc4\x85zku Ludowo-Narodowego (maj 1919 r.) i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikiem czasopism Rok Polski, Gazeta Polska i Przegl\xc4\x85d Narodowy. Wst\xc4\x85pienie do partii by\xc5\x82o zgodne z jego antyniemieck\xc4\x85 postaw\xc4\x85, prawicowymi przekonaniami wyniesionymi z uczelni i znajomo\xc5\x9bci\xc4\x85 z czo\xc5\x82owymi postaciami tego ruchu: Romanem Dmowskim, Marianem Seyd\xc4\x85, Stanis\xc5\x82awem Grabskim, Romanem Rybarskim i Zygmuntem Balickim. Przyst\xc4\x85pienie do tej si\xc5\x82y politycznej spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce Marceli Handelsman wyeliminowa\xc5\x82 go z organizacji Uniwersytetu Warszawskiego._NEWLINE_W dniach 16 do 20 maja 1918 r. przebywa\xc5\x82 w Pradze na Zje\xc5\xbadzie S\xc5\x82owia\xc5\x84skim, gdzie ustalono etnograficzn\xc4\x85 zasad\xc4\x99 podzia\xc5\x82u \xc5\x9al\xc4\x85ska Cieszy\xc5\x84skiego. Natomiast w listopadzie 1918 r. wraz Tadeuszem Ludwikiem Grabowskim z ramienia Polskiej Komisji Likwidacyjnej zabiega\xc5\x82 w belgradzkiej kwaterze aliant\xc3\xb3w zabiega\xc5\x82 o interwencj\xc4\x99 w obl\xc4\x99\xc5\xbconym Lwowie u genera\xc5\x82a Henrys\xe2\x80\x99a (23 listopada). Uczeni domagali si\xc4\x99 ustanowienia alianckiej okupacji Lwowa, Stanis\xc5\x82awowa, Stryja i Borys\xc5\x82awia. Genera\xc5\x82 szorstko odm\xc3\xb3wi\xc5\x82; podaj\xc4\x85c jako powody: szczup\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 swoich si\xc5\x82 i brak \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci z Lwowem. Poza tym uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce mandat do reprezentowania sprawy polskiej ma Komitet Narodowy Polski._NEWLINE_By\xc5\x82 ekspertem delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Pary\xc5\xbcu w 1919 roku zajmuj\xc4\x85cym si\xc4\x99 zagadnieniami historycznymi i prawnymi. Uczony zdawa\xc5\x82 sobie spraw\xc4\x99 z faktu, \xc5\xbce grupa ekspert\xc3\xb3w i doradc\xc3\xb3w nie wywar\xc5\x82a wi\xc4\x99kszego wp\xc5\x82ywu na program terytorialny polskiej delegacji, bowiem zosta\xc5\x82 on opracowany wcze\xc5\x9bniej przez dzia\xc5\x82aczy Komitetu Narodowego Polskiego z Romanem Dmowskim, Marianem Seyd\xc4\x85 i Janem Rozwadowskim na czele._NEWLINE_W czasie wojny polsko-bolszewickiej ochotniczo wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do wojska i od 10 lipca do 8 pa\xc5\xbadziernika 1920 r. by\xc5\x82 w krakowskim garnizonie instruktorem artylerii pospolitego ruszenia._NEWLINE_W czasie kampanii konstytucyjnej (zima 1920/1921) organizowa\xc5\x82 manifestacje na rzecz dwuizbowego parlamentu._NEWLINE_W latach 1922\xe2\x80\x931927 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 mandat poselski z ramienia Zwi\xc4\x85zku Ludowo-Narodowego. Krytykowa\xc5\x82 polityk\xc4\x99 J\xc3\xb3zefa Pi\xc5\x82sudskiego (m.in. na \xc5\x82amach \xe2\x80\x9eTrybuny Narodu\xe2\x80\x9d). Domaga\xc5\x82 si\xc4\x99 docenienia roli Romana Dmowskiego w historii Polski (O miejsce dla Dmowskiego w historii). W czasie wojny polsko-bolszewickiej by\xc5\x82 instruktorem artylerii. Zosta\xc5\x82 odznaczony m.in. Krzy\xc5\xbcem Oficerskim szwedzkiego Orderu Gwiazdy Polarnej oraz Krzy\xc5\xbcem Oficerskim francuskiej Legii Honorowej._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu II wojny \xc5\x9bwiatowej nie zerwa\xc5\x82 kontakt\xc3\xb3w ze Stronnictwem Narodowym. Pisywa\xc5\x82 m.in. polemiczne artyku\xc5\x82y do tajnej gazety narodowej Walka. By\xc5\x82 obserwowany przez organy bezpiecze\xc5\x84stwa, a w swoim dzienniku kilkakrotnie zapisa\xc5\x82: czarny typik mnie \xc5\x9bledzi\xc5\x82, acz unikn\xc4\x85\xc5\x82 szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwie dla siebie aresztowania._NEWLINE_W 1946 r. bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w obchodach trzeciomajowych w Krakowie, w czasie kt\xc3\xb3rych dosz\xc5\x82o do star\xc4\x87 z milicj\xc4\x85. W swoim dzienniku wspomina\xc5\x82 o 8 zabitych i ponad 100 rannych, podczas gdy w oficjalnych o\xc5\x9bwiadczeniach m\xc3\xb3wiono o 2 rannych. Protestowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce przeciwko odezwie wydanej przez UJ popieraj\xc4\x85cej w kampanii przedwyborczej blok demokratyczny (PPR, PPS, SL i SD). Z nieukrywan\xc4\x85 z\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 zapisa\xc5\x82 w swoim dzienniku: kto to \xc5\x9bwi\xc5\x84stwo m\xc3\xb3g\xc5\x82 tak po sta\xc5\x84czykowsku wystylizowa\xc4\x87? Krzy\xc5\xbcanowski? Grzybowski? Dobrowolski?\n_START_SECTION_\nUczniowie\n_START_PARAGRAPH_\nW gronie student\xc3\xb3w Konopczy\xc5\x84skiego byli przyszli redaktorzy Polskiego S\xc5\x82ownika Biograficznego \xe2\x80\x93 Kazimierz Lepszy i Emanuel Rostworowski, a tak\xc5\xbce m.in. Czes\xc5\x82aw Chowaniec, Aleksander Codello, W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Czapli\xc5\x84ski, Jan Dihm (historyk), J\xc3\xb3zef Feldman, J\xc3\xb3zef Andrzej Gierowski, Lech Haydukiewicz, Jadwiga Krasicka, Eugeniusz Latacz, Zygmunt Lorentz, Tadeusz M\xc4\x85czy\xc5\x84ski, Micha\xc5\x82 Nycz, Julian Nie\xc4\x87, Jan Pacho\xc5\x84ski, Jan Perdenia, Adam Przybo\xc5\x9b, Przemys\xc5\x82aw Smolarek, Jan Szwarc, Franciszek Szymiczek, Stefan Truchim, Adam Tyran, Helena Waniczk\xc3\xb3wna-Wereszycka, Anna Wnorowska-Lepszyna, Aleksander Codello.\n_START_SECTION_\nUpami\xc4\x99tnienie\n_START_PARAGRAPH_\nW Krakowie znajduje si\xc4\x99 ulica jego imienia, do 2017 nosz\xc4\x85ca imi\xc4\x99 Jana Szwai._NEWLINE_W 2019 po\xc5\x9bmiertnie otrzyma\xc5\x82 Medal Virtus et Fraternitas.'