b'\n_START_ARTICLE_\nTour de Pologne\n_START_PARAGRAPH_\nTour de Pologne (pol. Wy\xc5\x9bcig dooko\xc5\x82a Polski, TdP) \xe2\x80\x93 wieloetapowy szosowy wy\xc5\x9bcig kolarski, organizowany cyklicznie na terenie Polski, b\xc4\x99d\xc4\x85cy jedn\xc4\x85 z najbardziej presti\xc5\xbcowych mi\xc4\x99dzynarodowych imprez sportowych w Polsce organizowanych regularnie. Od 1. edycji w 1928 do 49. w 1992 posiada\xc5\x82 status wy\xc5\x9bcigu amatorskiego (jedynie w 1974 wyj\xc4\x85tkowo rozgrywany by\xc5\x82 w formule open z udzia\xc5\x82em zawodowc\xc3\xb3w). Od 1993 \xe2\x80\x93 po przej\xc4\x99ciu organizacji przez Czes\xc5\x82awa Langa \xe2\x80\x93 jest w pe\xc5\x82ni zawodowy. Od 2005 nale\xc5\xbca\xc5\x82 do cyklu UCI ProTour, od 2009 do UCI World Ranking, od 2011 do UCI World Tour._NEWLINE_Ca\xc5\x82kowita d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 trasy TdP wynosi oko\xc5\x82o 1200 kilometr\xc3\xb3w, cho\xc4\x87 w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci bywa\xc5\x82a znacznie wi\xc4\x99ksza (w 1953 roku kolarze musieli pokona\xc4\x87 a\xc5\xbc 2311 km); trasa wiedzie z p\xc3\xb3\xc5\x82nocy na po\xc5\x82udnie Polski. Od 1999 do 2005 wy\xc5\x9bcig ko\xc5\x84czy\xc5\x82a g\xc3\xb3rska czas\xc3\xb3wka z met\xc4\x85 na Orlinku w Karpaczu. W sezonie 2008 trasa zawod\xc3\xb3w zosta\xc5\x82a diametralnie zmieniona i przeniesiona na wschodnie tereny kraju. Od tego momentu meta wy\xc5\x9bcigu usytuowana jest w Krakowie. Od 2016 rozgrywany jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Tour de Pologne kobiet - pierwsza (i dotychczas jedyna) edycja rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 dzie\xc5\x84 po zako\xc5\x84czeniu wy\xc5\x9bcigu m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nWst\xc4\x99pne koncepcje przeprowadzenia w odrodzonej i niepodleg\xc5\x82ej Polsce wieloetapowej imprezy kolarskiej \xe2\x80\x93 wzorowanej na coraz popularniejszym Tour de France \xe2\x80\x93 pojawia\xc5\x82y si\xc4\x99 ju\xc5\xbc na pocz\xc4\x85tku lat 20. XX wieku. Bardziej realnych kszta\xc5\x82t\xc3\xb3w pomys\xc5\x82y te nabra\xc5\x82y jednak dopiero kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, gdy konkretny projekt jej organizacji przedstawi\xc5\x82y wsp\xc3\xb3lnie: Warszawskie Towarzystwo Cyklist\xc3\xb3w i dziennik \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85d Sportowy\xe2\x80\x9d. To w\xc5\x82a\xc5\x9bnie z ich inicjatywy postanowiono p\xc3\xb3\xc5\xbanym latem 1928 rozegra\xc4\x87 I Bieg Kolarski dooko\xc5\x82a Polski (pierwsza i oryginalna nazwa TdP). Jego historyczna, premierowa edycja odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w dniach 7\xe2\x80\x9316 wrze\xc5\x9bnia 1928 roku, a na starcie stan\xc4\x99\xc5\x82o 71 kolarzy (do mety dojecha\xc5\x82o 43), z kt\xc3\xb3rych \xe2\x80\x93 po przejechaniu prawie 1500 km, podzielonych na 8 etap\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 najlepszym okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 Feliks Wi\xc4\x99cek z Bydgoskiego Klubu Kolarskiego (zwyci\xc4\x99zca a\xc5\xbc 6 etap\xc3\xb3w)._NEWLINE_Do wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej odby\xc5\x82y si\xc4\x99 jeszcze cztery edycje narodowego touru, z kt\xc3\xb3rych dwie \xe2\x80\x93 w latach 1937 i 1939 \xe2\x80\x93 wygra\xc5\x82 \xe2\x80\x9etygrys szos\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 Boles\xc5\x82aw Napiera\xc5\x82a. 4. edycja (1937) by\xc5\x82a pierwsz\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz Polak\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 udzia\xc5\x82 wzi\xc4\x99li tak\xc5\xbce obcokrajowcy \xe2\x80\x93 na starcie stan\xc4\x99\xc5\x82y bowiem dru\xc5\xbcyny: W\xc4\x99gier, Rumunii oraz kombinowana (po dw\xc3\xb3ch zawodnik\xc3\xb3w) ekipa francusko-w\xc5\x82oska. W\xc3\xb3wczas to po raz pierwszy przyznano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nagrody pieni\xc4\x99\xc5\xbcne (12 tys. frank\xc3\xb3w dla zwyci\xc4\x99skiego zespo\xc5\x82u i 5 tys. frank\xc3\xb3w dla indywidualnego tryumfatora)._NEWLINE_Pierwsze wy\xc5\x9bcigi znacznie r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82y si\xc4\x99 od wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych. Etapy by\xc5\x82y o wiele d\xc5\x82u\xc5\xbcsze (cz\xc4\x99sto na dystansie ok. 300 km), kolarze notorycznie \xc5\x82apali \xe2\x80\x9egumy\xe2\x80\x9d na szutrowych drogach, a w celu zaspokojenia g\xc5\x82odu przerywali jazd\xc4\x99, by skorzysta\xc4\x87 z przygotowanych posi\xc5\x82k\xc3\xb3w._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych wr\xc3\xb3cono do idei kolarskiej walki dooko\xc5\x82a Polski. W 1947, dzi\xc4\x99ki wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy: Polskiego Zwi\xc4\x85zku Kolarskiego, wydawcy prasowego \xe2\x80\x9eCzytelnik\xe2\x80\x9d i grupy dziennikarzy, uda\xc5\x82o si\xc4\x99 po 8-letniej przerwie reaktywowa\xc4\x87 wy\xc5\x9bcig. Zwyci\xc4\x99zc\xc4\x85 po przejechaniu zaledwie czterech etap\xc3\xb3w i 606 km (najkr\xc3\xb3tsza trasa w ca\xc5\x82ej historii TdP) okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 Stanis\xc5\x82aw Grzelak (Tramwajarz \xc5\x81\xc3\xb3d\xc5\xba). T\xc4\x99 edycj\xc4\x99 \xc5\xbcartobliwie nazwano "kieszonkow\xc4\x85" (z racji bardzo kr\xc3\xb3tkiej trasy) lub "gumow\xc4\x85" (z powodu du\xc5\xbcej liczby przebitych d\xc4\x99tek). 22 czerwca 1948 po raz pierwszy etap TdP wygra\xc5\x82 obcokrajowiec \xe2\x80\x93 Szwed Olle Persson (Warszawa \xe2\x80\x93 Olsztyn), a ca\xc5\x82a edycja cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 olbrzymi\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 w\xc5\x9br\xc3\xb3d kibic\xc3\xb3w i medi\xc3\xb3w._NEWLINE_Od tego czasu (a\xc5\xbc do po\xc5\x82owy lat 90. XX wieku) nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 jednak uzyska\xc4\x87 wy\xc5\x9bcigowi odpowiedniej rangi. Na przeszkodzie stan\xc4\x99\xc5\x82a postawa w\xc5\x82adz i faworyzowanie innej imprezy kolarskiej \xe2\x80\x93 Wy\xc5\x9bcigu Pokoju. Z tego okresu warto odnotowa\xc4\x87: triumfy kolarzy zagranicznych \xe2\x80\x93 W\xc5\x82ocha Francesco Locatelliego (1949, pierwszy zwyci\xc4\x99zca klasyfikacji generalnej spoza Polski), Belga Rogera Dierckena (1960), Hiszpana Jos\xc3\xa9 Luis Viejo (1972) oraz Belga Andr\xc3\xa9 Delcroix (1974), najd\xc5\x82u\xc5\xbcsz\xc4\x85 edycj\xc4\x99 wy\xc5\x9bcigu \xe2\x80\x93 2311 km i 13 etap\xc3\xb3w (1953) oraz hat-trick zwyci\xc4\x99stw Mariana Wi\xc4\x99ckowskiego (w latach 1954\xe2\x80\x931956), kt\xc3\xb3ry powt\xc3\xb3rzy\xc5\x82 dopiero Dariusz Baranowski (w latach 1991\xe2\x80\x931993). W 1957 do regulaminu wy\xc5\x9bcigu wprowadzono zapis umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cy \xe2\x80\x93 w przypadku awarii sprz\xc4\x99tu \xe2\x80\x93 korzystanie z pomocy wozu technicznego, os\xc3\xb3b postronnych lub wsp\xc3\xb3\xc5\x82zawodnik\xc3\xb3w, w\xc5\x82\xc4\x85cznie z wymian\xc4\x85 roweru. Podczas tej edycji, po raz pierwszy zastosowano tak\xc5\xbce fotokom\xc3\xb3rk\xc4\x99 na finiszu. Okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 ona potrzebna ju\xc5\xbc na pierwszym etapie, gdy met\xc4\x99 w Toruniu niemal r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie min\xc4\x99li Grzegorz Chwiendacz i Henryk \xc5\x81asak (wygra\xc5\x82 ten pierwszy). W trakcie edycji 1967 dosz\xc5\x82o do pierwszego dramatycznego zdarzenia w wy\xc5\x9bcigu. 17 wrze\xc5\x9bnia \xe2\x80\x93 na trasie 3. etapu \xe2\x80\x93 dosz\xc5\x82o do kraksy, w wyniku kt\xc3\xb3rej obra\xc5\xbce\xc5\x84 g\xc5\x82owy dozna\xc5\x82 22-letni Jan Myszak (nast\xc4\x99pnego dnia rano zmar\xc5\x82 on w szpitalu w Sanoku)._NEWLINE_Od 1993 roku funkcj\xc4\x99 dyrektora wy\xc5\x9bcigu obj\xc4\x85\xc5\x82 wicemistrz Igrzysk Olimpijskich w Moskwie i pierwszy polski kolarz zawodowy \xe2\x80\x93 Czes\xc5\x82aw Lang, kt\xc3\xb3rego praca zaowocowa\xc5\x82a regularnym wzrostem presti\xc5\xbcu imprezy._NEWLINE_W 1996 roku zosta\xc5\x82a ona oznaczona kategori\xc4\x85 2.5, najni\xc5\xbcsz\xc4\x85 w \xc3\xb3wczesnym kalendarzu UCI._NEWLINE_W 1997 roku podczas Kongresu Mi\xc4\x99dzynarodowej Unii Kolarskiej w San Sebasti\xc3\xa1n, Tour de Pologne awansowa\xc5\x82 o jedn\xc4\x85 klas\xc4\x99, otrzymuj\xc4\x85c kategori\xc4\x99 2.4 i zosta\xc5\x82 zakwalifikowany jako \xe2\x80\x9eWy\xc5\x9bcig Narodowy\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1999 roku na Mistrzostwach \xc5\x9awiata w Weronie Komisja Techniczna UCI awansowa\xc5\x82a wy\xc5\x9bcig do klasy 2.3, a 12 pa\xc5\xbadziernika 2001 roku, podczas kongresu Rady Kolarstwa Zawodowego (Professional Cycling Council), Tour ponownie awansowa\xc5\x82, otrzymuj\xc4\x85c kategori\xc4\x99 2.2._NEWLINE_W 2005 roku decyzj\xc4\x85 w\xc5\x82adz UCI Wy\xc5\x9bcig zosta\xc5\x82 w\xc5\x82\xc4\x85czony do cyklu wielu imprez nazwanych UCI ProTour, jako jedyna tego typu impreza w Europie \xc5\x9arodkowo-Wschodniej. W sk\xc5\x82ad tej wyselekcjonowanej grupy wesz\xc5\x82y trzy wielkie toury (Grand Tour): Giro d\xe2\x80\x99Italia, Tour de France, Vuelta a Espa\xc3\xb1a, klasyki Pucharu \xc5\x9awiata, wy\xc5\x9bcigi etapowe kategorii 2.HC (np. Pary\xc5\xbc-Nicea, Tour de Suisse), klasyki 1.HC (np. La Fl\xc3\xa8che Wallonne \xe2\x80\x93 Walo\xc5\x84ska Strza\xc5\x82a). Tour de Pologne jako jedyny awansowa\xc5\x82 o dwie klasy i zosta\xc5\x82 zr\xc3\xb3wnany z imprezami 2.HC._NEWLINE_Przez wiele lat Tour de Pologne odbywa\xc5\x82 si\xc4\x99 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych terminach (najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej pomi\xc4\x99dzy lipcem a pa\xc5\xbadziernikiem). Po przej\xc4\x99ciu wy\xc5\x9bcigu przez Czes\xc5\x82awa Langa pierwszym sta\xc5\x82ym terminem a\xc5\xbc do 2008 roku by\xc5\x82 wrzesie\xc5\x84 (najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej drugi tydzie\xc5\x84 tego miesi\xc4\x85ca). Od 2009 roku wy\xc5\x9bcig odbywa si\xc4\x99 w sierpniu (jednak od tego czasu pierwsze etapy odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w ostatnich dniach lipca) zaledwie tydzie\xc5\x84 po Tour de France jednocze\xc5\x9bnie nie koliduj\xc4\x85c z odbywaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 w tym samym czasie Vuelta a Espa\xc3\xb1a (z wyj\xc4\x85tkiem 2012 i 2016 roku kiedy to z powodu letnich igrzysk olimpijskich wy\xc5\x9bcig wyj\xc4\x85tkowo odbywa\xc5\x82 si\xc4\x99 w lipcu koliduj\xc4\x85c jednocze\xc5\x9bnie z Tour de France)._NEWLINE_Pi\xc4\x99ciokrotnie Tour de Pologne otrzyma\xc5\x82 tytu\xc5\x82 \xe2\x80\x9eNajlepszej Imprezy Sportowej Roku\xe2\x80\x9d w Polsce w Plebiscycie Przegl\xc4\x85du Sportowego, w latach 1995, 1996, 2004, 2008 i 2011. Zyskuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uznanie w\xc5\x82adz Mi\xc4\x99dzynarodowej Unii Kolarskiej zdobywaj\xc4\x85c wysokie oceny za organizacj\xc4\x99'