b"\n_START_ARTICLE_\nKaplica Wniebowzi\xc4\x99cia Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Maryi Panny w Balzan\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Maryi le\xc5\xbcy w centrum Balzan, na terenie jednej ze starszych stref wioski. Przy ulicy, biegn\xc4\x85cej za ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em, i nosz\xc4\x85cej to samo miano \xe2\x80\x93 Santa Marija \xe2\x80\x93 znale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna stare domy wioski, niekt\xc3\xb3re z nich s\xc4\x85 starsze ni\xc5\xbc sam ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82. Lecz nale\xc5\xbcy zwr\xc3\xb3ci\xc4\x87 uwag\xc4\x99, \xc5\xbce istniej\xc4\x85cy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 nie jest pierwszym, zbudowanym na tym miejscu. Wcze\xc5\x9bniej sta\xc5\x82y tutaj dwa inne._NEWLINE_Przed ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em, umieszczona na postumencie na \xc5\x9brodku placyku, stoi figura Matki Bo\xc5\xbcej, wykonana w roku 1838 przez malta\xc5\x84skiego rze\xc5\xbabiarza Sigismondo Dimecha.\n_START_SECTION_\nPierwszy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82\n_START_PARAGRAPH_\nKiedy 1 lutego 1575 biskup Pietro Dusina wizytowa\xc5\x82 Balzan, pierwszy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Santa Marija by\xc5\x82 uko\xc5\x84czony przed zaledwie kilkoma miesi\xc4\x85cami; biskup zapisa\xc5\x82, \xc5\xbce ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zosta\xc5\x82 zbudowany \xe2\x80\x9ew sierpniu poprzedniego roku\xe2\x80\x9d (1574). Znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tam jeden o\xc5\x82tarz po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony Wniebowzi\xc4\x99ciu. Lecz raport z duszpasterskiej wizyty biskupa Tom\xc3\xa1sa Gargallo w dniu 4 grudnia 1601 podaje, \xc5\xbce ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 mia\xc5\x82 jeszcze inne dwa o\xc5\x82tarze: Matki Boskiej Nieustaj\xc4\x85cej Pomocy po lewej oraz \xc5\x9bw. Katarzyny po prawej stronie._NEWLINE_Wi\xc4\x99cej informacji o ko\xc5\x9bciele podaje raport biskupa Baldassare Cagliaresa z 28 listopada 1615: ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 ma troje drzwi, a przed nim jest spory cmentarz, otoczony p\xc5\x82otem. G\xc5\x82\xc3\xb3wny o\xc5\x82tarz jest kamienny, stoi w prostok\xc4\x85tnej apsydzie. Wymieniony jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kolejny, czwarty ju\xc5\xbc, o\xc5\x82tarz, pod wezwaniem \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa. Wikariusz kapitulny Pier Francesco Pontremoli, w raporcie z 8 pa\xc5\xbadziernika 1634 podaje, \xc5\xbce g\xc5\x82\xc3\xb3wne wej\xc5\x9bcie skierowane by\xc5\x82o na zach\xc3\xb3d, pozosta\xc5\x82e za\xc5\x9b na p\xc3\xb3\xc5\x82noc i na po\xc5\x82udnie._NEWLINE_Z wizyty biskupa Miguela Juana Balaguera 2 maja 1637 wiemy, \xc5\xbce ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 by\xc5\x82 czysty i dobrze zarz\xc4\x85dzany, mamy te\xc5\xbc opis obrazu tytularnego: w g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci B\xc3\xb3g Ojciec, w dolnej wznosz\xc4\x85ca si\xc4\x99 do nieba Maryja. Obraz mia\xc5\x82 z\xc5\x82ocon\xc4\x85 ram\xc4\x99. Jednak z czasem stan ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a si\xc4\x99 pogarsza\xc5\x82. Po nast\xc4\x99pnej wizycie 12 grudnia 1658 ten sam biskup stwierdzi\xc5\x82 profanacj\xc4\x99 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, i zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 jego opr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie i przeniesienie wszystkich rzeczy do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a parafialnego. Mieszka\xc5\x84cy wystosowali pro\xc5\x9bb\xc4\x99 do biskupa, aby zrewidowa\xc5\x82 swoj\xc4\x85 decyzj\xc4\x99, przyrzekaj\xc4\x85c jednocze\xc5\x9bnie uporz\xc4\x85dkowanie ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Pro\xc5\x9bba pozosta\xc5\x82a bez odpowiedzi. 26 wrze\xc5\x9bnia 1673, podczas wizyty biskupa Lorenzo D'Astiria, przed\xc5\x82o\xc5\xbcona zosta\xc5\x82a mu ponownie pro\xc5\x9bba. Biskup uchyli\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 swego poprzednika, i w ci\xc4\x85gu dw\xc3\xb3ch lat ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zosta\xc5\x82 odbudowany; jego ponowne po\xc5\x9bwi\xc4\x99cenie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o 10 marca 1675.\n_START_SECTION_\nDrugi ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy opis drugiego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a mamy z pastoralnej wizyty biskupa Miguela de Moliny 3 stycznia 1679. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 mia\xc5\x82 dwoje drzwi, g\xc5\x82\xc3\xb3wne na po\xc5\x82udnie, drugie na zach\xc3\xb3d. W ko\xc5\x9bciele by\xc5\x82 o\xc5\x82tarz g\xc5\x82\xc3\xb3wny oraz trzy mniejsze. Zosta\xc5\x82y one p\xc3\xb3\xc5\xbaniej usuni\xc4\x99te, aby zrobi\xc4\x87 miejsce dla wiernych, co wiemy z raportu wizyty biskupa Bartolom\xc3\xa9 Rulla z 9 pa\xc5\xbadziernika 1758. Z przodu ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, pod kopu\xc5\x82\xc4\x85, znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 ma\xc5\x82y dzwon. Z wizyty biskupa Vincenzo Labiniego 9 czerwca 1781 wiemy, \xc5\xbce ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 mia\xc5\x82 kszta\xc5\x82t prostok\xc4\x85ta. \xc5\x9awi\xc4\x85tynia z czasem zn\xc3\xb3w zosta\xc5\x82a zaniedbana, co m\xc3\xb3wi raport tego\xc5\xbc biskupa z 12 grudnia 1791. Z relacji biskupa Ferdinando Mattei 18 pa\xc5\xbadziernika 1811 wynika, \xc5\xbce wci\xc4\x85\xc5\xbc odprawiano tam praktyki religijne. Opiekunem ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a by\xc5\x82 wtedy ksi\xc4\x85dz Salvatore Sammut, kt\xc3\xb3ry w roku 1818 przeprowadzi\xc5\x82 jego remont.\n_START_SECTION_\nTrzeci, aktualny ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82\n_START_PARAGRAPH_\nAktualny ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82, dedykowany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Wniebowzi\xc4\x99ciu Maryi Panny, zbudowany zosta\xc5\x82 w roku 1846 staraniem ksi\xc4\x99dza Salvatore Sammuta, co m\xc3\xb3wi relacja z wizyty biskupa Publio Marii Santa z 25 kwietnia 1849.\n_START_SECTION_\nWygl\xc4\x85d zewn\xc4\x99trzny i otoczenie\n_START_PARAGRAPH_\nPrzed ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em znajduje si\xc4\x99 placyk, kt\xc3\xb3ry w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci by\xc5\x82 cmentarzem. \xc5\x9awi\xc4\x85tynia znajduje si\xc4\x99 na niewielkim podwy\xc5\xbcszeniu, prowadz\xc4\x85 do niej dwa stopnie. Kaplica posiada troje drzwi, chocia\xc5\xbc tylko dwoje z nich, g\xc5\x82\xc3\xb3wne wychodz\xc4\x85ce na po\xc5\x82udnie, oraz boczne od wschodniej strony, mog\xc4\x85 by\xc4\x87 u\xc5\xbcywane. Trzecie drzwi, od strony zachodniej, s\xc4\x85 zamurowane, gdy\xc5\xbc \xc5\x9bciana ta styka si\xc4\x99 z prywatnym domem._NEWLINE_Kaplica imponuje swoj\xc4\x85 wspania\xc5\x82\xc4\x85 zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 architektur\xc4\x85. Fasada jest elegancka, po ka\xc5\xbcdej stronie wej\xc5\x9bcia znajduje si\xc4\x99 jeden pilaster i dwa p\xc3\xb3\xc5\x82pilastry, z jo\xc5\x84skimi kapitelami. Drzwi zwie\xc5\x84czone bogato rze\xc5\xbabionym nadpro\xc5\xbcem, ponad kt\xc3\xb3rym umiejscowione jest du\xc5\xbce okr\xc4\x85g\xc5\x82e okno, daj\xc4\x85ce, ponad galeri\xc4\x85 organow\xc4\x85, \xc5\x9bwiat\xc5\x82o do wn\xc4\x99trza \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni. Pomi\xc4\x99dzy nim, a gzymsem \xe2\x80\x93 g\xc5\x82adki fryz. Gzyms zwie\xc5\x84czony jest tr\xc3\xb3jdzielnym elementem architektonicznym, na kt\xc3\xb3rego centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci umiejscowiony jest krzy\xc5\xbc. Na kopule, kt\xc3\xb3rej \xc5\x9brednica jest niewiele mniejsza od szeroko\xc5\x9bci kaplicy, dominuje latarnia, dodatkowo do\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85ca wn\xc4\x99trze, z krzy\xc5\xbcem na szczycie.\n_START_SECTION_\nWn\xc4\x99trze ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nJe\xc5\x9bli ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Santa Marija jest pi\xc4\x99kny od zewn\xc4\x85trz, jawi si\xc4\x99 on ja\xc5\x9bniejszy po przekroczeniu jego progu. We wn\xc4\x99trzu dominuj\xc4\x85 korynckie pilastry. Kopu\xc5\x82a jest centralnie umiejscowiona. Cztery kompozytowe filary przechodz\xc4\x85 w pendentywy, na kt\xc3\xb3rych jest ona wsparta. Okna nad bocznymi drzwiami do\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85 wn\xc4\x99trze.\n_START_SECTION_\nO\xc5\x82tarz\n_START_PARAGRAPH_\nW ko\xc5\x9bciele znajduje si\xc4\x99 jeden o\xc5\x82tarz, stoj\xc4\x85cy na niewielkim podwy\xc5\xbcszeniu. Jego mensa jest kamienna, jej podstawa ma na froncie p\xc5\x82askorze\xc5\xbab\xc4\x99. Predella w kolorze \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tym, z zielonym marmurowym t\xc5\x82em. Na \xc5\x9bcianie ponad o\xc5\x82tarzem umieszczony jest tytularny obraz Wniebowzi\xc4\x99cie Matki Bo\xc5\xbcej, otoczony rze\xc5\xbabion\xc4\x85 w kamieniu ram\xc4\x85. Apsyda w kszta\xc5\x82cie muszli, z rze\xc5\xbabionymi w kamieniu promieniami, w centrum kt\xc3\xb3rej znajduje si\xc4\x99 obraz, przedstawiaj\xc4\x85cy Boga Ojca z go\xc5\x82\xc4\x99bic\xc4\x85, symbolizuj\xc4\x85c\xc4\x85 Ducha \xc5\x9awi\xc4\x99tego, w otoczeniu anio\xc5\x82\xc3\xb3w. Po obu stronach o\xc5\x82tarza drzwi, prowadz\xc4\x85ce do zachrystii.\n_START_SECTION_\nGr\xc3\xb3b Dun Salvatore Sammuta\n_START_PARAGRAPH_\nW pod\xc5\x82odze znale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna p\xc5\x82yt\xc4\x99 nagrobn\xc4\x85 Dun Salvatore Sammuta, dobroczy\xc5\x84cy ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, oraz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a parafialnego w Balzan, kt\xc3\xb3ry po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 ca\xc5\x82y sw\xc3\xb3j maj\xc4\x85tek na budow\xc4\x99 tej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni. Dun Salvatore zmar\xc5\x82 21 wrze\xc5\x9bnia 1859 i zosta\xc5\x82 tutaj pochowany.\n_START_SECTION_\nHistoria wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesna\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku II wojny \xc5\x9bwiatowej w Balzan znalaz\xc5\x82o schronienie wielu uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w z Three Cities. Zostali oni rozlokowani w domach, a kaplica pe\xc5\x82ni\xc5\x82a funkcj\xc4\x99 sali wyk\xc5\x82adowej dla student\xc3\xb3w prawa University of Malta. Po wojnie \xc5\x9bwi\xc4\x85tytnia s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a jako magazyn figur procesyjnych. W roku 1987 grupa wolontariuszy odbudowa\xc5\x82a, mocno ju\xc5\xbc zniszczon\xc4\x85, latarni\xc4\x99 na kopule._NEWLINE_Przed rokiem 2004 kaplica zosta\xc5\x82a gruntownie odnowiona; dobrym pretekstem by\xc5\x82a 350 rocznica ustanowienia parafii w Balzan. 18 czerwca 2004 arcybiskup Joseph Mercieca po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 odnowion\xc4\x85 kaplic\xc4\x99, inauguruj\xc4\x85c tym obchody parafialne._NEWLINE_Dzi\xc5\x9b ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Santa Marija mo\xc5\xbcna podziwia\xc4\x87 w oryginalnym stanie, w jakim by\xc5\x82a po wybudowaniu ponad 170 lat temu. S\xc5\x82u\xc5\xbcy on jako kaplica adoracji Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszego Sakramentu.\n_START_SECTION_\nOchrona dziedzictwa kulturowego\n_START_PARAGRAPH_\nBudynek \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni wpisany jest na list\xc4\x99 National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands pod nr 00180._NEWLINE__NEWLINE_W wykazie NICPMI uj\xc4\x99ta zosta\xc5\x82a osobno, pod nr 00179, kamienna figura Matki Bo\xc5\xbcej, stoj\xc4\x85ca przed ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em."