b'\n_START_ARTICLE_\nPandektystyka\n_START_PARAGRAPH_\nPandektystyka \xe2\x80\x93 nurt w niemieckiej nauce prawa XIX wieku, skupiaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 na analizie recypowanego w Niemczech prawa rzymskiego._NEWLINE_Samo s\xc5\x82owo pandektystyka wywodzi si\xc4\x99 z nazwy jednej z cz\xc4\x99\xc5\x9bci Kodeksu Justyniana, tj. pandekt\xc3\xb3w (\xc5\x9bredniowieczne \xc5\x82aci\xc5\x84skie pandecta z greckiego pandektes \xe2\x80\x93 wszechogarniaj\xc4\x85cy). Pandekta by\xc5\x82y zbiorem fragment\xc3\xb3w pism prawnik\xc3\xb3w rzymskich.\n_START_SECTION_\nPrzedstawiciele\n_START_PARAGRAPH_\nDo g\xc5\x82\xc3\xb3wnych przedstawicieli pandektystyki zaliczali si\xc4\x99: Oskar B\xc3\xbclow, Heinrich Dernburg, Christian Friedrich von Gl\xc3\xbcck, Georg Arnold Heise, Georg Friedrich Puchta, Karl Adolph von Vangerow oraz Bernhard Windscheid. Najbardziej znani byli Puchta i Windscheid. Puchta by\xc5\x82 drugim po Savignym najwa\xc5\xbcniejszym przedstawicielem szko\xc5\x82y historycznej. Za\xc5\x9b trzytomowy podr\xc4\x99cznik Windscheida "Lehrbuch des Pandektenrechts" na tych terenach niemieckich, gdzie obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82o prawo rzymskie, mia\xc5\x82 jednocze\xc5\x9bnie walor ustawy, komentarza i zbioru orzecznictwa. Podr\xc4\x99czniki z pandektystyki przygotowywali r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Carl Ludwig Arndts von Arnesberg; Alois von Brinz (autor koncepcji osoby prawnej jako maj\xc4\x85tku celowego); Johann Adam von Seuffert; Karl Georg von W\xc3\xa4chter; a nawet s\xc5\x82ynny oponent Savigny`ego i zwolennik kodyfikacji prawa \xe2\x80\x93 Anton Friedrich Justus Thibaut. Pierwsze dzie\xc5\x82a po\xc5\x9bwi\xc4\x99cone "Pandektom" pisali przedstawiciele szko\xc5\x82y historycznej prawa, a \xc5\x9bci\xc5\x9blej \xe2\x80\x93 jej romanistycznego od\xc5\x82amu.\n_START_SECTION_\nMetoda pandektystyczna\n_START_PARAGRAPH_\nJak poda\xc5\x82a Katarzyna S\xc3\xb3jka-Zieli\xc5\x84ska, pandekty\xc5\x9bci opracowali najszerszy ze spotykanych w \xc3\xb3wczesnej cywilistyce katalog abstrakcyjnych poj\xc4\x99\xc4\x87 prawnych, kt\xc3\xb3re wed\xc5\x82ug nich mia\xc5\x82y niejako samodzielny byt, a w drodze odpowiedniej operacji logicznej mia\xc5\x82y s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 rozstrzyganiu wszystkich przypadk\xc3\xb3w szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owych. Jak stwierdzi\xc5\x82 Witold Wo\xc5\x82odkiewicz, klasycy szko\xc5\x82y pandekt\xc3\xb3w oderwali prawo rzymskie od jego historycznych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, tworz\xc4\x85c na podstawie \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 prawa rzymskiego zamkni\xc4\x99ty system prawny nadaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 do stosowania w warunkach wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych._NEWLINE_Tym sposobem normy prawne by\xc5\x82y odrywane od pozaprawnych system\xc3\xb3w norm, spo\xc5\x82eczno-gospodarczych uwarunkowa\xc5\x84 oraz otoczenia politycznego, czy kulturowego. Nie bez znaczenia by\xc5\x82o funkcjonowanie \xc3\xb3wczesnych intelektualist\xc3\xb3w w rozbitych politycznie Niemczech. Mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 podr\xc3\xb3\xc5\xbcowania mi\xc4\x99dzy poszczeg\xc3\xb3lnymi pa\xc5\x84stwami, prowadzenia bada\xc5\x84 naukowych i nauczania na uniwersytetach, u\xc5\x82atwia\xc5\x82o kszta\xc5\x82towanie si\xc4\x99 klimatu intelektualnego oderwanego od pa\xc5\x84stwowo\xc5\x9bci danego niemieckiego kraju. Pandekty\xc5\x9bci postawili sobie za zadanie dostosowanie prawa rzymskiego do potrzeb wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci i idei liberalnych. Korzystali te\xc5\xbc z doktryny prawa natury mimo, i\xc5\xbc w zasadzie reprezentowali nurt pozytywizmu prawniczego. Pod poj\xc4\x99ciem "prawa pandektowego", a \xc5\x9bci\xc5\x9blej "rzymskiego prawa pandektowego" rozumie si\xc4\x99 wi\xc4\x99c prawo rzymskie w zaktualizowanej i zmodernizowanej postaci dzi\xc4\x99ki niemieckiej nauce prawa._NEWLINE_Odwo\xc5\x82uj\xc4\x85c si\xc4\x99 do dorobku prawa rzymskiego rozbudowano wiele poj\xc4\x99\xc4\x87 i instytucji prawnych wa\xc5\xbcnych dla rozwoju kapitalizmu, jak swoboda um\xc3\xb3w, wolny najem us\xc5\x82ug (z kt\xc3\xb3rego potem powsta\xc5\x82a umowa o prac\xc4\x99), dzia\xc5\x82 spadku. Mia\xc5\x82y one r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyd\xc5\xbawi\xc4\x99k antyfeudalny, indywidualistyczny i racjonalistyczny. Stworzono te\xc5\xbc nowe terminy specyficzne dla gospodarki kapitalistycznej, dotycz\xc4\x85ce sp\xc3\xb3\xc5\x82ek kapita\xc5\x82owych, obrotu papierami warto\xc5\x9bciowymi, operacji kredytowych._NEWLINE_Pandekty\xc5\x9bci stosowali metod\xc4\x99 formalno-dogmatyczn\xc4\x85, tworz\xc4\x85c konstrukcje prawne o bardzo abstrakcyjnym charakterze, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o stosowa\xc4\x87 niezale\xc5\xbcnie od konkretnego przypadku. K\xc5\x82adziono nacisk na wysok\xc4\x85 precyzj\xc4\x99 poj\xc4\x99ciow\xc4\x85. D\xc4\x85\xc5\xbcono te\xc5\xbc do ograniczania swobody s\xc4\x99dziowskiej, poniewa\xc5\xbc to normy prawa mia\xc5\x82y okre\xc5\x9bla\xc4\x87 spos\xc3\xb3b post\xc4\x99powania stron. St\xc4\x85d pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 nazwa tej techniki prawnej niemieckiej cywilistyki, tj. jurysprudencji poj\xc4\x99\xc4\x87 (Begriffsjurisprudenz). Z pandektystyki wywodzi si\xc4\x99 podzia\xc5\x82 prawa cywilnego na cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 og\xc3\xb3ln\xc4\x85, prawo rzeczowe, prawo zobowi\xc4\x85za\xc5\x84, prawo rodzinne i prawo spadkowe. Owocem pandektystyki by\xc5\x82 niemiecki kodeks cywilny, B\xc3\xbcrgerliches Gesetzbuch z 1896 roku. Paradoksalnie uchwalenie jednolitego dla ca\xc5\x82ych Niemiec kodeksu zamkn\xc4\x99\xc5\x82o okres pandektystyki, a prawo rzymskie stopniowo sta\xc5\x82o si\xc4\x99 domen\xc4\x85 historyk\xc3\xb3w prawa rzymskiego.'