b'\n_START_ARTICLE_\nHallelujah (piosenka Leonarda Cohena)\n_START_SECTION_\nKompozycja muzyczna i interpretacja tekstu\n_START_PARAGRAPH_\nCohen tworzy\xc5\x82 piosenk\xc4\x99 przez 5 lat, cho\xc4\x87 w popularnym przekazie mia\xc5\x82 j\xc4\x85 napisa\xc4\x87, siedz\xc4\x85c w bieli\xc5\xbanie na pod\xc5\x82odze w hotelu Royalton Hotel. Hallelujah w oryginalnej wersji jest utworem w metrum 12/8, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cym styl walca i muzyki gospel. Piosenka napisana jest w tonacji C-dur, nast\xc4\x99puje progresja za tekstem \xe2\x80\x9eit goes like this, the fourth, the fifth, the minor fall, and the major lift\xe2\x80\x9d: C, F, G, a, F. Oryginalna piosenka jest grana w tempie 56\xc2\xa0BPM z ambitusem wokalu e-a\xc2\xb9. Inne nagrane wersje s\xc4\x85 wykonywane w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych tonacjach \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz C-dur, tak\xc5\xbce A-dur lub c-moll. W oryginalnej wersji akompaniament tworz\xc4\x85 b\xc4\x99bny, gitara, gitara basowa i syntezator. Ten ostatni instrument w wersjach koncertowych jest zast\xc4\x85piony przez organy, a na niekt\xc3\xb3rych nagraniach aran\xc5\xbcacja jest wzbogacona o parti\xc4\x99 saksofonu, mandoliny lub obu tych instrument\xc3\xb3w naraz. Wersje koncertowe zawieraj\xc4\x85 solo gitarowe lub organowe._NEWLINE_Najkr\xc3\xb3tsza nagrana wersja, z Various Positions, trwa 4 minuty i 40 sekund, a najd\xc5\x82u\xc5\xbcsza, z Legendary FM Broadcasts, 7 minut i 59 sekund._NEWLINE_Istniej\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcne wersje tekstu opublikowane w zbiorach wierszy i \xc5\x9bpiewnikach autoryzowanych przez Cohena, r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ce si\xc4\x99 te\xc5\xbc od wersji nagranych. Pierwsza wersja tekstu liczy\xc5\x82a oko\xc5\x82o 80 wers\xc3\xb3w. Po wydaniu albumu w 1984 roku, Cohen wykonywa\xc5\x82 oryginaln\xc4\x85 wersj\xc4\x99 piosenki podczas swojej \xc5\x9bwiatowej trasy koncertowej w 1985 roku. Jednak podczas wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w na \xc5\xbcywo w latach 1988 i 1993 Cohen \xc5\x9bpiewa\xc5\x82 inny tekst, w kt\xc3\xb3rym tylko ostatnia zwrotka zgadza\xc5\x82a si\xc4\x99 z wersj\xc4\x85 piosenki gran\xc4\x85 na trasie. Liczni arty\xc5\x9bci podczas swoich wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w mieszaj\xc4\x85 obie wersje piosenki albo dokonuj\xc4\x85 bezpo\xc5\x9brednich zmian w tek\xc5\x9bcie, jak np. Rufus Wainwright i Allison Crowe, kt\xc3\xb3rzy s\xc5\x82owa \xe2\x80\x9eholy dove\xe2\x80\x9d zamienili, w przypadku Wainwrighta na \xe2\x80\x9eholy dark\xe2\x80\x9d, a Crowe na \xe2\x80\x9eHoly Ghost\xe2\x80\x9d. _NEWLINE_Adresat liryczny tekstu jest nieoczywisty i zmienia si\xc4\x99 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wersach._NEWLINE_Orygina\xc5\x82 Cohena zawiera kilka biblijnych odwo\xc5\x82a\xc5\x84. Sam tytu\xc5\x82, Alleluja, jest biblijnym zwrotem wychwalaj\xc4\x85cym Boga, spotykanym przede wszystkim w Ksi\xc4\x99dze Psalm\xc3\xb3w. Tekst rozpoczyna si\xc4\x99 od nawi\xc4\x85zania do kr\xc3\xb3la Dawida, kt\xc3\xb3ry mimo bycia grzesznikiem, przy pomocy pie\xc5\x9bni pr\xc3\xb3buje skontaktowa\xc4\x87 si\xc4\x99 z Bogiem. Powtarzanie frazy Hallelujah ma by\xc4\x87 sposobem na odtworzenie tego kontaktu. W tek\xc5\x9bcie w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych miejscach mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 takiego porozumienia si\xc4\x99 z Bogiem jest podwa\xc5\xbcana, ale jednocze\xc5\x9bnie podawana jako konieczna. Nast\xc4\x99pnie rozwijana jest kwestia grzechu Dawida na przyk\xc5\x82adzie cudzo\xc5\x82\xc3\xb3stwa z Batszeb\xc4\x85 i upadku Samsona, w zwi\xc4\x85zku z wyjawieniem Dalili sekretu (postacie z Ksi\xc4\x99gi S\xc4\x99dzi\xc3\xb3w). Wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych interpretacji jest tu zawarty przekaz o tym, \xc5\xbce przyziemne sprawy odrywaj\xc4\x85 bohater\xc3\xb3w od wa\xc5\xbcniejszej misji. W tej interpretacji \xc5\x9bwiat\xc5\x82o ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca o\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85ce cia\xc5\x82o Batszeby jest symbolem fa\xc5\x82szywego postrzegania zmys\xc5\x82owego, kt\xc3\xb3re zas\xc5\x82ania obraz duchowy. Przywo\xc5\x82any jest tu motyw s\xc5\x82abo\xc5\x9bci bohater\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy potrafi\xc4\x85 walczy\xc4\x87 fizycznie z silnymi przeciwnikami, ale ich czujno\xc5\x9b\xc4\x87 rozprasza si\xc4\x99 w kontakcie z kobiet\xc4\x85. Z drugiej za\xc5\x9b strony, obaj przywo\xc5\x82ani m\xc4\x99scy bohaterowie biblijni, ostatecznie zostali podniesieni z upadku przez Boga. B\xc5\x82ysk \xc5\x9bwiat\xc5\x82a zwi\xc4\x85zany ze s\xc5\x82owami pie\xc5\x9bni w wersie There\xe2\x80\x99s a blaze of light in every word jest interpretowany jako nawi\xc4\x85zanie do Boskiego aktu stworzenia. W kolejnych zwrotkach Cohen opisuje stosunek p\xc5\x82ciowy j\xc4\x99zykiem religijnym, przywo\xc5\x82uj\xc4\x85c mi.m. symbol go\xc5\x82\xc4\x99bia wielokrotnie wykorzystywany w Biblii. Jest to interpretowane jako por\xc3\xb3wnanie mi\xc5\x82o\xc5\x9bci mi\xc4\x99dzyludzkiej, tak\xc5\xbce erotycznej, do mi\xc5\x82o\xc5\x9bci mi\xc4\x99dzy Bogiem a cz\xc5\x82owiekiem. Z tej perspektywy istota boska jest interpretowana jako odpowied\xc5\xba na chaos i spos\xc3\xb3b na zjednoczenie duszy i cia\xc5\x82a. Sam Cohen twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce nawi\xc4\x85zanie do klasycznych ch\xc3\xb3ralnych wykona\xc5\x84 Alleluja symbolizuje fakt, \xc5\xbce mimo niedoskona\xc5\x82o\xc5\x9bci \xc5\x9bwiata, powinno\xc5\x9bci\xc4\x85 ludzi jest \xc5\x9bpiewanie tego hymnu. Istniej\xc4\x85 interpretacje wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85ce to z osobistymi pogl\xc4\x85dami religijnymi Cohena, kt\xc3\xb3re w dzieci\xc5\x84stwie by\xc5\x82y kszta\xc5\x82towane przez \xc5\x9brodowisko \xc5\xbcydowskie i katolickie, a w doros\xc5\x82ym \xc5\xbcyciu przybra\xc5\x82y form\xc4\x99 buddyjsk\xc4\x85, przypominaj\xc4\x85c\xc4\x85 medytacyjn\xc4\x85 odmian\xc4\x99 tych pierwszych wyzna\xc5\x84._NEWLINE_Pogl\xc4\x85d Cohena o tym, \xc5\xbce istnieje wiele r\xc3\xb3\xc5\xbcnych hallelujah, odbija si\xc4\x99 w kra\xc5\x84cowo r\xc3\xb3\xc5\xbcnych coverach utworu, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 by\xc4\x87 melancholijne, delikatne, podnosz\xc4\x85ce na duchu lub radosne, zale\xc5\xbcnie od wykonawcy. Publikowane interpretacje tekstu stosunkowo rzadko odnosz\xc4\x85 si\xc4\x99 biografii Cohena. Niekt\xc3\xb3rzy przypuszczaj\xc4\x85, \xc5\xbce za \xc5\xbcycia Cohena krytycy celowo unikali wi\xc4\x85zania podmiotu lirycznego z nim samym, szanuj\xc4\x85c jego prywatno\xc5\x9b\xc4\x87. Wynika to z intymnego charakteru liryki tekstu, cz\xc4\x99sto wi\xc4\x85zanego ze sfer\xc4\x85 seksualn\xc4\x85. W\xc5\x9br\xc3\xb3d hipotez dotycz\xc4\x85cych inspiracji, pojawia si\xc4\x99 m\xc3\xb3wi\xc4\x85ca, \xc5\xbce inspiracj\xc4\x85 do powstania tekstu z fragmentami nieprzychylnymi dla adresata, by\xc5\x82 rozpad zwi\xc4\x85zku z Suzanne Elrod._NEWLINE_Walijski piosenkarz John Cale, pierwsza osoba, kt\xc3\xb3ra nagra\xc5\x82a cover Hallelujah, wykorzysta\xc5\x82 w niej idee "trze\xc5\xbawo\xc5\x9bci i szczero\xc5\x9bci" w kontra\xc5\x9bcie do beznami\xc4\x99tnego wykonania Cohena. Cover ameryka\xc5\x84skiego piosenkarza Jeffa Buckleya jest smutniejszy i by\xc5\x82 przez niego samego opisany jako oda do \xc5\xbcycia i mi\xc5\x82o\xc5\x9bci, a wr\xc4\x99cz odniesienie do orgazmu (oryginalnie "a halleljuah to the orgasm". Crowe zinterpretowa\xc5\x82 wykonanie Buckleya jako bardzo seksualne. Wainwright wykona\xc5\x82 natomiast  "oczyszczaj\xc4\x85c\xc4\x85 i prawie liturgiczn\xc4\x85" wersj\xc4\x99 piosenki.\n_START_SECTION_\nWersje innych wykonawc\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nW ci\xc4\x85gu kilku ostatnich lat \xe2\x80\x9eHallelujah\xe2\x80\x9d by\xc5\x82o wykonywane przez du\xc5\xbc\xc4\x85 liczb\xc4\x99 r\xc3\xb3\xc5\xbcnych artyst\xc3\xb3w. Od czasu pierwszego covera Cale\'a oko\xc5\x82o 240 wykonawc\xc3\xb3w wyda\xc5\x82o p\xc5\x82yt\xc4\x99 z \xe2\x80\x9eHallelujah\xe2\x80\x9d. W po\xc5\x82owie drugiej dekady XXI wieku w serwisie YouTube umieszczone by\xc5\x82o ponad 600 wersji r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wykonawc\xc3\xb3w w ponad 25 j\xc4\x99zykach. Piosenka ta jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cz\xc4\x99sto wykonywana w programach talent show. R\xc3\xb3\xc5\xbcne interpretacje piosenki zawieraj\xc4\x85 odmienne wersje tekstu._NEWLINE_W kwietniu 2009 roku radio CBS przeprowadzi\xc5\x82o wywiad z Cohenem, w kt\xc3\xb3rym ten, zapytany o covery piosenki, powiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce ich liczba roz\xc5\x9bmiesza go i bawi, po tym, jak jego wytw\xc3\xb3rnia muzyczna po napisaniu przez niego pierwszej wersji piosenki nie chcia\xc5\x82a jej wyda\xc4\x87. Doda\xc5\x82 jednak, \xc5\xbce zbyt wielu artyst\xc3\xb3w wykonuje piosenk\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nJohn Cale\n_START_PARAGRAPH_\nCover Johna Cale\xe2\x80\x99a zosta\xc5\x82 wydany na tribute albumie dla Leonarda Cohena I\'m Your Fan w 1991 roku oraz na jego p\xc5\x82ycie zawieraj\xc4\x85cej zapisy z wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w na \xc5\xbcywo Fragments of a Rainy Season w 1992 roku. Mimo i\xc5\xbc Cohen jest tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 tekstu i muzyki, przez ca\xc5\x82e lata 80. nie nada\xc5\x82 on swojej piosence wyra\xc5\xbanego kszta\xc5\x82tu, jakim mogliby pos\xc5\x82ugiwa\xc4\x87 si\xc4\x99 inni arty\xc5\x9bci, ani nawet on sam. Dokona\xc5\x82 tego Cale, kt\xc3\xb3ry po obejrzeniu wyst\xc4\x99pu Cohena na \xc5\xbcywo, poprosi\xc5\x82 go o przys\xc5\x82anie mu tekstu. Ku jego zaskoczeniu otrzyma\xc5\x82 15-stronicowy tekst, z kt\xc3\xb3rego wybra\xc5\x82 najbardziej ekspresyjne zwrotki._NEWLINE_Wersja Cale\'a jest za\xc5\x9bpiewana w szybszym tempie ni\xc5\xbc oryginalna wersja Cohena._NEWLINE_Na wersji Cale\xe2\x80\x99a wzorowali si\xc4\x99 w swoich interpretacjach inni arty\xc5\x9bci, jak i sam Leonard Cohen podczas jego trasy koncertowej 2008\xe2\x80\x932009._NEWLINE_Ta wersja piosenki zosta\xc5\x82a u\xc5\xbcyta w filmie Shrek, podczas gdy na p\xc5\x82ycie wydanej jako soundtrack filmu zast\xc4\x85piono j\xc4\x85 wersj\xc4\x85 Rufusa Wainwrighta.\n_START_SECTION_\nRufus Wainwright\n_START_PARAGRAPH_\n\xe2\x80\x9eHallelujah\xe2\x80\x9d w wersji Rufusa Wainwrighta zosta\xc5\x82o nagrane w podobnej aran\xc5\xbcacji co wersja Johna Cale\xe2\x80\x99a. Cover Wainwrighta jest g\xc5\x82\xc3\xb3wnie znany z filmu Shrek, w kt\xc3\xb3rym mimo tego, \xc5\xbce w filmie zosta\xc5\x82a u\xc5\xbcyta wersja Cale\xe2\x80\x99a, to w \xc5\x9bcie\xc5\xbcce d\xc5\xbawi\xc4\x99kowej wykonawc\xc4\x85 jest Wainwright. Przyczyn\xc4\x85 tego, wed\xc5\x82ug portalu allmusic.com, by\xc5\x82o to, \xc5\xbce Wainwright nale\xc5\xbcy do tzw. \xe2\x80\x9erodziny DreamWorks\xe2\x80\x9d, czyli artyst\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cych z wytw\xc3\xb3rni\xc4\x85._NEWLINE_Rufus Wainwright, jego siostra Martha Wainwright i Joan Wasser wykonali \xe2\x80\x9eHallelujah\xe2\x80\x9d w filmie pt. Leonard Cohen: I\'m Your Man.'