b"\n_START_ARTICLE_\nGlejak\n_START_SECTION_\nEtymologia\n_START_PARAGRAPH_\nGlejak - \xc5\x82ac. glioma, l.mn. gliomata, z nowo\xc5\x82ac.  glia \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eglej\xe2\x80\x9d z gr. \xce\xb3\xce\xbb\xce\xaf\xce\xb1 (gl\xc3\xada) \xe2\x80\x93 1. \xe2\x80\x9eklej\xe2\x80\x9d, 2. \xe2\x80\x9eco\xc5\x9b lepkiego / \xc5\x9bliskiego / t\xc5\x82ustego\xe2\x80\x9d + -oma \xe2\x80\x93 przyrostek oznaczaj\xc4\x85cy zmian\xc4\x99 guzowat\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nwed\xc5\x82ug typ\xc3\xb3w kom\xc3\xb3rek\n_START_PARAGRAPH_\nDo najwa\xc5\xbcniejszych i najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych glejak\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85:\n_START_SECTION_\nwed\xc5\x82ug lokalizacji\n_START_PARAGRAPH_\nPrzebieg, objawy, lokalizacja i rodzaje glejak\xc3\xb3w wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych u dzieci r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od glejak\xc3\xb3w, na kt\xc3\xb3re choruj\xc4\x85 doro\xc5\x9bli. Ok. 3/4 guz\xc3\xb3w u dzieci ro\xc5\x9bnie podnamiotowo (poni\xc5\xbcej namiotu m\xc3\xb3\xc5\xbcd\xc5\xbcku), natomiast u doros\xc5\x82ych ok. 70% przypadk\xc3\xb3w stanowi\xc4\x85 guzy nadnamiotowe.\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nW Polsce na nowotwory centralnego uk\xc5\x82adu nerwowego w 2002 roku zachorowa\xc5\x82o 1812 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn (wska\xc5\xbanik surowy: 9,7 na 100 000 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w) i 1546 kobiet (wska\xc5\xbanik surowy: 7,8 na 100 000 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w). Umieralno\xc5\x9b\xc4\x87 wynosi\xc5\x82a odpowiednio: 1291 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn (6,9:100000) i 1148 kobiet (5,8:100000). W Polsce guzy m\xc3\xb3zgu stanowi\xc4\x85 9. przyczyn\xc4\x99 zgon\xc3\xb3w nowotworowych u m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn i 13. u kobiet. Glejaki stanowi\xc4\x85 ok. 70% wszystkich nowotwor\xc3\xb3w wewn\xc4\x85trzczaszkowych i g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 przyczyn\xc4\x99 zgon\xc3\xb3w w tej grupie guz\xc3\xb3w. U dzieci guzy m\xc3\xb3zgu stanowi\xc4\x85 po bia\xc5\x82aczkach jedn\xc4\x85 z cz\xc4\x99stszych chor\xc3\xb3b nowotworowych (ok. 20% wszystkich nowotwor\xc3\xb3w wieku dzieci\xc4\x99cego). Glejaki o r\xc3\xb3\xc5\xbcnym stopniu z\xc5\x82o\xc5\x9bliwo\xc5\x9bci stanowi\xc4\x85 a\xc5\xbc 60-70% wszystkich nowotwor\xc3\xb3w OUN w tej grupie wiekowej.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze opisy obrazu mikroskopowego tych guz\xc3\xb3w z 1869 roku wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z nazwiskiem niemieckiego patologa Rudolfa Virchowa. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne klasyfikacje histogenetyczne tych guz\xc3\xb3w s\xc4\x85 rozwini\xc4\x99ciem prac ameryka\xc5\x84skich badaczy Percivala Baileya i Harveya Williama Cushinga z 1926 roku, wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85ce wygl\xc4\x85d kom\xc3\xb3rek nowotworowych z wygl\xc4\x85dem kom\xc3\xb3rek powstaj\xc4\x85cych podczas rozwoju uk\xc5\x82adu nerwowego. Kolejne klasyfikacje, m.in. Wildera Gravesa Penfielda z 1931 roku r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82y si\xc4\x99 jedynie nazewnictwem guz\xc3\xb3w. Szerzej stosowanym systemem podzia\xc5\x82\xc3\xb3w guz\xc3\xb3w centralnego uk\xc5\x82adu nerwowego by\xc5\x82a klasyfikacja z 1952 roku sporz\xc4\x85dzona przez irlandzko-ameryka\xc5\x84skiego patologa Jamesa Watsona Kernohana i George'a Pomeroya Sayre'a, kt\xc3\xb3rzy wprowadzili uproszczenia do poprzednich klasyfikacji i okre\xc5\x9blanie z\xc5\x82o\xc5\x9bliwo\xc5\x9bci ka\xc5\xbcdej grupy guz\xc3\xb3w w czterostopniowej skali rangowej. Od 1979 u\xc5\xbcywana jest klasyfikacja histologiczna guz\xc3\xb3w m\xc3\xb3zgu \xc5\x9awiatowej Organizacji Zdrowia, kt\xc3\xb3ra w pierwszym wydaniu zosta\xc5\x82a opracowana g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez niemieckiego patologa Klausa-Joachima Z\xc3\xbclcha i ameryka\xc5\x84skiego patologa Luciena J. Rubinsteina.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nIm guz jest bardziej odgraniczony od s\xc4\x85siaduj\xc4\x85cych tkanek, a tym samym mniej rozlany (naciekaj\xc4\x85cy), tym \xc5\x82atwiejszy jest chirurgiczny zabieg usuni\xc4\x99cia (resekcja)._NEWLINE_Stosuje si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc chemioterapi\xc4\x99, radioterapi\xc4\x99 (brachyterapia i teleradioterapia, w tym n\xc3\xb3\xc5\xbc gamma) oraz terapie eksperymentalne \xe2\x80\x93 m.in. terapie genowe, immunoterapie czy wirusoterapie.\n_START_SECTION_\nTerapie eksperymentalne\n_START_PARAGRAPH_\nBadano skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 \xce\x949-THC w leczeniu glejaka. W badaniach in vitro i na modelach zwierz\xc4\x99cych obserwowano zahamowanie wzrostu glejaka wielopostaciowego, przypisywane r\xc3\xb3\xc5\xbcnym mechanizmom: indukcji apoptozy, podwy\xc5\xbcszeniu poziomu ceramid\xc3\xb3w w kom\xc3\xb3rce guza, zahamowaniu cyklu kom\xc3\xb3rkowego, aktywacji odpowiedzi stresowej kom\xc3\xb3rki._NEWLINE_Pewne nadzieje budzi terapia wykorzystuj\xc4\x85ca zmienne pole elektryczne (ang. Tumor Treating Fields), w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci jako uzupe\xc5\x82nienie chemioterapii._NEWLINE_Prowadzone s\xc4\x85 pr\xc3\xb3by kliniczne nad skuteczno\xc5\x9bci\xc4\x85 wykorzystania niepatogennych rekombinant\xc3\xb3w wirusa polio w leczeniu zaawansowanych (stopie\xc5\x84 IV wg WHO) postaci glejaka."