b'\n_START_ARTICLE_\nKultura wieterzowska\n_START_PARAGRAPH_\nKultura wieterzowska \xe2\x80\x93 kultura archeologiczna z okresu wczesnej epoki br\xc4\x85zu, nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do horyzontu madziarowsko-wieterzowskiego. Jej nazwa pochodzi od miejscowo\xc5\x9bci V\xc4\x9bte\xc5\x99ov w powiecie Hodon\xc3\xadn na Morawach.\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nKultura ta powsta\xc5\x82a najprawdopodobniej wskutek przesuni\xc4\x99\xc4\x87 grup ludno\xc5\x9bci kultury madziarowskiej z obszaru po\xc5\x82udniowo-zachodniej S\xc5\x82owacji, na terytorium zajmowane dot\xc4\x85d przez ludno\xc5\x9b\xc4\x87 kultury unietyckiej. Wytworzy\xc5\x82a si\xc4\x99 w ten spos\xc3\xb3b nowa kultura o mieszanym charakterze unietycko-madziarowskim.\n_START_SECTION_\nChronologia i obszar wyst\xc4\x99powania\n_START_PARAGRAPH_\nKultura wieterzowska powsta\xc5\x82a w okresie br\xc4\x85zu A2 wed\xc5\x82ug chronologii epoki br\xc4\x85zu Paula Reineckego, czyli wed\xc5\x82ug lat kalibrowanych w okresie 1950\xe2\x80\x931700 lat p.n.e. Zanik\xc5\x82a w okresie br\xc4\x85zu B1 (1700\xe2\x80\x931500 lat p.n.e.) na skutek rozprzestrzenienia si\xc4\x99 na Morawy kultury mogi\xc5\x82owej. Rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 ona na obszarze dolnych i \xc5\x9brodkowych Moraw oraz w przyleg\xc5\x82ej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Dolnej Austrii.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nLudno\xc5\x9b\xc4\x87 tej kultury zajmowa\xc5\x82a si\xc4\x99 upraw\xc4\x85 ziemi (znamy z osad ziarna pszenicy i prosa), u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c rogowych kopaczek do spulchniania ziemi. Rozwini\xc4\x99ta by\xc5\x82a tak\xc5\xbce hodowla. W osadach tej kultury znajduje si\xc4\x99 ko\xc5\x9bci \xc5\x9bwini, byd\xc5\x82a rogatego, owiec, a w mniejszej ilo\xc5\x9bci tak\xc5\xbce koni. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tak\xc5\xbce ko\xc5\x9bci jelenia i ptactwa wodnego, kt\xc3\xb3re po\xc5\x9bwiadczaj\xc4\x85 o pewnym znaczeniu \xc5\x82owiectwa.\n_START_SECTION_\nOsadnictwo i budownictwo\n_START_PARAGRAPH_\nOsady kultury wieterzowskiej po\xc5\x82o\xc5\xbcone s\xc4\x85 cz\xc4\x99sto na miejscach z natury obronnych, na przyk\xc5\x82ad na wzniesieniach, obwarowane wa\xc5\x82em kamiennym lub ziemnym, zwie\xc5\x84czonym palisad\xc4\x85 i otoczonym fos\xc4\x85. W osadach spotyka si\xc4\x99 \xc5\x9blady dawnych chat budowanych w konstrukcji s\xc5\x82upowej oraz r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju jamy. Z kilku stanowisk znamy przyk\xc5\x82ady tak zwanych d\xc5\x82ugich dom\xc3\xb3w. Najbardziej znane osady to: \xc5\xa0umice, Cezavy ko\xc5\x82o Blu\xc4\x8diny oraz Hradisko ko\xc5\x82o Krom\xc4\x9b\xc5\x99i\xc5\xbea.\n_START_SECTION_\nObrz\xc4\x85dek pogrzebowy\n_START_PARAGRAPH_\nPodobnie jak w kulturze madziarowskiej brak jest wyra\xc5\xbanie wyodr\xc4\x99bnionych cmentarzysk, jakie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w kulturze unietyckiej. Spotyka si\xc4\x99 natomiast poch\xc3\xb3wki na osadach. Znajdowano tak\xc5\xbce zw\xc5\x82oki ludzkie u\xc5\x82o\xc5\xbcone w pozycji skurczonej w jamach odpadkowych, pozbawione wyposa\xc5\xbcenia, a tak\xc5\xbce poch\xc3\xb3wki szkieletowe dzieci w naczyniach, co wyra\xc5\xbanie \xc5\x9bwiadczy o powi\xc4\x85zaniach kultury wieterzowskiej z zespo\xc5\x82em kultur o tradycjach anatolijsko-ba\xc5\x82ka\xc5\x84skich. Spotyka si\xc4\x99 tak\xc5\xbce sporadycznie poch\xc3\xb3wki cia\xc5\x82opalne popielnicowe na osadach.\n_START_SECTION_\nInwentarz\n_START_PARAGRAPH_\nInwentarz ceramiczny tej kultury reprezentowany jest przez garnki jajowate i o esowatym profilu lub baniaste, rozmaite rodzaje kubk\xc3\xb3w, mi\xc4\x99dzy innymi nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do inwentarza kultury unietyckiej, dzbanki pochodzenia madziarowskiego, misy dwuuche, naczynia wazowate, o brzu\xc5\x9bcu baniastym i o wyodr\xc4\x99bnionej szyjce zaopatrzone w dwa ucha, du\xc5\xbce naczynia zasobowe, p\xc5\x82askie czerpaki, naczynia na pustej n\xc3\xb3\xc5\xbcce i niezbyt liczne pokrywki. W og\xc3\xb3lnym zarysie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tutaj zar\xc3\xb3wno naczynia o charakterze madziarowskim i pokrewnym, zwi\xc4\x85zanym z innymi kulturami wczesnobr\xc4\x85zowymi z tego rejonu geograficznego, jak i o charakterze unietyckim._NEWLINE_Do\xc5\x9b\xc4\x87 liczne s\xc4\x85 wyroby ko\xc5\x9bciane i rogowe, a w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich: d\xc5\x82uta, szyd\xc5\x82a, ig\xc5\x82y, g\xc5\x82adziki, kopaczki, motyki i rad\xc5\x82a, a tak\xc5\xbce ozdobne pier\xc5\x9bcienie rogowe czy ko\xc5\x9bciane, zdobione charakterystyczn\xc4\x85 plecionk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra ma analogie w\xc5\x9br\xc3\xb3d wyrob\xc3\xb3w z kultury myke\xc5\x84skiej._NEWLINE_Rozwini\xc4\x99ta by\xc5\x82a obr\xc3\xb3bka metalurgiczna. Z osad znane s\xc4\x85 formy odlewnicze oraz wyroby br\xc4\x85zowe, zar\xc3\xb3wno miejscowego pochodzenia jak i nabyte na drodze wymiany z dalszych obszar\xc3\xb3w, a zw\xc5\x82aszcza z po\xc5\x82udnia. Spotykamy wi\xc4\x99c w inwentarzu br\xc4\x85zowym tej kultury: siekierki z pi\xc4\x99tk\xc4\x85 lejkowat\xc4\x85, d\xc5\x82uta, szyd\xc5\x82a, tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tne sztylety z nitami do przymocowania r\xc4\x99koje\xc5\x9bci, naszyjniki otwarte o ko\xc5\x84cach zwini\xc4\x99tych w uszka, szpile r\xc3\xb3\xc5\xbcnych typ\xc3\xb3w i bransolety._NEWLINE_Spotyka si\xc4\x99 tak\xc5\xbce wyroby krzemienne i kamienne, takie jak siekierki, m\xc5\x82otki czy rozcieracze, a tak\xc5\xbce paciorki szklane i bursztynowe.\n_START_SECTION_\nZanik i wp\xc5\x82yw na inne kultury\n_START_PARAGRAPH_\nKultura wieterzowska zanik\xc5\x82a w fazie epoki br\xc4\x85zu B1 wskutek rozprzestrzenienia si\xc4\x99 kutury mogi\xc5\x82owej. Wnios\xc5\x82a ona jednak pewien wk\xc5\x82ad do \xc5\x9brodkowonaddunajskiej grupy kultury mogi\xc5\x82owej, a by\xc4\x87 mo\xc5\xbce w okolicach Krom\xc4\x9b\xc5\x99i\xc5\xbea i Hulina ludno\xc5\x9b\xc4\x87 wieterzowska dalej utrzymywa\xc5\x82a swoj\xc4\x85 odr\xc4\x99bno\xc5\x9b\xc4\x87 kulturow\xc4\x85, wnosz\xc4\x85c sw\xc3\xb3j wk\xc5\x82ad do procesu formowania si\xc4\x99 kultury \xc5\x82u\xc5\xbcyckiej na obszarze Moraw.'