b'\n_START_ARTICLE_\nFiodor Dan\n_START_PARAGRAPH_\nFiodor Iljicz Dan, w\xc5\x82a\xc5\x9bc. Gurwicz ros. \xd0\xa4\xd1\x91\xd0\xb4\xd0\xbe\xd1\x80 \xd0\x98\xd0\xbb\xd1\x8c\xd0\xb8\xcc\x81\xd1\x87 \xd0\x94\xd0\xb0\xd0\xbd (\xd0\x93\xd1\x83\xd1\x80\xd0\xb2\xd0\xb8\xd1\x87), ur. 19 pa\xc5\xbadziernika 1871 w Petersburgu, zm. 22 stycznia 1947 w Nowym Jorku) \xe2\x80\x93 rosyjski rewolucjonista, socjaldemokrata, przyw\xc3\xb3dca frakcji mienszewik\xc3\xb3w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPo uko\xc5\x84czeniu gimnazjum studiowa\xc5\x82 na Wydziale Medycznym Uniwersytetu w Dorpacie; podczas studi\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 marksist\xc4\x85. Od 1894 kierowa\xc5\x82 k\xc3\xb3\xc5\x82kiem robotniczym, 1896 wszed\xc5\x82 do centralnych w\xc5\x82adz Zwi\xc4\x85zku Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej, jednak zosta\xc5\x82 aresztowany i po p\xc3\xb3\xc5\x82rocznym wi\xc4\x99zieniu w twierdzy Pietropaw\xc5\x82owskiej zosta\xc5\x82 zes\xc5\x82any do guberni wiackiej. Pracowa\xc5\x82 jako statystyk, wyda\xc5\x82 prac\xc4\x99 pt. \xe2\x80\x9eSytuacja ch\xc5\x82op\xc3\xb3w w guberni wiackiej\xe2\x80\x9d, publikowa\xc5\x82 artyku\xc5\x82y w pi\xc5\x9bmie \xe2\x80\x9eRusskaja Mysl\xe2\x80\x9d, 1901 uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Berlina, gdzie zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przesy\xc5\x82aniem do Rosji gazety \xe2\x80\x9eIskra\xe2\x80\x9d; by\xc5\x82 zaprzyja\xc5\xbaniony z Leninem i Julijem Martowem. W 1902 delegat na konferencj\xc4\x99 partyjn\xc4\x85 w Bia\xc5\x82ymstoku, wydany policji przez prowokatora, po odbyciu kary 1,5 roku wi\xc4\x99zienia zes\xc5\x82any na Syberi\xc4\x99, zbieg\xc5\x82 z guberni jenisejskiej za granic\xc4\x99 i 1903 przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 si\xc4\x99 do frakcji mienszewickiej, zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem redakcji \xe2\x80\x9eIskry\xe2\x80\x9d. W 1904 delegat na Kongres II Mi\xc4\x99dzynarod\xc3\xb3wki w Amsterdamie, po wybuchu rewolucji 1905-1907 przyby\xc5\x82 do Petersburga i zosta\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82redaktorem partyjnej gazety \xe2\x80\x9eNacza\xc5\x82o\xe2\x80\x9d, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w Zjednoczonym Zje\xc5\xbadzie Partii w Sztokholmie i zosta\xc5\x82 wybrany cz\xc5\x82onkiem KC SDPRR, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 oficjalnym liderem SDPRR. Po rozwi\xc4\x85zaniu II Dumy, po\xc5\x82\xc4\x85czonym ze zmian\xc4\x85 ordynacji wyborczej z 3\xc2\xa0czerwca/16\xc2\xa0czerwca\xc2\xa01907 wyjecha\xc5\x82 za granic\xc4\x99. Wraz z Martowem wydawa\xc5\x82 mienszewicki \xe2\x80\x9eGo\xc5\x82os Socja\xc5\x82-Diemokrata\xe2\x80\x9d w Genewie, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Pary\xc5\xbcu, bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wydaniu 5-tomowego \xe2\x80\x9eRuchu spo\xc5\x82ecznego w Rosji na pocz\xc4\x85tku XX wieku\xe2\x80\x9d. _NEWLINE_W 1913 w zwi\xc4\x85zku z og\xc5\x82oszeniem w Rosji amnestii z okazji 300-lecia panowania dynastii Romanow\xc3\xb3w wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Petersburga. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 w mienszewickimi pismami i gazetami, kierowa\xc5\x82 pracami frakcji socjaldemokratycznej w IV Dumie, po wybuchu I wojny \xc5\x9bwiatowej 1914 zosta\xc5\x82 aresztowany i zes\xc5\x82any na Syberi\xc4\x99. W 1915 jako lekarz zosta\xc5\x82 zmobilizowany i wys\xc5\x82any do Turkiestanu, gdzie zasta\xc5\x82a go rewolucja lutowa 1917. W pogl\xc4\x85dach na temat wojny by\xc5\x82 internacjonalist\xc4\x85 i por\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 z Gieorgijem Plechanowem._NEWLINE_Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu w 1917 cz\xc5\x82onek Komitetu Wykonawczego Piotrogrodzkiej Rady Delegat\xc3\xb3w Robotniczych i \xc5\xbbo\xc5\x82nierskich. Od maja do listopada 1917 redaktor naczelny gazety Izwiestija - organu Rady. _NEWLINE_Przeciwnik przewrotu bolszewickiego (rewolucji pa\xc5\xbadziernikowej), zarzuca\xc5\x82 bolszewikom prowadzenie anarchistycznej polityki i nadu\xc5\xbcywanie nazwy \xe2\x80\x9esocjalizm\xe2\x80\x9d. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 przeciw traktatowi brzeskiemu. 26 lutego 1921 aresztowany przez Czeka, po wprowadzeniu przez w\xc5\x82adze sowieckie stanu wojennego w Piotrogrodzie w zwi\xc4\x85zku z powstaniem kronsztadzkim i wyst\xc4\x85pieniami robotniczymi w mie\xc5\x9bcie. W maju 1921 osadzony w twierdzy Pietropaw\xc5\x82owskiej, w lipcu przeniesiony do moskiewskich Butyrek, po g\xc5\x82od\xc3\xb3wce uwolniony. W styczniu 1922 deportowany przez Czeka zagranic\xc4\x99. Uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Berlina, gdzie mieszka\xc5\x82 do przej\xc4\x99cia w\xc5\x82adzy przez NSDAP w 1933, po czym przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Pary\xc5\xbca, sk\xc4\x85d po kapitulacji Francji w 1940 wyjecha\xc5\x82 do Nowego Jorku. _NEWLINE_Na emigracji po \xc5\x9bmierci Julija Martowa (1923) kierowa\xc5\x82 tzw. Zagraniczn\xc4\x85 Delegacj\xc4\x85 SDPRR, uczestniczy\xc5\x82 w pracach Socjalistycznej Mi\xc4\x99dzynarod\xc3\xb3wki Robotniczej. W 1939 pot\xc4\x99pi\xc5\x82 pakt Ribbentrop-Mo\xc5\x82otow. W Stanach Zjednoczonych w latach 1941-47 wydawa\xc5\x82 emigracyjny organ mienszewik\xc3\xb3w - pismo \xd0\x9d\xd0\xbe\xd0\xb2\xd1\x8b\xd0\xb9 \xd0\xbf\xd1\x83\xd1\x82\xd1\x8c.'