b'\n_START_ARTICLE_\nSulfolan\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci chemiczne\n_START_PARAGRAPH_\nSulfolan jest pi\xc4\x99ciocz\xc5\x82onowym heterocyklicznym zwi\xc4\x85zkiem siarkoorganicznym, zawieraj\xc4\x85cym sulfonylow\xc4\x85 grup\xc4\x99 funkcyjn\xc4\x85. Grupa ta zbudowana jest z atomu siarki po\xc5\x82\xc4\x85czonego wi\xc4\x85zaniami podw\xc3\xb3jnymi z dwoma atomami tlenu. Podw\xc3\xb3jne wi\xc4\x85zanie siarka-tlen jest silnie polarne, zapewniaj\xc4\x85c mieszalno\xc5\x9b\xc4\x87 sulfolanu z wod\xc4\x85, natomiast szkielet w\xc4\x99glowy wp\xc5\x82ywa na dobr\xc4\x85 rozpuszczalno\xc5\x9b\xc4\x87 w w\xc4\x99glowodorach, w wyniku czego sulfolan ma szerokie zastosowanie jako rozpuszczalnik do oczyszczania mieszanin w\xc4\x99glowodor\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nSynteza\n_START_PARAGRAPH_\nOryginaln\xc4\x85 metod\xc4\x85 syntezy sulfolanu, opracowan\xc4\x85 przez Shell Oil Company, by\xc5\x82a reakcja butadienu z dwutlenkiem siarki w wyniku czego powsta\xc5\x82 sulfolen, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie uwodorniany do sulfolanu przy u\xc5\xbcyciu niklu Raneya jako katalizatora._NEWLINE_Wkr\xc3\xb3tce okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce zar\xc3\xb3wno wydajno\xc5\x9b\xc4\x87 reakcji, jak i \xc5\xbcywotno\xc5\x9b\xc4\x87 katalizatora mo\xc5\xbcna poprawi\xc4\x87 poprzez dodatek nadtlenku wodoru, a nast\xc4\x99pnie neutralizacj\xc4\x99 mieszaniny reakcyjnej do pH oko\xc5\x82o 5\xe2\x80\x938 przed uwodornianiem. W 2006 roku odkryto, \xc5\xbce katalizator Ni-B/MgO (amorficzny stop niklu z borem osadzony na MgO) wykazuje znacz\xc4\x85co lepsze w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci katalityczne ni\xc5\xbc nikiel Raneya lub Ni-B/TiO\xe2\x82\x82._NEWLINE_Stosowane jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc utlenianie tetrahydrotiofenu nadtlenkiem wodoru. W pierwszym etapie powstaje sulfotlenek tetrametylenu, kt\xc3\xb3ry mo\xc5\xbce by\xc4\x87 dalej utleniany do sulfonu. Poniewa\xc5\xbc pierwszy etap utleniania odbywa si\xc4\x99 w niskiej temperaturze, a drugi w wy\xc5\xbcszej, reakcja mo\xc5\xbce by\xc4\x87 kontrolowana na ka\xc5\xbcdym etapie.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nSulfolan jest powszechnie stosowany jako przemys\xc5\x82owy rozpuszczalnik, szczeg\xc3\xb3lnie do wydzielania w\xc4\x99glowodor\xc3\xb3w aromatycznych z mieszanin oraz do oczyszczania gazu ziemnego._NEWLINE_Pierwszy raz na du\xc5\xbc\xc4\x85 skal\xc4\x99 komercyjnie wykorzystano sulfolan w procesie typu sulfinol w 1959 roku. Proces ten polega na oczyszczaniu gazu ziemnego poprzez usuwanie z niego H\xe2\x82\x82S, CO\xe2\x82\x82, COS i merkaptan\xc3\xb3w za pomoc\xc4\x85 mieszaniny alkanoloamin i sulfolanu. Wkr\xc3\xb3tce po wdro\xc5\xbceniu procesu odkryto wysok\xc4\x85 skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 sulfolanu w uzyskiwaniu zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w aromatycznych wysokiej czysto\xc5\x9bci z mieszanin w\xc4\x99glowodor\xc3\xb3w z wykorzystaniem ekstrakcji typu ciecz-ciecz. Proces te jest w dalszym ci\xc4\x85gu szeroko stosowany w rafineriach i przemy\xc5\x9ble petrochemicznym.'