b'\n_START_ARTICLE_\nWysiedlenie Polak\xc3\xb3w z Kres\xc3\xb3w Wschodnich 1944\xe2\x80\x931946\n_START_PARAGRAPH_\nWysiedlenie Polak\xc3\xb3w z Kres\xc3\xb3w Wschodnich w latach 1944\xe2\x80\x931946 \xe2\x80\x93 fala przymusowych przesiedle\xc5\x84 ludno\xc5\x9bci polskiej ze wschodnich teren\xc3\xb3w II Rzeczypospolitej w nowe granice PRL przeprowadzona w wyniku zawarcia uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w republika\xc5\x84skich (1944) pomi\xc4\x99dzy PKWN, a trzema republikami ZSRR (bia\xc5\x82orusk\xc4\x85, ukrai\xc5\x84sk\xc4\x85 i litewsk\xc4\x85)._NEWLINE_Uk\xc5\x82ady republika\xc5\x84skie by\xc5\x82y nast\xc4\x99pstwem \xe2\x80\x9ePorozumienia mi\xc4\x99dzy PKWN a rz\xc4\x85dem ZSRR o polsko-radzieckiej granicy\xe2\x80\x9d podpisanego 27 lipca 1944 w Moskwie przez Edwarda Os\xc3\xb3bk\xc4\x99-Morawskiego i Wiaczes\xc5\x82awa Mo\xc5\x82otowa. Przymusowe przesiedlenia obj\xc4\x99\xc5\x82y tereny II Rzeczypospolitej odebrane Polsce na rzecz ZSRR w wyniku \xe2\x80\x9ePorozumienia mi\xc4\x99dzy PKWN a rz\xc4\x85dem ZSRR o polsko-radzieckiej granicy\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rego postanowienia zosta\xc5\x82y potwierdzone na konferencji ja\xc5\x82ta\xc5\x84skiej (1945), ustalaj\xc4\x85cej m.in. przebieg granicy polsko-radzieckiej._NEWLINE_Przez propagand\xc4\x99 \xc3\xb3wczesnych komunistycznych w\xc5\x82adz Polski, proceder ten by\xc5\x82 nazywany fa\xc5\x82szywie repatriacj\xc4\x85, jednak de facto by\xc5\x82 ekspatriacj\xc4\x85 z obszar\xc3\xb3w zamieszkiwanych przez t\xc4\x99 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 od wielu pokole\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza fala masowych przesiedle\xc5\x84 Polak\xc3\xb3w z Kres\xc3\xb3w mia\xc5\x82a miejsce w latach 1935\xe2\x80\x931938 podczas likwidacji polskich region\xc3\xb3w autonomicznych: Marchlewszczyzny i Dzier\xc5\xbcowszczyzny, oraz w okresie operacji polskiej NKWD, druga w latach 1940\xe2\x80\x931941 podczas czterech wielkich akcji deportacyjnych Polak\xc3\xb3w z Kres\xc3\xb3w (sowieckie deportacje 1939\xe2\x80\x931941)._NEWLINE_Pomi\xc4\x99dzy styczniem i pa\xc5\xbadziernikiem 1944 r. Armia Czerwona zaj\xc4\x99\xc5\x82a wschodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 II Rzeczypospolitej. 27 lipca tego roku rz\xc4\x85d radziecki i PKWN podpisa\xc5\x82y porozumienie o wyznaczeniu granicy polsko-radzieckiej wzd\xc5\x82u\xc5\xbc tzw. linii Curzona. 9 wrze\xc5\x9bnia PKWN porozumia\xc5\x82 si\xc4\x99 z rz\xc4\x85dami Ukrai\xc5\x84skiej SRR i Bia\xc5\x82oruskiej SRR ws. przesiedlenia ludno\xc5\x9bci polskiej i \xc5\xbcydowskiej z tych republik oraz ukrai\xc5\x84skiej i bia\xc5\x82oruskiej z okrojonej Polski, za\xc5\x9b 22 wrze\xc5\x9bnia analogiczne porozumienie podpisano z w\xc5\x82adzami Litewskiej SRR. Formalnie wyjazdy mia\xc5\x82y odbywa\xc4\x87 si\xc4\x99 dobrowolnie. W praktyce jedynie na Wo\xc5\x82yniu Polacy ch\xc4\x99tnie rejestrowali si\xc4\x99 na wyjazd w obawie przed dalszymi aktami przemocy ze strony ukrai\xc5\x84skich nacjonalist\xc3\xb3w. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie od lipca trwa\xc5\x82y masowe aresztowania w\xc5\x9br\xc3\xb3d ujawniaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 partyzant\xc3\xb3w AK oraz os\xc3\xb3b pos\xc4\x85dzanych o wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z podziemiem (ok. 34 000 ludzi), a tak\xc5\xbce mobilizacja do ludowego Wojska Polskiego oraz Armii Czerwonej (ok. 160 000 ludzi).\n_START_SECTION_\nPrzebieg przesiedle\xc5\x84\n_START_PARAGRAPH_\nPorozumienia zak\xc5\x82ada\xc5\x82y zako\xc5\x84czenie akcji przesiedle\xc5\x84czej do 1 lutego 1945 r., jedynie uk\xc5\x82ad z Litewsk\xc4\x85 SRR zak\xc5\x82ada\xc5\x82 realizacj\xc4\x99 do 1 kwietnia 1945 r. W praktyce przesiedlenia rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 dopiero w listopadzie i grudniu 1944 r., a dopiero w trakcie konferencji ja\xc5\x82ta\xc5\x84skiej w lutym 1945 r. nowa granica polsko-radziecka uzyska\xc5\x82a akceptacj\xc4\x99 aliant\xc3\xb3w zachodnich. W\xc3\xb3wczas dopiero nast\xc4\x85pi\xc5\x82o przy\xc5\x9bpieszenie akcji przesiedle\xc5\x84czej, zwi\xc4\x85zane tak\xc5\xbce z nasileniem represji radzieckich. Ostatecznie przesiedle\xc5\x84 nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zrealizowa\xc4\x87 w za\xc5\x82o\xc5\xbconym terminie, dopiero wiosn\xc4\x85 1945 r. nast\xc4\x85pi\xc5\x82o przy\xc5\x9bpieszenie przemieszczania ludno\xc5\x9bci. Dopiero 6 VII podpisano umow\xc4\x99 o przesiedleniach pomi\xc4\x99dzy TRJN i rz\xc4\x85dem ZSRR, a dopiero na konferencji poczdamskiej (lipiec 1945 r.) przyznano Polsce ziemie zachodnie. 16 sierpnia 1945 r. podpisano uk\xc5\x82ad graniczny pomi\xc4\x99dzy Polsk\xc4\x85 i ZSRR._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na powy\xc5\xbcsze czynniki najwi\xc4\x99ksza ilo\xc5\x9b\xc4\x87 wyjazd\xc3\xb3w przesiedle\xc5\x84c\xc3\xb3w mia\xc5\x82a miejsce latem i jesieni\xc4\x85 1945 r. oraz wiosn\xc4\x85 1946 r. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od teren\xc3\xb3w Ukrai\xc5\x84skiej SRR, w\xc5\x82adze republik Bia\xc5\x82oruskiej i Litewskiej utrudnia\xc5\x82y rejestracj\xc4\x99 ch\xc4\x99tnych do wyjazdu, a nast\xc4\x99pnie zablokowa\xc5\x82y wyjazd ok. po\xc5\x82owy zarejestrowanych. By\xc5\x82o to zwi\xc4\x85zane z obaw\xc4\x85 o wyludnienie tych teren\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polska zasiedla\xc5\x82a do\xc5\x9b\xc4\x87 zwarcie, a tak\xc5\xbce nadziej\xc4\x85, \xc5\xbce ludno\xc5\x9b\xc4\x87 wiejska zostanie \xc5\x82atwo zbia\xc5\x82orutenizowana i zlituanizowana po wysiedleniu mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miast.\n_START_SECTION_\nZ Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej\n_START_PARAGRAPH_\nZ terenu Litewskiej SRR wysiedlono 148 tys. Polak\xc3\xb3w spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 375,6 tys. zarejestrowanych do wyjazdu. Z teren\xc3\xb3w Litwy Kowie\xc5\x84skiej wyjecha\xc5\x82o ok. 2 tys. Polak\xc3\xb3w. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 przesiedle\xc5\x84c\xc3\xb3w z Litwy osiad\xc5\x82a w woj. olszty\xc5\x84skim i gda\xc5\x84skim, mniejsze grupki we wroc\xc5\x82awskim._NEWLINE_Wyjecha\xc5\x82y osoby duchowne: 14 lipca 1945 po wypuszczeniu z aresztu arcybiskup Romuald Ja\xc5\x82brzykowski z sekretarzem ks. Stanis\xc5\x82awem Czy\xc5\xbcewskim i siostrami szarytkami. Wyjecha\xc5\x82 tak\xc5\xbce kleryk (p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy kardyna\xc5\x82) Henryk Gulbinowicz. Z Uniwersytetu Stefana Batorego wyjechali do Torunia m.in. W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Dziewulski, Tadeusz Cze\xc5\xbcowski, Jan Pr\xc3\xbcffer, Henryk Elzenberg, Tymon Niesio\xc5\x82owski, Konrad G\xc3\xb3rski, Jerzy Remer, Wilhelmina Iwanowska, Stefan Srebrny i wielu innych._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d wysiedlonych byli tak\xc5\xbce obywatele przedwojennej Litwy, np. polityk Wiktor Budzy\xc5\x84ski, bibliotekarka Marta Burbianka, dzia\xc5\x82aczka polonijna Helena Szwejkowska, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy aktor Gustaw Lutkiewicz, kt\xc3\xb3ry uciek\xc5\x82 w 1945 do Suwa\xc5\x82k. P\xc3\xb3\xc5\xbaniejsza alpinistka Wanda Rutkiewicz wyjecha\xc5\x82a jako dziecko.\n_START_SECTION_\nZ Bia\xc5\x82oruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej\n_START_PARAGRAPH_\nZ Bia\xc5\x82oruskiej SRR wysiedlono w latach 1944\xe2\x80\x931946 226,3 tys. Polak\xc3\xb3w spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 529,2 tys. zarejestrowanych. Wysiedle\xc5\x84cy osiedlali si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w woj. wroc\xc5\x82awskim i zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci pozna\xc5\x84skiego oraz w szczeci\xc5\x84skim i gda\xc5\x84skim.\n_START_SECTION_\nZ g\xc5\x82\xc4\x99bi ZSRR\n_START_PARAGRAPH_\nPonadto w czerwcu 1945 r. rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 ewakuacja Polak\xc3\xb3w z g\xc5\x82\xc4\x99bi ZSRR \xe2\x80\x93 by\xc5\x82ych zes\xc5\x82a\xc5\x84c\xc3\xb3w, \xc5\x82agiernik\xc3\xb3w i uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w. Po podpisaniu porozumienia z 6 lipca uleg\xc5\x82a ona przy\xc5\x9bpieszeniu. Pierwotny termin (koniec 1945 r.) nie zosta\xc5\x82 dotrzymany. Do tego czasu do kraju powr\xc3\xb3ci\xc5\x82o 22 tys. Polak\xc3\xb3w (10% zarejestrowanych). Najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 intensywno\xc5\x9b\xc4\x87 repatriacja z g\xc5\x82\xc4\x99bi ZSRR przybra\xc5\x82a w kwietniu i maju 1946 r., a do ko\xc5\x84ca sierpnia przyjecha\xc5\x82o do Polski 248,2 tys. ludzi, z czego ok. 125 tys. Polak\xc3\xb3w. W 1947 r. przyby\xc5\x82o 7964 os\xc3\xb3b, w 1948 r. \xe2\x80\x93 7251, a w 1949 r. \xe2\x80\x93 2614 os\xc3\xb3b. W\xc5\x9br\xc3\xb3d tych ludzi zes\xc5\x82a\xc5\x84cy z czas\xc3\xb3w pierwszej okupacji radzieckiej stanowili zdecydowan\xc4\x85 mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a aresztowana na Kresach lub w centralnej Polsce w latach 1944 i 1945 r. W latach 1951\xe2\x80\x931952 w\xc5\x82adze ZSRR zgodzi\xc5\x82y si\xc4\x99 na powr\xc3\xb3t 787 dzieci przetrzymywanych w radzieckich domach dziecka.\n_START_SECTION_\nKolejne akcje przesiedle\xc5\x84cze\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1955\xe2\x80\x931959 zosta\xc5\x82o przeprowadzone kolejne masowe wysiedlenie Polak\xc3\xb3w z Kres\xc3\xb3w Wschodnich.'