b'\n_START_ARTICLE_\nMarmolada (g\xc3\xb3ra)\n_START_SECTION_\nPierwsze wej\xc5\x9bcie\n_START_PARAGRAPH_\nSzczyt po raz pierwszy zosta\xc5\x82 zdobyty w 1864 roku przez Paula Grohmanna.\n_START_SECTION_\nNota historyczna\n_START_PARAGRAPH_\nPrzed I wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 granica pomi\xc4\x99dzy Austri\xc4\x85 i W\xc5\x82ochami bieg\xc5\x82a przez Marmolad\xc4\x99. W czasie wojny przez masyw przechodzi\xc5\x82a linia frontu. Na Marmoladzie oraz na s\xc4\x85siednich wierzcho\xc5\x82kach niezale\xc5\xbcnie od pory roku trwa\xc5\x82y zaci\xc4\x99te walki, w kt\xc3\xb3rych z jednej strony uczestniczyli w\xc5\x82oscy Alpini, a z drugiej strony austriaccy Strzelcy Alpejscy (Kaiserj\xc3\xa4gern). \xc5\xbbo\xc5\x82nierze austriaccy zakwaterowani byli w tunelach biegn\xc4\x85cych w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym czole lodowca, natomiast w\xc5\x82oscy stacjonowali na po\xc5\x82udniowych, skalnych urwiskach masywu. Po regresji lodowca odnajdywane bywa\xc5\x82y rzeczy nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Zgromadzono je razem z oporz\xc4\x85dzeniem \xc5\xbco\xc5\x82nierskim w Muzeum I Wojny \xc5\x9awiatowej.\n_START_SECTION_\nZagospodarowanie turystyczne\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie masyw Marmolady jest jednym z najpopularniejszych i najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej odwiedzanych miejsc w Dolomitach. Po p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodniej stronie masywu znajduje si\xc4\x99 Canazei - znana miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 turystyczna. Z niewielkiej miejscowo\xc5\x9bci Malga Ciapela po\xc5\x82o\xc5\xbconej w pobli\xc5\xbcu wschodniego kra\xc5\x84ca grani Marmolady poprowadzona zosta\xc5\x82a kolejka linowa Ferrovia della Marmolada, kt\xc3\xb3ra osi\xc4\x85ga wierzcho\xc5\x82ek Punta di Rocca. Na drugiej stacji przesiadkowej kolejki znajduje si\xc4\x99 bardzo ciekawe Muzeum I Wojny \xc5\x9awiatowej (Museo della Grande Guerra).  Na szczyt g\xc5\x82\xc3\xb3wny, Punta di Penia mo\xc5\xbcna dostac si\xc4\x99 eksponowan\xc4\x85, lecz ubezpieczon\xc4\x85 drog\xc4\x85 (via ferrata) biegn\xc4\x85c\xc4\x85 po grani od zachodu.  Trasa ta jest pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 po \xc5\xbco\xc5\x82nierskiej \xc5\x9bcie\xc5\xbcce z czas\xc3\xb3w I wojny \xc5\x9bwiatowej, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cej do transportu zaopatrzenia dla walcz\xc4\x85cych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Zim\xc4\x85 z wierzcho\xc5\x82ka Punta di Rocca na Passo Fedaia i dalej do Malga Ciapella prowadzi Pista Bellunese - jedna z najpi\xc4\x99kniejszych zjazdowych tras narciarskich w Alpach, o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 12 km i r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy poziom\xc3\xb3w ponad 1800 m. Zwiedzanie masywu u\xc5\x82atwia dost\xc4\x99pna dla samochod\xc3\xb3w i autobus\xc3\xb3w pokryta asfaltem droga g\xc3\xb3rska \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85ca miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 Canazei z Malga Ciapella i przebiegaj\xc4\x85ca przez Passo Fedaia.'