b'\n_START_ARTICLE_\nZak\xc5\x82ad dla Nerwowo i Psychicznie Chorych \xc5\xbbyd\xc3\xb3w Zofi\xc3\xb3wka\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nSzpital powsta\xc5\x82 z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Umys\xc5\x82owo i Nerwowo Chorymi \xc5\xbbydami. Pocz\xc4\x85tkowo znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przy ulicy W\xc3\xb3lczanskiej, nast\xc4\x99pnie Jana Kochanowskiego. Trzydziestomorgowy teren kupiono za bi\xc5\xbcuteri\xc4\x99 ofiarowan\xc4\x85 przez Zofi\xc4\x99 Endelmanow\xc4\x85. Jego g\xc5\x82\xc3\xb3wnym organizatorem by\xc5\x82 Samuel Goldflam, kt\xc3\xb3ry kierowa\xc5\x82 szpitalem do 1926. Pocz\xc4\x85tkowo lecznica mia\xc5\x82a 95 \xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbcek._NEWLINE_W 1910 powsta\xc5\x82 kolejny pawilon, przeznaczony dla kobiet, a w 1926 dobudowano jeszcze jeden. W 1935 by\xc5\x82 to ju\xc5\xbc du\xc5\xbcy zak\xc5\x82ad, na 275 \xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbcek. Do Zofi\xc3\xb3wki, zawdzi\xc4\x99czaj\xc4\x85cej sw\xc4\x85 nazw\xc4\x99 imieniu fundatorki, trafiali niezamo\xc5\xbcni w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci \xc5\xbbydzi, kt\xc3\xb3rych leczono bezp\xc5\x82atnie. Utrzymanie pewnej, niewielkiej liczby chorych, finansowa\xc5\x82y ich rodziny, lub gminy prowincji, z kt\xc3\xb3rych pochodzili pacjenci. Leczenie schorze\xc5\x84 nerwowych i psychicznych w podobnych zak\xc5\x82adach by\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas nowo\xc5\x9bci\xc4\x85. W 1900 w Niemczech powsta\xc5\x82a pierwsza tego typu plac\xc3\xb3wka w Europie \xe2\x80\x93 mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 w Zehlendorf pod Berlinem. W otwockim sanatorium stawiano na przywr\xc3\xb3cenie pacjent\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwu, a wa\xc5\xbcnym elementem terapii by\xc5\x82a praca._NEWLINE_Kolejnymi kierownikami szpitala byli Gotlib Kremer i Rafa\xc5\x82 Becker. W latach 30. by\xc5\x82o to najwi\xc4\x99ksze sanatorium w Otwocku. W zak\xc5\x82adzie wykorzystywano now\xc4\x85 w\xc3\xb3wczas metod\xc4\x99 uspo\xc5\x82eczniania chorych przez prac\xc4\x99. W 1932 dyrektorem szpitala zosta\xc5\x82 psychiatra Jakub Frostig, a jego zast\xc4\x99pc\xc4\x85 by\xc5\x82 Izaak Frydman._NEWLINE_W czasie okupacji Zofi\xc3\xb3wka mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 na terenie getta \xe2\x80\x9eKuracyjnego\xe2\x80\x9d w Otwocku. W 1940 panowa\xc5\x82y tam g\xc5\x82\xc3\xb3d i straszne warunki. Zofi\xc3\xb3wka by\xc5\x82a pod zarz\xc4\x85dem nazistowskiego lekarza Josta Walbuma. By\xc5\x82 to z rozkazu Niemc\xc3\xb3w jedyny zak\xc5\x82ad dla umys\xc5\x82owo chorych \xc5\xbbyd\xc3\xb3w na terenie Guberni. W 1941 znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 tam 350 chorych. We wrze\xc5\x9bniu 1941 do szpitala trafili pacjenci krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. dr. J\xc3\xb3zefa Babi\xc5\x84skiego. W czasie likwidacji getta w Otwocku od 19 sierpnia 1942 w szpitalu zamordowano oko\xc5\x82o 110-140 os\xc3\xb3b; cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 rozstrzelano na miejscu, reszt\xc4\x99 wywieziono do Treblinki. Ukrai\xc5\x84cy sp\xc4\x99dzili chorych i personel do pawilonu I \xe2\x80\x9eZofi\xc3\xb3wki\xe2\x80\x9d. W czasie likwidacji szpitala cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 personelu by\xc5\x82a w stanie uciec karetk\xc4\x85 sanitarn\xc4\x85 do Warszawy. Wyjecha\xc5\x82 dr Stefan Miller z \xc5\xbcon\xc4\x85, a samob\xc3\xb3jstwo pope\xc5\x82ni\xc5\x82 dr Ma\xc5\x9blanko, dr Lewin\xc3\xb3wna, a tak\xc5\xbce szef \xe2\x80\x9eZofi\xc3\xb3wki\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 dr W\xc5\x82odzimierz Kaufman, dr Dorota Lewi i kilku innych lekarzy._NEWLINE_W po\xc5\x82owie 1943 w Zofi\xc3\xb3wce oraz w sanatorium \xe2\x80\x9eBrijus\xe2\x80\x9d powsta\xc5\x82 o\xc5\x9brodek w ramach akcji Lebensborn \xe2\x80\x93 niemieckiej instytucji opieku\xc5\x84czo-charytatywnej do \xe2\x80\x9eodnowienia krwi niemieckiej\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ehodowli nordyckiej rasy nadludzi\xe2\x80\x9d. O\xc5\x9brodek nazywa\xc5\x82 si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eLebensborn Ostland\xe2\x80\x9d Oba o\xc5\x9brodki zosta\xc5\x82y przej\xc4\x99te przez Niemc\xc3\xb3w po likwidacji otwockiego getta w sierpniu 1942, mia\xc5\x82y pomie\xc5\x9bci\xc4\x87 ok. 100 matek i 150 dzieci, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 \xe2\x80\x9ewzorcowymi plac\xc3\xb3wkami w Generalnym Gubernatorstwie prowadzonymi przez SS\xe2\x80\x9d. Urz\xc4\x85dzenia i wyposa\xc5\xbcenie dostarczono z ograbionego getta warszawskiego. Zak\xc5\x82ad zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc germanizacj\xc4\x85 dzieci polskich, i przystosowaniem ich do adopcji w rodzinach niemieckich._NEWLINE_Matka Juliana Tuwima \xe2\x80\x93 Adela Tuwim \xe2\x80\x93 po pr\xc3\xb3bie samob\xc3\xb3jczej zosta\xc5\x82a umieszczona w Zofi\xc3\xb3wce, kiedy lekarzem naczelnym by\xc5\x82 jeszcze Piotr Frostig. Jako prywatna pacjentka Apolonii Rybak zosta\xc5\x82a przeniesiona poza getto do domu przy ul. Ceglanej, a nast\xc4\x99pnie, po likwidacji getta, kryta w domu swej opiekunki przy ul. Reymonta 1 (obecnie 7). Zosta\xc5\x82a zabita w tym domu,a jej zw\xc5\x82oki zakopane na terenie posesji._NEWLINE_W Zofi\xc3\xb3wce m\xc3\xb3g\xc5\x82 przebywa\xc4\x87 i zosta\xc4\x87 zamordowany w 1942 aktor Micha\xc5\x82 Znicz, jednak brak pewno\xc5\x9bci co do miejsca i okoliczno\xc5\x9bci jego \xc5\x9bmierci._NEWLINE_Po wojnie, a\xc5\xbc do po\xc5\x82owy lat 80. leczono w Zofi\xc3\xb3wce gru\xc5\xbalic\xc4\x99. Sanatorium nosi\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas imi\xc4\x99 Stefana Okrzei (od 1956), przyjmowa\xc5\x82o z pocz\xc4\x85tku m\xc5\x82odzie\xc5\xbc, a od 1968 \xe2\x80\x93 doros\xc5\x82ych. W 1985 szpital powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do pierwotnej nazwy i zn\xc3\xb3w zacz\xc4\x99to leczy\xc4\x87 tu schorzenia neuropsychiatryczne, ale pacjentami by\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dzieci. Funkcjonowa\xc5\x82 oddzia\xc5\x82 dla dzieci z zaburzeniami neuropsychiatrycznymi, dla m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy uzale\xc5\xbcnionej od \xc5\x9brodk\xc3\xb3w odurzaj\xc4\x85cych i dla doros\xc5\x82ych chorych psychicznie. Obecnie obiekt jest zdewastowany. O uznanie swojego prawa do udzia\xc5\x82u w nieruchomo\xc5\x9bci stara si\xc4\x99 przed s\xc4\x85dem gmina \xc5\xbcydowska.'