b'\n_START_ARTICLE_\nBo\xc5\xbce Narodzenie w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nBo\xc5\xbce Narodzenie w Polsce \xe2\x80\x93 najwa\xc5\xbcniejsze i najuroczy\xc5\x9bciej obchodzone, obok Wielkanocy, \xc5\x9bwi\xc4\x99to religijne w Polsce. Jego tradycje ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82y si\xc4\x99 na przestrzeni wiek\xc3\xb3w, gdy zwyczaje pochodz\xc4\x85ce z czas\xc3\xb3w poga\xc5\x84skich poprzeplata\xc5\x82y si\xc4\x99 ze zwyczajami wprowadzonymi przez Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82. Na ich kszta\xc5\x82t mia\xc5\x82y tak\xc5\xbce wp\xc5\x82yw inne obrz\xc4\x85dki ko\xc5\x9bcielne oraz tradycje ludowe. Obecnie Bo\xc5\xbce Narodzenie ma charakter \xc5\x9bwi\xc4\x99ta rodzinnego i najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jest obchodzone w gronie najbli\xc5\xbcszych.\n_START_SECTION_\nOp\xc5\x82atek\n_START_PARAGRAPH_\nNajwa\xc5\xbcniejszym momentem wieczerzy wigilijnej jest wsp\xc3\xb3lne dzielenie si\xc4\x99 op\xc5\x82atkiem i sk\xc5\x82adanie sobie \xc5\xbcycze\xc5\x84. Ten zwyczaj stanowi odniesienie do Ostatniej Wieczerzy i dzielenia si\xc4\x99 Jezusa chlebem z uczniami. W tradycji ko\xc5\x9bcielnej op\xc5\x82atek jest pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 po starochrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich eulogiach, czyli specjalnych chlebach sk\xc5\x82adanych na o\xc5\x82tarzu. By\xc5\x82y one symbolem mi\xc5\x82o\xc5\x9bci i jedno\xc5\x9bci chrze\xc5\x9bcijan oraz symbolem zjednoczenia z Bogiem. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej cechy te przej\xc4\x85\xc5\x82 op\xc5\x82atek wigilijny, kt\xc3\xb3ry ostatecznie upowszechni\xc5\x82 si\xc4\x99 w Polsce na pocz\xc4\x85tku XX wieku.\n_START_SECTION_\nPotrawy wigilijne\n_START_PARAGRAPH_\nW zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od regionu i tradycji rodzinnych zestaw wigilijnych potraw jest r\xc3\xb3\xc5\xbcny, ale zwyczajowo na wigilijnym stole powinny znale\xc5\xba\xc4\x87 si\xc4\x99 wszystkie p\xc5\x82ody ziemi, a potraw powinno by\xc4\x87 dwana\xc5\x9bcie. Ka\xc5\xbcdej nale\xc5\xbcy spr\xc3\xb3bowa\xc4\x87, co ma zapewni\xc4\x87 szcz\xc4\x99\xc5\x9bcie przez ca\xc5\x82y rok. Do najbardziej typowych nale\xc5\xbc\xc4\x85: barszcz z uszkami (wymiennie w niekt\xc3\xb3rych regionach Polski z bia\xc5\x82ym \xc5\xbcurem, zup\xc4\x85 grzybow\xc4\x85, zup\xc4\x85 owocow\xc4\x85 lub zup\xc4\x85 rybn\xc4\x85), ryby, przyrz\xc4\x85dzane na r\xc3\xb3\xc5\xbcne sposoby z najbardziej tradycyjnym karpiem sma\xc5\xbconym i w galarecie, kapusta z grochem, kapusta z grzybami, pierogi z kapust\xc4\x85, kasza z suszonymi grzybami, fasola z suszonymi \xc5\x9bliwami, paszteciki z grzybami, kotleciki z ry\xc5\xbcu z sosem grzybowym, kluski z makiem, cukrem i miodem, makie\xc5\x82ki, cha\xc5\x82ka z kompotem z suszonych owoc\xc3\xb3w, zupa migda\xc5\x82owa czy z tradycji wschodniej kulebiak, go\xc5\x82\xc4\x85bki i kutia. Na G\xc3\xb3rnym \xc5\x9al\xc4\x85sku potrawami wigilijnymi s\xc4\x85 tak\xc5\xbce moczka i mak\xc3\xb3wki. Zgodnie z polskim zwyczajem potrawy wigilijne powinny by\xc4\x87 postne, czyli bezmi\xc4\x99sne i bez u\xc5\xbcycia t\xc5\x82uszcz\xc3\xb3w zwierz\xc4\x99cych. Post wigilijny jest do\xc5\x9b\xc4\x87 powszechnie przestrzeganym, mimo \xc5\xbce obecnie nie jest nakazany w \xc5\xbcadnym z wyzna\xc5\x84 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich. Biskupi \xc5\x82aci\xc5\x84scy zach\xc4\x99caj\xc4\x85 do zachowania tego zwyczaju \xe2\x80\x9eze wzgl\xc4\x99du na wyj\xc4\x85tkowy charakter tego dnia w Polsce\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nKol\xc4\x99dy\n_START_PARAGRAPH_\nWa\xc5\xbcnym elementem Wigilii, ale i ca\xc5\x82ych \xc5\x9awi\xc4\x85t Bo\xc5\xbcego Narodzenia jest \xc5\x9bpiewanie kol\xc4\x99d. W polskiej tradycji jest ich bardzo wiele, a najstarsze z nich pochodz\xc4\x85 z czas\xc3\xb3w \xc5\x9bredniowiecza. Jednak najwi\xc4\x99kszy ich rozkwit przypada na XVII i XVIII wiek, kiedy to powsta\xc5\x82y najpopularniejsze z nich m.in. \xe2\x80\x9eW\xc5\x9br\xc3\xb3d nocnej ciszy\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eLulaj\xc5\xbce, Jezuniu\xe2\x80\x9d  czy \xe2\x80\x9eB\xc3\xb3g si\xc4\x99 rodzi\xe2\x80\x9d. W niekt\xc3\xb3rych rejonach Polski po domach chodz\xc4\x85 tak\xc5\xbce kol\xc4\x99dnicy, kt\xc3\xb3rzy sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 \xc5\xbcyczenia i \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85 kol\xc4\x99dy.'