b'\n_START_ARTICLE_\nLockheed C-5 Galaxy\n_START_SECTION_\nZadania C-5 Galaxy\n_START_PARAGRAPH_\nSamoloty C-5 Galaxy wraz z mniejszymi Boeing C-17 Globemaster III s\xc4\x85 wykorzystywane przez ameryka\xc5\x84skie Dow\xc3\xb3dztwo Transportu Powietrznego Air Mobility Command do globalnego transportu wyposa\xc5\xbcenia wojskowego dla ameryka\xc5\x84skich si\xc5\x82 zbrojnych. C-5 jest zdolny do przewo\xc5\xbcenia ca\xc5\x82ych w pe\xc5\x82ni wyposa\xc5\xbconych jednostek wojskowych wraz z ci\xc4\x99\xc5\xbckim sprz\xc4\x99tem, w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c w to czo\xc5\x82gi, w dowolne miejsce na \xc5\x9bwiecie, zapewniaj\xc4\x85c konieczne wsparcie dla walcz\xc4\x85cych si\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW 1961 roku kilka ameryka\xc5\x84skich wytw\xc3\xb3rni lotniczych przyst\xc4\x85pi\xc5\x82o do opracowywania ci\xc4\x99\xc5\xbckiego samolotu transportowego o nap\xc4\x99dzie odrzutowym, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82by zast\xc4\x85pi\xc4\x87 \xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie wykorzystywane Douglas C-133 Cargomaster i Lockheed C-141 Starlifter. Pod koniec 1963 roku przedstawiono projekt maszyny oznaczonej jako CX-4, ale ze wzgl\xc4\x99du na to, \xc5\xbce Armia Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych zg\xc5\x82osi\xc5\x82a zapotrzebowanie na transportowiec wi\xc4\x99kszy ni\xc5\xbc C-141, a proponowany samolot nie oferowa\xc5\x82 znacznego wzrostu \xc5\x82adowno\xc5\x9bci w por\xc3\xb3wnaniu do Starliftera, zosta\xc5\x82 on odrzucony. Do ko\xc5\x84ca 1963 roku opracowano now\xc4\x85 koncepcj\xc4\x99 transportowca CX-X o masie w\xc5\x82asnej 250 000\xc2\xa0kg, maksymalnej \xc5\x82adowno\xc5\x9bci 82 000\xc2\xa0kg i pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci 919 km/h (0,75 Ma). Wymiary przestrzeni \xc5\x82adunkowej wynosi\xc5\x82y: 5,2\xc2\xa0m szeroko\xc5\x9bci \xc3\x97 4,1\xc2\xa0m wysoko\xc5\x9bci \xc3\x97 30\xc2\xa0m d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, z dost\xc4\x99pem zar\xc3\xb3wno przez przednie jak i tylne drzwi \xc5\x82adunkowe. _NEWLINE_Oferta na maszyn\xc4\x99 CX-HLS (od ang. Heavy Logistics System) poprzednio oznaczon\xc4\x85 jako CX-X zosta\xc5\x82a przedstawiona w 1964 roku, a nowy samolot by\xc5\x82 wyposa\xc5\xbcony w cztery silniki zamiast sze\xc5\x9bciu proponowanych we wcze\xc5\x9bniejszych wersjach CX-X. Pod koniec 1964 roku wys\xc5\x82ano specyfikacj\xc4\x99 transportowca do wytw\xc3\xb3rni lotniczych Boeing, Douglas, General Dynamics, Lockheed i Martin Marietta. Konstrukcj\xc4\x99 silnik\xc3\xb3w zaproponowano wytw\xc3\xb3rniom General Electric, Curtiss-Wright Corporation i Pratt & Whitney. W kwietniu 1965 roku ostatecznie wybrano samolot projektu Lockheeda z silnikami opracowanymi przez General Electric._NEWLINE_Budow\xc4\x99 pierwszego egzemplarza rozpocz\xc4\x99to w sierpniu 1966 roku. Uko\xc5\x84czony C-5A Galaxy zosta\xc5\x82 uroczy\xc5\x9bcie wytoczony z hangaru 2 marca 1968 roku w celu przeprowadzenia test\xc3\xb3w naziemnych. Podczas uroczysto\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3ra odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w zak\xc5\x82adach w Marietta Georgii obecnych by\xc5\x82o 10 000 pracownik\xc3\xb3w Lockheeda oraz prezydent Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych Lyndon B. Johnson. 30 czerwca 1968 roku maszyna zosta\xc5\x82a oblatana, a po zako\xc5\x84czeniu test\xc3\xb3w w grudniu 1969 roku przekazana do bazy si\xc5\x82 powietrznych Altus w Oklahomie gdzie 17 grudnia tego samego roku rozpocz\xc4\x99to szkolenie personelu. Pierwsza seryjna maszyna trafi\xc5\x82a do bazy lotniczej w Charleston w Karolinie Po\xc5\x82udniowej 6 czerwca 1970 roku, a kolejne do nast\xc4\x99pnych baz si\xc5\x82 powietrznych i Gwardii Narodowej._NEWLINE_W po\xc5\x82owie lat 70. pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 problem ze zm\xc4\x99czeniowym p\xc4\x99kaniem struktury skrzyde\xc5\x82, co doprowadzi\xc5\x82o do ograniczenia \xc5\x82adowno\xc5\x9bci maszyn do 22 700 kg, a docelowo wymiany skrzyde\xc5\x82 na znacznie wytrzymalsze zbudowane z nowo opracowanych stop\xc3\xb3w aluminium niedost\xc4\x99pnych w chwili konstruowania pierwszych egzemplarzy C-5 Galaxy. W latach 1981-1986 obj\xc4\x99to programem wymiany skrzyde\xc5\x82 77 samolot\xc3\xb3w C-5A, z kt\xc3\xb3rych ostatni przebudowano w lipcu 1986 roku._NEWLINE_W styczniu 1986 roku rozpocz\xc4\x99to badania w locie unowocze\xc5\x9bnionej wersji C-5B Galaxy o wzmocnionej strukturze skrzyde\xc5\x82 i unowocze\xc5\x9bnionej awionice. \xc5\x81\xc4\x85cznie wprowadzono ponad 100 usprawnie\xc5\x84 poprawiaj\xc4\x85cych zwrotno\xc5\x9b\xc4\x87 i niezawodno\xc5\x9b\xc4\x87 maszyny. Zbudowano 50 egzemplarzy tej wersji, z kt\xc3\xb3rych ostatnie przekazano do s\xc5\x82u\xc5\xbcby w kwietniu 1989 roku._NEWLINE_Dwa specjalnie zmodyfikowane C-5C Galaxy zbudowano dla NASA, gdzie mia\xc5\x82y pe\xc5\x82ni\xc4\x87 rol\xc4\x99 transportowc\xc3\xb3w przewo\xc5\xbc\xc4\x85cych bardzo du\xc5\xbce \xc5\x82adunki do kosmodromu, takie jak satelity, oraz inne elementy niemo\xc5\xbcliwe do przetransportowania mniejszymi samolotami. W wersji C-5C wprowadzono szereg modyfikacji, z kt\xc3\xb3rych najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 by\xc5\x82o zainstalowanie drugiego wlotu powietrza dla dodatkowych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 zasilania, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 stanowi\xc4\x87 niezale\xc5\xbcne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o mocy dla przewo\xc5\xbconego \xc5\x82adunku. Samoloty C-5C s\xc4\x85 pilotowane przez za\xc5\x82ogi USAF oddelegowane do NASA._NEWLINE_C-5 Galaxy jest najwi\xc4\x99kszym samolotem, kt\xc3\xb3ry kiedykolwiek wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82 na Antarktydzie. Na lotnisku Williams Field niedaleko stacji badawczej McMurdo po raz pierwszy przeprowadzono l\xc4\x85dowanie C-5 w 1989 roku._NEWLINE_Ocenia si\xc4\x99, \xc5\xbce resurs p\xc5\x82atowc\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 wykorzystany w oko\xc5\x82o 20%, dlatego w 1998 roku rozpocz\xc4\x99to kolejny program modernizacji maszyn polegaj\xc4\x85cy na zaimplementowaniu nowego globalnego systemu zarz\xc4\x85dzania ruchem lotniczym GATM (Global Air Traffic Management), unowocze\xc5\x9bnionych system\xc3\xb3w nawigacyjnych i zabezpieczaj\xc4\x85cych, a tak\xc5\xbce nowego systemu autopilota. Kolejn\xc4\x85 planowan\xc4\x85 modyfikacj\xc4\x85 jest wymiana silnik\xc3\xb3w na nowe, mocniejsze i bardziej niezawodne General Electric CF6-80, oraz nowocze\xc5\x9bniejsze jednostki APU. Silniki CF6-80 generuj\xc4\x85 o 22% wi\xc4\x99kszy ci\xc4\x85g ni\xc5\xbc standardowe jednostki nap\xc4\x99dowe C-5, co skutkuje skr\xc3\xb3ceniem rozbiegu o 30% i wzrostem pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci wznoszenia o 38%. Wzro\xc5\x9bnie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc maksymalny ud\xc5\xbawig maszyny oraz jej zasi\xc4\x99g. Program modernizacji oznaczony jako C-5M zosta\xc5\x82 zaplanowany na 40 lat i zak\xc5\x82ada utrzymanie co najmniej 75% obecnej floty C-5 w stanie zdolnym do u\xc5\xbcytkowania, a prawdopodobne oszcz\xc4\x99dno\xc5\x9bci zwi\xc4\x85zane z modernizacj\xc4\x85 maszyn oceniono na 20 miliard\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w. Modernizacja pierwszej ze 111 maszyn C-5M zosta\xc5\x82a uko\xc5\x84czona 16 maja 2006 roku._NEWLINE_Od momentu wprowadzenia C-5 Galaxy do s\xc5\x82u\xc5\xbcby, wycofano 15 egzemplarzy wersji C-5A. Wszystkie maszyny przeznaczono do bada\xc5\x84 wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9bciowych struktur p\xc5\x82atowca, kieruj\xc4\x85c 13 z nich do AMARC (Aerospace Maintenance and Regeneration Center \xe2\x80\x93 centrum utrzymania i regeneracji statk\xc3\xb3w powietrznych). Maszyny te s\xc4\x85 poddawane destrukcyjnym badaniom maj\xc4\x85cym okre\xc5\x9bli\xc4\x87 wp\xc5\x82yw korozji i zm\xc4\x99czenia materia\xc5\x82u na wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 konstrukcji.\n_START_SECTION_\nC-5A\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsz\xc4\x85 wersj\xc4\x85 C-5 Galaxy jest C-5A, a w latach 1969-1973 dostarczono dla ameryka\xc5\x84skich si\xc5\x82 powietrznych 81 maszyn tego typu. W po\xc5\x82owie lat 70. na skutek wykrytych w strukturze skrzyde\xc5\x82 mikrop\xc4\x99kni\xc4\x99\xc4\x87 ograniczono maksymaln\xc4\x85 \xc5\x82adowno\xc5\x9b\xc4\x87 maszyn, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej opracowano nowy typ skrzyde\xc5\x82. W ramach programu wymiany skrzyde\xc5\x82 prowadzonego od 1981 do 1987 roku zmodernizowano 77 samolot\xc3\xb3w C-5A. Zmiany w skrzyd\xc5\x82ach polega\xc5\x82y na zastosowaniu nowych stop\xc3\xb3w aluminium, kt\xc3\xb3re nie by\xc5\x82y dost\xc4\x99pne w momencie projektowania i budowy pierwszych maszyn.\n_START_SECTION_\nC-5B\n_START_PARAGRAPH_\nC-5B jest zmodernizowan\xc4\x85 wersj\xc4\x85 C-5A z wszystkimi modyfikacjami wprowadzonymi podczas eksploatacji takimi jak nowe skrzyd\xc5\x82a, unowocze\xc5\x9bnione silniki TF-39-GE-1C czy nowsza awionika. Od 1986 do 1989 roku dostarczono do baz USAF 50 maszyn tego typu.\n_START_SECTION_\nC-5C\n_START_PARAGRAPH_\nSpecjalnie zmodyfikowana wersja samolotu do przenoszenia du\xc5\xbcych \xc5\x82adunk\xc3\xb3w. Dwie maszyny C-5 Galaxy zosta\xc5\x82y przebudowane poprzez zdemontowanie pok\xc5\x82adu pasa\xc5\xbcerskiego nad \xc5\x82adowni\xc4\x85, a ich przeznaczeniem jest przenoszenie wielkogabarytowych \xc5\x82adunk\xc3\xb3w, takich jak satelity, dla potrzeb NASA. Poza demonta\xc5\xbcem pok\xc5\x82adu przeprowadzono kilka mniejszych modyfikacji takich jak dodanie drugiego gniazda zasilania energi\xc4\x85 z generator\xc3\xb3w lotniskowych, dla potrzeb urz\xc4\x85dze\xc5\x84 b\xc4\x99d\xc4\x85cych \xc5\x82adunkiem samolotu. Za\xc5\x82ogi obu maszyn stanowi\xc4\x85 piloci ameryka\xc5\x84skich si\xc5\x82 powietrznych. Oba C-5C Galaxy stacjonuj\xc4\x85 w bazie lotniczej Travis w Kalifornii. W styczniu 2007 roku jedna z maszyn przesz\xc5\x82a program modernizacji awioniki.\n_START_SECTION_\nC-5M\n_START_PARAGRAPH_\nAktualne badania stopnia zu\xc5\xbcycia p\xc5\x82atowc\xc3\xb3w C5 Galaxy wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce s\xc4\x85 one zu\xc5\xbcyte jedynie w 20%, dlatego postanowiono rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 program gruntownej modernizacji awioniki maszyn. Unowocze\xc5\x9bnieniu zostan\xc4\x85 poddane wszystkie samoloty typ\xc3\xb3w C-5B i C-5C, oraz niekt\xc3\xb3re z C-5A. Program modernizacji awioniki rozpocz\xc4\x99to w 1998 roku i obj\xc4\x85\xc5\x82 on unowocze\xc5\x9bnienie system\xc3\xb3w GATM i komunikacji, zastosowanie nowych wy\xc5\x9bwietlaczy LCD, instalacj\xc4\x99 nowego autopilota, oraz nowoczesnych system\xc3\xb3w nawigacyjnych i zabezpieczaj\xc4\x85cych._NEWLINE_Kolejnym etapem modernizacji C-5 Galaxy jest wymiana silnik\xc3\xb3w wraz z mocuj\xc4\x85cymi je do skrzyde\xc5\x82 pylonami na General Electric CF6-80C2, wymiana APU, wzmocnienie podwozia, poszycia i konstrukcji kad\xc5\x82uba, unowocze\xc5\x9bnienie kokpitu oraz systemu ci\xc5\x9bnieniowego. Silniki CF6 generuj\xc4\x85 o 22% wi\xc4\x99kszy ci\xc4\x85g (240\xc2\xa0kN) ni\xc5\xbc obecnie wykorzystywane, co skutkuje o 30% kr\xc3\xb3tszym rozbiegiem maszyny i 38% wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 wznoszenia. Dzi\xc4\x99ki mocniejszym silnikom znacznie wzros\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\x82adowno\xc5\x9b\xc4\x87 maszyny i jej zasi\xc4\x99g bez tankowania._NEWLINE_Samoloty C-5 Galaxy, kt\xc3\xb3re poddano wszystkim powy\xc5\xbcszym modernizacjom s\xc4\x85 oznaczone jako C-5M Super Galaxy.'