b'\n_START_ARTICLE_\nMakrynus\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki kariery\n_START_PARAGRAPH_\nMakrynus urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w afryka\xc5\x84skim mie\xc5\x9bcie Cesarea (obecnie Szarszal, Algieria) w rzymskiej prowincji Mauretania. Wed\xc5\x82ug Kasjusza Diona urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w drugiej po\xc5\x82owie 164. Inne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a podaj\xc4\x85 dat\xc4\x99 166. Otrzyma\xc5\x82 dobre wykszta\xc5\x82cenie, kt\xc3\xb3re pozwoli\xc5\x82o mu wznie\xc5\x9b\xc4\x87 si\xc4\x99 na wy\xc5\xbcyny polityczne w Cesarstwie Rzymskim. Pocz\xc4\x85tkowo zyska\xc5\x82 reputacj\xc4\x99 jako utalentowany prawnik. W m\xc5\x82odo\xc5\x9bci by\xc5\x82 pisarzem w kurii municypalnej (tabellio)._NEWLINE_W czasie rz\xc4\x85d\xc3\xb3w cesarza Septymiusza Sewera sta\xc5\x82 si\xc4\x99 wa\xc5\xbcnym urz\xc4\x99dnikiem w Cesarstwie. Gdy mia\xc5\x82 oko\xc5\x82o trzydzie\xc5\x9bci lat znakomity prawnik, prefekt pretorian\xc3\xb3w i przyjaciel cesarza Fulwiusz Plaucjan mianowa\xc5\x82 Makrynusa zarz\xc4\x85dc\xc4\x85 swych maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce po 205, gdy Plaucjan upad\xc5\x82, Makrynus zosta\xc5\x82 zes\xc5\x82any do Afryki, sk\xc4\x85d powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 dzi\xc4\x99ki wstawiennictwu prefekta Rzymu Lucjusza Fabiusza Kilona. Mi\xc4\x99dzy rokiem 205 a 208 zosta\xc5\x82 prefektem cesarskiego skarbu (advocatus fisci). Na t\xc4\x99 nominacj\xc4\x99 m\xc3\xb3g\xc5\x82 ju\xc5\xbc mie\xc4\x87 wp\xc5\x82yw m\xc5\x82ody Karakalla. Kolejnym awansem w karierze by\xc5\x82o stanowisko zarz\xc4\x85dcy cesarskie poczty (praefectus vehiculorum per Flaminiam) przy wa\xc5\xbcnej drodze Flaminijskiej (via Flaminia). Oko\xc5\x82o 208 sprawowa\xc5\x82 jeden z urz\xc4\x99d\xc3\xb3w prokuratorskich._NEWLINE_Kolejny cesarz, Karakalla, mianowa\xc5\x82 Makrynusa prokuratorem jego osobistych maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w (procurator rei privatae). Ten sam cesarz mianowa\xc5\x82 go na urz\xc4\x85d prefekta pretorium (w 212 po \xc5\x9bmierci poprzedniego prefekta Papiniana lub w 215 po Marku Mesjuszu Ekstrikatusie), kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 rozdzielony pomi\xc4\x99dzy dw\xc3\xb3ch ministr\xc3\xb3w: wydzia\xc5\x82em wojskowym kierowa\xc5\x82 Marek Oklatyniusz Adwentus, \xc5\xbco\xc5\x82nierz raczej do\xc5\x9bwiadczony ni\xc5\xbc wybitnie zdolny, a sprawami cywilnymi zarz\xc4\x85dza\xc5\x82 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie Makrynus._NEWLINE_Prawdopodobnie mi\xc4\x99dzy styczniem a marcem 217 Karakalla nada\xc5\x82 Makrynusowi odznaki konsularne (ornameta consularia) i sanatorski tytu\xc5\x82 clarissimus vir.\n_START_SECTION_\nPrzej\xc4\x99cie w\xc5\x82adzy\n_START_PARAGRAPH_\nMakrynus cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 sporym zaufaniem cesarza, do czasu kiedy pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 pog\xc5\x82oski o przepowiedni, jakoby to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie on oraz jego syn mieli zosta\xc4\x87 nast\xc4\x99pcami Karakalli. Makrynus, chc\xc4\x85c zapobiec swojej niechybnej \xc5\x9bmierci, postara\xc5\x82 si\xc4\x99 rozogni\xc4\x87 niezadowolenie niekt\xc3\xb3rych z ni\xc5\xbcszych oficer\xc3\xb3w pokroju Juliusza Marcjalisa \xe2\x80\x93 \xc5\xbco\xc5\x82nierza, kt\xc3\xb3remu odm\xc3\xb3wiono stopnia setnika, wi\xc4\x99c zamordowa\xc5\x82 Karakall\xc4\x99._NEWLINE_Wiosn\xc4\x85 roku 217 Karakalla przebywa\xc5\x82 we wschodnich prowincjach przygotowuj\xc4\x85c si\xc4\x99 do wojny przeciwko Imperium Part\xc3\xb3w i ich w\xc5\x82adcy Artabanusowi IV. Makrynus przebywa\xc5\x82 tam tak\xc5\xbce w\xc5\x9br\xc3\xb3d innych cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w gwardii pretorian\xc3\xb3w, mi\xc4\x99dzy innymi dw\xc3\xb3ch trybun\xc3\xb3w gwardii pretoria\xc5\x84skiej Aureliusza Apollinarisa i Aureliusza Nemezjana oraz prefekta legionu II Parthica Eliusza Decjusza Trikcjanusa zwanego Recjanusem i prefekta floty Marcjusza Klaudiusza Agryppy, nam\xc3\xb3wionych do spisku na \xc5\xbcycie Karakalli. 8 kwietnia cesarz odwiedzi\xc5\x82 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 Luny w Carrhae w towarzystwie tylko najbli\xc5\xbcszej \xc5\x9bwity. Moment ten wykorzysta\xc5\x82 legionista Marcjalis, kt\xc3\xb3ry zabi\xc5\x82 cesarza, po czym natychmiast zosta\xc5\x82 zabity przez pretorian\xc3\xb3w._NEWLINE_Po wyga\xc5\x9bni\xc4\x99ciu rodu Sewera \xc5\x9bwiat rzymski przez trzy dni pozostawa\xc5\x82 bez cesarza. Wed\xc5\x82ug staro\xc5\xbcytnych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 Makrynus sprytnie oddali\xc5\x82 wszelkie podejrzenia co do swego udzia\xc5\x82u w spisku, demonstruj\xc4\x85c \xc5\xbca\xc5\x82ob\xc4\x99 po zabitym cesarzu. Adwentus, z racji swego wieku, nie przejawia\xc5\x82 ochoty, aby obj\xc4\x85\xc4\x87 stanowisko cezara, wobec czego wojsko \xe2\x80\x93 nie znajduj\xc4\x85c lepszego kandydata \xe2\x80\x93 nowym cesarzem og\xc5\x82osi\xc5\x82o Makrynusa._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 historyk\xc3\xb3w podziela opini\xc4\x99 staro\xc5\xbcytnych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 o przewodzeniu Makrynusa w spisku i zaplanowaniu przez niego zamachu na Karakall\xc4\x99. Jednak\xc5\xbce w ocenie Krawczuka i Dyrlagi za taki obraz odpowiedzialna jest propaganda nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w Makrynusa, kt\xc3\xb3rzy podawali si\xc4\x99 za syn\xc3\xb3w Karakalli. \xc5\x9amier\xc4\x87 Karakalli, kt\xc3\xb3ry nie mia\xc5\x82 nast\xc4\x99pcy, nast\xc4\x85pi\xc5\x82a w czasie wojny z Partami, wi\xc4\x99c potrzebny by\xc5\x82 szybko nast\xc4\x99pca maj\xc4\x85cy odpowiednie do\xc5\x9bwiadczenie wojskowe i polityczne. W tej sytuacji wyb\xc3\xb3r jednego z prefekt\xc3\xb3w pretorian\xc3\xb3w (Adwentus zrezygnowa\xc5\x82) by\xc5\x82 jak najbardziej uzasadniony.\n_START_SECTION_\nOkres sprawowania rz\xc4\x85d\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nPomimo pochodzenia z niskiego stanu (ekwita), Makrynus zosta\xc5\x82 og\xc5\x82oszony cesarzem rzymskim 11 kwietnia 217 roku. Jednym z jego pierwszych posuni\xc4\x99\xc4\x87 by\xc5\x82o og\xc5\x82oszenie w\xc5\x82asnego syna Diadumeniana, ch\xc5\x82opca zaledwie dziesi\xc4\x99cioletniego, cesarzem i jego nast\xc4\x99pc\xc4\x85. Dotychczas za podstawow\xc4\x85 zasad\xc4\x99 ustroju uwa\xc5\xbcano wybieranie cesarza w\xc5\x9br\xc3\xb3d cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w senatu, dlatego dzia\xc5\x82ania Makrynusa wzbudzi\xc5\x82y niezadowolenie w\xc5\x9br\xc3\xb3d klasy wy\xc5\xbcszej. Ostatecznie Makrynus zosta\xc5\x82 zatwierdzony przez Senat, lecz nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 efektywnie sprawowa\xc4\x87 w\xc5\x82adzy. W\xc5\x82adza zale\xc5\xbca\xc5\x82a przede wszystkim od wojska, kt\xc3\xb3re \xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie by\xc5\x82o ca\xc5\x82kowicie pozbawione dyscypliny przez rozrzutne wynagrodzenie przyznane przez poprzedniego cesarza. Makrynus musia\xc5\x82 podj\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 reformy i ograniczy\xc4\x87 wydatki na wojsko. Aby dokona\xc4\x87 tego w spos\xc3\xb3b delikatny, pozostawi\xc5\x82 obecnym \xc5\xbco\xc5\x82nierzom wyg\xc3\xb3rowany \xc5\xbco\xc5\x82d, jednak\xc5\xbce nowym ch\xc4\x99tnym zaoferowa\xc5\x82 jedynie stawki ustalone du\xc5\xbco wcze\xc5\x9bniej przez cesarza Septymiusza Sewera. Stara\xc5\x82 si\xc4\x99 by\xc4\x87 tak\xc5\xbce roztropny i raczej ugodowy w polityce zagranicznej. Szybko rozwi\xc4\x85za\xc5\x82 konflikty w Dacji oraz Armenii powsta\xc5\x82e za czas\xc3\xb3w Karakalli._NEWLINE_Latem 217 roku Partowie zaatakowali Mezopotami\xc4\x99. Imperium partyjskie znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w stanie powa\xc5\xbcnej s\xc5\x82abo\xc5\x9bci ze wzgl\xc4\x99du na walki o w\xc5\x82adz\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy Wologazesem VI i Artabanusem IV, synami Wologazesa V, jednak atak ten by\xc5\x82 kontynuacj\xc4\x85 wojny rozpocz\xc4\x99tej jeszcze przez Karakall\xc4\x99. Kolejne dzia\xc5\x82ania wojenne doprowadzi\xc5\x82y do bitwy pod Nisibis. Ostateczny wynik bitwy nie zosta\xc5\x82 przes\xc4\x85dzony i ka\xc5\xbcda ze stron og\xc5\x82osi\xc5\x82a swoje zwyci\xc4\x99stwo. Faktem jest jednak to, \xc5\xbce Makrynus pierwszy wys\xc5\x82a\xc5\x82 emisariusza z propozycj\xc4\x85 pokojow\xc4\x85 w trakcie przed\xc5\x82u\xc5\xbcaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 trzydniowej bitwy. W zawartym traktacie pokojowym cesarz zobowi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 zap\xc5\x82aci\xc4\x87 Partom a\xc5\xbc 50 milion\xc3\xb3w sesterc\xc3\xb3w odszkodowania, zachowuj\xc4\x85c jednak\xc5\xbce zdobyte wcze\xc5\x9bniej od Part\xc3\xb3w tereny. Makrynus uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce to on wyszed\xc5\x82 zwyci\xc4\x99sko z tej wojny i wybi\xc5\x82 monet\xc4\x99 upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85c\xc4\x85 zwyci\xc4\x99stwo nad Partami, jednak wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 oceni\xc5\x82a ten pok\xc3\xb3j jako pora\xc5\xbck\xc4\x99 Rzymu._NEWLINE_Polityka ugodowa cesarza nie budzi\xc5\x82a zaufania, dlatego do\xc5\x9b\xc4\x87 szybko straci\xc5\x82 poparcie w\xc5\x9br\xc3\xb3d wojska; niezadowolenie wyra\xc5\xbcali wszyscy poborowi, kt\xc3\xb3rzy musieli walczy\xc4\x87 za du\xc5\xbco mniejszy \xc5\xbco\xc5\x82d od weteran\xc3\xb3w. Tak\xc5\xbce w samym Rzymie, w\xc5\x9br\xc3\xb3d senator\xc3\xb3w, nowy cesarz nie cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 poparciem. Jakby tego by\xc5\x82o ma\xc5\x82o, p\xc3\xb3\xc5\xbanym latem miasto nawiedzi\xc5\x82a burza, kt\xc3\xb3ra spowodowa\xc5\x82a znacz\xc4\x85ce po\xc5\xbcary oraz powodzie. W tym trudnym czasie cesarz nie dope\xc5\x82ni\xc5\x82 swoich obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w, gdy\xc5\xbc ani nie pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 na miejscu, ani nie wspom\xc3\xb3g\xc5\x82 potrzebuj\xc4\x85cych, czym wzbudzi\xc5\x82 niech\xc4\x99\xc4\x87 tak\xc5\xbce w\xc5\x9br\xc3\xb3d ni\xc5\xbcszego stanu.\n_START_SECTION_\nUpadek\n_START_PARAGRAPH_\nNiezadowolenie wszystkich warstw by\xc5\x82o umiej\xc4\x99tnie, ale dyskretnie podsycane przez pozosta\xc5\x82ych przy \xc5\xbcyciu dworzan i cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w rodu poprzedniego cesarza. By\xc5\x82a cesarzowa Julia Domna, \xc5\xbcona Sewera i matka Karakalli, sama usun\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w cie\xc5\x84 ze wzgl\xc4\x99du na stan zdrowia (cierpia\xc5\x82a na zaawansowany nowotw\xc3\xb3r piersi), natomiast jej siostra \xe2\x80\x93 Julia Maesa, wraz z dwiema owdowia\xc5\x82ymi c\xc3\xb3rkami (Juli\xc4\x85 Bassian\xc4\x85 i Juli\xc4\x85 Mame\xc4\x85) i ich synami jedynakami, zosta\xc5\x82y wygnane z dworu cesarskiego w Antiochii. Po powrocie do rodzinnej Emesy wszcz\xc4\x99\xc5\x82y 15 maja 218 rewolt\xc4\x99 na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 syna Julii Bassiany \xe2\x80\x93 Heliogabala. W tym samym czasie pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 niepotwierdzone pog\xc5\x82oski, jakoby Heliogabal (Warius Awitus Bassjanus) by\xc5\x82 w istocie synem Karakalli \xe2\x80\x93 owocem zwi\xc4\x85zku pomi\xc4\x99dzy kuzynami._NEWLINE_16 maja 218 roku Heliogabal zosta\xc5\x82 og\xc5\x82oszony cesarzem przez III legion galijski (Legio III Gallica) stacjonuj\xc4\x85cy \xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie w Syrii, zbuntowa\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc legion II legion partyjski (Legio II Parthica). Legion rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 marsz w kierunku Antiochii i 8 czerwca 218 roku dosz\xc5\x82o do starcia pomi\xc4\x99dzy wojskami wiernymi cesarzowi oraz buntownikami. W pocz\xc4\x85tkowo fazie walki \xc5\xbcadna ze stron nie uzyska\xc5\x82a przewagi, jednak\xc5\xbce p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Makrynus, opuszczony przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, zbieg\xc5\x82 z placu boju i w przebraniu kuriera kierowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w stron\xc4\x99 Rzymu. Zosta\xc5\x82 pojmany niedaleko Chalcedonii przez centuriona Aureliusza Celsusa i p\xc3\xb3\xc5\xbaniej stracony w Kapadocji w miejscowo\xc5\x9bci Archelais przez centuriona Marcjanusa Taurusa w drodze do Antiochii. \xc5\x9amier\xc4\x87 Makrynusa nast\xc4\x85pi\xc5\x82a zapewne w ostatniej dekadzie czerwca 218. Syn Makrynusa, Diadumenian (Diadumenianus), zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any na stron\xc4\x99 Part\xc3\xb3w, ale pojmano go w pobli\xc5\xbcu miasta Zeugma (aresztowania dokona\xc5\x82 centurion Klaudiusz Pollion) i tak\xc5\xbce on zosta\xc5\x82 u\xc5\x9bmiercony zanim przekroczy\xc5\x82 granic\xc4\x99._NEWLINE_Pami\xc4\x99\xc4\x87 o Makrynusie i Diadumenianie zosta\xc5\x82a skazana przez Heliogabala na zapomnienie (damnatio memoriae). Ich imiona usuni\xc4\x99to z inskrypcji i papirus\xc3\xb3w. Podobny los spotka\xc5\x82 zwolennik\xc3\xb3w Makrynusa, mi\xc4\x99dzy innymi Eliusza Decjusza Trikcjanusa. Wielu wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik\xc3\xb3w pokonanego cesarza zosta\xc5\x82o straconych lub usuni\xc4\x99tych z urz\xc4\x99d\xc3\xb3w._NEWLINE_Kr\xc3\xb3tkie rz\xc4\x85dy Makrynusa, pomimo swej historycznej wa\xc5\xbcno\xc5\x9bci, nie wnios\xc5\x82y wi\xc4\x99kszych zmian w \xc3\xb3wczesnym \xc5\x9bwiecie rzymskim. Pokaza\xc5\x82y za to kolejny raz s\xc5\x82abo\xc5\x9b\xc4\x87 cesarzy wobec wojska, kt\xc3\xb3re ju\xc5\xbc bezdyskusyjnie mog\xc5\x82o si\xc4\x99 uwa\xc5\xbca\xc4\x87 za najwa\xc5\xbcniejszy stan w cesarstwie, decyduj\xc4\x85cy o w\xc5\x82adzy cesarskiej. Rz\xc4\x85dy Makrynusa przerwa\xc5\x82y na kr\xc3\xb3tko i poprzedzi\xc5\x82y kolejne siedemna\xc5\x9bcie lat w\xc5\x82adzy sprawowanej przez cesarzy z dynastii Sewer\xc3\xb3w, czyli Heliogabala i Aleksandra Sewera.'