b'\n_START_ARTICLE_\nFrankistowskie obozy koncentracyjne\n_START_PARAGRAPH_\nFrankistowskie obozy koncentracyjne (hiszp. Campos de concentraci\xc3\xb3n franquistas) \xe2\x80\x93 obozy koncentracyjne dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce w Hiszpanii w czasie wojny domowej i po niej (pomi\xc4\x99dzy 1936 a 1947). Obozy by\xc5\x82y cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 \xe2\x80\x9ebia\xc5\x82ego terroru\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPowstanie oboz\xc3\xb3w, charakter\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy ob\xc3\xb3z koncentracyjny powsta\xc5\x82 w 1936 w zamku El Hecho w Ceucie, ostatni znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w Miranda del Ebro zosta\xc5\x82 zlikwidowany dopiero w roku 1947. Frankistowskie obozy koncentracyjne, zar\xc3\xb3wno sta\xc5\x82e, jak i tymczasowe, prowadzone by\xc5\x82y przez Urz\xc4\x85d Zmilitaryzowanych Kolonii Karnych (hiszp. Servicio de Colonias Penitenciarias Militarizadas). Przetrzymywano w nich bez wyroku s\xc4\x85dowego republikan\xc3\xb3w, opozycjonist\xc3\xb3w politycznych, jak te\xc5\xbc homoseksualist\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce pospolitych przest\xc4\x99pc\xc3\xb3w. Od 1940 obozy koncentracyjne podlega\xc5\x82y genera\xc5\x82owi Camili Alonso Vedze. Obozy zosta\xc5\x82y utworzone z my\xc5\x9bl\xc4\x85 o je\xc5\x84cach republika\xc5\x84skich, ci republikanie kt\xc3\xb3rzy nie podporz\xc4\x85dkowali si\xc4\x99 re\xc5\xbcimowi byli mordowani na miejscu. Dzieci wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w politycznych by\xc5\x82y cz\xc4\x99sto trwale odbierane rodzicom, wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie m\xc3\xb3wi si\xc4\x99 o 30 tys. przypadk\xc3\xb3w uprowadze\xc5\x84. W przypadku ucieczek wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w republika\xc5\x84skich, wyrok wykonywano na cz\xc5\x82onkach rodziny uciekiniera. Zmuszani do pracy wi\xc4\x99\xc5\xbaniowie budowali: Valle de los Ca\xc3\xaddos i Canal del Bajo Guadalquivir.\n_START_SECTION_\nUdzia\xc5\x82 Niemc\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nJu\xc5\xbc powsta\xc5\x82y w 1937 ob\xc3\xb3z w Miranda de Ebro, zosta\xc5\x82 oparty na modelu zastosowanym w III Rzeszy. Ob\xc3\xb3z by\xc5\x82 wprowadzony przy wsparciu SS i Gestapo, a jego naczelnikiem zosta\xc5\x82 gestapowiec Paul Winzer. Po porozumieniu, kt\xc3\xb3re zawarli Severiano Mart\xc3\xadnez Anido i Heinrich Himmler w dniu 31 lipca 1938, obydwie strony zobowi\xc4\x85za\xc5\x82y si\xc4\x99 do ekstradycji \xe2\x80\x9eprzest\xc4\x99pc\xc3\xb3w politycznych\xe2\x80\x9d oraz zwi\xc4\x99kszono zakres wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy mi\xc4\x99dzy re\xc5\xbcimem frankistowskim a tajnymi s\xc5\x82u\xc5\xbcbami Hitlera \xe2\x80\x93 porozumienie w praktyce doprowadzi\xc5\x82o do zwi\xc4\x99kszenia liczby funkcjonariuszy Sicherheitsdienst na terenie Hiszpanii. W 1940, Heinrich Himmler i Karl Wolff z\xc5\x82o\xc5\xbcyli wizyt\xc4\x99 w Hiszpanii. Wizyta mia\xc5\x82a dwa g\xc5\x82\xc3\xb3wne cele: przej\xc4\x99cie je\xc5\x84c\xc3\xb3w niemieckich i wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 przy eliminacji potencjalnych alianckich szpieg\xc3\xb3w w kraju. Opr\xc3\xb3cz tego Himmler odwiedzi\xc5\x82 ob\xc3\xb3z koncentracyjny w Miranda de Ebro.\n_START_SECTION_\nHiszpanie a niemieckie obozy koncentracyjne\n_START_PARAGRAPH_\nPo zaj\xc4\x99ciu Francji przez nazistowskie Niemcy, stoj\xc4\x85cy na czele dyktatury Francisco Franco zach\xc4\x99ca\xc5\x82 hitlerowc\xc3\xb3w do umieszczania przebywaj\xc4\x85cych w kraju republikan\xc3\xb3w w obozach koncentracyjnych. Niemcy w odpowiedzi na apel genera\xc5\x82a Franco wys\xc5\x82ali ich do oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych w Dachau, Buchenwaldzie, Bergen-Belsen, Sachsenhausen, Auschwitz-Birkenau, Flossenb\xc3\xbcrgu i Mauthausen-Gusen. Z \xc5\x82\xc4\x85cznej sumy 7 000 lub 10 000 republikan\xc3\xb3w przebywaj\xc4\x85cych w nazistowskich obozach koncentracyjnych, prze\xc5\xbcy\xc5\x82o oko\xc5\x82o 2 000. Nieliczni, kt\xc3\xb3rzy prze\xc5\xbcyli niewol\xc4\x99 nazistowsk\xc4\x85, nigdy ju\xc5\xbc nie mogli powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do Hiszpanii.\n_START_SECTION_\nPostawa wobec \xc5\xbbyd\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nW 1941, Pa\xc5\x84stwo Hiszpa\xc5\x84skie przygotowa\xc5\x82o list\xc4\x99 wszystkich 6 000 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na jego terytorium i przekaza\xc5\x82o j\xc4\x85 szefowi SS i Gestapo Heinrichowi Himmlerowi, jednak nie wyda\xc5\x82o ich Niemcom i umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o im prze\xc5\xbcycie. Genera\xc5\x82 Franco w 1944 osobi\xc5\x9bcie interweniowa\xc5\x82 w Berlinie w sprawie oko\xc5\x82o 400 Sefardyjczyk\xc3\xb3w uwi\xc4\x99zionych w obozie koncentracyjnym w Bergen-Belsen, co uratowa\xc5\x82o im \xc5\xbcycie. Wynika\xc5\x82o to z faktu nadania w 1924 wszystkim europejskim Sefardyjczykom obywatelstwa hiszpa\xc5\x84skiego. Po jego \xc5\x9bmierci w nowojorskiej synagodze odprawiono mod\xc5\x82y za jego dusz\xc4\x99. Ambasador Izraela w Madrycie Szelomo Ben Ammi powiedzia\xc5\x82 w 1991: \xe2\x80\x9eHiszpania uratowa\xc5\x82a wi\xc4\x99cej \xc5\xbbyd\xc3\xb3w ni\xc5\xbc wszystkie kraje demokratyczne razem wzi\xc4\x99te\xe2\x80\x9d. Co prawda po kapitulacji III Rzeszy w 1945 rz\xc4\x85d hiszpa\xc5\x84ski zniszczy\xc5\x82 wiele dokument\xc3\xb3w potwierdzaj\xc4\x85cych jego wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z nazistami, to znalezione w 2010 dokumenty potwierdzaj\xc4\x85 \xc5\xbce franki\xc5\x9bci wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowali z Himmlerem przy pr\xc3\xb3bie ustalenia miejsc pobytu \xc5\xbbyd\xc3\xb3w nawr\xc3\xb3conych na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo, a przedstawiciele w\xc5\x82adz lokalnych mieli zlokalizowa\xc4\x87 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w sefardyjskich kt\xc3\xb3rzy mogli powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do Hiszpanii.\n_START_SECTION_\nPolacy w obozach koncentracyjnych\n_START_PARAGRAPH_\nW obozie Miranda de Ebro internowano wielu uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w polskich, kt\xc3\xb3rzy nielegalnie przekraczali granic\xc4\x99 francusko-hiszpa\xc5\x84sk\xc4\x85 po upadku Francji i przez ca\xc5\x82y okres 1940\xe2\x80\x931944. Ich liczba szacowana jest na 1200\xe2\x80\x932000 os\xc3\xb3b. W Miranda de Ebro wi\xc4\x99ziony by\xc5\x82 m.in. Antoni K\xc4\x99pi\xc5\x84ski, kt\xc3\xb3ry dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do niewoli wraz z grup\xc4\x85 Polak\xc3\xb3w kt\xc3\xb3ra po kapitulacji Francji przekroczy\xc5\x82a Pireneje. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z polskich wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych trafi\xc5\x82o do obozu w Miranda de Ebro. Franco zwalnia\xc5\x82 ich jednak stopniowo i nie wydawa\xc5\x82 Niemcom, mimo nacisk\xc3\xb3w dyplomacji berli\xc5\x84skiej. W\xc5\x82adze hiszpa\xc5\x84skie pozwala\xc5\x82y tak\xc5\xbce na dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Polskiego Czerwonego Krzy\xc5\xbca i organizacji zwi\xc4\x85zanych z rz\xc4\x85dem polskim w Londynie.\n_START_SECTION_\nLiczba je\xc5\x84c\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug Javiera Rodrigi (2006) pomi\xc4\x99dzy 1936 a 1942 przez frankistowskie obozy koncentracyjne przewin\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 oko\xc5\x82o p\xc3\xb3\xc5\x82 miliona ludzi. Wed\xc5\x82ug Stanleya G. Payne\xe2\x80\x99a po zwyci\xc4\x99stwie Franco w wi\xc4\x99zieniach i obozach pracy znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 270 000 republikan\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych zwolniono 220 000 w ci\xc4\x85gu pi\xc4\x99ciu lat. Brytyjski historyk Antony Beevor okre\xc5\x9bla liczb\xc4\x99 ofiar oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych, okre\xc5\x9blaj\xc4\x85c je jako \xe2\x80\x9efrankistowski gu\xc5\x82ag\xe2\x80\x9d na 190 000 os\xc3\xb3b a liczb\xc4\x99 os\xc3\xb3b zabitych w wyniku egzekucji na 30 000. Wykopaliska i identyfikacje ofiar rozpocz\xc4\x99to w obozie Burgos, gdzie znaleziono w sumie 30 000 zw\xc5\x82ok w masowych grobach. Po roku 1938 wielu internowanych kombatant\xc3\xb3w Brygad Mi\xc4\x99dzynarodowych zosta\xc5\x82o, przy wsparciu hitlerowc\xc3\xb3w, poddanych eksperymentom pseudomedycznym przeprowadzonym w celu zbadania rzekomych deformacji fizycznych i psychicznych. Ci republikanie kt\xc3\xb3rzy zostali uznani przez re\xc5\xbcim za winnych najgorszych okrucie\xc5\x84stw rewolucyjnych nie obj\xc4\x99\xc5\x82a amnestia, \xc5\x9bcigano ich do roku 1959.'