b'\n_START_ARTICLE_\nStra\xc5\xbc Graniczna (1928\xe2\x80\x931939)\n_START_SECTION_\nOchrona zachodniej i po\xc5\x82udniowej granicy pa\xc5\x84stwowej w latach 1918\xe2\x80\x931927\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze prace nad powo\xc5\x82aniem formacji przeznaczonej do ochrony granic rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o w pa\xc5\xbadzierniku 1918 istniej\xc4\x85ce w rz\xc4\x85dzie J\xc3\xb3zefa \xc5\x9awierzy\xc5\x84skiego Ministerstwo Aprowizacji. Zorganizowana formacja pod nazw\xc4\x85 Stra\xc5\xbc Gospodarczo-Wojskowa mia\xc5\x82a na celu mi\xc4\x99dzy innymi zapobieganie nielegalnemu wywozowi artyku\xc5\x82\xc3\xb3w \xc5\xbcywno\xc5\x9bciowych, walk\xc4\x99 ze spekulacj\xc4\x85, lichw\xc4\x85 i wyzyskiem. Dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 Stra\xc5\xbcy Gospodarczo-Wojskowej mianowany zosta\xc5\x82 p\xc5\x82k Adolf Ma\xc5\x82yszko. 6 grudnia 1918 pierwszy oddzia\xc5\x82 obj\xc4\x85\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 na dworcu kolejowym w Lublinie._NEWLINE_R\xc3\xb3wnolegle do formuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 Stra\xc5\xbcy Gospodarczo-Wojskowej Ministerstwo Skarbu rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o organizacj\xc4\x99 Korpusu Stra\xc5\xbcy Skarbowej przeznaczonego do \xe2\x80\x9estrze\xc5\xbcenia granic pa\xc5\x84stwa i wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82ania przy poborze podatk\xc3\xb3w z innymi organami skarbowymi\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Stanowisko Ministerstwa Skarbu wobec organizowanej przez Ministerstwo Aprowizacji Stra\xc5\xbcy Gospodarczo-Wojskowej by\xc5\x82o zdecydowanie negatywne. Lansowano teori\xc4\x99, \xc5\xbce organizacja Stra\xc5\xbcy Gospodarczo-Wojskowej jest bezcelowa, a jej funkcje w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci przejmie organizowana Stra\xc5\xbc Skarbowa. Uwa\xc5\xbcano, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ewprz\xc4\x99gni\xc4\x99cie Stra\xc5\xbcy Skarbowej do s\xc5\x82u\xc5\xbcby aprowizacyjnej odby\xc5\x82oby si\xc4\x99 z korzy\xc5\x9bci\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno dla s\xc5\x82u\xc5\xbcby podatk\xc3\xb3w i monopoli, jak i dla agend aprowizacyjnych, oszcz\xc4\x99dzi\xc5\x82oby pa\xc5\x84stwu podw\xc3\xb3jnych wydatk\xc3\xb3w, nie nara\xc5\xbca\xc5\x82oby administracji na niebezpiecze\xc5\x84stwo tar\xc4\x87, nieuniknione przy istnieniu dw\xc3\xb3ch organizacji stra\xc5\xbcniczych o zbli\xc5\xbconych do siebie kompetencjach i uchyli\xc5\x82oby potrzeb\xc4\x99 nowych prac organizacyjnych\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Sytuacja gospodarczo-polityczna, w jakiej znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 Polska, zmusi\xc5\x82a rz\xc4\x85d J\xc4\x99drzeja Moraczewskiego do podj\xc4\x99cia prac nad stworzeniem nowej koncepcji ochrony granic. W czasie prowadzonych debat najwi\xc4\x99cej kontrowersji wzbudzi\xc5\x82y decyzje dotycz\xc4\x85ce charakteru i wielko\xc5\x9bci maj\xc4\x85cej powsta\xc4\x87 formacji granicznej._NEWLINE_Naczelnik Pa\xc5\x84stwa J\xc3\xb3zef Pi\xc5\x82sudski, Prezes Rady Ministr\xc3\xb3w J\xc4\x99drzej Moraczewski i minister aprowizacji Antoni Mi\xc5\x84kiewicz podpisali 18 grudnia 1918 roku Tymczasowy Dekret o utworzeniu Stra\xc5\xbcy Granicznej. Nowo powsta\xc5\x82a Stra\xc5\xbc Graniczna mia\xc5\x82a sk\xc5\x82ada\xc4\x87 si\xc4\x99 z wydzielonych oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w Wojska Polskiego. Podporz\xc4\x85dkowano j\xc4\x85 Ministerstwu Aprowizacji, a na jej czele stan\xc4\x85\xc5\x82 pp\xc5\x82k Adolf Ma\xc5\x82yszko. Stra\xc5\xbc Graniczna mia\xc5\x82a zapobiega\xc4\x87 nielegalnemu wywozowi towar\xc3\xb3w z kraju, sprawowa\xc4\x87 kontrol\xc4\x99 nad transportami i ruchem osobowym przez granic\xc4\x99 oraz czuwa\xc4\x87 nad sk\xc5\x82adami aprowizacyjnymi. Od wiosny 1919 roku formacja wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a pod nazw\xc4\x85 pod nazw\xc4\x85 Wojskowej Stra\xc5\xbcy Granicznej, a dotychczasowe dow\xc3\xb3dztwo formacji przekszta\xc5\x82cono w Inspektorat Wojskowej Stra\xc5\xbcy Granicznej i podporz\xc4\x85dkowano drugiemu wiceministrowi Spraw Wojskowych. Struktura wzorowana by\xc5\x82a organizacji carskiej Wojskowej Stra\xc5\xbcy Pogranicznej. Jednostki graniczne podlega\xc5\x82y Dow\xc3\xb3dztwom Okr\xc4\x99g\xc3\xb3w Generalnych._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie 1919/1920 reform\xc4\x99 Wojskowej Stra\xc5\xbcy Granicznej zainicjowa\xc5\x82 rozkaz wiceministra spraw wojskowych z 3 marca 1920 roku. Zdecydowano przeprowadzi\xc4\x87 j\xc4\x85 bez naruszania podstawowej struktury organizacyjnej wojska i gotowo\xc5\x9bci bojowej poszczeg\xc3\xb3lnych jednostek granicznych, a przede wszystkim lepiej przystosowa\xc4\x87 formacj\xc4\x99 do wymaga\xc5\x84 s\xc5\x82u\xc5\xbcby granicznej. By zaakcentowa\xc4\x87 bardziej cywilny charakter formacji, zmieni\xc5\x82o jej nazw\xc4\x99 z Wojskowej Stra\xc5\xbcy Granicznej na Strzelcy Graniczni. Faktycznie korpus zachowa\xc5\x82 jednak w pe\xc5\x82ni sw\xc3\xb3j charakter wojskowy. Strzelcy graniczni przemundurowani zostali na wz\xc3\xb3r kawaleryjski z ciemnozielonymi otokami na czapkach._NEWLINE_Poszukuj\xc4\x85c bardziej efektywnych sposob\xc3\xb3w, ochron\xc4\x99 granicy zachodniej i po\xc5\x82udniowej postanowi\xc5\x82o powierzy\xc4\x87 formacji Batalion\xc3\xb3w Celnych. Zamierzano zunifikowa\xc4\x87 ca\xc5\x82kowit\xc4\x85 ochron\xc4\x99 granicy pa\xc5\x84stwa i powierzy\xc4\x87 j\xc4\x85 Ministerstwu Skarbu._NEWLINE_Ju\xc5\xbc od 1920 roku na granicy zachodniej planowano utworzy\xc4\x87 cywiln\xc4\x85 formacj\xc4\x99 graniczn\xc4\x85 pod nazw\xc4\x85 Stra\xc5\xbc Celna._NEWLINE_Do kierowania i nadzoru nad Stra\xc5\xbc\xc4\x85 Celn\xc4\x85 ustanowiono urz\xc4\x85d Naczelnego Inspektora Stra\xc5\xbcy Celnej. Przyjmowa\xc5\x82a ona s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 graniczn\xc4\x85 od batalion\xc3\xb3w celnych od ko\xc5\x84ca 1921 roku, a\xc5\xbc do roku 1922._NEWLINE_Stra\xc5\xbc Celna istnia\xc5\x82a do 2 kwietnia 1928, jednak jej zadania ju\xc5\xbc od 22 marca 1928 zacz\xc4\x99\xc5\x82a przejmowa\xc4\x87 nowo utworzona Stra\xc5\xbc Graniczna.\n_START_SECTION_\nZmiany po 1938\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1938 dosz\xc5\x82o do zmian pod wzgl\xc4\x99dem odpowiedzialno\xc5\x9bci za ochron\xc4\x99 granicy (\xe2\x80\x9eStra\xc5\xbc Graniczna\xe2\x80\x9d przej\xc4\x99\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9bciow\xc4\x85 ochron\xc4\x99 granicy z Litw\xc4\x85, za\xc5\x9b \xe2\x80\x9eKOP\xe2\x80\x9d ochron\xc4\x99 nowej granicy z W\xc4\x99grami \xe2\x80\x93 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 dotychczasowej granicy z Czechos\xc5\x82owacj\xc4\x85). Od wiosny 1938 roku ka\xc5\xbcdy z komisariat\xc3\xb3w granicznych otrzyma\xc5\x82 wsparcie w sk\xc5\x82adzie wzmocnionego plutonu regularnego Wojska Polskiego._NEWLINE_W okresie od 2 do 11 pa\xc5\xbadziernika 1938 roku oddzia\xc5\x82y Grupy Operacyjnej \xe2\x80\x9e\xc5\x9al\xc4\x85sk\xe2\x80\x9d zaj\xc4\x99\xc5\x82y Zaolzie. W \xc5\x9blad za wojskami operacyjnymi wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wyznaczonej linii granicznej s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 na granicy obejmowa\xc5\x82a Stra\xc5\xbc Graniczna. Dla nowo ustalonego odcinka granicy powo\xc5\x82ana zosta\xc5\x82a Komenda Obwodu Stra\xc5\xbcy Granicznej \xe2\x80\x9eCieszyn\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Rozkazem dow\xc3\xb3dcy Grupy Operacyjnej \xe2\x80\x9e\xc5\x9al\xc4\x85sk\xe2\x80\x9d, gen.W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Bortnowskiego z 21 listopada 1938 roku uregulowano dora\xc5\xbanie sprawy dotycz\xc4\x85ce ma\xc5\x82ego ruchu granicznego na \xc5\x9al\xc4\x85sku Cieszy\xc5\x84skim. Ustalono, \xc5\xbce ma by\xc4\x87 regulowany na poprzednich zasadach. Zasi\xc4\x99g pasa granicznego obejmowa\xc5\x82 wszystkie gminy odzyskane, w\xc5\x82\xc4\x85cznie z ca\xc5\x82\xc4\x85 gmin\xc4\x85 miejsk\xc4\x85 Cieszyn, przepustki sta\xc5\x82e i gospodarcze by\xc5\x82y wystawione tylko przez powiatowe w\xc5\x82adze administracyjne, a starosta we Frysztacie otrzyma\xc5\x82 zadanie uregulowa\xc4\x87 ma\xc5\x82y ruch graniczny z Niemcami przez most na Odrze w Boguminie na zasadach stosowanych na G\xc3\xb3rnym \xc5\x9al\xc4\x85sku._NEWLINE_Rozkazem nr 2 z 16 stycznia 1939 roku w sprawie przej\xc4\x99cia odcinka granicy polsko-niemieckiej od Korpusu Ochrony Pogranicza na terenie Mazowieckiego Okr\xc4\x99gu Stra\xc5\xbcy Granicznej oraz przekazania Korpusowi Ochrony Pogranicza odcinka granicy na terenie Wschodnioma\xc5\x82opolskiego Okr\xc4\x99gu Stra\xc5\xbcy Granicznej, w zwi\xc4\x85zku z przekazaniem Korpusowi Ochrony Pogranicza ochrony cz\xc4\x99\xc5\x9bci granicy po\xc5\x82udniowej Pa\xc5\x84stwa na odcinku mi\xc4\x99dzy prze\xc5\x82\xc4\x99cz\xc4\x85 U\xc5\xbcock\xc4\x85, a stykiem granicy polsko-rumu\xc5\x84sko-czechos\xc5\x82owackiej, komendant Stra\xc5\xbcy Granicznej p\xc5\x82k Jan Gorzechowski zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 likwidacj\xc4\x99 Obwodu Stra\xc5\xbcy Granicznej \xe2\x80\x9eStryj\xe2\x80\x9d. Na bazie likwidowanego odwodu, z dniem 1 lutego 1939 utworzono Obw\xc3\xb3d Stra\xc5\xbcy Granicznej \xe2\x80\x9eSuwa\xc5\x82ki\xe2\x80\x9d._NEWLINE__NEWLINE_Po og\xc5\x82oszeniu mobilizacji generalnej formacj\xc4\x99 wcielono do si\xc5\x82 zbrojnych.'