b'\n_START_ARTICLE_\nMaurycy Spokorny\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 gospodarcza i spo\xc5\x82eczna\n_START_PARAGRAPH_\nWst\xc4\x99pn\xc4\x85 praktyk\xc4\x99 aptekarsk\xc4\x85 odby\xc5\x82 w aptece Wilbuszewicza w Bia\xc5\x82ymstoku, nast\xc4\x99pnie studia farmaceutyczne w Warszawie, kt\xc3\xb3re uko\xc5\x84czy\xc5\x82 17 marca 1884. Po otrzymaniu dyplomu wyjecha\xc5\x82 do \xc5\x81odzi. Tutaj o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 \xc5\x82\xc3\xb3dzkiego fabrykanta Friedl\xc3\xa4nder\'a [fabryka Friedl\xc3\xa4ndera i Thienemana przy ul. Spacerowej (dzi\xc5\x9b al. T. Ko\xc5\x9bciuszki)] \xe2\x80\x93 Rozali\xc4\x85. W 1884 r., kupi\xc5\x82 od Fryderyka M\xc3\xbcllera aptek\xc4\x99 przy ul. Piotrkowskiej 46, kt\xc3\xb3ry z kolei kupi\xc5\x82 od J\xc3\xb3zefa Gebla aptek\xc4\x99 przy ul. Piotrkowskiej 25 (obecnie 22). Prowadzi\xc5\x82 j\xc4\x85 do 1890 r., kiedy to zamieni\xc5\x82 si\xc4\x99 z F. M\xc3\xbcllerem na lokale. M\xc3\xbcller wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 na Piotrkowska 46, a Spokorny obj\xc4\x85\xc5\x82 jego lokal przy ul. Piotrkowskiej 25 (ob. 22). T\xc4\x99 prowadzi\xc5\x82 do wyjazdu do Warszawy w 1903 roku. _NEWLINE_Jednocze\xc5\x9bnie zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 wraz z Ottonem Tinemannem produkcj\xc4\x85 \xc5\x9brodk\xc3\xb3w opatrunkowych w ich fabryczce przy obecnej ul. Dowborczyk\xc3\xb3w 29, pierwszej o tym profilu produkcji w Kr\xc3\xb3lestwie Polskim._NEWLINE_R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 na innych polach gospodarczych i spo\xc5\x82ecznych, by\xc5\x82 np. prezesem \xc5\xbcydowskiego Stowarzyszenia Piel\xc4\x99gnowania Chorych "Bikur Cholim" w \xc5\x81odzi. Przede wszystkim jednak zosta\xc5\x82, oko\xc5\x82o 1894, plenipotentem (przedstawicielem) niemieckiego koncernu elektrotechnicznego "Siemens i Halske" do sprawy otrzymania przez ten koncern koncesji na budow\xc4\x99 elektrowni i sieci miejskich tramwaj\xc3\xb3w elektrycznych w \xc5\x81odzi, b\xc4\x99d\xc4\x85c jednym z konkurent\xc3\xb3w w tej kwestii. Jego starania zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 po\xc5\x82owicznym sukcesem, poniewa\xc5\xbc rywalizacj\xc4\x99 o sie\xc4\x87 tramwajow\xc4\x85 wygra\xc5\x82a grupa \xc5\x82\xc3\xb3dzkich fabrykant\xc3\xb3w pod kierownictwem Juliusza Kunitzera, kt\xc3\xb3ra podpisa\xc5\x82a koncesj\xc4\x99 z w\xc5\x82adzami miasta 1/13 lutego 1897 na budow\xc4\x99 sieci tramwaj\xc3\xb3w elektrycznych, natomiast koncesj\xc4\x99 na elektrowni\xc4\x99 otrzyma\xc5\x82 "Siemens"._NEWLINE_Nie porzuci\xc5\x82 jednak zainteresowania inwestycjami tramwajowymi. W roku 1903 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Warszawy, likwiduj\xc4\x85c ca\xc5\x82kowicie swoje \xc5\x82\xc3\xb3dzkie interesy, gdzie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 w tamtejszym przedsi\xc4\x99biorstwie konnej komunikacji tramwajowej. Od marca 1902 kierowa\xc5\x82 opracowaniem projekt\xc3\xb3w technicznych i plan\xc3\xb3w finansowych ich elektryfikacji, poniewa\xc5\xbc dotychczasowy koncesjonariusz, belgijskie towarzystwo, kt\xc3\xb3remu ko\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 koncesja, nie by\xc5\x82 zainteresowany t\xc4\x85 kwesti\xc4\x85. W styczniu 1903 wszed\xc5\x82 do zarz\xc4\x85du tramwaj\xc3\xb3w konnych (stycze\xc5\x84 1903 \xe2\x80\x93 stycze\xc5\x84 1907) jako jego dyrektor (pozostali czterej cz\xc5\x82onkowie to: ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Seweryn Czetwerty\xc5\x84ski, ks. Micha\xc5\x82 Woroniecki, ks. Maciej Miko\xc5\x82aj Radziwi\xc5\x82\xc5\x82, J. Herman). Zapewne, dalej dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c w interesie "Siemensa i Halske" i nie chc\xc4\x85c powtarza\xc4\x87 pora\xc5\xbcki w \xc5\x81odzi, w styczniu 1903 zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z grup\xc4\x85 warszawskich inwestor\xc3\xb3w (m.in. z kr\xc4\x99gu polskiej magnaterii: Seweryna Czetwery\xc5\x84skiego, Macieja Miko\xc5\x82aja Radziwi\xc5\x82\xc5\x82a i Micha\xc5\x82a Woronieckiego), w projekcie elektryfikacji tramwaj\xc3\xb3w warszawskich, kt\xc3\xb3ra w tym celu utworzy\xc5\x82a Towarzystwo Akcyjne Tramwaj\xc3\xb3w Miejskich w Warszawie i kt\xc3\xb3re w tym samym roku wygra\xc5\x82o przetarg na sie\xc4\x87 tramwaj\xc3\xb3w elektrycznych. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 tej inwestycji zrealizowa\xc5\x82 "Siemens i Halske". Uruchomiono je w 1908 roku. By\xc5\x82y drugimi elektrycznymi na obszarze Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego (\xc5\x82\xc3\xb3dzkie uruchomiono w grudniu 1898 roku._NEWLINE_W 1904 przeszed\xc5\x82 wraz z \xc5\xbcon\xc4\x85 na katolicyzm, a w roku nast\xc4\x99pnym naby\xc5\x82 6-kondygnacyjn\xc4\x85 kamienic\xc4\x99 w Alejach Ujazdowskich 19, r\xc3\xb3g ul. F. Chopina, z przeznaczeniem na dom dochodowy (kamienica zosta\xc5\x82a zniszczona podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej, a pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci rozebrano w 1947)._NEWLINE_W ramach realizacji projektu tramwaj\xc3\xb3w elektrycznych by\xc5\x82 inicjatorem budowy osobnej elektrowni tramwajowej przy ul. Przyokopowej 28 (obecnie siedziba Muzeum Powstania Warszawskiego). Po uruchomieniu pierwszej linii tramwaju elektrycznego 26 marca 1908 zosta\xc5\x82 naczelnym dyrektorem nowego przedsi\xc4\x99biorstwa Tramwaje Miejskie w Warszawie oraz zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem ich zarz\xc4\x85du. Na stanowisku dyrektora pozosta\xc5\x82 do 1916, kiedy to zosta\xc5\x82 usuni\xc4\x99ty przez okupanta niemieckiego, kt\xc3\xb3ry jako pretekst wykorzysta\xc5\x82 strajk tramwajarzy, jaki mia\xc5\x82 miejsce w tym roku._NEWLINE_Jako dyrektor tramwaj\xc3\xb3w elektrycznych osobi\xc5\x9bcie anga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w organizowanie specjalistycznych kurs\xc3\xb3w dla motorniczych, konduktor\xc3\xb3w i kadry technicznej. By\xc5\x82 inicjatorem za\xc5\x82o\xc5\xbcenia zak\xc5\x82adowej Kasy Zapomogowo-Po\xc5\xbcyczkowej oraz wspiera\xc5\x82 dzia\xc5\x82ania na rzecz edukacji dzieci pracownik\xc3\xb3w tramwaj\xc3\xb3w. Za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 dla nich trzy bezp\xc5\x82atne przedszkola (zwane pod\xc3\xb3wczas "ochronkami"), a w 1912 doprowadzi\xc5\x82 do utworzenia tramwajowej Szko\xc5\x82y Przemys\xc5\x82owo-Rzemie\xc5\x9blniczej finansowanej przez przedsi\xc4\x99biorstwo, kt\xc3\xb3rej budow\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99to przy ul. Ho\xc5\xbcej 88 (zako\xc5\x84czona i otwarta po I wojnie \xc5\x9bwiatowej). Tymczasowo uruchomi\xc5\x82, w pa\xc5\xbadzierniku 1912, klas\xc4\x99 zawodow\xc4\x85 w budynku prywatnej szko\xc5\x82y Paw\xc5\x82a Chrzanowskiego p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze Gimnazjum Miejskie im. gen. J. Sowi\xc5\x84skiego. Kieruj\xc4\x85c przedsi\xc4\x99biorstwem dba\xc5\x82 o przyjmowanie do pracy "na tramwajach" przede wszystkich Polak\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1911 znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w gronie inicjator\xc3\xb3w towarzystwa akcyjnego Elektryczno\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 Gaz \xe2\x80\x93 Trakcja, kt\xc3\xb3rego celem dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci by\xc5\x82a budowa i eksploatacja przedsi\xc4\x99biorstw w zakresie wymienionym w nazwie. Mi\xc4\x99dzy innymi zaproponowa\xc5\x82o ono w\xc5\x82adzom Kalisza budow\xc4\x99 elektrowni, wykupi\xc5\x82a elektrowni\xc4\x99 w Sosnowcu, przygotowywa\xc5\x82a si\xc4\x99 te\xc5\xbc do budowy sieci podmiejskich elektrycznych tramwaj\xc3\xb3w w tym rejonie, ale przegra\xc5\x82a t\xc4\x99 rywalizacj\xc4\x99 z grup\xc4\x85 warszawskich i \xc5\x82\xc3\xb3dzkich fabrykant\xc3\xb3w powi\xc4\x85zanych ze sp\xc3\xb3\xc5\x82k\xc4\x85 eksploatuj\xc4\x85c\xc4\x85 sie\xc4\x87 podmiejskich tramwaj\xc3\xb3w w okolicach \xc5\x81odzi (\xc5\x81\xc3\xb3dzkie W\xc4\x85skotorowe Elektryczne Koleje Dojazdowe)._NEWLINE_W 1913 wsp\xc3\xb3lnie z A. Wyszniegradzkim i grup\xc4\x85 \xc5\x82\xc3\xb3dzkich fabrykant\xc3\xb3w uzyska\xc5\x82 koncesj\xc4\x99 na budow\xc4\x99 podmiejskiej linii kolejowej z Grodziska przez Warszaw\xc4\x99 do Otwocka. Realizacji przeszkodzi\xc5\x82 wybuch I wojny \xc5\x9bwiatowej._NEWLINE_Z racji kierowania warszawskimi tramwajami w wielu artyku\xc5\x82ach i publikacjach \xe2\x80\x93 z kr\xc4\x99gu autor\xc3\xb3w warszawskich \xe2\x80\x93 dotycz\xc4\x85cych tego przedsi\xc4\x99biorstwa mylnie przypisuje mu si\xc4\x99 posiadanie tytu\xc5\x82u in\xc5\xbcyniera.\n_START_SECTION_\nMecenas sztuki i artyst\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nObok dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci gospodarczej aktywnie interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 kultur\xc4\x85. By\xc5\x82 jedn\xc4\x85 z pierwszych os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3rym Arnold Szyfman przedstawi\xc5\x82 projekt budowy Teatru Polskiego w Warszawie i wsp\xc3\xb3lnie z W\xc5\x82adys\xc5\x82awem Potockim wzi\xc4\x85\xc5\x82 na siebie cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 koszt\xc3\xb3w budowy tego Teatru (m.in. kupno placu przy ul. Karasia, projekty \xc5\xbcelaznej kurtyny p-po\xc5\xbc oraz sceny obrotowej). Teatr otwarto 29 stycznia 1913. _NEWLINE_Jeden z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych inicjator\xc3\xb3w za\xc5\x82o\xc5\xbconego w 1912 Towarzystwa Akcyjnego Budowy i Eksploatacji Teatr\xc3\xb3w w Kr\xc3\xb3lestwie Polskim, kt\xc3\xb3rego zosta\xc5\x82 wiceprezesem._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 przy elektryfikacji Zamku Kr\xc3\xb3lewskiego w Warszawie._NEWLINE_By\xc5\x82 te\xc5\xbc bibliofilem (du\xc5\xbcy zbi\xc3\xb3r opatrzony w\xc5\x82asnym ekslibrisem) i kolekcjonerem malarstwa polskiego, a tak\xc5\xbce cz\xc5\x82onkiem do\xc5\xbcywotnim (jako ofiarodawca dzie\xc5\x82 malarskich) Towarzystwa Zach\xc4\x99ty Sztuk Pi\xc4\x99knych w Warszawie._NEWLINE_Arnold Szyfman w swoich wspomnieniach okre\xc5\x9bli\xc5\x82 go mianem cz\xc5\x82owieka rozs\xc4\x85dnego i praktycznego. Muzyk Roman Jasi\xc5\x84ski wspomina\xc5\x82, \xc5\xbce Spokorny mia\xc5\x82 gest szeroki, i\xc5\x9bcie wielkopa\xc5\x84ski.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie rodzinne\n_START_PARAGRAPH_\nRodzice: Jan i Teofila Bernstein. \xc5\xbbona: Rozalia Friedl\xc3\xa3nder (pa\xc5\xbadziernik 1866 \xe2\x80\x93 grudzie\xc5\x84 1922), c\xc3\xb3rka \xc5\x82\xc3\xb3dzkiego fabrykanta. C\xc3\xb3rki: Maria, Zofia i trzecia o nieustalonym imieniu. Wszystkie wyda\xc5\x82 za Polak\xc3\xb3w (za "nie pachn\xc4\x85cych groszem artyst\xc3\xb3w" jak wspomina\xc5\x82 Roman Jasi\xc5\x84ski)._NEWLINE_Po \xc5\x9bmierci spocz\xc4\x85\xc5\x82 na Cmentarzu Pow\xc4\x85zkowskim w Warszawie (kw. 22, rz\xc4\x85d 1. Na jego grobie pi\xc4\x99kny secesyjny pomnik przedstawiaj\xc4\x85cy nag\xc4\x85 kobiet\xc4\x99 gasz\xc4\x85c\xc4\x85 p\xc5\x82omie\xc5\x84 \xc5\xbcycia, autorstwa L. Topolskiego.'