b'\n_START_ARTICLE_\nFormat gabinetowy\n_START_PARAGRAPH_\nFormat gabinetowy lub karta gabinetowa (ang. cabinet card lub cabinet portrait, niem. Kabinettformat lub Kabinettkarte) \xe2\x80\x93 format odbitki fotograficznej, kt\xc3\xb3ry pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 ok. roku 1866, wi\xc4\x99kszy ni\xc5\xbc powszechny w\xc3\xb3wczas format carte de visite.\n_START_SECTION_\nSpos\xc3\xb3b wykonywania\n_START_PARAGRAPH_\nKarta gabinetowa by\xc5\x82a odbitk\xc4\x85 na papierze albuminowym, naklejon\xc4\x85 na nieco wi\xc4\x99kszy karton, przewa\xc5\xbcnie w formacie 16,5 \xc3\x97 11,5 cm (4\xc2\xbc \xc3\x97 6\xc2\xbd do 4 \xc3\x97 5\xc2\xbd cali). Karty gabinetowe by\xc5\x82y zazwyczaj portretami studyjnymi. Wystaj\xc4\x85cy spod odbitki karton tworzy\xc5\x82 ramk\xc4\x99, na kt\xc3\xb3rym nadrukowana by\xc5\x82a obw\xc3\xb3dka, przewa\xc5\xbcnie w kolorze czerwonym, czarnym lub z\xc5\x82otym. Do ok. 1890 r. stosowano z regu\xc5\x82y bia\xc5\x82y karton, ozdobiony w aktualnie modny spos\xc3\xb3b. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej zacz\xc4\x99to stosowa\xc4\x87 pierwsze kolorowe kartony, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w kolorze ciemnozielonym i br\xc4\x85zowym. Od po\xc5\x82owy lat dziewi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych XIX w. zacz\xc4\x99to sporz\xc4\x85dza\xc4\x87 karty gabinetowe w dowolnych rozmiarach, zar\xc3\xb3wno odbitki na kartonie wi\xc4\x99kszego formatu, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc odbitki dla przyk\xc5\x82adu o zmniejszonej szeroko\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPoj\xc4\x99cie \xe2\x80\x9eformat gabinetowy\xe2\x80\x9c stosowane by\xc5\x82o ju\xc5\xbc od XVI wieku na okre\xc5\x9blanie ma\xc5\x82oformatowych portret\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rymi przyozdabiano gabinety osobliwo\xc5\x9bci. Fotograficzny format gabinetowy wykorzystany zosta\xc5\x82 po raz pierwszy w roku 1862 przez angielskich fotograf\xc3\xb3w George\xe2\x80\x99a Whartona Simpsona (1825\xe2\x80\x931880) i George\xe2\x80\x99a Washingtona Wilsona (1823\xe2\x80\x931893) do zdj\xc4\x99\xc4\x87 krajobrazowych. Pomys\xc5\x82 podchwycili r\xc3\xb3\xc5\xbcni fotografowie, m.in. Mathew B. Brady, oferuj\xc4\x85c od 1865 wykonane w tym formacie (kt\xc3\xb3ry on nazywa\xc5\x82 \xe2\x80\x9eImperial Carte-de-Visite\xe2\x80\x9d) fotografie z wojny secesyjnej. Decyduj\xc4\x85ce znaczenie dla upowszechnienia karty gabinetowej mia\xc5\x82o wykorzystanie jej od roku 1866 do fotografii portretowej przez londy\xc5\x84skiego fotografa Fredericka Richarda Windowa. B\xc5\x82yskawicznie upowszechni\xc5\x82a si\xc4\x99 nie tylko w Anglii, lecz tak\xc5\xbce na kontynencie europejskim i w USA. Stanowi\xc5\x82a konkurencj\xc4\x99 do powszechnego w\xc3\xb3wczas, mniejszego formatu carte de visite i do\xc5\x9b\xc4\x87 szybko go wypar\xc5\x82a. Od pocz\xc4\x85tku XX wieku format gabinetowy zacz\xc4\x85\xc5\x82 traci\xc4\x87 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 na rzecz formatu poczt\xc3\xb3wkowego. Do ko\xc5\x84ca I wojny \xc5\x9bwiatowej prawie zanik\xc5\x82, ale spotyka\xc5\x82o si\xc4\x99 go jeszcze do roku 1924.'