b'\n_START_ARTICLE_\nPestycydy\n_START_PARAGRAPH_\nPestycydy (\xc5\x82ac. pestis \xe2\x80\x93 zaraza, pom\xc3\xb3r; caedo \xe2\x80\x93 zabijam) \xe2\x80\x93 syntetyczne lub naturalne substancje u\xc5\xbcywane do zwalczania organizm\xc3\xb3w szkodliwych lub niepo\xc5\xbc\xc4\x85danych, stosowane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do ochrony ro\xc5\x9blin uprawnych, las\xc3\xb3w, zbiornik\xc3\xb3w wodnych, ale tak\xc5\xbce zwierz\xc4\x85t, ludzi, produkt\xc3\xb3w \xc5\xbcywno\xc5\x9bciowych, oraz do niszczenia \xc5\xbcywych organizm\xc3\xb3w, uznanych za szkodliwe, w budynkach inwentarskich, mieszkalnych, szpitalnych i magazynach._NEWLINE_Poj\xc4\x99cie \xe2\x80\x9epestycydy\xe2\x80\x9d jest szersze ni\xc5\xbc \xe2\x80\x9e\xc5\x9brodki ochrony ro\xc5\x9blin\xe2\x80\x9d, poniewa\xc5\xbc te pierwsze obejmuj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zwalczanie organizm\xc3\xb3w szkodliwych poza produkcj\xc4\x85 ro\xc5\x9blinn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze pestycydy naturalne, w postaci napar\xc3\xb3w z tytoniu, by\xc5\x82y stosowane ju\xc5\xbc 200 lat temu do t\xc4\x99pienia mszyc. Pierwszy syntetyczny pestycyd (dinitroortokrezolan) wprowadzono w 1892 roku. Od pocz\xc4\x85tku lat 40. do lat 60. XX wieku stosowano powszechnie DDT \xe2\x80\x93 pestycyd, kt\xc3\xb3ry okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 bardzo szkodliwy dla \xc5\x9brodowiska naturalnego. Z tego wzgl\xc4\x99du zosta\xc5\x82 wycofany, a jego u\xc5\xbcycie zabronione.\n_START_SECTION_\nPozytywne skutki stosowania pestycyd\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nW gospodarce rolnej i le\xc5\x9bnej pestycydy znacznie zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y uzyskiwane z uprawy plony ro\xc5\x9blin jadalnych, zmniejszy\xc5\x82y cz\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 wyst\xc4\x99powania epidemii w\xc5\x9br\xc3\xb3d zwierz\xc4\x85t hodowlanych i ptactwa oraz zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y produkcj\xc4\x99 mleka, jajek, mi\xc4\x99sa i sk\xc3\xb3r. Dzi\xc4\x99ki temu zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82a si\xc4\x99 produkcja i poda\xc5\xbc \xc5\xbcywno\xc5\x9bci._NEWLINE_Stosowanie pestycyd\xc3\xb3w doprowadzi\xc5\x82o do znacznego zmniejszenia cz\xc4\x99sto\xc5\x9bci epidemii chor\xc3\xb3b zaka\xc5\xbanych, zw\xc5\x82aszcza w krajach rozwijaj\xc4\x85cych si\xc4\x99. Przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 tak\xc5\xbce do wzrostu higieny \xc5\xbcycia, a tym samym zmniejszenia umieralno\xc5\x9bci._NEWLINE_Pestycydy znalaz\xc5\x82y zastosowanie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w poprodukcyjnej gospodarce \xc5\xbcywno\xc5\x9bci\xc4\x85 \xe2\x80\x93 zabezpieczaj\xc4\x85 plony przed szkodnikami w czasie przechowywania i transportu. \xc5\x9arodki te zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85 te\xc5\xbc trwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 produkt\xc3\xb3w przemys\xc5\x82owych (papieru, tekstyli\xc3\xb3w) oraz przed\xc5\x82u\xc5\xbcaj\xc4\x85 eksploatacj\xc4\x99 dr\xc3\xb3g, tor\xc3\xb3w i lotnisk, dzi\xc4\x99ki zapobieganiu rozwojowi niszcz\xc4\x85cych je chwast\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nNegatywne skutki stosowania pestycyd\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82anie pestycyd\xc3\xb3w nie ogranicza si\xc4\x99 tylko do organizm\xc3\xb3w szkodliwych, ale niszcz\xc4\x85 one tak\xc5\xbce wszystkie organizmy (po\xc5\xbcyteczne) bytuj\xc4\x85ce na danym obszarze. W niekt\xc3\xb3rych przypadkach mo\xc5\xbce nast\xc4\x85pi\xc4\x87 przerwanie \xc5\x82a\xc5\x84cucha pokarmowego dla wrog\xc3\xb3w naturalnych szkodnika. W efekcie po zabiegu najpierw nast\xc4\x99puje silne zniszczenie szkodnika. Gatunki po\xc5\xbcyteczne i drapie\xc5\xbcne gin\xc4\x85 z powodu braku pokarmu lub opuszczaj\xc4\x85 pole. W nast\xc4\x99pstwie pole zasiedlane jest przez nowy gatunek szkodnika (lub odporny na pestycyd szczep tego samego gatunku, kt\xc3\xb3ry prze\xc5\xbcy\xc5\x82 oprysk), kt\xc3\xb3ry na danym polu przewa\xc5\xbcnie nie ma wrog\xc3\xb3w naturalnych i w bardzo szybkim czasie dochodzi do jego gradacji. W wyniku znoszenia pestycyd\xc3\xb3w przez wiatr lub sp\xc5\x82ukiwania ich przez ulewne deszcze dochodzi do ska\xc5\xbcenia zbiornik\xc3\xb3w i ciek\xc3\xb3w wodnych. W ko\xc5\x84cowym efekcie pestycydy trafiaj\xc4\x85 do gleby. Zmiany zachodz\xc4\x85ce w glebie s\xc4\x85 d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e i ma\xc5\x82o zauwa\xc5\xbcalne, wiadomo jednak, \xc5\xbce pestycydy mog\xc4\x85 powodowa\xc4\x87 zmiany w powi\xc4\x85zaniach mi\xc4\x99dzy elementami biotycznymi gleby, mog\xc4\x85ce wp\xc5\x82ywa\xc4\x87 na wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 i jako\xc5\x9b\xc4\x87 plonu._NEWLINE_Innym ujemnym skutkiem masowego stosowania pestycyd\xc3\xb3w jest uodpornienie si\xc4\x99 agrofag\xc3\xb3w na trucizny. Prawdopodobie\xc5\x84stwo wytwarzania si\xc4\x99 odporno\xc5\x9bci jest tym wi\xc4\x99ksze, im cz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosuje si\xc4\x99 dany preparat oraz im wi\xc4\x99cej odpornych osobnik\xc3\xb3w znajduje si\xc4\x99 pocz\xc4\x85tkowo w populacji. Aby temu przeciwdzia\xc5\x82a\xc4\x87 nale\xc5\xbcy: przemiennie stosowa\xc4\x87 preparaty oparte na r\xc3\xb3\xc5\xbcnych substancjach aktywnych, wprowadza\xc4\x87 preparaty kombinowane (mieszane) oraz zmniejsza\xc4\x87 og\xc3\xb3ln\xc4\x85 liczb\xc4\x99 zabieg\xc3\xb3w przez stosowanie pestycydu we w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym terminie i w odpowiednim st\xc4\x99\xc5\xbceniu.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82anie toksyczne na ludzi\n_START_PARAGRAPH_\nPestycydy stanowi\xc4\x85 tak\xc5\xbce bezpo\xc5\x9brednie zagro\xc5\xbcenie dla zdrowia, a niekiedy i \xc5\xbcycia cz\xc5\x82owieka._NEWLINE_Zatrucia s\xc4\x85 wynikiem nara\xc5\xbcenia pracownik\xc3\xb3w opryskuj\xc4\x85cych pola uprawne, przypadkowego spo\xc5\xbcycia lub innego zetkni\xc4\x99cia z pestycydami os\xc3\xb3b niewystarczaj\xc4\x85co chronionych. Zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przypadki wykorzystania pestycyd\xc3\xb3w w celach samob\xc3\xb3jczych i zbrodniczych. Masowe zatrucia s\xc4\x85 wynikiem niestosowania odpowiednich \xc5\x9brodk\xc3\xb3w ostro\xc5\xbcno\xc5\x9bci lub ignorowania ostrze\xc5\xbce\xc5\x84 producent\xc3\xb3w. Znany jest przypadek zatrucia 321 os\xc3\xb3b w Iraku, z kt\xc3\xb3rych 35 zmar\xc5\x82o na skutek spo\xc5\xbcycia ziarna przeznaczonego do siewu, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82o zakonserwowane zwi\xc4\x85zkiem rt\xc4\x99cioorganicznym. Ziarno to, gdyby by\xc5\x82o u\xc5\xbcyte zgodnie z jego przeznaczeniem (do siewu), nie stanowi\xc5\x82oby \xc5\xbcadnego zagro\xc5\xbcenia dla ludzi._NEWLINE_Ostre zatrucia najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej wywo\xc5\x82uj\xc4\x85 pestycydy z grupy insektycyd\xc3\xb3w fosforanoorganicznych i fungicyd\xc3\xb3w rt\xc4\x99cioorganicznych._NEWLINE_Zatrucia przewlek\xc5\x82e mog\xc4\x85 dotyczy\xc4\x87 os\xc3\xb3b zatrudnionych w pracy z pestycydami. Jednak nara\xc5\xbcona na przewlek\xc5\x82e zatrucie jest ca\xc5\x82a populacja ludzka, z powodu og\xc3\xb3lno\xc5\x9bwiatowego, powszechnego u\xc5\xbcycia pestycyd\xc3\xb3w, ich gromadzenia si\xc4\x99 w \xc5\xbcywno\xc5\x9bci, glebie, wodzie i powietrzu. Zgromadzone w organizmie pestycydy wywieraj\xc4\x85 wp\xc5\x82yw na procesy rakotw\xc3\xb3rcze (mog\xc4\x85 je zapocz\xc4\x85tkowywa\xc4\x87 lub nasila\xc4\x87), s\xc4\x85 neurotoksyczne, zaburzaj\xc4\x85 regulacje hormonaln\xc4\x85 i enzymatyczn\xc4\x85._NEWLINE_Zapobieganiu bezpo\xc5\x9brednim zatruciom, czy te\xc5\xbc gromadzeniu si\xc4\x99 pestycyd\xc3\xb3w w organizmie ludzi i zwierz\xc4\x85t pomaga przestrzeganie okres\xc3\xb3w karencji i prewencji.\n_START_SECTION_\nNormy prawne\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1 wrze\xc5\x9bnia 2008 na obszarze UE obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85 ujednolicone normy w zakresie dopuszczalnego poziomu pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci pestycyd\xc3\xb3w w \xc5\xbcywno\xc5\x9bci. W efekcie tego ujednolicenia zwi\xc4\x99kszy si\xc4\x99 dopuszczalna ich ilo\xc5\x9b\xc4\x87 w produkowanych m.in. na terenie Polski artyku\xc5\x82ach spo\xc5\xbcywczych, gdy\xc5\xbc dotychczasowe przepisy zabraniaj\xc4\x85 nawet \xc5\x9bladowych ilo\xc5\x9bci pestycyd\xc3\xb3w w \xc5\xbcywno\xc5\x9bci.'