b'\n_START_ARTICLE_\nKrystian Lupa\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tkowo studiowa\xc5\x82 na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego w Krakowie. W latach 1963\xe2\x80\x931969 studiowa\xc5\x82 na Akademii Sztuk Pi\xc4\x99knych im. Jana Matejki w Krakowie (dyplom na Wydziale Grafiki, 1969), p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przez dwa lata studiowa\xc5\x82 re\xc5\xbcyseri\xc4\x99 filmow\xc4\x85 w Pa\xc5\x84stwowej Wy\xc5\xbcszej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w \xc5\x81odzi, a nast\xc4\x99pnie re\xc5\xbcyseri\xc4\x99 teatraln\xc4\x85 w Pa\xc5\x84stwowej Wy\xc5\xbcszej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie w latach 1973\xe2\x80\x931977. W trakcie studi\xc3\xb3w by\xc5\x82 asystentem Jerzego Krasowskiego i Jerzego Goli\xc5\x84skiego w Teatrze im. Juliusza S\xc5\x82owackiego w Krakowie._NEWLINE_Zadebiutowa\xc5\x82 8 maja 1976 re\xc5\xbcyseri\xc4\x85 Rze\xc5\xbani S\xc5\x82awomira Mro\xc5\xbcka na deskach Teatru im. Juliusza S\xc5\x82owackiego w Krakowie. Po studiach zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z dwoma teatrami: Teatrem im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej G\xc3\xb3rze, prowadzonym w\xc3\xb3wczas przez re\xc5\xbcyserk\xc4\x99 Alin\xc4\x99 Obidniak, gdzie z grup\xc4\x85 m\xc5\x82odych aktor\xc3\xb3w prowadzi\xc5\x82 poszukiwania nowych form teatralnego wyrazu i ze Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, kt\xc3\xb3ry od 1984 sta\xc5\x82 si\xc4\x99 najcz\xc4\x99stszym miejscem jego pracy._NEWLINE_Okres jeleniog\xc3\xb3rski to spektakle autorskie: \xe2\x80\x9ePrzezroczysty pok\xc3\xb3j\xe2\x80\x9d (1979), \xe2\x80\x9eKolacja\xe2\x80\x9d (1980), oraz inscenizacje sztuk Stanis\xc5\x82awa Ignacego Witkiewicza (polskiego prekursora teatru absurdu): \xe2\x80\x9eNadobnisie i koczkodany\xe2\x80\x9d (1978), \xe2\x80\x9ePragmaty\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d (1981), \xe2\x80\x9eMaciej Korbowa i Bellatrix\xe2\x80\x9d (1986). Przedstawienia te, nazwane w manife\xc5\x9bcie re\xc5\xbcysera \xe2\x80\x9eTeatrem Ujawnienia\xe2\x80\x9d, traktowa\xc5\x82y teatr jako jedn\xc4\x85 z mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci poznania i przekroczenia granic ludzkiej osobowo\xc5\x9bci. Syntez\xc4\x85 tego kierunku poszukiwa\xc5\x84 sta\xc5\x82 si\xc4\x99 spektakl wed\xc5\x82ug powie\xc5\x9bci Alfreda Kubina \xe2\x80\x9ePo tamtej stronie\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 1985 (\xe2\x80\x9eDie andere Seite\xe2\x80\x9d) \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eMiasto snu\xe2\x80\x9d w Starym Teatrze w Krakowie, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 rodzajem podr\xc3\xb3\xc5\xbcy w g\xc5\x82\xc4\x85b ja\xc5\xbani._NEWLINE_Nast\xc4\x99pne spektakle powsta\xc5\x82e w Starym Teatrze stanowi\xc5\x82y zwrot w problematyce \xe2\x80\x93 podj\xc4\x99cie problem\xc3\xb3w etycznych oraz zg\xc5\x82\xc4\x99bienie sytuacji duchowej cz\xc5\x82owieka w okresie wielkiej kulturowej przemiany. By\xc5\x82y to: \xe2\x80\x9eMarzyciele\xe2\x80\x9d (1988) Roberta Musila, \xe2\x80\x9eBracia. Dialogi o mi\xc5\x82o\xc5\x9bci i zbrodni...\xe2\x80\x9d wed\xc5\x82ug Fiodora Dostojewskiego (PWST w Krakowie) (1988), \xe2\x80\x9eBracia Karamazow\xe2\x80\x9d (1990) wed\xc5\x82ug Fiodora Dostojewskiego, \xe2\x80\x9eSzkice z Cz\xc5\x82owieka bez w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d (1990) wed\xc5\x82ug Roberta Musila (spektakl zrealizowany w krakowskiej Pa\xc5\x84stwowej Wy\xc5\xbcszej Szkole Teatralnej), \xe2\x80\x9eMalte\xe2\x80\x9d (1991) wed\xc5\x82ug Rainera Marii Rilkego, \xe2\x80\x9eKalkwerk\xe2\x80\x9d (1992) wed\xc5\x82ug Thomasa Bernharda i \xe2\x80\x9eLunatycy. Esch czyli anarchia\xe2\x80\x9d (1995) wed\xc5\x82ug Hermanna Brocha._NEWLINE_\xe2\x80\x9eKalkwerk\xe2\x80\x9d wed\xc5\x82ug powie\xc5\x9bci Thomasa Bernharda rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 przygod\xc4\x99 z tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci\xc4\x85 tego pisarza (\xe2\x80\x9eImmanuel Kant\xe2\x80\x9d w Teatrze Polskim we Wroc\xc5\x82awiu \xe2\x80\x93 1996 i \xe2\x80\x9eRodze\xc5\x84stwo\xe2\x80\x9d w Starym Teatrze \xe2\x80\x93 1996) \xe2\x80\x93 kt\xc3\xb3ra sta\xc5\x82a si\xc4\x99 okazj\xc4\x85 zg\xc5\x82\xc4\x99bienia irracjonalnych mechanizm\xc3\xb3w osobowo\xc5\x9bci i eksperyment\xc3\xb3w na temat \xe2\x80\x9emedialnego aktorstwa\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Syntez\xc4\x85 refleksji na temat duchowych przemian cz\xc5\x82owieka formacji europejsko-chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej sta\xc5\x82a si\xc4\x99 adaptacja III tomu \xe2\x80\x9eLunatyk\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d Brocha \xe2\x80\x93 spektakl \xe2\x80\x9eLunatycy. Huguenau, czyli rzeczowo\xc5\x9b\xc4\x87\xe2\x80\x9d w Starym Teatrze w Krakowie (1998)._NEWLINE_W nast\xc4\x99pnych realizacjach (\xe2\x80\x9ePowr\xc3\xb3t Odysa\xe2\x80\x9d Stanis\xc5\x82awa Wyspia\xc5\x84skiego w Teatrze Dramatycznym w Warszawie i \xe2\x80\x9ePrezydentki\xe2\x80\x9d Wernera Schwaba w Teatrze Polskim we Wroc\xc5\x82awiu \xe2\x80\x93 oba w 1999) \xe2\x80\x93 podj\xc4\x99te zosta\xc5\x82y penetracje nie\xc5\x9bwiadomych kreacji mitycznych. W adaptacji powie\xc5\x9bci-testamentu Thomasa Bernharda \xe2\x80\x9eAusl\xc3\xb6schung \xe2\x80\x93 Wymazywanie\xe2\x80\x9d, Teatr Dramatyczny w Warszawie (2001), zosta\xc5\x82a podj\xc4\x99ta radykalna pr\xc3\xb3ba penetracji kulturowych zafa\xc5\x82szowa\xc5\x84, w tym r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xe2\x80\x93 a mo\xc5\xbce przede wszystkim \xe2\x80\x93 zafa\xc5\x82szowa\xc5\x84 kondycji tw\xc3\xb3rczej. W 2009 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 nad tryptykiem \xe2\x80\x9ePersona.Tryptyk\xe2\x80\x9d. Pierwsza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 (2009) \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9ePersona.Marilyn\xe2\x80\x9d po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona zosta\xc5\x82a Marilyn Monroe, druga \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9ePersona.Cia\xc5\x82o Simone\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 Simone Weil (2010)._NEWLINE_Od 1983 jest pedagogiem, od 14 stycznia 1994 jest profesorem zwyczajnym Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanis\xc5\x82awa Wyspia\xc5\x84skiego w Krakowie (do wrze\xc5\x9bnia 2017 funkcjonuj\xc4\x85cej pod nazw\xc4\x85: Pa\xc5\x84stwowa Wy\xc5\xbcsza Szko\xc5\x82a Teatralna), w latach 1990-1996 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 dziekana Wydzia\xc5\x82u Re\xc5\xbcyserii Dramatu. Posiada tytu\xc5\x82 profesora sztuk teatralnych o specjalizacji re\xc5\xbcyseria i scenografia.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nW 2008 roku w wywiadzie dla miesi\xc4\x99cznika \xe2\x80\x9eFilm\xe2\x80\x9d publicznie o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce jest gejem. W latach sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych nale\xc5\xbca\xc5\x82 do ruchu hipissowskiego, a jego \xc3\xb3wczesnym partnerem by\xc5\x82 malarz Zbys\xc5\x82aw Marek Maciejewski (1946\xe2\x80\x931999). Wieloletnim partnerem Lupy jest aktor Piotr Skiba.\n_START_SECTION_\nNagrody i odznaczenia\n_START_PARAGRAPH_\nKrystian Lupa jest laureatem najwa\xc5\xbcniejszych polskich nagr\xc3\xb3d teatralnych, mi\xc4\x99dzy innymi Nagrody im. Konrada Swinarskiego \xe2\x80\x93 przyznawanej przez redakcj\xc4\x99 \xe2\x80\x9emiesi\xc4\x99cznika \xe2\x80\x9eTeatr\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 (1988) za re\xc5\xbcyseri\xc4\x99 przedstawienia \xe2\x80\x9eMarzyciele\xe2\x80\x9d Roberta Musila w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, Nagrody im. Leona Schillera (1992) oraz licznych nagr\xc3\xb3d na festiwalach krajowych i zagranicznych, m.in. Grand Prix dla \xe2\x80\x9eLunatyk\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d za najlepszy spektakl zagraniczny we Francji w sezonie 1998/99. _NEWLINE_W 2000 zosta\xc5\x82 odznaczony austriackim Krzy\xc5\xbcem Honorowym Nauki i Sztuki I klasy za dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 na polu kultury, w tym samym roku otrzyma\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Nagrod\xc4\x99 Sekcji Krytyk\xc3\xb3w Teatralnych PO ITI - Polskiego O\xc5\x9brodka Mi\xc4\x99dzynarodowego Instytutu Teatralnego za popularyzacj\xc4\x99 polskiego teatru na \xc5\x9bwiecie. _NEWLINE_W 2005 zosta\xc5\x82 odznaczony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Z\xc5\x82otym Medalem \xe2\x80\x9eZas\xc5\x82u\xc5\xbcony Kulturze Gloria Artis\xe2\x80\x9d. W 2009 otrzyma\xc5\x82 presti\xc5\xbcow\xc4\x85 Europejsk\xc4\x85 Nagrod\xc4\x99 Teatraln\xc4\x85. By\xc5\x82 dwukrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike: w 2002 za Labirynt (fina\xc5\x82 nagrody) i w 2004 za Podgl\xc4\x85dania. _NEWLINE_W 2014 otrzyma\xc5\x82 presti\xc5\xbcow\xc4\x85 austriack\xc4\x85 nagrod\xc4\x99 Nestroy Preis w kategorii najlepsza re\xc5\xbcyseria - za spektakl \xe2\x80\x9eHolzfaellen\xe2\x80\x9d w Schauspielhaus Graz. W 2016 otrzyma\xc5\x82 litewsk\xc4\x85 nagrod\xc4\x99 teatraln\xc4\x85 Z\xc5\x82oty Krzy\xc5\xbc Sceny za wystawienie Placu Bohater\xc3\xb3w Thomasa Bernharda w Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym w Wilnie. W 2017 otrzyma\xc5\x82 nagrody francuskiego Stowarzyszenia Krytyk\xc3\xb3w Teatru, Muzyki i Ta\xc5\x84ca za najlepsze przedstawienie zagraniczne oraz najlepsz\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 o teatrze._NEWLINE_Zosta\xc5\x82 odznaczony francuskim Orderem Sztuki i Literatury w rangach Kawalera (2002) i Komandora (2017).'