b'\n_START_ARTICLE_\nBetel (u\xc5\xbcywka)\n_START_SECTION_\nSk\xc5\x82ad\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wnymi sk\xc5\x82adnikami pakietu u\xc5\xbcywki (paan) s\xc4\x85 li\xc5\x9bcie pieprzu \xc5\xbcuwnego (pieprzu betelowego), oraz zawijane w nie nasiona palmy areki (palmy betelowej), czyli tzw. orzechy betelowe. Substancj\xc4\x85 wype\xc5\x82niaj\xc4\x85c\xc4\x85 (sklejaj\xc4\x85c\xc4\x85 pakiet u\xc5\xbcywany do \xc5\xbcucia) mo\xc5\xbce by\xc4\x87 mleko wapienne lub pokruszone muszle ma\xc5\x82\xc5\xbcy. Stosowane bywaj\xc4\x85 te\xc5\xbc inne dodatki w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych proporcjach, r\xc3\xb3\xc5\xbcne w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od kraju, kt\xc3\xb3re dodaje si\xc4\x99 w celu poprawienia smaku, np.: go\xc5\xbadziki, kardamon, ga\xc5\x82ka muszkato\xc5\x82owa, any\xc5\xbc, kokos, cukier, syropy, czy wyci\xc4\x85gi z owoc\xc3\xb3w. W Indiach, Pakistanie i Bangladeszu betel u\xc5\xbcywany jest w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z tytoniem.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82anie\n_START_PARAGRAPH_\nDawniej twierdzono, \xc5\xbce \xc5\xbcucie betelu ma dzia\xc5\x82anie orze\xc5\xbawiaj\xc4\x85ce, lekko podniecaj\xc4\x85ce i lecznicze \xe2\x80\x93 zabija paso\xc5\xbcyty i odka\xc5\xbca przew\xc3\xb3d pokarmowy, a jedynym ubocznym (estetycznym) skutkiem za\xc5\xbcywania betelu jest barwienie z\xc4\x99b\xc3\xb3w na czarno, a \xc5\x9bliny na czerwono. Takie dzia\xc5\x82anie ma jednak tylko sam li\xc5\x9b\xc4\x87 pieprzu \xc5\xbcuwnego, ale rzadko jest on u\xc5\xbcywany bez dodatku nasion areki, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 bardzo szkodliwe dla zdrowia. _NEWLINE_Badania medyczne wykazuj\xc4\x85, \xc5\xbce regularne \xc5\xbcucie betelu jest \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em wielu powa\xc5\xbcnych chor\xc3\xb3b jamy ustnej (zaniku dzi\xc4\x85se\xc5\x82, trwa\xc5\x82ego uszkodzenia z\xc4\x99b\xc3\xb3w oraz raka jamy ustnej), a tak\xc5\xbce w istotny spos\xc3\xb3b zwi\xc4\x99ksza ryzyko zachorowania na raka krtani, p\xc5\x82uc, w\xc4\x85troby i trzustki, i to nie tylko wtedy, gdy jest za\xc5\xbcywany z dodatkiem tytoniu.'