b'\n_START_ARTICLE_\nAbaka-chan\n_START_SECTION_\nRodzina\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem Hulagu-chana i Dokuz-chatun. Pocz\xc4\x85tkowo sprawowa\xc5\x82 godno\xc5\x9b\xc4\x87 namiestnika w Turkiestanie. Formalnie obj\xc4\x85\xc5\x82 tron ilchana dopiero w czerwcu 1265, cztery miesi\xc4\x85ce po \xc5\x9bmierci swego ojca. Zawdzi\xc4\x99cza\xc5\x82 to wsparciu matki Dokuz-chatun, kt\xc3\xb3ra zmar\xc5\x82a w lecie tego samego roku. W pocz\xc4\x85tkach panowania Abaka \xc5\xbcy\xc5\x82 stale w obawie przed swymi kuzynami ze Z\xc5\x82otej Ordy, kt\xc3\xb3rzy wiosn\xc4\x85 nast\xc4\x99pnego roku wtargn\xc4\x99li na jego terytorium (lato 1266). Abaga, podobnie jak jego ojciec Hulagu-chan, by\xc5\x82 eklektycznym szamanist\xc4\x85, ale do chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwa odnosi\xc5\x82 si\xc4\x99 ze szczer\xc4\x85 sympati\xc4\x85. Jego \xc5\xbcon\xc4\x85 zosta\xc5\x82a c\xc3\xb3rka Micha\xc5\x82a VIII Paleologa \xe2\x80\x93 Maria Paleologini (Despina Chatun). Pierwotnie jej m\xc4\x99\xc5\xbcem mia\xc5\x82 zosta\xc4\x87 Hulagu-chan. Bizanty\xc5\x84ska ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczka przyby\xc5\x82a do Persji jednak dopiero w chwili przej\xc4\x99cia w\xc5\x82adzy przez Abak\xc4\x99. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo doprowadzi\xc5\x82o do sojuszu Bizancjum z pa\xc5\x84stwem Mongo\xc5\x82\xc3\xb3w w Persji.\n_START_SECTION_\nStosunki z krzy\xc5\xbcowcami i z Zachodem\n_START_PARAGRAPH_\nWie\xc5\x9bci o \xc5\xbcyczliwym stosunku ilchana do chrze\xc5\x9bcijan sk\xc5\x82oni\xc5\x82y kr\xc3\xb3la Aragonii Jakuba I, w porozumieniu z papie\xc5\xbcem Klemensem IV, do wys\xc5\x82ania w 1267 roku Jakuba Alaryka z Perignan z misj\xc4\x85 do Abaki, aby powiadomi\xc4\x87 go o przygotowaniach Arago\xc5\x84czyk\xc3\xb3w i kr\xc3\xb3la Francji Ludwika IX do krucjaty i zaproponowa\xc4\x87 zawarcie przymierza wojskowego. Abaka by\xc5\x82 wszak\xc5\xbce wtedy tak zaabsorbowany wojn\xc4\x85 ze Z\xc5\x82ot\xc4\x85 Ord\xc4\x85, \xc5\xbce poprzesta\xc5\x82 tylko na og\xc3\xb3lnikowych obietnicach. Dowodem jego trudno\xc5\x9bci ilchana w okazaniu realnej pomocy jest fakt, \xc5\xbce w nast\xc4\x99pnym roku nie uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 uratowa\xc4\x87 Antiochii przed egipskimi mamelukami (1268). Niebawem musia\xc5\x82 stoczy\xc4\x87 now\xc4\x85 wojn\xc4\x99, tym razem ze spokrewnionymi z nim potomkami Czagataja, kt\xc3\xb3rzy w 1270 roku dokonali inwazji na wschodnie prowincje jego pa\xc5\x84stwa i kt\xc3\xb3rych wypar\xc5\x82 dopiero po morderczej bitwie w okolicy Heratu. Przez nast\xc4\x99pne dwa lata wysi\xc5\x82ki Abaki koncentrowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na przywr\xc3\xb3ceniu linii komunikacyjnych z Chinami, gdzie rezydowa\xc5\x82 jego stryj i suzeren, wielki chan Kubilaj. Niemniej jednak w 1270 roku, po zwyci\xc4\x99stwie pod Heratem, Abaka napisa\xc5\x82 list do kr\xc3\xb3la Ludwika IX, zobowi\xc4\x85zuj\xc4\x85c si\xc4\x99 do udzielenia pomocy wojskowej natychmiast po wkroczeniu armii krzy\xc5\xbcowej do Palestyny. Tymczasem zamiast do Ziemi \xc5\x9awi\xc4\x99tej krucjata francuska uda\xc5\x82a si\xc4\x99 do Tunisu. Niewiele lepiej powiod\xc5\x82o si\xc4\x99 ksi\xc4\x99ciu angielskiemu Edwardowi w szukaniu sojuszu z Mongo\xc5\x82ami. Natychmiast po przybyciu do Akki w 1271 wys\xc5\x82a\xc5\x82 do ilchana poselstwo. Abaka obieca\xc5\x82 maksymaln\xc4\x85 pomoc, na jak\xc4\x85 w tych warunkach b\xc4\x99dzie go sta\xc4\x87. W po\xc5\x82owie pa\xc5\xbadziernika 1271 Abaka wys\xc5\x82a\xc5\x82 korpus jazdy mongolskiej w sile dziesi\xc4\x99ciu tysi\xc4\x99cy ludzi do Syrii. Mongo\xc5\x82owie zadali kl\xc4\x99sk\xc4\x99 oddzia\xc5\x82om turkme\xc5\x84skim, kt\xc3\xb3re os\xc5\x82ania\xc5\x82y Aleppo. Mamelucka za\xc5\x82oga Aleppo ratowa\xc5\x82a si\xc4\x99 ucieczk\xc4\x85 do Hamy. Nast\xc4\x99pnie jazda mongolska posz\xc5\x82a dalej, docieraj\xc4\x85c przez Aleppo do Ma\xe2\x80\x99arrat an-Numanu i Apamei. Mongo\xc5\x82owie natychmiast zawr\xc3\xb3cili. Wojsko mongolskie by\xc5\x82o zbyt s\xc5\x82abe, by zmierzy\xc4\x87 si\xc4\x99 z ca\xc5\x82\xc4\x85 armi\xc4\x85 mameluck\xc4\x85, w dodatku za\xc5\x9b tureccy wasale Mongo\xc5\x82\xc3\xb3w w Anatolii zacz\xc4\x99li si\xc4\x99 burzy\xc4\x87. Ob\xc5\x82adowani \xc5\x82upami Mongo\xc5\x82owie wycofali si\xc4\x99 za Eufrat. Pr\xc3\xb3ba zdobycia Syrii i pomocy krzy\xc5\xbcowcom nie powiod\xc5\x82a si\xc4\x99. Abaka, \xc5\x9bwiadom gro\xc5\xbc\xc4\x85cego niebezpiecze\xc5\x84stwa ze strony mameluk\xc3\xb3w i Z\xc5\x82otej Ordy pragn\xc4\x85\xc5\x82 zawarcia \xc5\x9bcis\xc5\x82ego przymierza z Zachodem. W 1273 roku wys\xc5\x82a\xc5\x82 do Akki pismo, zaadresowane do Edwarda angielskiego, z zapytaniem, kiedy mo\xc5\xbce spodziewa\xc4\x87 si\xc4\x99 przybycia armii krzy\xc5\xbcowej. Do Europy dostarczy\xc5\x82 je pewien dominikanin, Dawid, kapelan patriarchy Tomasza z Lentini. Edward odpowiedzia\xc5\x82 chanowi w tonie bardzo serdecznym, ale z \xc5\xbcalem stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce ani on, ani papie\xc5\xbc nie podj\xc4\x99li jeszcze \xc5\xbcadnych decyzji, w jakim terminie b\xc4\x99d\xc4\x85 mogli wys\xc5\x82a\xc4\x87 na Wsch\xc3\xb3d ekspedycj\xc4\x99 zbrojn\xc4\x85. Ju\xc5\xbc w nast\xc4\x99pnym roku przybyli do Lyonu podczas obrad soboru pos\xc5\x82owie mongolscy, a dw\xc3\xb3ch z nich przyj\xc4\x99\xc5\x82o przy tej okazji chrzest katolicki z r\xc4\x85k kardyna\xc5\x82a-biskupa Ostii, przysz\xc5\x82ego Innocentego V. Odpowiedzi, kt\xc3\xb3re otrzymali od papie\xc5\xbca i Kurii papieskiej, by\xc5\x82y i tym razem przyjazne, ale og\xc3\xb3lnikowe. W jesieni 1276 ilchan podj\xc4\x85\xc5\x82 jeszcze jedn\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x99. Do Italii przyby\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch Gruzin\xc3\xb3w, bracia Jan i Jakub Waseli, w celu z\xc5\x82o\xc5\xbcenia wizyty papie\xc5\xbcowi oraz odwiedzenia dwor\xc3\xb3w kr\xc3\xb3lewskich we Francji i Anglii. Dor\xc4\x99czyli oni Edwardowi I osobisty list od Abaki, w kt\xc3\xb3rym chan usprawiedliwia\xc5\x82 si\xc4\x99 z niedostatecznej pomocy okazanej chrze\xc5\x9bcijanom w 1271 roku. \xc5\xbbadne z tych posuni\xc4\x99\xc4\x87 dyplomatycznych Abaki nie przynios\xc5\x82o efektu.\n_START_SECTION_\nBilans panowania\n_START_PARAGRAPH_\nPanowanie Abaki by\xc5\x82o czasem konsolidacji pa\xc5\x84stwa mongolskiego w Persji. Budowano instytucje, to czas pewnej stabilizacji. Od samego pocz\xc4\x85tku administracja by\xc5\x82a zdominowana przez muzu\xc5\x82man\xc3\xb3w, a na pierwsze miejsce wysun\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 rodzina D\xc5\xbcuwajnich, na czele z Szams ad-Din Muhammadem, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 kolejno ministrem i wezyrem, jego za\xc5\x9b dwaj synowie sprawowali urz\xc4\x99dy gubernator\xc3\xb3w prowincji. Brak podboj\xc3\xb3w nie oznacza\xc5\x82 jednak pokoju. W roku 1270 na ilchanat uderzy\xc5\x82 w\xc5\x82adca Chanatu Czagataja Barak, kt\xc3\xb3ry dotar\xc5\x82 a\xc5\xbc do Heratu, gdzie jednak zosta\xc5\x82 pokonany w czerwcu tego roku. W odwecie w latach 1272-1273 Abaka wdar\xc5\x82 si\xc4\x99 na tereny Czagataid\xc3\xb3w i zburzy\xc5\x82 Buchar\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra jeszcze kilka lat po jego naje\xc5\xbadzie by\xc5\x82a niezamieszkana. Mongo\xc5\x82owie urz\xc4\x85dzali czasem rajdy w g\xc5\x82\xc4\x85b mameluckich posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci, jednak do zmasowanej inwazji na Syri\xc4\x99 dosz\xc5\x82o dopiero w roku 1281, kiedy brat Abaki M\xc3\xb6ngke Tem\xc3\xbcr przegra\xc5\x82 bitw\xc4\x99 pod Himsem.\n_START_SECTION_\nNast\xc4\x99pstwo tronu\n_START_PARAGRAPH_\nPo \xc5\x9bmierci Abaki koczownicza arystokracja spiera\xc5\x82a si\xc4\x99 czy ilchanem ma zosta\xc4\x87 jego brat, Ahmad Tokudar (1282-1284), czy syn, Argun (1284-1291). Pocz\xc4\x85tkowo wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 opowiedzia\xc5\x82a si\xc4\x99 po stronie Ahmada, jednak straci\xc5\x82 on poparcie w\xc5\x9br\xc3\xb3d mongolskiej arystokracji kiedy jako muzu\xc5\x82manin zacz\xc4\x85\xc5\x82 otwarcie popiera\xc4\x87 islam. Ostatecznie Argun pokona\xc5\x82 go i zabi\xc5\x82.'