b'\n_START_ARTICLE_\nMr\xc3\xb3wka amazonka\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nPolyergus wyst\xc4\x99puje g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w \xc5\x9brodkowej i po\xc5\x82udniowej Europie (m.in. w Albanii, Armenii, Austrii, Bia\xc5\x82orusi, Belgii, Bu\xc5\x82garii, Francji, Niemczech, Polsce, W\xc5\x82oszech) oraz po\xc5\x82udniowych rejonach Skandynawii. Zamieszkuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Kirgistan, Kazachstan i wschodnie rejony Chin. Preferuje tereny ciep\xc5\x82e, nas\xc5\x82onecznione i suche, a nawet piaszczyste.\n_START_SECTION_\nNiewolnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nMr\xc3\xb3wki amazonki praktykuj\xc4\x85 niewolnictwo (dulozj\xc4\x99) na mr\xc3\xb3wkach z podrodzaju Serviformica, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej na pierwomr\xc3\xb3wce \xc5\x82agodnej, od czasu do czasu na pierwomr\xc3\xb3wce krasnolicej i pierwomr\xc3\xb3wce podziemnej, rzadziej na pierwomr\xc3\xb3wce \xc5\xbcwirowej._NEWLINE_Kr\xc3\xb3lowa nie potrafi sama wychowa\xc4\x87 swojego potomstwa i wnika do gniazda zabijaj\xc4\x85c zamieszkuj\xc4\x85c\xc4\x85 je kr\xc3\xb3low\xc4\x85, a nast\xc4\x99pnie przejmuj\xc4\x85c koloni\xc4\x99. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pozosta\xc5\x82e robotnice mr\xc3\xb3wki amazonki s\xc4\x85 niezdolne do opiekowania si\xc4\x99 jajkami i larwami. Z tego wzgl\xc4\x99du mr\xc3\xb3wki amazonki wykorzystuj\xc4\x85 kilka strategii aby utrzyma\xc4\x87 swoj\xc4\x85 koloni\xc4\x99 przy \xc5\xbcyciu. Co jaki\xc5\x9b czas wyruszaj\xc4\x85 gromadnie atakuj\xc4\x85c gniazda mr\xc3\xb3wek, kt\xc3\xb3re wykorzystuj\xc4\x85 jako niewolnice i porywaj\xc4\x85 ich poczwarki. Robotnice wyl\xc4\x99gaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 z tych poczwarek pe\xc5\x82ni\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej rol\xc4\x99 robotnic wykonuj\xc4\x85cych wszystkie prace w gnie\xc5\xbadzie. Mr\xc3\xb3wki amazonki wykorzystuj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc chemiczn\xc4\x85 strategi\xc4\x99 polegaj\xc4\x85c\xc4\x85 na dostosowaniu zapachu do niewolnic, co zapobiega "buntowi" wewn\xc4\x85trz gniazda._NEWLINE_Mr\xc3\xb3wki amazonki poruszaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w terenie pos\xc5\x82uguj\xc4\x85 si\xc4\x99 \xc5\x9bladami zapachowymi i w orientacji w terenie korzystaj\xc4\x85 ze wzroku (polaryzacji \xc5\x9bwiat\xc5\x82a s\xc5\x82onecznego)._NEWLINE_Niewolnictwo u mr\xc3\xb3wek zosta\xc5\x82o po raz pierwszy odkryte przez szwajcarskiego entomologa i myrmekologa Pierre Hubera w 1810. Niewolnictwo jako forma paso\xc5\xbcytnictwa spo\xc5\x82ecznego dzielimy na dwie kategorie: fakultatywne i obligatoryjne. Niewolnictwo fakultatywne stosuje zb\xc3\xb3jnica krwista, kt\xc3\xb3ra mo\xc5\xbce wykorzystywa\xc4\x87 inne strategie przetrwania ni\xc5\xbc niewolnictwo. W przypadku mr\xc3\xb3wki amazonki mamy do czynienia z niewolnictwem obligatoryjnym co oznacza, \xc5\xbce mr\xc3\xb3wka ta jest zmuszona do wykorzystywania niewolnic, bez kt\xc3\xb3rych nie jest w stanie samodzielnie przetrwa\xc4\x87._NEWLINE_Istnieje kilka hipotez zwi\xc4\x85zanych z powstaniem niewolnictwa. Hipoteza ewolucyjna sugeruje, \xc5\xbce sta\xc5\x82o si\xc4\x99 to poprzez atakowanie innych mrowisk w celu zdobycia po\xc5\xbcywienia. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 larw porwanych jako po\xc5\xbcywienie nie zostawa\xc5\x82a zjedzona i pozostaj\xc4\x85c w gnie\xc5\xbadzie wspomaga\xc5\x82a agresywniejsze mr\xc3\xb3wki. Druga hipoteza sugeruje, \xc5\xbce to terytorializm jest mechanizmem przyczyniaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 do pojawienia si\xc4\x99 niewolnictwa u mr\xc3\xb3wek. Jeszcze inna teoria m\xc3\xb3wi o tym, \xc5\xbce do niewolnictwa przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 przenoszenie larw z gniazda do gniazda.\n_START_SECTION_\nWygl\xc4\x85d\n_START_PARAGRAPH_\nRobotnice maj\xc4\x85 kolor czerwonobrunatny. Rodzaj Polyergus cechuje wyd\xc5\x82u\xc5\xbcona g\xc5\x82owa i rudy przechodz\xc4\x85cy w czerwie\xc5\x84 kolor cia\xc5\x82a. Cech\xc4\x85 charakterystyczn\xc4\x85 tych mr\xc3\xb3wek s\xc4\x85 \xc5\xbcuwaczki o g\xc5\x82adkim sierpowatym kszta\xc5\x82cie bardzo skuteczne w walce z innymi mr\xc3\xb3wkami. Amazonki potrafi\xc4\x85 nimi przebija\xc4\x87 chitynowe pancerze atakowanych mr\xc3\xb3wek jednak ich kszta\xc5\x82t uniemo\xc5\xbcliwia im wykonywanie typowych prac w gnie\xc5\xbadzie, a nawet samodzielne pobieranie pokarmu, czy wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzielenie si\xc4\x99 pokarmem z innymi mr\xc3\xb3wkami amazonkami.\n_START_SECTION_\nEkologia\n_START_PARAGRAPH_\nAmazonki wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 czasu sp\xc4\x99dzaj\xc4\x85 pod ziemi\xc4\x85 w mrowiskach, gdzie piel\xc4\x99gnuj\xc4\x85 swoje cia\xc5\x82o i od\xc5\xbcywiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 pokarmem dostarczanym przez niewolnice. Nie tworz\xc4\x85 typowych mrowisk i nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 u nich robotnice (t\xc4\x99 funkcj\xc4\x99 wype\xc5\x82niaj\xc4\x85 wyklute z poczwarek inne gatunki). Pr\xc3\xb3cz kr\xc3\xb3lowej w kolonii wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 zwiadowcy wyruszaj\xc4\x85cy praktycznie codziennie w poszukiwaniu innych gniazd i pe\xc5\x82ni\xc4\x85ce rol\xc4\x99 wojownik\xc3\xb3w mr\xc3\xb3wki, kt\xc3\xb3re atakuj\xc4\x85 masowo mrowiska wykryte przez zwiadowc\xc3\xb3w. W gnie\xc5\xbadzie mo\xc5\xbce si\xc4\x99 znajdowa\xc4\x87 nawet 2 tysi\xc4\x85ce robotnic innego gatunku.\n_START_SECTION_\nZnaczenie w ochronie \xc5\x9brodowiska\n_START_PARAGRAPH_\nSamice mr\xc3\xb3wki amazonki nie s\xc4\x85 w stanie same wychowywa\xc4\x87 swojego potomstwa. Wnikaj\xc4\x85 wi\xc4\x99c do gniazd mr\xc3\xb3wek z podrodzaju Serviformica, zazwyczaj do gatunku pierwomr\xc3\xb3wki \xc5\x82agodnej, zabijaj\xc4\x85 kr\xc3\xb3low\xc4\x85 i przejmuj\xc4\x85 gniazdo. Polyergus rufescens wp\xc5\x82ywa na zmniejszanie populacji m.in. Formica fusca, lecz ten wp\xc5\x82yw jest bardzo znikomy ze wzgl\xc4\x99du na rzadko\xc5\x9b\xc4\x87 wyst\xc4\x99powania amazonki (pierwomr\xc3\xb3wki za\xc5\x9b s\xc4\x85 gatunkiem pospolitym)._NEWLINE_Mr\xc3\xb3wka amazonka zosta\xc5\x82a wpisana do Czerwonej listy zwierz\xc4\x85t gin\xc4\x85cych i zagro\xc5\xbconych w Polsce (pod red. Z. G\xc5\x82owaci\xc5\x84skiego).'