b'\n_START_ARTICLE_\nPlujkowate\n_START_SECTION_\nOwady doros\xc5\x82e\n_START_PARAGRAPH_\nMuch\xc3\xb3wki \xc5\x9brednie do du\xc5\xbcych, o t\xc4\x99gim ciele i osk\xc3\xb3rku przynajmniej na odw\xc5\x82oku metalicznie ubarwionym. Na tu\xc5\x82owiu powierzchnie: przedpiersia, wg\xc5\x82\xc4\x99bienia proepisternalnego, \xc5\x9bciany postalrnej i zapiersia ow\xc5\x82osione. Podobnie jak inne Oestroidea, maj\xc4\x85 skrzyd\xc5\x82a o gwa\xc5\x82townie zagi\xc4\x99tej w prz\xc3\xb3d \xc5\xbcy\xc5\x82ce medialnej i niedochodz\xc4\x85cej do kraw\xc4\x99dzi skrzyd\xc5\x82a \xc5\xbcy\xc5\x82ce analnej. Samce maj\xc4\x85 skr\xc3\xb3cony sz\xc3\xb3sty tergit odw\xc5\x82oka. Narz\xc4\x85dy rozrodcze samc\xc3\xb3w charakteryzuj\xc4\x85 dobrze zesklerotyzowane i widocznie oddalone od \xc5\x9bciany distifallusa dystalne cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyrostk\xc3\xb3w parafallicznych. W podstawowym planie budowy odznaczaj\xc4\x85 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc drobnymi, skierowanymi ku ty\xc5\x82owi z\xc4\x85bkami na brzusznej i brzuszno-bocznej powierzchni distifallusa i akrofallusa, ale w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci podrodzin zaznacza si\xc4\x99 tendencja do ich zanikania. Samice, tak jak inne Oestroidea, maj\xc4\x85 \xc3\xb3sme sternum w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci wchodz\xc4\x85ce w sk\xc5\x82ad pok\xc5\x82ade\xc5\x82ka. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 gatunk\xc3\xb3w ma prost\xc4\x85, walcowat\xc4\x85 macic\xc4\x99, ale u form \xc5\xbcyworodnych mo\xc5\xbce by\xc4\x87 ona silnie zmodyfikowana. Samice niekt\xc3\xb3rych gatunk\xc3\xb3w maj\xc4\x85 boczne kieszonki r\xc3\xb3\xc5\xbcnego kszta\xc5\x82tu, przystosowane do przyjmowania wierzcho\xc5\x82k\xc3\xb3w wyrostk\xc3\xb3w parafallicznych samca podczas kopulacji.\n_START_SECTION_\nJaja\n_START_PARAGRAPH_\nJaja plujkowatych s\xc4\x85 bia\xc5\x82e, b\xc5\x82yszcz\xc4\x85ce, o siateczkowanym chorionie i wymiarach 0,9\xe2\x80\x931,5 \xc3\x97 0,3\xe2\x80\x930,4 mm, w widoku bocznym sp\xc5\x82aszczone lub wypuk\xc5\x82e z jednej strony i nieco wkl\xc4\x99s\xc5\x82e z drugiej. Po\xc5\x9brodku ich grzbietowej strony znajduje si\xc4\x99 otoczony \xc5\xbceberkami obszar umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cy oddychanie w razie tymczasowego zatopienia w wodzie.\n_START_SECTION_\nLarwy\n_START_PARAGRAPH_\nCia\xc5\x82o larw jest jasne, \xc5\x9bci\xc4\x99te z ty\xc5\x82u i zw\xc4\x99\xc5\xbcone ku przodowi, typowe dla czerwi. Pierwsze stadium nie przekracza 2 mm d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, ma grzbietowo wypuk\xc5\x82\xc4\x85 warg\xc4\x99 g\xc3\xb3rn\xc4\x85, dwup\xc5\x82atkowe przetchlinki tylne (przednich brak) i powierzchni\xc4\x99 opatrzon\xc4\x85 kolcami lub guzkami. Drugie osi\xc4\x85ga do 9 mm d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci i odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 od kolejnego dwuszczelinowymi przetchlinkami tylnymi i delikatniejszym aparatem g\xc4\x99bowym. Larwy w ostatnim, trzecim stadium osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 do 22 mm i zwykle maj\xc4\x85 na wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci segment\xc3\xb3w kolczaste przepaski. Przetchlinki przednie mog\xc4\x85 mie\xc4\x87 r\xc3\xb3\xc5\xbcny kszta\xc5\x82t i liczb\xc4\x99 otwor\xc3\xb3w. Na tyle cia\xc5\x82a pole przetchlinkowe otacza 7 para papilli, a kolejna para le\xc5\xbcy za odbytem. Poczwark\xc4\x99 otacza kokon rzekomy barwy od rudobr\xc4\x85zowej do czarnej.\n_START_SECTION_\nBiologia i ekologia\n_START_PARAGRAPH_\nPlujkowate najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej s\xc4\x85 ubikwistami. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 jest aktywna w dzie\xc5\x84. Doros\xc5\x82e \xc5\xbcywi\xc4\x85 si\xc4\x99 nektarem i sokami wyp\xc5\x82ywaj\xc4\x85cymi z rozk\xc5\x82adaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 materii organicznej._NEWLINE_Przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85ca cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 gatunk\xc3\xb3w to w stadium larwalnym padlino\xc5\xbcercy, przechodz\xc4\x85cy rozw\xc3\xb3j w martwych cia\xc5\x82ach zwierz\xc4\x85t, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie kr\xc4\x99gowc\xc3\xb3w. Wiele gatunk\xc3\xb3w rozwija si\xc4\x99 w odchodach. Lucilla sericata (Padlin\xc3\xb3wka sk\xc3\xb3rnica) mo\xc5\xbce rozwija\xc4\x87 si\xc4\x99 w gnij\xc4\x85cej materii ro\xc5\x9blinnej. Wiele gatunk\xc3\xb3w potrafi si\xc4\x99 rozwija\xc4\x87 w \xc5\xbcywych zwierz\xc4\x99tach, w tym cz\xc5\x82owieku. Niekt\xc3\xb3re wykazuj\xc4\x85 w tym wzgl\xc4\x99dzie specjalizacje. Melanomyinae rozwijaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w \xc5\xbcywych \xc5\x9blimakach, powoduj\xc4\x85c ich \xc5\x9bmier\xc4\x87, a Helicoboscinae wybieraj\xc4\x85 do sk\xc5\x82adania jaj martwe b\xc4\x85d\xc5\xba umieraj\xc4\x85ce \xc5\x9blimakowate. Rodzaje takie jak Bellardia, Onesia i Pollenia s\xc4\x85 drapie\xc5\xbcnikami b\xc4\x85d\xc5\xba paso\xc5\xbcytami d\xc5\xbcd\xc5\xbcownicowatych. Stomorhina zjada jaja szara\xc5\x84czy. Zaliczane tu niekiedy Rhinophoridae s\xc4\x85 wyspecjalizowanymi parazytoidami l\xc4\x85dowych r\xc3\xb3wnonog\xc3\xb3w._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 gatunk\xc3\xb3w jest jajorodnych, ale spotyka si\xc4\x99 tak\xc5\xbce jednolarworodne i wielolarworodne.\n_START_SECTION_\nRozprzestrzenienie\n_START_PARAGRAPH_\nKosmopolityczne. W Palearktyce wyst\xc4\x99puje ponad 250 gatunk\xc3\xb3w, w tym w Polsce oko\xc5\x82o 70 (zobacz: plujkowate Polski), w Danii i Fennoskandii \xe2\x80\x93 oko\xc5\x82o 60. W Nowej Zelandii \xe2\x80\x93 52.\n_START_SECTION_\nZnaczenie\n_START_PARAGRAPH_\nPlujkowate odgrywaj\xc4\x85 w ekosystemach olbrzymi\xc4\x85 rol\xc4\x99 w rozk\xc5\x82adzie martwej materii. Potomstwo 2000 osobnik\xc3\xb3w konsumuje 300 kg padliny w ci\xc4\x85gu trzech dni. Fakt, \xc5\xbce much\xc3\xb3wki te jako pierwsze pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 przy padlinie, wykorzystuje si\xc4\x99 w entomologii s\xc4\x85dowej do ustalenia czasu zgonu._NEWLINE_Wiele gatunk\xc3\xb3w wywo\xc5\x82uje muszyce zwierz\xc4\x85t, w tym ludzi. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jaja sk\xc5\x82adane s\xc4\x85 w ranach. Mniej liczne gatunki mog\xc4\x85 sk\xc5\x82ada\xc4\x87 jaja w zdrowych tkankach. W Europie, Australii i po\xc5\x82udniowej Afryce muszyc\xc4\x99 owiec wywo\xc5\x82uj\xc4\x85 Lucilia cuprina i L. sericata. W Europie odnotowano jako sprawc\xc3\xb3w przypadk\xc3\xb3w wywo\xc5\x82ania muszycy za po\xc5\x9brednictwem ran np. L. sericata, L. illustris i L. caesar. W tropikalnej Afryce \xc5\xbcyje Cordylobia anthropophaga, kt\xc3\xb3ra wywo\xc5\x82uje muszyce du\xc5\xbcych ssak\xc3\xb3w, okazjonalnie tak\xc5\xbce ludzi, przy czym sk\xc5\x82ada jaja na glebie lub susz\xc4\x85cej si\xc4\x99 bieli\xc5\xbanie i larwy aktywnie poszukuj\xc4\x85 \xc5\xbcywiciela. Larwy z rodzaju Auchmeromyia nie \xc5\xbcywi\xc4\x85 si\xc4\x99 sta\xc5\x82\xc4\x85 tkank\xc4\x85 \xc5\xbcywiciela, lecz robi\xc4\x85 dziurk\xc4\x99 w jego sk\xc3\xb3rze, przez kt\xc3\xb3r\xc4\x85 ss\xc4\x85 krew \xe2\x80\x93 ofiarami A. senegalensis padaj\xc4\x85 niekiedy \xc5\x9bpi\xc4\x85cy ludzie, cho\xc4\x87 g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi \xc5\xbcywicielami s\xc4\x85 du\xc5\xbce ssaki, jak gu\xc5\xbace. Larwy niekt\xc3\xb3rych gatunk\xc3\xb3w, zw\xc5\x82aszcza wspomnianej L. sericata, stosuje si\xc4\x99 w medycynie do oczyszczania trudno goj\xc4\x85cych si\xc4\x99 ran (tzw. larwoterapia)._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3re gatunki ka\xc5\x82o\xc5\xbcerne sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jaja na produktach spo\xc5\xbcywczych, jak np. ryby i gotowane mi\xc4\x99so, b\xc4\x99d\xc4\x85c wskutek tego wektorami r\xc3\xb3\xc5\xbcnych chor\xc3\xb3b. Notowane jako przenosiciele wirus\xc3\xb3w, bakterii, pierwotniak\xc3\xb3w i p\xc5\x82azi\xc5\x84c\xc3\xb3w.'