b'\n_START_ARTICLE_\nGeografia Maroka\n_START_PARAGRAPH_\nMaroko jest pa\xc5\x84stwem le\xc5\xbc\xc4\x85cym w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Afryki i jest zaliczane do tzw. pa\xc5\x84stw Maghrebu. Pe\xc5\x82na nazwa kraju to Kr\xc3\xb3lestwo Maroka. Mieszka\xc5\x84cy Maroka nazywaj\xc4\x85 je Kr\xc3\xb3lestwem Zachodu \xe2\x80\x93 Al-Mamlaka al-Maghribija. St\xc4\x85d te\xc5\xbc okre\xc5\x9blenie, pa\xc5\x84stwa Maghrebu, czyli kraje zachodu, le\xc5\xbc\xc4\x85ce w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Afryki. S\xc4\x85 to najdalej na zach\xc3\xb3d wysuni\xc4\x99te pa\xc5\x84stwa islamu. Charakterystyczn\xc4\x85 cech\xc4\x85 Maroka jest suchy klimat i wy\xc5\xbcynny krajobraz. Jest to te\xc5\xbc jedno z mniejszych pa\xc5\x84stw afryka\xc5\x84skich \xe2\x80\x93 jego powierzchnia wynosi 446 550\xc2\xa0km\xc2\xb2. Europejska nazwa kraju pochodzi od nazwy jego dawnej stolicy \xe2\x80\x93 Marrakeszu. Maroko od zachodu oblewaj\xc4\x85 wody Oceanu Atlantyckiego, a od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego.\n_START_SECTION_\nBudowa geologiczna i rze\xc5\xbaba terenu\n_START_PARAGRAPH_\nMaroko to najbardziej g\xc3\xb3rzyste pa\xc5\x84stwo p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodniej Afryki. Przez kraj ci\xc4\x85gnie si\xc4\x99 pasmo Atlasu, kt\xc3\xb3re zajmuje wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kraju. G\xc3\xb3ry te ci\xc4\x85gn\xc4\x85 si\xc4\x99 do samego wybrze\xc5\xbca atlantyckiego. W Maroku tereny nizinne wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tylko w w\xc4\x85skim pasie nadmorskim i w dolinie rzeki Subu. Na terenie Maroka i Algierii rozci\xc4\x85ga si\xc4\x99 Wy\xc5\xbcyna Szott\xc3\xb3w, b\xc4\x99d\xc4\x85c\xc4\x85 \xc5\x9br\xc3\xb3dg\xc3\xb3rsk\xc4\x85 r\xc3\xb3wnin\xc4\x85 o wysoko\xc5\x9bci 750\xe2\x80\x931000 m n.p.m. W Maroku zajmuje ona cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wschodni\xc4\x85. Od niej odchodzi Atlas Wysoki, pasmo g\xc3\xb3rskie ci\xc4\x85gn\xc4\x85ce si\xc4\x99 do wybrze\xc5\xbca. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 zalicza si\xc4\x99 do platformy saharyjskiej. Najwy\xc5\xbcszym szczytem g\xc3\xb3rskim jest D\xc5\xbcabal Tubkal, wznosz\xc4\x85cy si\xc4\x99 w Atlasie Wysokim na 4165 m n.p.m. Zbudowany jest z andezytu._NEWLINE_Najbardziej na p\xc3\xb3\xc5\x82noc wysuni\xc4\x99tym pasmem g\xc3\xb3rskim jest Ar-Rif. S\xc4\x85 to m\xc5\x82ode g\xc3\xb3ry, le\xc5\xbc\xc4\x85ce nad Morzem \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnym. Jego najwy\xc5\xbcszym szczytem jest D\xc5\xbcabal Tidighin o wysoko\xc5\x9bci 2456 m n.p.m._NEWLINE_Atlas Wysoki zbudowany jest ze starych ska\xc5\x82 krystalicznych, ma typowy alpejski charakter. G\xc3\xb3ry pokryte s\xc4\x85 jurajskimi i kredowymi wapieniami W najwy\xc5\xbcszych partiach wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 formy polodowcowe, a przez znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 roku utrzymuje si\xc4\x99 \xc5\x9bnieg._NEWLINE_Antyatlas, ci\xc4\x85gn\xc4\x85cy si\xc4\x99 na po\xc5\x82udnie od Atlasu Wysokiego jest zbudowany z prekambryjskich ska\xc5\x82 metamorficznych i osadowych pochodz\xc4\x85cych z paleozoiku. Tworzy zr\xc4\x85b tektoniczny wypi\xc4\x99trzony w okresie orogenezy alpejskiej._NEWLINE_Maroko jest wy\xc5\xbcynno-g\xc3\xb3rzystym krajem, w kt\xc3\xb3rym wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 pi\xc4\x99tra klimatyczne. Poza g\xc3\xb3rami mo\xc5\xbcna tu wymieni\xc4\x87 s\xc5\x82one jeziora i r\xc3\xb3wniny.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nKlimat Maroka zaliczany jest do podzwrotnikowego na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy i zwrotnikowego na po\xc5\x82udniu. Zaznacza si\xc4\x99 tu pi\xc4\x99trowo\xc5\x9b\xc4\x87 klimatyczna, widoczna g\xc5\x82\xc3\xb3wnie jako pi\xc4\x99trowo\xc5\x9b\xc4\x87 opad\xc3\xb3w, temperatury i ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci._NEWLINE_Na klimat Maroka ma wp\xc5\x82yw Atlantyk, w strefie nadmorskiej klimat jest \xc5\x82agodniejszy i ch\xc5\x82odniejszy w por\xc3\xb3wnaniu z wn\xc4\x99trzem kraju. W p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej strefie nadmorskiej, panuje klimat strefy \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskiej, a pogoda jest prawie taka sama jak na wybrze\xc5\xbcu hiszpa\xc5\x84skim._NEWLINE_W g\xc3\xb3rach jest ch\xc5\x82odniej, wraz z wysoko\xc5\x9bci\xc4\x85 spadaj\xc4\x85 temperatury. Na r\xc3\xb3wninach w g\xc5\x82\xc4\x99bi kraju kraju jest sucho. Zim\xc4\x85 panuje ch\xc5\x82\xc3\xb3d, a latem temperatury s\xc4\x85 wysokie._NEWLINE_Opady w Maroku, kt\xc3\xb3re zaliczane jest do kraj\xc3\xb3w p\xc3\xb3\xc5\x82pustynnych i pustynnych, s\xc4\x85 \xc5\x9brednie. Na wybrze\xc5\xbcu, ze wzgl\xc4\x99du na ch\xc5\x82odny Pr\xc4\x85d Kanaryjski oscyluj\xc4\x85 w granicach 400\xe2\x80\x93500\xc2\xa0mm. W g\xc5\x82\xc4\x99bi l\xc4\x85du, na po\xc5\x82udniu, gdzie rozci\xc4\x85ga si\xc4\x99 pustynia i s\xc5\x82one r\xc3\xb3wniny opady osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 maksymalnie 100\xc2\xa0mm. W niekt\xc3\xb3rych miejscach utrzymuj\xc4\x85 si\xc4\x99 \xc5\x9brednio na poziomie 60\xc2\xa0mm, co odpowiada wysoko\xc5\x9bci opad\xc3\xb3w na obszarach pustynnych. W g\xc3\xb3rach opady s\xc4\x85 wy\xc5\xbcsze. W Atlasie Wysokim przekraczaj\xc4\x85 barier\xc4\x99 1000\xc2\xa0mm, dzi\xc4\x99ki czemu bior\xc4\x85 stamt\xc4\x85d pocz\xc4\x85tek liczne rzeki. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, w pasie nadmorskim opady s\xc4\x85 nieco wi\xc4\x99ksze ni\xc5\xbc na zachodnim wybrze\xc5\xbcu, w Tangerze utrzymuj\xc4\x85 si\xc4\x99 na poziomie 800\xc2\xa0mm. Poza obszarami pustynnymi opady wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w okresie jesienno-zimowym, do marca. Latem deszcz nie pada przez co najmniej trzy miesi\xc4\x85ce z wyj\xc4\x85tkiem obszaru Atlasu, gdzie deszcz mo\xc5\xbce spa\xc5\x9b\xc4\x87 tak\xc5\xbce latem. Zim\xc4\x85 w g\xc3\xb3rach pada \xc5\x9bnieg, czasami zdarza si\xc4\x99 tak\xc5\xbce opad \xc5\x9bnie\xc5\xbcny na ni\xc5\xbcszych wysoko\xc5\x9bciach._NEWLINE_Maroko zaliczane jest do ciep\xc5\x82ych kraj\xc3\xb3w. Jednak temperatury s\xc4\x85 zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowane ze wzgl\xc4\x99du na wp\xc5\x82yw pr\xc4\x85d\xc3\xb3w morskich. Na klimat ma przede wszystkim wp\xc5\x82yw zimny Pr\xc4\x85d Kanaryjski, kt\xc3\xb3ry sprawia, \xc5\xbce zim\xc4\x85 temperatura na wybrze\xc5\xbcach oscyluje \xc5\x9brednio na poziomie 12\xc2\xa0\xc2\xb0C, a latem wzrasta tylko do 22\xc2\xa0\xc2\xb0C. Nawet na po\xc5\x82udniu s\xc4\x85 one zaledwie o jeden, dwa stopnie wy\xc5\xbcsze. W g\xc5\x82\xc4\x99bi kraju na r\xc3\xb3wninach oraz terenach pustynnych i p\xc3\xb3\xc5\x82pustynnych latem temperatury si\xc4\x99gaj\xc4\x85 nawet 50\xc2\xa0\xc2\xb0C. \xc5\x9arednia temperatura dobowa latem dla teren\xc3\xb3w pustynnych to 29-34\xc2\xa0\xc2\xb0C. Warto\xc5\x9bci te zale\xc5\xbc\xc4\x85 od wysoko\xc5\x9bci nad poziomem morza.\n_START_SECTION_\nWody\n_START_PARAGRAPH_\nMaroko jak na kraj pustynny ma du\xc5\xbce zasoby w\xc3\xb3d rzecznych i podziemnych. G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 jest ukszta\xc5\x82towanie powierzchni kraju. Wysokie g\xc3\xb3ry, o\xc5\x9bnie\xc5\xbcone zim\xc4\x85 (listopad\xe2\x80\x93maj) i otrzymuj\xc4\x85ce du\xc5\xbce opady deszczu g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w okresie jesiennym, sprawiaj\xc4\x85, \xc5\xbce Maroko posiada rozwini\xc4\x99ty system rzeczny. Maroka\xc5\x84skie rzeki wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 do Oceanu Atlantyckiego i Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego. Pomimo du\xc5\xbcych opad\xc3\xb3w, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 rzek wysycha w okresie letnim, a najwi\xc4\x99ksze jak Wadi Subu na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy w suchych latach zmieniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w strumienie. Pogod\xc4\x99 kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85 Atlantyk i basen Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego, co sprawia, \xc5\xbce nie ka\xc5\xbcde lato jest wybitnie suche na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy kraju. Atlantyckie pr\xc4\x85dy morskie nie przynosz\xc4\x85 jednak letnich opad\xc3\xb3w deszczu, co sprawia, \xc5\xbce po\xc5\x82udniowa cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kraju jest suchsza od p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, gdzie panuje klimat \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorski, lata s\xc4\x85 z regu\xc5\x82y suchsze od zim. Niemniej Maroko jest wilgotniejsze od innych kraj\xc3\xb3w Afryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej, takich jak Libia czy Egipt, gdzie opady s\xc4\x85 znikome._NEWLINE_Maroko jest czasami nawiedzane przez lokalne powodzie zwi\xc4\x85zane z roztopami \xc5\x9bniegu w g\xc3\xb3rach. Gwa\xc5\x82townie topniej\xc4\x85ce \xc5\x9bniegi powoduj\xc4\x85 wezbranie w\xc3\xb3d w dolinach rzek, a w konsekwencji powodzie. Jest to jedynie ekstremalne zjawisko zwi\xc4\x85zane z pogod\xc4\x85, niemaj\xc4\x85ce nic wsp\xc3\xb3lnego z anomaliami._NEWLINE_Poniewa\xc5\xbc latem zmniejsza si\xc4\x99 stan w\xc3\xb3d rzecznych, Maroko posiada liczne zbiorniki retencyjne, kt\xc3\xb3re nie tylko chroni\xc4\x85 przed wiosennymi powodziami, ale stanowi\xc4\x85 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o wody pitnej oraz wody u\xc5\xbcywanej w celu nawadniania teren\xc3\xb3w rolniczych.\n_START_SECTION_\nGleby\n_START_PARAGRAPH_\nNajwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 grup\xc4\x85 gleb, s\xc4\x85 czarne gleby ilaste, kt\xc3\xb3re wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w dolinach rzek oraz na terenach nizinnych. W g\xc3\xb3rach Atlasu wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 gleby br\xc4\x85zowe (cynamonowe) oraz brunatne. Cz\xc4\x99sto s\xc4\x85 one kamieniste i maj\xc4\x85 p\xc5\x82ytk\xc4\x85 struktur\xc4\x99. Na terenach podg\xc3\xb3rskich na po\xc5\x82udniowych i wschodnich stokach Atlasu wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82pustynne kserosole \xe2\x80\x93 szaroziemy. Na pustyni za\xc5\x9b litosole, gdzie w wielu miejscach tereny te s\xc4\x85 pozbawione \xc5\xbcycia (brak ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci). Miejscami wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tak\xc5\xbce s\xc5\x82one gleby i wyschni\xc4\x99te s\xc5\x82one jeziora.\n_START_SECTION_\nFlora\n_START_PARAGRAPH_\nMaroko ma dosy\xc4\x87 bogat\xc4\x85 flor\xc4\x99. W dolinach rzek, jak i na wybrze\xc5\xbcu powszechne s\xc4\x85 palmy, na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy za\xc5\x9b ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorska. W g\xc3\xb3rach pierwotnie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y sosny, d\xc4\x99by i akacje. Lasy te zosta\xc5\x82y jednak mocno przetrzebione na potrzeby g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przemys\xc5\x82u. Obecnie zajmuj\xc4\x85 jedynie 12% powierzchni kraju. Jednak wi\xc4\x99ksze kompleksy le\xc5\x9bne zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w Ar-Rifie oraz w Atlasie Wysokim i \xc5\x9arednim w postaci d\xc4\x99b\xc3\xb3w, oliwek i pistacji. Licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 krzewy i pn\xc4\x85cza. Wyst\xc4\x99puje tu tak\xc5\xbce cedr atlantycki, kt\xc3\xb3ry porasta g\xc3\xb3ry nawet do wysoko\xc5\x9bci 3000 m n.p.m. Na obszarach p\xc3\xb3\xc5\x82pustynnych i pustynnych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 suchoro\xc5\x9bla, a miejscami rosn\xc4\x85 palmy daktylowe, kt\xc3\xb3re porastaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce nieliczne oazay.\n_START_SECTION_\nFauna\n_START_PARAGRAPH_\nDu\xc5\xbca cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pierwotnej fauny uleg\xc5\x82a wyniszczeniu wraz z nap\xc5\x82ywem ludno\xc5\x9bci. Jeszcze w czasach rzymskich w lasach Ghabat al-Mamura bytowa\xc5\x82y s\xc5\x82onie. W lasach ko\xc5\x82o Meknesu \xc5\xbcy\xc5\x82y lwy. Lasy te jednak podpalono w XVII wieku, by upora\xc4\x87 si\xc4\x99 z drapie\xc5\xbcnikami, kt\xc3\xb3re stanowi\xc5\x82y plag\xc4\x99 dla miejscowych. S\xc5\x82onie wygin\xc4\x99\xc5\x82y pod koniec staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci, a ostatni lew pad\xc5\x82 na pocz\xc4\x85tku XX w. Mimo to w Maroku wci\xc4\x85\xc5\xbc istnieje du\xc5\xbca liczba gatunk\xc3\xb3w zwierz\xc4\x85t, w tym drapie\xc5\xbcnych, takich jak kobry czy skorpiony. Plag\xc4\x85 wci\xc4\x85\xc5\xbc pozostaje szara\xc5\x84cza, kt\xc3\xb3ra niszczy u\xc5\xbcytki rolne. W lasach cedrowych g\xc3\xb3r Atlasu \xc5\x9aredniego wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 m.in. makaki magoty, \xc5\xbcenety, rysie, je\xc5\xbcozwierze, owce grzywiaste. W pa\xc5\x9bmie Atlasu Wschodniego natkn\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 mo\xc5\xbcna na sus\xc5\x82y, wiewi\xc3\xb3rki berberyjskie, ryjkonosy i muflony. Morskie obszary Maroka s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obfite w \xc5\x9bwiat zwierz\xc4\x99cy. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tam m.in. liczne gatunki ryb, takie jak np. mieczniki, cefale, tu\xc5\x84czyki, leszcze morskie, w\xc4\x99gorze, nitkop\xc5\x82etwy oraz o\xc5\x9bmiornice i liczne gatunki skorupiak\xc3\xb3w. \xc5\xbbyj\xc4\x85 tu tak\xc5\xbce mor\xc5\x9bwiny i delfiny. W Maroku wyst\xc4\x99puje 100 gatunk\xc3\xb3w ssak\xc3\xb3w w tym rzadkie szakale z\xc5\x82ociste, lamparty, gazele dorkas oraz 17 innych gatunk\xc3\xb3w. Kraj ten zamieszkuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc oko\xc5\x82o 210 gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w w tym wiele brodz\xc4\x85cych. W Maroku \xc5\xbcyj\xc4\x85 olbrzymie stada flaming\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce or\xc5\x82os\xc4\x99py brodate, kt\xc3\xb3rych rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyde\xc5\x82 osi\xc4\x85ga do 3 metr\xc3\xb3w.'