b'\n_START_ARTICLE_\nKura domowa\n_START_SECTION_\nZachowania kur\n_START_PARAGRAPH_\nNajnowsze badania naukowe wykaza\xc5\x82y, i\xc5\xbc kury (kurczaki, koguty) maj\xc4\x85 rozwini\xc4\x99te zdolno\xc5\x9bci kognitywne oraz zdolno\xc5\x9bci komunikacyjne. Komunikacja kur, kurczak\xc3\xb3w, kogut\xc3\xb3w jest skomplikowana, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 z ponad 24 rodzaj\xc3\xb3w odg\xc5\x82os\xc3\xb3w._NEWLINE_Wykazuj\xc4\x85 klasyczne objawy stresu, w tym zwi\xc4\x99kszon\xc4\x85 cz\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 akcji serca, obni\xc5\xbcon\xc4\x85 temperatur\xc4\x99 oczu, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zdenerwowanie, np.: kwoka obserwuj\xc4\x85ca reakcje piskl\xc4\x85t. Rozumiej\xc4\x85, co si\xc4\x99 wok\xc3\xb3\xc5\x82 nich dzieje oraz s\xc4\x85 przebieg\xc5\x82e i sprytne, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zdolne do empatii, wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85c wsp\xc3\xb3\xc5\x82czucie innym osobnikom podczas zagro\xc5\xbcenia. Kury domowe s\xc4\x85 ptakami stadnymi. W\xc5\x9br\xc3\xb3d ca\xc5\x82ego stada wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 mo\xc5\xbcna kilka poszczeg\xc3\xb3lnych osobnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re staraj\xc4\x85 si\xc4\x99 zdominowa\xc4\x87 reszt\xc4\x99. Osobniki z grupy dominuj\xc4\x85cej maj\xc4\x85 pierwsze\xc5\x84stwo w dost\xc4\x99pie do pokarmu. W wypadku usuni\xc4\x99cia niekt\xc3\xb3rych kur lub koguta, w stadzie zachodzi do zak\xc5\x82\xc3\xb3cenia porz\xc4\x85dku, kt\xc3\xb3ry wraca do normy, gdy zostanie ustalona nowa hierarchia dziobania. Wzbogacenie stada o nowe osobniki, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci m\xc5\x82odsze, daje ryzyko wywo\xc5\x82ania walk i szk\xc3\xb3d w grupie. Niekt\xc3\xb3rzy ludzie zachowania kur uznaj\xc4\x85 za zabawne i edukacyjne, dlatego czasami s\xc4\x85 one trzymane jako zwierz\xc4\x99ta domowe.\n_START_SECTION_\nTypy u\xc5\xbcytkowe kur\n_START_PARAGRAPH_\nWyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 blisko osiemdziesi\xc4\x85t ras skupionych w kilku grupach o r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnych zastosowaniach.\n_START_SECTION_\nKury mi\xc4\x99sne\n_START_PARAGRAPH_\nPochodz\xc4\x85 z Azji, gdzie do dzi\xc5\x9b w stanie dzikim \xc5\xbcyj\xc4\x85 ich przodkowie. Cechuje je wysoka masa cia\xc5\x82a (u kogut\xc3\xb3w przekraczaj\xc4\x85ca nieraz 5 kg), dobry rozw\xc3\xb3j mi\xc4\x99\xc5\x9bni oraz niska nie\xc5\x9bno\xc5\x9b\xc4\x87. Ze wzgl\xc4\x99du na s\xc5\x82abe parametry rozrodcze, w celu uzyskania brojler\xc3\xb3w krzy\xc5\xbcuje si\xc4\x99 je z rasami og\xc3\xb3lnou\xc5\xbcytkowymi. Rasy te niezwykle s\xc5\x82abo lataj\xc4\x85, utrzymuj\xc4\x85c ptaki w trybie mi\xc4\x99snym, kury selekcjonuje si\xc4\x99 w kierunku szybkiego wzrostu\xc2\xa0 i przyrostu tkanki t\xc5\x82uszczowej oraz poboru paszy._NEWLINE_Przyk\xc5\x82ady\xc2\xa0: Dorking (kraj pochodzenia Wielka Brytania), Faverolle (kraj pochodzenia Francja), Jersey giant (kraj pochodzenia Stany Zjednoczone Ameryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej), Niederrheiner (kraj pochodzenia Niemcy)\n_START_SECTION_\nKury og\xc3\xb3lnou\xc5\xbcytkowe\n_START_PARAGRAPH_\nPowsta\xc5\x82y ze skrzy\xc5\xbcowania \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskich kur nie\xc5\x9bnych z ci\xc4\x99\xc5\xbckimi kurami azjatyckimi. Maj\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 cechy obu tych grup i w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od rasy przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 cechy jednego b\xc4\x85d\xc5\xba drugiego typu. Masa kogut\xc3\xb3w to 3 do 4 kg, a kur 2,2 - 3 kg. Nie\xc5\x9bno\xc5\x9b\xc4\x87 w granicach 130-160 jaj rocznie. Maj\xc4\x85 z regu\xc5\x82y silny instynkt kwoczenia.\n_START_SECTION_\nAnatomia kury\n_START_PARAGRAPH_\nKury posiadaj\xc4\x85 lekki szkielet, kt\xc3\xb3ry zbudowany jest z ko\xc5\x9bci pneumatycznych. Dysponuje czternastoma wyj\xc4\x85tkowo gi\xc4\x99tkimi kr\xc4\x99gami szyjnymi, dzi\xc4\x99ki czemu jest zdolna obr\xc3\xb3ci\xc4\x87 g\xc5\x82ow\xc4\x99 a\xc5\xbc o 180 stopni oraz porusza\xc4\x87 ni\xc4\x85 w p\xc5\x82aszczy\xc5\xbanie pionowej i poziomej (pozwala jej to uzyska\xc4\x87 efekt \xc5\xbcyroskopu). Kszta\xc5\x82t i wielko\xc5\x9b\xc4\x87 mostka u kury warunkuje kszta\xc5\x82t jej cia\xc5\x82a. Brak zdolno\xc5\x9bci latania u niekt\xc3\xb3rych ras kur mo\xc5\xbce by\xc4\x87 spowodowany zbyt wielk\xc4\x85 mas\xc4\x85 cia\xc5\x82a. W przypadku wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci ras kur ozdobnych umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 latania wykorzystywana jest jedynie z konieczno\xc5\x9bci. Znaczna ilo\xc5\x9b\xc4\x87 kur posiada cztery palce, z czego trzy skierowane s\xc4\x85 do przodu, a czwarty do ty\xc5\x82u, dzi\xc4\x99ki czemu ptak utrzymuje stabiln\xc4\x85 postaw\xc4\x99. W miejscu b\xc4\x99d\xc4\x85cym przej\xc5\x9bciem opierzonej ko\xc5\x9bci udowej w nieopierzony skok znajduje si\xc4\x99 staw skokowy, kt\xc3\xb3ry mo\xc5\xbcna por\xc3\xb3wna\xc4\x87 do kostki cz\xc5\x82owieka.\n_START_SECTION_\nOkres pierzenia\n_START_PARAGRAPH_\nJedynym okresem, w kt\xc3\xb3rym kura si\xc4\x99 nie niesie jest okres pierzenia. Pierzeniem nazywamy coroczny proces, podczas kt\xc3\xb3rego ptaki trac\xc4\x85 pi\xc3\xb3ra, za\xc5\x9b w miejsce utraconego upierzenia odrastaj\xc4\x85 nowe. Przypad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 ta trwa zwykle przez miesi\xc4\x85c lub dwa. Zupe\xc5\x82nie nowe pi\xc3\xb3ra mog\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 si\xc4\x99 struktur\xc4\x85 i rysunkiem. Proces odrastania pi\xc3\xb3r zu\xc5\xbcywa bardzo du\xc5\xbco energii kury i wymaga od niej du\xc5\xbcej ilo\xc5\x9bci bia\xc5\x82ka jako surowca budulcowego. W\xc3\xb3wczas nale\xc5\xbcy zatem \xc5\xbcywi\xc4\x87 ptaki inaczej ni\xc5\xbc w trakcie nie\xc5\x9bno\xc5\x9bci. Gdy pierzenie przebiega zbyt wolno sugeruje si\xc4\x99, \xc5\xbce kura nie jest dobr\xc4\x85 niosk\xc4\x85._NEWLINE_Naukowcy z Uniwersytetu w Uppsali oraz Uniwersytetu w Addis Abbebie dowiedli, \xc5\xbce sk\xc5\x82adniki typowe dla kurzych pi\xc3\xb3r odstraszaj\xc4\x85 komary.'