b'\n_START_ARTICLE_\nAmalowie\n_START_PARAGRAPH_\nAmalowie \xe2\x80\x93 kr\xc3\xb3lewski r\xc3\xb3d plemienia Ostrogot\xc3\xb3w. Z rodu tego wywodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 Hermanaryk - tw\xc3\xb3rca pa\xc5\x84stwa gockiego na terenach obecnej Ukrainy i Teodoryk Wielki.\n_START_SECTION_\nAmalowie goccy czy ostrogoccy?\n_START_PARAGRAPH_\nZachowany przekaz Jordanesa w Getice o rodzie Amal\xc3\xb3w nie jest konsekwentny. Z jednej strony, tam gdzie dziejopis zapewne pos\xc5\x82uguje si\xc4\x99 wyk\xc5\x82adni\xc4\x85 Ablaviusa, Amalowie mieli stan\xc4\x85\xc4\x87 na czele Ostrogot\xc3\xb3w w wyniku podzia\xc5\x82u Got\xc3\xb3w, do kt\xc3\xb3rego dosz\xc5\x82o nad Morzem Czarnym, a w\xc5\x82adca ostrogocki z III w., Ostrogota, pierwszy Amal okre\xc5\x9blany mianem kr\xc3\xb3la, mia\xc5\x82 rz\xc4\x85dzi\xc4\x87 tylko wschodnim od\xc5\x82amem Got\xc3\xb3w. Natomiast zgodnie z inn\xc4\x85 (Kasjodorow\xc4\x85) tradycj\xc4\x85 Ostrogota mia\xc5\x82 rz\xc4\x85dzi\xc4\x87 obiema cz\xc4\x99\xc5\x9bciami plemienia. Te nawzajem si\xc4\x99 wykluczaj\xc4\x85ce przekazy spowodowa\xc5\x82y, \xc5\xbce Kasjodorowi Amalowie \xe2\x80\x94 Ostrogota i Hermanaryk \xe2\x80\x94 s\xc4\x85 uznawani za w\xc5\x82adc\xc3\xb3w rz\xc4\x85dz\xc4\x85cych ca\xc5\x82ym plemieniem Got\xc3\xb3w lub za w\xc5\x82adc\xc3\xb3w tylko ostrogockich. Powsta\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc hipoteza \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85ca oba te stanowiska, zak\xc5\x82adaj\xc4\x85ca, \xc5\xbce Ostrogota by\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo w\xc5\x82adc\xc4\x85 ca\xc5\x82ego plemienia, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w zwi\xc4\x85zku z przesuni\xc4\x99ciem si\xc4\x99 Wizygot\xc3\xb3w na tereny Dacji i roz\xc5\x82amem plemienia, pozosta\xc5\x82 w\xc5\x82adc\xc4\x85 jedynie Ostrogot\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nHistoria rodu\n_START_PARAGRAPH_\nZapewne to Amalowie rz\xc4\x85dzili po wojnach gockich za cesarza Aureliana w 2. po\xc5\x82owie III w. nad Ostrogotami-Greutungami, kt\xc3\xb3rych siedziby znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na wsch\xc3\xb3d od Dniestru. W czasach Teodoryka Wielkiego r\xc3\xb3d ten niemal ca\xc5\x82kowicie zaw\xc5\x82aszczy\xc5\x82 przekazywanie gockiej tradycji.\n_START_SECTION_\nPowstanie tradycji\n_START_PARAGRAPH_\nZa tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 tradycyjnej historii rodu uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 wersj\xc4\x99 Kasjodora (kt\xc3\xb3ra dochowa\xc5\x82a si\xc4\x99 do czas\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych w zachowanym skr\xc3\xb3cie Historia Gothorum tego\xc5\xbc dokonanym przez Jordanesa), b\xc4\x99d\xc4\x85c\xc4\x85 zarazem oficjalnym zapisem wydarze\xc5\x84 z jego dziej\xc3\xb3w promowanym przez Teodoryka Wielkiego. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce jednak i Jordanes mia\xc5\x82 sw\xc3\xb3j wk\xc5\x82ad w t\xc4\x99 tradycj\xc4\x99. Powstanie tego przekazu (z inspiracji w\xc5\x82a\xc5\x9bnie w\xc5\x82adcy Ostrogot\xc3\xb3w), a zarazem uko\xc5\x84czenie przez Kasjodora prac nad swoim dzie\xc5\x82em, datuje si\xc4\x99 prawdopodobnie na rok 519, chocia\xc5\xbc nie wyklucza si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc roku 515 lub 517. Kasjodorowa historia rodu Amal\xc3\xb3w mia\xc5\x82a odegra\xc4\x87 istotn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w gockim procesie etnogenetycznym, tworz\xc4\x85c podstaw\xc4\x99 dla powstania poczucia jedno\xc5\x9bci r\xc3\xb3\xc5\xbcnych od\xc5\x82am\xc3\xb3w Got\xc3\xb3w oraz, co r\xc3\xb3wnie istotne, legitymizowa\xc4\x87 w\xc5\x82adz\xc4\x99 rodu nad nimi. Przekaz ten, przez niekt\xc3\xb3rych uwa\xc5\xbcany za wynik aktywnej wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy Teodoryka Wielkiego (konsultacje) z Kasjodorem, \xc5\x9bci\xc5\x9ble wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z dzia\xc5\x82aniami podj\xc4\x99tymi przez w\xc5\x82adc\xc4\x99 ostrogockiego wzgl\xc4\x99dem jego zi\xc4\x99cia Eutaryka.\n_START_SECTION_\nPrawo Amal\xc3\xb3w do rz\xc4\x85d\xc3\xb3w nad Gotami\n_START_PARAGRAPH_\nAmalowie jako w\xc5\x82adcy Got\xc3\xb3w pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 po raz pierwszy w kontek\xc5\x9bcie (rzekomego) zwyci\xc4\x99stwa na wodzem rzymskim Fuskusem. Dzi\xc4\x99ki niemu r\xc3\xb3d ten mia\xc5\x82 by\xc4\x87 okrzykni\xc4\x99ty Ansami i to przez ca\xc5\x82e plemi\xc4\x99 Got\xc3\xb3w. Tym sposobem Amalowie uzyskali status \xe2\x80\x9ep\xc3\xb3\xc5\x82boski\xe2\x80\x9d pozwalaj\xc4\x85cy na odnoszenie zwyci\xc4\x99stw dzi\xc4\x99ki sakralnej mocy, dzi\xc4\x99ki kt\xc3\xb3rej (oraz zdolno\xc5\x9bci do przystosowywania si\xc4\x99 do nowych warunk\xc3\xb3w politycznych), pomimo kl\xc4\x99sk dalej stali na czele plemienia. Mo\xc5\xbce z tego powodu Kasjodor nie poruszy\xc5\x82 kwestii etymologii nazwy rodu. Wed\xc5\x82ug Kasjodora Goci ulegli rozbiciu na dwa od\xc5\x82amy \xe2\x80\x94 Wizygot\xc3\xb3w i Ostrogot\xc3\xb3w \xe2\x80\x94 dopiero w okresie najazdu hu\xc5\x84skiego po \xc5\x9bmierci Amala Hermanaryka, kt\xc3\xb3ry tym samym by\xc5\x82 ostatnim przedstawicielem rodu panuj\xc4\x85cym nad og\xc3\xb3\xc5\x82em plemienia. Taka tradycja z jednej strony dobrze legitymizowa\xc5\x82a w\xc5\x82adz\xc4\x99 Teodoryka Wielkiego nad Wizygotami, z drugiej \xe2\x80\x94 spowodowa\xc5\x82a podwa\xc5\xbcenie innych, znanych wcze\xc5\x9bniej przekaz\xc3\xb3w o etnogenezie gockiej. Dzi\xc4\x99ki przekazowi o Hermanaryku Amalowie stawali si\xc4\x99 jedyn\xc4\x85 prawowit\xc4\x85 dynasti\xc4\x85 mog\xc4\x85c\xc4\x85 rz\xc4\x85dzi\xc4\x87 nad ca\xc5\x82ym ludem, starsz\xc4\x85, godniejsz\xc4\x85 szacunku, historycznie bardziej uprawnion\xc4\x85 do sprawowania w\xc5\x82adzy (ju\xc5\xbc przez Ablaviusa okre\xc5\x9bleni praeclari \xe2\x80\x94 przes\xc5\x82awni) ni\xc5\xbc wizygoccy Baltowie. W ten szczeg\xc3\xb3lny status Amal\xc3\xb3w wpisywa\xc5\x82a si\xc4\x99 Kasjodorowa/Jordanesowa opowie\xc5\x9b\xc4\x87 o jego przedstawicielu Beremudzie, kt\xc3\xb3ry po przybyciu do Wizygot\xc3\xb3w m\xc3\xb3g\xc5\x82by bezproblemowo obj\xc4\x85\xc4\x87 nad nimi w\xc5\x82adz\xc4\x99, do czego nie dosz\xc5\x82o tylko ze wzgl\xc4\x99du na skromno\xc5\x9b\xc4\x87 Amala. Przekaz ten jest jasny: to Amalom jako spadkobiercom dawnych kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 rz\xc4\x85dy nad Wizygotami, a co wi\xc4\x99cej, to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie im Wizygoci by je sami oddali.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82ania unifikacyjne Amal\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nAmalowie w erze przedteodorycja\xc5\x84skiej pr\xc3\xb3bowali kilka razy doprowadzi\xc4\x87 do zjednoczenia gockich plemion pod swoj\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x85. Istnieje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc odosobniona hipoteza, \xc5\xbce wojna Rzymu z Hunami w latach 450\xe2\x88\x92451 wybuch\xc5\x82a w zwi\xc4\x85zku z dzia\xc5\x82aniami w\xc5\x82adcy amalskiego w kierunku podporz\xc4\x85dkowania sobie Wizygot\xc3\xb3w. W osobie Teodoryka Wielkiego dosz\xc5\x82o do intensyfikacji tych pr\xc3\xb3b, najpierw jeszcze w okresie sprzed inwazji na Itali\xc4\x99 (489), co spowodowa\xc5\x82o p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85 konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 prowadzenia polityki unifikuj\xc4\x85cej r\xc3\xb3\xc5\xbcne od\xc5\x82amy gockie ju\xc5\xbc na P\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Apeni\xc5\x84skim, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej za\xc5\x9b (w odniesienie do Wizygot\xc3\xb3w) po jego proklamacji na kr\xc3\xb3la tych ostatnich w 511 r.\n_START_SECTION_\nEutaryk i Amalasunta \xe2\x80\x94 symboliczna unifikacja rodu Amal\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nDziedziczy\xc4\x87 oba trony (ostrogocki i wizygocki) mia\xc5\x82 po Teodoryku Wielkim jego zi\xc4\x99\xc4\x87 Eutaryk, wed\xc5\x82ug Getiki r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Amal, potomek Hermanaryka i Beremuda, a wi\xc4\x99c osoba mog\xc4\x85ca szczyci\xc4\x87 si\xc4\x99 nawet lepszym pochodzeniem ni\xc5\xbc w\xc5\x82adca Ostrogot\xc3\xb3w. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Teodoryka Wielkiego Amalasunt\xc4\x85 mia\xc5\x82o, id\xc4\x85c za Getik\xc4\x85, wymiar symboliczny \xe2\x80\x94 za jego spraw\xc4\x85 dosz\xc5\x82o do \xe2\x80\x9epo\xc5\x82\xc4\x85czenia\xe2\x80\x9d dw\xc3\xb3ch linii Amal\xc3\xb3w, potomk\xc3\xb3w Wuultulfa (Teodoryk Wielki, Amalasunta) i Hermanaryka (Eutaryk), a tym samym dosz\xc5\x82oby do unifikacji linii rz\xc4\x85dz\xc4\x85cych w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci Ostrogotami. Wed\xc5\x82ug koncepcji (najprawdopodobniej Kasjodora) obj\xc4\x99cie przez Eutaryka schedy po Teodoryku Wielkim mia\xc5\x82o stanowi\xc4\x87 swoist\xc4\x85 klamr\xc4\x99 \xe2\x80\x94 obj\xc4\x99cie w\xc5\x82adzy nad oboma od\xc5\x82amami Got\xc3\xb3w, rozumianymi jako jedno\xc5\x9b\xc4\x87, a tym samym powr\xc3\xb3t do (b\xc4\x99d\xc4\x85cej wytworem autora) sytuacji sprzed najazdu Hun\xc3\xb3w. \xc5\x9amier\xc4\x87 Eutaryka jeszcze za \xc5\xbcycia te\xc5\x9bcia zniweczy\xc5\x82a starania o unifikacj\xc4\x99 obu grup gockich pod ber\xc5\x82em Amal\xc3\xb3w \xe2\x80\x94 ostatecznie r\xc3\xb3d ten pozosta\xc5\x82 u w\xc5\x82adzy jedynie u Ostrogot\xc3\xb3w (syn pary \xe2\x80\x94 Atalaryk).\n_START_SECTION_\nLegendarne pocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\nZgodnie z przekazem Getiki, rodow\xc3\xb3d Amal\xc3\xb3w, wywodz\xc4\x85cych si\xc4\x99 od As\xc3\xb3w, obejmuj\xc4\x85cy siedemna\xc5\x9bcie pokole\xc5\x84 \xc5\xbcyj\xc4\x85cych na przestrzeni po\xc5\x82owy tysi\xc4\x85clecia, rozpoczynaj\xc4\x85 takie postaci, jak Gaut, Amal i Ostrogota. Protoplast\xc4\x85 Amal\xc3\xb3w jest skandynawski b\xc3\xb3g wojny Gaut (Gapt) [\xe2\x80\x98ojciec Gaut\xc3\xb3w\xe2\x80\x99]. W nast\xc4\x99pnych pokoleniach przedstawicielami rodu s\xc4\x85 kolejno: Hulmul-Humil (Humle) [\xe2\x80\x98ojciec Du\xc5\x84czyk\xc3\xb3w\xe2\x80\x99], b\xc3\xb3g Du\xc5\x84czyk\xc3\xb3w; Augis-Avigis; Amal [\xe2\x80\x98ojciec Amal\xc3\xb3w\xe2\x80\x99], eponim rodu; Hisarna [\xe2\x80\x98\xc5\xbbelazny\xe2\x80\x99] \xe2\x80\x94 by\xc4\x87 mo\xc5\xbce zwi\xc4\x85zany z celtyck\xc4\x85 (\xc5\x9brodkowoeuropejsk\xc4\x85) faz\xc4\x85 gockiej etnogenezy; Ostrogota [\xe2\x80\x98ojciec Ostrogot\xc3\xb3w\xe2\x80\x99], eponim plemienia; Hunuil [\xe2\x80\x98Odporny na Czary\xe2\x80\x99]; Athal(a) [\xe2\x80\x98Szlachetny\xe2\x80\x99]. Poch\xc3\xb3d tych legendarnych postaci zamykaj\xc4\x85 synowie tego ostatniego \xe2\x80\x94 Achiulf (Agiulf) i Oduulf.\n_START_SECTION_\nOkres historyczny (do pocz\xc4\x85tku V wieku)\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszym przedstawicielem Kasjodorowych Amal\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry pojawia si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w innym \xc5\xbar\xc3\xb3dle ni\xc5\xbc Getika jest zmar\xc5\x82y w 375 r. Hermanaryk, maj\xc4\x85cy by\xc4\x87 jednym z syn\xc3\xb3w Achiulfa (Agiulfa) (pozostali wed\xc5\x82ug tradycji to: Ansila, Ediulf i Wultuulf). Od tego momentu kolejne pokolenia rodu mo\xc5\xbcna ju\xc5\xbc pr\xc3\xb3bowa\xc4\x87 czasem uto\xc5\xbcsamia\xc4\x87 z pojawiaj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 w rzymskiej historiografii (Ammianus Marcellinus) postaciami, np. wnuka Wuultulfa Winitara z Ammianowym Witimirem czy syna tego\xc5\xbc Wandalara z Widerykiem.'