b'\n_START_ARTICLE_\nKauczukowiec brazylijski\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nRo\xc5\x9blina kauczukodajna. Sok mleczny (parakauczuk) zawiera do 40% kauczuku b\xc4\x99d\xc4\x85cego surowcem do wyrobu gumy. R\xc3\xb3\xc5\xbcnice w technologii, czyni\xc4\x85 wyroby z lateksu osobn\xc4\x85 ga\xc5\x82\xc4\x99zi\xc4\x85 przemys\xc5\x82u \xe2\x80\x93 gumowego. Guma uzyskana z lateksu cechuje si\xc4\x99 du\xc5\xbc\xc4\x85  wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 mechaniczn\xc4\x85, jest bardzo elastyczna i odporna na proces starzenia. Udzia\xc5\x82 popytu na lateks naturalny, stanowi 12% zapotrzebowania na kauczuk naturalny. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie 50 000 r\xc3\xb3\xc5\xbcnego typu produkt\xc3\xb3w jest wytwarzanych w oparciu o kauczuk naturalny. Ok. 70% naturalnego kauczuku przeznaczone jest na potrzeby przemys\xc5\x82u oponiarskiego i towar\xc3\xb3w pokrewnych (komponenty przemys\xc5\x82u motoryzacyjnego). 6% przeznaczane jest na potrzeby bran\xc5\xbcy obuwniczej (podeszwy, obcasy, kalosze), a 4% wykorzystywane jest do produkcji kabli i izolacji. W\xc5\x9br\xc3\xb3d szerokiego spektrum zastosowa\xc5\x84 kauczuku znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 ubiory impregnowane, pasy transmisyjne, w\xc4\x99\xc5\xbcyki gumowe, uszczelki, artyku\xc5\x82y gospodarstwa domowego, sprz\xc4\x99t sportowy, nawierzchnie drogowe._NEWLINE_Nasiona przeznaczane s\xc4\x85 do otrzymania oleju (do 37% t\xc5\x82uszczu) u\xc5\xbcywanego przy wyrobie pokostu, myde\xc5\x82, pozosta\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 wyt\xc5\x82oki stanowi\xc4\x85 cenn\xc4\x85 pasz\xc4\x99. _NEWLINE_Cho\xc4\x87 rdzenni mieszka\xc5\x84cy las\xc3\xb3w deszczowych w Ameryce Po\xc5\x82udniowej u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 gumy od pokole\xc5\x84, dopiero w 1839 roku guma mia\xc5\x82a swoje pierwsze praktyczne zastosowanie w \xc5\x9bwiecie przemys\xc5\x82owym. Nasiona kauczuku s\xc4\x85 stosowane przez rdzennych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Amazonii jako podstawowy pokarm, s\xc4\x85 one jednak truj\xc4\x85ce. Gotowanie nasion usuwa trucizn\xc4\x99 i uwalnia zawieraj\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82schn\xc4\x85cy blado\xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty olej, znany jako olej z nasion kauczukowca, kt\xc3\xb3ry mo\xc5\xbcna wykorzysta\xc4\x87 do wytwarzania myd\xc5\x82a, farb i lakier\xc3\xb3w oraz mo\xc5\xbce by\xc4\x87 stosowany jako skuteczny \xc5\x9brodek przeciwko muchom. Wyt\xc5\x82oki nasion, po zneutralizowaniu toksyn w wysokiej temperaturze (350\xe1\xb5\x92C) s\xc4\x85 stosowane jako cenna karma dla zwierz\xc4\x85t. _NEWLINE_W przemy\xc5\x9ble wykorzystywane jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc drewno kauczukowca, u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 go w przemy\xc5\x9ble papierniczym do produkcji karton\xc3\xb3w, w przemy\xc5\x9ble meblarskim, do produkcji skrzy\xc5\x84 transportowych i palet. Odpady z produkcji kauczuku s\xc4\x85 wykorzystywane r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc\xc2\xa0jako drewno opa\xc5\x82owe.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nKauczuk wykorzystywany by\xc5\x82 przez Indian do uszczelniania \xc5\x82odzi i naczy\xc5\x84 oraz do wyrobu pi\xc5\x82ek. W\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci kauczuku doceniono wraz z rozwojem przemys\xc5\x82u samochodowego na prze\xc5\x82omie XIX i XX wieku (boom kauczukowy). Po odkryciu wulkanizacji przez Charlesa Goodyeara w 1839 r. zapotrzebowanie na kauczuk znacznie wzros\xc5\x82o. Pocz\xc4\x85tkowo kauczuk pozyskiwano tylko z drzew dziko rosn\xc4\x85cych na terenie Brazylii zatem pa\xc5\x84stwo to w latach 1905-1914 by\xc5\x82o monopolist\xc4\x85 na rynku. W roku 1875 wbrew zakazowi Anglicy wywie\xc5\xbali nasiona i za\xc5\x82o\xc5\xbcyli plantacj\xc4\x99 w Cejlonie. Z czasem wyspecjalizowane plantacje (usytuowane w Indiach, czy Azji Po\xc5\x82udniowo-Wschodniej) sta\xc5\x82y si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnym dostawc\xc4\x85 tego surowca, natomiast ze wzgl\xc4\x99du na znaczne zdewastowanie drzew pozycja Brazylii sta\xc5\x82a si\xc4\x99 marginalna. Japo\xc5\x84ska okupacja kraj\xc3\xb3w Azji Po\xc5\x82udniowo-Wschodniej podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej i brak mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci eksportu kauczuku spowodowa\xc5\x82y rozw\xc3\xb3j produkcji kauczuku syntetycznego.\n_START_SECTION_\nWymagania\n_START_PARAGRAPH_\nKauczukowiec brazylijski najlepiej ro\xc5\x9bnie w krajach strefy mi\xc4\x99dzyzwrotnikowej (15-20\xc2\xb0 szeroko\xc5\x9bci geograficznej) o klimacie podr\xc3\xb3wnikowym, w kt\xc3\xb3rych \xc5\x9brednia roczna temperatura zawiera si\xc4\x99 w przedziale 23-35 \xc2\xb0C, a \xc5\x9brednia roczna suma opad\xc3\xb3w wynosi od 1500 - 3 000 mm, chocia\xc5\xbc mo\xc5\xbce ona tolerowa\xc4\x87 do 4000 mm. W niekt\xc3\xb3rych rejonach kauczuk mo\xc5\xbce tolerowa\xc4\x87 susz\xc4\x99 trwaj\xc4\x85c\xc4\x85 od 2 do 3 miesi\xc4\x99cy. Preferuje \xc5\xbcyzn\xc4\x85, zatrzymuj\xc4\x85c\xc4\x85 wilgo\xc4\x87 gleb\xc4\x99 w jasnym cieniu. Nadaje si\xc4\x99 do: lekkich (piaskowych), \xc5\x9brednich (gliniastych) i ci\xc4\x99\xc5\xbckich (gliniastych) gleb i mo\xc5\xbce rosn\xc4\x85\xc4\x87 w ci\xc4\x99\xc5\xbckich glebach gliniastych. Wymaga ochrony przed silnymi wiatrami. Ro\xc5\x9bnie optymalnie w wilgotnych, tropikalnych obszarach nizinnych, najlepiej na wysoko\xc5\x9bciach 300-500 metr\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPozyskanie kauczuku\n_START_PARAGRAPH_\nWiek produkcyjny osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 drzewa 5-6 letnie, w pe\xc5\x82ni produkcyjne s\xc4\x85 dopiero po 14-15 latach uprawy, a mog\xc4\x85 by\xc4\x87 eksploatowane do ok. 30-35 lat. _NEWLINE_Poprzez odpowiednie (pod wzgl\xc4\x99dem g\xc4\x99sto\xc5\x9bci, d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci i k\xc4\x85ta nachylenia) nacinanie szarej, g\xc5\x82adkiej kory pozyskuje si\xc4\x99 lepki, mleczny sok nazywany lateksem, z kt\xc3\xb3rego nast\xc4\x99pnie w procesie koagulacji uzyskuje si\xc4\x99 naturalny kauczuk tzw. parakauczuk. Produktywno\xc5\x9b\xc4\x87 kauczukowca brazylijskiego jest uzale\xc5\xbcniona od wielu czynnik\xc3\xb3w i st\xc4\x85d du\xc5\xbca rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 w osi\xc4\x85ganych zbiorach od 3-5 q z ha nawet do 10-15 q z ha. 99% produkcji kauczuku naturalnego pozyskuje si\xc4\x99 z kauczukowca brazylijskiego.\n_START_SECTION_\nProdukcja\n_START_PARAGRAPH_\nNajwi\xc4\x99kszy udzia\xc5\x82 w produkcji kauczuku naturalnego maj\xc4\x85 kraje (warto\xc5\x9bci wyra\xc5\xbcone w mln):_NEWLINE_Jak w przypadku ka\xc5\xbcdego surowca naturalnego, produkcja kauczuku ograniczana jest takimi czynnikami jak susze, huragany, szkodniki.\xc2\xa0To one przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do pr\xc3\xb3b zast\xc4\x85pienia naturalnego materia\xc5\x82u kauczukiem syntetycznym._NEWLINE_Coraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciej jednak produkcja kauczuku traci na znaczeniu, ze wzgl\xc4\x99du na coraz wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 produkcje palmy olejowej kt\xc3\xb3ra wymaga takich samych warunk\xc3\xb3w co drzewa kauczukowe lecz mniejszego nak\xc5\x82adu pracy oraz \xc5\x9brodk\xc3\xb3w finansowych.'