b'\n_START_ARTICLE_\nDekanat Cieszyn\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nArchiprezbiterat (odpowiednik dekanatu w dawnej diecezji wroc\xc5\x82awskiej) w Cieszynie by\xc5\x82 jednym z dwunastu na jakie w \xc5\x9bredniowieczu dzieli\xc5\x82 si\xc4\x99 archidiakonat opolski diecezji wroc\xc5\x82awskiej._NEWLINE_Zosta\xc5\x82 po raz pierwszy wzmiankowany w sprawozdaniu z poboru \xc5\x9bwi\xc4\x99topietrza z 1335 w diecezji wroc\xc5\x82awskiej sporz\xc4\x85dzonym przez Galharda z Cahors. Powsta\xc5\x82 prawdopodobnie na pocz\xc4\x85tku XIV wieku i przez nast\xc4\x99pnych kilkaset lat miasto stanowi\xc5\x82o administracyjno-ko\xc5\x9bcielne centrum dla ksi\xc4\x99stwa cieszy\xc5\x84skiego._NEWLINE_Wspomniane wy\xc5\xbcej sprawozdanie wymienia 10 jego parafii: Jasienica (? \xe2\x80\x93 Hankendorf), Rudzica (villa Rudgeri), Zebrzydowice (villa Sifridi), Simoradz (Zimoracz), Lipowiec (Lipovecz), Ko\xc5\x84czyce Ma\xc5\x82e (? \xe2\x80\x93 Cunczendorf), D\xc4\x99bowiec (Bemgard), Leszna (Lezna), Piotrowice (villa Petri), Bludowice (Bluda). Ponadto wymieniono Or\xc5\x82ow\xc4\x85 (z podleg\xc5\x82ym ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em w Solcy), pod jurysdykcj\xc4\x85 klasztorn\xc4\x85. Nieznane s\xc4\x85 przyczyny pomini\xc4\x99cia pozosta\xc5\x82ych istniej\xc4\x85cych w\xc3\xb3wczas parafii, jak np. cieszy\xc5\x84skiej. Og\xc3\xb3lnie za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 mo\xc5\xbcna, \xc5\xbce na obszarze archiprezbiteratu cieszy\xc5\x84skiego w 1335 funkcjonowa\xc4\x87 mog\xc5\x82o ju\xc5\xbc w sumie 17 parafii, opr\xc3\xb3cz wy\xc5\xbcej wymienionych r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w Bielsku (Starym), Cieszynie, Frysztacie, Goleszowie, Jamnicy (zob. Frydek), Ogrodzonej. Nieznana jest przynale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 parafii w Boguminie, mo\xc5\xbcliwe \xc5\xbce nale\xc5\xbca\xc5\x82a do dekanatu raciborskiego._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug kolejnego zachowanego sprawozdania z poboru \xc5\x9bwi\xc4\x99topietrza, tym razem sporz\xc4\x85dzonego przez archidiakona opolskiego Miko\xc5\x82aja Wolffa w 1447 na \xc5\x9al\xc4\x85sku Cieszy\xc5\x84skim funkcjonowa\xc5\x82o 50 parafii: Bielsko (Belicz), Bludowice (Bluda), Bruzowice (Bransowicz), Cieszyn (Teschen), Czechowice (Czechowicz), D\xc4\x99bowiec (Bomgarte), Dobra (Dobersey), Domas\xc5\x82owice (Domaslowicz), Dzie\xc4\x87morowice (Ditmari villa), Frydek (Fredek), Frysztat (Freyenstat), Golesz\xc3\xb3w (Boleschaw), G\xc3\xb3rki (Gorky), Grodziec (Grodecz), Ha\xc5\xbclach (Hazelach), Herzmanice (Hermansdorff), Jab\xc5\x82onk\xc3\xb3w (Jablonka), Jasienica (Heyczendorff), Karwina (Arnoldi villa), Kisiel\xc3\xb3w (Kyselaw), Ko\xc5\x84czyce (Cunczendorff), Ko\xc5\x84ska (Kanzakowicz), Kula (Czula), Leszna (Lesna), Lutynia (Lutina), Marklowice (Merclowicz), Mi\xc4\x99dzyrzecze (Conradsvalde), Ochaby (Ochabn), Ogrodzona (Ogrodzona), Olbrachcice (Albrothsdorff), Or\xc5\x82owa (Orlovia), Ostrawa (Ostravia), Pietwa\xc5\x82d (Petirswalde), Piotrowice (Petirsdorff), Pruchna (Prochna), Ropica (Ropicza), Rudzica (Rudgersdorff), Rychwa\xc5\x82d (Reychenwald), Siedliszcze (Czedlicz), Simoradz (Schimoradz), Skocz\xc3\xb3w (Scotczowa), Stonawa (Stinavia), Sucha (Sucha), Szobiszowice (Sobieschowicz), Szon\xc3\xb3w (? \xe2\x80\x93 Schonwald), Ustro\xc5\x84 (Wstrowe), Trzycie\xc5\xbc (Stzreczicz), W\xc4\x99drynia (Vandrzina) i Zebrzydowice (Seyfredsdorff). Dekanat obejmowa\xc5\x82 ca\xc5\x82e \xc3\xb3wczesne ksi\xc4\x99stwo, w granicach kt\xc3\xb3rego by\xc5\x82o oko\xc5\x82o 200 miejscowo\xc5\x9bci, a wi\xc4\x99c \xc5\x9brednio parafia obejmowa\xc5\x82a 4 miejscowo\xc5\x9bci. Na podstawie sumarycznej wysoko\xc5\x9bci op\xc5\x82aty w owym sprawozdaniu liczb\xc4\x99 \xc3\xb3wczesnych parafian, a wi\xc4\x99c i mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w \xc5\x9al\xc4\x85ska Cieszy\xc5\x84skiego, oszacowano na 9770._NEWLINE_Przed Reformacj\xc4\x85 zapocz\xc4\x85tkowan\xc4\x85 w ksi\xc4\x99stwie w latach 40. XVI wieku za\xc5\x82o\xc5\xbcono jeszcze parafie w Bielowicku, Cierlicku, Gnojniku, Gruszowie, Gutach, Herzmanicach, Ko\xc5\x9bcielcu (Cierlicku), Maza\xc5\x84cowicach, Nydku, Pu\xc5\x84cowie, Racimowie, Rzepiszczu, Skalicy, Strumieniu, Szonowie (o ile nie wcze\xc5\x9bniej), Szumbarku, Trzanowicach i by\xc4\x87 mo\xc5\xbce w Wierzbicy._NEWLINE_W okresie Reformacji znaczna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ludno\xc5\x9bci zmieni\xc5\x82a wyznanie na luteranizm, przejmuj\xc4\x85c wiele miejscowych ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w. Pierwszej po soborze trydenckim wizytacji dekanatu dokona\xc5\x82 w 1652 archidiakon opolski Bart\xc5\x82omiej Reinhold sporz\xc4\x85dzaj\xc4\x85c protoko\xc5\x82y z odwiedzin parafii w Cieszynie (z fili\xc4\x85 w Ogrodzonej), Goleszowie, Jab\xc5\x82onkowie, Pu\xc5\x84cowie, Dobrej (z fili\xc4\x85 w Skalicy), Frydku, Bruzowicach (z fili\xc4\x85 w Siedliszczu), Frysztacie (z fili\xc4\x85 w Piotrowicach), Strumieniu, Skoczowie (z fili\xc4\x85 w Bielowicku), Grod\xc5\xbacu, Bielsku, Czechowicach, Or\xc5\x82owej i Rychwa\xc5\x82dzie. W r\xc4\x99kach katolik\xc3\xb3w znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y w miastach ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cych w Cieszynie, Jab\xc5\x82onkowie, Skoczowie i Strumieniu, ponadto w\xc5\x82a\xc5\x9bnie odebrano ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y protestantom w Bielsku i Frysztacie. Po\xc5\x9br\xc3\xb3d ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w wiejskich do katolik\xc3\xb3w nale\xc5\xbca\xc5\x82y \xc5\x9bwi\xc4\x85tynie miejscowo\xc5\x9bciach ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cych: Pu\xc5\x84cowie, Bielowicku, Lipowcu, Grod\xc5\xbacu, Or\xc5\x82owej, kaplica w Pier\xc5\x9b\xc4\x87cu; a z miejscowo\xc5\x9bci szlacheckich w Czechowicach i Piotrowicach. Katolicy dominowali i posiadali ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y we frydeckim pa\xc5\x84stwie stanowym: Frydku, Dobrej, Skalicy, Bruzowicach i Siedliszczu. W r\xc4\x99kach protestant\xc3\xb3w pozostawa\xc5\x82y niemal wszystkie pozosta\xc5\x82e \xc5\x9bwi\xc4\x85tynie we wsiach szlacheckich. Wzmo\xc5\xbcona akcja kontrreformacyjna rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1654, kiedy to 20 marca do Cieszyna przybyli dwaj komisarze cesarscy i jeden biskupi, tworz\xc4\x85c specjaln\xc4\x85 komisj\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra odebra\xc5\x82a pozosta\xc5\x82e w r\xc4\x99kach ewangelik\xc3\xb3w 49 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w i 1 kaplic\xc4\x99 (przy czym nie wszystkie wymienione w 1652 jako b\xc4\x99d\xc4\x85ce w r\xc4\x99kach ewangelik\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y w sprawozdaniu komisji wymienione). Struktura ko\xc5\x9bcielna wymaga\xc5\x82a odbudowy. Po odzyskaniu ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w biskup wroc\xc5\x82awski Karol Ferdynand Waza utworzy\xc5\x82 w Cieszynie komisariat biskupi. Komisarzem zosta\xc5\x82 Andrzej Scodonius, arcydziekan opolski i kustosz raciborski, kt\xc3\xb3ry 15 pa\xc5\xbadziernika podzieli\xc5\x82 obszar komisariatu na dekanaty, a tych na parafie. Z obszaru dawnego archriprezbiteratu wydzielono 3 nowe: Bielsko, Frydek i  Frysztat a ponadto komisariatowi poddano powsta\xc5\x82y w 1592 dekanat wodzis\xc5\x82awski._NEWLINE_Nowy pomniejszony dekanat cieszy\xc5\x84ski utworzy\xc5\x82o 13 parafii (11 obsadzono proboszczami): Cierlicko, Cieszyn, D\xc4\x99bowiec, Gnojnik (nieobsadzony), Golesz\xc3\xb3w, Jab\xc5\x82onk\xc3\xb3w, Leszna G\xc3\xb3rna, Pu\xc5\x84c\xc3\xb3w, Ropica, Skocz\xc3\xb3w, Strumie\xc5\x84, Trzycie\xc5\xbc (nieobsadzony) i W\xc4\x99drynia._NEWLINE_Po wojnach \xc5\x9bl\xc4\x85skich Cieszyn zosta\xc5\x82 oddzielony od diecezjalnego Wroc\xc5\x82awia granic\xc4\x85 austriacko-prusk\xc4\x85. W 1770 dla habsburskiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci diecezji wroc\xc5\x82awskiej utworzono Wikariat Generalny. W okresie j\xc3\xb3zefinizmu powsta\xc5\x82y nowe parafie, m.in. w Mostach k. Jab\xc5\x82onkowa, Istebnej. Cieszy\xc5\x84sk\xc4\x85 parafi\xc4\x99 podzielono na dwie: przy dotychczasowym ko\xc5\x9bciele parafialnym i przy ko\xc5\x9bciele klasztornym Dominikan\xc3\xb3w (zlikwidowan\xc4\x85 w 1790), a ponadto wydzielono z niej lokalie w Pogwizdowie, \xc5\x81\xc4\x85kach i Ogrodzonej. W 1806 z cieszy\xc5\x84skiego wydzielono parafie w Jab\xc5\x82onkowie, W\xc4\x99dryni, Trzycie\xc5\xbcu, Mostach k. Jab\xc5\x82onkowa, Istebnej i lokali\xc4\x99 w Ko\xc5\x84skiej i utworzono z nich dekanat w Jab\xc5\x82onkowie. W po\xc5\x82owie XIX wieku na dekanat w Cieszynie sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 6 parafii (Cieszyn (z fili\xc4\x85 w Zamarskach), Golesz\xc3\xb3w, Leszna, Pogwizd\xc3\xb3w, Pu\xc5\x84c\xc3\xb3w, Ustro\xc5\x84 (z fili\xc4\x85 w Wi\xc5\x9ble)) i dwie lokalie (\xc5\x81\xc4\x85ki i Ogrodzona). Po I wojnie \xc5\x9bwiatowej nast\xc4\x85pi\xc5\x82 konflikt graniczny pomi\xc4\x99dzy Polsk\xc4\x85 a Czechos\xc5\x82owacj\xc4\x85, w wyniku kt\xc3\xb3rego miasto i dekanat zosta\xc5\x82o przedzielone granic\xc4\x85 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85 w 1920._NEWLINE_W 1919 dekanat posiada\xc5\x82 7 parafii i 2 lokalie: Golesz\xc3\xb3w, Leszna, \xc5\x81\xc4\x85ki (lokalia), Ogrodzona (lokalia), Pogwizd\xc3\xb3w, Pu\xc5\x84c\xc3\xb3w, Cieszyn, Trzyniec, Ustro\xc5\x84. Z powy\xc5\xbcszych parafia w Trzy\xc5\x84cu i lokalia w \xc5\x81\xc4\x85kach znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 w 1920 w Czechos\xc5\x82owacji. W 1925 wraz z pozosta\xc5\x82ymi dekanatami cieszy\xc5\x84skiego Wikariatu: Bielsko, Skocz\xc3\xb3w i Strumie\xc5\x84, wszed\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad nowej diecezji katowickiej._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug schematyzmu diecezji katowickiej z 1927 na dekanat cieszy\xc5\x84ski sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 8 parafii: Cieszyn, Golesz\xc3\xb3w, Istebna, Leszna G\xc3\xb3rna, Ogrodzona, Pogwizd\xc3\xb3w, Pu\xc5\x84c\xc3\xb3w i Ustro\xc5\x84. W 1938 do powy\xc5\xbcszych do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a parafia w Ha\xc5\xbclachu._NEWLINE_W 1992 dekanat znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w nowo utworzonej diecezji bielsko-\xc5\xbcywieckiej. W 1995 z cieszy\xc5\x84skiego wydzielono dekanat Golesz\xc3\xb3w.'