b'\n_START_ARTICLE_\nKoincydencja\n_START_SECTION_\nW nauce\n_START_PARAGRAPH_\nPaul Kammerer (1880-1926), wiede\xc5\x84ski biolog, pierwszy bada\xc5\x82 systematycznie zasady koincydencji (cz\xc4\x99sto jednak jego opisy traktuje si\xc4\x99 jak niezbyt \xc5\x9bcis\xc5\x82e cho\xc4\x87 prawdziwe anegdoty). Maj\xc4\x85c dwadzie\xc5\x9bcia lat zacz\xc4\x85\xc5\x82 prowadzi\xc4\x87 dzienniki koincydencji; sp\xc4\x99dza\xc5\x82 ca\xc5\x82e godziny w parkach rejestruj\xc4\x85c wszystkich ludzi, kt\xc3\xb3rzy go mijali, i sortuj\xc4\x85c ich skrupulatnie wed\xc5\x82ug p\xc5\x82ci, wieku i ubioru. Notowa\xc5\x82 ka\xc5\xbcdy szczeg\xc3\xb3\xc5\x82, czy nosili kapelusze, brody, baczki, czy kuleli, czy mieli inne rzucaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w oczy cechy szczeg\xc3\xb3lne. Rezultaty notatek by\xc5\x82y zaskakuj\xc4\x85ce. Kammerer zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 na przyk\xc5\x82ad, \xc5\xbce osoby o podobnych cechach pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w okre\xc5\x9blonych porach ze zdumiewaj\xc4\x85co du\xc5\xbc\xc4\x85 cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci\xc4\x85. Gdy alej\xc4\x85 przeszed\xc5\x82 jaki\xc5\x9b m\xc4\x99\xc5\xbcczyzna z brod\xc4\x85 i laseczk\xc4\x85, zdarza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce zaraz po nim nadchodzili kolejni m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani z brodami i laseczkami. Kammerer nazwa\xc5\x82 to zjawisko \xe2\x80\x9eseri\xc4\x85\xe2\x80\x9d i by\xc5\x82 przekonany, \xc5\xbce koincydencje stanowi\xc4\x85 zaledwie wierzcho\xc5\x82ek g\xc3\xb3ry lodowej, a za nimi kryje si\xc4\x99 naczelna zasada kosmiczna, przez ludzko\xc5\x9b\xc4\x87 jeszcze nie rozpoznana. Twierdzenia te zawar\xc5\x82 w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce  Prawo serii (niem. Das Gesetz der Serie 1919 r.)._NEWLINE_Wolfgang Pauli okre\xc5\x9bli\xc5\x82 koincydencj\xc4\x99 jako \xe2\x80\x9ewidzialne \xc5\x9blady niedaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 znale\xc5\xba\xc4\x87 zasad\xe2\x80\x9d. Pauli i Carl Gustav Jung doszli do wniosku, \xc5\xbce koincydencje s\xc4\x85 manifestacj\xc4\x85 trudno zrozumia\xc5\x82ej dla nas uniwersalnej zasady, kt\xc3\xb3ra dzia\xc5\x82a ca\xc5\x82kowicie niezale\xc5\xbcnie od znanych nam praw fizyki. St\xc4\x85d niekt\xc3\xb3rzy badacze usi\xc5\x82uj\xc4\x85 wysnu\xc4\x87 wniosek, \xc5\xbce telepatia, prekognicja, jak i koincydencje s\xc4\x85 jakoby manifestacjami tej samej tajemniczej si\xc5\x82y, kt\xc3\xb3ra d\xc4\x85\xc5\xbcy do tego, \xc5\xbceby chaotycznemu \xc5\xbcyciu nada\xc4\x87 w\xc5\x82asny porz\xc4\x85dek (Naturerkl\xc3\xa4rung und Psyche). Id\xc4\x85c dalej Jung wprowadzi\xc5\x82 poj\xc4\x99cie znacz\xc4\x85cej koincydencji (synchroniczno\xc5\x9b\xc4\x87)._NEWLINE_Jednak\xc5\xbce powy\xc5\xbcsze podej\xc5\x9bcia do interpretacji koincydencji s\xc4\x85 obecnie krytykowane, jako wychodz\xc4\x85ce poza standardow\xc4\x85 nauk\xc4\x99, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci jako wyolbrzymianie normalnych zjawisk, tyle \xc5\xbce o niskim prawdopodobie\xc5\x84stwie._NEWLINE_Do badania koincydencji stosuje si\xc4\x99 prawa rachunku prawdopodobie\xc5\x84stwa, bywa, \xc5\xbce s\xc4\x85 one w charakterze paradoks\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 st\xc4\x85d wynika nieintuicyjno\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 wi\xc4\x99c pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 aspekty psychologiczne, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 podstaw\xc4\x85 subiektywnej interpretacji danego zjawiska jako koincydencji. Zdarza si\xc4\x99, \xc5\xbce dana osoba interpretuje jako koincydencje zdarzenia, kt\xc3\xb3rych podobie\xc5\x84stwo jest do\xc5\x9b\xc4\x87 bliskie, kt\xc3\xb3re jednak po dok\xc5\x82adniejszym zbadaniu, okazuj\xc4\x85 si\xc4\x99 nie by\xc4\x87 \xc5\x9bci\xc5\x9ble naukowo identyczne, David Hand nazywa to zjawisko "prawem mniej wi\xc4\x99cej". Innym wyja\xc5\x9bnieniem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 fakt istnienia wsp\xc3\xb3lnej nieodkrytej przyczyny \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cej pozorny zbieg okoliczno\xc5\x9bci (por. zmienna zak\xc5\x82\xc3\xb3caj\xc4\x85ca). Autentyczne, a ma\xc5\x82o prawdopodobne koincydencje wyja\xc5\x9bniane s\xc4\x85 za pomoc\xc4\x85 podstawowych praw rachunku prawdopodobie\xc5\x84stwa, gdy bierze si\xc4\x99 pod uwag\xc4\x99 naprawd\xc4\x99 wielk\xc4\x85 liczb\xc4\x99 zdarze\xc5\x84, kt\xc3\xb3re nas spotykaj\xc4\x85 (por. prawo naprawd\xc4\x99 wielkich liczb)._NEWLINE_Zjawiska, kt\xc3\xb3re przy zgrubnym badaniu nosz\xc4\x85 \xc5\x9blady anomalii, czy rzekomych zjawisk paranormalnych, przy poprawnej metodologii (grupa kontrolna, podw\xc3\xb3jnie \xc5\x9blepa pr\xc3\xb3ba) okazuj\xc4\x85 si\xc4\x99 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie zwyk\xc5\x82ymi koincydencjami, kt\xc3\xb3re mieszcz\xc4\x85 si\xc4\x99 w ramach praw statystyki._NEWLINE_W XX w. fizycy zauwa\xc5\xbcyli koincydencje niekt\xc3\xb3rych sta\xc5\x82ych bezwymiarowych: stosunku si\xc5\x82 elektromagnetycznych do grawitacyjnych, rozmiaru obserwowalnego Wszech\xc5\x9bwiata do rozmiaru protonu oraz liczby atom\xc3\xb3w w obserwowalnym Wszech\xc5\x9bwiecie. Pr\xc3\xb3bowano je wyja\xc5\x9bni\xc4\x87 za pomoc\xc4\x85 zmienno\xc5\x9bci praw fizyki lub zasady antropicznej.'