b'\n_START_ARTICLE_\nTelekomunikacja \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowa\n_START_PARAGRAPH_\nTelekomunikacja \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowa \xe2\x80\x93 dzia\xc5\x82 telekomunikacji zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 przekazem informacji za pomoc\xc4\x85 techniki optycznej (\xc5\x9bwiat\xc5\x82owod\xc3\xb3w).\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nKomunikacja optyczna za pomoc\xc4\x85 zwyk\xc5\x82ego niesp\xc3\xb3jnego \xc5\x9bwiat\xc5\x82a widzialnego o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci falowej od 380\xe2\x80\x93780 nm znana by\xc5\x82a od dawna, lecz dopiero badania prowadzone w latach 60. umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82y modulacje \xc5\x9bwiat\xc5\x82a laserowego sygna\xc5\x82em cyfrowym i uzyskanie pierwszych przekaz\xc3\xb3w informacji za pomoc\xc4\x85 przezroczystego medium, co by\xc5\x82o pocz\xc4\x85tkiem rozwoju transmisji \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowej. W latach 70. XX wieku zacz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 pierwsza generacja \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowa zapocz\xc4\x85tkowana przez dwa znacz\xc4\x85ce osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia technologii optycznej._NEWLINE_Pierwszym osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem by\xc5\x82o opanowanie technologii produkcji w\xc5\x82\xc3\xb3kna kwarcowego czystego w takim stopniu by jego t\xc5\x82umienno\xc5\x9b\xc4\x87 nie przekracza\xc5\x82a 4 dB/km._NEWLINE_Drugim osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem tej\xc5\xbce technologii by\xc5\x82a konstrukcja lasera p\xc3\xb3\xc5\x82 przewodnikowego pracuj\xc4\x85cego w krysztale arsenku galu. Od pierwszych eksperyment\xc3\xb3w przekazu optycznego min\xc4\x99\xc5\x82o 100 lat nim praktycznie rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 komunikacja optyczna. W 1980 r. w Bell Labs po raz pierwszy zainstalowano i oddano do u\xc5\xbcytku \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowy trakt optyczny o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 1000 km. Wkr\xc3\xb3tce po tym korporacje telekomunikacyjne rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y budow\xc4\x99 kablowych \xc5\x82\xc4\x85czy \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowych.\n_START_SECTION_\nPrzesy\xc5\x82anie informacji\n_START_PARAGRAPH_\nPrzesy\xc5\x82anie informacji odbywa si\xc4\x99 drog\xc4\x85 optyczn\xc4\x85 poprzez \xc5\x9bwiat\xc5\x82owody wymaga skonstruowania systemu telekomunikacji optycznej. Podstawowe urz\xc4\x85dzenia wchodz\xc4\x85ce w sk\xc5\x82ad cyfrowej wersji takiego systemu to: \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o informacji, koder nadawczy, nadajnik optyczny, linia \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowa, detektor optyczny, detektor odbiorczy, odbiorca informacji._NEWLINE_W nadajniku znajduje si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o informacji w analogowej postaci wraz z koderem kt\xc3\xb3ry formatuje sygna\xc5\x82 informacyjny w strumie\xc5\x84 bit\xc3\xb3w. Po stronie odbiornika sygna\xc5\x82 informacyjny odtwarzany jest za pomoc\xc4\x85 dekodera i dostarczany u\xc5\xbcytkownikowi Obydwa urz\xc4\x85dzenia zwi\xc4\x85zane z kodowaniem s\xc4\x85 typu elektronicznego. Optycznymi elementami tego systemu s\xc4\x85 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o optyczne w nadajniku, \xc5\x9bwiat\xc5\x82ow\xc3\xb3d jako medium transmisyjne i detektor optyczny po odbiorczej stronie systemu. Nadajnik wysy\xc5\x82a impulsy mocy optycznej, przy czym ka\xc5\xbcdy impuls jest w\xc5\x82\xc4\x85czany lub wy\xc5\x82\xc4\x85czany w takt informacji cyfrowej na wyj\xc5\x9bciu \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a informacji. Moc optyczna jest w tym przypadku wielko\xc5\x9bci\xc4\x85 nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do pasma podstawowego, gdy\xc5\xbc zmienia si\xc4\x99 z szybko\xc5\x9bci\xc4\x85 bitow\xc4\x85 z nie z cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 optyczn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nTypy \xc5\x9bwiat\xc5\x82owod\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nFalow\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rego rdze\xc5\x84 ma sta\xc5\x82y wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik za\xc5\x82amania i kt\xc3\xb3rego p\xc5\x82aszcz ma mniejszy wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik za\xc5\x82amania nazywamy falowodem o profilu skokowym:_NEWLINE_Jednomodowy falow\xc3\xb3d o profilu skokowym. Mod (optyka) falowodu reprezentuje rozk\xc5\x82ad fal stoj\xc4\x85cych utworzony przez rozchodz\xc4\x85ce si\xc4\x99 przez pole elektroakustyczne w poprzecznym przekroju rdzenia falowodu._NEWLINE_a)_NEWLINE_Falow\xc3\xb3d jednomodowy dzia\xc5\x82a wtedy je\xc5\x9bli tylko jedna po\xc5\x82\xc3\xb3wka okresu fal stoj\xc4\x85cych uk\xc5\x82ada si\xc4\x99 na \xc5\x9brednicy falowodu jedynie centralny promie\xc5\x84 jest w stanie rozchodzi\xc4\x87 si\xc4\x99 w rdzeniu. Zgodnie z tym falow\xc3\xb3d jednomodowy jest idealny pod wzgl\xc4\x99dem szeroko\xc5\x9bci pasma transmisji i dlatego idealnie sprawdza si\xc4\x99 w telekomunikacji dalekiego zasi\xc4\x99gu. Najwa\xc5\xbcniejszym zjawiskiem, kt\xc3\xb3re ogranicza pasmo transmisji w tym falowodzie jest zjawisko dyspersji materia\xc5\x82owej, kt\xc3\xb3ra to spowodowana jest_NEWLINE_zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnika za\xc5\x82amania rdzenia od cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci pracy._NEWLINE_b)_NEWLINE_Falow\xc3\xb3d wielomodowy ma przewag\xc4\x99 nad falowodem jednomodowym ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w mechanicznych, posiada wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 \xc5\x9brednice rdzenia co u\xc5\x82atwia mu \xc5\x82\xc4\x85czenie pod\xc5\x82u\xc5\xbcne i zapewnia nisk\xc4\x85 stratno\xc5\x9b\xc4\x87 przy stykowym \xc5\x82\xc4\x85czeniu segment\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce \xc5\x82atwiej sprz\xc4\x99ga ze \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em optycznym. Ogranicznikiem w wielomodowych s\xc4\x85 zjawiska dyspersja modalna i wielodro\xc5\xbcna pojawiaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 wskutek r\xc3\xb3\xc5\xbcnic w czasach propagacji zwi\xc4\x85zanych z r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi d\xc5\x82ugo\xc5\x9bciami drogi tej propagacji, konsekwencj\xc4\x85 tego jest i\xc5\xbc promienie o ma\xc5\x82ych k\xc4\x85tach padania docieraj\xc4\x85 do odbiornika wcze\xc5\x9bniej ni\xc5\xbc promienie o du\xc5\xbcych k\xc4\x85tach padania._NEWLINE_c)_NEWLINE_\xc5\x9awiat\xc5\x82ow\xc3\xb3d o profilu gradientowym stosowany jest jako jedna z metod do ograniczenia wp\xc5\x82ywu zjawiska rozmycia impulsu. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik za\xc5\x82amania rdzenia nie jest sta\xc5\x82y, lecz zmienny. Rdze\xc5\x84 \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodu o profilu gradientowym dzia\xc5\x82a jak soczewka skupiaj\xc4\x85ca i nadaj\xc4\x85ca promieniom wprowadzanym do \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodu spiralne trajektorie. \xc5\x9awiat\xc5\x82owody o tym pod\xc5\x82o\xc5\xbcu maj\xc4\x85 o rz\xc4\x85d wielko\xc5\x9bci wi\xc4\x99ksze pasmo transmisji.\n_START_SECTION_\nUrz\xc4\x85dzenia transmisyjne\n_START_PARAGRAPH_\na)Multipleksery optyczne \xe2\x80\x93 OADM (OPTICAL ADD DROP MULTIPLEXER) nazywane r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc krotnicami transferowymi ADM stanowi\xc4\x85 rozbudowanie urz\xc4\x85dzenia transmisyjne stosowane do przekaz\xc3\xb3w optycznych kt\xc3\xb3rych zasadnicz\xc4\x85 cech\xc4\x85 jest mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 wydzielenia z toru optycznego jednego lub kilku dowolnie wybranych kana\xc5\x82\xc3\xb3w transmisyjnych i zast\xc4\x85pienie ich strumieniem informacji niekoniecznie o tej samej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci fali._NEWLINE_b)_NEWLINE_Przezroczyste prze\xc5\x82\xc4\x85czniki \xe2\x80\x93 najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 ich cech\xc4\x85 b\xc4\x99d\xc4\x85ca istot\xc4\x85 wydajnego prze\xc5\x82\xc4\x85czania kana\xc5\x82\xc3\xb3w optycznych jest stosowanie ca\xc5\x82kowicie optycznych prze\xc5\x82\xc4\x85cznik\xc3\xb3w bez konwersji sygna\xc5\x82\xc3\xb3w optycznych do postaci elektrycznej._NEWLINE_c)_NEWLINE_Sprz\xc4\x99gacze optyczne \xe2\x80\x93 zadaniem ich jest doprowadzenie mocy \xc5\x9bwietlnej z kilku \xc5\x9bwiat\xc5\x82owod\xc3\xb3w wej\xc5\x9bciowych do jednego lub kilku \xc5\x9bwiat\xc5\x82owod\xc3\xb3w wyj\xc5\x9bciowych b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc dystrybucja mocy optycznej z jednego lub kilku \xc5\x9bwiat\xc5\x82owod\xc3\xb3w wej\xc5\x9bciowych w kierunku \xc5\x9bwiat\xc5\x82owod\xc3\xb3w wyj\xc5\x9bciowych\n_START_SECTION_\nSieci \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowe w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nPodstawow\xc4\x85 infrastruktur\xc4\x99 sieci optycznych DWDM w Polsce tworz\xc4\x85 sieci szkieletowe znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w obszarze kilku najwi\xc4\x99kszych operator\xc3\xb3w sieci telekomunikacyjnej Orange Polska, sieci \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowej energetyki Exatel, oraz sieci resortu kolejnictwa \xe2\x80\x93 TK Telekom._NEWLINE_Wielu innych operator\xc3\xb3w takich jak NASK, Netia korzysta z w\xc5\x82asnych \xc5\x82\xc4\x85czy lub dzier\xc5\xbcawi fragmenty najwi\xc4\x99kszych sieci \xc5\x9bwiat\xc5\x82owodowych, doposa\xc5\xbcaj\xc4\x85c je w odpowiednio nowoczesne platformy optyczne. Pocz\xc4\x85tki DWDM w Polsce to mi\xc4\x99dzy innymi przeprowadzona w 2000 roku eksperymentalna transmisja z szybko\xc5\x9bci\xc4\x85 do 640 Gb/s._NEWLINE_Najd\xc5\x82u\xc5\xbcsz\xc4\x85 kablow\xc4\x85 infrastruktur\xc4\x85 optyczn\xc4\x85 o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci ponad 80 tys. km dysponuje Orange Polska kt\xc3\xb3ra rozbudowuje od 2001 r. szkieletow\xc4\x85 sie\xc4\x87 transmisyjn\xc4\x85._NEWLINE_Drug\xc4\x85 co do wielko\xc5\x9bci krajow\xc4\x85 sieci\xc4\x85 optyczn\xc4\x85 dysponuje konsorcjum Exatel o \xc5\x82\xc4\x85cznej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 20 tys. km'