b'\n_START_ARTICLE_\nJunkers F 13\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas I wojny \xc5\x9bwiatowej niemiecka wytw\xc3\xb3rnia lotnicza Junkers by\xc5\x82a marginalnym z niemieckich producent\xc3\xb3w samolot\xc3\xb3w, niemniej jednak jej konstrukcje by\xc5\x82y jednymi z najciekawszych tego okresu, jak metalowy my\xc5\x9bliwiec w uk\xc5\x82adzie dolnop\xc5\x82ata Junkers D.I (model J9). Po zako\xc5\x84czeniu wojny, Hugo Junkers postanowi\xc5\x82 wykorzysta\xc4\x87 zebrane do\xc5\x9bwiadczenia i zaprojektowa\xc4\x87 nowoczesny ma\xc5\x82y samolot pasa\xc5\xbcerski na rynek cywilny. Nowa konstrukcja otrzyma\xc5\x82a wewn\xc4\x99trzne oznaczenie fabryczne J 13 i oznaczenie handlowe F 13. By\xc5\x82 to metalowy dolnop\xc5\x82at o konstrukcji wywodz\xc4\x85cej si\xc4\x99 z wcze\xc5\x9bniejszych projekt\xc3\xb3w. Prototyp oblatany zosta\xc5\x82 25 czerwca 1919 na lotnisku Dessau._NEWLINE_Samolot by\xc5\x82 budowany w wielu wariantach w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od wymaga\xc5\x84 odbiorc\xc3\xb3w. W kolejnych wersjach zwi\xc4\x99kszano moc silnika od 118 kW do 420 kW, wymieniano te\xc5\xbc silniki w istniej\xc4\x85cych samolotach na mocniejsze. \xc5\x81\xc4\x85cznie zbudowano oko\xc5\x82o 330 Junkers\xc3\xb3w F 13, z czego ok. 110 by\xc5\x82o u\xc5\xbcywanych w Niemczech.\n_START_SECTION_\nU\xc5\xbcycie\n_START_PARAGRAPH_\nPomimo kilku rekordowych lot\xc3\xb3w, samolot pocz\xc4\x85tkowo nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 sprzedawany w Niemczech z uwagi na ograniczenia wynikaj\xc4\x85ce z traktatu pokojowego. Pierwszy samolot zosta\xc5\x82 sprzedany 29 pa\xc5\xbadziernika do USA, nabywc\xc4\x85 by\xc5\x82 John M. Larsen. Zorganizowa\xc5\x82 on nast\xc4\x99pnie monta\xc5\xbc i sprzeda\xc5\xbc F 13 na rynku ameryka\xc5\x84skim pod mark\xc4\x85 Junkers \xe2\x80\x93 Larsen. Dwa samoloty w wersji wodnosamolotu p\xc5\x82ywakowego oznaczone JL6 zakupi\xc5\x82a nawet marynarka wojenna USA. W Niemczech Junkersy F 13 by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane przez linie lotnicze Junkersa, a nast\xc4\x99pnie przez Lufthans\xc4\x99. Samoloty te u\xc5\xbcywane by\xc5\x82y tak\xc5\xbce w innych krajach \xc5\x9bwiata, a\xc5\xbc do lat 40., co dowodzi\xc5\x82o jako\xc5\x9bci konstrukcji. Samoloty te sprzedawane by\xc5\x82y tak\xc5\xbce do ZSRR, gdzie by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane przez pa\xc5\x84stwowe linie lotnicze Dobrolot. Modele u\xc5\xbcywane na terenie ZSRR oznaczano symbolem \xe2\x80\x9eJu 13\xe2\x80\x9d_NEWLINE_Podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej szereg Junkers\xc3\xb3w F 13 zosta\xc5\x82o wcielonych do Luftwaffe, gdzie pe\xc5\x82ni\xc5\x82y zadania transportowe i kurierskie. Dok\xc5\x82adna liczba wcielonych maszyn nie jest znana.\n_START_SECTION_\nW Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nW Polsce w 1921 przedsi\xc4\x99biorstwo Aero-Targ jako pierwsze wypo\xc5\xbcyczy\xc5\x82o 6 Junkers\xc3\xb3w F 13 z gda\xc5\x84skiego przedsi\xc4\x99biorstwa pocztowego Danziger Luftpost i uruchomi\xc5\x82o komunikacj\xc4\x99 na trasie W.M Gda\xc5\x84sk \xe2\x80\x93 Pozna\xc5\x84 \xe2\x80\x93 Warszawa na okres Targ\xc3\xb3w Pozna\xc5\x84skich._NEWLINE_W roku 1922 przedsi\xc4\x99biorstwo lotnicze Aerolloyd kupi\xc5\x82o 6 Junkers\xc3\xb3w F 13, a w latach 1923 i 1925 po 3 nast\xc4\x99pne. Nosi\xc5\x82y one znaki od P-PALA do P-PALH i od P-PALK do P-PALN. Po reorganizacji przedsi\xc4\x99biorstwa i zmianie nazwy na Aerolot, zakupi\xc5\x82o one 4 dalsze Junkersy (P-PALO, P-PALP, P-PALR i P-PALS). \xc5\x81\xc4\x85cznie wi\xc4\x99c polskie lotnictwo cywilne posiada\xc5\x82o 16 samolot\xc3\xb3w tego typu. Jeden z nich, P-PALS zosta\xc5\x82 rozbity w 1925. Utworzone w 1929 Polskie Linie Lotnicze \xe2\x80\x9eLot\xe2\x80\x9d przej\xc4\x99\xc5\x82y 15 pozosta\xc5\x82ych Junkers\xc3\xb3w. Otrzyma\xc5\x82y one w tym roku te\xc5\xbc nowe znaki rejestracyjne: od SP-AAA do SP-AAH, od SP-AAJ do SP-AAK i od SP-AAT do SP-AAW. Kilka samolot\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o skasowane w latach 30., a pozosta\xc5\x82e 9 sprzedane wytw\xc3\xb3rni Junkers w 1936 w zamian za samolot pasa\xc5\xbcerski Ju 52/3mge (po remoncie mia\xc5\x82y by\xc4\x87 u\xc5\xbcywane w Kanadzie, ale nigdy tam si\xc4\x99 nie znalaz\xc5\x82y)._NEWLINE_W toku eksploatacji, w polskich Junkersach wymieniono silniki z BMW IIIa (185 KM) lub BMW IV (250 KM) na Junkers L-2 (265 KM) i Junkers L-5 (310 KM).\n_START_SECTION_\nOpis konstrukcji\n_START_PARAGRAPH_\nJednosilnikowy samolot komunikacyjny, wolnono\xc5\x9bny dolnop\xc5\x82at o grubym profilu p\xc5\x82ata konstrukcji metalowej, o pokryciu grubo\xc5\xbc\xc5\x82obkowan\xc4\x85 blach\xc4\x85 falist\xc4\x85 z duraluminium w systemie opatentowanym przez Hugo Junkersa. Usterzenie klasyczne. Silnik z przodu kad\xc5\x82uba, za nim kabina dw\xc3\xb3ch pilot\xc3\xb3w jedynie cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo zakryta \xe2\x80\x93 wyposa\xc5\xbcona w przeszklone wiatrochrony. Za kabin\xc4\x85 pilot\xc3\xb3w zamkni\xc4\x99ta, przeszklona ogrzewana kabina dla 4 pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w. Podwozie samolotu klasyczne, sta\xc5\x82e, ko\xc5\x82a z amortyzatorami, z ty\xc5\x82u p\xc5\x82oza ogonowa._NEWLINE_Stosowano silniki rz\xc4\x99dowe r\xc3\xb3\xc5\xbcnych typ\xc3\xb3w: m.in. BMW IIIa (moc startowa 185 KM /136 kW), BMW IV (250 KM /184 kW), Junkers L-2 (265 KM /194 kW), Junkers L-5 (310 KM /228 kW). \xc5\x9amig\xc5\x82o dwu\xc5\x82opatowe.'