b'\n_START_ARTICLE_\nSynogarlica senegalska\n_START_SECTION_\nTaksonomia\n_START_PARAGRAPH_\nPo raz pierwszy synogarlic\xc4\x99 senegalsk\xc4\x85 opisa\xc5\x82 Karol Linneusz w 1766. Przydzieli\xc5\x82 jej nazw\xc4\x99 Columba senegalensis. Holotyp pochodzi\xc5\x82 z Senegalu. Obecnie (2015) Mi\xc4\x99dzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza S. senegalensis w rodzaju Spilopelia wraz z synogarlic\xc4\x85 per\xc5\x82oszyj\xc4\x85 (S. chinensis), uznaje 5 podgatunk\xc3\xb3w synogarlicy senegalskiej. Autorzy The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World uznaj\xc4\x85 gatunek za przedstawiciela rodzaju Streptopelia. Autorzy Handbook of the Birds of the World wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 6 podgatunk\xc3\xb3w; sz\xc3\xb3stym jest S. s. sokotrae, kt\xc3\xb3ry wed\xc5\x82ug klasyfikacji IOC jest to\xc5\xbcsamy z nominatywnym.\n_START_SECTION_\nMorfologia\n_START_PARAGRAPH_\nD\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82a wynosi 26,4\xe2\x80\x9327,9 cm. Na ogon przypada 104\xe2\x80\x93118 mm, na dzi\xc3\xb3b 16\xe2\x80\x9321 mm. Skrzyd\xc5\x82o mierzy u samca 136\xe2\x80\x93145 mm, u samicy \xe2\x80\x93 128\xe2\x80\x93143 mm. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 ogona mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 w przedziale 104\xe2\x80\x93118 mm. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 skoku to 20\xe2\x80\x9325 mm. Masa cia\xc5\x82a mo\xc5\xbce wynie\xc5\x9b\xc4\x87 od 60 do 130 g, cho\xc4\x87 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci zasi\xc4\x99gu oscyluje wok\xc3\xb3\xc5\x82 84 g._NEWLINE_U doros\xc5\x82ego samca ca\xc5\x82a g\xc5\x82owa jest r\xc3\xb3\xc5\xbcowobr\xc4\x85zowa. Na przodzie i po bokach szyi oraz w g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci piersi rosn\xc4\x85 po\xc5\x82yskliwe, rozwidlone pi\xc3\xb3ra o czarnych nasadach i z\xc5\x82otoczerwonych kraw\xc4\x99dziach, co tworzy wizualnie efekt \xc5\x82uskowania. Ozdobne pi\xc3\xb3ra tworz\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82obro\xc5\xbc\xc4\x99. Ciemny, r\xc3\xb3\xc5\xbcowokasztanowy kolor karku w ty\xc5\x82 przechodzi w \xc5\xbcywsz\xc4\x85, czerwonobr\xc4\x85zow\xc4\x85 barw\xc4\x99, obejmuj\xc4\x85c\xc4\x85 grzbiet, bark\xc3\xb3wki i wewn\xc4\x99trzne pokrywy skrzyd\xc5\x82owe. Posiadaj\xc4\x85 one br\xc4\x85zowe nasady, jednak ta cecha nie zawsze jest widoczna; \xc5\x82atwiej dostrzec je u samic. Zewn\xc4\x99trzne pokrywy skrzyd\xc5\x82owe ciemne, niebieskoszare. Lotki III rz\xc4\x99du wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 swoj\xc4\x85 jasnobr\xc4\x85zow\xc4\x85 barw\xc4\x85 i bardzo szerokimi, czerwonokasztanowymi obrze\xc5\xbceniami. Lotki II rz\xc4\x99du przybieraj\xc4\x85 matowy, szaroniebieski kolor. Br\xc4\x85zowe lotki I rz\xc4\x99du okalaj\xc4\x85 w\xc4\x85skie, jasnoszare kraw\xc4\x99dzie. Pokrywy nadogonowe s\xc4\x85 szarobr\xc4\x85zowe, podobnie jak \xc5\x9brodkowa para ster\xc3\xb3wek. Kolejna (na zewn\xc4\x85trz) para jest szara z br\xc4\x85zowymi kraw\xc4\x99dziami, nast\xc4\x99pna \xe2\x80\x93 z szerokim bia\xc5\x82ym ko\xc5\x84cem, kolejne 3 pary \xe2\x80\x93 bia\xc5\x82e z ciemnoszarymi nasadami. Ni\xc5\xbcsza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 piersi r\xc3\xb3\xc5\xbcowobr\xc4\x85zowa, stopniowo ku brzuchowi i pokrywom podogonowym pi\xc3\xb3ra zmieniaj\xc4\x85 barw\xc4\x99 na brudno bia\xc5\x82\xc4\x85. Pokrywy podskrzyd\xc5\x82owe s\xc4\x85 w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci szaroniebieskie. T\xc4\x99cz\xc3\xb3wka ciemnobr\xc4\x85zowa lub ciemnoczerwona; nogi szare; dzi\xc3\xb3b czarny. Wyst\xc4\x99puje bardzo w\xc4\x85ska, jasna obr\xc4\x85czka oczna barwy szaroniebieskiej. Pr\xc3\xb3cz wspomnianych r\xc3\xb3\xc5\xbcnic w nasadzie pokryw skrzyd\xc5\x82owych samic\xc4\x99 odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bardziej matowe upierzenie, do tego z przodu szyi i na grzbiecie wyst\xc4\x99puje mniej czerwonych odcieni._NEWLINE_Podgatunek S. s. phoenicophila w por\xc3\xb3wnaniu do nominatywnego jest bardziej br\xc4\x85zowy i ja\xc5\x9bniejszy. U S. s. aegyptiaca ozdobne pi\xc3\xb3ra zdaj\xc4\x85 si\xc4\x99 by\xc4\x87 bardziej czerwonawe, a upierzenie og\xc3\xb3\xc5\x82em ciemniejsze; ponadto ptaki osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 wi\xc4\x99ksze wymiary, ni\xc5\xbc S. s. senegalensis. Ptaki z Sokotry s\xc4\x85 znacznie ja\xc5\x9bniejsze i mniejsze od kontynentalnych osobnik\xc3\xb3w. U S. s. cambayensis i S. s. ermanni osi\xc4\x85gane wymiary s\xc4\x85 wi\xc4\x99ksze, a upierzenie bardziej br\xc4\x85zowe. Na grzbiecie brak \xc5\x9blad\xc3\xb3w czerwonobr\xc4\x85zowego. Zewn\xc4\x99trzne pokrywy skrzyd\xc5\x82owe s\xc4\x85 wyj\xc4\x85tkowo matowe, szaroniebieskie, za\xc5\x9b na szyi wyst\xc4\x99puje niewiele ozdobnych pi\xc3\xb3r. Szaroniebieska barwa na kuprze i grzbiecie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc mniej jaskrawa, ni\xc5\xbc u podgatunku nominatywnego.\n_START_SECTION_\nEkologia\n_START_PARAGRAPH_\nSynogarlica senegalska w warunkach naturalnych zamieszkuje pustynne zakrzewienia, zadrzewion\xc4\x85 sawann\xc4\x99, cierniste zakrzewienia i r\xc3\xb3\xc5\xbcne otwarte tereny, przewa\xc5\xbcnie do 10 km od \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a wody. Ze wzgl\xc4\x99du na szeroki zakres wybieranego pokarmu i wiele potencjalnych miejsc na gniazdo S. senegalensis zasiedla r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obszary zmienione przez cz\xc5\x82owieka. W wi\xc4\x99kszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zasi\xc4\x99gu mo\xc5\xbcna te ptaki spotka\xc4\x87 w miastach, obszarach podmiejskich, parkach i ogrodach \xe2\x80\x93 szczeg\xc3\xb3lnie w miejscach ekspansji pierwotnego zasi\xc4\x99gu lub obszarach introdukcji, jak Australia Zachodnia. Ptaki zamieszkuj\xc4\x85ce siedliska ludzkie unikaj\xc4\x85 pobliskich obszar\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re zdawa\xc5\x82yby si\xc4\x99 pasowa\xc4\x87 im jako \xc5\x9brodowisko. W p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Afryki synogarlica senegalska zamieszkuje oazy, miasta i przyleg\xc5\x82e tereny upraw. W pozosta\xc5\x82ej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Afryki najpospoliciej synogarlice zasiedlaj\xc4\x85 zadrzewienia akacji. W Indiach preferowanym \xc5\x9brodowiskiem s\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82pustynne lasy z drzewami zrzucaj\xc4\x85cymi li\xc5\x9bcie oraz p\xc3\xb3\xc5\x82pustynie. Og\xc3\xb3\xc5\x82em synogarlice senegalskie unikaj\xc4\x85 las\xc3\xb3w deszczowych, jednak ch\xc4\x99tnie odwiedzaj\xc4\x85 obszary po ich wycince._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 populacji jest osiad\xc5\x82a, jednak wiadomo o w\xc4\x99dr\xc3\xb3wkach powi\xc4\x85zanych z por\xc4\x85 deszczow\xc4\x85 w Afryce. W po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kontynentu ptaki udaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na zach\xc3\xb3d w marcu i kwietniu, a nast\xc4\x99pnie powracaj\xc4\x85 na wschodnie wybrze\xc5\xbce od sierpnia do wrze\xc5\x9bnia. Je\xc5\x9bli akurat synogarlice senegalskie nie w\xc4\x99druj\xc4\x85 ani nie s\xc4\x85 przy wodopoju, przebywaj\xc4\x85 w parach lub pojedynczo. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 po\xc5\xbcywienia stanowi\xc4\x85 nasiona traw i zi\xc3\xb3\xc5\x82; zakres gatunk\xc3\xb3w jest szeroki, jednak ptaki zdaj\xc4\x85 si\xc4\x99 preferowa\xc4\x87 wiechlin\xc4\x99 roczn\xc4\x85 (Poa annua). Do tego jedz\xc4\x85 nasiona Croton, szar\xc5\x82atu (Amaranthus), akacji, Polygala, szczawiku (Oxalis), sumaka (Rhus), traw z rodzaj\xc3\xb3w Eleusine, Poa, Setaria i Urochloa, do tego cibory (Cyperus), turzyc (Carex) i m.in. Commelina, og\xc3\xb3rka (Cucumis), Osteospermum, \xc5\x9blazu (Malva), psianki (Solanum), wi\xc4\x85zu (Ulmus) i tr\xc4\x99twianu (Tetragonia). Zjadaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce nasiona zb\xc3\xb3\xc5\xbc \xe2\x80\x93 owsa, prosa i sorga, ro\xc5\x9bliny str\xc4\x85czkowe, nasiona s\xc5\x82onecznika. Diet\xc4\x99 uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85 nektarem aloesu (Aloe marlothii), owocami (np. sumak\xc3\xb3w, \xc5\x82obody Atriplex semibaccata, figowca sykomora, Salvadora persica, Flueggea virosa) i bulwami ciborowatych. Jedz\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bezkr\xc4\x99gowce, np. termity, mr\xc3\xb3wki, muchy domowe i \xc5\x9blimaki._NEWLINE_Synogarlice senegalskie wabi\xc4\x85 inne osobniki seri\xc4\x85 4 do 8 mi\xc4\x99kkich gruchni\xc4\x99\xc4\x87, brzmi\xc4\x85cych jak nieco bulgocz\xc4\x85ce kuu\xe2\x80\x93kuu, kuu-kuu, kuu-uu, kuuruukuu-kuu-kuu. G\xc5\x82os jest niepodobny do g\xc5\x82os\xc3\xb3w innych synogarlic z rodzaju Streptopelia. Angielska nazwa tego gatunku to Laughing dove \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9e\xc5\x9bmiej\xc4\x85cy si\xc4\x99 go\xc5\x82\xc4\x85b\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nL\xc4\x99gi\n_START_PARAGRAPH_\nOkres l\xc4\x99gowy r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od miejsca wyst\xc4\x99powania. W Maroko i Tunezji ptaki l\xc4\x99gn\xc4\x85 si\xc4\x99 w maju i czerwcu, w Egipcie za\xc5\x9b w lutym. W suchszych regionach wschodniej Afryki okres l\xc4\x99gowy rozpoczyna si\xc4\x99 zaraz po porze deszczowej. W Zimbabwe i RPA ptaki gniazduj\xc4\x85 przez ca\xc5\x82y rok, szczytowy moment sezonu przypada na wrzesie\xc5\x84. Podczas zalot\xc3\xb3w samiec wybiera sobie jedn\xc4\x85 ga\xc5\x82\xc4\x85\xc5\xba. Nast\xc4\x99pnie zlatuje z niej i wznosi si\xc4\x99 pod du\xc5\xbcym k\xc4\x85tem, jednocze\xc5\x9bnie du\xc5\xbco klaszcz\xc4\x85c skrzyd\xc5\x82ami i p\xc5\x82ytkim \xc5\x9blizgiem przelatuje na inn\xc4\x85 ga\xc5\x82\xc4\x85\xc5\xba trzymaj\xc4\x85c roz\xc5\x82o\xc5\xbcony ogon i sztywne skrzyd\xc5\x82a. Gniazdo to w\xc4\x85t\xc5\x82a platforma z patyk\xc3\xb3w. Za jego budow\xc4\x99 odpowiedzialna jest samica, za to samiec dostarcza budulec. W zniesieniu przewa\xc5\xbcnie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwa bia\xc5\x82e jaja, kt\xc3\xb3re wysiaduj\xc4\x85 oba ptaki z pary na zmian\xc4\x99 przez 12\xe2\x80\x9313 dni. Po 15\xe2\x80\x9317 dniach m\xc5\x82ode s\xc4\x85 ju\xc5\xbc w pe\xc5\x82ni opierzone. Opuszczaj\xc4\x85 gniazdo trzy lub cztery dni przed tym, zanim naucz\xc4\x85 si\xc4\x99 lata\xc4\x87 \xe2\x80\x93 z tego wzgl\xc4\x99du ludzie cz\xc4\x99sto zabieraj\xc4\x85 m\xc5\x82ode synogarlice, kt\xc3\xb3re ich zdaniem \xe2\x80\x9ewypad\xc5\x82y z gniazda\xe2\x80\x9d, tak naprawd\xc4\x99 odbieraj\xc4\x85c je rodzicom.\n_START_SECTION_\nStatus zagro\xc5\xbcenia\n_START_PARAGRAPH_\nIUCN uznaje synogarlic\xc4\x99 senegalsk\xc4\x85 za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988. BirdLife International uznaje trend populacji za stabilny ze wzgl\xc4\x99du na brak widocznych zagro\xc5\xbce\xc5\x84. Synogarlica senegalska jest bardzo pospolitym ptakiem, na kt\xc3\xb3rego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc5\x82owieka ma pozytywny wp\xc5\x82yw, poniewa\xc5\xbc ptaki uzyskuj\xc4\x85 nowe siedliska.\n_START_SECTION_\nDrapie\xc5\xbcnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nNa doros\xc5\x82e synogarlice w Afryce poluj\xc4\x85 ptaki szponiaste \xe2\x80\x93 kuglarze (Terathopius ecaudatus), orze\xc5\x82ki afryka\xc5\x84skie (Aquila wahlbergi), or\xc5\x82y sawannowe (Aquila rapax), jastrz\xc4\x99bie czarno-bia\xc5\x82e (Accipiter melanoleucus), b\xc5\x82otniaki afryka\xc5\x84skie (Circus ranivorus), orze\xc5\x82ki w\xc5\x82ochate (Hieraaetus pennatus), jastrz\xc4\x99biaki ciemne (Melierax metabates), soko\xc5\x82owe \xe2\x80\x93 krogulce szare (Accipiter ovampensis), krogulce rudobrzuche (Accipiter rufiventris), soko\xc5\x82y w\xc4\x99drowne (Falco peregrinus), soko\xc5\x82y rudog\xc5\x82owe (Falco chicquera) i rarogi g\xc3\xb3rskie (Falco biarmicus) oraz czaplowe \xe2\x80\x93 czaple czarnog\xc5\x82owe (Ardea melanocephala) i \xc5\x9blepowrony zwyczajne (Nycticorax nycticorax). Jaja synogarlic senegalskich zjadane s\xc4\x85 przez jajo\xc5\xbcera (Dasyoeltis scabra), kruki srokate (Corvus albus), dzierzby bia\xc5\x82obarkowe (Lanius collaris), dzierzbiki szarog\xc5\x82owe (Malaconotus blanchoti) i kukale bia\xc5\x82obrewe (Centropus superciliosus podg. burchelli, niekiedy uznawane za odr\xc4\x99bny gatunek). Piskl\xc4\x99ta mog\xc4\x85 zosta\xc4\x87 zjedzone przez kruki srokate, mangustoliski afryka\xc5\x84skie (Cynictis penicillata), kukale bia\xc5\x82obrewe i jastrz\xc4\x99biaki ma\xc5\x82e (Micronisus gabar).'