b'\n_START_ARTICLE_\nSumik kar\xc5\x82owaty\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnym terenem wyst\xc4\x99powania sumika kar\xc5\x82owatego jest Ameryka P\xc3\xb3\xc5\x82nocna. W wielu krajach zosta\xc5\x82 introdukowany i by\xc5\x82 hodowany w akwariach i sadzawkach, sk\xc4\x85d wydosta\xc5\x82 si\xc4\x99 na swobod\xc4\x99. Jego zasi\xc4\x99g wyst\xc4\x99powania w wodach europejskich nie jest dok\xc5\x82adnie znany, pomimo du\xc5\xbcego zasi\xc4\x99gu i licznego, czasami masowego wyst\xc4\x99powania. Jego rozmieszczenie jest nier\xc3\xb3wnomierne._NEWLINE_Za sprowadzenie ryby do naszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Europy odpowiada pruski w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel ziemski i zapalony w\xc4\x99dkarz Max von dem Borne, kt\xc3\xb3ry w 1885 r. wypu\xc5\x9bci\xc5\x82 pierwsze okazy w stawach rybnych w swym maj\xc4\x85tku Barn\xc3\xb3wko w dzisiejszym wojew\xc3\xb3dztwie zachodniopomorskim. Z Prus zosta\xc5\x82 sprowadzony m. in. do Jeziora Orzechowego na Polesiu Brzeskim (dzi\xc5\x9b w pd.-zach. Bia\xc5\x82orusi), a w 1937 r. do zespo\xc5\x82u Jezior Szackich na Wo\xc5\x82yniu. Stamt\xc4\x85d prawdopodobnie przedosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do dorzecza \xc5\x9brodkowego Bugu i Wieprza oraz na Pojezierze \xc5\x81\xc4\x99czy\xc5\x84sko-W\xc5\x82odawskie. Systematycznie opanowuje st\xc4\x85d coraz to nowe zbiorniki wodne, strugi a nawet rowy melioracyjne systemu irygacyjnego Wieprz-Krzna._NEWLINE_Spotykany w wodach wolno p\xc5\x82yn\xc4\x85cych i stoj\xc4\x85cych, nad mi\xc4\x99kkim pod\xc5\x82o\xc5\xbcem, rzadziej w wodach s\xc5\x82onawych. Wykazuje du\xc5\xbc\xc4\x85 odporno\xc5\x9b\xc4\x87 na niski poziom tlenu, wysoki poziom dwutlenku w\xc4\x99gla oraz zanieczyszcze\xc5\x84, a tak\xc5\xbce na podwy\xc5\xbcszon\xc4\x85 temperatur\xc4\x99 wody. W zbiornikach o zaawansowanym stopniu eutrofizacji, w kt\xc3\xb3rych nie ma warunk\xc3\xb3w do \xc5\xbcycia dla wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci gatunk\xc3\xb3w ryb, obok form g\xc5\x82odowych karasi i lin\xc3\xb3w wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 cz\xc4\x99sto g\xc5\x82odowe formy sumika kar\xc5\x82owatego.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nSumik kar\xc5\x82owaty ma cia\xc5\x82o bez\xc5\x82uskie, walcowate, z du\xc5\xbc\xc4\x85, sp\xc5\x82aszczon\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x85 zako\xc5\x84czon\xc4\x85 poziomo ustawion\xc4\x85 paszcz\xc4\x85. Od ma\xc5\x82ego suma europejskiego r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 ma\xc5\x82\xc4\x85 p\xc5\x82etw\xc4\x85 t\xc5\x82uszczow\xc4\x85 po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 za p\xc5\x82etw\xc4\x85 grzbietow\xc4\x85, oraz liczb\xc4\x85 w\xc4\x85sik\xc3\xb3w. W swej ojczy\xc5\xbanie osi\xc4\x85ga ok. 45 cm d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci i oko\xc5\x82o 2 kg masy cia\xc5\x82a. W Europie rzadko osi\xc4\x85ga d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 30 cm i 200 g masy. Wok\xc3\xb3\xc5\x82 otworu g\xc4\x99bowego posiada 8 w\xc4\x85sik\xc3\xb3w, po 4 na ka\xc5\xbcdej szcz\xc4\x99ce, a w p\xc5\x82etwach grzbietowej i piersiowych ostre kolce s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do obrony. Grzbiet br\xc4\x85zowozielony lub ciemnoszary, boki ja\xc5\x9bniejsze ze z\xc5\x82otym po\xc5\x82yskiem, czasem nakrapiane. Brzuch szarawobia\xc5\x82y. W\xc4\x85sy szare lub czarniawe.\n_START_SECTION_\nGatunki podobne\n_START_PARAGRAPH_\nsum\n_START_SECTION_\nOd\xc5\xbcywianie\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xbbywi si\xc4\x99 mi\xc4\x99czakami, owadami, pijawkami, planktonem, ikr\xc4\x85 i ma\xc5\x82ymi rybami.\n_START_SECTION_\nRozr\xc3\xb3d\n_START_PARAGRAPH_\nDojrzewa p\xc5\x82ciowo w 2\xe2\x80\x933 roku \xc5\xbcycia. Trze si\xc4\x99 w V i VI. W tym czasie brzuch u tarlak\xc3\xb3w staje si\xc4\x99 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tawy lub bladopomara\xc5\x84czowy. Samica buduje gniazdo w p\xc5\x82ytkiej, zaro\xc5\x9bni\xc4\x99tej wodzie na piaszczystym dnie. Sk\xc5\x82ada od 2000 do 3000 jaj. Samiec strze\xc5\xbce ikry oraz narybku. W Europie w wieku 4 lat sumik mierzy 18\xe2\x80\x9324 cm.\n_START_SECTION_\nZnaczenie gospodarcze\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie nie ma \xc5\xbcadnego znaczenia w gospodarce rybackiej, gdy\xc5\xbc z racji silnego kar\xc5\x82owacenia w warunkach europejskich, jego hodowla na skal\xc4\x99 przemys\xc5\x82ow\xc4\x85 (w celu kt\xc3\xb3rej zosta\xc5\x82 sprowadzony), okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 nieop\xc5\x82acalna. Sumik kar\xc5\x82owaty zosta\xc5\x82 uznany przez Polski Zwi\xc4\x85zek W\xc4\x99dkarski za szkodnika. W wydanym przez PZW  regulaminie amatorskiego po\xc5\x82owu ryb figuruje zapis, \xc5\xbce "po z\xc5\x82owieniu nie nale\xc5\xbcy go wypuszcza\xc4\x87 do \xc5\x82owiska, w kt\xc3\xb3rym je z\xc5\x82owiono, ani do innych w\xc3\xb3d". Bywa czasami \xc5\x82owiony na w\xc4\x99dk\xc4\x99 \xe2\x80\x93 na przyn\xc4\x99ty naturalne. Jednak pomimo smacznego mi\xc4\x99sa, nawet w\xc5\x9br\xc3\xb3d w\xc4\x99dkarzy cieszy si\xc4\x99 umiarkowanym zainteresowaniem. Zjada ikr\xc4\x99 i narybek rodzimych polskich ryb. Jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bardzo odporny na niesprzyjaj\xc4\x85ce warunki (zanieczyszczenia, susze) itp. Cz\xc4\x99sto po wpuszczeniu tych ryb do akwenu wypieraj\xc4\x85 rodzime ryby i staj\xc4\x85 si\xc4\x99 w nim gatunkiem dominuj\xc4\x85cym.'