b'\n_START_ARTICLE_\nSztuka krytyczna\n_START_PARAGRAPH_\nSztuka krytyczna \xe2\x80\x93 w polskiej krytyce sztuki (termin w takim rozumieniu wprowadzi\xc5\x82 Ryszard W. Kluszczy\xc5\x84ski) tym mianem okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 przede wszystkim nurt w polskiej sztuce lat 90., w kt\xc3\xb3rego poczet zalicza si\xc4\x99 umownie zjawiska artystyczne w spos\xc3\xb3b krytyczny komentuj\xc4\x85ce sytuacje spo\xc5\x82eczne, polityczne, ekonomiczne, itp., zaistnia\xc5\x82e po transformacji ustrojowej 1989 roku._NEWLINE_Ten termin bywa wi\xc4\x85zany tak\xc5\xbce z absolwentami z pocz\xc4\x85tku lat 90. tzw. \xe2\x80\x9eKowalni\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 pracowni rze\xc5\xbaby prof. Grzegorza Kowalskiego na warszawskiej ASP (cho\xc4\x87 w poczet przedstawicieli sztuki krytycznej zalicza si\xc4\x99 te\xc5\xbc gda\xc5\x84skich artyst\xc3\xb3w: Dorot\xc4\x99 Nieznalsk\xc4\x85 i Grzegorza Klamana)._NEWLINE_W historii sztuki termin ten jest wi\xc4\x85zany ze sztuk\xc4\x85 zachodni\xc4\x85 lat 70. W Polsce tym mianem okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 czasem dzia\xc5\x82ania artyst\xc3\xb3w aktywnych politycznie oraz tworz\xc4\x85cych tzw. sztuk\xc4\x99 cia\xc5\x82a w latach 70. i 80., m.in. KwieKulik, Jerzy Truszkowski, Atanazy Wi\xc5\x9bniewski, Leszek Przyjemski, Grzegorz Kowalski.\n_START_SECTION_\nLata 90.\n_START_PARAGRAPH_\nCezur\xc4\x99 roku 1989 przyj\xc4\x99to symbolicznie, pierwsze wystawy reprezentuj\xc4\x85ce nurt krytyczny w Polsce mia\xc5\x82y miejsce w 1993 (Idee poza ideologi\xc4\x85) i w 1995 (Antycia\xc5\x82a) w CSW Zamek Ujazdowski. Postawy krytyczne w sztuce wywodz\xc4\x85 si\xc4\x99 z tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci takich artyst\xc3\xb3w, jak Joseph Beuys, akcjoni\xc5\x9bci wiede\xc5\x84scy, czy przedstawiciele Kolektywu Sztuki Socjologicznej (Collectif d\xe2\x80\x99Art Sociologique). Inspiracj\xc4\x85 dla artyst\xc3\xb3w by\xc5\x82y te\xc5\xbc m.in. teorie Michela Foucaulta, Jacques\xe2\x80\x99a Lacana, oraz ruchu kobiecego. Pod du\xc5\xbcym wp\xc5\x82ywem Foucaulta powstawa\xc5\x82y prace Zofii Kulik i Grzegorza Klamana. G\xc5\x82\xc3\xb3wne strategie artystyczne nurtu krytycznego to zaw\xc5\x82aszczanie j\xc4\x99zyka rozmaitych dyskurs\xc3\xb3w (np. marketingowego, i tych pod kt\xc3\xb3re si\xc4\x99 on podszywa) i cytowanie ich w zmienionym kontek\xc5\x9bcie (subwersja), co ma na celu ujawnienie opresyjno\xc5\x9bci danej sfery (np. rola kobiety w kulturze popularnej), a tak\xc5\xbce eksplorowanie r\xc3\xb3\xc5\xbcnych przypadk\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznego marginalizowania, wykluczania, oraz tropienie nieci\xc4\x85g\xc5\x82o\xc5\x9bci, paradoks\xc3\xb3w czy niekonsekwencji tkwi\xc4\x85cych w potocznej \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci. Sztuka krytyczna bywa\xc5\x82a celowo skandalizuj\xc4\x85ca, chodzi\xc5\x82o bowiem o sprowokowanie  publicznej dyskusji na \xe2\x80\x9ezadany\xe2\x80\x9d temat. Z tego te\xc5\xbc powodu bywa cz\xc4\x99sto oskar\xc5\xbcana o nadmiern\xc4\x85 medialno\xc5\x9b\xc4\x87 maj\xc4\x85c\xc4\x85 s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 autopromocji artysty. Zarzuty wysuwane z takich pozycji pomijaj\xc4\x85 jednak istotny w tym kontek\xc5\x9bcie ironiczny cudzys\xc5\x82\xc3\xb3w, jaki dzie\xc5\x82a krytyczne maj\xc4\x85 zawiera\xc4\x87 w stosunku do rzeczywisto\xc5\x9bci, ow\xc4\x85 zmian\xc4\x99 kontekstu, a pewien poziom medialno\xc5\x9bci jest w oczywisty spos\xc3\xb3b niezb\xc4\x99dny dla wywo\xc5\x82ania dyskusji._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wni przedstawiciele polskiej sztuki krytycznej lat 90. to m.in.: Pawe\xc5\x82 Althamer, Anna Baumgart, Marta Deskur, Katarzyna G\xc3\xb3rna, Grzegorz Klaman, Katarzyna Kozyra, Konrad Kuzyszyn, Zbigniew Libera, Dorota Nieznalska, Joanna Rajkowska, Robert Rumas, Jerzy Truszkowski, Alicja \xc5\xbbebrowska, Artur \xc5\xbbmijewski. Chocia\xc5\xbc zestaw nazwisk wymienianych pod has\xc5\x82em sztuki krytycznej jest do\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9bci\xc5\x9ble okre\xc5\x9blony, to arty\xc5\x9bci ci nigdy ze sob\xc4\x85 \xc5\x9bci\xc5\x9ble nie wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowali, nie mieli te\xc5\xbc raczej \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci tworzenia wsp\xc3\xb3lnej formacji._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wni krytycy i historycy sztuki, kuratorzy zwi\xc4\x85zani z tym nurtem to m.in.: Bo\xc5\xbcena Czubak, Ryszard W. Kluszczy\xc5\x84ski, Izabela Kowalczyk, Piotr Piotrowski, Aneta Szy\xc5\x82ak, Jerzy Truszkowski, Ryszard Ziarkiewicz (\xe2\x80\x9eMagazyn Sztuki\xe2\x80\x9d).'