b'\n_START_ARTICLE_\nHistoria Tuvalu\n_START_SECTION_\nXIX wiek\n_START_PARAGRAPH_\nW 1861 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 nawracanie mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wysp na protestantyzm. W tym czasie (w 1892) peruwia\xc5\x84scy handlarze niewolnik\xc3\xb3w przeprowadzali akcj\xc4\x99 wywozu mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wysp do pracy przymusowej na plantacjach w Ameryce Po\xc5\x82udniowej (wywieziono oko\xc5\x82o 400 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, stanowi\xc4\x85cych 15% populacji). Akcja ta i choroby pochodz\xc4\x85ce z Europy spowodowa\xc5\x82y zmniejszenie ludno\xc5\x9bci z ok. 20 000 do 3 000. Wtedy ustanowiono Wyspy Lagunowe przez Angli\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nHistoria wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesna\n_START_PARAGRAPH_\nW 1915 Tuvalu sta\xc5\x82o si\xc4\x99 koloni\xc4\x85 brytyjsk\xc4\x85. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej by\xc5\x82a to wa\xc5\xbcna baza wojskowa Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych (w latach 1942\xe2\x80\x931943). Po wojnie du\xc5\xbca liczba mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wyemigrowa\xc5\x82a w poszukiwanie lepszych warunk\xc3\xb3w do \xc5\xbcycia. W 1969 Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Tuvalu uniezale\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 od Londy\xc5\x84skiego Towarzystwa Misyjnego. Od tego czasu wysy\xc5\x82a on swoich misjonarzy do Fid\xc5\xbci, Nowej Zelandii, na Hawaje, do Australii oraz na Wyspy Marshalla. W 1974 odby\xc5\x82o si\xc4\x99 referendum w sprawie utworzenia wsp\xc3\xb3lnego pa\xc5\x84stwa z Wyspami Gilberta (obecnymi wyspami Kiribati). W 1978 kraj otrzyma\xc5\x82 niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i og\xc5\x82osi\xc5\x82 konstytucj\xc4\x99, jednak\xc5\xbce g\xc5\x82ow\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa pozosta\xc5\x82a kr\xc3\xb3lowa El\xc5\xbcbieta II. Hymnem pa\xc5\x84stwowym sta\xc5\x82a si\xc4\x99 pie\xc5\x9b\xc5\x84 Tuvalu mo te Atua (Tuvalu dla Wszechmog\xc4\x85cego) napisana i skomponowana przez Afasea Manoa. W 1986 mieszka\xc5\x84cy odrzucili w drodze referendum projekt przekszta\xc5\x82cenia pa\xc5\x84stwa w republik\xc4\x99._NEWLINE_W 1989 premierem pa\xc5\x84stwa zosta\xc5\x82 Bikenibeu Paeniu. W 1998 wedle raportu ONZ Tuvalu do 2050 roku mia\xc5\x82a znikn\xc4\x85\xc4\x87 pod wod\xc4\x85. Kraj ten do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do ONZ w 2000. Z powodu gro\xc5\xbaby zatopienia pa\xc5\x84stwa rz\xc4\x85d Tuvalu poprosi\xc5\x82 Australi\xc4\x99 o pomoc w poszukiwaniu miejsca, gdzie kraj m\xc3\xb3g\xc5\x82by si\xc4\x99 przenie\xc5\x9b\xc4\x87. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Tuvalu wraz z Kiribati i Malediwami sprzeciwi\xc5\x82y si\xc4\x99 stanowisku Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, kt\xc3\xb3re odm\xc3\xb3wi\xc5\x82y podpisania protoko\xc5\x82u o redukcji emisji gaz\xc3\xb3w cieplarnianych do atmosfery (protok\xc3\xb3\xc5\x82 z Kioto). Trzy lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej na czele rz\xc4\x85du stan\xc4\x85\xc5\x82 Maatia Toafa. 25 czerwca 2010 roku Tuvalu zosta\xc5\x82o cz\xc5\x82onkiem Mi\xc4\x99dzynarodowego Funduszu Walutowego._NEWLINE_16 wrze\xc5\x9bnia 2010 odby\xc5\x82y si\xc4\x99 wybory parlamentarne. Miesi\xc4\x85c wcze\xc5\x9bniej (13 sierpnia) parlament zosta\xc5\x82 rozwi\xc4\x85zany przez premiera Apisai Ielemia. 28 sierpnia rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 rejestracja kandydat\xc3\xb3w. W wyniku wybor\xc3\xb3w parlamentarnych swoje mandaty zachowa\xc5\x82o 10 z dotychczasowych 15 deputowanych, w tym urz\xc4\x99duj\xc4\x85cy premier Apisai Ielemia (zdoby\xc5\x82 597 g\xc5\x82os\xc3\xb3w) oraz przewodnicz\xc4\x85cy Parlamentu Tuvalu Kamuta Latasi, kt\xc3\xb3ry ponownie zosta\xc5\x82 wybrany na ten urz\xc4\x85d 17 wrze\xc5\x9bnia 2010._NEWLINE_29 czerwca 2016 roku by\xc5\x82y premier Apisai Ielema zosta\xc5\x82 skazany na 12 miesi\xc4\x99cy wi\xc4\x99zienia za przyj\xc4\x99cie w 2009 roku \xc5\x82ap\xc3\xb3wki w wysoko\xc5\x9bci 15 tys. dolar\xc3\xb3w. Pieni\xc4\x85dze zdeponowa\xc5\x82 na prywatnym koncie w Narodowym Banku Tuvalu. Ielemia przyzna\xc5\x82 si\xc4\x99 do zarzucanych mu czyn\xc3\xb3w, t\xc5\x82umacz\xc4\x85c jednak, \xc5\xbce pieni\xc4\x85dze wykorzysta\xc5\x82 dla dobra innych. Lutym 2017 roku premier Enele Sopoaga rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 program, stawiaj\xc4\x85cy na piedestale prawa cz\xc5\x82owieka. Plan rozwoju jest wynikiem porozumie\xc5\x84 agend rz\xc4\x85dowych z lokalnymi wsp\xc3\xb3lnotami i organizacjami pozarz\xc4\x85dowymi. Wed\xc5\x82ug dokumentu mieszka\xc5\x84cy Tuvalu maj\xc4\x85 mie\xc4\x87 pe\xc5\x82ne prawa polityczne i cywilne oraz dost\xc4\x99p do wody, opieki zdrowotnej i edukacji. Program spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z pozytywn\xc4\x85 opini\xc4\x85 Sekretariatu Wsp\xc3\xb3lnoty Pacyficznej. 19 listopada 2018 roku zmar\xc5\x82 Apisai Ielema.'