b'\n_START_ARTICLE_\nBT (czo\xc5\x82g)\n_START_SECTION_\nHistoria produkcji\n_START_PARAGRAPH_\nW 1931 Zwi\xc4\x85zek Radziecki zakupi\xc5\x82 w Stanach Zjednoczonych dwa eksperymentalne, ko\xc5\x82owo-g\xc4\x85sienicowe czo\xc5\x82gi M1930 zaprojektowane przez Waltera Christiego. Transakcja ta mia\xc5\x82a nieco sensacyjne kulisy. Czo\xc5\x82giem Christiego zainteresowana by\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Polska. Ju\xc5\xbc jesieni\xc4\x85 1929 do USA pojecha\xc5\x82a delegacja oficer\xc3\xb3w broni pancernej w celu zapoznania si\xc4\x99 z pojazdem. W marcu 1930 podpisano kontrakt na dostaw\xc4\x99 jednego czo\xc5\x82gu. Mia\xc5\x82 on by\xc4\x87 dostarczony do czerwca 1930. Przewidziano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 zakupu, za sum\xc4\x99 90 000 USD, praw do produkcji seryjnej w Polsce. Christie nie wywi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z umowy. Przeci\xc4\x85ga\xc5\x82 termin wydania zam\xc3\xb3wionego czo\xc5\x82gu. W pa\xc5\xbadzierniku 1930 kiedy polska komisja odbiorcza przyjecha\xc5\x82a po zam\xc3\xb3wiony pojazd o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce nie wyda go je\xc5\x9bli nie otrzyma natychmiast pe\xc5\x82nej op\xc5\x82aty licencyjnej. Polacy zetkn\xc4\x99li si\xc4\x99 tam r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z ubranymi po cywilnemu oficerami radzieckimi. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce Christie kilkana\xc5\x9bcie dni po zawarciu umowy z Polsk\xc4\x85, zawar\xc5\x82 podobny kontrakt z ZSRR. Wywi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z niego w pe\xc5\x82ni. W grudniu 1930 wys\xc5\x82a\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\x82legalnie oba pojazdy do ZSRR. Z\xc5\x82ama\xc5\x82 w ten spos\xc3\xb3b zakaz eksportu czo\xc5\x82g\xc3\xb3w bez zgody Departamentu Stanu i Departamentu Wojny USA. Polska odzyska\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wp\xc5\x82acone sumy, a tak\xc5\xbce zainkasowa\xc5\x82a kary umowne. Zamiast czo\xc5\x82gu Christiego, zakupiony zosta\xc5\x82 brytyjski czo\xc5\x82g Vickers 6-ton Mark E._NEWLINE_Dostarczone pojazdy, pod oznaczeniem BT-1, zosta\xc5\x82y poddane pr\xc3\xb3bom technicznym. Ju\xc5\xbc w pa\xc5\xbadzierniku 1931 by\xc5\x82y gotowe trzy pierwsze, nieuzbrojone prototypy BT-2, a w 1932 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 produkcja seryjna tych czo\xc5\x82g\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba\n_START_PARAGRAPH_\nCzo\xc5\x82gi BT-5 wzi\xc4\x99\xc5\x82y udzia\xc5\x82 w hiszpa\xc5\x84skiej wojnie domowej, walczy\xc5\x82y tak\xc5\xbce przeciwko Japonii w 1939 i Finlandii w czasie wojny zimowej (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie BT-2 i BT-5). We wrze\xc5\x9bniu 1939 roku Armia Czerwona u\xc5\xbcy\xc5\x82a razem 2017 czo\xc5\x82g\xc3\xb3w BT-2/5/7. Bra\xc5\x82y udzia\xc5\x82 w agresji na Polsk\xc4\x99 (np. Wojska Samodzielnej Grupy Operacyjnej Polesie zniszczy\xc5\x82y 4 czo\xc5\x82gi a 1 przej\xc4\x99\xc5\x82y). BT-5 i BT-7 walczy\xc5\x82y tak\xc5\xbce w pocz\xc4\x85tkowej fazie wojny z Niemcami. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich zosta\xc5\x82a zniszczona lub porzucona przez za\xc5\x82ogi. Pozosta\xc5\x82e egzemplarze wymieniono na nowocze\xc5\x9bniejsze T-34. Ostatni raz u\xc5\xbcyto ich bojowo w sierpniu 1945, na Dalekim Wschodzie.'