b'\n_START_ARTICLE_\nSerpentynit\n_START_PARAGRAPH_\nSerpentynit \xe2\x80\x93 ska\xc5\x82a metamorficzna utworzona w strefie epi metamorfizmu regionalnego niskiego stopnia, powsta\xc5\x82a w wyniku metasomatozy hydrotermalnej. Nazwa pochodzi od minera\xc5\x82\xc3\xb3w serpentynowych, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnym sk\xc5\x82adnikiem tej ska\xc5\x82y. Opisana w 1823 roku przez A. von Humbolta (\xc5\x82ac. serpens \xe2\x80\x93 \xc5\xbcmija, w\xc4\x85\xc5\xbc \xe2\x80\x93 z uwagi na ich cz\xc4\x99ste plamiste zabarwienie, a tak\xc5\xbce \xc5\xbcy\xc5\x82kow\xc4\x85 i falist\xc4\x85 budow\xc4\x99).\n_START_SECTION_\nSk\xc5\x82ad mineralny\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wnymi minera\xc5\x82ami serpentynit\xc3\xb3w o znaczeniu ska\xc5\x82otw\xc3\xb3rczym s\xc4\x85 serpentyny przewa\xc5\xbcnie reprezentowane przez chryzotyl, antygoryt i lizardyt. Pobocznie mog\xc4\x85 wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 tak\xc5\xbce magnetyt, garnieryt, tremolit, talk, chromit, tytanit, apatyt, chloryt, dolomit, syderyt, brucyt, grossular, hematyt, oraz pirokseny (diopsyd, hedenbergit, augit) i oliwiny jako relikty protolitu. Mog\xc4\x85 zdarzy\xc4\x87 si\xc4\x99 gniazda magnezytu, oraz sieci \xc5\xbcy\xc5\x82ek utworzonych przez chalcedon, sepiolit i wielu innych minera\xc5\x82\xc3\xb3w. Zdarza si\xc4\x99 mineralizacja kruszcowa jak arsenopiryt i l\xc3\xb6lingit ze Z\xc5\x82otego Stoku w G\xc3\xb3rach Z\xc5\x82otych.\n_START_SECTION_\nCechy zewn\xc4\x99trzne\n_START_PARAGRAPH_\nBarwa zielona, niebieskozielona, brunatna, czerwona, \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ta, lub czarna. Jest ska\xc5\x82\xc4\x85 zwi\xc4\x99z\xc5\x82\xc4\x85, kruch\xc4\x85, cz\xc4\x99sto silnie sp\xc4\x99kan\xc4\x85 poprzecinan\xc4\x85 licznymi \xc5\xbcy\xc5\x82kami wt\xc3\xb3rnych minera\xc5\x82\xc3\xb3w (kwarc, chalcedon, opal, sepiolit, magnetyt i in.). Tworzy du\xc5\xbce masywy lub niewielkie cia\xc5\x82a w obr\xc4\x99bie ska\xc5\x82 ultrazasadowych.\n_START_SECTION_\nStruktura wewn\xc4\x99trzna\n_START_PARAGRAPH_\nOdznacza si\xc4\x99 struktur\xc4\x85 krystaliczn\xc4\x85 (blastyczn\xc4\x85), drobno do gruboziarnistej, cz\xc4\x99sto w\xc5\x82\xc3\xb3knist\xc4\x85, siatkow\xc4\x85 oraz masywn\xc4\x85 i tekstur\xc4\x85 bez\xc5\x82adn\xc4\x85 lub kierunkow\xc4\x85 (laminowan\xc4\x85, \xc5\x82upkow\xc4\x85). Serpentynit z \xc5\xbcy\xc5\x82kami azbestu chryzotylowego u\xc5\x82o\xc5\xbconego prostopadle do ich powierzchni nosi nazw\xc4\x99 \xc5\xbcmijowca.\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nStanowi produkt metamorfizmu magmowych ska\xc5\x82 ultrazasadowych ultramaficznych, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dunit\xc3\xb3w, perydotyt\xc3\xb3w (wehrlit, lherzolit, harzburgit), pikryt\xc3\xb3w, czasami zasadowych gabroid\xc3\xb3w i lamprofir\xc3\xb3w, wchodz\xc4\x85cych w sk\xc5\x82ad kompleks\xc3\xb3w ofiolitowych. Przeobra\xc5\xbceniu w serpentynity (serpentynizacji) mog\xc4\x85 ulec tak\xc5\xbce inne ska\xc5\x82y metamorficzne jak amfibolity i marmury dolomitowe. Procesy hydrotermalne zachodz\xc4\x85 w przedziale temperatur od 200 do 400\xc2\xa0\xc2\xb0C.\n_START_SECTION_\nSka\xc5\x82y wsp\xc3\xb3\xc5\x82wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce\n_START_PARAGRAPH_\nSerpentynitom cz\xc4\x99sto wsp\xc3\xb3\xc5\x82towarzysz\xc4\x85 ska\xc5\x82y grossularowe, wezuwianowe \xe2\x86\x92 rodingity, a tak\xc5\xbce \xc5\x82upki talkowe, chlorytowe i aktynolitowe.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nW Polsce: Nas\xc5\x82awice, Jordan\xc3\xb3w \xc5\x9al\xc4\x85ski (masyw serpentynitowy Gogo\xc5\x82\xc3\xb3w-Jordan\xc3\xb3w), Bystrzyca G\xc3\xb3rna, Klinek \xe2\x80\x93 G\xc3\xb3ry Sowie; Szklary k. Z\xc4\x85bkowic \xc5\x9al\xc4\x85skich (masyw serpentynitowy Szklary), Grochowa, Miko\xc5\x82aj\xc3\xb3w, Brze\xc5\xbanica k. Z\xc4\x85bkowic \xc5\x9al\xc4\x85skich (masyw serpentynitowy Braszowice-Brze\xc5\xbanica), Z\xc5\x82oty Stok.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nZastosowanie podobne do serpentyn\xc3\xb3w. Z masywami serpentynitowymi zwi\xc4\x85zane bywaj\xc4\x85 z\xc5\x82o\xc5\xbca miedzi, \xc5\xbcelaza, niklu, azbestu, talku, magnezytu, a tak\xc5\xbce wyst\xc4\x85pienia cennych okaz\xc3\xb3w minera\xc5\x82\xc3\xb3w takich jak chryzopraz, opal, spinel, oraz g\xc5\x82\xc3\xb3wne z\xc5\x82o\xc5\xbca nefrytu i rodingit\xc3\xb3w._NEWLINE_Serpentynit antygorytowy wykorzystywany jest jako ogrodowy kamie\xc5\x84 ozdobny oraz kruszywo drogowe i budowlane._NEWLINE_W serpentynitach wyst\xc4\x99puje niekiedy nieznaczna domieszka tr\xc3\xb3jwarstwowych minera\xc5\x82\xc3\xb3w ilastych z grupy montmorillonitu, np. saponit \xe2\x80\x93 Mg\xe2\x82\x83[Si\xe2\x82\x84O\xe2\x82\x81\xe2\x82\x80](OH)\xe2\x82\x824H\xe2\x82\x82O i wermikulit \xe2\x80\x93 (Mg, Fe\xc2\xb3\xe2\x81\xba, Al.)\xe2\x82\x83[OH)\xe2\x82\x82/Al1,3Si2,7O\xe2\x82\x81\xe2\x82\x80]Mg0,30(H\xe2\x82\x82O)\xe2\x82\x84 oraz chloryty (klinochlor) jako produkty transformacji orto- i metakrzemian\xc3\xb3w (oliwin\xc3\xb3w i piroksen\xc3\xb3w) pierwotnie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych w ska\xc5\x82ach ultrazasadowych, z kt\xc3\xb3rych powsta\xc5\x82y omawiane serpentynity w wyniku metamorfizmu. \xc2\xa0Ich obecno\xc5\x9b\xc4\x87 powoduje, \xc5\xbce ska\xc5\x82y te odznaczaj\xc4\x85 si\xc4\x99 nie tylko zdolno\xc5\x9bci\xc4\x85 adsorpcji ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc absorpcji (poch\xc5\x82anianiem). W zwi\xc4\x85zku z tym mo\xc5\xbcna je r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wykorzystywa\xc4\x87 w charakterze sorbentu np. w akwariach, w kt\xc3\xb3rych mog\xc4\x85 nie tylko oczyszcza\xc4\x87 wod\xc4\x99 ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc je upi\xc4\x99ksza\xc4\x87.'