b'\n_START_ARTICLE_\nFall Eva\n_START_PARAGRAPH_\nFall Eva (pol. Plan "Ewa") \xe2\x80\x93 plan ewakuacji niemieckiej ludno\xc5\x9bci cywilnej oraz organ\xc3\xb3w partyjnych i pa\xc5\x84stwowych z okupowanych teren\xc3\xb3w Pomorza, przygotowany w drugiej po\xc5\x82owie 1944 przez nazistowskie w\xc5\x82adze tzw. Okr\xc4\x99gu Rzeszy Gda\xc5\x84sk-Prusy Zachodnie. Jego realizacja zim\xc4\x85 1945 przynios\xc5\x82a chaos i wiele ofiar w\xc5\x9br\xc3\xb3d niemieckiej ludno\xc5\x9bci, spowodowanych fataln\xc4\x85 organizacj\xc4\x85, brakiem \xc5\x9brodk\xc3\xb3w transportu oraz masow\xc4\x85 ucieczk\xc4\x85 przedstawicieli w\xc5\x82adz partyjnych i pa\xc5\x84stwowych. Jednym z element\xc3\xb3w planu "Ewa" by\xc5\x82a ewakuacja obozu koncentracyjnego Stutthof, na skutek kt\xc3\xb3rej 18 000 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w ponios\xc5\x82o \xc5\x9bmier\xc4\x87 w trakcie tzw. "marszu \xc5\x9bmierci".\n_START_SECTION_\nRealizacja planu\n_START_PARAGRAPH_\n12 stycznia 1945 roku rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 wielka zimowa ofensywa Armii Czerwonej (tzw. ofensywa styczniowa). Ju\xc5\xbc 18 stycznia Forster by\xc5\x82 zmuszony og\xc5\x82osi\xc4\x87 alarm pierwszego stopnia ("Nurt I") dla powiat\xc3\xb3w: Lipno, Brodnica, Rypin i Nowe Miasto Lubawskie. Dwa dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej og\xc5\x82oszono alarm dla powiatu Susz. Gwa\xc5\x82towne post\xc4\x99py Armii Czerwonej spowodowa\xc5\x82y, i\xc5\xbc w kr\xc3\xb3tkim czasie ewakuacj\xc4\x85 musia\xc5\x82o zosta\xc4\x87 obj\xc4\x99te ca\xc5\x82e terytorium okr\xc4\x99gu Gda\xc5\x84sk-Prusy Zachodnie._NEWLINE_Ewakuacja przebiega\xc5\x82a w spos\xc3\xb3b odleg\xc5\x82y od optymistycznych za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 nazistowskiego kierownictwa. Autorzy planu "Ewa" nie przewidzieli, i\xc5\xbc sowieckie wojska b\xc4\x99d\xc4\x85 si\xc4\x99 posuwa\xc4\x87 w a\xc5\xbc tak szybkim tempie. Ponadto, z powodu licznych b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w planistycznych, chaosu organizacyjnego oraz braku \xc5\x9brodk\xc3\xb3w transportu ewakuacja dokonywa\xc5\x82a si\xc4\x99 w po\xc5\x9bpiechu i z pomini\xc4\x99ciem przewidzianych wcze\xc5\x9bniej etap\xc3\xb3w. Dla przyk\xc5\x82adu w Kwidzynie og\xc5\x82oszono rozkaz ewakuacji zaledwie kilka godzin po zako\xc5\x84czeniu wielkiego wiecu, na kt\xc3\xb3rym oznajmiono niemieckiej ludno\xc5\x9bci, i\xc5\xbc nie ma powod\xc3\xb3w do niepokoju. Zamieszanie powi\xc4\x99ksza\xc5\x82a masowa ucieczka przedstawicieli lokalnych w\xc5\x82adz partyjnych i pa\xc5\x84stwowych, kt\xc3\xb3ra zazwyczaj poprzedza\xc5\x82a rozpocz\xc4\x99cie ewakuacji. Co wi\xc4\x99cej, prowincja Gda\xc5\x84sk-Prusy Zachodnie zosta\xc5\x82a zalana przez niekontrolowane masy uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w z s\xc4\x85siednich Prus Wschodnich, przez co chaos i problemy organizacyjne uleg\xc5\x82y dalszemu pog\xc5\x82\xc4\x99bieniu._NEWLINE_W tych warunkach ewakuacja niemieckiej ludno\xc5\x9bci z Pomorza rych\xc5\x82o przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82a si\xc4\x99 w bez\xc5\x82adn\xc4\x85 ucieczk\xc4\x99. W warunkach surowej zimy, zat\xc5\x82oczonymi i bombardowanymi drogami, masy uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w (ich liczb\xc4\x99 szacowano na 200 000 - 250 000) w panice i chaosie ucieka\xc5\x82y na zach\xc3\xb3d, gin\xc4\x85c masowo z zimna, wyczerpania lub od radzieckich bomb. Nazistowskie w\xc5\x82adze nie potrafi\xc5\x82y udzieli\xc4\x87 uchod\xc5\xbacom efektywnej pomocy. Tragiczny przebieg mia\xc5\x82a zw\xc5\x82aszcza ewakuacja ludno\xc5\x9bci drog\xc4\x85 morsk\xc4\x85. Tysi\xc4\x85ce uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w zgin\xc4\x99\xc5\x82o na skutek zatopienia przez radzieckie lotnictwo lub okr\xc4\x99ty podwodne statk\xc3\xb3w ewakuacyjnych MS "Wilhelm Gustloff" (ok. 9600 ofiar), MS "Goya" (ok. 6000 ofiar), czy MS "Steuben" (ok. 4900 ofiar)._NEWLINE_W jeszcze bardziej tragicznych okoliczno\xc5\x9bciach odbywa\xc5\x82a si\xc4\x99 ewakuacja wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w obozu koncentracyjnego Stutthof. 16 stycznia 1945 SS-Gruppenf\xc3\xbchrer Katzmann og\xc5\x82osi\xc5\x82 alarm pierwszego stopnia dla KL Stutthof, a kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej - alarm stopnia drugiego. Ewakuacja obozu rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 25 stycznia. Kolumny wyg\xc5\x82odnia\xc5\x82ych i wyczerpanych wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w przebywa\xc5\x82y codziennie ponad 20 kilometr\xc3\xb3w, brn\xc4\x85c w g\xc5\x82\xc4\x99bokim \xc5\x9bniegu przy temperaturze -20\xc2\xa0\xc2\xb0C. Przez pierwsze trzy dni marszu wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie nie otrzymywali po\xc5\xbcywienia. Nie przygotowano dla nich \xc5\xbcadnych miejsc noclegowych. Ludno\xc5\x9bci cywilnej surowo zabraniano udzielania pomocy wi\xc4\x99\xc5\xbaniom. Nawet ci wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie, kt\xc3\xb3rzy wyszli z obozu w stosunkowo dobrej kondycji fizycznej, nie byli w stanie w tych warunkach sprosta\xc4\x87 trudom marszu. Tych, kt\xc3\xb3rzy tracili si\xc5\x82y i nie byli w stanie i\xc5\x9b\xc4\x87 dalej, dobijali SS-mani. W podobnych warunkach odbywa\xc5\x82a si\xc4\x99 ewakuacja podoboz\xc3\xb3w Stutthofu. \xc5\x81\xc4\x85cznie, podczas ewakuacji drog\xc4\x85 l\xc4\x85dow\xc4\x85 i morsk\xc4\x85 (ta ostatnia rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 25 kwietnia) zgin\xc4\x99\xc5\x82o 18 000 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w KL Stutthof. Z tego powodu nazwano j\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej "marszem \xc5\x9bmierci".'