b'\n_START_ARTICLE_\nEkologia\n_START_PARAGRAPH_\nEkologia (gr. \xce\xbf\xe1\xbc\xb6\xce\xba\xce\xbf\xcf\x82 (o\xc3\xadkos) \xe2\x80\x98dom\xe2\x80\x99 + \xce\xbb\xcf\x8c\xce\xb3\xce\xbf\xcf\x82 (logos) \xe2\x80\x98s\xc5\x82owo, nauka\xe2\x80\x99) \xe2\x80\x93 nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody, zajmuj\xc4\x85ca si\xc4\x99 badaniem oddzia\xc5\x82ywa\xc5\x84 pomi\xc4\x99dzy organizmami a ich \xc5\x9brodowiskiem oraz wzajemnie mi\xc4\x99dzy tymi organizmami (czyli struktur\xc4\x85 ekosystem\xc3\xb3w).\n_START_SECTION_\nPrzedmiot ekologii\n_START_PARAGRAPH_\nEkologia zajmuje si\xc4\x99 badaniem powi\xc4\x85za\xc5\x84 mi\xc4\x99dzy organizmami \xc5\xbcywymi a \xc5\x9brodowiskiem abiotycznym (uk\xc5\x82ady biologiczne istniej\xc4\x85 w sieci powi\xc4\x85za\xc5\x84 mi\xc4\x99dzy sob\xc4\x85 i otaczaj\xc4\x85cym je \xc5\x9brodowiskiem), opartych na r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju interakcjach. Odkrywanie tych zjawisk dokonywa\xc5\x82o si\xc4\x99 od staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci, ale ekologia jako samodzielna nauka rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w zasadzie w XIX w. Ekologia nie jest nauk\xc4\x85 oboj\xc4\x99tn\xc4\x85 wobec egzystencji przyrody i cz\xc5\x82owieka, dlatego cz\xc4\x99sto w potocznych dyskusjach uto\xc5\xbcsamiana jest z sozologi\xc4\x85 i filozofi\xc4\x85. Ekologia najog\xc3\xb3lniej jest nauk\xc4\x85 o porz\xc4\x85dku i nieporz\xc4\x85dku w przyrodzie oraz o konsekwencjach wynikaj\xc4\x85cych z tego porz\xc4\x85dku i nieporz\xc4\x85dku dla istnienia biosfery i cz\xc5\x82owieka._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w zar\xc3\xb3wno filozoficznych, jak i utylitarnych poj\xc4\x99cie \xe2\x80\x9eekologia\xe2\x80\x9d u\xc5\xbcywane bywa w szerokim kontek\xc5\x9bcie znaczeniowym. Okre\xc5\x9blenia ekologia, ekologiczny s\xc4\x85 cz\xc4\x99sto u\xc5\xbcywane w j\xc4\x99zyku potocznym w szerokim i czasem nieprecyzyjnym sensie znaczeniowym, nie zawsze zwi\xc4\x85zanym z ekologi\xc4\x85 jako nauk\xc4\x85. Cz\xc4\x99sto odnosz\xc4\x85 si\xc4\x99 do sozologii, tj. nauki o ochronie \xc5\x9brodowiska lub do ochrony \xc5\x9brodowiska jako takiej, a nawet do filozofii ekologicznej (ekozofia), dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecznej czy artystycznej._NEWLINE_Termin ten, od s\xc5\x82owa oecologia, wprowadzi\xc5\x82 w 1866 r. niemiecki biolog i ewolucjonista Ernst Haeckel, by okre\xc5\x9bli\xc4\x87 badania nad zwierz\xc4\x99tami i ich relacjami z otaczaj\xc4\x85cym \xc5\x9bwiatem nieorganicznym i organicznym, ze szczeg\xc3\xb3lnym uwzgl\xc4\x99dnieniem interakcji, przyjaznych lub wrogich, z organizmami ro\xc5\x9blinnymi i zwierz\xc4\x99cymi, z kt\xc3\xb3rymi wchodz\xc4\x85 w kontakt. Na organizmy w \xc5\x9brodowisku oddzia\xc5\x82uj\xc4\x85 czynniki abiotyczne i biotyczne._NEWLINE_Jedni autorzy s\xc4\x85dz\xc4\x85, \xc5\xbce przedmiotem ekologii powinny by\xc4\x87 relacje mi\xc4\x99dzy rzeczywisto\xc5\x9bci\xc4\x85 biotyczn\xc4\x85 a abiotyczn\xc4\x85, inni natomiast rozszerzaj\xc4\x85 jej zakres na tak zwany wymiar aplikacyjny (tzw. ekologia stosowana). W konsekwencji dla jednych jest to nauka biologiczna, dla innych geograficzna, a jeszcze inni poszerzaj\xc4\x85 j\xc4\x85 o problematyk\xc4\x99 ochrony \xc5\x9brodowiska (zob. np. ekologizm). Jedni broni\xc4\x85 jej wymiaru ilo\xc5\x9bciowego (strategia redukcjonistyczna), inni skupiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na wymiarze jako\xc5\x9bciowym (strategia holistyczna). Z powodu tak r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnych podej\xc5\x9b\xc4\x87 i pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w na zakres ekologii w podr\xc4\x99cznikach spotyka si\xc4\x99 r\xc3\xb3\xc5\xbcne jej definicje i r\xc3\xb3\xc5\xbcne modele teoretyczne._NEWLINE_Zazwyczaj za najwa\xc5\xbcniejsze poj\xc4\x99cia w ekologii uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce: populacja, biocenoza, ekosystem, krajobraz, biosfera, sukcesja ekologiczna.'