b'\n_START_ARTICLE_\nBaptyzm\n_START_SECTION_\nDzieje w skali globalnej\n_START_PARAGRAPH_\nBaptyzm zaistnia\xc5\x82 na pocz\xc4\x85tku XVII stulecia w wyniku zetkni\xc4\x99cia si\xc4\x99 prze\xc5\x9bladowanych przez w\xc5\x82adze angielskie puryta\xc5\x84skich independent\xc3\xb3w z ocala\xc5\x82ymi z prze\xc5\x9bladowa\xc5\x84 anabaptystami. Pierwszy zb\xc3\xb3r baptystyczny powsta\xc5\x82 w 1609 roku w Amsterdamie pod przyw\xc3\xb3dztwem Johna Smytha, ale wkr\xc3\xb3tce przesta\xc5\x82 istnie\xc4\x87. Nast\xc4\x99pnie odrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1611 roku pod Londynem, a jego przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85 by\xc5\x82 Thomas Helwys. Pocz\xc4\x85tkowo bapty\xc5\x9bci udzielali chrztu przez polanie, natomiast chrzest przez pe\xc5\x82ne zanurzenie w wodzie praktykowany by\xc5\x82 od lat 40. XVII wieku przez tzw. baptyst\xc3\xb3w partykularnych (Particular Baptists) w Anglii, kt\xc3\xb3rzy swoj\xc4\x85 nazw\xc4\x99 zawdzi\xc4\x99czaj\xc4\x85 przekonaniu, i\xc5\xbc do zbawienia B\xc3\xb3g predestynuje poszczeg\xc3\xb3lne (particular) wybrane z og\xc3\xb3\xc5\x82u jednostki. Pomimo wzgl\xc4\x99dnej swobody wyznaniowej zbory rozwija\xc5\x82y si\xc4\x99 stosunkowo wolno. Dopiero przebudzenie metodystyczne nada\xc5\x82o wsp\xc3\xb3lnotom baptystycznym dynamik\xc4\x99 rozwoju zar\xc3\xb3wno na Starym Kontynencie, jak i w Nowym \xc5\x9awiecie._NEWLINE_Przez blisko 200 lat od swego powstania baptyzm by\xc5\x82 ruchem ma\xc5\x82o znacz\xc4\x85cym, a jego rozw\xc3\xb3j by\xc5\x82 bardzo powolny. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jego zasi\xc4\x99g by\xc5\x82 niewielki, a\xc5\xbc do ko\xc5\x84ca XVIII wieku spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci baptystyczne istnia\xc5\x82y jedynie na Wyspach Brytyjskich i w Trzynastu Koloniach \xe2\x80\x93 G\xc5\x82\xc3\xb3wnie prowincjach Nowej Anglii._NEWLINE_Dopiero u schy\xc5\x82ku XVIII wieku pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 pierwsze, nieliczne zbory w Kanadzie, Bahamach i Jamajce. Jednak mimo to rozw\xc3\xb3j baptyzmu wci\xc4\x85\xc5\xbc by\xc5\x82 powolny. W roku 1790 w Stanach Zjednoczonych \xc5\xbcy\xc5\x82o 60 tysi\xc4\x99cy baptyst\xc3\xb3w._NEWLINE_Dopiero na pocz\xc4\x85tku XIX wieku wraz z Drugim Wielkim Przebudzeniem rozw\xc3\xb3j baptyzmu nabra\xc5\x82 dynamiki. W\xc3\xb3wczas to bapty\xc5\x9bci zainteresowali si\xc4\x99 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 misyjn\xc4\x85. W czasach przebudzenia zbory baptystyczne dotar\xc5\x82y do Indii, a od lat 30. XIX wieku tak\xc5\xbce do Europy, Afryki oraz na ca\xc5\x82e gwa\xc5\x82townie rozwijaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 Stany Zjednoczone._NEWLINE_W Ameryce P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej propagatorem baptyzmu by\xc5\x82 na pocz\xc4\x85tku XVII wieku za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel kolonii Rhode Island \xe2\x80\x93 Roger Williams. Pierwszy zb\xc3\xb3r baptystyczny w kontynentalnej Europie powsta\xc5\x82 w 1834 za spraw\xc4\x85 Johanna Gerharda Onckena._NEWLINE_W 1905 roku powsta\xc5\x82 \xc5\x9awiatowy Alians Baptystyczny (Baptist World Alliance), licz\xc4\x85cy w 1993 roku 147 tysi\xc4\x99cy zbor\xc3\xb3w, skupiaj\xc4\x85cych 38 milion\xc3\xb3w cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. Og\xc3\xb3\xc5\x82em Alians zrzesza ponad 100 milion\xc3\xb3w wyznawc\xc3\xb3w skupionych w lokalnych uniach baptystycznych. Do zwi\xc4\x85zku nie nale\xc5\xbcy wiele zbor\xc3\xb3w fundamentalistycznych, przeciwnych umiarkowanej teologii i ekumenizmowi Aliansu._NEWLINE_Kilka unii baptystycznych ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w ekumenicznych podj\xc4\x99\xc5\x82o decyzj\xc4\x99 o po\xc5\x82\xc4\x85czeniu si\xc4\x99 z innymi denominacjami protestanckimi i utworzy\xc5\x82y z nimi protestanckie Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y unijne, jak np. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 P\xc3\xb3\xc5\x82nocnych Indii czy ostatnio w 2011 r. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Ekumeniczny w Szwecji._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d duchownych baptystycznych by\xc5\x82o wielu wybitnych ekumenist\xc3\xb3w i rzecznik\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy mi\xc4\x99dzyreligijnej, np. John Bunyan, Keith Winston Clements, Martin Luther King jr., Walter Rauschenbusch, Glen Garfield Williams._NEWLINE_Pocz\xc4\x85wszy od lat 70. XX wieku \xc5\x9awiatowy Zwi\xc4\x85zek Baptystyczny przeprowadzi\xc5\x82 seri\xc4\x99 dialog\xc3\xb3w ekumenicznych ze \xc5\x9awiatow\xc4\x85 Wsp\xc3\xb3lnot\xc4\x85 Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w Reformowanych, \xc5\x9awiatow\xc4\x85 Federacj\xc4\x85 Lutera\xc5\x84sk\xc4\x85, Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em Katolickim i \xc5\x9awiatow\xc4\x85 Konferencj\xc4\x85 Mennonick\xc4\x85. W 2013 r. podczas Dorocznego Zgromadzenia \xc5\x9awiatowego Zwi\xc4\x85zku Baptystycznego odbytego na Jamajce przyj\xc4\x99to report z przeprowadzonej w latach 2006-2010 drugiej fazy dialogu tej organizacji z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em Katolickim.\n_START_SECTION_\nDzieje na ziemiach polskich\n_START_PARAGRAPH_\nNa ziemiach polskich w granicach Kr\xc3\xb3lestwa Kongresowego pocz\xc4\x85tki ruchu baptystycznego zwi\xc4\x85zane s\xc4\x85 z Gotfrydem Fryderykiem Alfem W 1858 przyj\xc4\x85\xc5\x82 on chrzest w rycie baptystycznym, co uznawane jest za moment powstania baptyzmu polskiego. Pocz\xc4\x85tkowo baptystami byli tutaj g\xc5\x82\xc3\xb3wnie zamieszkuj\xc4\x85cy ziemie polskie Niemcy, a od prze\xc5\x82omu XIX i XX wieku z baptyzmem zacz\xc4\x99li si\xc4\x99 tak\xc5\xbce wi\xc4\x85za\xc4\x87 Polacy i inni S\xc5\x82owianie. W okresie mi\xc4\x99dzywojennym bapty\xc5\x9bci s\xc5\x82owia\xc5\x84scy (w tym polscy) i niemieccy posiadali dwie oddzielne organizacje ko\xc5\x9bcielne: Zwi\xc4\x85zek Zbor\xc3\xb3w S\xc5\x82owia\xc5\x84skich Baptyst\xc3\xb3w w Polsce i Unia Zbor\xc3\xb3w Baptyst\xc3\xb3w J\xc4\x99zyka Niemieckiego w Polsce. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej s\xc5\x82owia\xc5\x84scy bapty\xc5\x9bci byli skupieni w zwi\xc4\x85zku wyznaniowym pod nazw\xc4\x85 Zwi\xc4\x85zek Nieniemieckich Ewangelicko-Wolnoko\xc5\x9bcielnych Zbor\xc3\xb3w (bapty\xc5\x9bci)._NEWLINE_W 1945 powsta\xc5\x82a w Polsce jedna denominacja baptystyczna, kt\xc3\xb3ra obecnie nosi nazw\xc4\x99 Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Chrze\xc5\x9bcijan Baptyst\xc3\xb3w w Rzeczypospolitej Polskiej.\n_START_SECTION_\nKwestia chrztu niemowl\xc4\x85t\n_START_PARAGRAPH_\n"Bapty\xc5\x9bci" (z j. greckiego "baptisma" \xe2\x80\x93 "chrzest"; "baptizo" \xe2\x80\x93 (dos\xc5\x82.) "zanurza\xc4\x87") to nazwa, kt\xc3\xb3ra by\xc5\x82a im nadawana, poniewa\xc5\xbc odr\xc3\xb3\xc5\xbcniali si\xc4\x99 od innych chrze\xc5\x9bcijan kwestionuj\xc4\x85c zasadno\xc5\x9b\xc4\x87 chrztu niemowl\xc4\x85t i domagaj\xc4\x85c si\xc4\x99 udzielania chrztu przez zanurzenie. Bapty\xc5\x9bci (jak i niekt\xc3\xb3re inne Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y protestanckie) uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce chrzest niemowl\xc4\x85t jest sprzeczny z nauk\xc4\x85 i praktyk\xc4\x85 Nowego Testamentu. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich uznaje go za obrz\xc4\x99d bezwarto\xc5\x9bciowy, a nawet szkodliwy, bo ich zdaniem sugeruje, \xc5\xbce mo\xc5\xbcna by\xc4\x87 chrze\xc5\x9bcijaninem w spos\xc3\xb3b bierny, "z urodzenia". Takiemu podej\xc5\x9bciu przeciwstawiaj\xc4\x85 konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 podj\xc4\x99cia przez ka\xc5\xbcdego cz\xc5\x82owieka osobistej decyzji na\xc5\x9bladowania Chrystusa, po kt\xc3\xb3rej dopiero mo\xc5\xbce nast\xc4\x85pi\xc4\x87 \xc5\x9bwiadome przyj\xc4\x99cie chrztu wiary po\xc5\x82\xc4\x85czone z aktywnym w\xc5\x82\xc4\x85czeniem si\xc4\x99 w \xc5\xbcycie Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a._NEWLINE_Wbrew pozorom takie postawienie sprawy nie spowodowa\xc5\x82o zaw\xc4\x99\xc5\xbcenia oddzia\xc5\x82ywania baptyst\xc3\xb3w jedynie na moralne i intelektualne elity: w ci\xc4\x85gu swej ponad 400-letniej historii, bapty\xc5\x9bci byli cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 wielu przebudze\xc5\x84 religijnych dosi\xc4\x99gaj\xc4\x85cych swym zasi\xc4\x99giem wszystkich szczebli drabiny spo\xc5\x82ecznej. W ich wyniku stali si\xc4\x99 jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych wyzna\xc5\x84 protestanckich w skali \xc5\x9bwiatowej_NEWLINE_W Irlandii P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i we W\xc5\x82oszech bapty\xc5\x9bci zawarli pe\xc5\x82n\xc4\x85 wsp\xc3\xb3lnot\xc4\x99 z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ami uznaj\xc4\x85cymi chrzest niemowl\xc4\x85t. We W\xc5\x82oszech, gdzie wsp\xc3\xb3lnota ta obowi\xc4\x85zuje baptyst\xc3\xb3w, waldens\xc3\xb3w i metodyst\xc3\xb3w, bapty\xc5\x9bci, nie wyrzekaj\xc4\x85c si\xc4\x99 zasady chrztu doros\xc5\x82ych, uznaj\xc4\x85, \xc5\xbce chrztu nie wolno powtarza\xc4\x87 tak\xc5\xbce, gdy udzielono go dziecku. W Niemczech podobne porozumienia istniej\xc4\x85 na p\xc5\x82aszczy\xc5\xbanie regionalnej. Tak\xc4\x85 sam\xc4\x85 zasad\xc4\x99 przyj\xc4\x99li bapty\xc5\x9bci wsp\xc3\xb3\xc5\x82tworz\xc4\x85c z prezbiterianami i metodystami Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Ekumeniczny w Szwecji.\n_START_SECTION_\nZaanga\xc5\xbcowanie spo\xc5\x82eczne\n_START_PARAGRAPH_\nPodkre\xc5\x9blanie przez baptyst\xc3\xb3w znaczenia osobistej, \xc5\x9bwiadomej wiary religijnej oraz rozumienie Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a jako egalitarnej wsp\xc3\xb3lnoty chrze\xc5\x9bcijan, dokonuj\xc4\x85cej podstawowych wybor\xc3\xb3w w spos\xc3\xb3b demokratyczny, prowadzi\xc5\x82o do czynnego zaanga\xc5\xbcowania wielu baptyst\xc3\xb3w w sprawy publiczne. Na pierwszy plan wysuwa\xc5\x82y si\xc4\x99 ju\xc5\xbc w XVII wieku ich dzia\xc5\x82ania na rzecz wolno\xc5\x9bci sumienia i wyznania dla wszystkich, tak\xc5\xbce dla ateist\xc3\xb3w (m.in. Thomas Helwys, Roger Williams, John Milton, Isaac Backus). Bapty\xc5\x9bci nale\xc5\xbceli do czo\xc5\x82\xc3\xb3wki oponent\xc3\xb3w wobec niewolnictwa, kolonializmu i segregacji rasowej (np. William Knibb, John Chilembwe, Martin Luther King), chocia\xc5\xbc wielu przedstawicieli tego wyznania by\xc5\x82o w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielami niewolnik\xc3\xb3w i opowiada\xc5\x82o si\xc4\x99 za segregacj\xc4\x85 rasow\xc4\x85. \xc5\x9arodowisko to wyda\xc5\x82o tak\xc5\xbce wielu polityk\xc3\xb3w pe\xc5\x82ni\xc4\x85cych kluczowe stanowiska w skali ca\xc5\x82ych pa\xc5\x84stw. Przyk\xc5\x82adowo, w XX wieku byli to prezydenci USA Warren Harding, Harry Truman, Jimmy Carter i Bill Clinton, premierzy Wielkiej Brytanii David Lloyd George i James Callaghan i premierzy Japonii Ichir\xc5\x8d Hatoyama i Yukio Hatoyama. W 2014 pe\xc5\x82ni\xc4\x85cym obowi\xc4\x85zki prezydenta Ukrainy zosta\xc5\x82 O\xc5\x82eksandr Turczynow.\n_START_SECTION_\nWybitni przedstawiciele\n_START_PARAGRAPH_\nTeologowie, duchowni, misjonarze: Isaac Backus, John Bunyan, Tony Campolo, William Carey, Keith Winston Clements, Benajah Harvey Carroll, Oswald Chambers, John Clarke, Chuck Colson, Harvey Cox, Millard Erickson, Paul Fiddes, Carl Henry, Jerry Falwell, John Gill, Billy Graham, Thomas Helwys, Martin Luther King, Kenneth Scott Latourette, Johann Gerhard Oncken, Walter Rauschenbusch, Charles Spurgeon, Glen Garfield Williams, Roger Williams_NEWLINE_Politycy, dzia\xc5\x82acze spo\xc5\x82eczni: Hugo Black, James Callaghan, Jimmy Carter, John Chilembwe, Bill Clinton, Al Gore, Warren Harding, Charles Hughes, Ichir\xc5\x8d Hatoyama, Yukio Hatoyama, Jesse Jackson, William Knibb, David Lloyd George, Nelson Rockefeller, Harry Truman, O\xc5\x82eksandr Turczynow, Ron Paul_NEWLINE_Arty\xc5\x9bci, pisarze: James Baldwin, Erskine Caldwell, Johnny Cash, Kelly Clarkson, Kevin Costner, John Grisham, Aretha Franklin, Whitney Houston, Mahalia Jackson, John Milton, Cliff Richard, Britney Spears, Justin Timberlake'