b'\n_START_ARTICLE_\nGalileo (system nawigacyjny)\n_START_PARAGRAPH_\nGalileo \xe2\x80\x93 europejski system nawigacji satelitarnej, uruchomiony 15 grudnia 2016. System jest r\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcn\xc4\x85 alternatyw\xc4\x85 do ameryka\xc5\x84skiego systemu GPS, rosyjskiego GLONASS i chi\xc5\x84skiego Beidou, lecz w przeciwie\xc5\x84stwie do nich b\xc4\x99dzie kontrolowany przez instytucje cywilne._NEWLINE_Jego zalet\xc4\x85 i powodem, dla kt\xc3\xb3rego ma by\xc4\x87 konkurencj\xc4\x85 i uzupe\xc5\x82nieniem GPS-u, jest mniejszy promie\xc5\x84 b\xc5\x82\xc4\x99du (ma on wynosi\xc4\x87 ok. 1 m na otwartej cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci i ok. 10 cm na cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci p\xc5\x82atnej). Prace nad Galileo przeci\xc4\x85gaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w czasie. Pocz\xc4\x85tkowo projekt mia\xc5\x82 kosztowa\xc4\x87 1,8 mld euro. Szacunki z 2000 roku, m\xc3\xb3wi\xc5\x82y ju\xc5\xbc o 7,7 miliard\xc3\xb3w \xe2\x82\xac, z czego 2,6 miliarda \xe2\x82\xac mia\xc5\x82o by\xc4\x87 ponoszone przez rz\xc4\x85dy, a reszta przez prywatnych inwestor\xc3\xb3w. W 2010 think-tank \xe2\x80\x9eOpen Europe\xe2\x80\x9d oszacowa\xc5\x82 ca\xc5\x82kowity koszt systemu Galileo na 22,2 miliardy euro pokrywane w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci przez rz\xc4\x85dy. Obecnie na orbicie jest 22 z 30 docelowych satelit\xc3\xb3w  (z czego cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ma wadliwie pracuj\xc4\x85ce zegary). Planowana data osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia pe\xc5\x82nej wydajno\xc5\x9bci operacyjnej to 2020 rok.\n_START_SECTION_\nBudowa systemu\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 80. XX w. zrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 pomys\xc5\x82 budowy w Europie systemu nawigacyjnego. G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 przytaczan\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 by\xc5\x82 brak zaufania do istniej\xc4\x85cych system\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82y by\xc4\x87 w ka\xc5\xbcdej chwili wy\xc5\x82\xc4\x85czone lub zak\xc5\x82\xc3\xb3cone przez ich w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli \xe2\x80\x93 Departament Obrony USA i Ministerstwo Obrony ZSRR oraz ograniczona dok\xc5\x82adno\xc5\x9b\xc4\x87 tych system\xc3\xb3w._NEWLINE_Pierwsza faza prac zwana faz\xc4\x85 definicji rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 19 lipca 1999 i zako\xc5\x84czy\xc5\x82a 22 listopada 2000. Podczas tej fazy przeanalizowano potrzeby przysz\xc5\x82ych u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w systemu i okre\xc5\x9blono techniczne, ekonomiczne i programowe aspekty realizacji projektu._NEWLINE_W roku 2002 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 druga faza budowy, zwana faz\xc4\x85 wdra\xc5\xbcania, kt\xc3\xb3ra planowo mia\xc5\x82a zako\xc5\x84czy\xc4\x87 si\xc4\x99 w 2006 roku. Obejmowa\xc5\x82a ona szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe zdefiniowanie parametr\xc3\xb3w technicznych i projekt segment\xc3\xb3w: naziemnego, kosmicznego i u\xc5\xbcytkownika. W pierwszym etapie test\xc3\xb3w systemu, zako\xc5\x84czonym 22 grudnia 2004, dokonano udanych test\xc3\xb3w segmentu naziemnego. Drugi etap rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 28 grudnia 2005 wyniesieniem na orbit\xc4\x99 pierwszego testowego satelity systemu, GIOVE-A._NEWLINE_Trzecia faza budowy b\xc4\x99dzie obejmowa\xc4\x87 umieszczenie wszystkich operacyjnych satelit\xc3\xb3w na orbitach oko\xc5\x82oziemskich oraz pe\xc5\x82ne uaktywnienie segmentu naziemnego i planowo mia\xc5\x82a zako\xc5\x84czy\xc4\x87 si\xc4\x99 w 2008 roku wraz z oddaniem systemu do u\xc5\xbcytku publicznego._NEWLINE_W 2007 roku w zwi\xc4\x85zku z niemo\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85 dotrzymania wcze\xc5\x9bniej ustalonych termin\xc3\xb3w i znacznym przekroczeniem koszt\xc3\xb3w dat\xc4\x99 produkcyjnego uruchomienia systemu przeniesiono na 2012 rok. W 2009 roku system nadal nie osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 fazy produkcyjnej, a spos\xc3\xb3b jego prowadzenia zosta\xc5\x82 zakwestionowany przez Trybuna\xc5\x82 Obrachunkowy._NEWLINE_W pa\xc5\xbadzierniku 2009 roku poinformowano o redukcji zam\xc3\xb3wie\xc5\x84 na satelity Galileo fazy Full Operational Capability (FOC) z 30 do 22 oraz o op\xc3\xb3\xc5\xbanieniach w budowie aparat\xc3\xb3w wcze\xc5\x9bniejszej fazy In-orbit Validation (IOV). Dwa satelity IOV mia\xc5\x82y by\xc4\x87 wystrzelone w listopadzie 2010 roku, a dwa kolejne \xe2\x80\x93 w kwietniu 2011 roku (wcze\xc5\x9bniej zak\xc5\x82adano, \xc5\xbce wszystkie cztery mia\xc5\x82y znale\xc5\xba\xc4\x87 si\xc4\x99 na orbicie w 2010 roku). Op\xc3\xb3\xc5\xbanienia zwi\xc4\x85zane by\xc5\x82y z problemami technicznymi przy budowie satelit\xc3\xb3w oraz k\xc5\x82opotami w dostosowaniu centrum kosmicznego w Gujanie Francuskiej do wymaga\xc5\x84 rakiety no\xc5\x9bnej Sojuz. Nadal nierozwi\xc4\x85zany jest ponadto konflikt o cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci pomi\xc4\x99dzy Galileo a chi\xc5\x84skim systemem Beidou zwanym tak\xc5\xbce Compass. W 2009 roku Komisja Europejska przesun\xc4\x99\xc5\x82a dat\xc4\x99 osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia pe\xc5\x82nej operacyjno\xc5\x9bci systemu na 2016. W 2010 roku po raz kolejny przesuni\xc4\x99to dat\xc4\x99 uruchomienia systemu na lata 2017-2018._NEWLINE_21 pa\xc5\xbadziernika 2011, za pomoc\xc4\x85 rosyjskiej rakiety Sojuz startuj\xc4\x85cej z kosmodromu w Gujanie Francuskiej, zosta\xc5\x82y wyniesione na orbit\xc4\x99 dwa pierwsze satelity IOV. Kolejne dwa satelity zosta\xc5\x82y umieszczone na orbicie 12 pa\xc5\xbadziernika 2012._NEWLINE_U\xc5\xbcycie sygna\xc5\x82\xc3\xb3w od czterech satelit\xc3\xb3w jednocze\xc5\x9bnie pozwoli\xc5\x82o na sprawdzenie dzia\xc5\x82ania ca\xc5\x82ego systemu. W dniu 12 marca 2013 po raz pierwszy uda\xc5\x82o si\xc4\x99 ustali\xc4\x87 pozycj\xc4\x99 w oparciu o sygna\xc5\x82y nadawane przez konstelacj\xc4\x99 4 satelit\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do systemu. Kolejne dwa satelity systemu nawigacji Galileo planowano wyniesienie na orbit\xc4\x99 w kwietniu 2013, jednak start mia\xc5\x82 miejsce dopiero 22 sierpnia 2014. Wkr\xc3\xb3tce po wystrzeleniu okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce satelity wesz\xc5\x82y na z\xc5\x82\xc4\x85 orbit\xc4\x99, mo\xc5\xbcliwe, \xc5\xbce wykluczaj\xc4\x85c je z przysz\xc5\x82ego u\xc5\xbcytkowania. 27 marca 2015 roku ESA umie\xc5\x9bci\xc5\x82a kolejne dwa satelity systemu Galileo (FOC-FM3 Adam i FOC-FM4 Anastasia), a 11 wrze\xc5\x9bnia par\xc4\x99 (FOC-FM5 Alba i FOC-FM6 Oriana). Potwierdzono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc informacj\xc4\x99, \xc5\xbce do ko\xc5\x84ca roku powinny si\xc4\x99 znale\xc5\xba\xc4\x87 na orbicie satelity z numerami 11 i 12, a gotowe aparaty z numerami 13 i 14 poddawane s\xc4\x85 testom technicznym. _NEWLINE_Plany Unii Europejskiej zak\xc5\x82ada\xc5\x82y, \xc5\xbce do ko\xc5\x84ca 2014 w sumie wyniesione na orbit\xc4\x99 b\xc4\x99dzie 14 tego typu urz\xc4\x85dze\xc5\x84. W zwi\xc4\x85zku z op\xc3\xb3\xc5\xbanieniami, postanowiono udost\xc4\x99pni\xc4\x87 system do u\xc5\xbcytku pod koniec 2016 roku z 18 sprawnymi satelitami na orbicie, pe\xc5\x82na zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 operacyjna systemu przewidywana jest na rok 2020.\n_START_SECTION_\nSatelity GIOVE-A i B\n_START_PARAGRAPH_\n28 grudnia 2005 z Bajkonuru wystrzelono pierwszego satelit\xc4\x99 systemu Galileo, GIOVE-A (GSTB-V2/A). Nazwa zespo\xc5\x82u satelit\xc3\xb3w GIOVE jest akronimem angielskiego okre\xc5\x9blenia Galileo In-Orbit Validation Element (\xe2\x80\x9eelement orbitalnej walidacji [systemu] Galileo\xe2\x80\x9d), a r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie jest w\xc5\x82osk\xc4\x85 wersj\xc4\x85 imienia Jowisz. Nazw\xc4\x99 t\xc4\x99 wybrano jako ho\xc5\x82d dla Galileusza, kt\xc3\xb3ry odkry\xc5\x82 pierwsze cztery ksi\xc4\x99\xc5\xbcyce Jowisza oraz znalaz\xc5\x82 spos\xc3\xb3b wykorzystania ich jako uniwersalnego zegara do okre\xc5\x9blania d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci geograficznej w dowolnym punkcie na powierzchni Ziemi._NEWLINE_Robocz\xc4\x85, kodow\xc4\x85 nazw\xc4\x85 satelity, by\xc5\x82o GSTB-V2/A \xe2\x80\x93 akronim okre\xc5\x9blenia Galileo System Testbed._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wne cele umieszczenia GIOVE-A na orbicie: faktyczne wykorzystanie przydzielonych systemowi cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci radiowych (wym\xc3\xb3g na\xc5\x82o\xc5\xbcony w koncesji przez ITU), sprawdzenie dzia\xc5\x82ania rubidowego zegara satelity oraz charakterystyki orbity._NEWLINE_Nast\xc4\x99pny satelita, GIOVE-B (GSTB-V2/B), kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 wystrzelony 27 kwietnia 2008, mia\xc5\x82 na pok\xc5\x82adzie drugi zegar, oparty na maserze wodorowym i ulepszone urz\xc4\x85dzenia nadawcze. Satelita ma wymiary ok. 2,4\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa01\xc2\xa0x 1 m i mas\xc4\x99 700 kg.\n_START_SECTION_\nSegment naziemny\n_START_PARAGRAPH_\nW jego sk\xc5\x82ad wchodz\xc4\x85 dwa niezale\xc5\xbcne segmenty: naziemny segment kontroli satelit\xc3\xb3w GCS (Ground Control System) maj\xc4\x85cy kontrolowa\xc4\x87 stan techniczny satelit\xc3\xb3w i uzupe\xc5\x82nia\xc4\x87 braki w konfiguracji satelit\xc3\xb3w oraz naziemny system kontroli funkcjonowania ca\xc5\x82ego systemu GMS (Galileo Mission System). W sk\xc5\x82ad segmentu GCS wchodzi pi\xc4\x99\xc4\x87 stacji steruj\xc4\x85cych zapewniaj\xc4\x85cych ci\xc4\x85g\xc5\x82\xc4\x85 kontrol\xc4\x99 i dwukierunkow\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87 ze wszystkimi satelitami systemu. Segment GSS jest zbudowany z kilkudziesi\xc4\x99ciu stacji \xc5\x9bledz\xc4\x85cych GSS (Ground Sensor Station) rozmieszczonych na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie, co pozwoli na nieustann\xc4\x85 obserwacj\xc4\x99 wszystkich satelit\xc3\xb3w. Zgromadzone dane s\xc4\x85 przekazywane do stacji kontrolnych GCC (ang.\xc2\xa0Galileo Control Center), gdzie nast\xc4\x99puje ich analiza i na tej podstawie jest generowana depesza nawigacyjna przekazywana do satelit\xc3\xb3w za po\xc5\x9brednictwem 10 stacji ULS (ang.\xc2\xa0Up-Link Station).'