b'\n_START_ARTICLE_\nJames Dean\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem Wintona Deana i Mildred Wilson Dean, urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w miejscowo\xc5\x9bci Marion w Indianie. Gdy mia\xc5\x82 sze\xc5\x9b\xc4\x87 lat wraz z rodzin\xc4\x85 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Santa Monica w Kalifornii. W nast\xc4\x99pnych latach Dean bardzo z\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 z matk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 by\xc5\x82a to jedyna osoba, kt\xc3\xb3ra potrafi\xc5\x82a zrozumie\xc4\x87 Jimmy\xe2\x80\x99ego. Matka zach\xc4\x99ca\xc5\x82a Deana do gry na skrzypcach i lekcji ta\xc5\x84ca w amatorskim teatrzyku. Ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 do szko\xc5\x82y podstawowej w Brentwood do roku 1940, kiedy to jego matka zmar\xc5\x82a na raka. Nie potrafi\xc4\x85cy poradzi\xc4\x87 sobie z wychowaniem dziewi\xc4\x99ciolatka, ojciec wys\xc5\x82a\xc5\x82 ch\xc5\x82opca do Fairmount w Indianie, gdzie zamieszka\xc5\x82 na farmie u swojego stryjostwa, Ortense i Marcusa Winslow\xc3\xb3w. Rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 nauk\xc4\x99 w szkole \xc5\x9bredniej, wychowywany by\xc5\x82 w duchu kwakrowskim. Ch\xc5\x82opiec poszukiwa\xc5\x82 kogo\xc5\x9b, w kim m\xc3\xb3g\xc5\x82by znale\xc5\xba\xc4\x87 oparcie, co sprawi\xc5\x82o, \xc5\xbce zaprzyja\xc5\xbani\xc5\x82 si\xc4\x99 z pastorem metodyst\xc3\xb3w Jamesem DeWeerdem. Duchowny mia\xc5\x82 niema\xc5\x82y wp\xc5\x82yw na ch\xc5\x82opca, zw\xc5\x82aszcza na maj\xc4\x85ce rozwin\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie zainteresowanie walkami byk\xc3\xb3w, wy\xc5\x9bcigami samochodowymi i teatrem. Wed\xc5\x82ug Billy\xe2\x80\x99ego J. Harbina, Dean utrzymywa\xc5\x82 intymne stosunki z pastorem, kt\xc3\xb3re rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w ostatniej klasie szko\xc5\x82y \xc5\x9bredniej i \xe2\x80\x9etrwa\xc5\x82y przez wiele lat\xe2\x80\x9d. Osi\xc4\x85ga\xc5\x82 mizerne wyniki w nauce, dobrze gra\xc5\x82 jednak w baseball i koszyk\xc3\xb3wk\xc4\x99, ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na zaj\xc4\x99cia k\xc3\xb3\xc5\x82ka aktorskiego i bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w konkursach recytatorskich (jeden z nich wygra\xc5\x82; wyg\xc5\x82aszaj\xc4\x85c monolog The Madman Charlesa Dickensa, rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 go g\xc5\x82o\xc5\x9bnym krzykiem). Po uko\xc5\x84czeniu szko\xc5\x82y \xc5\x9bredniej (16 maja 1949) przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Kalifornii, gdzie ze swoim beagle\xe2\x80\x99em Maksem zamieszka\xc5\x82 u ojca i macochy. Zapisa\xc5\x82 si\xc4\x99 do Santa Monica College na prawo, nied\xc5\x82ugo p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 na Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles, aby studiowa\xc4\x87 aktorstwo, co por\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82o go z ojcem. Stara\xc5\x82 si\xc4\x99 o przyj\xc4\x99cie do bractwa Sigma Nu, jednak bezskutecznie. Studiuj\xc4\x85c na Uniwersytecie Kalifornijskim, pobi\xc5\x82 trzystu pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x99ciu ubiegaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 o rol\xc4\x99 Malcolma w inscenizacji Makbeta Shakespeare\xe2\x80\x99a. Od tego czasu ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 na warsztaty aktorskie Jamesa Whitmore\xe2\x80\x99a. W styczniu 1951 porzuci\xc5\x82 szko\xc5\x82\xc4\x99, aby na powa\xc5\xbcnie zaj\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 aktorstwem.\n_START_SECTION_\nAktorstwo\n_START_PARAGRAPH_\nNa ekranie po raz pierwszy pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1950 roku w telewizyjnej reklamie Pepsi. Po porzuceniu szko\xc5\x82y otrzyma\xc5\x82 kilka drobnych r\xc3\xb3l, m.in. Jana aposto\xc5\x82a w serialu Family Theatre (odcinek Hill Number One, wyemitowany 4 kwietnia 1951; po wy\xc5\x9bwietleniu owego odcinka dziewcz\xc4\x99ta z jednej z katolickich szk\xc3\xb3\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82y pierwszy fanklub Deana), a tak\xc5\xbce jako statysta w filmach Bagnet na bro\xc5\x84, Marynarzu, strze\xc5\xbc si\xc4\x99 i Has Anybody Seen My Gal? W owym okresie rola trenera boksu w Marynarzu, strze\xc5\xbc si\xc4\x99 by\xc5\x82a jedyn\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej wypowiedzia\xc5\x82 jak\xc4\x85\xc5\x9b kwesti\xc4\x99, chocia\xc5\xbc w \xc5\xbcadnym z powy\xc5\xbcszych film\xc3\xb3w nie zosta\xc5\x82 wymieniony na li\xc5\x9bcie p\xc5\x82ac. Poszukuj\xc4\x85c pracy w Hollywood, pracowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jako parkingowy przy studiu CBS. W tym czasie pozna\xc5\x82 Rogersa Bracketta, re\xc5\xbcysera radiowego, kt\xc3\xb3ry zaproponowa\xc5\x82 mu pomoc w rozwini\xc4\x99ciu kariery oraz lokum._NEWLINE_W pa\xc5\xbadzierniku 1951 roku, za namow\xc4\x85 Whitmore\xe2\x80\x99a i Bracketta, Dean przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Nowego Jorku, gdzie pracowa\xc5\x82 przy teleturnieju Beat the Clock, go\xc5\x9bcinnie wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 tak\xc5\xbce w kilku serialach telewizji CBS \xe2\x80\x93 The Web, Studio One, Lux Video Theater. W tym samym czasie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na Broadwayu, gdzie otrzyma\xc5\x82 nagrod\xc4\x99 dla najlepiej zapowiadaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 aktora. Nied\xc5\x82ugo p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przyj\xc4\x99ty zosta\xc5\x82 do Actors Studio, gdzie pod okiem Lee Strasberga \xc4\x87wiczy\xc5\x82 aktorstwo metodyczne. Dumny z przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci do owego stowarzyszenia, w li\xc5\x9bcie z 1952 roku napisa\xc5\x82 do rodziny: To najlepsza szko\xc5\x82a aktorska, jest tu kilku wspania\xc5\x82ych ludzi, takich jak Marlon Brando, Julie Harris, Arthur Kennedy, Mildred Dunnock. Niewielu mo\xc5\xbce si\xc4\x99 tu dosta\xc4\x87. To jedna z najlepszych rzeczy, jaka mo\xc5\xbce przytrafi\xc4\x87 si\xc4\x99 aktorowi. Jestem jedn\xc4\x85 z najm\xc5\x82odszych przyj\xc4\x99tych os\xc3\xb3b. Jego kariera zacz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 rozwija\xc4\x87, zagra\xc5\x82 jeszcze kilka r\xc3\xb3l w popularnych na pocz\xc4\x85tku lat 50. serialach, m.in. Kraft Television Theater, Robert Montgomery Presents czy Danger and General Electric Theater. W tworzonym dla CBS serialu Omnibus zagra\xc5\x82 rol\xc4\x99 niezadowolonego z \xc5\xbcycia nastolatka, bardzo podobn\xc4\x85 do tej, kt\xc3\xb3ra przynios\xc5\x82a mu s\xc5\x82aw\xc4\x99 po Buntowniku bez powodu. By\xc5\x82 to te\xc5\xbc jeden z pierwszych seriali dramatycznych, w kt\xc3\xb3rych wykorzystano rockandrollow\xc4\x85 muzyk\xc4\x99 (Crazy Man, Crazy Billa Halleya), co w roku 1953 by\xc5\x82o rzadko spotykane. W 1954 roku wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 w sztuce Bachir, b\xc4\x99d\xc4\x85cej inscenizacj\xc4\x85 Immoralisty Andr\xc3\xa9 Gide\xe2\x80\x99a, a pozytywne recenzje, jakie po niej otrzyma\xc5\x82, otworzy\xc5\x82y mu drzwi do Hollywood.\n_START_SECTION_\nWy\xc5\x9bcigi samochodowe i Little Bastard\n_START_PARAGRAPH_\nPo otrzymaniu roli w Buntowniku bez powodu, Dean kupi\xc5\x82 przeznaczone do wy\xc5\x9bcig\xc3\xb3w MG TD, a nied\xc5\x82ugo p\xc3\xb3\xc5\xbaniej bia\xc5\x82ego Forda Country Squire\xe2\x80\x99a kombi. Zamieni\xc5\x82 MG na Porsche 356 Speedster, w kt\xc3\xb3rym bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wy\xc5\x9bcigach. W marcu 1955, po zdyskwalifikowaniu innego zawodnika, zaj\xc4\x85\xc5\x82 drugie miejsce w odbywaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w Palm Springs zawodach Road Races. W maju tego samego roku zaj\xc4\x85\xc5\x82 trzecie miejsce w wy\xc5\x9bcigach w Bakersfield, w tym samym miesi\xc4\x85cu, po awarii silnika, tak\xc5\xbce czwarte miejsce w Santa Monica._NEWLINE_Podczas zdj\xc4\x99\xc4\x87 do Buntownika zamieni\xc5\x82 Speedstera na Porsche 550 Spyder, kt\xc3\xb3rych to samochod\xc3\xb3w wyprodukowano jedynie dziewi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85t. Bra\xc5\x82 nim udzia\xc5\x82 w wy\xc5\x9bcigu podczas kr\xc4\x99cenia Olbrzyma, jednak wyjecha\xc5\x82 z trasy i nie uko\xc5\x84czy\xc5\x82 go._NEWLINE_550 Deana opiekowa\xc5\x82 si\xc4\x99 George Barris, kt\xc3\xb3ry w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie zaprojektowa\xc5\x82 filmowy Batmobil. Samoch\xc3\xb3d otrzyma\xc5\x82 przydomek Little Bastard (Ma\xc5\x82y Skurczybyk), kt\xc3\xb3ry nada\xc5\x82 mu Bill Hackman, z kt\xc3\xb3rym aktor pracowa\xc5\x82 przy Olbrzymie. Dean poprosi\xc5\x82 Deana Jeffriesa, lakiernika samochodowego, o umieszczenie napisu Little Bastard na karoserii samochodu. Gdy pokaza\xc5\x82 go Alecowi Guinnessowi, ten stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce pojazd wygl\xc4\x85da z\xc5\x82owrogo i doda\xc5\x82: Je\xc5\x9bli wsi\xc4\x85dziesz do tego auta, za tydzie\xc5\x84 znajd\xc4\x85 ci\xc4\x99 w nim martwego. Rozmowa ta mia\xc5\x82a miejsce 23 wrze\xc5\x9bnia 1955 roku, na siedem dni przed \xc5\x9bmierci\xc4\x85 Deana.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\n30 wrze\xc5\x9bnia 1955 roku Dean i jego mechanik, Rolf W\xc3\xbctherich, przygotowywali 550 Spydera Deana do wy\xc5\x9bcig\xc3\xb3w samochodowych, maj\xc4\x85cych odby\xc4\x87 si\xc4\x99 w Salinas w Kalifornii. Pocz\xc4\x85tkowo samoch\xc3\xb3d mia\xc5\x82 zosta\xc4\x87 przewieziony na miejsce w przyczepie, za\xc5\x9b aktor i jego ekipa \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz W\xc3\xbcthericha, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Hickman i fotograf Stratford Roth, maj\xc4\x85cy zrobi\xc4\x87 fotorelacj\xc4\x99 z wy\xc5\x9bcigu \xe2\x80\x93 mieli dojecha\xc4\x87 na miejsce Fordem Squire\xe2\x80\x99em. W ostatniej chwili Dean zdecydowa\xc5\x82, \xc5\xbce wraz z W\xc3\xbctherichem pojedzie porsche, aby lepiej wyczu\xc4\x87 samoch\xc3\xb3d. O godzinie 15.30 zosta\xc5\x82 zatrzymany przez kalifornijsk\xc4\x85 drog\xc3\xb3wk\xc4\x99 i otrzyma\xc5\x82 mandat za przekroczenie pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci (65 mil na godzin\xc4\x99 na drodze z ograniczeniem do 55 mil). Kierowca forda r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc otrzyma\xc5\x82 mandat (55 mil na godzin\xc4\x99, jednak\xc5\xbce pojazd z przyczep\xc4\x85 m\xc3\xb3g\xc5\x82 porusza\xc4\x87 si\xc4\x99 maksymalnie z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 45 mil). Dean i W\xc3\xbctherich wyprzedzili forda, po czym zatrzymali si\xc4\x99 w Blackwell\xe2\x80\x99s Corner w Lost Hills, aby zatankowa\xc4\x87, a nast\xc4\x99pnie spotka\xc4\x87 si\xc4\x99 z Lance\xe2\x80\x99em Reventlowem, zaprzyja\xc5\xbanionym zawodnikiem._NEWLINE_Dean jecha\xc5\x82 na wsch\xc3\xb3d drog\xc4\x85 nr 466 (p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsza droga stanowa nr 46). Niedaleko miejscowo\xc5\x9bci Cholame zderzy\xc5\x82 si\xc4\x99 z Fordem Custom Tudor, prowadzonym przez Donalda Turnupseeda, dwudziestotrzyletniego studenta California Polytechnic State University, kt\xc3\xb3ry nie zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 Deana. Wed\xc5\x82ug Los Angeles Times z 1 pa\xc5\xbadziernika 2005 roku, zawiadomienie o wypadku odebrali policjanci z drog\xc3\xb3wki, Ron Nelson i jego partner, kt\xc3\xb3rzy akurat ko\xc5\x84czyli przerw\xc4\x99 na kaw\xc4\x99. Gdy przybyli na miejsce, zobaczyli Deana, kt\xc3\xb3rego ledwie \xc5\xbcywego wnoszono do ambulansu. W\xc3\xbctherich przelecia\xc5\x82 przez przedni\xc4\x85 szyb\xc4\x99, jednak prze\xc5\xbcy\xc5\x82 \xe2\x80\x93 z\xc5\x82ama\xc5\x82 szcz\xc4\x99k\xc4\x99 i dozna\xc5\x82 kilku innych obra\xc5\xbce\xc5\x84. Deana przewieziono do Paso Robles War Memorial Hospital, gdzie o 17.59 stwierdzono zgon. Ostatnimi znanymi s\xc5\x82owami, jakie wypowiedzia\xc5\x82 przed wypadkiem, by\xc5\x82y: Kole\xc5\x9b si\xc4\x99 zatrzyma, przecie\xc5\xbc nas widzi. W raporcie policyjnym dotycz\xc4\x85cym pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci, z jak\xc4\x85 jecha\xc5\x82 Dean, a tak\xc5\xbce przyczyn jego \xc5\x9bmierci, Nelson napisa\xc5\x82: wrak samochodu i pozycja cia\xc5\x82a pozwala\xc5\x82y przypuszcza\xc4\x87, \xc5\xbce jecha\xc5\x82 z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 oko\xc5\x82o 55 mil na godzin\xc4\x99 (88\xc2\xa0km/h). Rolf W\xc3\xbctherich zgin\xc4\x85\xc5\x82 w wypadku samochodowym w Niemczech w 1981 roku, po kilku pr\xc3\xb3bach samob\xc3\xb3jczych.\n_START_SECTION_\nPomnik\n_START_PARAGRAPH_\nJames Dean zosta\xc5\x82 pochowany na Park Cemetery w Fairmount. W 1957 roku w Cholame postawiono upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85cy go pomnik. Rze\xc5\xbab\xc4\x99 wykonano z betonu i stali nierdzewnej, otoczy\xc5\x82a ona bo\xc5\xbcodrzew gruczo\xc5\x82kowaty rosn\xc4\x85cy naprzeciwko poczty w Cholame. Rze\xc5\xbaba wykonana zosta\xc5\x82a w Japonii, a nast\xc4\x99pnie przetransportowana na miejsce. Projektantem i ofiarodawc\xc4\x85 pomnika by\xc5\x82 Seita \xc5\x8cnishi, kt\xc3\xb3ry wybra\xc5\x82 bo\xc5\xbcodrzew po przyjrzeniu si\xc4\x99 miejscu, w kt\xc3\xb3rym zgin\xc4\x85\xc5\x82 Dean, gdzie obecnie znajduje si\xc4\x99 kilka znak\xc3\xb3w drogowych. We wrze\xc5\x9bniu 2005 roku, dla uczczenia 50. rocznicy \xc5\x9bmierci aktora, skrzy\xc5\xbcowanie dr\xc3\xb3g nr 41 i 46 w Cholame nazwane zosta\xc5\x82o jego imieniem (lokalizacja skrzy\xc5\xbcowania: 35\xc2\xb044\xe2\x80\xb205\xe2\x80\xb3N\xc2\xa0120\xc2\xb017\xe2\x80\xb204\xe2\x80\xb3W)._NEWLINE_Na rze\xc5\xbabie umieszczono godziny narodzin i \xc5\x9bmierci Deana oraz jego ulubiony wers z Ma\xc5\x82ego Ksi\xc4\x99cia Antoine\xe2\x80\x99a de Saint-Exup\xc3\xa9ry\xe2\x80\x99ego, odr\xc4\x99cznie napisany przez przyjaciela aktora, Williama Basta: To, co najwa\xc5\xbcniejsze, jest niewidoczne dla oka.\n_START_SECTION_\nDean staje si\xc4\x99 ikon\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nWielu m\xc5\x82odych Amerykan\xc3\xb3w, \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w czasie, kiedy popularne by\xc5\x82y najwa\xc5\xbcniejsze filmy Deana, identyfikowa\xc5\x82y si\xc4\x99 z granymi przez niego postaciami, zw\xc5\x82aszcza z Jimem Starkiem z Buntownika bez powodu. Joe Hyams powiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce Dean by\xc5\x82 jedn\xc4\x85 z niewielu gwiazd, takich jak Rock Hudson czy Montgomery Clift, kt\xc3\xb3rzy seksualnie poci\xc4\x85gali zar\xc3\xb3wno kobiety, jak i m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn. Wed\xc5\x82ug Marjorie Garber, taka tendencja to jaki\xc5\x9b nie daj\xc4\x85cy si\xc4\x99 opisa\xc4\x87 dodatkowy czynnik, czyni\xc4\x85cy gwiazd\xc4\x85. \xe2\x80\x9eIkonizacja\xe2\x80\x9d Deana by\xc5\x82a wynikiem zapotrzebowania \xc3\xb3wczesnej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy, pozbawionej prawa g\xc5\x82osu, na jak\xc4\x85\xc5\x9b no\xc5\x9bn\xc4\x85 posta\xc4\x87, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 nastolatkowie mogliby si\xc4\x99 identyfikowa\xc4\x87. Dean sta\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc symbolem biseksualizmu, kt\xc3\xb3ry prezentowa\xc5\x82 na ekranie. Wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87, jak\xc4\x85 Dean okazywa\xc5\x82 w Buntowniku bez powodu postaci granej przez Sala Mineo, poruszy\xc5\x82a homoseksualnych widz\xc3\xb3w przez swoj\xc4\x85 szczero\xc5\x9b\xc4\x87. Czytelnicy Gay Times okrzykn\xc4\x99li Deana gejowskim m\xc4\x99skim symbolem wszech czas\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nOrientacja seksualna\n_START_PARAGRAPH_\nDo dzi\xc5\x9b trwaj\xc4\x85 spekulacje odno\xc5\x9bnie co do orientacji seksualnej Deana. Wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych by\xc5\x82 on biseksualist\xc4\x85, wed\xc5\x82ug innych \xe2\x80\x93 gejem. William Bast, biograf i najbli\xc5\xbcszy przyjaciel aktora, w swoich publikacjach wspomina o jego homoseksualnych kontaktach, znajomo\xc5\x9bci bar\xc3\xb3w i \xc5\x9brodowiska gejowskiego. O homoseksualnej orientacji Deana przekonani byli r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc m.in. biograf Natalie Wood, Gavin Lambert, oraz re\xc5\xbcyser Buntownika bez powodu, Nicholas Ray. Marlon Brando w swojej biografii przyzna\xc5\x82 si\xc4\x99 do kontakt\xc3\xb3w seksualnych z Deanem, nie brak jednak relacji \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85cych o seksualnych kontaktach Deana z kobietami. Aktor, zapytany bezpo\xc5\x9brednio przez dziennikarza o swoj\xc4\x85 seksualno\xc5\x9b\xc4\x87, odpowiedzia\xc5\x82: Nie jestem homoseksualist\xc4\x85, ale te\xc5\xbc nie zamierzam i\xc5\x9b\xc4\x87 przez \xc5\xbcycie z jedn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x85 zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 za plecami.'