b'\n_START_ARTICLE_\nRozkwit i upadek miasta Mahagonny\n_START_SECTION_\nHistoria powstania utworu\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug Lotty Lenya Weill spotka\xc5\x82 Brechta pod koniec kwietnia 1927 roku w kawiarni Schlichtera na Lutherstrasse. Przeczytawszy 5 wierszy Mahagonny-Ges\xc3\xa4nge ze zbioru Hauspostille (Kazania domowe, 1927) powzi\xc4\x85\xc5\x82 my\xc5\x9bl o stworzeniu widowiska muzycznego. Wiersze wpisane przez Brechta w opowie\xc5\x9b\xc4\x87 i uzupe\xc5\x82nione fina\xc5\x82em, a przez Weilla opracowane muzycznie z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 na \xe2\x80\x9esongspiel\xe2\x80\x9d wystawiony 17 lipca 1927 roku w Stadt-halle w Baden-Baden. Songspiel by\xc5\x82 grany i wznawiany wielokrotnie, na premier\xc4\x99 parysk\xc4\x85 11 grudnia 1932 zosta\xc5\x82 rozbudowany o 4 dodatkowe numery. W 1963 roku zosta\xc5\x82 po raz pierwszy wystawiony w Polsce na scenie kieleckiej._NEWLINE_Po powrocie z Baden-Baden do Berlina Weill i Brecht gruntownie przerobili ca\xc5\x82\xc4\x85 intryg\xc4\x99, poczynaj\xc4\x85c od wizji przekl\xc4\x99tego, za\xc5\x82o\xc5\xbconego przez gangster\xc3\xb3w miasta. Weill twierdzi\xc5\x82 potem, \xc5\xbce songspiel by\xc5\x82 od pocz\xc4\x85tku jedynie szkicem szerzej zakrojonego projektu. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce chc\xc4\x85c odeprze\xc4\x87 zarzut o plagiat, jaki zg\xc5\x82osi\xc5\x82 wobec Brechta i Weilla dramaturg Walter Gilbricht, autor Die Grossstadt mit einem Einwohner (Wielkiego miasta z jednym mieszka\xc5\x84cem, 1928) sztuki zdradzaj\xc4\x85cej liczne podobie\xc5\x84stwa z librettem opery. Praca nad utworem przebiega\xc5\x82a r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie z prac\xc4\x85 nad Oper\xc4\x85 za trzy grosze, Happy Endem i Requiem berli\xc5\x84skim (1929), kt\xc3\xb3rego fina\xc5\x82 znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 ostatecznie w partyturze opery.\n_START_SECTION_\nAkt I\n_START_PARAGRAPH_\nUciekaj\xc4\x85c przed policj\xc4\x85, wdowa Leokadja Begbick i jej dwaj wsp\xc3\xb3lnicy, Trinity Moses i Fatty trafiaj\xc4\x85 na skraj pustyni, gdzie samoch\xc3\xb3d odmawia pos\xc5\x82usze\xc5\x84stwa, wykluczaj\xc4\x85c dalsz\xc4\x85 drog\xc4\x99 ku z\xc5\x82otono\xc5\x9bnym terenom (Hallo wir m\xc3\xbcssen weiter). W tej sytuacji przedsi\xc4\x99biorcza wdowa wpada na pomys\xc5\x82, by wydobywa\xc4\x87 z\xc5\x82oto z kieszeni ludzkich, nie ruszaj\xc4\x85c si\xc4\x99 z miejsca. Wsp\xc3\xb3lnicy zak\xc5\x82adaj\xc4\x85 wi\xc4\x99c miasto g\xc3\xb3rnicze pod nazw\xc4\x85 Mahagonny (Paj\xc4\x99czyna). Wyp\xc5\x82acalnym klientom miasto oferowa\xc4\x87 b\xc4\x99dzie d\xc5\xbcin i whisky, dziewcz\xc4\x99ta i ch\xc5\x82opc\xc3\xb3w. Za pospiesznie wbit\xc4\x85 w ziemi\xc4\x99 tablic\xc4\x85 b\xc5\x82yskawicznie rozwija si\xc4\x99 nowe miasto, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dzi\xc4\x99ki talentom pi\xc4\x99knej Jenny i jej dziewcz\xc4\x85t (Oh, show us the way to the next whisky bar). Jego reputacja \xc5\x9bci\xc4\x85ga w kr\xc3\xb3tkim czasie t\xc5\x82umy mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wielkich miast przemys\xc5\x82owych (Wir wohnen in den St\xc3\xa4dten)._NEWLINE_Do Mahagonny przybywaj\xc4\x85 te\xc5\xbc czterej poszukiwacze z\xc5\x82ota: Jim, Jack, Bill i Joe (Auf nach Mahagonny). Leokadja Begbick wita ich wr\xc4\x99czaj\xc4\x85c cennik us\xc5\x82ug (Wenn man an einenfremden Strand kommt). Jack targuje si\xc4\x99 o us\xc5\x82ugi Jenny, Jim przyjmuje jednak ofert\xc4\x99 bez szemrania. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 przybysz\xc3\xb3w opuszcza miasto. Zirytowana ich ma\xc5\x82ostkowo\xc5\x9bci\xc4\x85 Leokadja obni\xc5\xbca ceny, wzbudza tym jednak jeszcze wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 podejrzliwo\xc5\x9b\xc4\x87. Jim uk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z Jenny (Ich habe gelernt). Kryzys jednak narasta, pomimo przeceny klientela opuszcza miasto. Zdezorientowana wdowa Begbick nie wie co robi\xc4\x87 (Fatty Und Moses), co gorsza policja odnalaz\xc5\x82a jej trop. Nawet Jim chce wyjecha\xc4\x87 z Mahagonny (Jimmy warum), w ko\xc5\x84cu jednak ulega namowom koleg\xc3\xb3w i zostaje._NEWLINE_Z czasem miasto rozrasta si\xc4\x99, czerpi\xc4\x85c sw\xc3\xb3j dobrobyt z pieni\xc4\x99dzy pionier\xc3\xb3w. Jim i jego przyjaciele, sp\xc4\x99dziwszy 7 lat przy r\xc4\x85baniu drzewa na Alasce nadal nie znosz\xc4\x85 Mahagonny (Sieben Jahre) Wdowa Begbick nie pozostaje Jimowi d\xc5\x82u\xc5\xbcna, nie mo\xc5\xbce jednak obej\xc5\x9b\xc4\x87 si\xc4\x99 bez jego forsy. Tymczasem od pustyni nadci\xc4\x85ga huragan (O, fuchtbares Ereignis \xe2\x80\x93 Haltet euch). Jim ignoruje go uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c kataklizm za drobiazg w por\xc3\xb3wnaniu z niszczycielsk\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 cz\xc5\x82owieka (Siehst du, so ist de Welt). Huragan zbli\xc5\xbca si\xc4\x99 do Mahagonny z pedko\xc5\x9bci\xc4\x85 120 kilometr\xc3\xb3w na godzin\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nAkt II\n_START_PARAGRAPH_\nNagle jednak zawraca. Ogarni\xc4\x99ta eufori\xc4\x85 metropolia pogr\xc4\x85\xc5\xbca si\xc4\x99 w konsumpcji w my\xc5\x9bl zawo\xc5\x82ania Jima: Just do it. Kr\xc3\xb3luj\xc4\x85: \xc5\xbcarcie(Erstens, vergesst nicht, kommt das Fressen), p\xc5\x82atny seks (Zweitens kommt dans Liebesakt \xe2\x80\x93 Mandelay), widowiska sportowe (Wir, meine Herren) i alkohol (Freunde, kommt). Dla tych, kt\xc3\xb3rzy maj\xc4\x85 pieni\xc4\x85dze. Gdy Jimowi ich zabraknie przyjaciele odwr\xc3\xb3c\xc4\x85 si\xc4\x99 od niego, a on sam wyl\xc4\x85duje w wi\xc4\x99zieniu za d\xc5\x82ugi (Meine Herren, meine Mutter).\n_START_SECTION_\nAkt III\n_START_PARAGRAPH_\nPo ponurej nocy sp\xc4\x99dzonej w celi (Wenn der Himmel) Jim staje przed s\xc4\x85dem miasta Mahagonny, kt\xc3\xb3remu przewodniczy wdowa Begbick. Oskar\xc5\xbcycielem jest Trinity Moses, a obro\xc5\x84c\xc4\x85 Fatty (Haben alle Zuschauer Bilette?). Podejrzany o zab\xc3\xb3jstwo Tobby Higgins z braku dowod\xc3\xb3w zostaje zwolniony, a niewyp\xc5\x82acalny Jim skazany na kar\xc4\x99 \xc5\x9bmierci. Jego egzekucja zamienia si\xc4\x99 w masowe widowisko (Gr\xc3\xbcsse, siehst du nicht?) Jim \xc5\xbcegna si\xc4\x99 z Jenny i przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82mi i prosi o ostatni kieliszek. Wtedy do miasta Mahagonny zst\xc4\x99puje B\xc3\xb3g, pod postaci\xc4\x85 Trinity Mosesa, i wzywa wszystkich mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w do piek\xc5\x82a. Ci odpowiadaj\xc4\x85, \xc5\xbce piek\xc5\x82o maj\xc4\x85 na miejscu. W mie\xc5\x9bcie wybuchaj\xc4\x85 zamieszki, wszystko ogarnia po\xc5\xbcar, podczas gdy bohaterowie intonuj\xc4\x85 fina\xc5\x82ow\xc4\x85 pie\xc5\x9b\xc5\x84: Nikomu pom\xc3\xb3c nie spos\xc3\xb3b.\n_START_SECTION_\nLosy sceniczne\n_START_PARAGRAPH_\nUtw\xc3\xb3r by\xc5\x82 przeznaczony dla berli\xc5\x84skiej Krolloper, kt\xc3\xb3rej dyrektor Otto Klemperer nie kry\xc5\x82 entuzjazmu dla \xe2\x80\x9esongspielu\xe2\x80\x9d. Oburzony odrzuci\xc5\x82 go jednak zapoznawszy si\xc4\x99 z ostatecznym kszta\xc5\x82tem utworu. Tak utw\xc3\xb3r trafi\xc5\x82 do lipskiego Neues-Theater, kt\xc3\xb3rego dyrekcja za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82a zmian, szczeg\xc3\xb3lnie usuni\xc4\x99cia scen wyj\xc4\x85tkowo agresywnych i wulgarnych: znikn\xc4\x99\xc5\x82o wi\xc4\x99c boskie widzenie, skr\xc3\xb3cono scen\xc4\x99 w burdelu z II aktu, pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 duet mi\xc5\x82osny Jima i Jenny, Trinity Mosesa przechrzczono na Virgini\xc4\x99 Mosesa, by nie kojarzy\xc5\x82 si\xc4\x99 z Tr\xc3\xb3jc\xc4\x85 \xc5\x9awi\xc4\x99t\xc4\x85. Prapremiera w dniu 9 marca wywo\xc5\x82a\xc5\x82a i tak wielki skandal i batali\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej udzia\xc5\x82 wzi\xc4\x99li z jednej strony nazi\xc5\x9bci, z drugiej konserwaty\xc5\x9bci. Kolejne przedstawienie odby\xc5\x82o si\xc4\x99 dopiero 16 marca. Po kilku dalszych przedstawieniach oper\xc4\x99, decyzj\xc4\x85 w\xc5\x82adz miejskich, zdj\xc4\x99to z afisza. W innych miastach, gdzie trwa\xc5\x82y ju\xc5\xbc pr\xc3\xb3by (Essen, Dortmund, Oldenburg), odwo\xc5\x82ano premiery. Ostatecznie dosz\xc5\x82o jedynie do dw\xc3\xb3ch przedstawie\xc5\x84 w Brunszwiku i siedmiu w Kassel, do premiery praskiej (15 VII) i frankurckiej (16 X), niemal wsz\xc4\x99dzie przy akompaniamencie gwizd\xc3\xb3w i protest\xc3\xb3w i ostrej polemice prasowej. Dyskusje nie porusza\xc5\x82y kwestii estetycznych w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci wy\xc5\x82adowuj\xc4\x85c si\xc4\x99 na zagadnieniach politycznych. W sierpniu Brecht, bez porozumienia z Weillem, opublikowa\xc5\x82 w\xc5\x82asny komentarz, wskazuj\xc4\x85cy na rosn\xc4\x85cy rozd\xc5\xbawi\xc4\x99k mi\xc4\x99dzy obydwoma artystami. Podczas premiery berli\xc5\x84skiej 21 grudnia 1931 roku, ich sp\xc3\xb3r nabiera cech tak gwa\xc5\x82townych, \xc5\xbce w gruncie rzeczy oznacza zerwanie. 26 kwietnia 1932 roku na premier\xc4\x99 odwa\xc5\xbca si\xc4\x99 Wiede\xc5\x84. Opera schodzi z afisza po 11 przedstawieniach. 21 marca 1933 roku Weill z obawy przed nazistami opuszcza Niemcy.'