b'\n_START_ARTICLE_\nJ\xc4\x99zyk guugu yimithirr\n_START_SECTION_\nEtymologia nazwy\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc5\x82owo guugu oznacza mowa, j\xc4\x99zyk. Yimithirr (albo yumuthirr) oznacza posiadanie yimi, a samo yimi to s\xc5\x82owo oznaczaj\xc4\x85ce to, a wi\xc4\x99c yimithirr oznacza posiadanie tego. U\xc5\xbcycie s\xc5\x82owa yi(mi), zamiast innych s\xc5\x82\xc3\xb3w na okre\xc5\x9blenie "tego" by\xc5\x82o widziane jako cecha wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85ca plemi\xc4\x99 Guugu Yimithirr. Element guugu i zwyczaj nazywania bazuj\xc4\x85cy na pewnym wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85cym s\xc5\x82owie mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 w wielu innych j\xc4\x99zykach._NEWLINE_Ta nazwa posiada wiele innych zapis\xc3\xb3w, mi\xc4\x99dzy innymi: gogo-yimidjir, gugu-yimidhirr, gugu yimithirr, guugu yimidhirr, guguyimidjir (u\xc5\xbcywana w publikacjach Ethnologue), gugu yimijir, kukuyimidir, koko imudji, koko yimidir, kuku jimidir, kuku yimithirr i kuku yimidhirr.\n_START_SECTION_\nDialekty\n_START_PARAGRAPH_\nGuugu yimithirr pierwotnie sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z kilku dialekt\xc3\xb3w, ale nawet ich nazwy wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci z nich nie s\xc4\x85 ju\xc5\xbc obecnie znane. Obecnie wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 dwa g\xc5\x82\xc3\xb3wne dialekty: dialekt przybrze\xc5\xbcny nazywany dhalundirr (z morzem) i dialekt \xc5\x9br\xc3\xb3dl\xc4\x85dowy nazywany waguurrga (z zewn\xc4\x85trz). Misja u\xc5\xbcywa dialektu przybrze\xc5\xbcnego do t\xc5\x82umaczenia hymn\xc3\xb3w i opowie\xc5\x9bci biblijnych, wi\xc4\x99c cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jego s\xc5\x82\xc3\xb3w obecnie ma religijne znaczenia, kt\xc3\xb3rych odpowiednik\xc3\xb3w brakuje w dialekcie \xc5\x9br\xc3\xb3dl\xc4\x85dowym.\n_START_SECTION_\nFonotaktyka\n_START_PARAGRAPH_\nWszystkie s\xc5\x82owa, z wyj\xc4\x85tkiem paru wtr\xc4\x85ce\xc5\x84, zaczynaj\xc4\x85 si\xc4\x99 od sp\xc3\xb3\xc5\x82g\xc5\x82oski. Sp\xc3\xb3\xc5\x82g\xc5\x82oska mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zwarta, nosowa lub p\xc3\xb3\xc5\x82otwarta (to jest /l r \xc9\xbb/ nie pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na pocz\xc4\x85tku)._NEWLINE_S\xc5\x82owa mog\xc4\x85 ko\xc5\x84czy\xc4\x87 si\xc4\x99 i samog\xc5\x82osk\xc4\x85, i sp\xc3\xb3\xc5\x82g\xc5\x82osk\xc4\x85. Dozwolone sp\xc3\xb3\xc5\x82g\xc5\x82oski ko\xc5\x84cz\xc4\x85ce s\xc5\x82owo to /l r \xc9\xbb j n n\xcc\xaa/. _NEWLINE_W obr\xc4\x99bie s\xc5\x82\xc3\xb3w mog\xc4\x85 wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 ka\xc5\xbcde sp\xc3\xb3\xc5\x82g\xc5\x82oski, tak samo jak gromada do trzech sp\xc3\xb3\xc5\x82g\xc5\x82osek, kt\xc3\xb3re nie mog\xc4\x85 by\xc4\x87 pocz\xc4\x85tkowymi lub ko\xc5\x84cowymi.\n_START_SECTION_\nGramatyka\n_START_PARAGRAPH_\nJak w wielu australijskich j\xc4\x99zykach, guugu yimithirr ma biernikow\xc4\x85 morfologi\xc4\x99 zaimk\xc3\xb3w podczas gdy inne rzeczowniki maj\xc4\x85 ergatywn\xc4\x85 morfologi\xc4\x99. To znaczy, \xc5\xbce s\xc5\x82owo nieprzechodnie ma tak\xc4\x85 sam\xc4\x85 form\xc4\x99 podmiotu jak s\xc5\x82owo przechodnie je\xc5\x9bli podmiot jest zaimkiem, ale takiej samej formy jak dope\xc5\x82nienie s\xc5\x82owa przechodniego._NEWLINE_Bez wzgl\xc4\x99du na to rzeczowniki lub zaimki s\xc4\x85 u\xc5\xbcywane, najcz\xc4\x99stszy szyk zdania to Podmiot Dope\xc5\x82nienie Orzeczenie, pomimo to inne szyki s\xc5\x82\xc3\xb3w s\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwe.'