b'\n_START_ARTICLE_\nLicja\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze wzmianki o obywatelach Licji znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w pismach egipskich i hetyckich z XV w. przed nasz\xc4\x85 er\xc4\x85. Wtedy to Licyjczycy byli zaanga\xc5\xbcowani w akty piractwa na Cyprze. Jest o nich mowa, gdy w 1295 r. p.n.e. walczyli w szeregach Hetyt\xc3\xb3w przeciwko Egipcjanom. Wed\xc5\x82ug Homera Licyjczycy pierwsi pojawili si\xc4\x99 jako sprzymierze\xc5\x84cy Troi w wojnach troja\xc5\x84skich. W\xc3\xb3wczas na ich czele stali legendarni herosi Sarpedon i Glaukos._NEWLINE_Pierwsza okupacja Licji przysz\xc5\x82a ze strony Pers\xc3\xb3w, w 546 roku przed nasz\xc4\x85 er\xc4\x85. Wtedy to wojsko Cyrusa II Wielkiego zaatakowa\xc5\x82o \xc3\xb3wczesn\xc4\x85 stolic\xc4\x99 Licji, Ksantos. W\xc3\xb3wczas to obywatele Ksantos stoczyli heroiczn\xc4\x85 walk\xc4\x99 z Persami. Maj\xc4\x85c bardzo niewielu \xc5\xbco\xc5\x82nierzy dzielnie stawili czo\xc5\x82o pot\xc4\x99\xc5\xbcnej armii achemenidzkiej. Przed walk\xc4\x85 rozpalili na akropolu ogie\xc5\x84 i nakazali swym \xc5\xbconom i dzieciom pope\xc5\x82ni\xc4\x87 samob\xc3\xb3jstwo, sami wrzucili do ognia ca\xc5\x82y sw\xc3\xb3j dobytek i wyst\xc4\x85pili do walki przeciwko Persom, walcz\xc4\x85c do ostatniej kropli krwi, ale nie mieli szans z armi\xc4\x85 Cyrusa, Achemenidzi zdobyli miasto, lecz zastali je puste. Do legendy przeszed\xc5\x82 heroizm Licyjczyk\xc3\xb3w._NEWLINE_Za panowania Pers\xc3\xb3w w Ksantos osiedlono oko\xc5\x82o 80 rodzin. Achemenidzka okupacja Licji by\xc5\x82a \xc5\x82agodna, od Licyjczyk\xc3\xb3w \xc5\xbc\xc4\x85dano tylko regularnej daniny, a rz\xc4\x85dzi\xc4\x87 pozwolono dotychczasowym licyjskim w\xc5\x82adzom. Podczas perskiego okresu panowania rozkwit prze\xc5\xbcy\xc5\x82a licyjska gospodarka, wykuto pierwsze groby w ska\xc5\x82ach oraz do powszechnego u\xc5\xbcycia wszed\xc5\x82 licyjski alfabet._NEWLINE_Podczas wojen greko-perskich, wojennej wyprawy Kserksesa I, kr\xc3\xb3la Pers\xc3\xb3w Licyjczycy przys\xc5\x82ali Persom oko\xc5\x82o 50 statk\xc3\xb3w bojowych._NEWLINE_Po pokonaniu Pers\xc3\xb3w, w nast\xc4\x99pnym wieku Ate\xc5\x84czycy podejmowali liczne pr\xc3\xb3by skolonizowania korzystnie po\xc5\x82o\xc5\xbconej Licji, ale uda\xc5\x82o im si\xc4\x99 utworzy\xc4\x87 tylko jedno miasto \xe2\x80\x93 Phaselis. Licja nale\xc5\xbca\xc5\x82a do Ate\xc5\x84skiego Zwi\xc4\x85zku Morskiego._NEWLINE_Okres hellenistyczny_NEWLINE_Oko\xc5\x82o roku 362 p.n.e. Licja zosta\xc5\x82a opanowana przez Mauzolosa, w\xc5\x82adc\xc4\x99 Karii, a nast\xc4\x99pnie w roku 334 p.n.e. przez Aleksandra Wielkiego co rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o w Licji okres hellenistyczny. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej kontrol\xc4\x99 nad Licj\xc4\x85 przej\xc4\x99li Ptolemeusze. Okres hellenistyczny by\xc5\x82 dla Licyjczyk\xc3\xb3w bardzo trudny. Oficjalnym j\xc4\x99zykiem sta\xc5\x82 si\xc4\x99 grecki, wp\xc5\x82ywy greckie by\xc5\x82y widoczne w kulturze i sztuce. S\xc5\x82ynne grobowce w ska\xc5\x82ach zast\xc4\x85piono greckimi sarkofagami. W tym czasie utworzy\xc5\x82a si\xc4\x99 ostateczna forma Federacji Licyjskiej._NEWLINE_Federacja Licyjska to pierwsza znana demokratyczna organizacja w dziejach. Na pocz\xc4\x85tku by\xc5\x82a to wsp\xc3\xb3lnota miast z regionu, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w okresie hellenistycznym, osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a ostateczn\xc4\x85 form\xc4\x99. W\xc3\xb3wczas Unia sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z 23 miast, kt\xc3\xb3re wchodzi\xc5\x82y w sk\xc5\x82ad rady. Ksantos, Patara, Pinara, Tlos, Myra i Olympos \xe2\x80\x93 sze\xc5\x9b\xc4\x87 najwi\xc4\x99kszych miast Licji \xe2\x80\x93 mia\xc5\x82y po 3 g\xc5\x82osy w radzie. Mniejsze miasta mia\xc5\x82y po dwa albo jeden g\xc5\x82os. Im wi\xc4\x99cej g\xc5\x82os\xc3\xb3w, tym wy\xc5\xbcsze by\xc5\x82y podatki i obci\xc4\x85\xc5\xbcenia publiczne dla obywateli miasta. Ka\xc5\xbcdej jesieni rada zbiera\xc5\x82a si\xc4\x99 w innym mie\xc5\x9bcie i obradowa\xc5\x82a, wybieraj\xc4\x85c rad\xc4\x99 o nazwie Licjarch oraz zesp\xc3\xb3\xc5\x82 s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w. Ka\xc5\xbcdy urz\xc4\x99dnik by\xc5\x82 wybierany z ka\xc5\xbcdego miasta, proporcjonalnie do liczby g\xc5\x82os\xc3\xb3w miasta. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym zadaniem rady by\xc5\x82o decydowanie o wojnie, pokoju, czy o przymierzach._NEWLINE_Na kr\xc3\xb3tko, w 197 roku p.n.e., panowanie nad Licj\xc4\x85 przej\xc4\x85\xc5\x82 Antioch III Wielki, jednak nied\xc5\x82ugo po tym zosta\xc5\x82 pokonany przez Rzymian pod Magnezj\xc4\x85._NEWLINE_W sferze wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w Rzymu_NEWLINE_Po bitwie pod Magnezj\xc4\x85 Licja zosta\xc5\x82a przy\xc5\x82\xc4\x85czona do Rodos, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82o sprzymierze\xc5\x84cem Rzymu. W 167 roku p.n.e. Rzym po cz\xc4\x99\xc5\x9bci zaakceptowa\xc5\x82 cz\xc4\x99\xc5\x9bciow\xc4\x85 suwerenno\xc5\x9b\xc4\x87 Federacji Licyjskiej._NEWLINE_W 88 roku p.n.e. kr\xc3\xb3l Pontu Mitrydates VI Eupator najecha\xc5\x82 i przej\xc4\x85\xc5\x82 kontrol\xc4\x99 nad zachodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Azji Mniejszej. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 miast wita\xc5\x82a go i jego wojska jako wyzwoliciela spod ci\xc4\x99\xc5\xbckiej rzymskiej okupacji. Jednak Licyjczycy nie chcieli podda\xc4\x87 si\xc4\x99 kr\xc3\xb3lowi Pontu. Ten, niezadowolony rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 obl\xc4\x99\xc5\xbcenie, jednak w 84 r. p.n.e. zosta\xc5\x82 pokonany przez rzymskie wojska i by\xc5\x82 zmuszony do wycofania si\xc4\x99 z Licji._NEWLINE_Podczas wojen o w\xc5\x82adz\xc4\x99 w Republice Rzymskiej, w 42 roku kontrol\xc4\x99 nad miastem Ksantos spr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 przej\xc4\x85\xc4\x87 Marek Juniusz Brutus, jednak i tym razem, tak jak ponad 500 lat wcze\xc5\x9bniej, mieszka\xc5\x84cy woleli pope\xc5\x82ni\xc4\x87 masowe samob\xc3\xb3jstwo, ni\xc5\xbc odda\xc4\x87 si\xc4\x99 w r\xc4\x99ce Brutusa. Nast\xc4\x99pnie Brutus zosta\xc5\x82 pokonany przez rzymskie wojsko Marka Antoniusza, kt\xc3\xb3ry pozwoli\xc5\x82 Licyjczykom na niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Licja by\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas jedynym regionem Azji Mniejszej, kt\xc3\xb3ry utrzyma\xc5\x82 niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. Nast\xc4\x99pni cesarze nie pr\xc3\xb3bowali zagarn\xc4\x85\xc4\x87 Licji, a\xc5\xbc do Klaudiusza, kt\xc3\xb3ry w 43 roku n.e. uczyni\xc5\x82 z niej prowincj\xc4\x99 Cesarstwa Rzymskiego i po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 Licj\xc4\x99 z Pamfili\xc4\x85. W tym czasie Licja zosta\xc5\x82a zromanizowana, spad\xc5\x82o znaczenie Federacji Licyjskiej, ale czasy rzymskie to r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc czas bogactwa wielu mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. W\xc3\xb3wczas powsta\xc5\x82a zdecydowana wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 licyjskich zabytk\xc3\xb3w._NEWLINE_W Cesarstwie Bizantyjskim_NEWLINE_W pierwszych wiekach naszej ery na kultur\xc4\x99 licyjsk\xc4\x85 du\xc5\xbcy wp\xc5\x82yw wywar\xc5\x82o chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo, budowano wiele ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w stylu bizantyjskim. Kultura licyjska przetrwa\xc5\x82a do ok. VIII wieku, do pierwszej fali najazd\xc3\xb3w Arab\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nObyczaje pogrzebowe\n_START_PARAGRAPH_\nLicyjczycy wierzyli, \xc5\xbce po \xc5\x9bmierci ich dusza jest przenoszona do \xc5\x9bwiata pozaziemskiego przez demona w postaci ptaka, dlatego swoje groby umieszczali cz\xc4\x99sto na szczytach wysokich klif\xc3\xb3w. Licyjczycy doprowadzili do perfekcji budowanie grob\xc3\xb3w: z\xc5\x82o\xc5\xbconych z filar\xc3\xb3w, budowanych przede wszystkim dla licyjskich elit, sarkofag\xc3\xb3w, przeznaczonych dla mniej zamo\xc5\xbcnych ludzi i powstawa\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w czasach roma\xc5\x84skich, i najs\xc5\x82ynniejszych \xe2\x80\x93 grob\xc3\xb3w wykutych w ska\xc5\x82ach, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej przypominaj\xc4\x85cych domy. Wszystkie groby mia\xc5\x82y rozmaite p\xc5\x82askorze\xc5\xbaby, na kt\xc3\xb3rych by\xc5\x82y przedstawiane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie sceny z ceremonii pogrzebu.'