b'\n_START_ARTICLE_\nB\xc3\xb6lkow Bo 105\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPrace nad \xc5\x9bmig\xc5\x82owcem rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w 1961 roku pod kierownictwem doktora Ludwiga B\xc3\xb6lkowa i Emila Weilanda. Obaj pracowali w firmie B\xc3\xb6lkow nad \xc5\x9bmig\xc5\x82owcami typu KG od 1955 roku._NEWLINE__NEWLINE_Konstruowanie samolot\xc3\xb3w po drugiej wojnie \xc5\x9bwiatowej by\xc5\x82o w Niemczech zakazane, dlatego te\xc5\xbc B\xc3\xb6lkow podj\xc4\x85\xc5\x82 starania, aby zbudowa\xc4\x87 \xc5\x9bmig\xc5\x82owiec konkurencyjny do ju\xc5\xbc obecnych na rynku zagranicznych konstrukcji. Zbudowano lekki \xc5\x9bmig\xc5\x82owiec z dwoma silnikami (zgodnie z zasad\xc4\x85 dublowania wszystkich wa\xc5\xbcnych dla bezpiecze\xc5\x84stwa mechanizm\xc3\xb3w) i wysoko umieszczonym wirnikiem g\xc5\x82\xc3\xb3wnym, prosty w obs\xc5\x82udze i utrzymaniu. Maszyna mog\xc5\x82a by\xc4\x87 w prosty spos\xc3\xb3b przystosowana do r\xc3\xb3\xc5\xbcnych cel\xc3\xb3w \xc5\x82\xc4\x85cznie z misjami ratunkowymi. Na pokrycie koszt\xc3\xb3w budowy \xc5\x9bmig\xc5\x82owca rz\xc4\x85d niemiecki udzieli\xc5\x82 po\xc5\xbcyczki w wysoko\xc5\x9bci 60% warto\xc5\x9bci koszt\xc3\xb3w._NEWLINE_Bo 105 jako pierwszy \xc5\x9bmig\xc5\x82owiec na \xc5\x9bwiecie posiada\xc5\x82 sztywny wirnik g\xc5\x82\xc3\xb3wny. Zbudowano go g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z w\xc5\x82\xc3\xb3kien szklanych wzmocnionych tworzywami sztucznymi, uzyskuj\xc4\x85c bardzo lekki i mocny wirnik o doskona\xc5\x82ych charakterystykach aerodynamicznych._NEWLINE__NEWLINE_Prototyp \xc5\x9bmig\xc5\x82owca z nowym wirnikiem zosta\xc5\x82 oblatany 16 lutego 1967 roku. W pierwszym \xc5\x9bmig\xc5\x82owcu zastosowano silniki turbinowe produkcji niemieckiej, ale do seryjnych maszyn planowano montowa\xc4\x87 sprawdzone silniki Rolls-Royce serii Allison 250._NEWLINE_Zanim rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 produkcja seryjna \xc5\x9bmig\xc5\x82owca, firma B\xc3\xb6lkow sta\xc5\x82a si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 koncernu Messerschmitt B\xc3\xb6lkow Blohm GmbH w skr\xc3\xb3cie MBB. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej firma ta sta\xc5\x82a si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Daimler Benz Aerospace (DASA) a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej konsorcjum Eurocopter Group i produkowa\xc5\x82a \xc5\x9bmig\xc5\x82owce Bo 105 do 1997 roku. W mi\xc4\x99dzyczasie wybudowano opieraj\xc4\x85c si\xc4\x99 na do\xc5\x9bwiadczeniach zdobytych przy konstruowaniu pierwszego \xc5\x9bmig\xc5\x82owca kolejne dwusilnikowe maszyny takie jak BK 117 czy EC135. W 1994 Eurocopter wprowadzi\xc5\x82 zmodernizowan\xc4\x85 wersj\xc4\x99 Bo 105 CBS-5. Mia\xc5\x82 on wyd\xc5\x82u\xc5\xbcony o 25 cm kad\xc5\x82ub i nowy wirnik CBS-5-Muster o wi\xc4\x99kszej sprawno\xc5\x9bci i przek\xc5\x82adni\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 FS 110, tak\xc4\x85 jak w zbudowanej dla potrzeb Bundeswehry wersji Bo 105M i P._NEWLINE_Od wyprodukowania \xc5\x9bmig\xc5\x82owca Bo 105 w latach 70. XX wieku znacz\xc4\x85co rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 niemiecka sie\xc4\x87 ratownictwa oparta o t\xc4\x99 maszyn\xc4\x99. W por\xc3\xb3wnaniu do konkurencyjnych \xc5\x9bmig\xc5\x82owc\xc3\xb3w, Bo 105 charakteryzuje si\xc4\x99 wi\xc4\x99kszym wn\xc4\x99trzem umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cym transport pacjenta w pozycji le\xc5\xbc\xc4\x85cej, oraz niezb\xc4\x99dnego sprz\xc4\x99tu medycznego. Cech\xc4\x85 niekorzystn\xc4\x85 jest to, \xc5\xbce dost\xc4\x99p do n\xc3\xb3g pacjenta nie jest mo\xc5\xbcliwy podczas lotu. Nowa wersja CBS-5 przeznaczona dla Stra\xc5\xbcy Granicznej i ADAC, umo\xc5\xbcliwia, dzi\xc4\x99ki du\xc5\xbcej przestrzeni wewn\xc4\x99trznej, zamontowanie ca\xc5\x82ego niezb\xc4\x99dnego wyposa\xc5\xbcenia \xc5\x82\xc4\x85cznie z ratowniczym._NEWLINE_Obecnie \xc5\x9bmig\xc5\x82owiec Bo 105 nie spe\xc5\x82nia wszystkich nowych europejskich norm bezpiecze\xc5\x84stwa JAR OPS 3 i mo\xc5\xbce by\xc4\x87 u\xc5\xbcywany zar\xc3\xb3wno do cel\xc3\xb3w komercyjnych jak i ratownictwa tylko do roku 2009. W zwi\xc4\x85zku z tym ADAC korzystaj\xc4\x85cy z tego \xc5\x9bmig\xc5\x82owca w\xc5\x82a\xc5\x9bnie do cel\xc3\xb3w ratowniczych wymienia go sukcesywnie na \xc5\x9bmig\xc5\x82owce typu EC 135. Podobne dzia\xc5\x82ania podejmuj\xc4\x85 tak\xc5\xbce inni u\xc5\xbcytkownicy \xc5\x9bmig\xc5\x82owc\xc3\xb3w Bo 105, zast\xc4\x99puj\xc4\x85c je lepszymi i nowocze\xc5\x9bniejszymi maszynami.\n_START_SECTION_\nOpis konstrukcji\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9amig\xc5\x82owiec nap\xc4\x99dzany jest dwoma silnikami turbowa\xc5\x82owymi Allison 250-C 20B umieszczonymi u g\xc3\xb3ry kr\xc3\xb3tkiego i kr\xc4\x99pego kad\xc5\x82uba, nap\xc4\x99dzaj\xc4\x85cymi cztero\xc5\x82opatowy sztywny wirnik umocowany centralnie nad kabin\xc4\x85. Kabina ma kszta\xc5\x82t owalny przeszklony wypuk\xc5\x82ymi, przezroczystymi panelami. Uchylne drzwi zapewniaj\xc4\x85 dost\xc4\x99p do przestrzeni \xc5\x82adunkowej wyposa\xc5\xbconej w uchwyty do mocowania \xc5\x82adunku lub siedzenia pasa\xc5\xbcerskie. W wersjach wojskowych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 zewn\xc4\x99trzne uchwyty do uzbrojenia podwieszanego. Podwozie p\xc5\x82ozowe. Wirnik ogonowy klasyczny zamontowany po lewej stronie belki ogonowej, a po obu stronach prostok\xc4\x85tne statecznik poziome z dodatkowymi, ma\xc5\x82ymi, pionowymi powierzchniami stabilizuj\xc4\x85cymi.\n_START_SECTION_\nBo 105CB\n_START_PARAGRAPH_\nStandardowa wersja produkcyjna\n_START_SECTION_\nBo 105CBS\n_START_PARAGRAPH_\nWersja przeznaczona do transportu 6 os\xc3\xb3b z przed\xc5\x82u\xc5\xbconym kad\xc5\x82ubem (wersja VIP). Niekt\xc3\xb3re egzemplarze s\xc4\x85 u\xc5\xbcywane jako \xc5\x9bmig\xc5\x82owce ratownictwa morskiego SAR.\n_START_SECTION_\nBo 105LS\n_START_PARAGRAPH_\nProdukowany w Kanadzie \xc5\x9bmig\xc5\x82owiec z mocniejszymi silnikami turbowa\xc5\x82owymi Allison 250-C28 o mocy 550 KM o wi\xc4\x99kszych zdolno\xc5\x9bciach do lot\xc3\xb3w w wysokich temperaturach i na du\xc5\xbcych wysoko\xc5\x9bciach.\n_START_SECTION_\nBo 105P (PAH-1)\n_START_PARAGRAPH_\nWojskowa wersja \xc5\x9bmig\xc5\x82owca oznaczona jako PAH-1 (od niem. Panzerabwehrhubschrauber) u\xc5\xbcywana jest jako \xc5\x9bmig\xc5\x82owiec przeciwpancerny uzbrojony w pociski HOT._NEWLINE_Wersja Bo 105P-1A1 jest ulepszon\xc4\x85 i bardziej efektywn\xc4\x85 odmian\xc4\x85 \xc5\x9bmig\xc5\x82owca przeciwpancernego Bo 105P przenosz\xc4\x85cego podwieszane uzbrojenie rakietowe (w tym nowe pociski HOT-2) i strzeleckie. Bo 105 jest pierwszym i jednym z niewielu \xc5\x9bmig\xc5\x82owc\xc3\xb3w zdolnych wykona\xc4\x87 p\xc4\x99tl\xc4\x99, figur\xc4\x99 akrobacji lotniczej bardzo trudn\xc4\x85 do wykonania na \xc5\x9bmig\xc5\x82owcach. Bo 105 jest zdolny do jej wykonania ze wzgl\xc4\x99du na zastosowanie nowoczesnych, bardzo wytrzyma\xc5\x82ych materia\xc5\x82\xc3\xb3w do konstrukcji wirnika no\xc5\x9bnego.._NEWLINE__NEWLINE_Wyprodukowano 212 egzemplarzy tej wersji \xc5\x9bmig\xc5\x82owca. Obecnie s\xc4\x85 zast\xc4\x99powane przez maszyny Eurocopter Tiger._NEWLINE_Bo 105 jest produkowany licencyjnie w Chile, na Filipinach, w Indonezji (jako NBO-105) i Hiszpanii (jako CASA BO-105/ATH).'