b'\n_START_ARTICLE_\nGor\xc4\x85czka krwotoczna krymsko-kongijska\n_START_SECTION_\nZasi\xc4\x99g geograficzny\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99powanie choroby potwierdzano na obszarze Kazachstanu i Uzbekistanu, Pakistanu, Iraku i P\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Arabskiego, Rosji (w okolicach Rostowa i Astrachania), p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnich Chinach, Afryce po\xc5\x82udniowej i centralnej, ale tak\xc5\xbce w Albanii, Bu\xc5\x82garii, Turcji, Czarnog\xc3\xb3rze (2009), Bo\xc5\x9bni i Hercegowinie oraz Hiszpanii (2016).\n_START_SECTION_\nEtiologia\n_START_PARAGRAPH_\nGor\xc4\x85czk\xc4\x99 krymsko-kongijsk\xc4\x85 wywo\xc5\x82uje wirus CCHF (Crimean-Congo hemorrhagic fever), Nairovirus z rodziny Bunyaviridae. Rezerwuarem i wektorem s\xc4\x85 kleszcze (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Hyalomma). Do zara\xc5\xbcenia u ludzi dochodzi drog\xc4\x85 odkleszczow\xc4\x85, b\xc4\x85d\xc5\xba poprzez kontakt z krwi\xc4\x85 zainfekowanych zwierz\xc4\x85t (byd\xc5\x82o, kozy, owce, zaj\xc4\x85ce). Choroba mo\xc5\xbce by\xc4\x87 tak\xc5\xbce przeniesiona pomi\xc4\x99dzy lud\xc5\xbami drog\xc4\x85 krwiopochodn\xc4\x85, b\xc4\x85d\xc5\xba poprzez kontakt z innymi p\xc5\x82ynami ustrojowymi (udokumentowano zaka\xc5\xbcenia wewn\xc4\x85trzszpitalne spowodowane niedostateczn\xc4\x85 sterylizacj\xc4\x85 narz\xc4\x99dzi medycznych, stosowaniem igie\xc5\x82 wielokrotnego u\xc5\xbcytku oraz zanieczyszczeniem materia\xc5\x82\xc3\xb3w medycznych).\n_START_SECTION_\nObjawy i przebieg\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tek choroby jest nag\xc5\x82y, pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 b\xc3\xb3l g\xc5\x82owy i staw\xc3\xb3w, wysoka gor\xc4\x85czka, b\xc3\xb3le brzucha i wymioty. Cz\xc4\x99sto wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 zaczerwienienie twarzy, przekrwienie spoj\xc3\xb3wek i b\xc5\x82ony \xc5\x9bluzowej gard\xc5\x82a oraz wybroczyny na podniebieniu. Mo\xc5\xbcliwe s\xc4\x85 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82taczka, a w niekt\xc3\xb3rych przypadkach zaburzenia nastroju i percepcji._NEWLINE_Wraz z post\xc4\x99pem choroby (po 4 dniach \xe2\x80\x93 2 tygodniach) dochodzi do powstawania masywnych podbiegni\xc4\x99\xc4\x87 krwawych, ci\xc4\x99\xc5\xbckich krwotok\xc3\xb3w z nosa oraz niekontrolowanych krwawie\xc5\x84 w miejscach iniekcji._NEWLINE_\xc5\x9amiertelno\xc5\x9b\xc4\x87 u chorych hospitalizowanych, z potwierdzon\xc4\x85 gor\xc4\x85czk\xc4\x85 krymsko-kongijsk\xc4\x85, szacuje si\xc4\x99 na 9 do 50%.\n_START_SECTION_\nDiagnostyka\n_START_PARAGRAPH_\nRozpoznanie potwierdza si\xc4\x99 izoluj\xc4\x85c wirusa z pr\xc3\xb3bki krwi, wykrywaj\xc4\x85c obecno\xc5\x9b\xc4\x87 jego materia\xc5\x82u genetycznego (RT-PCR) albo oznaczaj\xc4\x85c antygeny wirusowe b\xc4\x85d\xc5\xba przeciwcia\xc5\x82a przeciwko CCHF testem ELISA.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nPost\xc4\x99powanie g\xc5\x82\xc3\xb3wnie objawowe, polegaj\xc4\x85ce na utrzymywaniu r\xc3\xb3wnowagi kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej oraz leczeniu wt\xc3\xb3rnych zaka\xc5\xbce\xc5\x84._NEWLINE_Istniej\xc4\x85 doniesienia o skuteczno\xc5\x9bci rybawiryny.\n_START_SECTION_\nSzczepienie\n_START_PARAGRAPH_\nSzczepionki nie opracowano.'