b'\n_START_ARTICLE_\nWirus Ebola\n_START_SECTION_\nBudowa\n_START_PARAGRAPH_\nMateria\xc5\x82 genetyczny stanowi jednoniciowe RNA o ujemnej polarno\xc5\x9bci. Podobnie jak wirus Marburg przypomina poskr\xc4\x99can\xc4\x85 pa\xc5\x82eczk\xc4\x99, ale wykazuje odmienno\xc5\x9b\xc4\x87 antygenow\xc4\x85. Ebola zbudowana jest z siedmiu bia\xc5\x82ek, z kt\xc3\xb3rych nie przebadano jeszcze czterech, a co najmniej jedno z nich jest odpowiedzialne za supresj\xc4\x99 (spowolnienie) dzia\xc5\x82ania uk\xc5\x82adu immunologicznego.\n_START_SECTION_\nPatogenno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nWirusy te s\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 powa\xc5\xbcnych i trudnych w leczeniu, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych endemicznie na obszarze Afryki gor\xc4\x85czek krwotocznych Ebola (EHF). Najwi\xc4\x99cej ofiar poch\xc5\x82on\xc4\x99\xc5\x82a epidemia w Afryce Zachodniej (2014).\n_START_SECTION_\nZaka\xc5\xbano\xc5\x9b\xc4\x87, drogi szerzenia i rezerwuar\n_START_PARAGRAPH_\nEpidemia choroby rozpoczyna si\xc4\x99 od os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y kontakt z krwi\xc4\x85 lub innymi p\xc5\x82ynami ustrojowymi zaka\xc5\xbconych zwierz\xc4\x85t, takich jak ma\xc5\x82py czy owoco\xc5\xbcerne nietoperze. Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce naturalnym rezerwuarem zarazk\xc3\xb3w s\xc4\x85 owoco\xc5\xbcerne nietoperze, jednak pomimo intensywnych bada\xc5\x84 nie zosta\xc5\x82o to potwierdzone. Nast\xc4\x99pnie wiriony mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przenoszone pomi\xc4\x99dzy lud\xc5\xbami poprzez bezpo\xc5\x9bredni kontakt z krwi\xc4\x85 i innymi p\xc5\x82ynami ustrojowymi chorych oraz zmar\xc5\x82ych na t\xc4\x99 chorob\xc4\x99 os\xc3\xb3b, a tak\xc5\xbce poprzez bezpo\xc5\x9bredni kontakt z przedmiotami ska\xc5\xbconymi przez ich krew i inne p\xc5\x82yny ustrojowe.\n_START_SECTION_\nOdporno\xc5\x9b\xc4\x87 populacji\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puje powszechna wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87. Prace nad szczepionk\xc4\x85 trwaj\xc4\x85. Wykryto przeciwcia\xc5\x82a u niekt\xc3\xb3rych badanych pacjent\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nZastosowania filowirus\xc3\xb3w jako broni biologicznej\n_START_PARAGRAPH_\nWirus gor\xc4\x85czki krwotocznej Ebola jest wymieniany w kategorii A jako jeden z najgro\xc5\xbaniejszych czynnik\xc3\xb3w o wysokim potencjale bioterrorystycznym. Nigdy nie by\xc5\x82y u\xc5\xbcyte na polu walki, cho\xc4\x87 badania nad tym by\xc5\x82y prowadzone (szczeg\xc3\xb3lnie przez ZSRR). Obecnie ich znaczenie jako broni B jest w\xc4\x85tpliwe, ze wzgl\xc4\x99du na szczeg\xc3\xb3lne tendencje wirusa do samoograniczania swojego rozszerzania (du\xc5\xbca \xc5\x9bmiertelno\xc5\x9b\xc4\x87 i gwa\xc5\x82towny przebieg). Poza tym jedn\xc4\x85 z trudno\xc5\x9bci przy wykorzystaniu eboli jako broni biologicznej jest problem z uzyskaniem wirusa. Podobna sytuacja dotyczy wirusa Marburg, kt\xc3\xb3ry charakteryzuje si\xc4\x99 jednak znacznie mniejsz\xc4\x85 wirulencj\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nWra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 na czynniki zewn\xc4\x99trzne\n_START_PARAGRAPH_\nWirusy te wra\xc5\xbcliwe s\xc4\x85 na promieniowanie jonizuj\xc4\x85ce, \xc5\x9bwiat\xc5\x82o s\xc5\x82oneczne (promienie UV), wysok\xc4\x85 temperatur\xc4\x99 oraz powszechnie dost\xc4\x99pne chemiczne \xc5\x9brodki do dezynfekcji, np. myd\xc5\x82o.\n_START_SECTION_\nHistoria odkrycia\n_START_PARAGRAPH_\nOdkryty w 1976 w czasie epidemii w Zairze (ognisko znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 prawdopodobnie ko\xc5\x82o rzeki Ebola, dlatego te\xc5\xbc tak nazwano tego wirusa) i Sudanie (w Zairze wykazywa\xc5\x82 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 wirulencj\xc4\x99 i \xc5\x9bmiertelno\xc5\x9b\xc4\x87).\n_START_SECTION_\nSzczepionka\n_START_PARAGRAPH_\nW lutym 2008 doniesiono, \xc5\xbce przeprowadzono pomy\xc5\x9blne testy na ma\xc5\x82pach. Zwi\xc4\x99ksza to szans\xc4\x99 odkrycia szczepionki skutecznej dla ludzi, nad kt\xc3\xb3r\xc4\x85 naukowcy pracuj\xc4\x85 od 2009 roku._NEWLINE_Opracowano wiele kandydatek na szczepionk\xc4\x99 przeciwko wirusowi Ebola w dekadzie przed 2014, ale od pa\xc5\xbadziernika 2014 \xc5\xbcadna nie zosta\xc5\x82a jeszcze zatwierdzona przez ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 Agencj\xc4\x99 \xc5\xbbywno\xc5\x9bci i Lek\xc3\xb3w do stosowania u ludzi.\n_START_SECTION_\nUdana pr\xc3\xb3ba\n_START_PARAGRAPH_\nW grudniu 2016 r. badanie wykaza\xc5\x82o, \xc5\xbce szczepionka rVSV-ZEBOV ma 70-100% skuteczno\xc5\x9bci przeciwko wirusowi Ebola, co czyni j\xc4\x85 pierwsz\xc4\x85 potwierdzon\xc4\x85 szczepionk\xc4\x85 przeciwko tej chorobie. Szczepionka rVSV-ZEBOV (Recombinant vesicular stomatitis virus\xe2\x80\x93Zaire Ebola virus) jest szczepionk\xc4\x85 rekombinowan\xc4\x85, zdoln\xc4\x85 do replikacji. Sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z wirusa p\xc4\x99cherzykowego zapalenia jamy ustnej (VSV), kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 genetycznie zaprojektowany do ekspresji glikoproteiny z wirusa Zairera, aby wywo\xc5\x82a\xc4\x87 neutralizuj\xc4\x85c\xc4\x85 odpowied\xc5\xba odporno\xc5\x9bciow\xc4\x85 na wirusa Ebola. Zosta\xc5\x82a stworzona przez naukowc\xc3\xb3w z Narodowego Laboratorium Mikrobiologii w Winnipeg w Kanadzie, kt\xc3\xb3re jest cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Public Health Agency of Canada (PHAC). Firma PHAC wyda\xc5\x82a licencj\xc4\x99 na ma\xc5\x82\xc4\x85 firm\xc4\x99, NewLink Genetics, kt\xc3\xb3ra rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a opracowywanie szczepionki; NewLink przekierowa\xc5\x82o licencj\xc4\x99 na Merck w 2014 r. Od grudnia 2016 r. nie jest dost\xc4\x99pna do cel\xc3\xb3w komercyjnych._NEWLINE_Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce pocz\xc4\x85tek skuteczno\xc5\x9bci wyst\xc4\x99puje w ci\xc4\x85gu pi\xc4\x99ciu dni. Jak d\xc5\x82ugo wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 korzy\xc5\x9bci, nie wiadomo.\n_START_SECTION_\nEfekty uboczne\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82ania niepo\xc5\xbc\xc4\x85dane s\xc4\x85 zazwyczaj \xc5\x82agodne do umiarkowanych. Mog\xc4\x85 obejmowa\xc4\x87 b\xc3\xb3le staw\xc3\xb3w, uczucie zm\xc4\x99czenia, b\xc3\xb3l g\xc5\x82owy, b\xc3\xb3l w miejscu wstrzykni\xc4\x99cia i b\xc3\xb3le mi\xc4\x99\xc5\x9bni.\n_START_SECTION_\nChemia\n_START_PARAGRAPH_\nRVSV-ZEBOV jest \xc5\xbcywym, atenuowanym rekombinowanym wirusem p\xc4\x99cherzykowego zapalenia jamy ustnej, w kt\xc3\xb3rym gen glikoproteiny otoczki zast\xc4\x99puje si\xc4\x99 genem wirusa Ebola, szczepu Kikwit 1995 Zaire. Wytwarzanie szczepionki w badaniu fazy I przeprowadzono przez IDT Biologika. Produkcja szczepionki na potrzeby badania fazy III dokonywa\xc5\x82a Merck, wykorzystuj\xc4\x85c kom\xc3\xb3rki z kotawc\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re Merck ju\xc5\xbc u\xc5\xbcy\xc5\x82 do szczepionki RotaTeq przeciwko rotawirusowi.\n_START_SECTION_\nBadania kliniczne w Afryce Zachodniej\n_START_PARAGRAPH_\nW styczniu 2015 Marie-Paule Kieny, asystentka dyrektora generalnego system\xc3\xb3w opieki zdrowotnej i innowacji WHO, og\xc5\x82osi\xc5\x82a, \xc5\xbce szczepionki cAd3-EBO Z i VSV-EBOV wykaza\xc5\x82y akceptowalne profile bezpiecze\xc5\x84stwa podczas wczesnego testowania i wkr\xc3\xb3tce przyst\xc4\x85pi si\xc4\x99 do pr\xc3\xb3b na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99 w Liberii, Sierra Leone i Gwinei. Badania mia\xc5\x82y obejmowa\xc4\x87 27\xc2\xa0000 os\xc3\xb3b i obejmowa\xc5\x82y 3 grupy \xe2\x80\x93 cz\xc5\x82onkowie pierwszych dw\xc3\xb3ch grup otrzymywali dwie testowane szczepionki, a trzecia grupa otrzyma\xc5\x82a placebo. Obie szczepionki pomy\xc5\x9blnie uko\xc5\x84czy\xc5\x82y 2. faz\xc4\x99 bada\xc5\x84. W kwietniu 2015 r. w Liberii i Sierra Leone, i w Gwinei w marcu 2016 r. rozpocz\xc4\x99to szeroko zakrojone badania dotycz\xc4\x85ce fazy 3.\n_START_SECTION_\nEbola w literaturze i filmie\n_START_PARAGRAPH_\nSzczeg\xc3\xb3lnie wirus Ebola i gor\xc4\x85czka krwotoczna, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 wywo\xc5\x82uje, s\xc4\x85 tematem film\xc3\xb3w naukowofantastycznych (podobnie jak w przypadku wirusa Machupo). Wirus ten jest te\xc5\xbc tematem g\xc5\x82\xc3\xb3wnym filmu Johna Murlowskiego Wirus._NEWLINE_W powie\xc5\x9bci Dekret Tom Clancy opisuje atak biologiczny na Stany Zjednoczone przy u\xc5\xbcyciu wirusa Eboli. Tematyk\xc4\x99 walki z Ebol\xc4\x85 porusza r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Robin Cook w Epidemii._NEWLINE_Walka z rozprzestrzenianiem si\xc4\x99 wirusa Ebola w Afryce zosta\xc5\x82a opisana w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce Richarda Prestona \xe2\x80\x9eStrefa ska\xc5\xbcenia\xe2\x80\x9d (ang. The hot zone).'