b'\n_START_ARTICLE_\nFrancisco Hern\xc3\xa1ndez de C\xc3\xb3rdoba (odkrywca Jukatanu)\n_START_SECTION_\nWyprawa\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1517 grupa Hiszpan\xc3\xb3w na Kubie (w tym Lope de Ochoa de Caicedo i Crist\xc3\xb3bal de Morante), kt\xc3\xb3rzy przybyli w poszukiwaniu przyg\xc3\xb3d i z\xc5\x82ota, czego nie zapewni\xc5\x82a im lokalna administracja, postanowili utworzy\xc4\x87 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 odkrywc\xc3\xb3w, na dow\xc3\xb3dc\xc4\x99 wybieraj\xc4\x85c znanego kapitana C\xc3\xb3rdob\xc4\x99 by "wystawi\xc4\x87 na pr\xc3\xb3b\xc4\x99 szcz\xc4\x99\xc5\x9bcie i wyruszy\xc4\x87 na poszukiwanie i badanie nowych l\xc4\x85d\xc3\xb3w, na kt\xc3\xb3rych potrafi\xc4\x85 znale\xc5\xba\xc4\x87 dla siebie miejsce". Grupa \xc5\x9bmia\xc5\x82k\xc3\xb3w zakupi\xc5\x82a dwa okr\xc4\x99ty (trzeci wypo\xc5\xbcyczy\xc5\x82 im gubernator Diego Vel\xc3\xa1squez, kt\xc3\xb3ry zaopatrzy\xc5\x82 wypraw\xc4\x99 w prowiant) i zapas b\xc5\x82yskotek do wymiany._NEWLINE_Dwana\xc5\x9bcie dni statki p\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wybrze\xc5\xbcy Kuby, by nast\xc4\x99pnie skierowa\xc4\x87 si\xc4\x99 na zach\xc3\xb3d, na otwarte morze, gdzie z\xc5\x82apa\xc5\x82 je sztorm. Burza trwa\xc5\x82a dwa dni i statki cudem ocala\xc5\x82y. Gdy ucich\xc5\x82a sternik zmieni\xc5\x82 kurs, a po dziewi\xc4\x99ciu dniach ukaza\xc5\x82 si\xc4\x99 l\xc4\x85d, b\xc4\x99d\xc4\x85cy zapewne p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnim wybrze\xc5\xbcem Jukatanu. Gdy dotarli do wybitnego przyl\xc4\x85dka (nazwali go Catoche - le\xc5\xbc\xc4\x85cy na terenie obecnej gminy Isla Mujeres w stanie Quintana Roo), na ich powitanie wyp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82o dziesi\xc4\x99\xc4\x87 pir\xc3\xb3g wype\xc5\x82nionych Indianami, po czterdzie\xc5\x9bci os\xc3\xb3b w ka\xc5\xbcdej. Kilkudziesi\xc4\x99ciu Indian wdar\xc5\x82o si\xc4\x99 na okr\xc4\x99t dow\xc3\xb3dcy. Mieli na sobie lniane koszule i przepaski, czym r\xc3\xb3\xc5\xbcnili si\xc4\x99 od prawie nagich mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wysp. Hiszpanie obdarowali ich chlebem i s\xc5\x82onin\xc4\x85 oraz sznurami szklanych korali._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnego dnia Indianie pojawili si\xc4\x99 ponownie w jeszcze wi\xc4\x99kszej liczbie, zapraszaj\xc4\x85c Hiszpan\xc3\xb3w na brzeg. Gdy ci skorzystali z zaproszenia, zostali znienacka zaatakowani przez zbrojn\xc4\x85 formacj\xc4\x99. Wystrzeliwszy chmur\xc4\x99 strza\xc5\x82 Indianie, z maczugami i w\xc5\x82\xc3\xb3czniami w r\xc4\x99kach, rzucili si\xc4\x99 do ataku, kt\xc3\xb3ry Hiszpanie odparli z najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 trudno\xc5\x9bci\xc4\x85, trac\xc4\x85c pi\xc4\x99tnastu rannych._NEWLINE_Po bitwie (w czasie kt\xc3\xb3rej zobaczyli, \xc5\xbce krajowcy maj\xc4\x85 nieco z\xc5\x82ota) Hiszpanie wr\xc3\xb3cili na statki i pop\xc5\x82yn\xc4\x99li na zach\xc3\xb3d, przebywaj\xc4\x85c kolejne kilkadziesi\xc4\x85t kilometr\xc3\xb3w wzd\xc5\x82u\xc5\xbc niskiego i r\xc3\xb3wninnego wybrze\xc5\xbca Jukatanu, a\xc5\xbc dotarli do uj\xc5\x9bcia rzeki R\xc3\xado Lagartos, za kt\xc3\xb3rym rozci\xc4\x85ga\xc5\x82 si\xc4\x99 kraj, kt\xc3\xb3ry Indianie zwali Campeche i gdzie przywitali ich ludzie wygl\xc4\x85daj\xc4\x85cy na notabli i pytaj\xc4\x85cy, czy przypadkiem nie s\xc4\x85 castilan, co mog\xc5\x82oby \xc5\x9bwiadczy\xc4\x87, \xc5\xbce mieszka\xc5\x84cy sta\xc5\x82ego l\xc4\x85du ju\xc5\xbc s\xc5\x82yszeli o okrucie\xc5\x84stwie Hiszpan\xc3\xb3w od Indian, kt\xc3\xb3rzy uciekli z wysp antylskich. Powitanie nie by\xc5\x82o przyjazne, a wkr\xc3\xb3tce na brzegu pojawili si\xc4\x99 miejscowi kap\xc5\x82ani, kt\xc3\xb3rzy wr\xc4\x99cz za\xc5\xbc\xc4\x85dali od przybysz\xc3\xb3w, by odp\xc5\x82yn\xc4\x99li czym pr\xc4\x99dzej.\n_START_SECTION_\nPogrom\n_START_PARAGRAPH_\nPo kilku dniach Hiszpanie dotarli do du\xc5\xbcej osady otoczonej polami kukurydzy. W poszukiwaniu wody pitnej postanowili zej\xc5\x9b\xc4\x87 na l\xc4\x85d, ale tam powitali ich uzbrojeni i pomalowani w barwy wojenne Indianie. Po godzinnej krwawej bitwie Hiszpanie ponie\xc5\x9bli znaczne straty; 50 zosta\xc5\x82o zabitych, dw\xc3\xb3ch dosta\xc5\x82o si\xc4\x99 do niewoli, a pozostali (poza jednym) odnie\xc5\x9bli rany, w tym wielu ci\xc4\x99\xc5\xbckie. Porzuciwszy na l\xc4\x85dzie beczki na wod\xc4\x99 Hiszpanie wycofali si\xc4\x99 na statki, gdzie pi\xc4\x99ciu dalszych zmar\xc5\x82o._NEWLINE_Ranni bardzo cierpieli, poniewa\xc5\xbc rany trzeba by\xc5\x82o przemywa\xc4\x87 wod\xc4\x85 morsk\xc4\x85. Niekt\xc3\xb3rzy przeklinali dow\xc3\xb3dc\xc4\x99 i jego sternika. Po dalszych kilku dniach \xc5\xbceglugi, gdy nie znaleziono wody pitnej, a brzeg zdawa\xc5\x82 si\xc4\x99 skr\xc4\x99ca\xc4\x87 ku zachodowi, zdecydowali si\xc4\x99 wr\xc3\xb3ci\xc4\x87 na Kub\xc4\x99. Kapitan Francisco Hernandes de C\xc3\xb3rdoba zmar\xc5\x82 dziesi\xc4\x99\xc4\x87 dni po powrocie. "Wyprawa ta poch\xc5\x82on\xc4\x99\xc5\x82a wszystkie nasze skromne zapasy; jako biedacy wr\xc3\xb3cili\xc5\x9bmy na Kub\xc4\x99, cali w d\xc5\x82ugach i pokryci ranami; pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x99ciu siedmiu zmar\xc5\x82o..."._NEWLINE_Jedynym osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem wyprawy by\xc5\x82o przebadanie po\xc5\x82udniowego i zachodniego brzegu Jukatanu na przestrzeni oko\xc5\x82o 700 kilometr\xc3\xb3w.'