b'\n_START_ARTICLE_\nTeatry prowincjonalne w Galicji\n_START_SECTION_\nTeatry prowincjonalne w Galicji\n_START_PARAGRAPH_\nZawodowe grupy wystawiaj\xc4\x85ce przedstawienia teatralne na obszarze ca\xc5\x82ej Galicji od po\xc5\x82owy XIX w. do roku 1918. _NEWLINE_W teatrach na prowincji debiutowali aktorzy (i aktorki), kt\xc3\xb3re w latach p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych zrobi\xc5\x82y karier\xc4\x99 teatraln\xc4\x85 w teatrach sta\xc5\x82ych (np. w \xe2\x80\x9dStarym\xe2\x80\x9d Teatrze Krakowskim i Teatrze S\xc5\x82owackiego w Krakowie, Teatrze Lwowskim, czy w Warszawskich Teatrach Rz\xc4\x85dowych). Do najbardziej znanych dzi\xc5\x9b os\xc3\xb3b nale\xc5\xbc\xc4\x85 bez w\xc4\x85tpienia Helena Modrzejewska (debiutuj\xc4\x85ca w zespole teatralnym Konstantego \xc5\x81obojki), Ludwik Solski, Tekla Trapszo czy Gabriela Zapolska (debiutuj\xc4\x85ca w teatrze Piotra Wo\xc5\xbaniakowskiego). _NEWLINE_Jednak niewielu debiutuj\xc4\x85cych w teatrach prowincjonalnych mog\xc5\x82o kontynuowa\xc4\x87 prac\xc4\x99 aktorsk\xc4\x85 na sta\xc5\x82ych scenach. Z uwagi na trudn\xc4\x85 sytuacj\xc4\x99 materialn\xc4\x85 prowincjonalnych scen zdarza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce niekt\xc3\xb3rzy aktorzy umierali w n\xc4\x99dzy, lub rezygnowali z \xc5\xbcycia w teatrze i (o ile mieli takie mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci) podejmowali prac\xc4\x99 instytucjach kulturalno-o\xc5\x9bwiatowych, prasie lwowskiej czy krakowskiej, lub w administracji (najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jako urz\xc4\x99dnicy ni\xc5\xbcszego szczebla).\n_START_SECTION_\nTeatr XIX wieczny jako zjawisko spo\xc5\x82eczne\n_START_PARAGRAPH_\nCho\xc4\x87 poziom artystyczny niekt\xc3\xb3rych zespo\xc5\x82\xc3\xb3w prowincjonalnych w Galicji pozostawia\xc5\x82 wiele do \xc5\xbcyczenia, teatry te odgrywa\xc5\x82y wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w \xc5\xbcyciu kulturalnym. By\xc5\x82y no\xc5\x9bnikiem tradycji narodowej. Anga\xc5\xbcowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w wydarzenia o charakterze narodowo-wyzwole\xc5\x84czym. Dla niekt\xc3\xb3rych p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych dzia\xc5\x82aczy patriotycznych w Galicji (ale i w innych zaborach) by\xc5\x82y pierwsz\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci narodowej. _NEWLINE_Aktorzy galicyjscy odbywali te\xc5\xbc tournee w Kr\xc3\xb3lestwie Kongresowym, na \xc5\x9al\xc4\x85sku, Pomorzu i w Wielkim Ks. Pozna\xc5\x84skim. Starali si\xc4\x99 dociera\xc4\x87 z polskim (i polskoj\xc4\x99zycznym) repertuarem do Polak\xc3\xb3w mieszkaj\xc4\x85cych w innych zaborach. Mia\xc5\x82o to (zw\xc5\x82aszcza po Powstaniu styczniowym) du\xc5\xbce znaczenie patriotyczne i kulturotw\xc3\xb3rcze. _NEWLINE_Teatry w\xc4\x99drowne w Galicji mog\xc5\x82y funkcjonowa\xc4\x87 dzi\xc4\x99ki stosunkowo du\xc5\xbcej swobodzie, co nie znaczy, \xc5\xbce nie poddawane by\xc5\x82y cenzurze i nie oskar\xc5\xbcane o dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 antypa\xc5\x84stwow\xc4\x85 (cenzura w Galicji obejmowa\xc5\x82a sztuki, libretta operetkowe i operowe, teksty wodewilowe, etc.).\n_START_SECTION_\nZespo\xc5\x82y teatralne\n_START_PARAGRAPH_\nW ci\xc4\x85gu ponad 60-ciu lat funkcjonowania w\xc4\x99drownych scen przez Galicj\xc4\x99 przewin\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 kilkudziesi\xc4\x99ciu aktor\xc3\xb3w, antreprener\xc3\xb3w, organizator\xc3\xb3w \xc5\xbcycia kulturalnego. Wiele grup mia\xc5\x82o stosunkowo kr\xc3\xb3tki \xc5\xbcywot (niekt\xc3\xb3re zaledwie kilka sezon\xc3\xb3w teatralnych), inne gra\xc5\x82y latami, stale podnosz\xc4\x85c sw\xc3\xb3j poziom artystyczny. Do wa\xc5\xbcniejszych zespo\xc5\x82\xc3\xb3w teatralnych mo\xc5\xbcemy zaliczy\xc4\x87 grupy, kt\xc3\xb3re prowadzili: Konstanty \xc5\x81obojko, Adam Mi\xc5\x82aszewski, Konstanty Sulikowski, Ignacy Kalici\xc5\x84ski czy Emilian Deryng.\n_START_SECTION_\nTeatry amatorskie\n_START_PARAGRAPH_\nObok zawodowych scen teatralnych pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 na pocz\xc4\x85tku XX w. zjawisko teatr\xc3\xb3w amatorskich (zwanych czasami w\xc5\x82o\xc5\x9bcia\xc5\x84skimi). Teatry te dzia\xc5\x82a\xc5\x82y lokalnie (w obr\xc4\x99bie miasta, gminy). Czerpa\xc5\x82y do\xc5\x9bwiadczenie zawodowe ze scen prowincjonalnych. By\xc5\x82y te\xc5\xbc ich kontynuacj\xc4\x85 w latach, w kt\xc3\xb3rych wzrost liczby sta\xc5\x82ych scen teatralnych (w rozwijaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 o\xc5\x9brodkach miejskich) \xe2\x80\x9ewch\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82\xe2\x80\x9d teatry w\xc4\x99drowne na prowincji.\n_START_SECTION_\nRecepcja - krytyka - ocena\n_START_PARAGRAPH_\nStyl \xc5\xbcycia aktor\xc3\xb3w prowincjonalnych przypomina\xc5\x82 cyga\xc5\x84skie \xc5\xbcycie w taborach lub \xe2\x80\x9ecyganeri\xc4\x99\xe2\x80\x9d artystyczn\xc4\x85. By\xc5\x82a ona tematem wielu \xc3\xb3wczesnych utwor\xc3\xb3w literackich (m.in. powie\xc5\x9bci Reymonta (Sezonowa mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, Komediantka, Fermenty), Sewera (U progu sztuki), Edwarda Lubowskiego, Zapolskiej (Z pami\xc4\x99tnik\xc3\xb3w m\xc5\x82odej m\xc4\x99\xc5\xbcatki), Adama Krechowieckiego, Walerii Marren\xc3\xa9-Morzkowskiej i in.). Teatry te by\xc5\x82y wa\xc5\xbcnym elementem \xc5\xbcycia spo\xc5\x82ecznego (np. publicystyki w Galicji i pozosta\xc5\x82ych zaborach). Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie opis \xc5\xbcycia teatr\xc3\xb3w prowincjonalnych (w\xc4\x99drownych) pokazuje m.in.: serial o \xc5\xbcyciu Heleny Modrzejewskiej \xe2\x80\x93 Modrzejewska z r. 1989. _NEWLINE_Jednym z pionier\xc3\xb3w bada\xc5\x84 nad teatrami prowincjonalnymi by\xc5\x82 Stanis\xc5\x82aw D\xc4\x85browski, kt\xc3\xb3ry zgromadzi\xc5\x82 obszerne archiwum teatralne. Po jego \xc5\x9bmierci przekazano je do Archiwum ZASP w Warszawie. Prac\xc4\x99 badawcz\xc4\x85 kontynuowali m.in.: prof. Jan Michalik, kt\xc3\xb3ry opublikowa\xc5\x82 wielotomow\xc4\x85 edycj\xc4\x99: \xe2\x80\x9eDzieje teatru w Krakowie\xe2\x80\x9d i prof. Tadeusz Sivert.'