b'\n_START_ARTICLE_\nORP Foka (1958)\n_START_SECTION_\nProjekt i budowa\n_START_PARAGRAPH_\nPrace nad pe\xc5\x82nomorskim tra\xc5\x82owcem bazowym rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w ZSRR w 1943 roku, na bazie do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 z budowy i eksploatacji tra\xc5\x82owc\xc3\xb3w proj. 58 i proj. 263. Pocz\xc4\x85tkowo projektem zajmowa\xc5\x82o si\xc4\x99 biuro konstrukcyjne CKB-370, nast\xc4\x99pnie CKB-17, a ostateczn\xc4\x85 koncepcj\xc4\x99 jednostki opracowa\xc5\x82o CKB-363 w 1946 roku. Nowe okr\xc4\x99ty mia\xc5\x82y by\xc4\x87 zdolne do okre\xc5\x9blania granic p\xc3\xb3l minowych i ich likwidacji, prowadzenia tra\xc5\x82owa\xc5\x84 kontrolnych i rozpoznawczych, torowania przej\xc5\x9b\xc4\x87 w polach minowych, eskortowania za tra\xc5\x82ami innych jednostek i stawiania min. Dodatkowym wymaganiem by\xc5\x82a zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do wykrywania i niszczenia okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych. W 1947 roku rozpocz\xc4\x99to produkcj\xc4\x99 seryjn\xc4\x85, buduj\xc4\x85c \xc5\x82\xc4\x85cznie ok. 180 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w w wersjach 254, 254K, 254M i 254A._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku lat 50. w Pa\xc5\x84stwowej Komisji Planowania Gospodarczego i Sztabie Generalnym Wojska Polskiego zapad\xc5\x82y decyzje o rozpocz\xc4\x99ciu licencyjnej budowy okr\xc4\x99t\xc3\xb3w w polskich stoczniach, w tym tra\xc5\x82owc\xc3\xb3w. W styczniu 1953 roku dotar\xc5\x82a do Polski dokumentacja techniczna tra\xc5\x82owca projektu 254K. Projekt, pod oznaczeniem \xe2\x80\x9eTra\xc5\x82owiec 500 ton\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eProjekt 4\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eB 4\xe2\x80\x9d, 8 lutego 1954 roku zaaprobowany zosta\xc5\x82 do seryjnej budowy przez specjaln\xc4\x85 komisj\xc4\x99 Dow\xc3\xb3dztwa Marynarki Wojennej. Pocz\xc4\x85tkowo planowano, \xc5\xbce budowa prototypowego tra\xc5\x82owca rozpocznie si\xc4\x99 jeszcze w 1953 roku, jednak problemy gda\xc5\x84skiego Centralnego Biura Konstrukcji Okr\xc4\x99towych nr 2 z adaptacj\xc4\x85 dokumentacji licencyjnej do polskich norm spowodowa\xc5\x82y, \xc5\xbce prace zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w po\xc5\x82owie 1955 roku. Kolejne op\xc3\xb3\xc5\xbanienie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o po otrzymaniu we wrze\xc5\x9bniu 1955 roku polecenia budowy tra\xc5\x82owc\xc3\xb3w w nowszej wersji 254M, jednak z powodu rozpocz\xc4\x99cia prac stoczniowych (i zakupionego w ZSRR wyposa\xc5\xbcenia) postanowiono pierwsze trzy okr\xc4\x99ty (p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze \xe2\x80\x9e\xc5\xbbubr\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eTur\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9e\xc5\x81o\xc5\x9b\xe2\x80\x9d) uko\xc5\x84czy\xc4\x87 w pierwotnej konfiguracji. Dokumentacja techniczna wersji M dotar\xc5\x82a do Polski w marcu 1956 roku, lecz zmian w niej dokonywano i p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, co spowodowa\xc5\x82o kolejne op\xc3\xb3\xc5\xbanienia programu budowy. G\xc5\x82\xc3\xb3wne zmiany w stosunku do wersji K polega\xc5\x82y na wzmocnieniu uzbrojenia (w miejsce czterech podw\xc3\xb3jnych stanowisk 2M-1 wkm kal. 12,7 mm zamontowano dwa podw\xc3\xb3jne zestawy dzia\xc5\x82ek automatycznych 2M-3M kal. 25 mm i dwa zdwojone stanowiska 2M-7 wkm kal. 14,5 mm, a miotacze bomb g\xc5\x82\xc4\x99binowych typu BMB-1 zast\xc4\x85pi\xc5\x82y nowsze BMB-2) oraz instalacji nowocze\xc5\x9bniejszego wyposa\xc5\xbcenia tra\xc5\x82owego (tra\xc5\x82y kontaktowe MKT-1, akustyczne BGAT i elektromagnetyczny TEM-52M). Okr\xc4\x99ty mia\xc5\x82y te\xc5\xbc inny kszta\xc5\x82t rufy i zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 z tym wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 o 1 metr d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 kad\xc5\x82uba. Plany zak\xc5\x82ada\xc5\x82y budow\xc4\x99 serii licz\xc4\x85cej a\xc5\xbc 27 jednostek projektu 254, jednak zawirowania z wersjami i odwil\xc5\xbc pa\xc5\xbadziernikowa sprawi\xc5\x82y, \xc5\xbce poprzestano na 12 tra\xc5\x82owcach (trzech proj. 254K i dziewi\xc4\x99ciu proj. 254M)._NEWLINE_ORP \xe2\x80\x9eFoka\xe2\x80\x9d zbudowany zosta\xc5\x82 w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni (numer budowy B4/106). St\xc4\x99pk\xc4\x99 okr\xc4\x99tu po\xc5\x82o\xc5\xbcono 24 maja 1958 roku, zosta\xc5\x82 zwodowany 22 sierpnia tego roku, a do s\xc5\x82u\xc5\xbcby w Marynarce Wojennej wszed\xc5\x82 26 kwietnia 1959 roku. Tra\xc5\x82owiec otrzyma\xc5\x82 nazw\xc4\x99 pochodz\xc4\x85c\xc4\x85 od zwierz\xc4\x99cia wodnego \xe2\x80\x93 foki.\n_START_SECTION_\nDane taktyczno-techniczne\n_START_PARAGRAPH_\nOkr\xc4\x99t by\xc5\x82 du\xc5\xbcym, pe\xc5\x82nomorskim tra\xc5\x82owcem. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 ca\xc5\x82kowita wynosi\xc5\x82a 59 metr\xc3\xb3w (54 metry na konstrukcyjnej linii wodnej), szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 8,7 metra i zanurzenie 2,3 metra. Wykonany ze stali, ca\xc5\x82kowicie spawany kad\xc5\x82ub jednostki podzielony by\xc5\x82 na jedena\xc5\x9bcie przedzia\xc5\x82\xc3\xb3w wodoszczelnych (od dziobu): I \xe2\x80\x93 forpik i magazyn, II \xe2\x80\x93 komora \xc5\x82a\xc5\x84cuchowa i magazyn \xc5\xbcywno\xc5\x9bci, III \xe2\x80\x93 pomieszczenia mieszkalne i s\xc5\x82u\xc5\xbcbowe oraz magazyny, IV \xe2\x80\x93 zbiorniki i pomieszczenia za\xc5\x82ogi, V \xe2\x80\x93 komora amunicyjna, VI \xe2\x80\x93 mechanizmy pomocnicze, VII \xe2\x80\x93 maszynownia, VIII \xe2\x80\x93 magazyny i komora amunicyjna, IX \xe2\x80\x93 wa\xc5\x82y nap\xc4\x99dowe i pomieszczenia za\xc5\x82ogi, X \xe2\x80\x93 magazyn tra\xc5\x82owy i XI \xe2\x80\x93 maszyna sterowa i magazyny: chemiczny i mundurowy. W przebiegaj\xc4\x85cym niemal na ca\xc5\x82ej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba dnie podw\xc3\xb3jnym mie\xc5\x9bci\xc5\x82y si\xc4\x99 zbiorniki paliwa, wody i z\xc4\x99zy. Pod podwy\xc5\xbcszonym pok\xc5\x82adem dziobowym znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 kolejno: magazyn farb, urz\xc4\x85dzenie kotwiczne, jadalnia oficerska, kabiny oficer\xc3\xb3w i pomieszczenia podoficerskie. W dalszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci nadbud\xc3\xb3wki znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 pomieszczenia mechanizm\xc3\xb3w radiotechnicznych, kambuz, przewody kominowe, pomocniczy generator pr\xc4\x85dotw\xc3\xb3rczy oraz b\xc4\x99ben kabloliny tra\xc5\x82u elektromagnetycznego. Dwuip\xc3\xb3\xc5\x82kondygnacyjna nadbud\xc3\xb3wka dziobowa mie\xc5\x9bci\xc5\x82a pomieszczenie dow\xc3\xb3dcy, kabin\xc4\x99 szyfr\xc3\xb3w, kabiny radio, pomieszczenie operatorskie urz\xc4\x85dze\xc5\x84 radiotechnicznych, ster\xc3\xb3wk\xc4\x99, kabin\xc4\x99 nawigacyjn\xc4\x85 ze stanowiskiem operatora sonaru oraz, na szczycie, zadaszone stanowisko dowodzenia i wysoki, tr\xc3\xb3jpodporowy maszt z antenami radar\xc3\xb3w i reflektorem. Wyporno\xc5\x9b\xc4\x87 standardowa wynosi\xc5\x82a 549 ton, za\xc5\x9b pe\xc5\x82na 609 ton. Okr\xc4\x99t nap\xc4\x99dzany by\xc5\x82 przez dwa nawrotne, turbodo\xc5\x82adowane czterosuwowe silniki wysokopr\xc4\x99\xc5\xbcne 9D o \xc5\x82\xc4\x85cznej mocy 2200 koni mechanicznych (KM), poruszaj\xc4\x85ce dwiema \xc5\x9brubami nastawnymi WRSz. Maksymalna pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 okr\xc4\x99tu wynosi\xc5\x82a 15 w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w (maks. 8,3 w\xc4\x99z\xc5\x82a podczas tra\xc5\x82owania). Zasi\xc4\x99g wynosi\xc5\x82 2100\xc2\xa0Mm przy pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci 15 w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w, 3500 Mm przy 10 w\xc4\x99z\xc5\x82ach i 1500 Mm z tra\xc5\x82em przy pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci 10 w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w. Autonomiczno\xc5\x9b\xc4\x87 okr\xc4\x99tu wynosi\xc5\x82a 7 d\xc3\xb3b._NEWLINE_Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowi\xc5\x82y dwa podw\xc3\xb3jne zestawy dzia\xc5\x82ek przeciwlotniczych W-11M kalibru 37 mm L/70, umieszczone na pok\xc5\x82adzie dziobowym i \xc5\x82odziowym, z zapasem 1000 sztuk amunicji na luf\xc4\x99. Dono\xc5\x9bno\xc5\x9b\xc4\x87 praktyczna wynosi\xc5\x82a 7000 metr\xc3\xb3w (pozioma), za\xc5\x9b pu\xc5\x82ap zwalczania samolot\xc3\xb3w wynosi\xc5\x82 oko\xc5\x82o 4000 metr\xc3\xb3w. Na pok\xc5\x82adzie \xc5\x82odziowym, po obu stronach komina umieszczono dwa podw\xc3\xb3jne zestawy dzia\xc5\x82ek automatycznych 2M-3M kal. 25 mm L/112, z \xc5\x82\xc4\x85cznym zapasem amunicji wynosz\xc4\x85cym 2000 naboi. Na nadbud\xc3\xb3wce dziobowej znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 dwa podw\xc3\xb3jne stanowiska wielkokalibrowych karabin\xc3\xb3w maszynowych 2M-7 kal. 14,5 mm L/89, z zapasem 2000 sztuk amunicji na luf\xc4\x99. Bro\xc5\x84 ZOP stanowi\xc5\x82y dwa miotacze bomb g\xc5\x82\xc4\x99binowych BMB-2 z zapasem 10 bomb g\xc5\x82\xc4\x99binowych B-1. Ponadto okr\xc4\x99t posiada\xc5\x82 dwa tory minowe, na kt\xc3\xb3rych m\xc3\xb3g\xc5\x82 przenosi\xc4\x87 10 min typu KB-3 lub 16 wz. 08/39. Wyposa\xc5\xbcenie uzupe\xc5\x82nia\xc5\x82y tra\xc5\x82y: dwa kontaktowe z no\xc5\xbcycami MKT-1, jeden tra\xc5\x82 elektromagnetyczny TEM-52M i dwa akustyczne BGAT. Wyposa\xc5\xbcenie radioelektroniczne obejmowa\xc5\x82o system rozpoznawczy \xe2\x80\x9esw\xc3\xb3j-obcy\xe2\x80\x9d typu Kremnij-2 (sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z urz\xc4\x85dzenia nadawczego Fakie\xc5\x82-MZ i odbiorczego Fakie\xc5\x82-MO), radiostacj\xc4\x99 UKF R-609, nadajnik KF R-644, odbiornik KF R-671, odbiornik pe\xc5\x82nozakresowy R-675, radionamiernik ARP-50-1,2M, sonar Tamir-11, radar obserwacji og\xc3\xb3lnej Lin-M i system radionawigacji Rym-K, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 ze stacji odbiorczej Nr 4 i urz\xc4\x85dzenia Koordinator. Jednostka wyposa\xc5\xbcona by\xc5\x82a te\xc5\xbc w wyrzutnie dla 8 \xc5\x9bwiec dymnych MDSz, wind\xc4\x99 kablow\xc4\x85 o uci\xc4\x85gu 800 kG, \xc5\xbcurawik tra\xc5\x82owy o ud\xc5\xbawigu 5,8 tony, 10-wios\xc5\x82ow\xc4\x85 \xc5\x82\xc3\xb3d\xc5\xba okr\xc4\x99tow\xc4\x85 i tratwy ratunkowe._NEWLINE_Za\xc5\x82oga okr\xc4\x99tu sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z 80 oficer\xc3\xb3w, podoficer\xc3\xb3w i marynarzy.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba\n_START_PARAGRAPH_\nOkr\xc4\x99t z oznaczeniem burtowym T-69 pocz\xc4\x85tkowo wchodzi\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad Dywizjonu Tra\xc5\x82owc\xc3\xb3w Brygady Obrony Wodnego Rejonu G\xc5\x82\xc3\xb3wnej Bazy, stacjonuj\xc4\x85c na Helu. W 1959 roku \xe2\x80\x9eFoka\xe2\x80\x9d po raz pierwszy publicznie zaprezentowa\xc5\x82a si\xc4\x99 polskiej publiczno\xc5\x9bci, zgromadzonej w Szczecinie podczas Dni Morza. 4 stycznia 1960 roku numer burtowy tra\xc5\x82owca zosta\xc5\x82 zmieniony na 609. Tego roku okr\xc4\x99t uczestniczy\xc5\x82 w poszukiwaniu min wok\xc3\xb3\xc5\x82 portu w Oksywiu. W lipcu 1964 roku jednostka wzi\xc4\x99\xc5\x82a udzia\xc5\x82 w przetra\xc5\x82owaniu szlaku \xc5\xbceglugowego z Osetnika do Rozewia, a jesieni\xc4\x85 roku nast\xc4\x99pnego poszukiwa\xc5\x82a min na wodach Zatoki Gda\xc5\x84skiej._NEWLINE_W maju 1967 roku jednostka, wraz z bli\xc5\xbaniaczymi tra\xc5\x82owcami \xe2\x80\x9eRosomak\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eDelfin\xe2\x80\x9d (rozkazem Dow\xc3\xb3dcy Marynarki Wojennej nr 022/Org. z 6 kwietnia 1967 roku), zosta\xc5\x82a przeniesiona do \xc5\x9awinouj\xc5\x9bcia i w\xc5\x82\xc4\x85czona do 12. Dywizjonu Tra\xc5\x82owc\xc3\xb3w Bazowych 8. Flotylli Obrony Wybrze\xc5\xbca. Pr\xc3\xb3cz prac tra\xc5\x82owych okr\xc4\x99t wykorzystywano do pe\xc5\x82nienia s\xc5\x82u\xc5\xbcby dozorowej, m.in. rejonu Cie\xc5\x9bnin Du\xc5\x84skich, a tak\xc5\xbce wsp\xc3\xb3lnych \xc4\x87wicze\xc5\x84 z jednostkami 2. Brygady Okr\xc4\x99t\xc3\xb3w Desantowych. W 1969 roku jednostka (wraz z bli\xc5\xbaniaczymi tra\xc5\x82owcami bazuj\xc4\x85cymi w \xc5\x9awinouj\xc5\x9bciu) wzi\xc4\x99\xc5\x82a udzia\xc5\x82 w \xc4\x87wiczeniach Uk\xc5\x82adu Warszawskiego \xe2\x80\x9eOdra \xe2\x80\x93 Nysa 69\xe2\x80\x9d, a 28 czerwca 1970 roku uczestniczy\xc5\x82a w morskiej paradzie z okazji 25-lecia Marynarki Wojennej PRL. W drugiej po\xc5\x82owie sierpnia 1970 roku okr\xc4\x99t wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w poszukiwaniu brytyjskich min niekontaktowych na wodach mi\xc4\x99dzynarodowych w Zatoce Meklemburskiej. Latem 1972 roku zadaniem jednostki by\xc5\x82o sprawdzenie p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego toru wodnego \xc5\x9awinouj\xc5\x9bcia, z kt\xc3\xb3rego korzysta\xc5\x82y promy pasa\xc5\xbcerskie. W kolejnych latach s\xc5\x82u\xc5\xbcby okr\xc4\x99t wielokrotnie uczestniczy\xc5\x82 w \xc4\x87wiczeniach zabezpieczania desantu, rejsach szkoleniowych z podchor\xc4\x85\xc5\xbcymi Wy\xc5\xbcszej Szko\xc5\x82y Marynarki Wojennej na pok\xc5\x82adzie i uci\xc4\x85\xc5\xbcliwych, wielodniowych rejsach dozorowych. Tra\xc5\x82owiec przeplata\xc5\x82 rutynow\xc4\x85 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 wizytami zagranicznymi, odwiedzaj\xc4\x85c w listopadzie 1960 roku Leningrad, w styczniu 1963 roku Ba\xc5\x82tyjsk i w lutym 1983 roku Peenem\xc3\xbcnde._NEWLINE_Podczas d\xc5\x82ugoletniej s\xc5\x82u\xc5\xbcby modernizacji poddano wyposa\xc5\xbcenie radioelektroniczne okr\xc4\x99tu: w latach 70. radar Lin-M zosta\xc5\x82 zast\xc4\x85piony nowszym TRN-823, radiostacj\xc4\x99 R-609 wymieniono na R-619, zamontowano te\xc5\xbc w miejsce radionamiernika ARP-50-1,2M odbiorniki brytyjskiego systemu radionawigacyjnego Decca. W latach 80. usuni\xc4\x99to przestarza\xc5\x82y system radionawigacji Rym-K, zast\xc4\x99puj\xc4\x85c go nowocze\xc5\x9bniejszym Bras (z odbiornikiem Ha\xc5\x82s). Jednostka zosta\xc5\x82a wycofana ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby po blisko 30-letnim okresie eksploatacji 30 listopada 1988 roku, a nast\xc4\x99pnie \xe2\x80\x93 po zdemontowaniu w \xc5\x9bwinoujskim porcie zdatnego do u\xc5\xbcytku uzbrojenia i wyposa\xc5\xbcenia \xe2\x80\x93 z\xc5\x82omowana.'