b'\n_START_ARTICLE_\nKazirodztwo\n_START_PARAGRAPH_\nKazirodztwo \xe2\x80\x93 rodzaj parafilii polegaj\xc4\x85cy na zachowaniu seksualnym w stosunku do osoby blisko spokrewnionej, ale tak\xc5\xbce os\xc3\xb3b spowinowaconych, np. poprzez adopcj\xc4\x99 czy ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo krewnego. W wielu kulturach kazirodztwo pozostaje tematem tabu. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej t\xc5\x82umaczy si\xc4\x99 je zwi\xc4\x99kszonym ryzykiem wyst\xc4\x85pienia u potomstwa wad wrodzonych, niepe\xc5\x82nosprawno\xc5\x9bci fizycznej i upo\xc5\x9bledzenia umys\xc5\x82owego oraz przedwczesnej \xc5\x9bmierci. Jest ono tym wi\xc4\x99ksze, im wy\xc5\xbcszy jest stopie\xc5\x84 pokrewie\xc5\x84stwa genetycznego rodzic\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nAntropologia\n_START_PARAGRAPH_\nPrzedstawiciele wczesnej antropologii (na przyk\xc5\x82ad Lewis Henry Morgan) \xc5\xbcywili przekonanie, \xc5\xbce zwi\xc4\x85zki mi\xc4\x99dzy krewnymi prowadz\xc4\x85 do biologicznego pogarszania si\xc4\x99 gatunku ludzkiego. W \xc5\x9bwietle dzisiejszej wiedzy z zakresu genetyki pogl\xc4\x85d ten wydaje si\xc4\x99 zasadny. Badania nad dzie\xc4\x87mi urodzonymi w zwi\xc4\x85zkach krewnych pierwszego stopnia wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce 42% z nich rodzi si\xc4\x99 powa\xc5\xbcnymi wadami urodzeniowymi b\xc4\x85d\xc5\xba umiera tu\xc5\xbc po porodzie, a kolejne 11% zostaje dotkni\xc4\x99tych przez \xc5\x82agodne upo\xc5\x9bledzenie umys\xc5\x82owe. W kazirodczym zwi\xc4\x85zku cz\xc4\x99\xc5\x9bciej ujawniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 te\xc5\xbc choroby autosomalne recesywne, poniewa\xc5\xbc potencjalnie oboje rodzice mog\xc4\x85 przekaza\xc4\x87 dziecku chorobotw\xc3\xb3rczy allel._NEWLINE_Je\xc5\x9bli para blisko ze sob\xc4\x85 spokrewniona wyda na \xc5\x9bwiat potomstwo, mo\xc5\xbce nast\xc4\x85pi\xc4\x87 u niego wzmocnienie recesywnych oraz dominuj\xc4\x85cych cech zar\xc3\xb3wno negatywnych jak i pozytywnych. Wynik takiego zwi\xc4\x85zku mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zar\xc3\xb3wno albo bardzo niekorzystny albo bardzo korzystny zale\xc5\xbcnie od danego uk\xc5\x82adu genetycznego w zbiorowo\xc5\x9bci, w obr\xc4\x99bie kt\xc3\xb3rej zachodzi mieszanie gen\xc3\xb3w._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d Egipcjan (podobnie jak w\xc5\x9br\xc3\xb3d Pers\xc3\xb3w czy Hindus\xc3\xb3w) rozpowszechnione by\xc5\x82y zwi\xc4\x85zki kazirodcze, a mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy rodze\xc5\x84stwem dla \xe2\x80\x9ezachowania czysto\xc5\x9bci krwi\xe2\x80\x9d by\xc5\x82a nawet u\xc5\x9bwi\xc4\x99cona. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo mi\xc4\x99dzy bratem a siostr\xc4\x85 nie by\xc5\x82o zabronione, a faraonom czasami nawet nakazywano zawieranie ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stw kazirodczych. Przegl\xc4\x85d literatury naukowej wykaza\xc5\x82, \xc5\xbce potomstwo kuzynostwa ma szans\xc4\x99 na chorob\xc4\x99 genetyczn\xc4\x85 kilka punkt\xc3\xb3w procentowych wi\xc4\x99ksz\xc4\x85, ni\xc5\xbc przeci\xc4\x99tne dziecko, a potomstwo rodze\xc5\x84stwa lub zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w rodzic-dziecko \xe2\x80\x93 kilkadziesi\xc4\x85t punkt\xc3\xb3w procentowych._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug tezy fi\xc5\x84skiego socjologa Edwarda Westermarcka z 1891 roku ludzie nie uznaj\xc4\x85 swoich bardzo bliskich krewnych za atrakcyjnych seksualnie, a tabu tkwi w samym umy\xc5\x9ble. Zgodnie z teori\xc4\x85 Westermarcka m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani nie tworz\xc4\x85 zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w seksualnych z matkami i siostrami nie z powodu norm spo\xc5\x82ecznych, lecz po prostu dlatego, \xc5\xbce nie poci\xc4\x85gaj\xc4\x85 ich osoby, z kt\xc3\xb3rymi si\xc4\x99 wychowali. Ani m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani, ani kobiety nie s\xc4\x85 w stanie rozpozna\xc4\x87 swoich krewnych jako krewnych, mog\xc4\x85 jednak zastosowa\xc4\x87 regu\xc5\x82\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra w 99% przypadk\xc3\xb3w zapobiega kazirodztwu: unikaj\xc4\x85 tworzenia zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w z tymi, kt\xc3\xb3rych znaj\xc4\x85 z dzieci\xc5\x84stwa. W ten spos\xc3\xb3b wytwarza si\xc4\x99 awersja seksualna do najbli\xc5\xbcszych krewnych. Zjawisko to jest form\xc4\x85 wdrukowania._NEWLINE_Regu\xc5\x82a ta nie zapobiega ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwu kuzyn\xc3\xb3w, ale ujawnienie si\xc4\x99 niepo\xc5\xbc\xc4\x85danych gen\xc3\xb3w recesywnych w takich zwi\xc4\x85zkach jest ma\xc5\x82o prawdopodobne. Mog\xc4\x85 natomiast pojawi\xc4\x87 si\xc4\x99 u potomstwa takich par korzy\xc5\x9bci wynikaj\xc4\x85ce z po\xc5\x82\xc4\x85czenia grup gen\xc3\xb3w dobrze przystosowanych do wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy mi\xc4\x99dzy sob\xc4\x85._NEWLINE_Teza Westermarcka znajduje oparcie w etologii (przyk\xc5\x82adowo przepi\xc3\xb3rki rozpoznaj\xc4\x85 swoich braci i siostry nawet wtedy, gdy chowa\xc5\x82y si\xc4\x99 oddzielnie, i wol\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 si\xc4\x99 z kuzynami, ni\xc5\xbc z obcymi), a tak\xc5\xbce w historii obyczajowo\xc5\x9bci. W izraelskich kibucach niespokrewnione dzieci, kt\xc3\xb3re wychowuj\xc4\x85 si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3lnie w \xc5\xbc\xc5\x82obkach, cz\xc4\x99sto zawieraj\xc4\x85 przyja\xc5\xbanie na ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie, ale prawie nigdy nie zawieraj\xc4\x85 ze sob\xc4\x85 ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stw. Na Tajwanie, zgodnie ze starymi zwyczajami chi\xc5\x84skimi, praktykuje si\xc4\x99 w niekt\xc3\xb3rych rodzinach ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo shim-pua, w kt\xc3\xb3rym dziewczynka od czas\xc3\xb3w niemowl\xc4\x99cych wychowuje si\xc4\x99 w domu swojego przysz\xc5\x82ego m\xc4\x99\xc5\xbca. Takie ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa s\xc4\x85 cz\xc4\x99sto bezpotomne, gdy\xc5\xbc partnerzy nie s\xc4\x85 dla siebie atrakcyjni seksualnie. Natomiast odwrotnie: gdy siostra i brat wychowuj\xc4\x85 si\xc4\x99 oddzielnie, to gdy spotkaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w odpowiednim wieku, cz\xc4\x99sto zakochuj\xc4\x85 si\xc4\x99 w sobie\n_START_SECTION_\nTeorie psychologiczne\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug teorii Zygmunta Freuda ludzie maj\xc4\x85 ukryte sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci kazirodcze, ale spo\xc5\x82eczne tabu i normy pozwalaj\xc4\x85 im opanowa\xc4\x87 te pokusy. Zygmund Freud twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce rodzic p\xc5\x82ci przeciwnej stanowi dla ka\xc5\xbcdego cz\xc5\x82owieka pierwszy i najsilniejszy obiekt po\xc5\xbc\xc4\x85dania seksualnego (wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 to z tak zwanym kompleksem Edypa). Poniewa\xc5\xbc tabu kazirodztwa nie mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 w psychice jednostki, istnieje potrzeba surowego zakazu. Freud uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce gdyby nie tabu kazirodztwa, to ca\xc5\x82y gatunek ludzki cechowa\xc5\x82by si\xc4\x99 wysokim stopniem wsobno\xc5\x9bci i skutkiem tego powstawa\xc5\x82y by aberracje genetyczne._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bni wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce teorie Freuda oparte zosta\xc5\x82y na b\xc5\x82\xc4\x99dnych za\xc5\x82o\xc5\xbceniach. Pierwsze b\xc5\x82\xc4\x99dne za\xc5\x82o\xc5\xbcenie dotyczy tego, \xc5\xbce atrakcyjno\xc5\x9b\xc4\x87 r\xc3\xb3wna si\xc4\x99 atrakcyjno\xc5\x9bci seksualnej (jednak np. je\xc5\x9bli m\xc5\x82oda dziewczynka kocha ojca, to nie znaczy to, \xc5\xbce go jednocze\xc5\x9bnie po\xc5\xbc\xc4\x85da seksualnie). Drugie za\xc5\x82o\xc5\xbcenie niepoparte dowodami opiera si\xc4\x99 na tym, \xc5\xbce w ludziach tkwi\xc4\x85 \xc5\xbc\xc4\x85dze kazirodcze (freudy\xc5\x9bci uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce s\xc4\x85 one st\xc5\x82umione i dlatego rzadko demonstrowane). Po trzecie Freud zak\xc5\x82ada\xc5\x82, \xc5\xbce tabu zapobiegaj\xc4\x85ce ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwom pomi\xc4\x99dzy kuzynami zapobiega wsobno\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 do niedawna naukowcy i laicy podzielali ten pogl\xc4\x85d, wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie wiadomo jednak, \xc5\xbce wcale tak by\xc4\x87 nie musi.\n_START_SECTION_\nKazirodztwo jako tabu kulturowe\n_START_PARAGRAPH_\nTabu (zakaz) kazirodztwa nale\xc5\xbcy do najbardziej powszechnych zakaz\xc3\xb3w, wyst\xc4\x99puje w zasadzie we wszystkich kulturach. Akceptowane spo\xc5\x82ecznie kazirodztwo by\xc5\x82o spotykane tylko w staro\xc5\xbcytnym Egipcie, Persji, Fenicji, u Ink\xc3\xb3w, Celt\xc3\xb3w i mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Tajwanu._NEWLINE_W \xc5\x9bwietle antropologii kulturowej \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o zakazu kazirodztwa le\xc5\xbcy w czynnikach kulturowych. Zgodnie z teori\xc4\x85 Claude\xe2\x80\x99a L\xc3\xa9vi-Straussa zakaz ten jest podstawowym elementem organizacji spo\xc5\x82ecznej, on w\xc5\x82a\xc5\x9bnie le\xc5\xbcy u podstaw rozwoju spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw pierwotnych. Jego funkcj\xc4\x85 jest \xe2\x80\x9euruchamianie\xe2\x80\x9d wymiany matrymonialnej, dzi\xc4\x99ki kt\xc3\xb3rej ludzie nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85 stosunek powinowactwa. Istotna wi\xc4\x99c tre\xc5\x9b\xc4\x87 zakazu kazirodztwa nie wyczerpuje si\xc4\x99 w samym fakcie zakazu czego\xc5\x9b; ona z natury swej ma rodzi\xc4\x87 wymian\xc4\x99 \xe2\x80\x93 wymian\xc4\x99 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn i kobiet mi\xc4\x99dzy poszczeg\xc3\xb3lnymi grupami; ona te\xc5\xbc stanowi regu\xc5\x82\xc4\x99, norm\xc4\x99 wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85c\xc4\x85 pragnienie grupy nawi\xc4\x85zania przyjaznych stosunk\xc3\xb3w z inn\xc4\x85 grup\xc4\x85 i wyj\xc5\x9bcia z izolacji. Egzogamia afirmuje drugiego cz\xc5\x82owieka (po to zabrania ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stw w ramach grupy, aby je zawierano mi\xc4\x99dzy cz\xc5\x82onkami r\xc3\xb3\xc5\xbcnych grup) i wskazuje na korzy\xc5\x9bci spo\xc5\x82eczne, kt\xc3\xb3re wynikaj\xc4\x85 z faktu wymiany._NEWLINE_Antropologia strukturalna Claude\xe2\x80\x99a L\xc3\xa9vi-Straussa uznaje kazirodztwo za wr\xc4\x99cz swego rodzaju pocz\xc4\x85tek kultury, punkt graniczny mi\xc4\x99dzy natur\xc4\x85 a kultur\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rym jedna si\xc4\x99 ko\xc5\x84czy, a druga zaczyna, przynale\xc5\xbcny do obydwu tych sfer (kt\xc3\xb3re poza tym s\xc4\x85 w opozycji)._NEWLINE_Zakaz kazirodztwa bywa\xc5\x82 jednak r\xc3\xb3\xc5\xbcnie definiowany w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kulturach. W grupach spo\xc5\x82ecznych, kt\xc3\xb3re cechuje endogamia, dopuszcza si\xc4\x99 (lub te\xc5\xbc dopuszcza\xc5\x82o si\xc4\x99) zwi\xc4\x85zki mi\xc4\x99dzy stosunkowo bliskimi krewnymi (zw\xc5\x82aszcza gdy s\xc4\x85 to niezbyt liczne grupy spo\xc5\x82eczne, np. arystokracja, rodziny kr\xc3\xb3lewskie, ze szczeg\xc3\xb3lnym przyk\xc5\x82adem dynastii faraon\xc3\xb3w). W takim kontek\xc5\x9bcie ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo mi\xc4\x99dzy kuzynami lub mi\xc4\x99dzy stryjem a bratanic\xc4\x85 czasem nie by\xc5\x82o po prostu uwa\xc5\xbcane za kazirodztwo, cho\xc4\x87 w innym kontek\xc5\x9bcie kulturowym kazirodztwem jest._NEWLINE_W przypadku dynastii faraon\xc3\xb3w Egiptu, ze wzgl\xc4\x99du na ich \xc5\x9bwi\xc4\x99ty, boski status w tamtej kulturze, mieli oni bardzo zaw\xc4\x99\xc5\xbcony wyb\xc3\xb3r potencjalnych ma\xc5\x82\xc5\xbconk\xc3\xb3w. Wydanie niekt\xc3\xb3rych si\xc3\xb3str faraona za kogokolwiek innego, ni\xc5\xbc on, by\xc5\x82oby \xc5\x9bwi\xc4\x99tokradztwem. Tradycja egipska \xc5\x9bci\xc5\x9ble okre\xc5\x9bla\xc5\x82a, kt\xc3\xb3re relacje pokrewie\xc5\x84stwa w rodzinie faraona s\xc4\x85 kazirodztwem, a kt\xc3\xb3re nie. Na przyk\xc5\x82ad zwi\xc4\x85zek faraona z niekt\xc3\xb3rymi siostrami nie by\xc5\x82 uznawany za kazirodztwo, a z niekt\xc3\xb3rymi innymi by\xc5\x82. Podobnie by\xc5\x82o w przypadku w\xc5\x82adc\xc3\xb3w Ink\xc3\xb3w. Sapa Inka (kr\xc3\xb3l) by\xc5\x82 uznawany za potomka bog\xc3\xb3w i tylko kobiety \xe2\x80\x9eboskiej krwi\xe2\x80\x9d mog\xc5\x82y by\xc4\x87 jego \xc5\xbconami. Zazwyczaj zostawa\xc5\x82a ni\xc4\x85 jego siostra. Przypuszcza si\xc4\x99, \xc5\xbce te bliskie wi\xc4\x99zy pokrewie\xc5\x84stwa doprowadza\xc5\x82y np. do chor\xc3\xb3b genetycznych, jak to by\xc5\x82o w rodzinie Echnatona._NEWLINE_Skrajnie abiologiczn\xc4\x85 tez\xc4\x99 prezentuje Nancy Thornhill, dowodz\xc4\x85c, \xc5\xbce tabu kazirodztwa stanowi faktycznie zbi\xc3\xb3r norm ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84skich wymy\xc5\x9blonych przez obdarzonych w\xc5\x82adz\xc4\x85 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn, aby uniemo\xc5\xbcliwi\xc4\x87 ich rywalom akumulacj\xc4\x99 bogactw poprzez ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa z kuzynkami. W \xc5\x9bwietle tej teorii zakaz kazirodztwa nie ma pod\xc5\x82o\xc5\xbca biologicznego, ale zwi\xc4\x85zany jest z w\xc5\x82adz\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 katolicki\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tkowo Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zabrania\xc5\x82 zawierania ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stw tylko do czwartego stopnia pokrewie\xc5\x84stwa po mieczu wed\xc5\x82ug rzymskiego systemu oblicze\xc5\x84; w X-XII w. zakaza\xc5\x82 zawierania ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stw do si\xc3\xb3dmego stopnia wed\xc5\x82ug rachuby germa\xc5\x84skiej, odpowiadaj\xc4\x85cej mniej wi\xc4\x99cej czternastemu stopniowi rachuby rzymskiej. W 1215 r. Sob\xc3\xb3r latera\xc5\x84ski IV ograniczy\xc5\x82 do czwartego stopnia przeszkody wynikaj\xc4\x85ce z prawowitego pokrewie\xc5\x84stwa i powinowactwa, a wynikaj\xc4\x85ce z powinowactwa nieprawego \xe2\x80\x93 do stopnia drugiego.\n_START_SECTION_\nKoran\n_START_PARAGRAPH_\nSura An-Nisa, fragment Koranu uznawanego przez muzu\xc5\x82man\xc3\xb3w za bezpo\xc5\x9brednie s\xc5\x82owa Boga skierowane do Mahometa, precyzuje, z kt\xc3\xb3rymi kobietami wolno si\xc4\x99 \xc5\xbceni\xc4\x87 m\xc4\x99\xc5\xbcczyznom wedle islamu:_NEWLINE_Nie \xc5\xbce\xc5\x84cie si\xc4\x99 z niewiastami, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y \xc5\xbconami ojc\xc3\xb3w waszych, jest to wyst\xc4\x99pek, jest tu \xc5\x9bcie\xc5\xbcka do zguby; lecz je\xc5\x9bli si\xc4\x99 z\xc5\x82e stanie, zachowaj tw\xc4\x85 niewiast\xc4\x99. Nie wolno wam \xc5\xbceni\xc4\x87 si\xc4\x99: z matk\xc4\x85, z waszymi c\xc3\xb3rkami, siostrami, synowicami, mamkami, ich c\xc3\xb3rkami, z matkami \xc5\xbcon waszych, z c\xc3\xb3rkami niewiast, kt\xc3\xb3rymi si\xc4\x99 opiekujecie, chybaby\xc5\x9bcie nigdy nie mieszkali z ich matkami. Nie b\xc4\x99dziesz tak\xc5\xbce pojmowa\xc5\x82: twoich pasierbic, ani dwie \xc5\xbcyj\xc4\x85ce siostry; je\xc5\xbceli wyst\xc4\x99pek pope\xc5\x82niony. (4:26-27)'