b'\n_START_ARTICLE_\nIlya Prigogine\n_START_PARAGRAPH_\nIlya Prigogine (ros. \xd0\x98\xd0\xbb\xd1\x8c\xd1\x8f \xd0\xa0\xd0\xbe\xd0\xbc\xd0\xb0\xd0\xbd\xd0\xbe\xd0\xb2\xd0\xb8\xd1\x87 \xd0\x9f\xd1\x80\xd0\xb8\xd0\xb3\xd0\xbe\xd0\xb6\xd0\xb8\xd0\xbd (Ilja Romanowicz Prigo\xc5\xbcin); ur. 25 stycznia 1917 w Moskwie, zm. 28 maja 2003 w Brukseli) \xe2\x80\x93 belgijski fizyk i fizykochemik pochodzenia rosyjskiego, arystokrata, laureat Nagrody Nobla z dziedziny chemii w roku 1977 za wk\xc5\x82ad w rozw\xc3\xb3j termodynamiki nier\xc3\xb3wnowagowej proces\xc3\xb3w nieodwracalnych, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci za teori\xc4\x99 struktur dyssypatywnych.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nJego ojciec, Roman Prigo\xc5\xbcin, by\xc5\x82 in\xc5\xbcynierem chemikiem na Politechnice Moskiewskiej. Rodzina opu\xc5\x9bci\xc5\x82a Rosj\xc4\x99 w 1921 r. i wyemigrowa\xc5\x82a najpierw do Niemiec, a w 1929 r. osiad\xc5\x82a na sta\xc5\x82e w Brukseli. Prigogine studia wy\xc5\xbcsze uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w 1939 na Universit\xc3\xa9 Libre de Bruxelles, uzyskuj\xc4\x85c licencjat z nauk chemicznych. Stopie\xc5\x84 doktora nauk chemicznych uzyska\xc5\x82 w roku 1941, stopie\xc5\x84 Agreg\xc3\xa9 de l\'Enseignement Sup\xc3\xa9rieur z chemii fizycznej w 1945 roku. Od 1947 naucza\xc5\x82 chemii na Uniwersytecie w Brukseli (Universite Libre de Bruxelles), a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej in\xc5\xbcynierii chemicznej w Uniwersytecie Teksaskim w Austin. W 1961 r. po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Polk\xc4\x99, Maryn\xc4\x99 Prokopowicz, kt\xc3\xb3ra wspiera\xc5\x82a go w jego pracy do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia._NEWLINE_W 1967 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Center for Statistical Mechanics, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przemianowany na Ilya Prigogine Center for Studies in Statistical Mechanics and Complex Systems. Od 1962 by\xc5\x82 dyrektorem Mi\xc4\x99dzynarodowego Instytutu Solvaya Fizyki i Chemii w Brukseli. W 1989 Prigogine otrzyma\xc5\x82 tytu\xc5\x82 hrabiego nadany przez kr\xc3\xb3la Belgii Baldwina I. Cz\xc5\x82onek 64 akademii naukowych i innych organizacji, mi\xc4\x99dzy innymi Belgijskiej Kr\xc3\xb3lewskiej Akademii Nauk, Literatury i Sztuk Pi\xc4\x99knych, cz\xc5\x82onek honorowy Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Otrzyma\xc5\x82 53 honorowych stopni (honoris causa, w tym tak\xc5\xbce Politechniki Wroc\xc5\x82awskiej i Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego), a tak\xc5\xbce wiele odznacze\xc5\x84, mi\xc4\x99dzy innymi Medal Rumforda od Royal Society of London, Imperial Order of the Rising Sun (Gold & Silver Medals), Japan; Medal Kartezjusza, Pary\xc5\xbc.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 naukowa\n_START_PARAGRAPH_\nIlya Prigogine otrzyma\xc5\x82 Nagrod\xc4\x99 Nobla w dziedzinie chemii w 1977 za prac\xc4\x99 na temat termodynamiki uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cych dynamicznie w warunkach nier\xc3\xb3wnowagowych. Argumentowa\xc5\x82 on (matematycznie, nie eksperymentalnie), \xc5\xbce uk\xc5\x82ady dalekie od r\xc3\xb3wnowagi, z du\xc5\xbcym przep\xc5\x82ywem energii, mog\xc4\x85 produkowa\xc4\x87 wy\xc5\xbcszy stopie\xc5\x84 porz\xc4\x85dku. Badania Prigogine doprowadzi\xc5\x82y do podwa\xc5\xbcenia modelu nauki klasycznej, koncentruj\xc4\x85cej si\xc4\x99 na badaniu proces\xc3\xb3w deterministycznych i do odej\xc5\x9bcia od deterministycznego modelu rzeczywisto\xc5\x9bci na rzecz modelu \xc5\x9bwiata, w kt\xc3\xb3rym regu\xc5\x82\xc4\x85 jest przypadkowo\xc5\x9b\xc4\x87 i nieodwracalno\xc5\x9b\xc4\x87. Prigiogine sformu\xc5\x82owa\xc5\x82 jedn\xc4\x85 z podstawowych teorii proces\xc3\xb3w nier\xc3\xb3wnowagowych. Jego prace da\xc5\x82y podstawy do nauki o chaosie._NEWLINE_Wiod\xc4\x85cym zagadnieniem pracy naukowej Ilya Prigogine by\xc5\x82a rola czasu w naukach fizycznych i w biologii. Przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 znacz\xc4\x85co do zrozumienia proces\xc3\xb3w nieodwracalnych, szczeg\xc3\xb3lnie w systemach dalekich od r\xc3\xb3wnowagi. Skutki jego prac nad strukturami rozpraszaj\xc4\x85cymi pobudzi\xc5\x82y wielu naukowc\xc3\xb3w na \xc5\x9bwiecie i mia\xc5\x82y du\xc5\xbce konsekwencje dla wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego zrozumienia system\xc3\xb3w biologicznych. Prigogine by\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 teorii chaosu._NEWLINE_W klasycznej termodynamice dyssypacja energii przy przep\xc5\x82ywie ciep\xc5\x82a, tarciu i podobnych procesach zawsze powi\xc4\x85zana by\xc5\x82a ze strat\xc4\x85. Poj\xc4\x99cie struktury dyssypatywnej Prigogine\'a wprowadzi\xc5\x82o radykaln\xc4\x85 zmian\xc4\x99 w tym uj\xc4\x99ciu pokazuj\xc4\x85c, \xc5\xbce w otwartych systemach dyssypacja mo\xc5\xbce sta\xc4\x87 si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em porz\xc4\x85dku. W chaotycznym zachowaniu si\xc4\x99 uk\xc5\x82adu, w kt\xc3\xb3rym ma miejsce bardzo wielka dyssypacja energii kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85 si\xc4\x99 pewne tymczasowe struktury i wkr\xc3\xb3tce zanikaj\xc4\x85. Nigdy natomiast nie wykaza\xc5\x82 \xe2\x80\x93 nawet matematycznie \xe2\x80\x93 \xc5\xbce struktury te powielaj\xc4\x85 si\xc4\x99 lub generuj\xc4\x85 jeszcze wy\xc5\xbcsze stopnie porz\xc4\x85dku. U\xc5\xbcy\xc5\x82 on przyk\xc5\x82adu niewielkich wir\xc3\xb3w w fili\xc5\xbcance gor\xc4\x85cej kawy. Podobnym przyk\xc5\x82adem by\xc5\x82by du\xc5\xbco wi\xc4\x99kszy "wir" w trakcie tornada czy huraganu. Mo\xc5\xbcna je postrzega\xc4\x87 jako "struktury" i wygl\xc4\x85daj\xc4\x85 jak "uporz\xc4\x85dkowane", ale szybko zanikaj\xc4\x85 ostatecznie zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85c a nie zmniejszaj\xc4\x85c entropi\xc4\x99 uk\xc5\x82adu rozpatrywanego jako ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87.'