b'\n_START_ARTICLE_\nHenryk Janko\n_START_SECTION_\nRodzina\n_START_PARAGRAPH_\nRodzice Jan Janko (1767-1839), w\xc4\x99gierski szlachcic, lekarz i Maria z Sierakowskich. Jan jako lekarz wojskowy bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wojnie austriacko-tureckiej i pono\xc4\x87 jako pierwszy opatrzy\xc5\x82 rannego ksi\xc4\x99cia J\xc3\xb3zefa Poniatowskiego podczas obl\xc4\x99\xc5\xbcenia twierdzy \xc5\xa0abac w 1788 r. Przyby\xc5\x82 na teren Galicji i tu si\xc4\x99 osiedli\xc5\x82. By\xc5\x82 lekarzem na dworze J\xc3\xb3zefa hr. Jab\xc5\x82onowskiego (h. Grzyma\xc5\x82a) w Kro\xc5\x9bcienku Wy\xc5\xbcnym. Sw\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x99 pozna\xc5\x82 w pa\xc5\x82acu w Trzcinicy, gdzie Maria Sierakowska po osieroceniu, przebywa\xc5\x82a pod opiek\xc4\x85 swej krewnej ksi\xc4\x99\xc5\xbcnej Anny z Siemie\xc5\x84skich Jab\xc5\x82onowskiej. Dzier\xc5\xbcawi\xc5\x82 potem maj\xc4\x85tek w Dubaniowicach, by na koniec naby\xc4\x87 Hoszany w powiecie rudeckim, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 nale\xc5\xbc\xc4\x85cego do Jab\xc5\x82onowskich klucza lubie\xc5\x84skiego._NEWLINE__NEWLINE_Henryk przej\xc4\x85\xc5\x82 po rodzicach maj\xc4\x85tek Hoszany. W 1845 r. o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z Mari\xc4\x85 \xc5\x81\xc4\x99pkowsk\xc4\x85 z Czaszyna, c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Wincentego i Apolonii z Za\xc5\x82\xc4\x99skich. Mia\xc5\x82 z ni\xc4\x85 syna Jana i c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Mari\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra po\xc5\x9blubi\xc5\x82a Boles\xc5\x82awa \xc5\x9amia\xc5\x82owskiego, w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela maj\xc4\x85tku Stoja\xc5\x84ce. _NEWLINE_Owdowiawszy wcze\xc5\x9bnie, ju\xc5\xbc w 1848 r., Henryk o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 powt\xc3\xb3rnie w roku 1851 z m\xc5\x82odsz\xc4\x85 siostr\xc4\x85 zmar\xc5\x82ej pierwszej \xc5\xbcony, Katarzyn\xc4\x85 \xc5\x81\xc4\x99pkowsk\xc4\x85. Mia\xc5\x82 z ni\xc4\x85 troje dzieci: c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Henryk\xc4\x99 (1864-1944) i dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w: Kazimierza i Stefana (1866-1919), kt\xc3\xb3ry po ojcu przej\xc4\x85\xc5\x82 maj\xc4\x85tek Hoszany. Synom da\xc5\x82 staranne wykszta\xc5\x82cenie \xe2\x80\x93 wszyscy uko\xc5\x84czyli nauki uniwersyteckie._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug danych z 1869 r. w gminie Hoszany by\xc5\x82o 169 dom\xc3\xb3w mieszkalnych i 984 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, a na obszarze dworskim, tj. w maj\xc4\x85tku Jank\xc3\xb3w 11 dom\xc3\xb3w mieszkalnych i 64 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Wed\xc5\x82ug Szematyzm\xc3\xb3w z 1881 r. 937 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w by\xc5\x82o wyznania greckokatolickiego, a 80 rzymskokatolickiego. Maj\xc4\x85tek Hoszany nale\xc5\xbc\xc4\x85cy w\xc3\xb3wczas do Henryka Janki obejmowa\xc5\x82 498 morg\xc3\xb3w ziemi ornej, 132 morgi \xc5\x82\xc4\x85k i ogrod\xc3\xb3w, 12 morg\xc3\xb3w pastwisk i 350 morg\xc3\xb3w lasu. Do ludno\xc5\x9bci wsi nale\xc5\xbca\xc5\x82o 1092 morgi ziemi ornej, 180 morg\xc3\xb3w \xc5\x82\xc4\x85k, 51 morg\xc3\xb3w pastwisk. We wsi znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 cerkiew drewniana (parafia greckokatolicka, nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do dekanatu komarnickiego, eparchii przemyskiej, z filiami w Dubaniowicach i Jatwi\xc4\x99gach). We wsi by\xc5\x82a szko\xc5\x82a jednoklasowa, tartak i gorzelnia.\n_START_SECTION_\nLata m\xc5\x82odzie\xc5\x84cze\n_START_PARAGRAPH_\nHenryk odbywa\xc5\x82 studia prawnicze na uniwersytecie Lwowskim. Przyja\xc5\xbani\xc5\x82 si\xc4\x99 m.in. z Ludwikiem Jab\xc5\x82onowskim i Wincentym Polem, o czym obaj wspominaj\xc4\x85 w swoich pami\xc4\x99tnikach. Wsp\xc3\xb3lnie m.in. za\xc5\x82o\xc5\xbcyli zwi\xc4\x85zek Czarnych braci. Pol nada\xc5\x82 bohaterowi swej powie\xc5\x9bci romantycznej imi\xc4\x99 swojego przyjaciela Henryka.\n_START_SECTION_\nRok 1831 \xe2\x80\x93 \xc5\xbco\xc5\x82nierz w powstaniu listopadowym\n_START_PARAGRAPH_\nWie\xc5\x9b\xc4\x87 o wybuchu powstania zasta\xc5\x82a go podczas przygotowania do egzamin\xc3\xb3w ko\xc5\x84cowych na studiach prawniczych. 12 lutego 1831 r. \xe2\x80\x9ekonno i zbrojno\xe2\x80\x9d przekroczy\xc5\x82 granic\xc4\x99. Przez Zamo\xc5\x9b\xc4\x87 i Lublin dotar\xc5\x82 do Warszawy, gdzie jako ochotnik zaci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jako szeregowy \xc5\xbco\xc5\x82nierz do pierwszego pu\xc5\x82ku strzelc\xc3\xb3w pieszych w dywizji gen. Piotra Szembeka, poniewa\xc5\xbc by\xc5\x82a ona przeznaczona na przedni\xc4\x85 stra\xc5\xbc armii narodowej. B\xc4\x99d\xc4\x85c w Warszawie zwi\xc4\x85zany by\xc5\x82 szczeg\xc3\xb3lnie z kr\xc4\x99giem czasopisma \xe2\x80\x9eNowa Polska\xe2\x80\x9d (gdzie pozna\xc5\x82 m.in. Maurycego Mochnackiego i Seweryna Goszczy\xc5\x84skiego, z kt\xc3\xb3rym \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a go wieloletnia przyja\xc5\xba\xc5\x84). 6 lutego 1831 r. wyruszy\xc5\x82 ze swym pu\xc5\x82kiem na pole walki. Od 17 lutego bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w bitwach pod Dobrem, Okuniewem, Mi\xc5\x82osn\xc4\x85 i Wawrem oraz o Olszynk\xc4\x99 Grochowsk\xc4\x85. Po powrocie pu\xc5\x82ku do Warszawy, uzyska\xc5\x82 zgod\xc4\x99 na przedarcie si\xc4\x99 do korpusu gen. J\xc3\xb3zefa Dwernickiego, do kt\xc3\xb3rego dotar\xc5\x82 pod Tyszowcami. Dosta\xc5\x82 przydzia\xc5\x82 do baterii artylerii konnej dowodzonej przez ksi\xc4\x99cia J\xc3\xb3zefa Puzyn\xc4\x99, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w bitwach pod Poryckiem i Boremlem. Po przekroczeniu granicy z Galicj\xc4\x85 i z\xc5\x82o\xc5\xbceniu broni przez korpus Dwernickiego, przedar\xc5\x82 si\xc4\x99 ponownie do Kr\xc3\xb3lestwa, przekraczaj\xc4\x85c Wis\xc5\x82\xc4\x99 pod Sandomierzem i dotar\xc5\x82 do Warszawy. Tu zosta\xc5\x82 podoficerem czwartej baterii lekkokonnej pod dow\xc3\xb3dztwem gen. J\xc3\xb3zefa Bema. 25 maja 1831 r. wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w bitwie pod Ostro\xc5\x82\xc4\x99k\xc4\x85, i s\xc5\x82ynnym ataku czwartej baterii artylerii lekkokonnej genera\xc5\x82a J\xc3\xb3zefa Bema, kt\xc3\xb3ry pozwoli\xc5\x82 armii Skrzyneckiego na odwr\xc3\xb3t w kierunku Warszawy. W baterii Bema bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w obronie Warszawy 6-7 wrze\xc5\x9bnia 1831 r. Ludwik Grzyma\xc5\x82a Jab\xc5\x82onowski pisze w swych pami\xc4\x99tnikach, \xc5\xbce podczas obrony Warszawy nawet ranny w nog\xc4\x99 dalej kierowa\xc5\x82 ogniem podleg\xc5\x82ych sobie dzia\xc5\x82. Po upadku Warszawy wymaszerowa\xc5\x82 z g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 armi\xc4\x85 pod dow\xc3\xb3dztwem gen. Macieja Rybi\xc5\x84skiego i z ni\xc4\x85 przekroczy\xc5\x82 granice Prus, gdzie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o internowanie w Brodnicy. Za sw\xc4\x85 waleczno\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82 awansowany do stopnia podporucznika i odznaczony krzy\xc5\xbcem srebrnym orderu Virtuti Militari 14 wrze\xc5\x9bnia 1831 r. Do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia w spos\xc3\xb3b szczeg\xc3\xb3lny czci\xc5\x82 pami\xc4\x99\xc4\x87 powstania listopadowego. Jego wspomnienia z 1831 r. spisane w 1881 r. zosta\xc5\x82y zamieszczone w zbiorze pami\xc4\x99tnik\xc3\xb3w z powstania, opublikowanym we Lwowie w 1882 r. Po 1861 r., gdy Galicja cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 autonomi\xc4\x85, organizowa\xc5\x82 co roku uroczyste patriotyczne obchody, kt\xc3\xb3re odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w sali Rady Powiatowej w Rudkach, a potem w czytelni miejskiej.\n_START_SECTION_\nLata 1832-1846 \xe2\x80\x93 konspiracje galicyjskie\n_START_PARAGRAPH_\nPo upadku Postania Listopadowego powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do rodzinnego maj\xc4\x85tku Hoszany w powiecie rudeckim. By\xc5\x82 zaanga\xc5\xbcowany w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 konspiracyjn\xc4\x85. Wraz ze swoimi przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82mi Ludwikiem Jab\xc5\x82onowskim i Wincentym Polem by\xc5\x82 jednym z za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli Zwi\xc4\x85zku Dwudziestu Jeden, potem cz\xc5\x82onkiem W\xc4\x99glarstwa Polskiego, a nast\xc4\x99pnie Stowarzyszenia Ludu Polskiego._NEWLINE_Jego dw\xc3\xb3r w Hoszanach sta\xc5\x82 otworem dla patriot\xc3\xb3w, uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w, emisariuszy i spiskowc\xc3\xb3w. Ukrywa\xc5\x82 u siebie zagro\xc5\xbconych konspirator\xc3\xb3w. Go\xc5\x9bcili u niego m.in. Julian Ordon, Wincenty Pol, Seweryn Goszczy\xc5\x84ski, Kornel Ujejski, Franciszek Jan Smolka, Miko\xc5\x82aj Zyblikiewicz, Maurycy Mochnacki, Edward Dembowski i inni. To u Henryka Janki w Hoszanach, przed planowanym na 21/22 lutego 1846 r. wybuchem powstania, odby\xc5\x82o si\xc4\x99 13 lutego 1846 r. ostatnie spotkanie galicyjskich przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w spiskowych m.in. Edwarda Dembowskiego, Teofila Wi\xc5\x9bniowskiego i Franciszka Wiesio\xc5\x82owskiego.\n_START_SECTION_\nLata 1848-1849 \xe2\x80\x93 pose\xc5\x82 do konstytuanty i uczestnik Wiosny Lud\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\n14 kwietnia 1848 r. wszed\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad powo\xc5\x82anej we Lwowie przez Franciszka Smolk\xc4\x99 i Komitet Narodowy Centralnej Rady Narodowej._NEWLINE_Do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do najbardziej radykalnych w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli ziemskich, kt\xc3\xb3rzy nie czekaj\xc4\x85c na oficjalne decyzje znie\xc5\x9b\xc5\x82i powinno\xc5\x9bci pa\xc5\x84szczy\xc5\xbaniane w swoich dobrach._NEWLINE_Zosta\xc5\x82 wybrany z okr\xc4\x99gu Komarno pos\xc5\x82em na Sejm Konstytucyjny, kt\xc3\xb3ry obradowa\xc5\x82 10 lipca 1848 r. \xe2\x80\x93 7 marca 1849 r. w Wiedniu i potem (od 22 listopada 1848 r.) w Kromiery\xc5\xbcu._NEWLINE_Po skierowaniu wojska do t\xc5\x82umienia rewolucji, bra\xc5\x82 czynny udzia\xc5\x82 w wypadkach Wiosny Lud\xc3\xb3w w Wiedniu, obs\xc5\x82uguj\xc4\x85c artyleri\xc4\x99 obywatelsk\xc4\x85 na barykadach Wiednia w walkach przeciw wojskom feldmarsza\xc5\x82ka Alfreda Windisch-Graetza i gen. Josipa Jela\xc4\x8dicia.\n_START_SECTION_\nLata 1863-1865 \xe2\x80\x93 powstanie styczniowe i wi\xc4\x99zie\xc5\x84 stanu\n_START_PARAGRAPH_\nWraz z wybuchem powstania styczniowego by\xc5\x82 got\xc3\xb3w spe\xc5\x82ni\xc4\x87 sw\xc4\x85 powinno\xc5\x9b\xc4\x87 wobec ojczyzny. Ze wzgl\xc4\x99du na wiek nie bra\xc5\x82 ju\xc5\xbc jednak czynnego udzia\xc5\x82u w walce, ale organizowa\xc5\x82 pomoc dla powstania. Decyzj\xc4\x85 Rz\xc4\x85du Narodowego zosta\xc5\x82 mianowany Naczelnikiem Obwodu Samborskiego. Wiosn\xc4\x85 1864 r. po og\xc5\x82oszeniu stanu obl\xc4\x99\xc5\xbcenia w Galicji, zosta\xc5\x82 aresztowany 15 marca 1864 r. i skazany na 2 lata wi\xc4\x99zienia. Wi\xc4\x99ziony we Lwowie, a nast\xc4\x99pnie jak inni wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie stanu, przewieziony 24 maja 1864 r. do O\xc5\x82omu\xc5\x84ca, uwolniony dopiero na skutek og\xc3\xb3lnej amnestii 18 listopada 1865 r.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87 i pogrzeb\n_START_PARAGRAPH_\nW 1887 r. w czasie sesji sejmowej, ulegaj\xc4\x85c namowom m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy akademickiej we Lwowie do wzi\xc4\x99cia udzia\xc5\x82u w obchodach rocznicy 29 listopada, wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 patriotyczne przem\xc3\xb3wienie, jednak w czasie obchod\xc3\xb3w przezi\xc4\x99bi\xc5\x82 si\xc4\x99 i 10 grudnia 1887 r. zmar\xc5\x82._NEWLINE_W dniu pogrzebu odwo\xc5\x82ano posiedzenie sejmu. Pogrzeb Henryka Janko odby\xc5\x82 si\xc4\x99 w jego rodzinnych Hoszanach 13 grudnia 1887 r. i zmieni\xc5\x82 si\xc4\x99 w olbrzymi\xc4\x85 manifestacj\xc4\x99 narodow\xc4\x85. Zgromadzi\xc5\x82 wielkie rzesze ludno\xc5\x9bci wiejskiej, miejskiej, obywateli ziemskich powiatu Rudeckiego i powiat\xc3\xb3w okolicznych, przedstawicieli sejmu krajowego z marsza\xc5\x82kiem Janem hr. Tarnowskim, delegacje gmin Rudki, Sambor, Gr\xc3\xb3dek, Rady powiatowej rudeckiej, Towarzystwa Pedagogicznego, Ko\xc5\x82a nauczycielskiego, Kasyna i Towarzystwa Zaliczkowego w Rudkach, Oddzia\xc5\x82u rude\xc5\x84sko-gr\xc3\xb3deckiego Towarzystwa gospodarskiego, Rady m. Lwowa, Stowarzyszenia \xe2\x80\x9eGwiazda\xe2\x80\x9d, Towarzystwa Gimnastycznego \xe2\x80\x9eSok\xc3\xb3\xc5\x82\xe2\x80\x9d ze Lwowa, Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, komitetu obywatelskiego ze Lwowa, uczestnik\xc3\xb3w walk w 1831 r. i w 1863 r., Wydzia\xc5\x82u Krajowego, lwowskiego ko\xc5\x82a literackiego i wiele innych (w sumie ok. 60 wie\xc5\x84c\xc3\xb3w). Kondukt pogrzebowy prowadzony przez liczne duchowie\xc5\x84stwo \xc5\x82aci\xc5\x84skie i greckokatolickie, przeszed\xc5\x82 od dworu do greckokatolickiej cerkwi parafialnej pw. Przemienia Pa\xc5\x84skiego. Po nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwie greckokatolickim odprawiona zosta\xc5\x82a \xc5\x82aci\xc5\x84ska msza \xc5\xbca\xc5\x82obna, po czym nast\xc4\x85pi\xc5\x82o z\xc5\x82o\xc5\xbcenie do grobu rodzinnego obok cerkwi._NEWLINE_Gr\xc3\xb3b z obeliskiem znajduje si\xc4\x99 do dzi\xc5\x9b obok cerkwi w Hoszanach. Na tablicy na obelisku widnieje napis: \xe2\x80\x9eHenryk Janko, UR. W R. 1807 \xe2\x80\xa0 W R. 1887., OFICER WOJSK POLSKICH 1831 R., niedo\xc5\x9bcigniony wz\xc3\xb3r cn\xc3\xb3t obywatelskich i rodzinnych \xe2\x80\x93 kocha\xc5\x82 ojczyzn\xc4\x99 nad wszystko i s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 jej wytrwale do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia. Osieroceni, id\xc5\xbamy w jego \xc5\x9blady\xe2\x80\x9d,_NEWLINE_Dzie\xc5\x84 po pogrzebie pami\xc4\x99\xc4\x87 Henryka Janko zosta\xc5\x82a uczczona przez Sejm Krajowy na posiedzeniu 14 grudnia 1887 r. Posiedzenie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 marsza\xc5\x82ek krajowy Jan hr. Tarnowski od kr\xc3\xb3tkiego wspomnienia zmar\xc5\x82ego, a pos\xc5\x82owie uczcili jego pami\xc4\x99\xc4\x87 przez powstanie.\n_START_SECTION_\nStypendium im. Henryka Janki\n_START_PARAGRAPH_\nJako wyraz szacunku, dla upami\xc4\x99tnienia zas\xc5\x82ug zmar\xc5\x82ego zosta\xc5\x82a utworzona przez Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie fundacja stypendialna im. Henryka Janki. Uchwa\xc5\x82\xc4\x99 tak\xc4\x85 podj\xc4\x85\xc5\x82 Oddzia\xc5\x82 rude\xc5\x84sko-grodecki 18 lipca 1888 r. i rozpocz\xc4\x99to zbieranie sk\xc5\x82adek, a 19 stycznia 1889 r. walne zgromadzenie uchwali\xc5\x82o akt fundacji. Na posiedzeniu Rady og\xc3\xb3lnej c.k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego w dn. 27 lutego 1889 r. powo\xc5\x82anie fundacji zosta\xc5\x82o zatwierdzone przez Rad\xc4\x99. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 fundacji oficjalnie rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 30 wrze\xc5\x9bnia 1892 r. Jej celem by\xc5\x82o wspieranie ubogiej i pilnej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy polskiej ucz\xc4\x85cej si\xc4\x99 w \xc5\x9brednich i wy\xc5\xbcszych szko\xc5\x82ach rolniczych. Kuratorem fundacji zosta\xc5\x82a wdowa po Henryku, Katarzyna. Po I wojnie \xc5\x9bwiatowej fundacja przesz\xc5\x82a pod opiek\xc4\x99 miasta Lwowa.'