b'\n_START_ARTICLE_\nPrezydent Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych\n_START_SECTION_\nKierowanie administracj\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nNa podstawie konstytucji, prezydent jest szefem administracji Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. Rola ta obejmuje kierowanie pracami ca\xc5\x82ego aparatu administracji federalnej. Zapewnia wykonanie prawa, odbywa spotkania z wa\xc5\xbcnymi osobisto\xc5\x9bciami, decyduje o zawieszeniach kar i u\xc5\x82askawieniach, wydaje te\xc5\xbc akty wykonawcze oraz koordynuje prac\xc4\x99 150 departament\xc3\xb3w i agencji rz\xc4\x85dowych. W wykonywaniu tych zada\xc5\x84 korzysta z pomocy 13 sekretarzy departament\xc3\xb3w, tworz\xc4\x85cych jego gabinet oraz biura Bia\xc5\x82ego Domu.\n_START_SECTION_\nDow\xc3\xb3dca si\xc5\x82 zbrojnych\n_START_PARAGRAPH_\nPrezydent jest najwy\xc5\xbcszym prze\xc5\x82o\xc5\xbconym ameryka\xc5\x84skich si\xc5\x82 zbrojnych. Nak\xc5\x82ada to na niego odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 za rozw\xc3\xb3j, szkolenie, nadz\xc3\xb3r oraz rozmieszczenie wszystkich si\xc5\x82 zbrojnych pa\xc5\x84stwa. Dokonuje przegl\xc4\x85du wojsk, oraz przyznaje odznaczenia wojskowe. Ci\xc4\x85\xc5\xbcy te\xc5\xbc na nim obowi\xc4\x85zek dba\xc5\x82o\xc5\x9bci o bezpiecze\xc5\x84stwo narodowe kraju, tak\xc5\xbce w aspekcie militarnym. Korzysta w tym celu z doradc\xc3\xb3w wojskowych oraz cywilnych doradc\xc3\xb3w do spraw bezpiecze\xc5\x84stwa.\n_START_SECTION_\nFunkcje legislacyjne\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82owa pa\xc5\x84stwa jest w Stanach Zjednoczonych tak\xc5\xbce liderem legislacji, kt\xc3\xb3ry rekomenduje, doradza i w pewnym zakresie tak\xc5\xbce kieruje Kongresem w procesie tworzenia prawa. W styczniu ka\xc5\xbcdego roku, jako lider legislacji, na po\xc5\x82\xc4\x85czonej sesji obu izb parlamentu prezydent wyg\xc5\x82asza or\xc4\x99dzie o stanie pa\xc5\x84stwa. W mowie tej, przedstawia stan spraw pa\xc5\x84stwa w zakresie stosunk\xc3\xb3w wewn\xc4\x99trznych i zagranicznych, wraz z przedstawieniem swoich zamiar\xc3\xb3w na ca\xc5\x82y rok. Po zako\xc5\x84czeniu procesu legislacyjnego w Kongresie, dla wej\xc5\x9bcia w \xc5\xbcycie ka\xc5\xbcdej ustawy niezb\xc4\x99dna jest jej akceptacja przez prezydenta wyra\xc5\xbcona w formie podpisu._NEWLINE_Prezydent ma te\xc5\xbc mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 wydania rozporz\xc4\x85dzenia wykonawczego, kt\xc3\xb3re uzyskuje pe\xc5\x82n\xc4\x85 moc prawn\xc4\x85 w momencie z\xc5\x82o\xc5\xbcenia podpisu przez prezydenta i bez g\xc5\x82osowania w kongresie. Mo\xc5\xbce jednak zosta\xc4\x87 zniesione przez kongres w standardowym trybie post\xc4\x99powania lub uniewa\xc5\xbcnione przez S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy.\n_START_SECTION_\nPrzyw\xc3\xb3dztwo partii politycznej\n_START_PARAGRAPH_\nPrezydent jest liderem swojej partii politycznej, tak d\xc5\x82ugo jak d\xc5\x82ugo piastuje sw\xc3\xb3j urz\xc4\x85d. Partia prezydencka udziela mu pomocy w zakresie identyfikacji potrzeb spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa oraz reakcji obywateli na program prezydentury. Przewodnictwo partii politycznej wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 te\xc5\xbc z pomoc\xc4\x85 udzielan\xc4\x85 przez prezydenta w r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju kampaniach wyborczych cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w swojej partii.\n_START_SECTION_\nKadencja prezydenta\n_START_PARAGRAPH_\nPrezydent Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych jest wybierany na cztery lata; wybory zawsze odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w pierwszy wtorek po pierwszym poniedzia\xc5\x82ku listopada (czyli pomi\xc4\x99dzy 2 a 8 listopada) roku podzielnego przez cztery. Od 1937 roku zaprzysi\xc4\x99\xc5\xbcenie odbywa si\xc4\x99 20 stycznia (w przypadku gdy 20 stycznia wypada w niedziel\xc4\x99 to oficjalna ceremonia zaprzysi\xc4\x99\xc5\xbcenia odbywa si\xc4\x99 21 stycznia \xe2\x80\x93 ostatnia jak do tej pory taka sytuacja nast\xc4\x85pi\xc5\x82a w 2013 roku) nast\xc4\x99pnego roku, o godzinie 12:00 czasu waszyngto\xc5\x84skiego (18:00 czasu polskiego), do 1933 roku mia\xc5\x82o to miejsce 4 marca. Liczba kadencji jest konstytucyjnie ograniczona do dw\xc3\xb3ch. Je\xc5\xbceli jednak wiceprezydent obejmuje opr\xc3\xb3\xc5\xbcniony urz\xc4\x85d w trakcie trwania kadencji dotychczasowego prezydenta przez okres d\xc5\x82u\xc5\xbcszy ni\xc5\xbc dwa lata, wtedy mo\xc5\xbce by\xc4\x87 wybrany tylko jeden raz. W 1951 roku wesz\xc5\x82a w \xc5\xbcycie XXII poprawka do Konstytucji Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych reguluj\xc4\x85ca ten problem. Przedtem istnia\xc5\x82o prawo zwyczajowe ograniczaj\xc4\x85ce liczb\xc4\x99 kadencji do dw\xc3\xb3ch, kt\xc3\xb3re z\xc5\x82ama\xc5\x82 jedynie Franklin Delano Roosevelt (wybrany w 1940 roku na trzeci\xc4\x85 i w 1944 roku na czwart\xc4\x85 kadencj\xc4\x99). W przypadku \xc5\x9bmierci, zrzeczenia si\xc4\x99 lub usuni\xc4\x99cia z urz\xc4\x99du dotychczasowej g\xc5\x82owy pa\xc5\x84stwa, prezydentem zostaje wiceprezydent, kt\xc3\xb3ry jest wybierany wsp\xc3\xb3lnie z prezydentem. Dotychczas w historii Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych dzia\xc5\x82o si\xc4\x99 tak dziewi\xc4\x99\xc4\x87 razy: po raz pierwszy w 1841 roku kiedy wiceprezydent John Tyler zosta\xc5\x82 prezydentem po \xc5\x9bmierci Williama Henry\xe2\x80\x99ego Harrisona, a po raz ostatni w 1974 roku, kiedy Gerald Rudolph Ford wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Bia\xc5\x82ego Domu po rezygnacji Richarda Milhousa Nixona. Wiceprezydent \xe2\x80\x9edoka\xc5\x84cza\xe2\x80\x9d wtedy kadencj\xc4\x99 swego poprzednika.\n_START_SECTION_\nSpos\xc3\xb3b wyboru\n_START_PARAGRAPH_\nPrezydent Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych jest wybierany w wyborach po\xc5\x9brednich. W dniu g\xc5\x82osowania wybiera si\xc4\x99 teoretycznie, elektor\xc3\xb3w, tworz\xc4\x85cych Kolegium Elektor\xc3\xb3w. Cia\xc5\x82o to nigdy nie konstytuuje si\xc4\x99, a jego cz\xc5\x82onkowie s\xc4\x85 \xe2\x80\x93 dla wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci wyborc\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 anonimowi; elektorzy z ka\xc5\xbcdego stanu zbieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 w pierwszy poniedzia\xc5\x82ek po drugiej \xc5\x9brodzie grudnia w siedzibie w\xc5\x82adz stanowych i tam oddaj\xc4\x85 g\xc5\x82osy. Zgodnie z art. II Konstytucji Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych o sposobie doboru elektor\xc3\xb3w decyduje stanowa legislatura (a zatem wcale nie musieliby oni by\xc4\x87 wybierani w g\xc5\x82osowaniu powszechnym, zreszt\xc4\x85 w XIX wieku wiele stan\xc3\xb3w praktykowa\xc5\x82o wyb\xc3\xb3r elektor\xc3\xb3w przez stanowe legislatywy). System ten (liczba miejsc w kolegium zale\xc5\xbcy od liczby reprezentant\xc3\xb3w + 2 senator\xc3\xb3w danego stanu) zak\xc5\x82ada, \xc5\xbce kandydat, kt\xc3\xb3ry uzyska\xc5\x82 cho\xc4\x87by jeden g\xc5\x82os przewagi w danym stanie uzyskuje ca\xc5\x82y pakiet jego g\xc5\x82os\xc3\xb3w; system ten (kt\xc3\xb3ry nie obowi\xc4\x85zuje w Nebrasce i Maine, kt\xc3\xb3re umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85 wyb\xc3\xb3r elektor\xc3\xb3w z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych partii) ma swoje wady. Zdarza si\xc4\x99 bowiem, \xc5\xbce kandydat, kt\xc3\xb3ry uzyska\xc5\x82 mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87 w g\xc5\x82osowaniu powszechnym, uzyskuje przewag\xc4\x99 w kolegium elektorskim i zostaje prezydentem. Taka sytuacja mia\xc5\x82a miejsce w latach: 1824, 1876, 1888, 2000 i ostatnio w 2016 roku._NEWLINE_Od pocz\xc4\x85tku istnienia Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych istniej\xc4\x85 dwie g\xc5\x82\xc3\xb3wne partie polityczne, kt\xc3\xb3re praktycznie zduopolizowa\xc5\x82y w\xc5\x82adz\xc4\x99 w tym kraju. Najstarsz\xc4\x85 z nich jest powsta\xc5\x82a w ko\xc5\x84cu XVIII wieku Partia Demokratyczna (wcze\xc5\x9bniej znana jako partia Republika\xc5\x84ska i Republika\xc5\x84sko-Demokratyczna), kt\xc3\xb3rej przeciwnikiem by\xc5\x82o pocz\xc4\x85tkowo stronnictwo Federalist\xc3\xb3w, potem Partia Wig\xc3\xb3w a obecnie powsta\xc5\x82a w latach 50. XIX wieku Partia Republika\xc5\x84ska. Obecnie w Bia\xc5\x82ym Domu zasiada republikanin Donald J. Trump wybrany w wyborach prezydenckich w 2016 roku. _NEWLINE_Nigdy w historii Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych nie zdarzy\xc5\x82o si\xc4\x99 (opr\xc3\xb3cz pierwszych wybor\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re wygra\xc5\x82 bezpartyjny George Washington), aby wybory wygra\xc5\x82 kandydat niezale\xc5\xbcny lub reprezentuj\xc4\x85cy tzw. \xe2\x80\x9etrzecie partie\xe2\x80\x9d. Jednak udawa\xc5\x82o im si\xc4\x99 niekiedy uzyska\xc4\x87 powa\xc5\xbcne poparcie, jak w roku 1912, kiedy kandydat Partii Post\xc4\x99powej i by\xc5\x82y prezydent Theodore Roosevelt zaj\xc4\x85\xc5\x82 drugie miejsce przed oficjalnym kandydatem republikan\xc3\xb3w (w tych samych wyborach socjalista Eugene Victor Debs uzyska\xc5\x82 oko\xc5\x82o miliona g\xc5\x82os\xc3\xb3w), w roku 1968 kiedy gubernator Alabamy George Wallace uzyska\xc5\x82 oko\xc5\x82o 10 milion\xc3\xb3w g\xc5\x82os\xc3\xb3w i 46 w kolegium elektorskim, co umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o wobec podzia\xc5\x82u w obozie demokrat\xc3\xb3w zwyci\xc4\x99stwo Richardowi Milhousowi Nixonowi oraz w latach 1992 i 1996, kiedy kandydat Partii Reform Ross Perot uzyska\xc5\x82 kolejno 19 milion\xc3\xb3w i osiem milion\xc3\xb3w g\xc5\x82os\xc3\xb3w, co da\xc5\x82o zwyci\xc4\x99stwo Williamowi Jeffersonowi Billowi Clintonowi.'