b'\n_START_ARTICLE_\nEfekty niegrawitacyjne\n_START_PARAGRAPH_\nSi\xc5\x82y niegrawitacyjne \xe2\x80\x93 oddzia\xc5\x82ywania maj\xc4\x85ce wp\xc5\x82yw na ruch cia\xc5\x82 (zw\xc5\x82aszcza ma\xc5\x82ych) w przestrzeni kosmicznej nie powodowane polem grawitacyjnym od znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 tam mas._NEWLINE_Do si\xc5\x82 niegrawitacyjnych zalicza si\xc4\x99 si\xc5\x82y spowodowane odrzutem gazu paruj\xc4\x85cego z powierzchni cia\xc5\x82a (komety), efektem Jarkowskiego i YORP (planetoidy), efektem Poyntinga-Robertsona (py\xc5\x82), ci\xc5\x9bnieniem promieniowania i tarciem o zewn\xc4\x99trzne warstwy atmosfery (sztuczne satelity Ziemi), jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyciekami paliwa (sondy kosmiczne). Dok\xc5\x82adne uwzgl\xc4\x99dnienie wp\xc5\x82ywu si\xc5\x82 niegrawitacyjnych jest wci\xc4\x85\xc5\xbc zagadnieniem bardzo trudnym._NEWLINE_Wp\xc5\x82yw parowania materii z j\xc4\x85dra komety na jej ruch zaobserwowano po raz pierwszy w przypadku komety 2P/Encke w pierwszej po\xc5\x82owie XIX wieku. Wcze\xc5\x9bniejsze (w stosunku do efemerydy) przej\xc5\x9bcie komety przez peryhelium pr\xc3\xb3bowano pocz\xc4\x85tkowo t\xc5\x82umaczy\xc4\x87 oporem spowodowanym przez tarcie o o\xc5\x9brodek mi\xc4\x99dzyplanetarny. W 1836 roku Bessel zasugerowa\xc5\x82, \xc5\xbce dodatkowe przyspieszenie spowodowane jest asymetrycznym wyp\xc5\x82ywem materii.'