b'\n_START_ARTICLE_\nPiosenka autorska\n_START_SECTION_\nAmeryka P\xc3\xb3\xc5\x82nocna i Wielka Brytania\n_START_PARAGRAPH_\nKorzenie \xc5\x9bpiewania autorskiego tkwi\xc4\x85 w Ameryce P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i si\xc4\x99gaj\xc4\x85 wykonawc\xc3\xb3w muzyki folk, kt\xc3\xb3rzy tworzyli w\xc5\x82asne utwory w oparciu o substrat muzyczny tego gatunku. Najbardziej znani przedstawiciele to: Woody Guthrie, Lead Belly i Pete Seeger, oraz zesp\xc3\xb3\xc5\x82 The Weavers. Ci prekursorzy gatunku nie byli jeszcze zbytnio oryginalni (w przeciwie\xc5\x84stwie do swych nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w) bowiem si\xc4\x99gali r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc po utwory innych wykonawc\xc3\xb3w. Tre\xc5\x9b\xc4\x87 ich piosenek koncentrowa\xc5\x82a si\xc4\x99 na sprawach spo\xc5\x82ecznych; ich spadkobiercy przej\xc4\x99li to dziedzictwo. Ten typ tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci zdoby\xc5\x82 szersz\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 w angloj\xc4\x99zycznej Ameryce P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i w Wielkiej Brytanii w latach 60. i na pocz\xc4\x85tku 70., kiedy dosz\xc5\x82o go g\xc5\x82osu nowe, liczne pokolenie artyst\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy poszerzyli kr\xc4\x85g swych inspiracji o muzyk\xc4\x99 country. Mo\xc5\xbcna tu wymieni\xc4\x87 takie nazwiska jak: Bob Dylan, Paul Simon, Neil Young, John Denver, Dave Mason, Joni Mitchell, Leonard Cohen, Donovan, Carly Simon, Cat Stevens, Van Morrison, Tim Hardin, Johnny Cash czy Dolly Parton._NEWLINE_Kolejny krok w rozwoju gatunku stanowi tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 takich artyst\xc3\xb3w jak Carole King, kt\xc3\xb3rych zwi\xc4\x85zki z muzyk\xc4\x85 folk I country nie s\xc4\x85 ju\xc5\xbc tak bezpo\xc5\x9brednie a tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 i wykonawstwo estradowe ma bardziej zindywidualizowany i osobisty (wewn\xc4\x99trzny) charakter._NEWLINE_Odr\xc4\x99bna kwesti\xc4\x85 jest czy mo\xc5\xbcna do tego gatunku zaliczy\xc4\x87 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 grup m\xc5\x82odzie\xc5\xbcowych tamtego okresu z obu stron Atlantyku (z Beatlesami na czele) cho\xc4\x87 formalnie spe\xc5\x82niaj\xc4\x85 oni wymogi stawiane przez definicj\xc4\x99 gatunku. Natomiast nie da si\xc4\x99 ukry\xc4\x87, \xc5\xbce mo\xc5\xbcna do tego gatunku z powodzeniem zaliczy\xc4\x87 p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85, indywidualn\xc4\x85 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w grup ju\xc5\xbc po ich rozpadzie: Paula McCartneya, Johna Lennona i George\'a Harrisona a tak\xc5\xbce innych artyst\xc3\xb3w b\xc4\x99d\xc4\x85cych w podobnej sytuacji, jak np: Peter Frampton, Don Henley czy Glenn Frey._NEWLINE_W latach 70. i wczesnych 80. ca\xc5\x82e pokolenie \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cych autor\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o mniej lub bardziej wch\xc5\x82oni\xc4\x99te przez fal\xc4\x99 muzyki pop czy soft rocka ale niekt\xc3\xb3rzy oparli si\xc4\x99 tej tendencji i z powodzeniem kontynuowali tradycje z lat 60. (jak Bruce Springsteen, Patti Smith, Kate Bush, czy Stevie Nicks)._NEWLINE_W p\xc3\xb3\xc5\xbanych latach 80. pa\xc5\x82eczk\xc4\x99 przej\xc4\x99\xc5\x82o kolejne pokolenie \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cych autor\xc3\xb3w: Suzanne Vega a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Tracy Chapman, Nanci Griffith, k.d. lang czy Tori Amos._NEWLINE_W latach 90. zaznaczy\xc5\x82y si\xc4\x99 takie nazwiska jak: Alanis Morissette, Sarah McLachlan, Sheryl Crow, Victoria Williams, Patty Griffin, Jewel, i wielu innych, kt\xc3\xb3rzy dodali do zdobyczy gatunku m.in. nowe, akustyczne brzmienie, wywodz\xc4\x85ce si\xc4\x99 z rocka._NEWLINE_Pocz\xc4\x85wszy od p\xc3\xb3\xc5\xbanych latach 90., wraz z rozwojem niezale\xc5\xbcnej sceny muzycznej, arty\xc5\x9bci coraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciej nagrywaj\xc4\x85 w\xc5\x82asne utwory dla w\xc5\x82asnych, niezale\xc5\xbcnych wytw\xc3\xb3rni p\xc5\x82ytowych. Do popularyzacji tego typu tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci zacz\xc4\x85\xc5\x82 by\xc4\x87 coraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciej wykorzystywany Internet. Kilka nazwisk: Jann Arden, Dar Williams, Ani DiFranco, Allison Crowe, Beth Hart czy Christopher Williams.\n_START_SECTION_\nZSRR i Rosja\n_START_PARAGRAPH_\nPojedyncze utwory gatunku pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 jeszcze w latach 1930., na przyk\xc5\x82ad stworzone przez Paw\xc5\x82a Kogana i Georgija Lepskiego romantyczne pie\xc5\x9bni, najs\xc5\x82awniejsz\xc4\x85 z kt\xc3\xb3rych sta\xc5\x82a si\xc4\x99 Brygantyna (\xd0\x91\xd1\x80\xd0\xb8\xd0\xb3\xd0\xb0\xd0\xbd\xd1\x82\xd0\xb8\xd0\xbd\xd0\xb0); a tak\xc5\xbce wczesne pie\xc5\x9bni Michai\xc5\x82a Anczarowa._NEWLINE_W po\xc5\x82owie XX wieku w ZSRR da\xc5\x82 si\xc4\x99 zaobserwowa\xc4\x87 pr\xc4\x85d pie\xc5\x9bni autorskich. Gatunek wyr\xc3\xb3s\xc5\x82 w latach 1950-60. samoistnie, z amatorskiej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci artystycznej, niezale\xc5\xbcnie od polityki kulturalnej w\xc5\x82adz radzieckich, i szybko zdoby\xc5\x82 sobie szerok\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87. Piosenka autorska wykonywana by\xc5\x82a przez autora, zwykle przy akompaniamencie gitary akustycznej . Akcent po\xc5\x82o\xc5\xbcony by\xc5\x82 na poetyczno\xc5\x9b\xc4\x87 tekstu. W ZSRR artyst\xc3\xb3w amator\xc3\xb3w nazywano cz\xc4\x99sto bardami. W pocz\xc4\x85tkowym okresie podstaw tego gatunku muzyki by\xc5\x82y piosenki studenckie i turystyczne, r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ce si\xc4\x99 od "oficjalnych", rozpowszechnianych w pa\xc5\x84stwowych \xc5\x9brodkach przekazu, dominuj\xc4\x85c\xc4\x85 osobist\xc4\x85 intonacj\xc4\x85 i \xc5\xbcywym, nieformalnym podej\xc5\x9bciem do tematu. W pocz\xc4\x85tku lat 1950. piosenka autorska rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 dynamicznie w \xc5\x9brodowisku studenckim, w szczeg\xc3\xb3lnoci na wydziale biologicznym Uniwersytetu Moskiewskiego (znanymi autorami stali si\xc4\x99 Gien Szangin-Bieriezowskij , Dmitrij Suchariew, Liliana Rozanowa), i w Moskiewskim Uniwersytecie Pedagogicznym (Jurij Wizbor, Julij Kim, Ariadna Jakuszewa). Masow\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 piosenka autorska zdoby\xc5\x82a w po\xc5\x82owie lat 1950., wraz z pojawieniem si\xc4\x99 magnetofonu. W tym okresie Bu\xc5\x82at Okud\xc5\xbcawa i Nowella Matwiejewa rozpocz\xc4\x99li systematyczn\xc4\x85 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87. W p\xc3\xb3niejszym okresie, w latach 1960. i 70., klasykami gatunku stali si\xc4\x99 W\xc5\x82adimir Wysockij, Aleksandr Galicz, W\xc5\x82adimir Turijanskij, Wiktor Bierkowskij, Siergiej Nikitin, Aleksandr Gorodnickij, Aron Krupp, Jewgienij Kljaczkin, Jurij Kukin, Aleksandr Mirzajan, Wadimir Bieriekow, Wiera Matwiejewa, Wiktor \xc5\x81ufierow, Piotr Starczik, Aleksandr Suchanow, Wieronika Dolina, Aleksandr Dolskij. Do grona tego w latach 1980. i 90. do\xc5\x82\xc4\x85czyli Michai\xc5\x82 Szczerbakow, duet Alieksiej Iwaszczenko i Gieorgij Wasiliew (Iwasi, \xd0\x98\xd0\xb2\xd0\xb0\xd1\x81\xd0\xb8). Do tego gatunku mo\xc5\xbcna te\xc5\xbc zaliczy\xc4\x87 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 Timura Szaowa i grupy Blues-Sobiesiednik (Blues-\xd0\xa1\xd0\xbe\xd0\xb1\xd0\xb5\xd1\x81\xd0\xb5\xd0\xb4\xd0\xbd\xd0\xb8\xd0\xba).\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82ochy\n_START_PARAGRAPH_\nR\xc3\xb3wnie\xc5\xbc we W\xc5\x82oszech pod koniec lat 50. i w latach 60. zaistnia\xc5\x82a i rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 bardzo p\xc5\x82odna tradycja autorskiego \xc5\x9bpiewania (w\xc5\x82. cantautore), pocz\xc4\x85tkowo pod wp\xc5\x82ywem wspomnianych ju\xc5\xbc francuskich "chansonniers" a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej rozwijaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 ju\xc5\xbc jako w\xc5\x82asny, r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodny nurt muzyczny. Cho\xc4\x87 termin "cantautore" normalnie zak\xc5\x82ada\xc5\x82 spo\xc5\x82eczno-polityczny kontekst s\xc5\x82\xc3\xb3w piosenek, to jednak zwyczajowo zalicza si\xc4\x99 do tej kategorii r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc i tych artyst\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy pisali bardziej b\xc5\x82ahe teksty, skierowane do mo\xc5\xbcliwie szerokiej publiczno\xc5\x9bci jak np. Domenico Modugno, uwa\xc5\xbcany zreszt\xc4\x85 za protoplast\xc4\x99 tego zjawiska na gruncie w\xc5\x82oskim. Kolejni znani przedstawiciele to: Gino Paoli, Luigi Tenco, Sergio Endrigo, Fabrizio De Andr\xc3\xa9, Francesco De Gregori, Antonello Venditti, Roberto Vecchioni, Ivano Fossati, Lucio Dalla, Francesco Guccini czy Franco Battiato. Do grupy tej zaliczy\xc4\x87 te\xc5\xbc mo\xc5\xbcna i Umberto Bindiego cho\xc4\x87 by\xc5\x82 on tylko autorem muzyki do swoich utwor\xc3\xb3w. To zarazem pokazuje jak nieostre mo\xc5\xbce poj\xc4\x99cie \xe2\x80\x9d\xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cy autor\xe2\x80\x9d w konkretnych wypadkach. Dowodem tego jest kolejne nazwisko, neapolita\xc5\x84czyk Pino Daniele, opieraj\xc4\x85cy si\xc4\x99 wszelkim klasyfikacjom, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy w swoich utworach tak r\xc3\xb3\xc5\xbcne gatunki jak: jazz, rock, blues, tarantella czy madryga\xc5\x82 a \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cy swe utwory po w\xc5\x82osku, neapolita\xc5\x84sku i angielsku._NEWLINE_Jako ciekawostk\xc4\x99 mo\xc5\xbcna wymieni\xc4\x87 fakt, \xc5\xbce na s\xc4\x85siedniej Malcie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 arty\xc5\x9bci reprezentuj\xc4\x85cy ten gatunek; najbardziej znanym spo\xc5\x9br\xc3\xb3d nich jest Walter Micallef, \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cy po malta\xc5\x84sku.\n_START_SECTION_\nNiemcy\n_START_PARAGRAPH_\nNiemiecki termin "tw\xc3\xb3rca piosenek" \xe2\x80\x93 Liedermacher jest t\xc5\x82umaczeniem ang. Songwriter a styl wykonawczy wyp\xc5\x82ywa zar\xc3\xb3wno z ameryka\xc5\x84skiej piosenki folk jak i chanson francuskiej. Teksty maj\xc4\x85 cz\xc4\x99sto charakter polityczny a wykonywane s\xc4\x85 zwykle z akompaniamentem gitary. Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 przedstawiciele gatunku to: Wolf Biermann, Reinhard Mey, Franz Josef Degenhardt, Hannes Wader czy Konstantin Wecker.\n_START_SECTION_\nHiszpania, Portugalia, Ameryka \xc5\x81aci\xc5\x84ska\n_START_PARAGRAPH_\nJu\xc5\xbc od pocz\xc4\x85tku lat 60. wiele kraj\xc3\xb3w Ameryki \xc5\x81aci\xc5\x84skiej zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82o i rozwin\xc4\x99\xc5\x82o w\xc5\x82asn\xc4\x85 tradycj\xc4\x99 autorskiego \xc5\x9bpiewania, okre\xc5\x9blanego p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zbiorczym mianem nueva canci\xc3\xb3n. Tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 wszystkich autor\xc3\xb3w spod tego znaku charakteryzuj\xc4\x85 silne konotacje spo\xc5\x82eczno-polityczne (bieda, niesprawiedliwo\xc5\x9b\xc4\x87 spo\xc5\x82eczna, ludowy marksizm, niech\xc4\x99\xc4\x87 do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych). G\xc5\x82\xc3\xb3wnym przedstawicielem i sztandarow\xc4\x85 postaci\xc4\x85 gatunku sta\xc5\x82 si\xc4\x99 w latach 70. Chilijczyk Victor Jara, kt\xc3\xb3ry znalaz\xc5\x82 wielu na\xc5\x9bladowc\xc3\xb3w w takich krajach jak Peru, Argentyna czy Boliwia._NEWLINE_W tym samym czasie w Brazylii popularny styl muzyczny bossa nova ewoluowa\xc5\x82 w kierunku piosenki autorskiej, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc o silnych konotacjach politycznych, zwanej Tropicalismo. Dwaj najbardziej znani przedstawiciele gatunku to Gilberto Gil i Caetano Veloso._NEWLINE_Pod wp\xc5\x82ywem latynoskim tak\xc5\xbce i w Hiszpanii i Portugalii pojawili si\xc4\x99 rodzimi \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cy autorzy jak chocia\xc5\xbcby Joaqu\xc3\xadn Sabina czy pochodz\xc4\x85cy z Katalonii Joan Manuel Serrat._NEWLINE_Analogiczny nurt zaistnia\xc5\x82 te\xc5\xbc i w s\xc4\x85siedniej Portugalii, gdzie miejscowy \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cy autor Jos\xc3\xa9 Afonso przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do o\xc5\xbcywienia tamtejszej kultury folkowej modernizuj\xc4\x85c lokalny gatunek muzyczny zwany fado. Dodatkowego, politycznego impulsu przyda\xc5\x82a temu zjawisku Rewolucja go\xc5\xbadzik\xc3\xb3w z 1974 roku.'