b'\n_START_ARTICLE_\nHoumuwu ding\n_START_PARAGRAPH_\nHoumuwu ding (chi\xc5\x84. upr. \xe5\x90\x8e\xe6\xaf\x8d\xe6\x88\x8a\xe9\xbc\x8e; pinyin: H\xc3\xb2um\xc7\x94w\xc3\xb9 d\xc7\x90ng), wcze\xc5\x9bniej zwany Simuwu ding (chi\xc5\x84. upr. \xe5\x8f\xb8\xe6\xaf\x8d\xe6\x88\x8a\xe9\xbc\x8e; pinyin: S\xc4\xabm\xc7\x94w\xc3\xb9 d\xc7\x90ng) \xe2\x80\x93 rytualne naczynie br\xc4\x85zowe typu ding z czas\xc3\xb3w dynastii Shang; najwi\xc4\x99ksze zachowane na \xc5\x9bwiecie naczynie z epoki br\xc4\x85zu\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nNaczynie to czworono\xc5\xbcny, prostok\xc4\x85tny kocio\xc5\x82 (ding) na czterech pustych nogach. Wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 (z uszami) wynosi 137\xc2\xa0cm (lub 132,8\xe2\x80\x93133\xc2\xa0cm), wymiary misy 110 (116-110) na 77 (79-71) cm; \xc5\x9bcianki s\xc4\x85 grube na ok. 6\xc2\xa0cm, ale ich grubo\xc5\x9b\xc4\x87 jest nieregularna. Nogi maj\xc4\x85 wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 46\xc2\xa0cm, ok. 15\xc2\xa0cm \xc5\x9brednicy, obw\xc3\xb3d w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci 40\xc2\xa0cm, w g\xc3\xb3rnej - ponad 61\xc2\xa0cm. Wa\xc5\xbc\xc4\x85c 875 kilogram\xc3\xb3w, jest najwi\xc4\x99kszym staro\xc5\xbcytnym br\xc4\x85zem odnalezionym gdziekolwiek na \xc5\x9bwiecie._NEWLINE_Naczynie jest g\xc5\x82\xc4\x99bokie, o p\xc5\x82askim dnie i prostopad\xc5\x82ych \xc5\x9bciankach. Ma dwie r\xc4\x99koje\xc5\x9bci (jedna jest zrekonstruowana), kt\xc3\xb3rych boki s\xc4\x85 ozdobione dwoma tygrysami trzymaj\xc4\x85cymi w pyskach ludzk\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x99, a wierzch \xe2\x80\x93 wzorem ryb. Zdobienia na \xc5\x9bciankach sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 z biegn\xc4\x85cego dooko\xc5\x82a reliefu, ukazuj\xc4\x85cego, na tle skonwencjonalizowanego wzoru chmur i b\xc5\x82yskawic, zwierz\xc4\x99ce g\xc5\x82owy i jednonogie smoki. Zdobie\xc5\x84 dope\xc5\x82niaj\xc4\x85 wzory z ze zwierz\xc4\x99cych pysk\xc3\xb3w ze zwini\xc4\x99tymi ogonami na szczycie i dole \xc5\x9bcianek, oraz kolejne pyski zwierz\xc4\x99ce na nogach naczynia.\n_START_SECTION_\nTechnologia\n_START_PARAGRAPH_\nAnaliza sk\xc5\x82adu metalu wykaza\xc5\x82a 84,77% miedzi, 11,64% cyny, 2,79% o\xc5\x82owiu, a ponadto \xc5\x9bladowe ilo\xc5\x9bci \xc5\xbcelaza, chromu, cynku, arsenu, krzemu, wapnia, pochodz\xc4\x85cych z zanieczyszcze\xc5\x84 w rudzie miedzi i cyny. Takie proporcje odpowiadaj\xc4\x85 niemal dok\xc5\x82adnie zaleceniom dla naczy\xc5\x84 tego typu zawartym w staro\xc5\xbcytnej encyklopedii technologii Kaogong ji (traktuje ona cyn\xc4\x99 i o\xc5\x82\xc3\xb3w \xc5\x82\xc4\x85cznie, sugeruj\xc4\x85c ich udzia\xc5\x82 14,3% - w tym kotle wynosi on 14,43%)._NEWLINE_Odlanie tak wielkiego naczynia \xc5\x9bwiadczy o wysokich zdolno\xc5\x9bciach organizacyjnych i technicznych. Szacuje si\xc4\x99, \xc5\xbce do samego odlewu potrzeba by\xc5\x82o ok. 150 ludzi, wspartych przez kolejnych 200-300 zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 transportem materia\xc5\x82\xc3\xb3w i organizacj\xc4\x85. Odlewnicy musieli przewidzie\xc4\x87 problemy zwi\xc4\x85zane m. in. z napr\xc4\x99\xc5\xbceniami, powstaj\xc4\x85cymi podczas stygni\xc4\x99cia tak znacznej ilo\xc5\x9bci metalu. Jest to prawdopodobnie pow\xc3\xb3d, dla kt\xc3\xb3rego nogi kot\xc5\x82a s\xc4\x85 puste - poza oszcz\xc4\x99dno\xc5\x9bci\xc4\x85 materia\xc5\x82u, zmniejsza to mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 powstania p\xc4\x99kni\xc4\x99\xc4\x87 we wra\xc5\xbcliwym punkcie \xc5\x82\xc4\x85czenia n\xc3\xb3g z korpusem._NEWLINE_Badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce ding odlano w wielocz\xc4\x99\xc5\x9bciowej formie, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 z 8 element\xc3\xb3w na \xc5\x9bciany, czterech na sp\xc3\xb3d i dw\xc3\xb3ch na ka\xc5\xbcd\xc4\x85 z n\xc3\xb3g, co \xc5\x82\xc4\x85cznie da\xc5\x82o dwudziestocz\xc4\x99\xc5\x9bciow\xc4\x85 form\xc4\x99. Dolne cz\xc4\x99\xc5\x9bci n\xc3\xb3g i uszy zosta\xc5\x82y odlane osobno, w jednocz\xc4\x99\xc5\x9bciowych formach; uszy s\xc4\x85 puste w \xc5\x9brodku, wype\xc5\x82nione ziemi\xc4\x85; ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 kot\xc5\x82a zosta\xc5\x82a wykonana najprawdopodobniej w dw\xc3\xb3ch odlewach; powsta\xc5\x82e z jednej strony uszkodzenia z jednej strony uzupe\xc5\x82niono tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tnym kawa\xc5\x82kiem metalu.\n_START_SECTION_\nHistoria i znaczenie\n_START_PARAGRAPH_\nKocio\xc5\x82 zosta\xc5\x82 odnaleziony w 1939 roku, na terenie wioski Wuguancun, w Anyangu, na cmentarzu kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w dynastii Shang, w cz\xc4\x99\xc5\x9bci nazywanej Xibeigang, w grobie nr M260. Najprawdopodobniej pochowana by\xc5\x82a w nim dama Jing, \xc5\xbcona kr\xc3\xb3la Wu Dinga (1250-1200 r. p.n.e) lub jego nast\xc4\x99pcy, kr\xc3\xb3la Zujia. Grobowiec zawiera\xc5\x82 te\xc5\xbc inne br\xc4\x85zy, przedmioty z jadeitu i szcz\xc4\x85tki ofiar ludzkich. Jego nazwa pochodzi od inskrypcji w wykonanej \xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie u\xc5\xbcywan\xc4\x85 form\xc4\x85 pisma chi\xc5\x84skiego: \xe5\x90\x8e\xe6\xaf\x8d\xe6\x88\x8a, H\xc3\xb2um\xc7\x94w\xc3\xb9, co oznacza \xe2\x80\x9eKr\xc3\xb3lowa Matka Wu\xe2\x80\x9d. Pierwotnie znak \xe5\x90\x8e (hou, dama, kr\xc3\xb3lowa) odczytywano jako podobny znak \xe5\x8f\xb8 (si, administrator), st\xc4\x85d cz\xc4\x99sto w literaturze pojawia si\xc4\x99 nazwa Simuwu ding._NEWLINE_Odnaleziony w czasie, gdy p\xc3\xb3\xc5\x82nocne Chiny znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 pod japo\xc5\x84sk\xc4\x85 okupacj\xc4\x85, zosta\xc5\x82 przez lokalnych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w zakopany z powrotem, by ukry\xc4\x87 go przed okupantami, kt\xc3\xb3rzy us\xc5\x82yszawszy o znalezisku, oferowali za\xc5\x84 wysok\xc4\x85 nagrod\xc4\x99. Po kl\xc4\x99sce Japonii, ding zosta\xc5\x82 ponownie odkopany i przej\xc4\x99ty przez w\xc5\x82adze prowincji. W 1946 przewieziono go do Nankinu, stolicy Republiki Chi\xc5\x84skiej, gdzie by\xc5\x82 eksponowany z okazji 60. urodzin Czang Kaj-szeka, przyw\xc3\xb3dcy Chin w wojnie z Japoni\xc4\x85. Po kl\xc4\x99sce Nacjonalist\xc3\xb3w w wojnie domowej z komunistami, wycofali si\xc4\x99 oni na Tajwan, zabieraj\xc4\x85c ze sob\xc4\x85 znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kolekcji sztuki. Ponad 800-kilogramowy kocio\xc5\x82 okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak za ci\xc4\x99\xc5\xbcki. W 1959, z okazji dziesi\xc4\x99ciolecia Chi\xc5\x84skiej Republiki Ludowej, przewieziono go do Pekinu, gdzie sta\xc5\x82 si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 kolekcji Chi\xc5\x84skiego Muzeum Narodowego._NEWLINE_Interesuj\xc4\x85cy jako dzie\xc5\x82o sztuki i zabytek technologii, od momentu znalezienia w czasie wojny, ding sta\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce symbolem politycznym. Dziewi\xc4\x99\xc4\x87 tr\xc3\xb3jno\xc5\xbcnych kot\xc5\x82\xc3\xb3w ding Wielkiego Yu by\xc5\x82o symbolem w\xc5\x82adzy legendarnych cesarzy Chin, wielokrotnie poszukiwanym i kopiowanym w poprzednich epokach. Tak\xc5\xbce w 1944 powsta\xc5\x82 pomys\xc5\x82 odlania takich kot\xc5\x82\xc3\xb3w dla Czang Kaj-szeka, jednak chi\xc5\x84scy republikanie, boj\xc4\x85c si\xc4\x99 oskar\xc5\xbcenia Czanga o imperatorskie ci\xc4\x85gotki, ostatecznie skupili si\xc4\x99 na u\xc5\xbcyciu Houmuwu ding jako symbolu pot\xc4\x99gi Chin. Ponad 50 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, komunistyczne w\xc5\x82adze Chin posz\xc5\x82y podobn\xc4\x85 drog\xc4\x85, odlewaj\xc4\x85c w 1997 roku prostok\xc4\x85tny ding z okazji odzyskania Hongkongu. Nowy kocio\xc5\x82, wyra\xc5\xbanie wzorowany na oryginale z XIII w. p.n.e. wa\xc5\xbcy\xc5\x82 du\xc5\xbco wi\xc4\x99cej (1997\xc2\xa0kg na cze\xc5\x9b\xc4\x87 roku) i r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 szczeg\xc3\xb3\xc5\x82ami ornament\xc3\xb3w, eksponuj\xc4\x85cymi symbol Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong. Dla podkre\xc5\x9blenia symboliki zjednoczenia i zatarcia \xc5\x9blad\xc3\xb3w dawnych upokorze\xc5\x84, kocio\xc5\x82 zosta\xc5\x82 odlany przy u\xc5\xbcyciu materia\xc5\x82\xc3\xb3w zebranych z wa\xc5\xbcnych miejsc w Chinach (m.in. ziemi z cesarskich mauzole\xc3\xb3w, czy wody z Rzeki \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82tej), a nast\xc4\x99pnie by\xc5\x82 eksponowany w Starym Pa\xc5\x82acu Letnim zniszczonym przez anglo-francuskie wojska podczas II wojny opiumowej._NEWLINE_W 2010 roku prowincja Henan podarowa\xc5\x82a replik\xc4\x99 dingu na ekspozycj\xc4\x99 w Pawilonie Chi\xc5\x84skim podczas wystawy Expo 2010 w Szanghaju.'