b'\n_START_ARTICLE_\nStopnica\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nMiejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 po\xc5\x82o\xc5\xbcona jest na Garbie Pi\xc5\x84czowskim, oko\xc5\x82o 15 km na wsch\xc3\xb3d od Buska-Zdroju. Znajduje si\xc4\x99 na granicy Ponidzia i regionu staszowsko-szyd\xc5\x82owskiego. Przep\xc5\x82ywa przez ni\xc4\x85 rzeka Stopniczanka, wpadaj\xc4\x85ca w Sanic\xc4\x99, by dalej po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 si\xc4\x99 z Wis\xc5\x82\xc4\x85. Stopnica jest w\xc4\x99z\xc5\x82em drogowym na trasie drogi krajowej nr 73, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 krzy\xc5\xbcuj\xc4\x85 si\xc4\x99 tu drogi wojew\xc3\xb3dzkie nr 756 i 757._NEWLINE_Stopnica le\xc5\xbcy na dawnym Szlaku Jagiello\xc5\x84skim._NEWLINE_Przez miasto przechodzi  zielony szlak turystyczny z Wi\xc5\x9blicy do Grochowisk.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze wzmianki o Stopnicy, zwanej w\xc3\xb3wczas Stobnic\xc4\x85, pochodz\xc4\x85 z XII wieku. W dokumentach z roku 1275 u\xc5\xbcywana jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nazwa Stobnycia. Istnieje w\xc3\xb3wczas w Stopnicy probostwo z kt\xc3\xb3rego Baldwin i Cholewa przeszli na biskupstwo krakowskie._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug \xe2\x80\x9eRocznik\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d Jana D\xc5\x82ugosza, w 1103 r. stopnicki kanonik i proboszcz powo\xc5\x82any zosta\xc5\x82 na biskupstwo krakowskie. W 1275 r. ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Boles\xc5\x82aw Wstydliwy przebywaj\xc4\x85c w Stopnicy wyda\xc5\x82 przywilej dla klasztoru w W\xc4\x85chocku (Kodeks Ma\xc5\x82opolski II 136).\n_START_SECTION_\nPrawa miejskie i przywileje\n_START_PARAGRAPH_\nKazimierz III Wielki w 1360 r. nadaje Stobniczy i przyleg\xc5\x82ym wsiom starej Stobnicy, Falencinowi prawo \xc5\x9bredzkie i na lat 16 uwalnia od wszelkich podatk\xc3\xb3w i ci\xc4\x99\xc5\xbcar\xc3\xb3w. St\xc4\x85d D\xc5\x82ugosz uwa\xc5\xbca Kazimierza za za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela miasta. Nadto pisze D\xc5\x82ugosz \xc5\xbce kr\xc3\xb3l Stobnic\xc4\x99 znaczn\xc4\x85 atencj\xc4\x85 darzy. (D\xc5\x82ugosz. Liber Beneficiorum II, 441) st\xc4\x85d na polecenie kr\xc3\xb3la, w mie\xc5\x9bcie wybudowano murowany, gotycki ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82, w miejsce dawnego drewnianego, szpital, oraz obronny zamek._NEWLINE_W 1498 roku Jan Olbracht potwierdzi\xc5\x82 przywilej Kazimierza III Wielkiego_NEWLINE_Miasto otrzyma\xc5\x82o liczne przywileje od w\xc5\x82adc\xc3\xb3w z dynastii Jagiellon\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych spis okaza\xc5\x82 w 1562 r. Marcin Zborowski przy lustracji miasta. By\xc5\x82y w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich przywileje z lat 1410, 1439, 1442, 1444, 1445, 1487 i 1520. W czasach Zygmunta Augusta proboszczem by\xc5\x82 tu ks. Piotr Arcichowski herbu Grabie, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 tak\xc5\xbce godno\xc5\x9b\xc4\x87 kanonika krakowskiego, pe\xc5\x82ni\xc4\x85c r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc funkcje sekretarza kr\xc3\xb3la i referendarza koronnego._NEWLINE_Z miasta tego pochodzi\xc5\x82 Jan ze Stobnicy (ok. 1470\xe2\x80\x931530) \xe2\x80\x93 profesor Akademii Krakowskiej, filozof, przyrodnik i geograf._NEWLINE_Pod koniec XIV w. i w XV w. w mie\xc5\x9bcie zbiera\xc5\x82 si\xc4\x99 szlachecki s\xc4\x85d ziemski._NEWLINE_W okresie od XV do XVIII wieku miasto by\xc5\x82o starostwem niegrodowym. W XVI wieku, Stopnica przej\xc5\x9bciowo by\xc5\x82a o\xc5\x9brodkiem kalwinizmu. Zb\xc3\xb3r kalwi\xc5\x84ski urz\xc4\x85dzony zosta\xc5\x82 w Stopnicy, przez jednego z jej starost\xc3\xb3w, Marcina Zborowskiego, wojewod\xc4\x99 kaliskiego oko\xc5\x82o 1551 roku. Jednak ju\xc5\xbc pod koniec XVI wieku by\xc5\x82o tu zaledwie dw\xc3\xb3ch kalwinist\xc3\xb3w, ucz\xc4\x99szczaj\xc4\x85cych na msze do pobliskiej Ole\xc5\x9bnicy.\n_START_SECTION_\nCzasy I Rzeczypospolitej\n_START_PARAGRAPH_\n1649 r. Jan Kazimierz potwierdzi\xc5\x82 dla Stobnicy prawo miejskie niemieckie, poleci\xc5\x82 odbywanie s\xc4\x85d\xc3\xb3w w mie\xc5\x9bcie 2 razy w tygodniu oraz zakaza\xc5\x82 \xc5\xbbydom mieszka\xc4\x87 w pobli\xc5\xbcu ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a i rynku. By\xc5\x82y to jednak ostatnie lata pomy\xc5\x9blnego rozwoju i wspania\xc5\x82ej egzystencji tego miasta. W 1655 roku ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 farny zosta\xc5\x82 z\xc5\x82upiony przez Szwed\xc3\xb3w. Wi\xc4\x99kszych zniszcze\xc5\x84 jednak dozna\xc5\x82a Stobnica podczas najazdu sprzymierzonych ze Szwedami wojsk Ksi\xc4\x99cia Siedmiogrodu Jerzego II Rakoczego. Z\xc5\x82upi\xc5\x82y one ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82, zamek i miasto dopuszczaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w nim wielu okrucie\xc5\x84stw. \xc5\xbbo\xc5\x82nierze spu\xc5\x9bcili te\xc5\xbc wod\xc4\x99 ze stawu zamkowego spodziewaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w nim zatopionych skarb\xc3\xb3w. Zniszcze\xc5\x84 dokonanych przez Szwed\xc3\xb3w i W\xc4\x99gr\xc3\xb3w dope\xc5\x82ni\xc5\x82a morowa zaraza, w wyniku kt\xc3\xb3rej zmar\xc5\x82o 600 parafian. W 1781 roku miasto zaszczyci\xc5\x82 sw\xc4\x85 wizyt\xc4\x85 ostatni kr\xc3\xb3l Polski Stanis\xc5\x82aw August Poniatowski. Wieczorem 11 czerwca 1787 roku przyby\xc5\x82 do Stopnicy solennie witany przez starost\xc4\x99 stopnickiego, Eliasza z Granowa Wodzickiego, przy akompaniamencie salw z armat zamkowych i radosnych okrzyk\xc3\xb3w stopniczan. W nast\xc4\x99pnym dniu 12 czerwca, kr\xc3\xb3l opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Stopnic\xc4\x99 i przez Busko-Zdr\xc3\xb3j, Jurk\xc3\xb3w, Wi\xc5\x9blic\xc4\x99, Czarkowy, Winiary, Hebd\xc3\xb3w oraz Ko\xc5\x9bcielniki pojecha\xc5\x82 do starej stolicy Polski \xe2\x80\x93 Krakowa. W dniu 10 kwietnia 1795 roku miasto pad\xc5\x82o ofiar\xc4\x85 po\xc5\xbcaru, kt\xc3\xb3ry rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w domostwie \xc5\xbcydowskim. Opr\xc3\xb3cz dom\xc3\xb3w mieszkalnych sp\xc5\x82on\xc4\x99\xc5\x82a szko\xc5\x82a, ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 farny, synagoga oraz zabudowania pleba\xc5\x84skie._NEWLINE_W 1639 roku Krzysztof z T\xc4\x99czyna Ossoli\xc5\x84ski za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Stopnicy klasztor i ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 reformat\xc3\xb3w. W latach 1655\xe2\x80\x931657 miasto zosta\xc5\x82o zniszczone przez Szwed\xc3\xb3w i wojska Rakoczego. W roku 1662 w mie\xc5\x9bcie mia\xc5\x82a miejsce zaraza, kt\xc3\xb3ra dope\xc5\x82ni\xc5\x82a dzie\xc5\x82a zniszczenia. Stopnica z trudem podnios\xc5\x82a si\xc4\x99 z upadku. Jej rozw\xc3\xb3j na pewien czas zahamowany zosta\xc5\x82 przez wielki po\xc5\xbcar z 1795 roku. Po rozbiorach Polski znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w zaborze austriackim. Od 1809 roku w Ksi\xc4\x99stwie Warszawskim, w kt\xc3\xb3rym sta\xc5\x82a si\xc4\x99 siedzib\xc4\x85 powiatu. Status ten miasto utrzyma\xc5\x82o w 1815 roku po likwidacji Ksi\xc4\x99stwa i utworzeniu Kr\xc3\xb3lestwa Kongresowego pod zaborem rosyjskim.\n_START_SECTION_\nZabory\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1863 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 powiatu stopnickiego czynnie zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w powstanie styczniowe. Sformowany w powiecie stopnickim pu\xc5\x82k pod dow\xc3\xb3dztwem Karola Kality R\xc4\x99baj\xc5\x82y, uczestniczy\xc5\x82 m.in. w bitwach pod Mierzwinem, Hut\xc4\x85 Szczece\xc5\x84sk\xc4\x85, Lubieni\xc4\x85, oraz w bitwie opatowskiej. Po upadku powstania, w ramach rosyjskich represji, Stopnica utraci\xc5\x82a prawa miejskie. Pomimo tego jeszcze przez kilkadziesi\xc4\x85t lat pozostawa\xc5\x82a siedzib\xc4\x85 powiatu. Dopiero w 1915 r. austriackie w\xc5\x82adze okupacyjne przenios\xc5\x82y siedzib\xc4\x99 powiatu do Buska._NEWLINE_W 1906 r. konspiratorzy nale\xc5\xbc\xc4\x85cy do Organizacji Bojowej PPS po dokonaniu udanego napadu skonfiskowali zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 sejfu rosyjskiego w urz\xc4\x99dzie pocztowym w Stopnicy.\n_START_SECTION_\nOkres II wojny \xc5\x9bwiatowej\n_START_PARAGRAPH_\nW 1939 roku wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Stopnicy stanowili \xc5\xbbydzi. 9 wrze\xc5\x9bnia 1939 w rejonie Stopnicy oddzia\xc5\x82y Grupy Operacyjnej \xe2\x80\x9e\xc5\x9al\xc4\x85sk\xe2\x80\x9d (Armia \xe2\x80\x9eKrak\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d) walczy\xc5\x82y z oddzia\xc5\x82ami niemieckiego VIII Korpusu Armijnego. W samym mie\xc5\x9bcie I batalion 203 Pu\xc5\x82ku Piechoty Rezerwowego (Batalion ON \xe2\x80\x9eTarnowskie G\xc3\xb3ry\xe2\x80\x9d) zniszczy\xc5\x82 orkiestr\xc4\x99 niem. 15 Pu\xc5\x82ku Pancernego (5 DPanc.). Win\xc4\x85 za \xe2\x80\x9ewymordowanie bezbronnego oddzia\xc5\x82u\xe2\x80\x9d obarczony zosta\xc5\x82 p\xc5\x82k Stanis\xc5\x82aw Kalabi\xc5\x84ski, dow\xc3\xb3dca 55 Dywizji Piechoty Rezerwowej. Pod takim zarzutem, 12 kwietnia 1940 wymieniony oficer zosta\xc5\x82 zatrzymany w Oflagu IX C w Rotenburg an der Fulda i przewieziony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. 15 sierpnia 1941 w Radomiu zosta\xc5\x82 zamordowany._NEWLINE__NEWLINE_W 1941 roku Niemcy utworzyli tutaj getto, w kt\xc3\xb3rym do roku 1942 przebywa\xc5\x82o 5 tysi\xc4\x99cy \xc5\xbbyd\xc3\xb3w, zg\xc5\x82adzonych p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Treblince. W 1944 roku w rejonie Stopnicy toczy\xc5\x82y si\xc4\x99 zaci\xc4\x99te walki o przycz\xc3\xb3\xc5\x82ek baranowsko-sandomierski. Niemcy pr\xc3\xb3buj\xc4\x85c zlikwidowa\xc4\x87 przycz\xc3\xb3\xc5\x82ek zbombardowali Stopnic\xc4\x99, a nast\xc4\x99pnie uderzyli sze\xc5\x9bcioma dywizjami pancernymi na oddzia\xc5\x82y 5-tej armii gwardii gen. Aleksieja \xc5\xbbadowa. 7 listopada 1944 roku wysadzili zaminowany klasztor oo. reformat\xc3\xb3w. Kolejna ofensywa armii radzieckiej dokona\xc5\x82a reszty zniszczenia. Miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a doszcz\xc4\x99tnie zrujnowana. W Stopnicy nie ocala\xc5\x82 ani jeden dom. W latach powojennych Stopnic\xc4\x99 odbudowano.\n_START_SECTION_\nMniejszo\xc5\x9bci narodowe w Stopnicy\n_START_PARAGRAPH_\nDzisiejsz\xc4\x85 Stopnic\xc4\x99 zamieszkuj\xc4\x85 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie Polacy prawie wszyscy wyznania rzymskokatolickiego. Jednak nie zawsze tak by\xc5\x82o. Do krwawej eksterminacji \xc5\xbbyd\xc3\xb3w w jesieni 1942 roku zgotowanej im przez okupant\xc3\xb3w hitlerowskich, stanowili oni 2/3 ludno\xc5\x9bci miasta. Posiadali 2 synagogi \xe2\x80\x93 star\xc4\x85 i now\xc4\x85 \xe2\x80\x93 usytuowane pomi\xc4\x99dzy Rynkiem (obecnie Plac Marsza\xc5\x82ka J. Pi\xc5\x82sudskiego), a ul. B\xc3\xb3\xc5\xbcnicz\xc4\x85 (obecnie P\xc3\xb3\xc5\x82nocna). Obie podczas zniszczenia Stopnicy zosta\xc5\x82y zburzone, a po wojnie nikt ich nie odbudowywa\xc5\x82, gdy\xc5\xbc nie by\xc5\x82o nawet dla kogo. Pocz\xc4\x85tki osadnictwa \xc5\xbcydowskiego w Stopnicy datuj\xc4\x85 si\xc4\x99 od 1540 roku. Gmina \xc5\xbcydowska istnia\xc5\x82a tu od 1649 roku. Pisz\xc4\x85c o mniejszo\xc5\x9bciach w Stopnicy nie spos\xc3\xb3b pomin\xc4\x85\xc4\x87 prawos\xc5\x82awnych Rosjan. Reprezentowali oni byli wy\xc5\x82\xc4\x85cznie przez aparat urz\xc4\x99dniczo \xe2\x80\x93 wojskowo \xe2\x80\x93 policyjny zaborczej Rosji carskiej. Przedstawiciele ich przybyli do Stopnicy \xe2\x80\x93 jak i do innych miast Kongres\xc3\xb3wki \xe2\x80\x93 po upadku powstania styczniowego pod koniec lat 60. XIX wieku. Posiadali cerkiew prawos\xc5\x82awn\xc4\x85 (parafi\xc4\x99 erygowano w 1901 roku) mieszcz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 na pi\xc4\x99trze ratusza po\xc5\x82o\xc5\xbconego w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim k\xc4\x85cie Rynku. Po wycofaniu si\xc4\x99 wojsk rosyjskich z teren\xc3\xb3w Kongres\xc3\xb3wki przed napieraj\xc4\x85c\xc4\x85 armi\xc4\x85 austro-w\xc4\x99giersk\xc4\x85 w lecie 1915 roku, a w \xc5\x9blad za nim ewakuacj\xc4\x85 urz\xc4\x99d\xc3\xb3w rosyjskich, cerkiew z braku wiernych przesta\xc5\x82a funkcjonowa\xc4\x87. Zlikwidowana zosta\xc5\x82a formalnie w 1918 roku w latach Polski mi\xc4\x99dzywojennej, a w budynku jej mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 szko\xc5\x82a powszechna. Zburzona w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej nie zosta\xc5\x82a odbudowana. Przez kilkadziesi\xc4\x85t lat powojennych by\xc5\x82 to pusty plac. Obecnie na tym miejscu wznosi si\xc4\x99 postawiony w latach 90. XX wieku pawilon handlowy \xe2\x80\x9eFantazja\xe2\x80\x9d, nale\xc5\xbc\xc4\x85cy do Ferdynanda W\xc3\xb3jtowicza. W obecnej Stopnicy mieszkaj\xc4\x85 dwie rodziny o rodowodzie prawos\xc5\x82awnym, jednak ca\xc5\x82kowicie spolonizowane i skatolicyzowane._NEWLINE_W latach 1975\xe2\x80\x931998 Stopnica po\xc5\x82o\xc5\xbcona by\xc5\x82a w wojew\xc3\xb3dztwie kieleckim._NEWLINE_Prawa miejskie odzyska\xc5\x82a 1 stycznia 2015 roku.\n_START_SECTION_\nZamek kr\xc3\xb3lewski wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego w 1350 r.\n_START_PARAGRAPH_\nZbudowany przez Kazimierza Wielkiego w miejscu wcze\xc5\x9bniejszego gr\xc3\xb3dka i dworca my\xc5\x9bliwskiego. Przebudowany w 1661 roku w stylu barokowym z inicjatywy Jana Klemensa Branickiego, starosty stobnickiego i marsza\xc5\x82ka koronnego. Po raz kolejny przebudowany w 1783 roku przez Eliasza z Granowa Wodzickiego starost\xc4\x99 stopnickiego i genera\xc5\x82a Ma\xc5\x82opolski. Sta\xc5\x82 si\xc4\x99 wtedy dwupi\xc4\x99trow\xc4\x85 (tr\xc3\xb3jkondygnacyjn\xc4\x85) rezydencj\xc4\x85 pa\xc5\x82acow\xc4\x85. Po rozbiorach Polski i utworzeniu powiatu stopnickiego w 1809 roku zamek sta\xc5\x82 si\xc4\x99 siedzib\xc4\x85 jego naczelnika._NEWLINE_W latach 1918\xe2\x80\x931933 mie\xc5\x9bci\xc5\x82o si\xc4\x99 tu stopnickie gimnazjum sejmikowe. Zamek sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 podczas po\xc5\xbcaru w Stopnicy w 1859 roku. Wtedy odbudowano go pozbawiaj\xc4\x85c drugiego pi\xc4\x99tra (trzeciej kondygnacji). Po zniszczeniach II wojny \xc5\x9bwiatowej zamek przez kilka lat pozostawa\xc5\x82 w ruinie. Podczas odbudowy zdj\xc4\x99to mury pierwszego pi\xc4\x99tra tak, \xc5\xbce obiekt sta\xc5\x82 si\xc4\x99 budowl\xc4\x85 parterow\xc4\x85 s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 jako punkt skupu Rejonowej Sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w Busku-Zdroju. Mi\xc4\x99dzy zamkiem a rzek\xc4\x85 znajduje si\xc4\x99 staw zamkowy, w latach 60. i 70. XX wieku u\xc5\xbcywany jako miejsce do kiszenia og\xc3\xb3rk\xc3\xb3w. W wyniku drastycznej przebudowy zamek straci\xc5\x82 cechy stylowe. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnim naro\xc5\xbcniku obiektu zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 tylko skarpa gotycka. Front zwr\xc3\xb3cony by\xc5\x82 w kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim. Znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tam ganek klasycystyczny z portykiem kolumnowym o kapitelach w porz\xc4\x85dku doryckim, okna rozmieszczono asymetrycznie. Wewn\xc4\x85trz na osi ganku by\xc5\x82a sie\xc5\x84, a pomieszczenia posiada\xc5\x82y sklepienia kolebkowe na gruntach oraz \xc5\xbcagielkowe._NEWLINE_W dniu 3 marca 2009 roku w siedzibie Urz\xc4\x99du Gminy w Stopnicy podpisano umow\xc4\x99 na roboty budowlane zwi\xc4\x85zane z realizacj\xc4\x85 zadania pn. \xe2\x80\x9eOdbudowa Zamku Kr\xc3\xb3lewskiego w Stopnicy w celu utworzenia Gminnego Centrum Kultury\xe2\x80\x9d. Inwestycja wsp\xc3\xb3\xc5\x82finansowana b\xc4\x99dzie ze \xc5\x9brodk\xc3\xb3w Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Wojew\xc3\xb3dztwa \xc5\x9awi\xc4\x99tokrzyskiego 2007-2013, Dzia\xc5\x82anie 5.2 \xe2\x80\x9ePodniesienie jako\xc5\x9bci us\xc5\x82ug publicznych poprzez wspieranie plac\xc3\xb3wek edukacyjnych i kulturalnych\xe2\x80\x9d. Warto\xc5\x9b\xc4\x87 podpisanej umowy 7 687 242,50 z\xc5\x82 z czego dofinansowanie ze \xc5\x9brodk\xc3\xb3w strukturalnych Unii Europejskich stanowi\xc4\x87 b\xc4\x99dzie 53,2% wydatk\xc3\xb3w kwalifikowanych.Odbudowany zamek zosta\xc5\x82 uroczy\xc5\x9bcie otwarty 29 stycznia 2011 r.\n_START_SECTION_\nDomy s\xc5\x82u\xc5\xbcby folwarcznej\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85 to nieistniej\xc4\x85ce ju\xc5\xbc dwa murowane budynki z kamienia usytuowane w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci kilkudziesi\xc4\x99ciu metr\xc3\xb3w na po\xc5\x82udnie od zamku.\n_START_SECTION_\nPark\n_START_PARAGRAPH_\nPark zosta\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcony w 1783 roku przez starost\xc4\x99 stopnickiego Eliasza z Granowa Wodzickiego. Obejmowa\xc5\x82 on obszar o powierzchni 2 km. Po\xc5\x82o\xc5\xbcony by\xc5\x82 pomi\xc4\x99dzy zamkiem a murami ogrodu klasztornego. Do parku prowadzi\xc5\x82a brama wjazdowa z figurami kamiennymi. W samym parku sta\xc5\x82y kamienne figury oraz altany. Park przypomina\xc5\x82 inne tego typu za\xc5\x82o\xc5\xbcenia z okresy baroku i o\xc5\x9bwiecenia. Po I wojnie \xc5\x9bwiatowej dzier\xc5\xbcawca folwarku pa\xc5\x84stwowego \xe2\x80\x9ePodzamcze\xe2\x80\x9d wyci\xc4\x85\xc5\x82 park i zniszczy\xc5\x82 znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w nim rze\xc5\xbaby. Z parku pozosta\xc5\x82 tylko tzw. \xe2\x80\x9eGrabina\xe2\x80\x9d z\xc5\x82o\xc5\xbcona z drzew grabowych. I ona pad\xc5\x82a ofiar\xc4\x85 siekier podstopnickich ch\xc5\x82op\xc3\xb3w ju\xc5\xbc po II wojnie \xc5\x9bwiatowej. Dzi\xc5\x9b po parku nie ma \xc5\xbcadnych \xc5\x9blad\xc3\xb3w. Na jego obszarze znajduje si\xc4\x99 stadion sportowy LZS \xe2\x80\x9ePiast\xe2\x80\x9d oraz budynek szko\xc5\x82y mieszcz\xc4\x85cy szko\xc5\x82\xc4\x99 podstawow\xc4\x85, gimnazjum i zesp\xc3\xb3\xc5\x82 szk\xc3\xb3\xc5\x82 ponadgimnazjalnych.\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82yn wodny\n_START_PARAGRAPH_\nUsytuowany jest nad rzek\xc4\x85 Stopniczank\xc4\x85 i jej te\xc5\xbc wod\xc4\x85 by\xc5\x82 zasilany. Zbudowany w 1827 roku w miejscu poprzednich. Wchodzi\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad zespo\xc5\x82u zamkowego i by\xc5\x82 u\xc5\xbcytkowany najpierw przez starost\xc4\x99 stopnickiego, a w okresie zabor\xc3\xb3w przez carskich u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w maj\xc4\x85tku donacyjnego powsta\xc5\x82ego na bazie dawnego starostwa stopnickiego. W odrodzonej Polsce nale\xc5\xbca\xc5\x82 do folwarku pa\xc5\x84stwowego \xe2\x80\x9ePodzamcze\xe2\x80\x9d. Od tego\xc5\xbc folwarku w 1932 roku odkupi\xc5\x82 m\xc5\x82yn Adam Chmielarski pochodz\xc4\x85cy z Suchowoli. W r\xc4\x99kach rodziny Chmielarskich m\xc5\x82yn pozostaje do chwili obecnej. Dzi\xc5\x9b jego w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem jest wnuk Adama \xe2\x80\x93 Jacek Chmielarski. W pocz\xc4\x85tkach lat 60. XX wieku m\xc5\x82yn zosta\xc5\x82 zelektryfikowany i pozbawiony ko\xc5\x82a. Ju\xc5\xbc w latach 70. XX wieku otynkowano go. Na skutek tych zabieg\xc3\xb3w m\xc5\x82yn straci\xc5\x82 cechy zabytku. Na \xc5\x9bcianie m\xc5\x82yna zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 tabliczka 1827 r.\n_START_SECTION_\nStary cmentarz\n_START_PARAGRAPH_\nUsytuowany na pag\xc3\xb3rku powy\xc5\xbcej dworca autobusowego PKS, pomi\xc4\x99dzy nim a drog\xc4\x85 Kielce- Tarn\xc3\xb3w. Od wschodu ograniczony ul. Cmentarn\xc4\x85, a od zachodu parcelami budowniczymi nale\xc5\xbc\xc4\x85cymi do ul. dra W. Piotrowskiego._NEWLINE_Za\xc5\x82o\xc5\xbcony w 1786 roku z inicjatywy ks. J\xc3\xb3zefa Olechowskiego, proboszcza stopnickiego i biskupa administruj\xc4\x85cego diecezj\xc4\x85 krakowsk\xc4\x85 po zsy\xc5\x82ce w g\xc5\x82\xc4\x85b Rosji jej ordynariusza, ks. bpa Kajetana So\xc5\x82tyka. Jeden z najstarszych cmentarzy w Polsce za\xc5\x82o\xc5\xbconych poza obszarem ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. By\xc5\x82 cmentarzem grzebalnym parafii Stopnica do 1880 roku, kiedy to z powodu wype\xc5\x82nienia miejsc za\xc5\x82o\xc5\xbcono Nowy Cmentarz (obecny cmentarz grzebalny Stopnicy). Od tego czasu usta\xc5\x82y poch\xc3\xb3wki, a nekropolia ulega\xc5\x82a stopniowemu niszczeniu przez czas, a g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na skutek dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych II wojny \xc5\x9bwiatowej. Reszty dope\xc5\x82ni\xc5\x82o porz\xc4\x85dkowanie cmentarza w 1984 roku przeprowadzone z inicjatywy ks. pra\xc5\x82ata Stanis\xc5\x82awa Urba\xc5\x84skiego. Wyci\xc4\x99to porastaj\xc4\x85ce cmentarz krzaki i chaszcze, oraz zniszczono ci\xc4\x99\xc5\xbckim sprz\xc4\x99tem wszystkie nagrobki._NEWLINE_Obecnie w g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 klasycystyczny krzy\xc5\xbc konsekracyjny cmentarza z dat\xc4\x85 \xe2\x80\x9e1786\xe2\x80\x9d. W pobli\xc5\xbcu ruiny neogotyckiej kostnicy i neorenesansowej bramy cmentarnej oraz zachowane w pobli\xc5\xbcu przyziemne mury po domu s\xc5\x82u\xc5\xbcbowym zakrystian\xc3\xb3w ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x9bw. ap. Piotra i Paw\xc5\x82a. Obok groby Antoniego G\xc5\x82uchowskiego (zm. 1858) i Jakuba Nawrockiego (zm. 1868), z kt\xc3\xb3rego spad\xc5\x82 le\xc5\xbc\xc4\x85cy obok pos\xc4\x85g aposto\xc5\x82a \xc5\x9bw. Jakuba Starszego oraz \xc5\xbceliwny nagrobek Franciszka Puchackiego (zm. 1846), przeniesiony z grobu przed kaplic\xc4\x85 cmentarn\xc4\x85 w 1984 roku. W po\xc5\x82owie wysoko\xc5\x9bci cmentarza, w pobli\xc5\xbcu jego zachodniego ko\xc5\x84ca, neogotycki ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ek cmentarny postawiony w 1870 roku z fundacji Jana \xc5\xbbelazowskiego, aptekarza stopnickiego, jako mauzoleum dla cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w jego rodziny. Zrujnowany w wyniku dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych i przez czas, odnowiony zosta\xc5\x82 w 1970 roku przez ks. kanonika Kazimierza Biernackiego, \xc3\xb3wczesnego proboszcza i dziekana stopnickiego._NEWLINE_Obok ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ka \xc5\xbceliwny krzy\xc5\xbc na kamiennym postumencie oznaczaj\xc4\x85cym gr\xc3\xb3b Michaliny Pascal._NEWLINE_We wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci cmentarza w jesieni 1999 roku postawiono drewniany krzy\xc5\xbc misyjny z 1966 roku. Do tego momentu sta\xc5\x82 on na cmentarzu ko\xc5\x9bcielnym obok ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a farnego \xc5\x9bw. ap. Piotra i Paw\xc5\x82a upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85c misje \xc5\x9bwi\xc4\x99te z okazji 1000-lecia Chrztu Polski. W jesieni 1999 roku odby\xc5\x82y si\xc4\x99 w tej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni misje przygotowuj\xc4\x85ce do Jubileuszu 2000-lecia Narodzenia Chrystusa. Wtedy postawiono nowy krzy\xc5\xbc, a dotychczasowy zosta\xc5\x82 przeniesiony na Stary Cmentarz._NEWLINE_Dzi\xc4\x99ki staraniom i pracom spo\xc5\x82ecznym cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Stopnicy, a tak\xc5\xbce w\xc5\x82adz\xc4\x85 gminy uda\xc5\x82o si\xc4\x99 uporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 teren cmentarza. Planuje si\xc4\x99 te\xc5\xbc jego ogrodzenie i systematyczn\xc4\x85 odbudow\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nNowy cmentarz\n_START_PARAGRAPH_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcony na pag\xc3\xb3rku na po\xc5\x82udnie od miasta, dost\xc4\x99pny ul. Cmentarn\xc4\x85 i od strony drogi wylotowej do Solca- Zdroju. Obecnie jedyny cmentarz grzebalny obu parafii stopnickich. Za\xc5\x82o\xc5\xbcony zosta\xc5\x82 w 1880 roku, gdy miejsca na Starym Cmentarzu by\xc5\x82y ju\xc5\xbc przepe\xc5\x82nione. Zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 kilka starych nagrobk\xc3\xb3w, m.in. aptekarzy Majewskich z figur\xc4\x85 Matki Boskiej Niepokalanej, J\xc3\xb3zefa (zm. 1918) i Agnieszki z Godowskich (zm. 1910), Leszczy\xc5\x84skich z rze\xc5\xbab\xc4\x85 Chrystusa z krzy\xc5\xbcem d\xc5\x82uta rze\xc5\xbabiarza Aleksandra \xc5\x81ab\xc4\x99dzkiego z Piotrkowic, dra Hasmana- lekarza powiatu stopnickiego, rodu Patk\xc3\xb3w, Feliksa Stelmaszy\xc5\x84skiego (zm. 4 VIII 1944 r.), wyk\xc5\x82adowcy na tajnych kompletach w Stopnicy i Busku- Zdroju. Znajduje si\xc4\x99 tu kilkadziesi\xc4\x85t grob\xc3\xb3w z pomnikami- figurami wykutymi z wapienia pi\xc5\x84czowskigo. Przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 jednak nagrobki wykonane z lastriko._NEWLINE_Na cmentarzu znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 2 zbiorowe mogi\xc5\x82y. Jedna z nich po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona jest 38 \xc5\xbco\xc5\x82nierzom Armii \xe2\x80\x9eKrak\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d poleg\xc5\x82ych pod Stopnic\xc4\x85 w dniach 9\xe2\x80\x9310 wrze\xc5\x9bnia 1939 roku oraz cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w rodziny Wo\xc5\xbaniak\xc3\xb3w poleg\xc5\x82ych w czasie walk frontowych._NEWLINE_We wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci cmentarza wydzielona jest \xc5\xbcywop\xc5\x82otem cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 b\xc4\x99d\xc4\x85ca nekropoli\xc4\x85 wojenn\xc4\x85 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy radzieckich poleg\xc5\x82ych od sierpnia 1944 r. do stycznia 1945 r. podczas walk frontowych tocz\xc4\x85cych si\xc4\x99 w tym czasie pod Stopnic\xc4\x85. Na cmentarzu tym spoczywa 1892 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy radzieckich (163 znanych nazwisk) poleg\xc5\x82ych w walkach pod Stopnic\xc4\x85 i w jej okolicach. Cmentarz ma kszta\xc5\x82t prostok\xc4\x85ta, z dwoma krzy\xc5\xbcuj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 alejkami. Po\xc5\x9brodku stoi obelisk z piaskowca zako\xc5\x84czony czerwon\xc4\x85 pi\xc4\x99cioramienn\xc4\x85 gwiazd\xc4\x85 i napisem w j\xc4\x99zyku polskim oraz rosyjskim: WIECZNA CHWA\xc5\x81A BOHATEROM \xc5\xbbO\xc5\x81NIERZY RADZIECKICH POLEG\xc5\x81YCH W WALCE O WYZWOLENIE POLSKI._NEWLINE_W \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci cmentarza, pomi\xc4\x99dzy dawnym cmentarzem prawos\xc5\x82awnym a nekropoli\xc4\x85 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy radzieckich stoi Krzy\xc5\xbc Katy\xc5\x84ski. Jest to 5- metrowej wysoko\xc5\x9bci krzy\xc5\xbc wykonany ze stali nierdzewnej, osadzony na o\xc5\x82tarzu wykonanym z kamieni, przy kt\xc3\xb3rym odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 msze w Niedziel\xc4\x99 Grobow\xc4\x85 (1 niedziela czerwca) i Wszystkich \xc5\x9awi\xc4\x99tych (1 listopada). U st\xc3\xb3p o\xc5\x82tarza dwie urny zawieraj\xc4\x85ce ziemi\xc4\x99 z Katynia i O\xc5\x9bwi\xc4\x99cimia.\n_START_SECTION_\nPomnik Marsza\xc5\x82ka J\xc3\xb3zefa Pi\xc5\x82sudskiego\n_START_PARAGRAPH_\nUsytuowany przy placu tego imienia wewn\xc4\x85trz porastaj\xc4\x85cego go skwerku. W 1986 roku z inicjatywy miejscowego ko\xc5\x82a Stronnictwa Demokratycznego, umieszczono na pomniku tablic\xc4\x99 kamienn\xc4\x85 z napisem: BOHATEROM 1794- 1918 SPO\xc5\x81ECZE\xc5\x83STWO GMINY STOPNICA. Ten stan rzeczy utrzymywa\xc5\x82 si\xc4\x99 do 1995 roku, kiedy to z fundusz\xc3\xb3w rady gminy Stopnica, pomnik zosta\xc5\x82 gruntownie odnowiony i zaopatrzony w now\xc4\x85 tablic\xc4\x99 granitow\xc4\x85 z medalionem wyobra\xc5\xbcaj\xc4\x85cym J. Pi\xc5\x82sudskiego oraz napisem informuj\xc4\x85cym o miejscu urodzenia Marsza\xc5\x82ka i historii monumentu. Uroczyste ods\xc5\x82oni\xc4\x99cie pomnika nast\xc4\x85pi\xc5\x82o w niedziel\xc4\x99 21 maja 1995 roku. Po\xc5\x9bwi\xc4\x99cenia dokona\xc5\x82 Jego Ekscelencja ks. bp Mieczys\xc5\x82aw Jaworski, biskup pomocniczy diecezji kieleckiej.\n_START_SECTION_\nKapliczki\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie gminy znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 trzy okaza\xc5\x82e kapliczki domkowe. Najstarsza spo\xc5\x9br\xc3\xb3d nich stoi przy ulicy Polnej, poza zabudow\xc4\x85 miasteczka. Posiada dwuspadowy dach kryty czerwon\xc4\x85 dach\xc3\xb3wk\xc4\x85. Szczyty fasady, jak i \xc5\x9bciany maj\xc4\x85 form\xc4\x99 schodkow\xc4\x85, od frontu p\xc3\xb3\xc5\x82koli\xc5\x9bcie zako\xc5\x84czony otw\xc3\xb3r wej\xc5\x9bciowy. Wewn\xc4\x85trz sklepienie kolebkowe._NEWLINE_Kapliczka zosta\xc5\x82a postawiona w 1794 roku, jako wyraz kultu Matki Pa\xc5\x84skiej silnie ujawniaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 w Stopnicy zw\xc5\x82aszcza w okresie Wielkiego Postu._NEWLINE_Dwie pozosta\xc5\x82e kapliczki domkowe mo\xc5\xbcna ogl\xc4\x85da\xc4\x87 na przedmie\xc5\x9bciu Wolica. S\xc4\x85 one podobne do siebie i nosz\xc4\x85 cechy neogotyku. Posiadaj\xc4\x85 dwuspadowe dachu i ostro\xc5\x82ukowe portale wej\xc5\x9bciowe. Pierwsza z nich stoi w pobli\xc5\xbcu lasu Wolickiego. Postawiona zosta\xc5\x82a w 1895 roku. Odnowiono j\xc4\x85 w 1911 roku, o czym \xc5\x9bwiadczy tablica umieszczona na fasadzie._NEWLINE_Druga kapliczka, podobna do opisanej wy\xc5\xbcej znajduje si\xc4\x99 w centralnym punkcie Wolicy. Zosta\xc5\x82a zbudowana w 1906 roku. W kapliczce tej znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwie drewniane figurki: \xc5\x9bw. Anny Samotrzeciej i M.B. Niepokalanej.\n_START_SECTION_\nFigury przydro\xc5\xbcne\n_START_PARAGRAPH_\nOpr\xc3\xb3cz 3 kapliczek domkowych w Stopnicy znajduje si\xc4\x99 du\xc5\xbca liczba kamiennych figur przydro\xc5\xbcnych. Najstarsza z figur jest po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona \xc5\x9bw. Janowi Nepomucenowi i wznosi si\xc4\x99 w pobli\xc5\xbcu m\xc5\x82yna na rzece Stopniczance, nale\xc5\xbc\xc4\x85cej pierwotnie do zespo\xc5\x82u zamkowego, a obecnie do Jacka Chmielarskiego. Figura zosta\xc5\x82a postawiona w 1730 roku z fundacji starosty stopnickiego \xe2\x80\x93 Wawrzy\xc5\x84ca Lanckoro\xc5\x84skiego \xe2\x80\x93 o czym \xc5\x9bwiadczy herb Zadora umieszczony w g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci postumentu._NEWLINE_Druga figura po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona jest \xc5\x9bw. Janowi Nepomucenowi i znajduje si\xc4\x99 na B\xc5\x82oniu, przy prowadz\xc4\x85cej do Ole\xc5\x9bnicy drogi._NEWLINE_Trzeci\xc4\x85 figur\xc4\x99 \xc5\x9bw. Jana Nepomucena mo\xc5\xbcemy ogl\xc4\x85da\xc4\x87 w ogr\xc3\xb3dku przed domem nr 20 przy ul. dra W. Piotrowskiego. Postawiona zosta\xc5\x82a prawdopodobnie na prze\xc5\x82omie XVIII i XIX stulecia._NEWLINE_Na przedmie\xc5\x9bciu Wolica stoi kamienna figura \xc5\x9bw. Wojciecha z 1746 roku, na wysokiej skarpie ponad drog\xc4\x85 domostwa Stanis\xc5\x82awa Urbana._NEWLINE_Przy drodze Kielce- Tarn\xc3\xb3w, za skrzy\xc5\xbcowaniem z szos\xc4\x85 odchodz\xc4\x85c\xc4\x85 w kierunku Staszowa, stoi kamienna figura \xc5\x9bw. Floriana. Pos\xc4\x85g \xc5\x9bwi\xc4\x99tego stoi na kolumnie zwie\xc5\x84czonej kapitelem w porz\xc4\x85dku korynckim. Figura zosta\xc5\x82a postawiona w 1806 r. z fundacji Andrzeja i Zofii Bara\xc5\x84skich._NEWLINE_W Stopnicy stoj\xc4\x85 dwie kamienne figury po\xc5\x9bwi\xc4\x99cone M.B. Niepokalanej. Pierwsza z nich znajduje si\xc4\x99 przy drodze polnej prowadz\xc4\x85cej od zabudowa\xc5\x84 przedmie\xc5\x9bcia Folwarki do drogi Stopnica \xe2\x80\x93 Ko\xc5\x82aczkowice. Czas jej powstania to prawdopodobnie prze\xc5\x82om XVIII i XIX wieku._NEWLINE_Inna figura po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona M.B. Niepokalanej stoi na ul. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82a. Mia\xc5\x82a ona zosta\xc4\x87 postawiona oko\xc5\x82o po\xc5\x82owy XIX stulecia z fundacji dw\xc3\xb3ch mieszczan stopnickich: J\xc3\xb3zefa Tomczyka i Jadownickiego. Wed\xc5\x82ug tradycji pierwotnie mia\xc5\x82a by\xc4\x87 zwr\xc3\xb3cona do \xc5\xbar\xc3\xb3dlisk rzeki Stopniczanki bij\xc4\x85cych u st\xc3\xb3p masywu, ale podczas po\xc5\xbcaru w 1859 roku obr\xc3\xb3ci\xc5\x82a si\xc4\x99 w kierunku miasta._NEWLINE_W Stopnicy wci\xc4\x85\xc5\xbc s\xc4\x85 jeszcze budowle, kt\xc3\xb3re nosz\xc4\x85 \xc5\x9blady kul z czas\xc3\xb3w II wojny \xc5\x9bwiatowej.'