b'\n_START_ARTICLE_\nList \xc5\x9bwi\xc4\x85teczny\n_START_PARAGRAPH_\nList \xc5\x9bwi\xc4\x85teczny (\xe1\xbc\x98\xcf\x80\xce\xb9\xcf\x83\xcf\x84\xce\xbf\xce\xbb\xce\xae \xe1\xbc\x91\xce\xbf\xcf\x81\xcf\x84\xce\xb1\xcf\x83\xcf\x84\xce\xb9\xce\xba\xce\xad), tak\xc5\xbce List paschalny, List wielkanocny lub Lista Atanazego \xe2\x80\x93 list Atanazego z Aleksandrii z 367 roku, skierowany do biskup\xc3\xb3w i klasztor\xc3\xb3w, zawieraj\xc4\x85cy list\xc4\x99 ksi\xc4\x85g Starego Testamentu zgodn\xc4\x85 z kanonem hebrajskim oraz najstarsz\xc4\x85 znan\xc4\x85, pe\xc5\x82n\xc4\x85 list\xc4\x99 kanonicznych ksi\xc4\x85g Nowego Testamentu.\n_START_SECTION_\nOkoliczno\xc5\x9bci napisania\n_START_PARAGRAPH_\nAtanazy z Aleksandrii (ur. ok. 295, zm. 2 maja 373) by\xc5\x82 jednym najbardziej wp\xc5\x82ywowych teolog\xc3\xb3w swoich czas\xc3\xb3w, wykszta\xc5\x82conym prawdopodobnie w szkole katechetycznej ojczystego miasta. Wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w soborze nicejskim jako diakon i asystent biskupa Aleksandra. Tam zdoby\xc5\x82 autorytet i szacunek dzi\xc4\x99ki polemikom z arianami. W roku 328 zosta\xc5\x82 nast\xc4\x99pc\xc4\x85 Aleksandra na biskupstwie jednej z najwi\xc4\x99kszych i najwa\xc5\xbcniejszych prowincji w Cesarstwie Rzymskim, niekwestionowanym autorytetem dla zwolennik\xc3\xb3w ortodoksji nicejskiej. By\xc5\x82 ceniony i w ko\xc5\x9bciele greckim, i \xc5\x82aci\xc5\x84skim. Te okoliczno\xc5\x9bci spowodowa\xc5\x82y, \xc5\xbce jego g\xc5\x82osu w sprawie ustalenia kanonu Pisma \xc5\x9awi\xc4\x99tego wys\xc5\x82uchano z wielk\xc4\x85 uwag\xc4\x85 i na Wschodzie, i na Zachodzie._NEWLINE_Jak nakazywa\xc5\x82a tradycja ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a aleksandryjskiego, po uroczysto\xc5\x9bciach Trzech Kr\xc3\xb3li z roku 367, Atanazy wystosowa\xc5\x82 do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w i klasztor\xc3\xb3w egipskich, pozostaj\xc4\x85cych pod jego jurysdykcj\xc4\x85, tzw. List \xc5\x9bwi\xc4\x85teczny (\xe1\xbc\x98\xcf\x80\xce\xb9\xcf\x83\xcf\x84\xce\xbf\xce\xbb\xce\xae \xe1\xbc\x91\xce\xbf\xcf\x81\xcf\x84\xce\xb1\xcf\x83\xcf\x84\xce\xb9\xce\xba\xce\xad), w kt\xc3\xb3rym informowa\xc5\x82 o dacie Wielkanocy, obliczonej przez aleksandryjskich uczonych. By\xc5\x82 to ju\xc5\xbc jego trzydziesty dziewi\xc4\x85ty list rozsy\xc5\x82any z tej okazji. Mo\xc5\xbcna przypuszcza\xc4\x87, \xc5\xbce list Atanazego zosta\xc5\x82 rozes\xc5\x82any do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w egipskich tak\xc5\xbce w j\xc4\x99zyku koptyjskim, bo jego skr\xc3\xb3cony odpis zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w zbiorze zwanym Osiemdziesi\xc4\x99cioma Pi\xc4\x99cioma Apostolskimi Kanonami._NEWLINE_Zgodnie z od wiek\xc3\xb3w ustalonym ju\xc5\xbc zwyczajem, Atanazy wys\xc5\x82a\xc5\x82 list r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do wielu ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w zachodnich (\xc5\x82aci\xc5\x84skich) oraz wschodnich (greckich), kt\xc3\xb3re tradycyjnie polega\xc5\x82y na egipskich obliczeniach w sprawie daty Wielkanocy. List otrzymali mi\xc4\x99dzy innymi biskupi Rzymu i Antiochii.\n_START_SECTION_\nZawarto\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nList obok tradycyjnych pozdrowie\xc5\x84, rozwa\xc5\xbca\xc5\x84 moralnych i doktrynalnych, oraz wyznaczenia dat pocz\xc4\x85tku wielkiego postu i Wielkanocy, zawiera\xc5\x82 pouczenie w sprawie kanonu Pisma \xc5\x9awi\xc4\x99tego. Najwa\xc5\xbcniejszym okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 fragment po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony Nowemu Testamentowi:_NEWLINE_(...) Poniewa\xc5\xbc heretycy cytuj\xc4\x85 apokryfy, kt\xc3\xb3re to z\xc5\x82o by\xc5\x82o rozpowszechnione ju\xc5\xbc wtedy, kiedy \xc5\x9bw. \xc5\x81ukasz napisa\xc5\x82 ewangeli\xc4\x99, dlatego te\xc5\xbc uzna\xc5\x82em za s\xc5\x82uszne, aby wykaza\xc4\x87 wyra\xc5\xbanie, kt\xc3\xb3re ksi\xc4\x99gi przyj\xc4\x99li\xc5\x9bmy przez tradycj\xc4\x99 jako kanoniczne, o kt\xc3\xb3rych wierzymy, i\xc5\xbc pochodz\xc4\x85 od Boga. Stary Testament zawiera bowiem razem dwadzie\xc5\x9bcia dwie ksi\xc4\x99gi: Rodzaju, Wyj\xc5\x9bcia, Kap\xc5\x82a\xc5\x84sk\xc4\x85, Liczb, Powt\xc3\xb3rzonego Prawa. Nast\xc4\x99pnie Ksi\xc4\x99g\xc4\x99 Jozuego, S\xc4\x99dzi\xc3\xb3w i Rut, cztery ksi\xc4\x99gi Kr\xc3\xb3lewskie liczone jako dwie. Nast\xc4\x99pnie dwie Ksi\xc4\x99gi Kronik liczone jako jedna. Nast\xc4\x99pnie Pierwsza i Druga Ezdrasza [tj. Ezdrasza i Nehemiasza]. Nast\xc4\x99pnie Psalmy, Ksi\xc4\x99ga Przypowie\xc5\x9bci, Kaznodziei i Pie\xc5\x9b\xc5\x84 nad pie\xc5\x9bniami. Po nich Ksi\xc4\x99ga Joba, Dwunastu Prorok\xc3\xb3w, liczonych jako jedna ksi\xc4\x99ga. Nast\xc4\x99pnie Ksi\xc4\x99ga Izajasza, Jeremiasza razem z listem Barucha, Lamentacje, Ezechiela i Daniela. (...) Nie jest rzecz\xc4\x85 uci\xc4\x85\xc5\xbcliw\xc4\x85 m\xc3\xb3wi\xc4\x87 o ksi\xc4\x99gach Nowego Testamentu. S\xc4\x85 to cztery Ewangelie: wed\xc5\x82ug Mateusza, Marka, \xc5\x81ukasza i Jana. Po nich Dzieje Apostolskie i siedem List\xc3\xb3w (zwanych powszechnymi), mianowicie jeden Jakuba, dwa Piotra; trzy Jana; po nich jeden Judy. Ponadto jest czterna\xc5\x9bcie List\xc3\xb3w Paw\xc5\x82a, pisanych w takim porz\xc4\x85dku. Pierwszy do Rzymian, nast\xc4\x99pnie dwa do Koryntian; po nich do Galacjan; nast\xc4\x99pnie do Efezjan; nast\xc4\x99pnie do Filipian; nast\xc4\x99pnie do Kolosan; po nich dwa do Tessaloniczan, oraz ten do Hebrajczyk\xc3\xb3w; i znowu dwa do Tymoteusza; jeden do Tytusa; i na koniec do Filemona. A poza tym Objawienie Jana. Te s\xc4\x85 fontannami zbawienia, aby ka\xc5\xbcdy, kto pragnie, m\xc3\xb3g\xc5\x82 si\xc4\x99 nasyci\xc4\x87 elokwencj\xc4\x85, jaka w nich jest. Jedynie w nich zawarta jest doktryna pobo\xc5\xbcno\xc5\x9bci. Nich nikt nic do nich nie dodaje ani od nich odejmuje. To w\xc5\x82a\xc5\x9bnie odno\xc5\x9bnie nich zawstydzi\xc5\x82 Pan saduceuszy, m\xc3\xb3wi\xc4\x85c: \xe2\x80\x9eB\xc5\x82\xc4\x85dzicie, nie znaj\xc4\x85c Pisma\xe2\x80\x9d, oraz zgani\xc5\x82 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w, m\xc3\xb3wi\xc4\x85c: \xe2\x80\x9eBadajcie Pismo, gdy\xc5\xbc ono \xc5\x9bwiadczy o Mnie\xe2\x80\x9d (...)._NEWLINE_Atanazy pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 greckim s\xc5\x82owem \xe2\x80\x9ekanon\xe2\x80\x9d (\xce\xba\xce\xb1\xce\xbd\xcf\x8e\xce\xbd) na wyliczenie ksi\xc4\x85g Starego i Nowego Testamentu. Ksi\xc4\x99gi, kt\xc3\xb3re powinny znale\xc5\xba\xc4\x87 si\xc4\x99 w zbiorze Pism \xc5\x9awi\xc4\x99tego, okre\xc5\x9bli\xc5\x82 terminem ksi\xc4\x85g kanonicznych (\xce\xb2\xce\xb9\xce\xb2\xce\xbb\xce\xaf\xce\xb1 \xce\xba\xce\xb1\xce\xbd\xce\xbf\xce\xbd\xce\xb9\xce\xb6\xcf\x8c\xce\xbc\xce\xb5\xce\xbd\xce\xb1), przeciwstawiaj\xc4\x85c im apokryfy (\xe1\xbc\x80\xcf\x80\xcf\x8c\xce\xba\xcf\x81\xcf\x85\xcf\x86\xce\xb1).\n_START_SECTION_\nZnaczenie\n_START_PARAGRAPH_\nList Atanazego otrzymali mi\xc4\x99dzy innymi biskupi Rzymu i Kartaginy, kt\xc3\xb3rzy na tej podstawie podnie\xc5\x9bli spraw\xc4\x99 kanonu na synodach. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 rzymski zatwierdzi\xc5\x82 list\xc4\x99 Atanazego na synodzie w roku 382. Nieco p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zrobi\xc5\x82y to ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y afryka\xc5\x84skie \xe2\x80\x93 na synodach w Kartaginie w 390 roku i Hipponie w 393 roku. Dyskusje na Zachodzie w zasadzie zamkn\xc4\x99\xc5\x82o stanowisko Augustyna, kt\xc3\xb3ry w drugiej ksi\xc4\x99dze dzie\xc5\x82a O nauce chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej (\xc5\x82ac.\xc2\xa0De doctrina christiana), uko\xc5\x84czonej w 426 roku, przytoczy\xc5\x82 w nieco zmienionej kolejno\xc5\x9bci list\xc4\x99 Atanazego i uzna\xc5\x82 j\xc4\x85 za kanoniczn\xc4\x85._NEWLINE_W Ko\xc5\x9bciele Wschodnim d\xc5\x82ugo nie uwa\xc5\xbcano sprawy kanonu Nowego Testamentu za problem wymagaj\xc4\x85cy jednoznacznego wyja\xc5\x9bnienia. Sob\xc3\xb3r in Trullo z lat 691 i 692 zatwierdzi\xc5\x82 kanon synodu z Kartaginy z list\xc4\x85 Atanazego, ale jednocze\xc5\x9bnie kanon synodu z Laodycei, kt\xc3\xb3ry do Nowego Testamentu zaliczy\xc5\x82 Listy Klemensa. W X wieku u\xc5\xbcywano na Wschodzie co najmniej sze\xc5\x9bciu list ksi\xc4\x85g Nowego Testamentu. Lista Atanazego zosta\xc5\x82a przyj\xc4\x99ta jako jedyna obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85ca dopiero w XII\xe2\x80\x93XIII wieku._NEWLINE_Powszechnie przyj\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w nast\xc4\x99pnych wiekach terminologia Atanazego, na podstawie kt\xc3\xb3rej sformu\xc5\x82owano termin \xe2\x80\x9ekanon Nowego Testamentu\xe2\x80\x9d. Zaproponowany przez niego kanon ksi\xc4\x85g Starego Testamentu obowi\xc4\x85zuje w Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach protestanckich, a ksi\xc4\x85g Nowego Testamentu w Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach katolickim, prawos\xc5\x82awnych i protestanckich.'