b'\n_START_ARTICLE_\nKrwawa niedziela na Wo\xc5\x82yniu\n_START_PARAGRAPH_\nKrwawa niedziela na Wo\xc5\x82yniu \xe2\x80\x93 11 lipca 1943 roku, punkt kulminacyjny rzezi wo\xc5\x82y\xc5\x84skiej, akcja masowej eksterminacji polskiej ludno\xc5\x9bci cywilnej na Wo\xc5\x82yniu przez Organizacj\xc4\x99 Ukrai\xc5\x84skich Nacjonalist\xc3\xb3w Stepana Bandery (OUN-B), Ukrai\xc5\x84sk\xc4\x85 Powsta\xc5\x84cz\xc4\x85 Armi\xc4\x99 (UPA) oraz ukrai\xc5\x84sk\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 cywiln\xc4\x85. Tego dnia zaatakowano w 99 miejscowo\xc5\x9bciach, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w powiatach w\xc5\x82odzimierskim i horochowskim. W nast\xc4\x99pnych dniach masakry by\xc5\x82y kontynuowane.\n_START_SECTION_\nPrzygotowania do \xe2\x80\x9ekrwawej niedzieli\xe2\x80\x9d\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy lipcowy numer gazety UPA \xe2\x80\x9eDo zbroji\xe2\x80\x9d zapowiada\xc5\x82 \xe2\x80\x9ehaniebn\xc4\x85 \xc5\x9bmier\xc4\x87\xe2\x80\x9d wszystkim Polakom, kt\xc3\xb3rzy zostan\xc4\x85 na Ukrainie._NEWLINE_Plany UPA zak\xc5\x82ada\xc5\x82y obj\xc4\x99cie akcj\xc4\x85 eksterminacyjn\xc4\x85 jak najwi\xc4\x99kszej liczby miejscowo\xc5\x9bci, by zaskoczy\xc4\x87 Polak\xc3\xb3w i nie dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 do podj\xc4\x99cia przez nich obrony. Akcj\xc4\x99 w powiecie w\xc5\x82odzimierskim poprzedzi\xc5\x82a koncentracja oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w UPA w lasach zawidowskich. Na cztery dni przed rozpocz\xc4\x99ciem akcji agitatorzy, kt\xc3\xb3rzy przybyli z Ma\xc5\x82opolski Wschodniej, odbyli we wsiach ukrai\xc5\x84skich spotkania, na kt\xc3\xb3rych przekonywali ludno\xc5\x9b\xc4\x87 o konieczno\xc5\x9bci wymordowania Polak\xc3\xb3w. Aby Polacy nie nabrali podejrze\xc5\x84, dwa dni przed masakr\xc4\x85 rozprowadzono ulotki nawo\xc5\x82uj\xc4\x85ce Polak\xc3\xb3w do zjednoczenia si\xc4\x99 z Ukrai\xc5\x84cami w walce z Niemcami i Sowietami._NEWLINE_Na dzie\xc5\x84 rozpocz\xc4\x99cia akcji wybrano niedziel\xc4\x99, by m\xc3\xb3c zaskoczy\xc4\x87 jak najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 liczb\xc4\x99 Polak\xc3\xb3w w ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach. By\xc5\x82o to popularne prawos\xc5\x82awne \xc5\x9bwi\xc4\x99to Piotra i Paw\xc5\x82a._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku lipca 1943 polskie podziemie podj\xc4\x99\xc5\x82o pr\xc3\xb3b\xc4\x99 negocjacji z OUN-B w celu powstrzymania fali mord\xc3\xb3w. Wst\xc4\x99pne rozmowy z lokalnym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 SB OUN Szabatur\xc4\x85 przeprowadzono w okolicach \xc5\x9awinarzyna 7 lipca 1943 roku. Na nast\xc4\x99pne spotkanie w dniu 10 lipca 1943 uda\xc5\x82a si\xc4\x99 delegacja z pe\xc5\x82nomocnikiem Okr\xc4\x99gowej Delegatury Zygmuntem Rumlem ps. \xe2\x80\x9eKrzysztof Por\xc4\x99ba\xe2\x80\x9d na czele oraz przedstawicielem Okr\xc4\x99gu Wo\xc5\x82y\xc5\x84skiego AK Krzysztofem Markiewiczem ps. \xe2\x80\x9eCzort\xe2\x80\x9d i wo\xc5\xbanic\xc4\x85 Witoldem Dobrowolskim. Markiewicz zna\xc5\x82 Szabatur\xc4\x99 z czas\xc3\xb3w szkolnych; w ge\xc5\x9bcie dobrej woli Polacy zrezygnowali ze zbrojnej obstawy. Po przybyciu na miejsce spotkania (wie\xc5\x9b Kustycze) wszyscy trzej zostali przez Ukrai\xc5\x84c\xc3\xb3w aresztowani i zabici, prawdopodobnie poprzez rozerwanie ko\xc5\x84mi.\n_START_SECTION_\nMasakry 11 lipca\n_START_PARAGRAPH_\nW nocy z 10 na 11 lipca 1943 oddzia\xc5\x82y UPA przy wsparciu ch\xc5\x82opstwa ukrai\xc5\x84skiego zmobilizowanego w tzw. Samoobronnych Kuszczowych Widdi\xc5\x82ach przyst\xc4\x85pi\xc5\x82y do skoordynowanego ataku na miejscowo\xc5\x9bci, w kt\xc3\xb3rych \xc5\xbcyli Polacy, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w powiatach w\xc5\x82odzimierskim i horochowskim, a tak\xc5\xbce kowelskim. Jednej z pierwszych masakr dokonano w Dominopolu, rozstrzeliwuj\xc4\x85c przy okazji wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cy dot\xc4\x85d z UPA oddzia\xc5\x82 partyzancki Stanis\xc5\x82awa (Celestyna?) D\xc4\x85browskiego. Sprawcy (przypuszczalnie upowcy zahonu \xe2\x80\x9eSicz\xe2\x80\x9d Antoniuka) zabili oko\xc5\x82o 220 Polak\xc3\xb3w. Oko\xc5\x82o godziny 2:30 UPA napad\xc5\x82a na Gur\xc3\xb3w, zabijaj\xc4\x85c 200 Polak\xc3\xb3w. P\xc3\xb3\xc5\x82 godziny p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ci sami sprawcy przeszli do Wygranki, gdzie zamordowali 150 os\xc3\xb3b._NEWLINE_Oprawcy dzia\xc5\x82ali w wyspecjalizowanych grupach \xe2\x80\x93 jedne pododdzia\xc5\x82y otacza\xc5\x82y wie\xc5\x9b kordonem, inne zajmowa\xc5\x82y miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87, gromadzi\xc5\x82y ofiary w jednym miejscu i dokonywa\xc5\x82y masakry. Oczyszczaniem terenu z niedobitk\xc3\xb3w oraz grabie\xc5\xbc\xc4\x85 zajmowali si\xc4\x99 ukrai\xc5\x84scy ch\xc5\x82opi. Oddzia\xc5\x82y UPA po dokonaniu masakry w jednym miejscu szybko udawa\xc5\x82y si\xc4\x99 do nast\xc4\x99pnej osady, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zamierzano wymordowa\xc4\x87._NEWLINE_W kilku przypadkach (Chryn\xc3\xb3w, Krymno, Kisielin, Poryck, Zab\xc5\x82o\xc4\x87ce) dokonano zbrodni na Polakach zebranych na mszy w ko\xc5\x9bciele. W Chrynowie zamordowano 150 os\xc3\xb3b, w Krymnie 40, w Porycku 200, a w Zab\xc5\x82o\xc4\x87cach 76. W Kisielinie zgin\xc4\x99\xc5\x82o 90 Polak\xc3\xb3w, lecz cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wiernych zdo\xc5\x82a\xc5\x82a zabarykadowa\xc4\x87 si\xc4\x99 na pi\xc4\x99trze plebanii i obroni\xc4\x87 przed atakami upowc\xc3\xb3w. W wyniku atak\xc3\xb3w na ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y zgin\xc4\x99\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch ksi\xc4\x99\xc5\xbcy (J\xc3\xb3zef Aleksandrowicz w Zab\xc5\x82o\xc4\x87cach oraz Jan Kotwicki w Chrynowie), za\xc5\x9b ks. Witold Kowalski z Kisielina zosta\xc5\x82 ci\xc4\x99\xc5\xbcko ranny. Ksi\xc4\x85dz Boles\xc5\x82aw Szaw\xc5\x82owski wed\xc5\x82ug sprzecznych relacji zgin\xc4\x85\xc5\x82 tak\xc5\xbce 11 lipca (w ko\xc5\x9bciele w Porycku) lub te\xc5\xbc zosta\xc5\x82 jedynie ranny, a upowcy odnale\xc5\xbali go i dobili dzie\xc5\x84 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej._NEWLINE_Ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polska gin\xc4\x99\xc5\x82a od kul, siekier, wide\xc5\x82, kos, pi\xc5\x82, no\xc5\xbcy, m\xc5\x82otk\xc3\xb3w i innych narz\xc4\x99dzi zbrodni. Nierzadko zbrodnie by\xc5\x82y dokonywane ze szczeg\xc3\xb3lnym okrucie\xc5\x84stwem, ofiary by\xc5\x82y torturowane. Cz\xc4\x99sto polskich zabudowa\xc5\x84 nie palono od razu, lecz dopiero po kilku dniach, by w tym czasie schwyta\xc4\x87 i zabi\xc4\x87 ewentualnych niedobitk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy powr\xc3\xb3ciliby do swoich dom\xc3\xb3w._NEWLINE_Grzegorz Motyka pisze, \xc5\xbce 11 lipca 1943 oddzia\xc5\x82y UPA zaatakowa\xc5\x82y 99 miejscowo\xc5\x9bci, w kt\xc3\xb3rych \xc5\xbcyli Polacy. Timothy Snyder podaje, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eod wieczora 11 lipca 1943 r. do rana 12 lipca\xe2\x80\x9d UPA zaatakowa\xc5\x82a w 167 miejscach. 12 lipca UPA zaatakowa\xc5\x82a 50 miejscowo\xc5\x9bci. Ataki by\xc5\x82y kontynuowane w dniach nast\xc4\x99pnych. W ca\xc5\x82ym lipcu 1943 celem napad\xc3\xb3w sta\xc5\x82o si\xc4\x99 520 wsi i osad, zamordowanych zosta\xc5\x82o oko\xc5\x82o 10-11 tysi\xc4\x99cy Polak\xc3\xb3w._NEWLINE_Grzegorz Motyka uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce 11 lipca 1943 by\xc5\x82 dla Polak\xc3\xb3w jednym z najtragiczniejszych dni II wojny \xc5\x9bwiatowej.\n_START_SECTION_\nUpami\xc4\x99tnienie\n_START_PARAGRAPH_\nW 2013 roku pos\xc5\x82owie klub\xc3\xb3w PiS, PSL, SLD i Solidarnej Polski oraz \xc5\x9brodowiska kresowe d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82y do ustanowienia 11 lipca Dniem Pami\xc4\x99ci M\xc4\x99cze\xc5\x84stwa Kresowian._NEWLINE_Uchwa\xc5\x82\xc4\x85 z dnia 22 lipca 2016 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowi\xc5\x82 11 lipca Narodowym Dniem Pami\xc4\x99ci Ofiar Ludob\xc3\xb3jstwa dokonanego przez ukrai\xc5\x84skich nacjonalist\xc3\xb3w na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej.'