b'\n_START_ARTICLE_\nWzg\xc3\xb3rza Golan\n_START_PARAGRAPH_\nWzg\xc3\xb3rza Golan (hebr. \xd7\xa8\xd7\x9e\xd7\xaa \xd7\x94\xd7\x92\xd7\x95\xd7\x9c\xd7\x9f, Ramat ha-Golan; arab. \xd9\x87\xd8\xb6\xd8\xa8\xd8\xa9 \xd8\xa7\xd9\x84\xd8\xac\xd9\x88\xd9\x84\xd8\xa7\xd9\x86, Hadbat al-D\xc5\xbcaul\xc4\x81n) \xe2\x80\x93 g\xc3\xb3rzysty region po\xc5\x82o\xc5\xbcony na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu. Jego przynale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stwowa jest sporna pomi\xc4\x99dzy Syri\xc4\x85 a Izraelem. Od czasu wojen w 1967 i 1973 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci de facto znajduje si\xc4\x99 pod w\xc5\x82adz\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa \xc5\xbcydowskiego._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na podzia\xc5\x82 administracyjny Izrael zalicza je do Dystryktu P\xc3\xb3\xc5\x82nocnego; natomiast Syria do cz\xc4\x99\xc5\x9bci muhafazy Al-Kunajtira._NEWLINE_Na Wzg\xc3\xb3rzach Golan istnieje 19 moszaw\xc3\xb3w i 10 kibuc\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nStaro\xc5\xbcytno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nObszar by\xc5\x82 zajmowany przez wiele cywilizacji. Do XX wieku p.n.e. zamieszkiwali tutaj Amoryci i Aramejczycy. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej region nazwany Baszan znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 pod kontrol\xc4\x85 Izraelit\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 zamieszkiwa\xc5\x82o tu pokolenie Dana. Kr\xc3\xb3l Salomon mianowa\xc5\x82 w regionie trzech ministr\xc3\xb3w. Po rozbiciu wewn\xc4\x99trznym kr\xc3\xb3lestwa, Golan znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci, w Kr\xc3\xb3lestwie Izraela._NEWLINE_Zgodnie z \xc5\xbcydowskim prawem Wzg\xc3\xb3rza Golan s\xc4\x85 uwa\xc5\xbcane za cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Kanaanu, kt\xc3\xb3ry jest \xc5\x9bwi\xc4\x99tszy ni\xc5\xbc pozosta\xc5\x82e cz\xc4\x99\xc5\x9bci po\xc5\x82o\xc5\xbcone po wschodniej stronie rzeki Jordan._NEWLINE_W VIII wieku p.n.e. kontrol\xc4\x99 nad tymi terenami przej\xc4\x99\xc5\x82a Babilonia, a nast\xc4\x99pnie Persja. W V wieku p.n.e. osiedlili si\xc4\x99 tutaj \xc5\xbbydzi powracaj\xc4\x85cy z niewoli babilo\xc5\x84skiej._NEWLINE_W 332 p.n.e. Wzg\xc3\xb3rza Golan i ca\xc5\x82y region zosta\xc5\x82 zdobyty przez Aleksandra Macedo\xc5\x84skiego. Po \xc5\x9bmierci Aleksandra, Golan wszed\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad pa\xc5\x84stwa Seleucyd\xc3\xb3w. To w\xc5\x82a\xc5\x9bnie w\xc3\xb3wczas nadano mu nazw\xc4\x99: Golan (gr. Gaulanitis)._NEWLINE_Podczas powstania Machabeusz\xc3\xb3w Golan pozosta\xc5\x82 w r\xc4\x99kach Seleucyd\xc3\xb3w._NEWLINE_W 34 r. n.e. Rzymianie w\xc5\x82\xc4\x85czyli Golan w sk\xc5\x82ad prowincji Syrii.\n_START_SECTION_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie\n_START_PARAGRAPH_\nRegion ten odgrywa\xc5\x82 wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w wojnach izraelsko-arabskich. Panowanie nad wzg\xc3\xb3rzami umo\xc5\xbcliwia Izraelowi ostrza\xc5\x82 Damaszku, a Syrii ostrza\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego Izraela. Dlatego te\xc5\xbc zosta\xc5\x82y one silnie ufortyfikowane. Mimo tego, w 1967, podczas wojny sze\xc5\x9bciodniowej Wzg\xc3\xb3rza Golan zosta\xc5\x82y b\xc5\x82yskawicznie zdobyte przez wojska Izraela; pr\xc3\xb3ba odzyskania ich przez wojska syryjskie podczas wojny Jom Kipur w 1973 zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 niepowodzeniem. Od 1974 roku istnieje pas neutralny kontrolowany przez Si\xc5\x82y pokojowe ONZ (UNDOF), oddzielaj\xc4\x85cy Syri\xc4\x99 od ziem pod kontrol\xc4\x85 izraelsk\xc4\x85. Na terenie pasa neutralnego znajduje si\xc4\x99 syryjskie miasto Al-Kunajtira (Quineitra), kt\xc3\xb3re przed oddaniem przez Izrael zosta\xc5\x82o ca\xc5\x82kowicie zniszczone przez ostrza\xc5\x82 artyleryjski. W chwili obecnej, w\xc5\x82adze Syrii wydaj\xc4\x85 przepustki pozwalaj\xc4\x85ce na wjazd do Al-Kunajtira, kt\xc3\xb3ra sta\xc5\x82a si\xc4\x99 atrakcj\xc4\x85 turystyczn\xc4\x85. Syryjczycy uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85 ruiny miasta za pomnik przypominaj\xc4\x85cy o metodach stosowanych przez Izrael._NEWLINE_14 grudnia 1981 izraelski parlament Kneset przyj\xc4\x85\xc5\x82 uchwa\xc5\x82\xc4\x99 o obj\xc4\x99ciu Wzg\xc3\xb3rz Golan izraelskim systemem prawnym i administracyjnym. Wzg\xc3\xb3rza Golan zosta\xc5\x82y anektowane do pa\xc5\x84stwa Izrael. Rada Bezpiecze\xc5\x84stwa ONZ nie uzna\xc5\x82a tej decyzji._NEWLINE_Teren sporny, do kt\xc3\xb3rego roszcz\xc4\x85 sobie prawa Syria i Liban. Syria domaga si\xc4\x99 zwrotu ca\xc5\x82ego terytorium Wzg\xc3\xb3rz Golan. Liban domaga si\xc4\x99 zwrotu ma\xc5\x82ego obszaru Farm Shebaa, po\xc5\x82o\xc5\xbconego w obszarze g\xc3\xb3ry Hermon. Syria nigdy nie zaj\xc4\x99\xc5\x82a oficjalnego stanowiska w tej sprawie._NEWLINE_W\xc5\x82adze Izraela s\xc4\x85 przeciwne wycofaniu si\xc4\x99 z teren\xc3\xb3w Wzg\xc3\xb3rz Golan, uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c je za niezb\xc4\x99dne dla zapewnienia bezpiecze\xc5\x84stwa pa\xc5\x84stwu Izraela._NEWLINE_25 marca 2019 prezydent Donald Trump zadeklarowa\xc5\x82 uznanie przez Stany Zjednoczone Wzg\xc3\xb3rz Golan jako cz\xc4\x99\xc5\x9bci terytorium Izraela. Sprzeciw wobec takich dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wyrazi\xc5\x82a m.in. Rosja, Turcja, Polska, Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Belgia oraz sekretarz generalny Organizacji Wyzwolenia Palestyny Saeb Erekat. W Syrii dosz\xc5\x82o do protest\xc3\xb3w ulicznych.'