b'\n_START_ARTICLE_\nDolina Zuberska\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nDolina Zuberska charakteryzuje si\xc4\x99 bogactwem krajobraz\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 od alpejskich, polodowcowych okolic Doliny Smutnej i Spalonej przez \xe2\x80\x9ebieszczadzkie\xe2\x80\x9d krajobrazy Salatyn\xc3\xb3w po wapienne formy Osobitej i Siwego Wierchu. Uzupe\xc5\x82nieniem krajobrazu s\xc4\x85 Rohackie Stawy, ukryte w lesie Rohackie Wodospady, najni\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcone tatrza\xc5\x84skie jezioro \xe2\x80\x93 Stawek pod Zwier\xc3\xb3wk\xc4\x85 i skalna, eksponowana per\xc4\x87 od Jamnickiej Prze\xc5\x82\xc4\x99czy po Banikowsk\xc4\x85 Prze\xc5\x82\xc4\x99cz, zwana s\xc5\x82owack\xc4\x85 Orl\xc4\x85 Perci\xc4\x85. W dolinie zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 jeszcze nienaruszone pierwotne lasy. Tadeusz Zwoli\xc5\x84ski pisa\xc5\x82 w 1930 r. o Dolinie Rohackiej: \xe2\x80\x9e...g\xc4\x99sty las, prawdziw\xc4\x85 puszcz\xc4\x99 dziewicz\xc4\x85\xe2\x80\x9d. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc budowa geologiczna doliny jest skomplikowana. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 stanowi\xc4\x85 ska\xc5\x82y krystaliczne, a w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 granity tworz\xc4\x85ce typow\xc4\x85 wysokog\xc3\xb3rsk\xc4\x85 rze\xc5\xbab\xc4\x99 polodowcow\xc4\x85. W g\xc3\xb3rnych partiach po\xc5\x82o\xc5\xbcone s\xc4\x85 kot\xc5\x82y lodowcowe z ryglami skalnymi, ni\xc5\xbcej dostrzec mo\xc5\xbcna wa\xc5\x82y moren bocznych i czo\xc5\x82owych. Na obrze\xc5\xbcach doliny (Osobita, Siwy Wierch, Bia\xc5\x82a Ska\xc5\x82a) ska\xc5\x82y osadowe (wapienie i dolomity). Ciekawym zjawiskiem jest znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 powy\xc5\xbcej wylotu doliny du\xc5\xbcy ponor, w kt\xc3\xb3rym gin\xc4\x85 wody potoku Zimna Woda. We wzniesieniu, na kt\xc3\xb3rym znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 Rohackie Stawy, geomorfolodzy doszukuj\xc4\x85 si\xc4\x99 fragmentu trzeciorz\xc4\x99dowego zr\xc3\xb3wnania przemodelowanego przez lodowiec. Obecnie z wi\xc4\x99kszych zwierz\xc4\x85t stale \xc5\xbcyj\xc4\x85 tutaj: nied\xc5\xbawied\xc5\xba, kozice, \xc5\x9bwistaki tatrza\xc5\x84skie. Z g\xc3\xb3rskich ro\xc5\x9blin licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 m.in. goryczka kropkowana, starzec krai\xc5\x84ski, mi\xc5\x82osna g\xc3\xb3rska.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci dolina nosi\xc5\x82a r\xc3\xb3\xc5\xbcne nazwy: Dolina Studzienicy, Dolina Studziennej Wody. Przez polskich pasterzy jej g\xc3\xb3rna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 (obecna Dolina Rohacka) nazywana by\xc5\x82a Dolin\xc4\x85 Podbielsk\xc4\x85, gdy\xc5\xbc po drug\xc4\x85 po\xc5\x82ow\xc4\x99 XIX w. wypasali na niej pasterze z miejscowo\xc5\x9bci Podbiel. Pasterstwo w tym rejonie ma zreszt\xc4\x85 bardzo dobrze udokumentowan\xc4\x85 histori\xc4\x99, si\xc4\x99gaj\xc4\x85c\xc4\x85 1615 r. Dolina Zuberska by\xc5\x82a te\xc5\xbc ulubionym miejscem polowa\xc5\x84. Du\xc5\xbc\xc4\x85 rol\xc4\x99 odegra\xc5\x82a dolina w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej \xe2\x80\x93 ukrywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w niej licz\xc4\x85ce ok. 1000 os\xc3\xb3b oddzia\xc5\x82y partyzant\xc3\xb3w s\xc5\x82owackich i radzieckich. U wylotu Doliny \xc5\x81atanej znajduje si\xc4\x99 cmentarzyk partyzancki, na kt\xc3\xb3rym pochowano 20 partyzant\xc3\xb3w poleg\xc5\x82ych 9 grudnia 1944 r. w czasie bitwy w Zwier\xc3\xb3wce, gdzie cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich (sztab) w schronisku zosta\xc5\x82a zaskoczona przez Niemc\xc3\xb3w (w listopadzie 2001 r., zgodnie z jego ostatni\xc4\x85 wol\xc4\x85, zosta\xc5\x82y tam z\xc5\x82o\xc5\xbcone prochy Polaka \xe2\x80\x93 Stanis\xc5\x82awa Majewskiego \xe2\x80\x93 kt\xc3\xb3ry bra\xc5\x82 czynny udzia\xc5\x82 w bitwie). Na Skrajnym Salatynie znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 polowy szpital. W akcji polskiego TOPR w lutym 1945 r. ranni partyzanci i personel zostali z niego przetransportowani przez \xc5\x81ucznia\xc5\x84sk\xc4\x85 Prze\xc5\x82\xc4\x99cz do Zakopanego._NEWLINE_Dolina Zuberska przed wojn\xc4\x85 by\xc5\x82a turystycznie odwiedzana, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez Polak\xc3\xb3w. Bywali tu m.in. Marian Smoluchowski, Mariusz Zaruski, Tytus Cha\xc5\x82ubi\xc5\x84ski, Mieczys\xc5\x82aw Kar\xc5\x82owicz. W komunistycznej powojennej Czechos\xc5\x82owacji turystyka w tej dolinie sta\xc5\x82a si\xc4\x99 powszechna. Powsta\xc5\x82y plany wielkiej infrastruktury turystyczno-narciarsko-rekreacyjnej. W Zwier\xc3\xb3wce i Adamculi mia\xc5\x82y by\xc4\x87 wybudowane biura turystyczne, sklepy, 2 skocznie narciarskie, poczta, szko\xc5\x82a sportowa, 2 du\xc5\xbce kolejki linowe i 8 wyci\xc4\x85g\xc3\xb3w narciarskich, restauracje oraz ca\xc5\x82e osiedle hotelowo-mieszkalne na 1750 miejsc noclegowych. Na szcz\xc4\x99\xc5\x9bcie dla przyrody Tatr zrezygnowano z zatwierdzonych ju\xc5\xbc w 1973 r. plan\xc3\xb3w tej rozbudowy. Zd\xc4\x85\xc5\xbcono tylko wybudowa\xc4\x87 wyci\xc4\x85g narciarski w Dolinie Salaty\xc5\x84skiej, szos\xc4\x99 \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c\xc4\x85 Zwier\xc3\xb3wk\xc4\x99 z Bufetem Rohackim (zamkni\xc4\x99ta dla ruchu samochodowego) i 2\xc2\xa0hotele. 1 kwietnia 1987 r. ca\xc5\x82a dolina w\xc5\x82\xc4\x85czona zosta\xc5\x82a do obszaru TANAP (odpowiednika polskiego Tatrza\xc5\x84skiego Parku Narodowego).'