b'\n_START_ARTICLE_\nFlaga pa\xc5\x84stwowa\n_START_PARAGRAPH_\nFlaga pa\xc5\x84stwowa, inaczej flaga narodowa \xe2\x80\x93 jeden z symboli pa\xc5\x84stwowych, oficjalny znak symbolizuj\xc4\x85cy suwerenno\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stwa. Flaga jest p\xc5\x82atem tkaniny, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej prostok\xc4\x85tnym (inne kszta\xc5\x82ty spotyka si\xc4\x99 tylko wyj\xc4\x85tkowo: kwadratowy \xe2\x80\x93 Watykan, Szwajcaria czy tr\xc3\xb3jspiczasty \xe2\x80\x93 Nepal). Jest wywieszana na urz\xc4\x99dach pa\xc5\x84stwowych oraz w trakcie \xc5\x9bwi\xc4\x85t i uroczysto\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwowych, b\xc4\x85d\xc5\xba spotka\xc5\x84 mi\xc4\x99dzynarodowych. Flaga pa\xc5\x84stwowa podlega ochronie prawnej i jej zniszczenie lub obel\xc5\xbcywe traktowanie traktowane jest jako obraza narodu. W niekt\xc3\xb3rych pa\xc5\x84stwach obchodzone jest \xc5\x9bwi\xc4\x99to flagi pa\xc5\x84stwowej, np. w Szwecji czy USA lub w Polsce (2 maja). Wygl\xc4\x85d flagi pa\xc5\x84stwowej jest w ogromnej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pa\xc5\x84stw okre\xc5\x9blony przez ustaw\xc4\x99 zasadnicz\xc4\x85 i ustawy szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe.\n_START_SECTION_\nTerminologia, zakres znaczeniowy, warianty\n_START_PARAGRAPH_\nSpos\xc3\xb3b stosowania terminu flaga narodowa lub flaga pa\xc5\x84stwowa jest r\xc3\xb3\xc5\xbcny w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych pa\xc5\x84stwach \xc5\x9bwiata i wynika z uwarunkowa\xc5\x84 historycznych, kulturowych i prawnych. W krajach Europy Zachodniej, zw\xc5\x82aszcza anglosaskich i francuskoj\xc4\x99zycznych, na og\xc3\xb3\xc5\x82 uto\xc5\xbcsamia si\xc4\x99 nar\xc3\xb3d (ang. Nation, fr. la Nation) z og\xc3\xb3\xc5\x82em obywateli pa\xc5\x84stwa. Dlatego u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 tam raczej poj\xc4\x99cia flaga narodowa. U\xc5\xbcywanie terminu flaga pa\xc5\x84stwowa jest bardziej oczywiste w pa\xc5\x84stwach wielonarodowych i wielonarodowo\xc5\x9bciowych, oraz w tych, gdzie nar\xc3\xb3d i pa\xc5\x84stwo postrzega si\xc4\x99 jako dwie zasadniczo odmienne jako\xc5\x9bci._NEWLINE_Niejednoznaczno\xc5\x9b\xc4\x87 wynika te\xc5\xbc z tego, \xc5\xbce w niekt\xc3\xb3rych pa\xc5\x84stwach istnieje odr\xc4\x99bna flaga przeznaczona dla instytucji pa\xc5\x84stwowych nazywana w\xc5\x82a\xc5\x9bnie flag\xc4\x85 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85 (na j\xc4\x99zyk polski termin ten bywa t\xc5\x82umaczony jako flaga urz\xc4\x99dowa), oraz odr\xc4\x99bna flaga przeznaczona dla prywatnych obywateli, zwana na og\xc3\xb3\xc5\x82 flag\xc4\x85 cywiln\xc4\x85. Obie za\xc5\x9b s\xc4\x85 okre\xc5\x9blane \xc5\x82\xc4\x85cznie jako flaga narodowa. Na og\xc3\xb3\xc5\x82 flaga urz\xc4\x99dowa posiada herb pa\xc5\x84stwowy, a flaga cywilna go nie posiada. Przyk\xc5\x82adem takiego rozwi\xc4\x85zania s\xc4\x85 Niemcy. Sytuacja w Polsce, gdzie istnieje tzw. flaga z god\xc5\x82em i flaga bez god\xc5\x82a, nie jest identyczna z powy\xc5\xbcszym podzia\xc5\x82em, gdy\xc5\xbc oficjalny zakres u\xc5\xbcycia flagi z god\xc5\x82em jest bardzo ograniczony._NEWLINE_Trzecim wariantem flagi narodowej mo\xc5\xbce by\xc4\x87 flaga wojenna \xe2\x80\x93 jest to odr\xc4\x99bny wariant flagi pa\xc5\x84stwowej lub narodowej przeznaczony dla si\xc5\x82 zbrojnych. Wyst\xc4\x99puje on lub wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 tylko w nielicznych pa\xc5\x84stwach. W Polsce zasadniczo flaga wojenna nie wyst\xc4\x99puje, cho\xc4\x87 w pewnym zakresie jej rol\xc4\x99 spe\xc5\x82nia flaga lotnisk i l\xc4\x85dowisk wojskowych._NEWLINE_Specyficzn\xc4\x85 kategori\xc4\x85 flag narodowych i pa\xc5\x84stwowych s\xc4\x85 bandery. Poj\xc4\x99ciem tym okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 w j\xc4\x99zyku polskim flagi podnoszone na jednostkach p\xc5\x82ywaj\xc4\x85cych (statkach i okr\xc4\x99tach). Rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie mi\xc4\x99dzy flag\xc4\x85 l\xc4\x85dow\xc4\x85 a bander\xc4\x85 wyst\xc4\x99puje jednak tylko w niekt\xc3\xb3rych j\xc4\x99zykach, np. w j\xc4\x99zyku angielskim rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 flag\xc4\x99 (a flag) od bandery (an ensign). Natomiast np. w niemieckim istnieje tylko jeden wyraz die Flagge. W niekt\xc3\xb3rych krajach bandery r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od flag narodowych u\xc5\xbcywanych na l\xc4\x85dzie (przyk\xc5\x82adem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 flaga Wielkiej Brytanii). W innych natomiast jest tylko jeden wariant u\xc5\xbcywany zar\xc3\xb3wno na l\xc4\x85dzie jak i na morzu, np. we Francji i Stanach Zjednoczonych._NEWLINE_W przypadku bander na og\xc3\xb3\xc5\x82 mamy do czynienia z bardziej klarownym ni\xc5\xbc na l\xc4\x85dzie podzia\xc5\x82em na r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ce si\xc4\x99 wizualnie bander\xc4\x99 wojenn\xc4\x85 podnoszon\xc4\x85 na okr\xc4\x99tach wojennych, bander\xc4\x99 handlow\xc4\x85 oraz niekiedy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85c\xc4\x85 bander\xc4\x99 urz\xc4\x99dow\xc4\x85 podnoszon\xc4\x85 na jednostkach p\xc5\x82ywaj\xc4\x85cych w pa\xc5\x84stwowej s\xc5\x82u\xc5\xbcbie cywilnej. Wariantem bandery urz\xc4\x99dowej bywa niekiedy odr\xc4\x99bna bandera statk\xc3\xb3w stra\xc5\xbcy granicznej._NEWLINE_Specyficznym rodzajem bandery, a zarazem te\xc5\xbc flagi narodowej, jest proporzec._NEWLINE_Poj\xc4\x99ciem flaga narodowa okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 te\xc5\xbc cz\xc4\x99sto potocznie flagi narod\xc3\xb3w, narodowo\xc5\x9bci i grup etnicznych nie posiadaj\xc4\x85cych w\xc5\x82asnego pa\xc5\x84stwa, np. flag\xc4\x99 Breto\xc5\x84czyk\xc3\xb3w, Kurd\xc3\xb3w itp. Niekt\xc3\xb3re z nich maj\xc4\x85 oficjalny status flag jednostek administracyjnych, np. Senyera, flaga postrzegana jako flaga narodowa Katalo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w, jest jednocze\xc5\x9bnie oficjaln\xc4\x85 flag\xc4\x85 regionu autonomicznego Katalonii. Niekt\xc3\xb3re zosta\xc5\x82y proklamowane flagami narodowymi przez organizacje, kongresy i komitety polityczne pretenduj\xc4\x85ce do reprezentowania tych narod\xc3\xb3w, jeszcze inne maj\xc4\x85 status ca\xc5\x82kiem nieoficjalny. W weksylologii s\xc4\x85 one na og\xc3\xb3\xc5\x82 okre\xc5\x9blane mianem flag mniejszo\xc5\x9bci narodowych.\n_START_SECTION_\nHistoria flagi narodowej\n_START_PARAGRAPH_\nNiekt\xc3\xb3re obecnie u\xc5\xbcywane flagi narodowe i pa\xc5\x84stwowe maj\xc4\x85 kilkusetletni\xc4\x85 tradycj\xc4\x99, np. flaga Danii u\xc5\xbcywana od \xc5\x9bredniowiecza. Jednak w zasadzie w odniesieniu do okresu przed XVIII wiekiem nie mo\xc5\xbcna m\xc3\xb3wi\xc4\x87 o flagach narodowych i pa\xc5\x84stwowych w pe\xc5\x82nym tego s\xc5\x82owa znaczeniu. Flagi, o kt\xc3\xb3rych mowa, by\xc5\x82y jedynie banderami wojennymi i handlowymi, kojarzonymi raczej z monarch\xc4\x85 i jego si\xc5\x82ami zbrojnymi, nie za\xc5\x9b z pa\xc5\x84stwem, a tym bardziej z og\xc3\xb3\xc5\x82em jego mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Niekt\xc3\xb3re statki handlowe u\xc5\xbcywa\xc5\x82y zreszt\xc4\x85 odr\xc4\x99bnych bander miejskich i bander kompanii handlowych. Na l\xc4\x85dzie natomiast u\xc5\xbcywano chor\xc4\x85gwi i sztandar\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y raczej wytworami rzemios\xc5\x82a artystycznego a nie masowej produkcji, przedstawia\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie god\xc5\x82a heraldyczne i nie by\xc5\x82y ustandaryzowane, a jedynie u\xc5\xbcywane zwyczajowo._NEWLINE_Nowoczesna flaga pa\xc5\x84stwowa i narodowa \xe2\x80\x93 a wi\xc4\x99c ustandaryzowana, postrzegana jako symbol pa\xc5\x84stwa i narodu, produkowana fabrycznie lub na tyle prosta by mog\xc5\x82a by\xc4\x87 wykonana samodzielnie w domu przez zwyk\xc5\x82ego obywatela, zacz\xc4\x99\xc5\x82a wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 w ko\xc5\x84cu XVIII w. i by\xc5\x82a wynikiem demokratyzacji polityki, zwi\xc4\x85zanej mi\xc4\x99dzy innymi z ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 wojn\xc4\x85 o niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i rewolucj\xc4\x85 francusk\xc4\x85. W XIX w. europejska kultura u\xc5\xbcywania flagi narodowej przyj\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w tych krajach pozaeuropejskich, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y uznawane za podmioty prawa mi\xc4\x99dzynarodowego i cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w tzw. rodziny narod\xc3\xb3w, np. Chiny, Japoni\xc4\x99, Syjam._NEWLINE_Do pojawienia si\xc4\x99 kolejnych flag narodowych przyczynia\xc5\x82y si\xc4\x99 ka\xc5\xbcdorazowo kolejne fale pojawiania si\xc4\x99 nowych pa\xc5\x84stw na mapie politycznej \xc5\x9bwiata: dekolonizacja Ameryki \xc5\x81aci\xc5\x84skiej w pierwszej po\xc5\x82owie XIX w., upadek Imperium Osma\xc5\x84skiego, Austro-W\xc4\x99gier i carskiej Rosji po I wojnie \xc5\x9bwiatowej, dekolonizacja Azji i Afryki po II wojnie \xc5\x9bwiatowej, wreszcie rozpad ZSRR i Jugos\xc5\x82awii.'