b'\n_START_ARTICLE_\nKorea\xc5\x84ska fala\n_START_SECTION_\nOg\xc3\xb3lny zarys\n_START_PARAGRAPH_\nKorea\xc5\x84skie okre\xc5\x9blenie zjawiska jest neologizmem. Termin hanryu (Hangul: \xed\x95\x9c\xeb\xa5\x98), cz\xc4\x99\xc5\x9bciej latynizowany jako hallyu, sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch rdzennych s\xc5\x82\xc3\xb3w: han (\xe9\x9f\x93) mniej wi\xc4\x99cej oznacza \xe2\x80\x9ekorea\xc5\x84ski\xe2\x80\x9d, natomiast liu lub ryu (\xe6\xb5\x81) oznacza \xe2\x80\x9ep\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87\xe2\x80\x9d lub \xe2\x80\x9efala\xe2\x80\x9d, odnosi si\xc4\x99 do rozpowszechniania kultury korea\xc5\x84skiej._NEWLINE_Poj\xc4\x99cie korea\xc5\x84skiej fali obejmuje globaln\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 o r\xc3\xb3\xc5\xbcnych aspektach kultury Korei Po\xc5\x82udniowej, w tym filmy i telewizj\xc4\x99 (zw\xc5\x82aszcza seriale korea\xc5\x84skie), K-pop, manhwy, j\xc4\x99zyk korea\xc5\x84ski, mod\xc4\x99, korea\xc5\x84sk\xc4\x85 kuchni\xc4\x99 oraz sporty elektroniczne i gry komputerowe. Ameryka\xc5\x84ski politolog Joseph Nye zinterpretowa\xc5\x82 korea\xc5\x84sk\xc4\x85 fal\xc4\x99 jako \xe2\x80\x9erosn\xc4\x85c\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 wszystkiego co korea\xc5\x84skie, od mody i filmu po muzyk\xc4\x99 i kuchni\xc4\x99\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\n1950-1995: Powstanie przemys\xc5\x82u kulturowego\n_START_PARAGRAPH_\nPo wojnie korea\xc5\x84skiej (1950-53) oraz podpisaniu rozejmu w 1953 roku, Korea Po\xc5\x82udniowa do\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82a okresu szybkiego wzrostu gospodarczego znanego jako cud na rzece Han._NEWLINE_Podczas prezydentury Park Chung-hee do przemys\xc5\x82u filmowego w Korei Po\xc5\x82udniowej zosta\xc5\x82o wprowadzone tzw. \xe2\x80\x9escreen quota\xe2\x80\x9d, by ograniczy\xc4\x87 liczb\xc4\x99 zagranicznych film\xc3\xb3w wy\xc5\x9bwietlanych w kinach. Mia\xc5\x82a ona na celu wyeliminowanie konkurencji pomi\xc4\x99dzy krajowymi i zagranicznymi filmami blockbusterowymi. Jednak w 1986 roku Motion Picture Association of America wnios\xc5\x82o skarg\xc4\x99 do Senatu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych dotycz\xc4\x85c\xc4\x85 przepis\xc3\xb3w narzuconych przez rz\xc4\x85d Korei Po\xc5\x82udniowej, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 zmuszony do zniesienia ogranicze\xc5\x84. W 1988 roku 20th Century Fox sta\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszym ameryka\xc5\x84skim studiem filmowym, kt\xc3\xb3re za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82o biuro dystrybucji w Korei Po\xc5\x82udniowej, nast\xc4\x99pnymi by\xc5\x82y Warner Bros. (1989), Columbia Pictures (1990) i Walt Disney (1993)._NEWLINE_Do 1994 roku udzia\xc5\x82 Hollywoodu w po\xc5\x82udniowokorea\xc5\x84skim rynku filmowym osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 szczyt na poziomie oko\xc5\x82o 80%, a udzia\xc5\x82 krajowego przemys\xc5\x82u filmowego spad\xc5\x82 do jedynie 15,9%. W tym samym roku prezydent Kim Young-sam otrzyma\xc5\x82 od swoich doradc\xc3\xb3w raport, z kt\xc3\xb3rego wynika\xc5\x82o, \xc5\xbce ca\xc5\x82kowite przychody wygenerowane przez film Park Jurajski (a tak\xc5\xbce m.in. gad\xc5\xbcety i licencje) przewy\xc5\xbcszy\xc5\x82y doch\xc3\xb3d ze sprzeda\xc5\xbcy 1,5 miliona samochod\xc3\xb3w Hyundaia, firmy b\xc4\x99d\xc4\x85cej dum\xc4\x85 narodow\xc4\x85. Zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82o to uwag\xc4\x99 rz\xc4\x85du na potencja\xc5\x82 finansowy i wizerunkowy tkwi\xc4\x85cy w kulturze popularnej i mediach. Efektem raportu by\xc5\x82o powstanie biura przemys\xc5\x82u kulturowego w Ministerstwie Kultury i Sportu, aby m\xc3\xb3c rozwija\xc4\x87 krajowy sektor medi\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\n1996-1999: Rozw\xc3\xb3j przemys\xc5\x82u kulturowego\n_START_PARAGRAPH_\nAzjatycki kryzys finansowy, kt\xc3\xb3ry rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w czerwcu 1997 r., doprowadzi\xc5\x82 do znacznych strat w sektorze produkcyjnym, co sk\xc5\x82oni\xc5\x82o niekt\xc3\xb3re z firm do przej\xc5\x9bcia w bran\xc5\xbc\xc4\x99 rozrywkow\xc4\x85._NEWLINE_Korea\xc5\x84ska fala ma swoje pocz\xc4\x85tki gdzie\xc5\x9b ok. 1997 roku, kiedy chi\xc5\x84ska stacja CCTV wyemitowa\xc5\x82a serial korea\xc5\x84ski telewizyjny Sarang-i mwogillae (pl. Czym jest mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87), kt\xc3\xb3ry okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 wielkim hitem uzyskuj\xc4\x85c ogl\xc4\x85dalno\xc5\x9b\xc4\x87 najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 dla produkcji zagranicznej. W odpowiedzi na du\xc5\xbce zainteresowanie, CCTV ponownie wyemitowa\xc5\x82o serial w 1998 roku w godzinach najwi\xc4\x99kszej ogl\xc4\x85dalno\xc5\x9bci i odnotowa\xc5\x82o drugi wynik pod wzgl\xc4\x99dem ogl\xc4\x85dalno\xc5\x9bci w historii chi\xc5\x84skiej telewizji. W 1999 roku kolejny korea\xc5\x84ski serial, Stars in My Heart, sta\xc5\x82 si\xc4\x99 wielkim hitem w Chinach i na Tajwanie. Od tego czasu, korea\xc5\x84skie seriale telewizyjne zajmowa\xc5\x82y coraz wi\xc4\x99cej czasu antenowego na kana\xc5\x82ach telewizyjnych w Hongkongu, na Tajwanie, w Singapurze, Wietnamie i Indonezji._NEWLINE_W lutym 1999 roku mia\xc5\x82 swoj\xc4\x85 premier\xc4\x99 pierwszy krajowy, wysokobud\xc5\xbcetowy film, Swiri, kt\xc3\xb3ry odni\xc3\xb3s\xc5\x82 wielki sukces komercyjny \xe2\x80\x93 zarobi\xc5\x82 ponad 11 mln dolar\xc3\xb3w, pokonuj\xc4\x85c hollywoodzkiego blockbustera Titanica.\n_START_SECTION_\n1999-2010: Korea\xc5\x84ska fala w Azji\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec lat 90. XX w. krajowa muzyczna stacja telewizyjna, Channel V, wyemitowa\xc5\x82a korea\xc5\x84skie popowe teledyski tworz\xc4\x85c ogromn\xc4\x85 rzesz\xc4\x99 fan\xc3\xb3w K-popu w Azji. W szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci boysband H.O.T. znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 na szczytach list przeboj\xc3\xb3w popowych w Chinach i na Tajwanie w 1998 roku \xe2\x80\x93 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 by\xc5\x82 tak popularny, \xc5\xbce sprzeda\xc5\xbc p\xc5\x82yt ros\xc5\x82a przez pewien czas nawet po rozpadzie zespo\xc5\x82u w po\xc5\x82owie 2001 roku. Po udanym koncercie H.O.T. w Pekinie w lutym 2000 roku, wiele gwiazd K-popu, takich jak Ahn Jae-wook (aktor i piosenkarz, kt\xc3\xb3ry zagra\xc5\x82 w Stars in My Heart), boysbandy NRG i Shinhwa, girlsband Baby V.O.X, koncertowa\xc5\x82o w Chinach przyci\xc4\x85gaj\xc4\x85c ponad 30 tys. chi\xc5\x84skiej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy na ka\xc5\xbcdym koncercie. W 2002 roku korea\xc5\x84ska nastoletnia gwiazda popu, BoA, wyda\xc5\x82a debiutancki album Listen to My Heart, kt\xc3\xb3ry osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 pierwsze miejsce na li\xc5\x9bcie Oricon Weekly Album Chart i sprzeda\xc5\x82 si\xc4\x99 w ilo\xc5\x9bci ponad 1 miliona egzemplarzy w 2002 roku._NEWLINE_W 2002 roku serial Winter Sonata (wyprodukowany przez korea\xc5\x84sk\xc4\x85 stacj\xc4\x99 KBS2) sta\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszym serialem dor\xc3\xb3wnuj\xc4\x85cym popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 w Azji tajwa\xc5\x84skiemu serialowi Meteor Garden. Sprzeda\xc5\xbc towar\xc3\xb3w, w tym zestaw\xc3\xb3w DVD i powie\xc5\x9bci, przekroczy\xc5\x82a 3,5 mln dolar\xc3\xb3w Japonii. Ten serial zaznaczy\xc5\x82 pocz\xc4\x85tek korea\xc5\x84skiej fali w Japonii. Inne seriale korea\xc5\x84skie z kolejnych lat, jak np. Klejnot w pa\xc5\x82acu (2003) oraz Full House (2004) osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y por\xc3\xb3wnywalny sukces._NEWLINE_Prze\xc5\x82om dla K-popu przyszed\xc5\x82 wraz z debiutem takich zespo\xc5\x82\xc3\xb3w jak TVXQ (2003), SS501 (2005), Super Junior (2005) i innych artyst\xc3\xb3w okrzykni\xc4\x99tych przez reportera BBC \xe2\x80\x9epowszechnie znanymi nazwami w znacznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Azji\xe2\x80\x9d. W 2003 roku po\xc5\x82udniowokorea\xc5\x84ska grupa Baby V.O.X wyda\xc5\x82a chi\xc5\x84ski singel zatytu\xc5\x82owany \xe2\x80\x9eI\'m Still Loving You\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ry uplasowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na szczytach r\xc3\xb3\xc5\xbcnych list przeboj\xc3\xb3w w Chinach, zdobywaj\xc4\x85c du\xc5\xbcy kr\xc4\x85g fan\xc3\xb3w. Piosenka \xe2\x80\x9eI\'m Still Loving You\xe2\x80\x9d i ich kolejny singel \xe2\x80\x9eWhat Should I Do\xe2\x80\x9d by\xc5\x82 te\xc5\xbc notowany w Tajlandii.\n_START_SECTION_\nOd 2010: Korea\xc5\x84ska fala na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie\n_START_PARAGRAPH_\nW Stanach Zjednoczonych korea\xc5\x84ska kultura i K-pop rozprzestrzeni\xc5\x82 si\xc4\x99 dzi\xc4\x99ki spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci Amerykan\xc3\xb3w pochodzenia korea\xc5\x84skiego, takich jak te w Los Angeles czy w Nowym Jorku. Jednak\xc5\xbce kilka wcze\xc5\x9bniej K-pop nie wzbudzi\xc5\x82 du\xc5\xbcego zainteresowania ze strony ameryka\xc5\x84skich producent\xc3\xb3w muzycznych \xe2\x80\x93 wed\xc5\x82ug Sanga Cho, dyrektora operacyjnego Mnet Media, pr\xc3\xb3ba jego pracownik\xc3\xb3w przedstawienia oko\xc5\x82o trzystu teledysk\xc3\xb3w K-popowych ameryka\xc5\x84skim producentom i wytw\xc3\xb3rniom p\xc5\x82ytowym spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z niewielkim zainteresowaniem odpowiedzi, \xe2\x80\x9ebyli uprzejmi, ale nie by\xc5\x82a to powa\xc5\xbcna rozmowa\xe2\x80\x9d. Podobnie pr\xc3\xb3bowali zadebiutowa\xc4\x87 w Stanach tacy arty\xc5\x9bci, jak BoA i Se7en, kt\xc3\xb3rzy jednak nie uzyskali odzewu. Wysi\xc5\x82ki te zosta\xc5\x82y nazwane przez reportera CNN \xe2\x80\x9ekompletn\xc4\x85 klap\xc4\x85\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pomimo tego sam K-pop i korea\xc5\x84skie produkcje telewizyjne (jak np. Samhanji \xe2\x80\x93 Jumong pyeon) zyskuj\xc4\x85c coraz wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 nie tylko w Stanach Zjednoczonych, zdobywaj\xc4\x85c oddanych fan\xc3\xb3w na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie, szczeg\xc3\xb3lnie po tym jak teledysk PSYa, Gangnam Style, rozprzestrzeni\xc5\x82 si\xc4\x99 szybko w internecie w 2012 roku zostaj\xc4\x85c pierwszym filmem na YouTube, kt\xc3\xb3ry zdoby\xc5\x82 ponad miliard ods\xc5\x82on. Serwis YouTube odegra\xc5\x82 szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 rol\xc4\x99 we wzro\xc5\x9bcie mi\xc4\x99dzynarodowej popularno\xc5\x9bci K-popu._NEWLINE_W 2012 roku korea\xc5\x84ska fala zosta\xc5\x82a wspomniana zar\xc3\xb3wno przez prezydenta Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, Baracka Obam\xc4\x99 na Uniwersytecie Studi\xc3\xb3w Zagranicznych Hankuk 26 marca i sekretarza generalnego ONZ Ban Ki-moona w Zgromadzeniu Narodowym Korei Po\xc5\x82udniowej 30 pa\xc5\xbadziernika._NEWLINE_W lutym 2013 roku wiceprezydent Peru, Marisol Espinoza, w wywiadzie dla Yonhap News Agency powita\xc5\x82a korea\xc5\x84sk\xc4\x85 fal\xc4\x99 w Peru. Hit PSYa wzbudzi\xc5\x82 tak\xc5\xbce zainteresowanie kuchni\xc4\x85 korea\xc5\x84sk\xc4\x85. Wprowadzenie korea\xc5\x84skich produkt\xc3\xb3w w brytyjskiej sieci supermarket\xc3\xb3w Tesco przynios\xc5\x82o sieci ponad dwukrotne zyski._NEWLINE_25 lutego 2013 roku nowo wybrana prezydent Korei Po\xc5\x82udniowej, Park Geun-hye, wyg\xc5\x82osi\xc5\x82a swoj\xc4\x85 mow\xc4\x99 inauguracyjn\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej obieca\xc5\x82a zbudowa\xc4\x87 nar\xc3\xb3d, kt\xc3\xb3ry "stanie si\xc4\x99 szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwszy poprzez kultur\xc4\x99", i aby wspiera\xc4\x87 "nowy renesans kulturowy", kt\xc3\xb3ry wyjdzie poza r\xc3\xb3\xc5\xbcnice etniczne i przezwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc4\x87 ideologie, dzi\xc4\x99ki "zdolno\xc5\x9bci do dzielenia si\xc4\x99 szcz\xc4\x99\xc5\x9bciem". Wed\xc5\x82ug \xe2\x80\x9eThe Korea Times\xe2\x80\x9d, jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych priorytet\xc3\xb3w Park Geun-hye jako prezydenta by\xc5\x82o przeznaczenie co najmniej dw\xc3\xb3ch procent bud\xc5\xbcetu pa\xc5\x84stwa na dalszy rozw\xc3\xb3j sektora przemys\xc5\x82u kulturowego Korei Po\xc5\x82udniowej oraz do poszukiwania bardziej kulturalnych wymian z Kore\xc4\x85 P\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85._NEWLINE_Korea Po\xc5\x82udniowa do\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82a w ostatnich latach wzrost w sektorze turystycznym, przyjmuj\xc4\x85c ponad 12 milion\xc3\xb3w odwiedzaj\xc4\x85cych w 2013 roku, z 6 milionami turyst\xc3\xb3w z Chin._NEWLINE_W 2016 roku Forbes opublikowa\xc5\x82 artyku\xc5\x82 na temat wp\xc5\x82ywu ekonomicznego globalnych gwiazd K-popowych. Najlepsi w\xc5\x9br\xc3\xb3d gwiazd K-popu, BIGBANG, zarobili 44 miliony dolar\xc3\xb3w (bez podatku) w ci\xc4\x85gu owego roku, przekraczaj\xc4\x85c 33,5 miliona dolar\xc3\xb3w zarobionych przez najwy\xc5\xbcej op\xc5\x82acan\xc4\x85 ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 grup\xc4\x99 m\xc4\x99sk\xc4\x85 Maroon 5.\n_START_SECTION_\nIndeks Hallyu\n_START_PARAGRAPH_\nPa\xc5\x84stwowa organizacja promocji handlu Republiki Korei, KOTRA, publikuje roczny wska\xc5\xbanik pomiaru zasi\xc4\x99gu korea\xc5\x84skiej fali w najwi\xc4\x99kszych krajach na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie. Indeks jest obliczany przez po\xc5\x82\xc4\x85czenie danych eksportowych i bada\xc5\x84 publicznych._NEWLINE_W 2015 roku przeprowadzono badania publiczne ankietuj\xc4\x85c 8130 os\xc3\xb3b z 29 kraj\xc3\xb3w.'