b'\n_START_ARTICLE_\nStyl neorosyjski\n_START_PARAGRAPH_\nStyl neorosyjski (\xd0\x9d\xd0\xb5\xd0\xbe\xd1\x80\xd1\x83\xd1\x81\xd1\x81\xd0\xba\xd0\xb8\xd0\xb9 \xd1\x81\xd1\x82\xd0\xb8\xd0\xbb\xd1\x8c, Styl pseudorosyjski, \xd0\xbf\xd1\x81\xd0\xb5\xd0\xb2\xd0\xb4\xd0\xbe\xd1\x80\xd1\x83\xd1\x81\xd1\x81\xd0\xba\xd0\xb8\xd0\xb9 \xd1\x81\xd1\x82\xd0\xb8\xd0\xbb\xd1\x8c) \xe2\x80\x93 pocz\xc4\x85tkowo g\xc5\x82\xc3\xb3wnie styl architektoniczny w sztuce rosyjskiej, powsta\xc5\x82y na przestrzeni lat 20. i 30. XIX wieku i rozwijany do 1918 roku oraz ponownie od 1991 roku do dzi\xc5\x9b. Od po\xc5\x82owy XIX do pocz\xc4\x85tku XX wieku styl uleg\xc5\x82 zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowaniu na szereg nurt\xc3\xb3w odwo\xc5\x82uj\xc4\x85cych si\xc4\x99 do r\xc3\xb3\xc5\xbcnych okres\xc3\xb3w w przedbarokowej architekturze rosyjskiej. Wykszta\xc5\x82cenie si\xc4\x99 stylu neorosyjskiego wynika\xc5\x82o z pr\xc3\xb3b poszukiwa\xc5\x84 rosyjskiego stylu narodowego zapocz\xc4\x85tkowanych w okresie romantyzmu. W XIX wieku styl neorosyjski by\xc5\x82 obok styl\xc3\xb3w klasycystycznego i neobizantyjskiego podnoszony do rangi oficjalnego stylu Cesarstwa Rosyjskiego. Z czasem styl znalaz\xc5\x82 swoje odzwierciedlenie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w pozosta\xc5\x82ych dziedzinach sztuki i rzemios\xc5\x82a, m.in. rze\xc5\xbabiarstwie, malarstwie, grafice, meblarstwie, z\xc5\x82otnictwie, ceramice.\n_START_SECTION_\nNazewnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nStosowana cz\xc4\x99sto w j\xc4\x99zykach polskim i rosyjskim nazwa \xe2\x80\x9estyl bizantyjsko-rosyjski\xe2\x80\x9d mo\xc5\xbce by\xc4\x87 dwojako rozumiana. Nazwy tej u\xc5\xbcywano w celu okre\xc5\x9blenia stylu neorosyjskiego z lat 20.\xe2\x80\x9340. XIX wieku, kt\xc3\xb3ry opr\xc3\xb3cz samej nazwy nie wykazywa\xc5\x82 \xc5\xbcadnych cech bizantyjskiej architektury. Styl neobizantyjski wykszta\xc5\x82ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w Rosji p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, pod koniec lat 40. i w latach 50. XIX wieku i od tego czasu bywa\xc5\x82 niekiedy \xc5\x82\xc4\x85czony ze stylem neorosyjskim, tworz\xc4\x85c eklektyczny styl neobizantyjsko-neorosyjski._NEWLINE_Inne spotykane w literaturze okre\xc5\x9blenia tego stylu to styl bizanty\xc5\x84ski, rosyjski, pseudorosyjski, synodalny, urz\xc4\x99dowy, neobizanty\xc5\x84ski, pseudobizanty\xc5\x84ski. Niejednoznaczne nazewnictwo mo\xc5\xbce powodowa\xc4\x87 mylenie stylu neorosyjskiego z neobizantyjskim. W przeciwie\xc5\x84stwie do stylu neorosyjskiego, styl neobizantyjski by\xc5\x82 rozwijany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w pozosta\xc5\x82ych krajach prawos\xc5\x82awnych, krajach niemieckich, Palestynie, Anglii, USA i innych. P\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85 faz\xc4\x99 rozwoju stylu neorosyjskiego (po 1870), w kt\xc3\xb3rej nacisk k\xc5\x82adziony by\xc5\x82 w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci na mnogo\xc5\x9b\xc4\x87 typowo rosyjskich detali (np. kokoszniki, ozdobne kolumienki, gzymsy, fryzy, obramowania okien), okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 mianem stylu ruskiego lub \xe2\x80\x9eczysto ruskiego\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nKszta\xc5\x82towanie si\xc4\x99 cerkiewnego stylu narodowego\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki poszukiwa\xc5\x84 rosyjskiego stylu narodowego si\xc4\x99gaj\xc4\x85 okresu romantyzmu. W 1824 roku zosta\xc5\x82 wydany pierwszy w historii Rosji album 31 urz\xc4\x99dowo zatwierdzonych projekt\xc3\xb3w sakralnych w duchu klasycyzmu. W 1826 roku \xc5\x9awi\xc4\x85tobliwy Synod pod naciskiem opinii publicznej zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 do cara Miko\xc5\x82aja I z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 uzupe\xc5\x82nienia albumu o nowe projekty, odwo\xc5\x82uj\xc4\x85ce si\xc4\x99 do dawnej architektury prawos\xc5\x82awnej. Najstarszymi przyk\xc5\x82adami poszukiwa\xc5\x84 nowego stylu s\xc4\x85 cerkiew \xc5\x9bw. Aleksandra Newskiego w Poczdamie (1826\xe2\x80\x931829) i niezachowana druga cerkiew Dziesi\xc4\x99cinna w Kijowie (1828\xe2\x80\x931842), zaprojektowane przez Wasilija Stasowa i nosz\xc4\x85ce cechy m.in. dawnej architektury rosyjskiej oraz niemieckiego neoromanizmu i neoklasycyzmu._NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9bciowe pr\xc3\xb3by unifikacji wygl\xc4\x85du cerkwi w Imperium Rosyjskim podejmowane by\xc5\x82y od pocz\xc4\x85tku XIX wieku. W 1803 roku \xc5\x9awi\xc4\x85tobliwy Synod Rz\xc4\x85dz\xc4\x85cy zabroni\xc5\x82 wznoszenia obiekt\xc3\xb3w sakralnych w stylu \xe2\x80\x9ema\xc5\x82oruskim\xe2\x80\x9d, tj. budowania tr\xc3\xb3jkopu\xc5\x82owych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 typowych dla ziem Ukrainy Naddnieprza\xc5\x84skiej. Ujednoliceniu stylu obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cego przy wznoszeniu nowych prawos\xc5\x82awnych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 szczeg\xc3\xb3lnie sprzyja\xc5\x82 car Miko\xc5\x82aj I, kt\xc3\xb3ry w swojej polityce d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do zatarcia r\xc3\xb3\xc5\xbcnic kulturowych i wyznaniowych mi\xc4\x99dzy wieloma narodami Rosji. Pocz\xc4\x85tkowo faworyzowany przez monarch\xc4\x99 \xe2\x80\x9euniwersalny\xe2\x80\x9d styl klasycystyczny zosta\xc5\x82 ju\xc5\xbc po kilku latach zarzucony na skutek pr\xc3\xb3\xc5\x9bb prawos\xc5\x82awnego duchowie\xc5\x84stwa i wiernych. W 1826 roku car sk\xc5\x82oni\xc5\x82 si\xc4\x99 do opracowania nowego stylu nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cego do prawos\xc5\x82awnej architektury Bizancjum. Pomimo promocji sztuki bizantyjskiej rozpocz\xc4\x99tej w 1826 roku i ukazu z 1841 roku, w kt\xc3\xb3rym po\xc5\x82o\xc5\xbcono nacisk na stosowanie \xe2\x80\x9ew miar\xc4\x99 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d staro\xc5\xbcytnych wzor\xc3\xb3w bizantyjskich, styl neorosyjski lat 20.\xe2\x80\x9340. XIX wieku nie wykazywa\xc5\x82 \xc5\xbcadnych cech bizantyjskich \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84._NEWLINE_Decyduj\xc4\x85cy wp\xc5\x82yw na ukszta\xc5\x82towanie si\xc4\x99 stylu neorosyjskiego mia\xc5\x82 Konstantin Thon, rektor Cesarskiej Akademii Sztuk Pi\xc4\x99knych w Petersburgu. Stworzony przez Thona na prze\xc5\x82omie lat 20. i 30. XIX wieku monumentalny i eklektyczny styl wpisa\xc5\x82 si\xc4\x99 w poszukiwania rosyjskiego stylu narodowego i cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 szerok\xc4\x85 aprobat\xc4\x85 do lat 70. XIX wieku. Do najwa\xc5\xbcniejszych, wczesnych, neorosyjskich projekt\xc3\xb3w Thona nale\xc5\xbc\xc4\x85: cerkiew \xc5\x9bw. Katarzyny w Jelizawethofie (1830\xe2\x80\x931837) i sob\xc3\xb3r Wprowadzenia Matki Bo\xc5\xbcej do \xc5\x9awi\xc4\x85tyni w Petersburgu (1834\xe2\x80\x931842)._NEWLINE_Miko\xc5\x82aj I poleci\xc5\x82 w 1838 roku Thonowi skodyfikowanie zasad stylu architektury cerkiewnej w duchu \xe2\x80\x9e\xc5\x9awi\xc4\x99tej Rusi\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 z wykorzystaniem element\xc3\xb3w typowych dla dawnego budownictwa ruskiego (wielkorosyjskiego). Thon postanowi\xc5\x82 przenie\xc5\x9b\xc4\x87 na grunt artystyczny rosyjsk\xc4\x85 ide\xc4\x99 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85 zawart\xc4\x85 w has\xc5\x82ach: absolutyzm \xe2\x80\x93 prawos\xc5\x82awie \xe2\x80\x93 ludowo\xc5\x9b\xc4\x87. W 1838 roku Thon opracowa\xc5\x82 zbi\xc3\xb3r plan\xc3\xb3w prawos\xc5\x82awnych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 zatytu\xc5\x82owany Projekty cerkwiej, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 wysoko oceniony przez cara. W 1839 roku rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 soboru Chrystusa Zbawiciela w Moskwie (1839\xe2\x80\x931880), stanowi\xc4\x85cego do dzi\xc5\x9b najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 prawos\xc5\x82awn\xc4\x85 na \xc5\x9bwiecie. Projekty Thona zosta\xc5\x82y uznane w ukazie z 1841 roku za \xe2\x80\x9ezalecane\xe2\x80\x9d przy budowie prawos\xc5\x82awnych cerkwi. W ramach stylu neorosyjskiego ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82y si\xc4\x99 m.in. nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce wzory cerkwi: w przypadku \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni parafialnej \xe2\x80\x93 obiektu jednonawowego krytego dachem namiotowym b\xc4\x85d\xc5\xba pojedyncz\xc4\x85 kopu\xc5\x82\xc4\x85, przy cerkwiach o statusie soboru \xe2\x80\x93 budynku z kwadratow\xc4\x85 naw\xc4\x85 kryt\xc4\x85 kopu\xc5\x82\xc4\x85 oraz przedsionkiem, nad kt\xc3\xb3rym wznosi\xc5\x82a si\xc4\x99 wie\xc5\xbca. Sobory katedralne budowano natomiast najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej na planie krzy\xc5\xbca greckiego przenikaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 z kwadratem i nakrywano pi\xc4\x99cioma cebulastymi kopu\xc5\x82ami. W przypadku, gdy \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia mia\xc5\x82a mniejsze rozmiary, ograniczano si\xc4\x99 do planu krzy\xc5\xbca greckiego i pojedynczej kopu\xc5\x82y. W latach 40. XIX wieku Thon rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 projektowanie nowych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 z dominuj\xc4\x85cymi rosyjskimi dachami he\xc5\x82mowymi, m.in. cerkiew Zwiastowania w Petersburgu (1844\xe2\x80\x931849) i sob\xc3\xb3r Narodzenia Bogurodzicy w Krasnojarsku (1845\xe2\x80\x931861).\n_START_SECTION_\nOcena stylu Thona\n_START_PARAGRAPH_\nMimo, \xc5\xbce przez ca\xc5\x82y wiek XIX i pocz\xc4\x85tek wieku XX zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 w architekturze rosyjskiej odst\xc4\x99pstwa od stylu neorosyjskiego (np. cerkwie w stylu klasycystycznym, neogotyckim, neobarokowym), projekty Thona cieszy\xc5\x82y si\xc4\x99 spor\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 i zdominowa\xc5\x82y rosyjsk\xc4\x85 architektur\xc4\x99 sakraln\xc4\x85 do lat 70. XIX wieku. Niemniej ju\xc5\xbc od lat 40. XIX wieku dochodzi\xc5\x82o do nasilania si\xc4\x99 krytyki stylu Thona oraz mniejszych lub wi\xc4\x99kszych odst\xc4\x99pstw od jego projekt\xc3\xb3w. Do wczesnych przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w modyfikacji projektu Thona nale\xc5\xbcy sob\xc3\xb3r Wniebowst\xc4\x85pienia Pa\xc5\x84skiego w Jelcu (1845\xe2\x80\x931889). Projektom Thona zarzucano najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej: eklektyzm, inspiracje klasycyzmem, surowo\xc5\x9b\xc4\x87 i anachronizm. Vojeslav Mol\xc3\xa8 przedstawi\xc5\x82 nast\xc4\x99puj\xc4\x85c\xc4\x85 ocen\xc4\x99 stylu Thona: Zebrano w nim wszystko, co mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o zaobserwowa\xc4\x87 w budownictwie cerkiewnym i \xc5\x9bwieckim, monumentalnym i intymnym, kamiennym, ceglanym i drewnianym oraz przetopiono na jedn\xc4\x85 ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, kt\xc3\xb3rej brak jednak si\xc5\x82y bezpo\xc5\x9bredniego wyrazu, a tak\xc5\xbce prawdziwie jednolitej kompozycji. Pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 opinie, \xc5\xbce styl Thona po\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 kres swobodzie tw\xc3\xb3rczej architekt\xc3\xb3w w opracowywaniu rozplanowania przestrzennego i bry\xc5\x82 \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84._NEWLINE_Mimo krytyki architektura Thona stanowi\xc5\x82a wa\xc5\xbcny impuls w rozwoju sztuki rosyjskiej, kt\xc3\xb3ry zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 uwag\xc4\x99 budowniczych na tradycyjn\xc4\x85 architektur\xc4\x99 prawos\xc5\x82awn\xc4\x85 i wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 na formowanie si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eczystego\xe2\x80\x9d stylu neorosyjskiego pod koniec lat 60. XIX wieku. W latach 1898\xe2\x80\x931917 w architekturze rosyjskiej nast\xc4\x85pi\xc5\x82 ponowny zwrot ku architekturze klasycyzuj\xc4\x85cej (okres tzw. \xe2\x80\x9eretrospektywizmu\xe2\x80\x9d) i pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 liczniejsze odwo\xc5\x82ania do zmodyfikowanego stylu Thona. Zosta\xc5\x82y wzniesione m.in. niezachowany sob\xc3\xb3r Objawienia Pa\xc5\x84skiego w Moskwie-Dorogomi\xc5\x82owie (1898\xe2\x80\x931910), sob\xc3\xb3r Iwerskiej Ikony Matki Bo\xc5\xbcej Monasteru Pierierwi\xc5\x84skiego (1904\xe2\x80\x931908), cerkiew-dzwonnica Zmartwychwstania Pa\xc5\x84skiego na Cmentarzu Rogo\xc5\xbcskim (1907\xe2\x80\x931913).\n_START_SECTION_\nNowe warianty stylu\n_START_PARAGRAPH_\nW 1845 roku hrabia Anatoli Demidow i francuski artysta Andr\xc3\xa9 Durand opublikowali w Pary\xc5\xbcu Album du voyage pittoresque et archa\xc3\xa9ologique en Russie, kt\xc3\xb3ry przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do wzrostu zainteresowania tradycyjn\xc4\x85 architektur\xc4\x85 rosyjsk\xc4\x85 zagranic\xc4\x85 i w samej Rosji. Album zawiera\xc5\x82 szereg litografii wykonanych podczas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy po Rosji odbytej w 1839 roku i mia\xc5\x82 bardziej charakter publikacji podr\xc3\xb3\xc5\xbcniczej i artystycznej ni\xc5\xbc naukowej. Na litografiach przedstawiono wybrane zabytki dawnej architektury rosyjskiej, kt\xc3\xb3re dowodzi\xc5\x82y jej wyj\xc4\x85tkowo\xc5\x9bci. Pierwszymi z za\xc5\x82o\xc5\xbcenia naukowymi publikacjami po\xc5\x9bwi\xc4\x99conymi dawnej architekturze rosyjskiej by\xc5\x82y Zabytki staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci moskiewskich Iwana Sniegirowa (Moskwa 1842\xe2\x80\x931845), Historia ruska w zabytkach budownictwa cerkiewnego i \xc5\x9bwieckiego r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc autorstwa Iwana Sniegirowa (Moskwa 1848\xe2\x80\x931860) oraz Staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwa rosyjskiego Fiodora So\xc5\x82ncewa (Moskwa 1849\xe2\x80\x931853). W tym samym czasie Moskiewskie Towarzystwo Archeologiczne uczyni\xc5\x82o z przedbarokowej architektury rosyjskiej jeden z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych obszar\xc3\xb3w swoich bada\xc5\x84. W latach 1869\xe2\x80\x931915 odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w Rosji konferencje biennalne po\xc5\x9bwi\xc4\x99cone tradycyjnej architekturze ruskiej. Owoce pracy Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego zawarto w sze\xc5\x9bciotomowym dziele Komisji bada\xc5\x84 na rzecz ochrony dawnego budownictwa ruskiego (1907\xe2\x80\x931915). Drugim obok Moskwy g\xc5\x82\xc3\xb3wnym o\xc5\x9brodkiem bada\xc5\x84 by\xc5\x82 Sankt Petersburg. W latach 1895\xe2\x80\x931901 W\xc5\x82adimir Sus\xc5\x82ow we wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z petersbursk\xc4\x85 Akademi\xc4\x85 Sztuk Pi\xc4\x99knych opublikowa\xc5\x82 siedmiotomow\xc4\x85 prac\xc4\x99 Zabytki starodawnej architektury ruskiej, a w latach 1908\xe2\x80\x931912 czterotomowe Zabytki sztuki staroruskiej. Kolejnym wa\xc5\xbcnym projektem by\xc5\x82a wydawana od 1909 roku sze\xc5\x9bciotomowa Historia sztuki ruskiej Igora Grabara, kt\xc3\xb3ra ze wzgl\xc4\x99du na rewolucj\xc4\x99 pa\xc5\xbadziernikow\xc4\x85 nie zosta\xc5\x82a jednak doko\xc5\x84czona._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie lat 40. i 50. XIX wieku Aleksiej Gornostajew, zainspirowany dawn\xc4\x85 architektur\xc4\x85 Rosyjskiej P\xc3\xb3\xc5\x82nocy, wzbogaci\xc5\x82 styl neorosyjski o kolejne tradycyjne elementy, odrzucaj\xc4\x85c wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wzor\xc3\xb3w klasycyzuj\xc4\x85cych Thona. Zaprojektowa\xc5\x82 m.im. skit \xc5\x9bw. Miko\xc5\x82aja Monastyru Wa\xc5\x82aamskiego (1851), sob\xc3\xb3r Za\xc5\x9bni\xc4\x99cia Bogurodzicy \xc5\x81awry \xc5\x9awi\xc4\x99tog\xc3\xb3rskiej (1859\xe2\x80\x931868) i sob\xc3\xb3r Za\xc5\x9bni\xc4\x99cia Matki Bo\xc5\xbcej w Helsinkach (1862\xe2\x80\x931868)._NEWLINE_Pod koniec lat 40. XIX wieku zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 pojawia\xc4\x87 pr\xc3\xb3by \xc5\x82\xc4\x85czenia stylu neorosyjskiego z neobizantyjskim. Rosyjskie budownictwo neobizantyjskie pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 wraz z obecno\xc5\x9bci\xc4\x85 Rosjan na Ba\xc5\x82kanach i Kaukazie na prze\xc5\x82omie lat 40. i 50. XIX wieku, inspiracj\xc4\x85 miejscow\xc4\x85 sztuk\xc4\x85 i zabytkami bizantyjskimi, w tym Hagi\xc4\x85 Sophi\xc4\x85. Najstarszym, odosobnionym przyk\xc5\x82adem nawi\xc4\x85za\xc5\x84 do architektury bizantyjskiej po\xc5\x82\xc4\x85czonej z klasycyzmem jest sob\xc3\xb3r M\xc4\x85dro\xc5\x9bci Bo\xc5\xbcej w Carskim Siole (1780\xe2\x80\x931788). W przeciwie\xc5\x84stwie do stylu neorosyjskiego, styl neobizantyjski by\xc5\x82 rozwijany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w pozosta\xc5\x82ych krajach prawos\xc5\x82awnych, krajach niemieckich, Palestynie, Anglii, USA i innych. Do przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w \xc5\x82\xc4\x85czenia styl\xc3\xb3w neobizantyjskiego i neorosyjskiego nale\xc5\xbc\xc4\x85 np. sob\xc3\xb3r metropolitalny \xc5\x9awi\xc4\x99tej R\xc3\xb3wnej Aposto\xc5\x82om Marii Magdaleny w Warszawie (1867\xe2\x80\x931869, arch. Niko\xc5\x82aj Syczew) i sob\xc3\xb3r Aleksandra Newskiego w Ni\xc5\xbcnym Nowogrodzie (1868\xe2\x80\x931881)._NEWLINE_Od ko\xc5\x84ca lat 60. XIX wieku styl neorosyjski zacz\xc4\x85\xc5\x82 ulega\xc4\x87 zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowaniu na szereg wariant\xc3\xb3w nawo\xc5\x82uj\xc4\x85cych do odrzucenia sztuki Zachodu, czerpania wzor\xc3\xb3w z budownictwa ludowego, przedbarokowej architektury rosyjskiej, ewentualnie dawnej architektury rosyjskiej z zachowaniem niekt\xc3\xb3rych wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w bizantyjskich, renesansu, baroku, klasycyzmu lub modernizmu. Przyczynami tych transformacji, w kt\xc3\xb3rych decyduj\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 odegra\xc5\x82y projekty Wiktora Hartmanna i Iwana Ropeta, by\xc5\x82o wysuni\xc4\x99cie wobec stylu Thona zarzut\xc3\xb3w o propagowania klasycyzmu pod p\xc5\x82aszczykiem stylu narodowego, anachronizmu i sztuczno\xc5\x9bci, czy wr\xc4\x99cz na\xc5\x9bladowania architektury ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w katolickich. Cerkwie rozplanowane wed\xc5\x82ug zawartych w Projektach cerkwiej wzorc\xc3\xb3w zacz\xc4\x99to zdobi\xc4\x87 detalami uznanymi za rdzennie rosyjskie: kokosznikami, starannie rze\xc5\xbabionymi obramowaniami okien, arkadami i gzymsami, kolumienkami. Fasady \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 malowano na r\xc3\xb3\xc5\xbcne kolory, mno\xc5\xbcono detale, w miar\xc4\x99 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci zwi\xc4\x99kszano liczb\xc4\x99 cebulastych kopu\xc5\x82 nawet do dziewi\xc4\x99ciu. Zmodyfikowana odmiana stylu urz\xc4\x99dowego zyska\xc5\x82a poparcie cara Aleksandra III, kt\xc3\xb3ry uwa\xc5\xbca\xc5\x82 j\xc4\x85 za odpowiadaj\xc4\x85c\xc4\x85 jego programowi politycznemu. Do najwa\xc5\xbcniejszych zabytk\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85: sob\xc3\xb3r Zmartwychwstania Pa\xc5\x84skiego w Petersburgu (1883\xe2\x80\x931907), sob\xc3\xb3r \xc5\x9awi\xc4\x99tych Piotra i Paw\xc5\x82a w Peterhofie (1895\xe2\x80\x931905)._NEWLINE_W latach 1900\xe2\x80\x931917 oddzia\xc5\x82ywa\xc5\x82 na styl neorosyjski eklektyzm, modernizm i retrospektywizm. Pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eczyste\xe2\x80\x9d, specjalnie podkre\xc5\x9blane formy architektury staroruskiej \xc5\x82\xc4\x85czone niekiedy z elementami modernizmu. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi wzorami sta\xc5\x82y si\xc4\x99 dawna architektura pskowska i nowogrodzka z \xe2\x80\x9ebia\xc5\x82ego kamienia\xe2\x80\x9d. Do zachowanych cerkwi nale\xc5\xbc\xc4\x85 sob\xc3\xb3r Zmartwychwstania Pa\xc5\x84skiego w Twerze (1912\xe2\x80\x931913), \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia \xc5\x9bw. Piotra Metropolity Moskiewskiego w Petersburgu (1911\xe2\x80\x931912) i staroobrz\xc4\x99dowa cerkiew \xc5\x9bw. Miko\xc5\x82aja Cudotw\xc3\xb3rcy w Moskwie (1914\xe2\x80\x931921). Do g\xc5\x82\xc3\xb3wnych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych do budownictwa w\xc5\x82odzimiersko-suzdalskiego nale\xc5\xbca\xc5\x82a cerkiew Chrystusa Zbawiciela na Wodach w Petersburgu (1910), kt\xc3\xb3ra zarazem by\xc5\x82a najbardziej zbli\xc5\xbcona do autentycznej architektury staroruskiej. Pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 cerkwie na\xc5\x9bladuj\xc4\x85ce w ka\xc5\xbcdym aspekcie architektur\xc4\x99 starorusk\xc4\x85, sprzed najazdu mongolskiego na Ru\xc5\x9b. \xc5\x9awi\xc4\x85tynie takie powsta\xc5\x82y w miejscach, gdzie w okresie staroruskim faktycznie istnia\xc5\x82y cerkwie, zosta\xc5\x82y jednak w toku swojej historii przebudowane b\xc4\x85d\xc5\xba zniszczone, np. odbudowa soboru Za\xc5\x9bni\xc4\x99cia Matki Bo\xc5\xbcej we W\xc5\x82odzimierzu Wo\xc5\x82y\xc5\x84skim z 1900 roku i soboru \xc5\x9bw. Bazylego w Owruczu z lat 1903\xe2\x80\x931911.\n_START_SECTION_\nNurt modernizuj\xc4\x85cy\n_START_PARAGRAPH_\nOd lat 80. XIX wieku do 1917 roku pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 trend modernistyczny w neorosyjskiej architekturze sakralnej, dotycz\xc4\x85cy g\xc5\x82\xc3\xb3wnie mniejszych projekt\xc3\xb3w. Modernizm nie mia\xc5\x82 na celu zaprzeczania czy zrywania z rosyjsk\xc4\x85 cerkiewn\xc4\x85 tradycj\xc4\x85 architektoniczn\xc4\x85, lecz stanowi\xc5\x82 jej rozwini\xc4\x99cie poprzez stosowanie nowoczesnych rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 technicznych i artystycznych w ramach tradycyjnych form._NEWLINE_Najstarszymi przyk\xc5\x82adami tego typu budowli s\xc4\x85 m.in. cerkiew Obrazu Chrystusa Nie Ludzk\xc4\x85 R\xc4\x99k\xc4\x85 Uczynionego w Abramcewie (1881\xe2\x80\x931882) wed\xc5\x82ug projektu Wiktora Wasniecowa, cerkiew \xc5\x9bw. Ducha w Ta\xc5\x82aszkinie (1902\xe2\x80\x931905), cerkiew Zmartwychwstania Pa\xc5\x84skiego w Sokolnikach (1903\xe2\x80\x931912), \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia \xc5\x9aw. Tr\xc3\xb3jcy w Ba\xc5\x82akowie (1908\xe2\x80\x931909), monaster \xc5\x9awi\xc4\x99tych Marty i Marii w Moskwie (1908\xe2\x80\x931911), cerkiew Opieki Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Bogurodzicy w Petersburgu (1912\xe2\x80\x931913), cerkiew Sergiusza z Radone\xc5\xbca na Kulikowym Polu (1913) i cerkiew Obrazu Chrystusa Nie Ludzk\xc4\x85 R\xc4\x99k\xc4\x85 Uczynionego w Kla\xc5\xbamie (1913), b\xc4\x99d\xc4\x85ca zarazem najstarsz\xc4\x85 \xc5\xbcelbetow\xc4\x85 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x85 w Rosji._NEWLINE_Powsta\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc szereg budowli nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych do tradycyjnej, rosyjskiej architektury drewnianej, np. niezachowana drewniana cerkiew Wszystkich \xc5\x9awi\xc4\x99tych w Nadie\xc5\xbcdinsku (1896\xe2\x80\x931898), drewniana cerkiew Ikony Matki Bo\xc5\xbcej Kaza\xc5\x84skiej w Wyricy (1912\xe2\x80\x931914) i cerkiew \xc5\x9bw. Miko\xc5\x82aja pod So\xc5\x82omienn\xc4\x85 Storo\xc5\xbck\xc4\x85 (1916)._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XX wieku r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re cerkwie staroobrz\xc4\x99dowc\xc3\xb3w zacz\xc4\x99\xc5\x82y by\xc4\x87 budowane w stylu modernizmu. Do najstarszych modernistycznych cerkwi staroobrz\xc4\x99dowych nale\xc5\xbcy cerkiew Ikony Matki Bo\xc5\xbcej \xe2\x80\x9eZnak\xe2\x80\x9d w Petersburgu (1906\xe2\x80\x931907) wybudowana wed\xc5\x82ug projektu Dmitrija Kry\xc5\xbcanowskiego z w\xc5\x82asn\xc4\x85 kot\xc5\x82owni\xc4\x85, parowym systemem ogrzewania \xc5\x9bcian i wentylacj\xc4\x85. Do kolejnych nale\xc5\xbca\xc5\x82y projekty Ilji Bondarenki, np. molenna Zmartwychwstania Pa\xc5\x84skiego i Opieki Matki Bo\xc5\xbcej w Moskwie (1907\xe2\x80\x931908) i cerkiew na Ma\xc5\x82ym Gawrikowie w Moskwie (1908\xe2\x80\x931911).\n_START_SECTION_\nArchitektura sakralna po 1991 roku\n_START_PARAGRAPH_\nW wyniku upadku komunizmu nast\xc4\x85pi\xc5\x82o odrodzenie si\xc4\x99 stylu neorosyjskiego. Po 1985 roku umo\xc5\xbcliwiono w ZSRR i nast\xc4\x99pnie Federacji Rosyjskiej odbudow\xc4\x99 zniszczonych obiekt\xc3\xb3w sakralnych, w tym bizantyjsko-rosyjskich. W latach 1990-2000 odbudowano sob\xc3\xb3r Chrystusa Zbawiciela w Moskwie, w latach 2006\xe2\x80\x932013 Wielkiego Z\xc5\x82atousta w Jekaterynburgu._NEWLINE_Obok prac restauratorskich i odbudowy wielu przedrewolucyjnych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 wybudowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc szereg nowych, np. sob\xc3\xb3r Zwiastowania w Worone\xc5\xbcu (1998\xe2\x80\x932009), sob\xc3\xb3r \xc5\x9bw. Tr\xc3\xb3jcy w Magadanie (2001\xe2\x80\x932008) i sob\xc3\xb3r Przemienienia Pa\xc5\x84skiego w Chabarowsku (2001\xe2\x80\x932004). Pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce przyk\xc5\x82ady zmodernizowanego stylu rosyjskiego, np. cerkiew \xc5\x9bw. Jerzego w Dorogomi\xc5\x82owie (1994\xe2\x80\x931995), cerkiew \xc5\x9bw. Pantelejmona w Rostowie nad Donem (1996\xe2\x80\x931997), cerkiew \xc5\x9bw. Piotra w Petersburgu (2005\xe2\x80\x932010), czasownia \xc5\x9bw. Aleksandra Newskiego w Korolowie (1998\xe2\x80\x931999) i sob\xc3\xb3r Chrystusa Zbawiciela w Kaliningradzie (2004\xe2\x80\x932006)._NEWLINE_Do przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w nowoczesnej interpretacji dawnej, sakralnej architektury drewnianej nale\xc5\xbc\xc4\x85 moskiewska \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia \xc5\x9bwi\xc4\x99ciciela Miko\xc5\x82aja w Izmaj\xc5\x82owie z 2000 roku i cerkiew Narodzenia Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Bogurodzicy w Kondopodze (2004\xe2\x80\x932009).\n_START_SECTION_\nStyl Konstantina Thona\n_START_PARAGRAPH_\nW okresie od lat 30. XIX wieku do lat 20. XX wieku pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 cz\xc4\x99sto monumentalne i funkcjonalne budynki \xc5\x9bwieckie w stylu neorosyjskim. Do najstarszych nale\xc5\xbc\xc4\x85 wielki pa\xc5\x82ac kremlowski (1838\xe2\x80\x931849) i zbrojownia kremla moskiewskiego (1849\xe2\x80\x931851) zaprojektowane przez Thona. Architekt wykorzysta\xc5\x82 w swych projektach elementy istniej\xc4\x85cych, przedbarokowych pa\xc5\x82ac\xc3\xb3w w dawnym stylu rosyjskim, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c je z architektur\xc4\x85 klasycystyczn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nNowe warianty stylu\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec lat 60. XIX wieku Wiktor Hartmann i Iwan Ropet rozpocz\xc4\x99li projektowanie kolejnych budowli neorosyjskich znacznie bardziej odwo\xc5\x82uj\xc4\x85cych si\xc4\x99 do autentycznych wzor\xc3\xb3w rosyjskiej architektury przedbarokowej i budownictwa ludowego. W 1872 roku wybudowano Typografi\xc4\x99 Mamontowa i tymczasowy Teatr Ludowy na Placu Warwarinskim w Moskwie, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82y si\xc4\x99 wzorami dla kolejnych budynk\xc3\xb3w. W 1875 roku rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 Pa\xc5\x84stwowego Muzeum Historycznego w Moskwie i Muzeum Politechnicznego w Moskwie nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych do XVI. wiecznej moskiewskiej architektury._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnymi wa\xc5\xbcnymi obiektami by\xc5\x82y: Teatr Korsza w Moskwie (1882), Teatr Paradies w Moskwie (1885), Teatr Dramatyczny w Samarze (1888), elektrostacja \xe2\x80\x9eNowy Mane\xc5\xbc\xe2\x80\x9d w Moskwie (1888), moskiewska Duma Miejska (1890\xe2\x80\x931892), dworzec kolejowy we W\xc5\x82adywostoku (1891\xe2\x80\x931893), Targi w Ni\xc5\xbcnym Nowogrodzie (1893\xe2\x80\x931896), Wierchnije Torgowyje Riady z zastosowan\xc4\x85 in\xc5\xbcynieri\xc4\x85 strukturaln\xc4\x85 (1893). Wiele obiekt\xc3\xb3w nosi\xc5\x82o cechy eklektyczne. Za najbardziej \xe2\x80\x9eczysty\xe2\x80\x9d przyk\xc5\x82ad stylu neorosyjskiego w architekturze \xc5\x9bwieckiej uwa\xc5\xbcany jest dom Igumnowa w Moskwie (1888\xe2\x80\x931895). Styl neorosyjski bywa\xc5\x82 niekiedy wykorzystywany w celu zacie\xc5\x9bniania wi\xc4\x99z\xc3\xb3w z innymi krajami, np. sob\xc3\xb3r \xc5\x9bw. Aleksandra Newskiego w Sofii zosta\xc5\x82 wzniesiony na cze\xc5\x9b\xc4\x87 rosyjskiego\xc2\xa0cara\xc2\xa0Aleksandra II, dzi\xc4\x99ki kt\xc3\xb3remu\xc2\xa0Bu\xc5\x82garia uzyska\xc5\x82a niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 w 1878 roku. Wybudowana w 1826 roku cerkiew \xc5\x9bw. Aleksandra Newskiego w Poczdamie mia\xc5\x82a obok s\xc5\x82u\xc5\xbcby wierz\xc4\x85cym, przys\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eumacnianiu przyja\xc5\xbani prusko-rosyjskiej\xe2\x80\x9d. Z okazji setnej rocznicy zwyci\xc4\x99stwa Rosjan w \xe2\x80\x9ebitwie narod\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d wybudowano w Lipsku cerkiew \xc5\x9bw. Aleksego (1911\xe2\x80\x931913). Obok demonstracji wzajemnych powi\xc4\x85za\xc5\x84 i obecno\xc5\x9bci kulturowej Rosji na danym obszarze, styl neorosyjski stawa\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce narz\xc4\x99dziem rusyfikacji, np. nowa fasada Pa\xc5\x82acu Staszica w Warszawie z 1893 roku z urz\xc4\x85dzon\xc4\x85 w nim cerkwi\xc4\x85 \xc5\x9bw. Tatiany Rzymianki zosta\xc5\x82y zaprojektowane z my\xc5\x9bl\xc4\x85 o nadaniu miastu rosyjskiego charakteru, w nawi\xc4\x85zaniu do rzekomej \xe2\x80\x9erosyjskiej przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d tego miejsca \xe2\x80\x93 Kaplicy Moskiewskiej.\n_START_SECTION_\nNurt modernizuj\xc4\x85cy w architekturze \xc5\x9bwieckiej\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku XX wieku dochodzi do splotu stylu neorosyjskiego z modernizmem, np. Dworzec Jaros\xc5\x82awski w Moskwie (1902), dom czynszowy Piercowej w Moskwie (1905\xe2\x80\x931907, arch. Niko\xc5\x82aj \xc5\xbbukow), dom \xe2\x80\x9eSkazka\xe2\x80\x9d w Petersburgu (1909, arch. Aleksandr Bernardazzi) i dom przy ulicy Pluta\xc5\x82owej 2 w Petersburgu (1911\xe2\x80\x931913). Kolejnym nurtem w ramach kt\xc3\xb3rego przejawia\xc5\x82y si\xc4\x99 formy secesyjne by\xc5\x82 retrospektywizm staroruski, wywodz\xc4\x85cy si\xc4\x99 wprost ze stylu neorosyjskiego. W przeciwie\xc5\x84stwie do architekt\xc3\xb3w neorosyjskich retrospektywi\xc5\x9bci przywi\xc4\x85zywali wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 wag\xc4\x99 do pos\xc5\x82ugiwania si\xc4\x99 wyrazistymi, autentycznymi wzorami dawnej architektury rosyjskiej i nie wahali si\xc4\x99 korzysta\xc4\x87 ze zdobyczy modernizmu. Do najwa\xc5\xbcniejszych budynk\xc3\xb3w zaliczany jest m.in. budynek Banku Pa\xc5\x84stwowego w Ni\xc5\xbcnym Nowogrodzie (1910\xe2\x80\x931912) i Dworzec Kaza\xc5\x84ski w Moskwie (1913\xe2\x80\x931940)._NEWLINE_Styl neorosyjski w budownictwie \xc5\x9bwieckim przesta\xc5\x82 by\xc4\x87 szerzej stosowany w latach 20. XX wieku. Do rzadkich przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w nawi\xc4\x85za\xc5\x84 do stylu neorosyjskiego w okresie radzieckim nale\xc5\xbcy kawiarnia \xe2\x80\x9e\xc5\x81ab\xc4\x99d\xc5\xba\xe2\x80\x9d na terenie WWC z po\xc5\x82owy lat 50. Po 1991 roku zacz\xc4\x99to ponownie realizowa\xc4\x87 projekty w stylu neorosyjskim, np. dom mieszkalny na Chwostowym Zau\xc5\x82ku nr 5 w Moskwie (1997, arch. Aleksandr Szczukin i Michai\xc5\x82 Leonow) i kreml izmaj\xc5\x82owski w Moskwie (1998\xe2\x80\x932007).\n_START_SECTION_\nArchitektura drewniana\n_START_PARAGRAPH_\nPrzedbarokowa architektura rosyjska znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 do XVII wieku pod silnym wp\xc5\x82ywem sztuki ludowej, z kt\xc3\xb3rej zaczerpni\xc4\x99to wiele tradycyjnych motyw\xc3\xb3w: specyficzne dachy namiotowe,\xc2\xa0kokoszniki, rosyjskie\xc2\xa0dachy he\xc5\x82mowe\xc2\xa0i sze\xc5\x9bcianowe. Przyk\xc5\x82adem drewnianej architektury \xc5\x9bwieckiej tego okresu jest pa\xc5\x82ac carski w Ko\xc5\x82omienskoje (1667\xe2\x80\x931672). Drewniane budynki rosyjskiej arystokracji, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do architektury ludowej znane s\xc4\x85 tak\xc5\xbce z XVIII wieku, np. dom Piotra I w twierdzy nowod\xc5\xbawi\xc5\x84skiej pod Archangielskiem z 1702 roku (obecnie w Ko\xc5\x82omienskoje). W 1815 roku rosyjsko-w\xc5\x82oski architekt\xc2\xa0Carlo Rossi zaprojektowa\xc5\x82 dla carycy El\xc5\xbcbiety typowo rosyjsk\xc4\x85 wie\xc5\x9b do parku w\xc2\xa0Paw\xc5\x82owsku. W latach 1826\xe2\x80\x931827 zosta\xc5\x82o na zlecenie\xc2\xa0Fryderyka Wilhelma III wybudowane rosyjskie osiedle Alexandrowka w Poczdamie. Osiedle w formie\xc2\xa0hipodromu\xc2\xa0z\xc2\xa0krzy\xc5\xbcem \xc5\x9bwi\xc4\x99tego Andrzeja\xc2\xa0zosta\xc5\x82o zaprojektowane przez Petera Josepha Lenn\xc3\xa9go, a wybudowane przez Johanna Georga Morscha Starszego. Plany poszczeg\xc3\xb3lnych dom\xc3\xb3w Alexandrowki bazowa\xc5\x82y na rysunkach Carla Rossiego, kt\xc3\xb3ry podarowa\xc5\x82 swoje szkice pruskiemu kr\xc3\xb3lowi podczas wizyty u carycy w 1818 roku. W 1853 roku zosta\xc5\x82 na zam\xc3\xb3wienie cara Miko\xc5\x82aja I wybudowany we wsi Nizino pod Peterhofem \xe2\x80\x9ewzorcowy\xe2\x80\x9d wiejski, drewniany dom rosyjski. W 1856 roku Niko\xc5\x82aj Nikitin zaprojektowa\xc5\x82 w duchu s\xc5\x82owianofilstwa malutk\xc4\x85 Izb\xc4\x99 Pogodinsk\xc4\x85 na Dziewiczym Polu._NEWLINE_Wznoszenie wiejskich budynk\xc3\xb3w ze specjalnie podkre\xc5\x9blanymi elementami ludowymi w pierwszej po\xc5\x82owie XIX wieku wynika\xc5\x82o z trend\xc3\xb3w sentymentalnych, romantycznych i poczucia wyj\xc4\x85tkowo\xc5\x9bci rosyjskiej architektury ludowej. Projekty te sta\xc5\x82y si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em inspiracji dla kolejnych, niekiedy bardzo okaza\xc5\x82ych drewnianych: izb, dacz, bani, siedzib (ros. usadba), dwork\xc3\xb3w (ros. osobnjak), pa\xc5\x82ac\xc3\xb3w i dwor\xc3\xb3w (ros. dworiec). Wa\xc5\xbcnymi zabytkami, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y wp\xc5\x82yw na rozw\xc3\xb3j stylu s\xc4\x85: dworek braci Stiepanowych w Czelabi\xc5\x84sku z oko\xc5\x82o 1865 roku zainspirowany uralskim budownictwem ludowym, bania \xe2\x80\x9eTeremok\xe2\x80\x9d (1872\xe2\x80\x931878) i studio-pracownia w Abramcewie (1873\xe2\x80\x931877), dom Sazanowa w Ostaszewie (1897) i izba \xe2\x80\x9eTeremok\xe2\x80\x9d we Fljonowie (1901). Budownictwo tego typu uleg\xc5\x82o z czasem wp\xc5\x82ywom modernizmu (np. dworek Szorina w Gorochowcu z pocz\xc4\x85tku XX wieku) i eklektyzmu, np. dacza Marii Kleinmichel na Wyspie Kamiennej (1908\xe2\x80\x931911) i dacza Paw\xc5\x82a Baszenina w Sarapule (1909) z elementami neogotyku. Do rzadkich, zachowanych przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w ma\xc5\x82ej architektury neorosyjskiej w Polsce nale\xc5\xbcy Dworek Gubernatora Grodzie\xc5\x84skiego (1845, neorosyjska przebudowa nast\xc4\x85pi\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej) w parku pa\xc5\x82acowym w Bia\xc5\x82owie\xc5\xbcy._NEWLINE_Do architekt\xc3\xb3w inspiruj\xc4\x85cych si\xc4\x99 folklorem i stosuj\xc4\x85cych nowe, niestandardowe formy nale\xc5\xbceli Wiktor Hartmann i Iwan Ropet. Zapocz\xc4\x85tkowany przez nich fantazyjny styl bywa nazywany \xe2\x80\x9eba\xc5\x9bniowym\xe2\x80\x9d. Po\xc5\x82o\xc5\xbcyli oni podwaliny pod rosyjsk\xc4\x85 architektur\xc4\x99 pawilon\xc3\xb3w wystawienniczych, carskich stacji koronacyjnych, przystank\xc3\xb3w, kiosk\xc3\xb3w itp. W XX wieku kontynuatorami tej tradycji stali si\xc4\x99 Fiodor Schechtel i Ilja Go\xc5\x82osow.\n_START_SECTION_\nStyl neorosyjski w pozosta\xc5\x82ych dziedzinach sztuki\n_START_PARAGRAPH_\nStyl neorosyjski by\xc5\x82 stosowany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w pozosta\xc5\x82ych dziedzinach sztuki i rzemios\xc5\x82a: rze\xc5\xbabiarstwie, malarstwie, grafice, meblarstwie, z\xc5\x82otnictwie, ceramice i innych. Do czo\xc5\x82owych przedstawicieli stylu neorosyjskiego w sztukach wizualnych nale\xc5\xbceli m.in. Wiktor Wasniecow, Michai\xc5\x82 Wrubel, Iwan Bilibin i Niko\xc5\x82aj Roerich.'