b'\n_START_ARTICLE_\nKaliska (gmina)\n_START_SECTION_\nCzasy staro\xc5\xbcytne\n_START_PARAGRAPH_\nZnaleziska archeologiczne z 1931 \xe2\x80\x93 1933 r. jakich dokonano w M\xc5\x82y\xc5\x84sku; drobne narz\xc4\x99dzia kamienne, okrzeski i rdzenie z epoki kamiennej, a \xc5\x9bci\xc5\x9blej \xc5\x9brodkowej epoki mezolitu, pochodzi\xc5\x82y z okresu 8000 a 5000 lat p.n.e. Wskazywa\xc5\x82oby to na fakt zamieszkiwania teren\xc3\xb3w dzisiejszej gminy Kaliska ju\xc5\xbc w zamierzch\xc5\x82ej przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci._NEWLINE_Na \xc5\x9blady bytno\xc5\x9bci ludzi sprzed 2500 lat natrafiono w 1935 r., wykopuj\xc4\x85c na polu Go\xc5\x82u\xc5\x84skiego w Iwicznie urny popielnicowe , pochodz\xc4\x85ce z oko\xc5\x82o 700-400 lat p.n.e. Z podobnego okresu pochodz\xc4\x85 odkryte w Bartlu Wielkim groby skrzynkowe.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9aredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nKolejne informacje o osadnictwie na opisywanym terenie dotycz\xc4\x85 ju\xc5\xbc czas\xc3\xb3w \xc5\x9bredniowiecza. W tamtym czasie ziemie Pomorza, za spraw\xc4\x85 ksi\xc4\x99cia Konrada Mazowieckiego, kt\xc3\xb3ry w 1226 r. sprowadzi\xc5\x82 do Polski rycerzy zakonu krzy\xc5\xbcackiego, potocznie zwanych Krzy\xc5\xbcakami, trafi\xc5\x82y w 1360 r., w r\xc4\x99ce zaborczych Krzy\xc5\xbcak\xc3\xb3w i pozosta\xc5\x82y w nich do roku 1466. Kolejn\xc4\x85 wojn\xc4\x99 z Krzy\xc5\xbcakami, zako\xc5\x84czy\xc5\x82 podpisany w dniu 19 pa\xc5\xbadziernika 1466 r. drugi pok\xc3\xb3j toru\xc5\x84ski, a Ziemie Pomorza (zwane p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Prusami Kr\xc3\xb3lewskimi) wraz z Kociewiem, w tym r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc terenem Kalisk, wr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do Polski. Z przeprowadzonej w roku 1570 lustracji wojew\xc3\xb3dztw malborskiego i che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego wynika, \xc5\xbce w tamtym czasie w obr\xc4\x99bie dzisiejszej gminy Kaliska, poza wsi\xc4\x85 Iwiczno istniej\xc4\x85c\xc4\x85 ju\xc5\xbc od 1402 r., innych wsi nie by\xc5\x82o, a zatem powstawa\xc5\x82y one dopiero w latach p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych. Nast\xc4\x99pna lustracja po podpisanym w dniu 3 maja 1660 r. w Oliwie, pokoju ko\xc5\x84cz\xc4\x85cym wojn\xc4\x99 polsko-szwedzk\xc4\x85, pozwoli\xc5\x82a okre\xc5\x9bli\xc4\x87 \xc5\xbce w 1664 r., na terenie dzisiejszej gminy Kaliska istnia\xc5\x82 m\xc5\x82yn w M\xc5\x82y\xc5\x84sku, pustkowie Skrzynki i Studzienice, piece smolne w Iwicznie i Bartlu. Kolejne informacje o wsiach opisywanego terenu znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w lustracji wojew\xc3\xb3dztw Prus Kr\xc3\xb3lewskich z 1765 r. oraz szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owej lustracji ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w dekanatu starogardzkiego z 1780 r. Pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 wtedy nazwy: Czubek, D\xc4\x85browa, Dunajki, Frank, Kazub, Lipska Karczma, Lipski M\xc5\x82yn, \xc5\x81\xc4\x85\xc5\xbcek, M\xc5\x82y\xc5\x84sk, Piece P\xc5\x82ociczno, Stara Lipa, Strych i Trzechowo.\n_START_SECTION_\nPod pruskim zaborem\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy rozbi\xc3\xb3r Polski w 1772 r. spowodowa\xc5\x82 zmian\xc4\x99 nazwy Prusy Kr\xc3\xb3lewskie na Prusy Zachodnie a teren dzisiejszej gminy Kaliska znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w powiecie starogardzkim, w gda\xc5\x84skim obwodzie regencyjnym. Wtedy dla potrzeb inwentaryzacji przej\xc4\x99tych przez kr\xc3\xb3la pruskiego ziem, sporz\xc4\x85dzono tzw. kataster fryderycja\xc5\x84ski._NEWLINE_W 1815 r. Prusy Zachodnie zosta\xc5\x82y podzielone na dwie rejencje: gda\xc5\x84sk\xc4\x85 i kwidzy\xc5\x84sk\xc4\x85 a powiat starogardzki w okrojonym obszarze, znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w tej pierwszej. Protoplast\xc4\x85 dzisiejszej gminy Kaliska, by\xc5\x82a Gmina Dreidorf w sk\xc5\x82ad kt\xc3\xb3rej w 1885 r. wchodzi\xc5\x82y trzy wsie: Kaliska, D\xc4\x85browa i Strych. 1 grudnia 1905 r. zajmowa\xc5\x82a obszar 617,6 ha oraz liczy\xc5\x82a 846 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Zako\xc5\x84czenie I wojny \xc5\x9bwiatowej i podpisanie traktatu wersalskiego w czerwcu 1919 r., pozwoli\xc5\x82o na powr\xc3\xb3t do Polski, m.in. opisywanej gminy Kaliska. Sta\xc5\x82o si\xc4\x99 to 29 stycznia 1920 r. Z przeprowadzonego 30 wrze\xc5\x9bnia 1921 r. spisu powszechnego wynika, \xc5\xbce liczba mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w dzisiejszej gminy Kaliska, po\xc5\x82o\xc5\xbconej w\xc3\xb3wczas na terenie dw\xc3\xb3ch powiat\xc3\xb3w, starogardzkiego i ko\xc5\x9bcierskiego, wynosi\xc5\x82a 3545 os\xc3\xb3b.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nTak jak ca\xc5\x82e Pojezierze Kaszubskie, Gmina Kaliska znajduje si\xc4\x99 w przej\xc5\x9bciowej strefie klimatu morskiego oraz kontynentalnego, co ma wielki wp\xc5\x82yw na zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 i rozmaito\xc5\x9b\xc4\x87 stan\xc3\xb3w pogody. Wszystkie pory roku zaczynaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tutaj oko\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch tygodni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ni\xc5\xbc w g\xc5\x82\xc4\x99bi kraju. Ciep\xc5\x82e i jesienne dni s\xc4\x85 przed\xc5\x82u\xc5\xbcane przez blisko\xc5\x9b\xc4\x87 morza, natomiast p\xc3\xb3\xc5\xbano topniej\xc4\x85ce lody na licznych jeziorach i rzekach, maj\xc4\x85 wp\xc5\x82yw na ch\xc5\x82odn\xc4\x85 wiosn\xc4\x99, kiedy to najbardziej dokuczliwe s\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82nocne i wschodnie wiatry. Bory Tucholskie otaczaj\xc4\x85ce gmin\xc4\x99, czyni\xc4\x85 klimat na jej terenie bardziej suchy ni\xc5\xbc panuje to w innych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach Kociewia, co wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z ni\xc5\xbcsz\xc4\x85 temperatur\xc4\x85 powietrza w okresie zimy. Nas\xc5\x82onecznienie w miesi\xc4\x85cach grudniu i styczniu nale\xc5\xbcy do najni\xc5\xbcszych w kraju. Najkr\xc3\xb3tsze w drugiej po\xc5\x82owie czerwca noce na tym terenie, przy bezchmurnym niebie, nale\xc5\xbc\xc4\x85 do najbardziej jasnych nocy w Polsce.\n_START_SECTION_\nZbiorniki i cieki wodne\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie Gminy Kaliska znajduje si\xc4\x99 wiele jezior z kt\xc3\xb3rych odpowiednio co do wielko\xc5\x9bci, nale\xc5\xbcy wymieni\xc4\x87: Trzechowskie \xe2\x80\x93 76,00 ha, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jeziora Wygonin \xe2\x80\x93 25,18 ha (na terenie gminy Kaliska), Kazub \xe2\x80\x93 16,49 ha oraz jeziora Smolnik \xe2\x80\x93 15,22, Studzienickie \xe2\x80\x93 7,56, G\xc5\x82\xc4\x99boczek \xe2\x80\x93 9,00, Gogolinek \xe2\x80\x93 6,26, Iwiczek, Nierybno Du\xc5\xbce, Nierybno Ma\xc5\x82e, Pieszczenko, Piaszczyste, Lipskie, P\xc5\x82ociczno Du\xc5\xbce, P\xc5\x82ociczno Ma\xc5\x82e i kilka innych mniejszych._NEWLINE_Przez po\xc5\x82udniow\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 gminy, konkretnie przez so\xc5\x82ectwa Czarne i Iwiczno, p\xc5\x82ynie rzeka Wda na odcinku o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 9 km. G\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 rzeki na tym terenie dochodzi do 3 m, natomiast szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 wynosi od 10 do 30 m. Brzegi rzeki w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od terenu przez kt\xc3\xb3ry przep\xc5\x82ywa, wahaj\xc4\x85 si\xc4\x99 od 1 do 10 m wysoko\xc5\x9bci. W latach 70 ub. w. rzeka Wda zosta\xc5\x82a m.in. na odcinku o kt\xc3\xb3rym mowa wy\xc5\xbcej uregulowana, liczne zakola zosta\xc5\x82y zlikwidowane a brzegi umocnione faszyn\xc4\x85. Od tego czasu grunty rolne i \xc5\x82\xc4\x85ki bezpo\xc5\x9brednio przylegaj\xc4\x85ce do rzeki, nie s\xc4\x85 wiosn\xc4\x85 zatapiane._NEWLINE_Szlakiem kajakowym na rzece Wdzie odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w okresie wiosna \xe2\x80\x93 lato \xe2\x80\x93 jesie\xc5\x84, krajowe oraz mi\xc4\x99dzynarodowe sp\xc5\x82ywy kajakowe._NEWLINE_R\xc3\xb3wnolegle do rzeki Wdy biegnie kana\xc5\x82 Wdy, b\xc4\x99d\xc4\x85cy nawadniaj\xc4\x85cym odga\xc5\x82\xc4\x99zieniem, maj\xc4\x85cym sw\xc3\xb3j pocz\xc4\x85tek niedaleko jeziora Wdzydze i miejscowo\xc5\x9bci Borsk, a ko\xc5\x84cz\xc4\x85cy si\xc4\x99 na \xc5\x82\xc4\x85kach w miejscowo\xc5\x9bci Lubiki, sk\xc4\x85d dwoma mniejszymi ciekami wodnymi, \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 zn\xc3\xb3w z rzek\xc4\x85 Wd\xc4\x85._NEWLINE_W wodach rzeki Wdy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 m.in. trocie, p\xc5\x82ocie, lipienie, pstr\xc4\x85gi, karasie, sielawa-morenka, szczupaki oraz bardzo rzadko w\xc4\x99gorze i sandacze.\n_START_SECTION_\nSzata ro\xc5\x9blinna i \xc5\x9bwiat zwierz\xc4\x99cy\n_START_PARAGRAPH_\nKrajobraz gminy Kaliska to w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci lasy sosnowe, decyduj\xc4\x85ce o niezmiernie czystym i \xc5\x9bwie\xc5\xbcym powietrzu a tak\xc5\xbce g\xc5\x82\xc4\x99bokiej ciszy i spokoju. 80% siedliska borowego stanowi sosna a w miejscach o nieco \xc5\xbcy\xc5\xbaniejszej glebie, znale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc drzewostany mieszane: \xc5\x9bwierki, graby, buki, brzozy a nawet d\xc4\x99by. Bogate w r\xc3\xb3\xc5\xbcne gatunki owoc\xc3\xb3w jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc runo le\xc5\x9bne. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tutaj w du\xc5\xbcych ilo\xc5\x9bciach: jagoda czarna, bor\xc3\xb3wka, poziomka, malina le\xc5\x9bna, je\xc5\xbcyna oraz sporo gatunk\xc3\xb3w grzyb\xc3\xb3w jadalnych i truj\xc4\x85cych. Pokrycie \xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ki le\xc5\x9bnej stanowi\xc4\x85: paprocie, wrzos, mchy \xe2\x80\x93 zar\xc3\xb3wno zielone jak i siwe._NEWLINE_Drewno pozyskane z las\xc3\xb3w jak i owoce runa le\xc5\x9bnego, przynosz\xc4\x85 gospodarce krajowej znaczne dochody._NEWLINE_Na piaszczystych glebach, uprawia si\xc4\x99 \xc5\xbcyto, ziemniaki, ro\xc5\x9bliny pastewne a na nielicznych gruntach o wy\xc5\xbcszej klasie, pszenic\xc4\x99 i gorczyc\xc4\x99._NEWLINE_W du\xc5\xbcych kompleksach le\xc5\x9bnych jak i na przylegaj\xc4\x85cych do nich gruntach rolnych, spotka\xc4\x87 mo\xc5\xbcna z wi\xc4\x99kszych zwierz\xc4\x85t jelenie, sarny oraz dziki. W rejonie Nadle\xc5\x9bnictwa Kaliska w roku 1974 pokaza\xc5\x82y si\xc4\x99 drapie\xc5\xbcne jenoty, kt\xc3\xb3re przyby\xc5\x82y na ten teren zapewne ze wschodu. W obr\xc4\x99bie rzeki Wdy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 licznie bobry, kt\xc3\xb3re o zmierzchu i noc\xc4\x85 buduj\xc4\x85 swoje \xc5\xbceremia, niszcz\xc4\x85 przy okazji okoliczny drzewostan li\xc5\x9bciasty. Na licznych zbiornikach wodnych spotka\xc4\x87 mo\xc5\xbcna kaczki, perkozy dwuczube, nury czarnoszyjne, kurki wodne i \xc5\x82ab\xc4\x99dzie nieme.\n_START_SECTION_\nTransport drogowy i kolejowy\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez teren gminy Kaliska, na odcinku o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 9,1 km, przebiega wybudowana w latach 1871\xe2\x80\x931873 trasa kolejowa nr 203 Tczew \xe2\x80\x93 Chojnice z jedn\xc4\x85 stacj\xc4\x85 Kaliska i przystankiem Kamienna Karczma (zdj\xc4\x99cie po prawej)._NEWLINE_Prawie r\xc3\xb3wnolegle do niej, biegnie istotna dla ruchu ko\xc5\x82owego, wybudowana z p\xc5\x82yt betonowych w latach mi\xc4\x99dzywojennych oraz podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej, droga krajowa nr 22, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85ca Berlin z Kr\xc3\xb3lewcem, na trasie kt\xc3\xb3rej w gminie Kaliska znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 miejscowo\xc5\x9bci: D\xc4\x85browa, Frank, Piece i Kamienna Karczma, patrz\xc4\x85c ze wschodu na zach\xc3\xb3d. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 odcinka drogi krajowej nr 22, przebiegaj\xc4\x85cej przez teren gminy Kaliska wynosi 8,7 km a droga ta posiada tylko dwa \xc5\x82uki w miejscowo\xc5\x9bci Piece. W 2012 r. u\xc5\x82o\xc5\xbcono na istniej\xc4\x85cym podk\xc5\x82adzie z p\xc5\x82yt betonowych, now\xc4\x85 nawierzchni\xc4\x99 asfaltow\xc4\x85._NEWLINE_Droga krajowa nr 22 posiada tylko jedno g\xc5\x82\xc3\xb3wne skrzy\xc5\xbcowanie w miejscowo\xc5\x9bci Frank z drog\xc4\x85 powiatow\xc4\x85 nr 2407G \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c\xc4\x85 Star\xc4\x85 Kiszew\xc4\x99 przez Kaliska, Czarne z Le\xc5\x9bnictwem Baby._NEWLINE_Nad zachodni\xc4\x85 granic\xc4\x85 gminy, biegnie brukowa droga powiatowa nr 2701G z Czarnej Wody przez Le\xc5\x9bn\xc4\x85 Hut\xc4\x99, Bartel Wielki do Kalisk, gdzie \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 z drog\xc4\x85 powiatow\xc4\x85 nr 2407G.\n_START_SECTION_\nMedia komunalne\n_START_PARAGRAPH_\nMieszka\xc5\x84cy miejscowo\xc5\x9bci Kaliska, D\xc4\x85browa, Strych, Frank, Iwiczno, Bartel Wielki, Piece, Cieciorka, P\xc5\x82ociczno, Dunajki, Okoninki, Studzienice gminy Kaliska, s\xc4\x85 zaopatrywani w wod\xc4\x99 pitn\xc4\x85 z czterech uj\xc4\x99\xc4\x87: w Kaliskach, Piecach, Cieciorce i Studzienicach._NEWLINE_Mieszka\xc5\x84cy miejscowo\xc5\x9bci do kt\xc3\xb3rych nie zosta\xc5\x82a doprowadzona jeszcze woda z istniej\xc4\x85cych uj\xc4\x99\xc4\x87, zaopatruj\xc4\x85 si\xc4\x99 w wod\xc4\x99 pitn\xc4\x85 z w\xc5\x82asnych, przydomowych studni._NEWLINE_Wie\xc5\x9b gminna Kaliska posiada sie\xc4\x87 kanalizacji sanitarnej oraz oczyszczalni\xc4\x99 \xc5\x9bciek\xc3\xb3w. Od 2011 r. realizowana jest budowa sieci kanalizacji sanitarnej w miejscowo\xc5\x9bci Piece, sk\xc4\x85d \xc5\x9bcieki b\xc4\x99d\xc4\x85 odprowadzane do oczyszczalni \xc5\x9bciek\xc3\xb3w w Kaliskach. Sie\xc4\x87 kanalizacji sanitarnej w Kaliskach oraz w Piecach, zapewnia mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 zrzutu \xc5\x9bciek\xc3\xb3w komunalnych, dla oko\xc5\x82o 60% mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w gminy Kaliska._NEWLINE_\xc5\x81\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87 telefoniczn\xc4\x85 dla telefonii kom\xc3\xb3rkowej, zapewniaj\xc4\x85 trzy wie\xc5\xbce antenowe, zlokalizowane w Kaliskach, D\xc4\x85browie i Franku._NEWLINE_Energia elektryczna na teren gminy Kaliska, jest dostarczana jest ze stacji GPZ (G\xc5\x82\xc3\xb3wny Punkt Zasilania), zasilanej lini\xc4\x85 przesy\xc5\x82ow\xc4\x85 o mocy 110 KV, zlokalizowanej przy zak\xc5\x82adach p\xc5\x82yt pil\xc5\x9bniowych w pobliskiej Czarnej Wodzie.\n_START_SECTION_\nGminny Zwi\xc4\x85zek OSP\n_START_PARAGRAPH_\nGminny Zwi\xc4\x85zek OSP Kaliska powsta\xc5\x82 w 1994 r. a w jego sk\xc5\x82ad wesz\xc5\x82y jednostki OSP w Kaliska, OSP Piece oraz OSP Iwiczno._NEWLINE_OSP Kaliska jako stra\xc5\xbc po\xc5\xbcarn\xc4\x85 w Kaliskach, wspomina si\xc4\x99 w dokumentach ju\xc5\xbc w okresie mi\xc4\x99dzywojennym, w kt\xc3\xb3rej mia\xc5\x82o by\xc4\x87 11 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. Powstanie Stra\xc5\xbcy Po\xc5\xbcarnej w Kaliskach, kt\xc3\xb3re zainicjowali pracownicy Tartaku Las\xc3\xb3w Pa\xc5\x84stwowych, datuje si\xc4\x99 na rok 1937. Pierwsza siedziba znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w tartaku, w drewnianej szopie przy g\xc5\x82\xc3\xb3wnej bramie. Na wyposa\xc5\xbceniu by\xc5\x82a r\xc4\x99czna pompa stra\xc5\xbcacka do konnego zaprz\xc4\x99gu oraz sprz\xc4\x99t ga\xc5\x9bniczy w postaci w\xc4\x99\xc5\xbcy, \xc5\x82opat, bosak\xc3\xb3w, t\xc5\x82umic i wiader. W latach powojennych, po roku 1945 stra\xc5\xbc zosta\xc5\x82a przekwalifikowana w Zawodow\xc4\x85 Stra\xc5\xbc Zak\xc5\x82adow\xc4\x85. W 1957 r. w Kaliskach na ulicy Krzywej, zosta\xc5\x82a w czynie spo\xc5\x82ecznym wybudowana nowa, niewielka stra\xc5\xbcnica z jednym pomieszczeniem gara\xc5\xbcowym. Obecna remiza wraz z Domem Stra\xc5\xbcaka przy ulicy Nowowiejskiej, powsta\xc5\x82a w 1989 r. W roku 1995 OSP Kaliska zosta\xc5\x82a w\xc5\x82\xc4\x85czona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Ga\xc5\x9bniczego._NEWLINE_OSP Piece powsta\xc5\x82a w 1932 r., a na swoim wyposa\xc5\xbceniu mia\xc5\x82a r\xc4\x99czn\xc4\x85 pomp\xc4\x99 ci\xc4\x85gni\xc4\x99t\xc4\x85 przez konie, do obs\xc5\x82ugi kt\xc3\xb3rej potrzeba by\xc5\x82o o\xc5\x9bmiu ludzi, po czterech na ka\xc5\xbcd\xc4\x85 stron\xc4\x99. Dla uczczenia dwustulecia powstania wsi, zawi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 komitet organizacyjny budowy remizy stra\xc5\xbcackiej. Prace przy budowie ruszy\xc5\x82y w 1962, przy wielkim zaanga\xc5\xbcowaniu si\xc4\x99 ca\xc5\x82ej wsi zar\xc3\xb3wno w pracach budowlanych jak i \xc5\x9brodkach materialnych. Budowa remizy wraz z Domem Stra\xc5\xbcaka, zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 w kwietniu 1963 r._NEWLINE_OSP Iwiczno jest najstarsz\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 po\xc5\xbcarnicz\xc4\x85 na terenie gminy Kaliska, albowiem powsta\xc5\x82a w 1874 r. Budynek remizy zbudowany przed I wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85, by\xc5\x82 wielokrotnie modernizowany i do dnia dzisiejszego mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 w nim zaledwie samoch\xc3\xb3d typu \xc5\xbbuk. Ostatnia modernizacja budynku remizy, mia\xc5\x82a miejsce w 1956 r. nie licz\xc4\x85c odnowienia elewacji zewn\xc4\x99trznej.\n_START_SECTION_\nGminny O\xc5\x9brodek Zdrowia\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tkowo O\xc5\x9brodek Zdrowia mie\xc5\x9bci\xc5\x82 si\xc4\x99 w Zak\xc5\x82adzie Przemys\xc5\x82u Drzewnego w Kaliskach przy ulicy Dworcowej i zajmowa\xc5\x82 dwa pokoje oraz poczekalni\xc4\x99. W po\xc5\x82owie lat 80. wybudowano nowy budynek O\xc5\x9brodka Zdrowia przy ulicy Nowowiejskiej, kt\xc3\xb3ry do dnia dzisiejszego \xc5\x9bwiadczy opiek\xc4\x99 zdrowotn\xc4\x85 mieszka\xc5\x84com gminy Kaliska. Bezpo\xc5\x9brednio do budynku o\xc5\x9brodka, przylega budynek z pi\xc4\x99cioma mieszkaniami dla s\xc5\x82u\xc5\xbcby zdrowia. Przy o\xc5\x9brodku stacjonuje na co dzie\xc5\x84 ambulans pogotowia ratunkowego, uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85c w ten spos\xc3\xb3b luk\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy Starogardem Gda\xc5\x84skim a Czerskiem.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie gminy zarejestrowanych jest oko\xc5\x82o 250 przedsi\xc4\x99biorc\xc3\xb3w, prowadz\xc4\x85cych w zdecydowanej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 us\xc5\x82ugow\xc4\x85 tak\xc4\x85 jak: transport le\xc5\x9bny, us\xc5\x82ugi remontowo-budowlane, stolarstwo i przetw\xc3\xb3rstwo z drewna, obs\xc5\x82uga pojazd\xc3\xb3w, us\xc5\x82ugi kosmetyczno-piel\xc4\x99gnacyjne._NEWLINE_W zakresie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci produkcyjnej, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 na tym terenie firmy zajmuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 wyrobem: nagrobk\xc3\xb3w, wikliniarstwem, produkcj\xc4\x85 drzew i krzew\xc3\xb3w ozdobnych, wyrobem podpa\xc5\x82ki oraz produkcj\xc4\x85 pieczarek._NEWLINE_W samej wiosce Kaliska, przy ulicy D\xc5\x82ugiej 5, funkcjonuje od kilku lat \xe2\x80\x9eKaliski Obszar Przedsi\xc4\x99biorczo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d, na terenie kt\xc3\xb3rego znajduje si\xc4\x99 sporo du\xc5\xbcych zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w produkcyjno-us\xc5\x82ugowych zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 m.in.: kamieniarstwem, stolark\xc4\x85 okienn\xc4\x85, us\xc5\x82ugami tartacznymi i stolarskimi, obs\xc5\x82ug\xc4\x85 pojazd\xc3\xb3w, us\xc5\x82ugami remontowo-budowlanymi, stacja paliw._NEWLINE_Do najwi\xc4\x99kszych zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w pracy na terenie gminy nale\xc5\xbc\xc4\x85 m.in.: Przedsi\xc4\x99biorstwo Produkcyjno-Handlowe \xe2\x80\x9eKASZUB\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 Wejherowo, Gminna Sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielnia \xe2\x80\x9eSamopomoc Ch\xc5\x82opska\xe2\x80\x9d, Firma \xe2\x80\x9eSTOL-KAL\xe2\x80\x9d, Zak\xc5\x82ad Kamieniarski, PHU Stacja Obs\xc5\x82ugi Pojazd\xc3\xb3w, PHU \xe2\x80\x9eADAM-POL\xe2\x80\x9d, Auto-Serwis, Zak\xc5\x82ad Remontowo-Budowlany, Przedsi\xc4\x99biorstwo Produkcyjno-Us\xc5\x82ugowe \xe2\x80\x9eOLA\xe2\x80\x9d (stolarka okienna), Zak\xc5\x82ad Produkcyjny \xe2\x80\x9eTRO-KAL-BUD\xe2\x80\x9d, Us\xc5\x82ugi Transportu Le\xc5\x9bnego, PHU \xe2\x80\x9eLASTRANS\xe2\x80\x9d, Zak\xc5\x82ad Produkcyjno-Us\xc5\x82ugowy \xe2\x80\x9eGALANT\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nSzkolnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nW ko\xc5\x84cowych latach XIX w. oraz w pierwszej po\xc5\x82owie XX w., na terenie obecnej gminy Kaliska istnia\xc5\x82o 12 wi\xc4\x99kszych lub mniejszych szk\xc3\xb3\xc5\x82, w kt\xc3\xb3rych dzieci pobiera\xc5\x82y nauki. Post\xc4\x99puj\xc4\x85ca reorganizacja \xc5\xbcycia spo\xc5\x82ecznego, spowodowa\xc5\x82a systematyczne ich zamykanie i gromadzenie uczni\xc3\xb3w w szko\xc5\x82ach nowszych o wi\xc4\x99kszej liczbie izb lekcyjnych i etat\xc3\xb3w nauczycielskich. Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej czynne szko\xc5\x82y podstawowe istnia\xc5\x82y w miejscowo\xc5\x9bciach: Bartel Wielki, Cieciorka, D\xc4\x85browa, Iwiczno, Kaliska, Piece i P\xc5\x82ociczno. W dniu dzisiejszym istniej\xc4\x85 budynki by\xc5\x82ych szk\xc3\xb3\xc5\x82 w Bartlu Wielkim \xe2\x80\x93 dzisiaj O\xc5\x9brodek Rozwoju i Integracji So\xc5\x82ectwa, Cieciorce \xe2\x80\x93 obecnie \xc5\x9bwietlica wiejska, D\xc4\x85browie \xe2\x80\x93 prywatne mieszkanie, Franku \xe2\x80\x93 prywatne mieszkanie, Iwicznie \xe2\x80\x93 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 przeznaczona zosta\xc5\x82a na Izb\xc4\x99 pami\xc4\x99ci Izydora Gulgowskiego a w pozosta\xc5\x82ej prywatne mieszkanie oraz w Le\xc5\x9bnej Hucie \xe2\x80\x93 prywatne mieszkanie.\n_START_SECTION_\nSzko\xc5\x82a i przedszkole w Kaliskach\n_START_PARAGRAPH_\nDo 1951 roku szko\xc5\x82a podstawowa w Kaliskach mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 w murowanym budynku z czerwonej ceg\xc5\x82y przy ulicy D\xc5\x82ugiej. W latach 1949-51 w innej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wsi Kaliska, rozpoczyna si\xc4\x99 budowa nowej szko\xc5\x82y i w dniu 1 wrze\xc5\x9bnia 1951 nauka rozpoczyna si\xc4\x99 ju\xc5\xbc w nowym, przestronnym budynku. W kolejnych latach Szko\xc5\x82a w Kaliskach podobnie jak i inne szko\xc5\x82y w kraju, przechodzi kilkukrotn\xc4\x85 reform\xc4\x99 szkolnictwa polskiego. W zwi\xc4\x85zku z kolejn\xc4\x85 reform\xc4\x85 w 1973 roku, powo\xc5\x82ano we wsi Zbiorcz\xc4\x85 Szko\xc5\x82\xc4\x99 Gminn\xc4\x85. Plac\xc3\xb3wce podlega\xc5\x82y w\xc3\xb3wczas szko\xc5\x82y w Piecach, Czarnej Wodzie, Lubikach, Hucie Kalnej, Iwicznie, D\xc4\x85browie, Cieciorce i Bartlu Wielkim._NEWLINE_W 1999 r. zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any do \xc5\xbcycia Zesp\xc3\xb3\xc5\x82 Szk\xc3\xb3\xc5\x82 Publicznych, w sk\xc5\x82ad kt\xc3\xb3rego wesz\xc5\x82y: Publiczna Szko\xc5\x82a Podstawowa oraz Publiczne Gimnazjum._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 2008 r. oddano do u\xc5\xbcytku now\xc4\x85 hal\xc4\x99 sportow\xc4\x85 wraz z zapleczem socjalnym o \xc5\x82\xc4\x85cznej powierzchni 1688 m\xc2\xb2. Powsta\xc5\x82 \xc5\x82adny, nowoczesny i bardzo dobrze wyposa\xc5\xbcony obiekt sportowy, w kt\xc3\xb3rym mo\xc5\xbcna organizowa\xc4\x87 poza zaj\xc4\x99ciami z wychowania fizycznego zawody w wielu dyscyplinach sportowych. Plac\xc3\xb3wka zatrudnia 41 nauczycieli oraz 18 pracownik\xc3\xb3w obs\xc5\x82ugi i otacza opiek\xc4\x85 dydaktyczno \xe2\x80\x93 wychowawcz\xc4\x85, 500 uczni\xc3\xb3w w 22 oddzia\xc5\x82ach(stan na 1 lutego 2011 r). We wrze\xc5\x9bniu 2010 r oddano do u\xc5\xbcytku cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 gimnazjaln\xc4\x85 kompleksu szkolnego o powierzchni 1107 m\xc2\xb2. Gimnazjum posiada 9 sal lekcyjnych i pracowni\xc4\x99 komputerow\xc4\x85._NEWLINE_Dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce obecnie przedszkole przy ulicy Nowowiejskiej, do kt\xc3\xb3rego ucz\xc4\x99szcza 95 dzieci (stan \xe2\x80\x93 pa\xc5\xbadziernik 2007), mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 w zbudowanym w 1936 r. drewnianym, jednokondygnacyjnym budynku, wybudowanym w tym samym okresie co istniej\xc4\x85ce po s\xc4\x85siedzku osiedle domk\xc3\xb3w tartacznych. Przedszkole posiada sw\xc3\xb3j w\xc5\x82asny hymn autorstwa p. Gra\xc5\xbcyny Ciepli\xc5\x84skiej, ponadto ma dost\xc4\x99p do sta\xc5\x82ego \xc5\x82\xc4\x85cza internetowego i posiada w\xc5\x82asn\xc4\x85 stron\xc4\x99 internetow\xc4\x85. Obiekt wraz z terenem z nim zwi\xc4\x85zanym o pow. 8737m\xc2\xb2, stanowi w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 Gminy Kaliska.\n_START_SECTION_\nSzko\xc5\x82a w Piecach\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza szko\xc5\x82a w Piecach powsta\xc5\x82a ju\xc5\xbc w 1843 roku, lecz po pewnym czasie sp\xc5\x82on\xc4\x99\xc5\x82a od uderzenia pioruna. Brak jednak informacji, kiedy zosta\xc5\x82a odbudowana. Wiadomo jedynie, i\xc5\xbc w drugiej po\xc5\x82owie XIX wieku istnia\xc5\x82a tu niemiecka szko\xc5\x82a ewangelicka. Na prze\xc5\x82omie lat 1906-1907 mia\xc5\x82 w szkole w Piecach, podobnie jak i w innych szko\xc5\x82ach tego terenu, strajk uczni\xc3\xb3w spowodowany zakazem u\xc5\xbcywania j\xc4\x99zyka polskiego w trakcie nauczania._NEWLINE_Trudne warunki nauczania trwa\xc5\x82y w szkole w Piecach do 1959 r., kiedy to w dniu 20 sierpnia 1959 r. oddano do u\xc5\xbcytku now\xc4\x85 1000 \xe2\x80\x93 latk\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra ju\xc5\xbc na tamten okres, okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 za ma\xc5\x82a. W nowym budynku szko\xc5\x82y nie by\xc5\x82o sali gimnastycznej. Do lat 70. XX wieku uczono dodatkowo w pomieszczeniach tzw. \xe2\x80\x9estarej\xe2\x80\x9d szko\xc5\x82y. W 1997 roku, z inicjatywy by\xc5\x82ej nauczycielki tej szko\xc5\x82y mgr Zofii Czarnowskiej, powsta\xc5\x82 Komitet Rozbudowy Szko\xc5\x82y Podstawowej w Piecach. W latach 1998-2002 zosta\xc5\x82a wybudowana sala gimnastyczna, a w 2005 r., dzi\xc4\x99ki \xc5\x9brodkom unijnym w ramach programu \xe2\x80\x9eModernizacja Szko\xc5\x82y Podstawowej w Piecach\xe2\x80\x9d, przeprowadzono kapitalny remont szko\xc5\x82y. Plac\xc3\xb3wka zosta\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyposa\xc5\xbcona w nowoczesny sprz\xc4\x99t i \xc5\x9brodki dydaktyczne. W 2004 r. z inicjatywy Grupy Odnowy Wsi, kt\xc3\xb3rej liderem by\xc5\x82a dyrektor szko\xc5\x82y, Barbara Mania, powsta\xc5\x82 plac zabaw na szkolnym podw\xc3\xb3rku. Na przestrzeni swojego funkcjonowania Szko\xc5\x82a Podstawowa w Piecach by\xc5\x82a plac\xc3\xb3wk\xc4\x85 z klasami I \xe2\x80\x93 IV, potem I \xe2\x80\x93 VII i I \xe2\x80\x93 VIII._NEWLINE_W dniu 12 czerwca 2000 r. Publicznej Szkole Podstawowej nadano imi\xc4\x99 Jana Paw\xc5\x82a II, a po\xc5\x9bwi\xc4\x99cenia dokona\xc5\x82 ks. biskup Jan Bernard Szlaga. Dzi\xc4\x99ki staraniom Komitetu Rozbudowy Szko\xc5\x82y Podstawowej w Piecach, przeniesiono przedszkole z prywatnego budynku do budynku szkolnego. Uchwa\xc5\x82\xc4\x85 Rady Gminy w Kaliskach z 18 kwietnia 2006 r., z dniem 1 wrze\xc5\x9bnia 2006 r. utworzono Zesp\xc3\xb3\xc5\x82 O\xc5\x9bwiatowo \xe2\x80\x93 Wychowawczy w Piecach, w sk\xc5\x82ad kt\xc3\xb3rego wesz\xc5\x82o samorz\xc4\x85dowe Publiczne Przedszkole i Publiczna Szko\xc5\x82a Podstawowa w Piecach zawieraj\xc4\x85cy klasy O-VI do kt\xc3\xb3rych ucz\xc4\x99szcza razem oko\xc5\x82o 80 dzieci.\n_START_SECTION_\nKultura\n_START_PARAGRAPH_\nW 1984 r. na fundamentach starego Urz\xc4\x99du Gminy, rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 nowego obiektu, maj\xc4\x85cego w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci spe\xc5\x82nia\xc4\x87 rol\xc4\x99 Gminnego O\xc5\x9brodka Kultury (GOK). Uroczy\xc5\x9bcie otwarty w dniu 23 maja 1989 r. Gminny O\xc5\x9brodek Kultury, zwany z racji widniej\xc4\x85cego na frontonie rze\xc5\xbaby mitycznego Pegaza, Pod Pegazem, okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 wy\xc5\x9bmienitym obiektem do pe\xc5\x82nienia roli do jakiej zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any. W budynku GOK znajduje si\xc4\x99 opr\xc3\xb3cz du\xc5\xbcej sali widowiskowej, Kawiarenka pod pegazem, liczne pomieszczenia pozwalaj\xc4\x85ce na dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 wielu k\xc3\xb3\xc5\x82 zainteresowa\xc5\x84, spo\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych wymieni\xc4\x87 mo\xc5\xbcna m.in.: teatr \xe2\x80\x9ePod Pegazem\xe2\x80\x9d, ch\xc3\xb3r \xe2\x80\x9eLe\xc5\x9bne Echo\xe2\x80\x9d za\xc5\x82o\xc5\xbcony i prowadzony do dnia dzisiejszego przez p. Zygmunta Beyera posiadaj\xc4\x85cego liczne zas\xc5\x82ugi dla gminy Kaliska w dziedzinie muzyki i \xc5\x9bpiewu, dzieci\xc4\x99cy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 taneczny \xe2\x80\x9eU\xc5\x9bmiech\xe2\x80\x9d, zesp\xc3\xb3\xc5\x82 rockowy \xe2\x80\x9eEND\xe2\x80\x9d, zast\xc4\x99py harcerskie oraz kilka innych. Ponadto dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 tutaj sekcje sportowe kulturystyki, judo, koszyk\xc3\xb3wki i tenisa sto\xc5\x82owego. W budynku GOK znajduje si\xc4\x99 ponadto: Gminna Biblioteka Publiczna, Mini Galeria \xe2\x80\x9ePod Pegazem\xe2\x80\x9d, centrum gminnej informacji turystycznej. W\xc5\x9br\xc3\xb3d znanych postaci prezentuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w sali GOK nale\xc5\xbcy wymieni\xc4\x87: wyst\xc4\x99p Krystyny Pro\xc5\x84ko, Antoniny Krzysto\xc5\x84, Krzysztofa Krawczyka, Mieczys\xc5\x82awa Szcze\xc5\x9bniaka, Gra\xc5\xbcyny \xc5\x81obaszewskiej, Joszko Brody. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca z zaprzyja\xc5\xbanion\xc4\x85 niemieck\xc4\x85 gmin\xc4\x85 Reinfeld (Holstein), zaowocowa\xc5\x82a organizacj\xc4\x85 w GOK kurs\xc3\xb3w j\xc4\x99zyka niemieckiego.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nSport w gminie Kaliska kojarzy si\xc4\x99 tutaj ka\xc5\xbcdemu z pi\xc5\x82k\xc4\x85 no\xc5\xbcn\xc4\x85. Jest to zas\xc5\x82uga istniej\xc4\x85cego od 1953 r. na terenie Kalisk, klubu sportowego o wdzi\xc4\x99cznej nazwie VICTORIA Kaliska. Dru\xc5\xbcyna senior\xc3\xb3w Viktorii Kaliska gra w sezonie 2012/2013 w A-klasie\xc2\xa0\xc2\xbb Gda\xc5\x84sk IV. W 2002 r. maj\xc4\x85c na wzgl\xc4\x99dzie wsparcie dzia\xc5\x82a\xc5\x84 dru\xc5\xbcyn pi\xc5\x82ki no\xc5\xbcnej w gminie Kaliska, powo\xc5\x82ano do \xc5\xbcycia Stowarzyszenie Wspierania Sportu \xe2\x80\x9eVICTORIA\xe2\x80\x9d. Jego pierwszym prezesem zosta\xc5\x82 Antoni Cywi\xc5\x84ski \xe2\x80\x93 W\xc3\xb3jt Gminy Kaliska w latach 1990-1998 oraz 2002-2010. Cz\xc5\x82onkami Stowarzyszenia, kt\xc3\xb3rego prezesem w 2012 r. jest Jerzy Pasterski, s\xc4\x85 przede wszystkim byli cz\xc5\x82onkowie LZS Kaliska, kt\xc3\xb3re zawi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 w 1953 r. Poza dru\xc5\xbcyn\xc4\x85 senior\xc3\xb3w Victorii Kaliska, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 jeszcze dwie dru\xc5\xbcyny dzieci\xc4\x99co-m\xc5\x82odzie\xc5\xbcowe a tak\xc5\xbce dru\xc5\xbcyna Old-Boys, skupiaj\xc4\x85ca w swoich szeregach pi\xc5\x82karzy w wieku 35 \xe2\x80\x93 70 lat.\n_START_SECTION_\nInne\n_START_PARAGRAPH_\nW miejscowo\xc5\x9bci Frank, przy skrzy\xc5\xbcowaniu drogi krajowej nr 22 z drog\xc4\x85 powiatow\xc4\x85 Le\xc5\x9bnictwo Baby \xe2\x80\x93 Stara Kiszewa, znajduje si\xc4\x99 du\xc5\xbcy kompleks szk\xc3\xb3\xc5\x82ki krzew\xc3\xb3w i drzew Frank-Raj, prowadzony przez Rodzin\xc4\x99 Pa\xc5\x84stwa Kopciowskich. W pi\xc4\x99knie zadbanych ogrodach mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 miniatury ogrod\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych styl\xc3\xb3w kulturowych kraj\xc3\xb3w ca\xc5\x82ego \xc5\x9bwiata. Ponadto znajduje si\xc4\x99 tutaj ma\xc5\x82a palmiarnia z okazami ro\xc5\x9blin uprawianymi na wszystkich kontynentach a tak\xc5\xbce groty szeptu, wybudowane na wz\xc3\xb3r znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w Parku Oliwskim.'