b'\n_START_ARTICLE_\nTunel kolejowy w Kownie\n_START_SECTION_\nPowody powstania\n_START_PARAGRAPH_\nPo pora\xc5\xbcce Imperium Rosyjskiego w wojnie krymskiej wzros\xc5\x82o znaczenie taktycznego wykorzystania nowoczesnych wynalazk\xc3\xb3w, a zw\xc5\x82aszcza kolei. W lutym 1851 roku carski rz\xc4\x85d Rosji podj\xc4\x85\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 o budowie linii kolejowej Sankt Petersburg - Warszawa o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 1 250 kilometr\xc3\xb3w. Rz\xc4\x85d Prus zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 do Rosji z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 o pozwolenie na rozpocz\xc4\x99cie budowy linii kolejowej z Wierzbo\xc5\x82owa, kt\xc3\xb3ra znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w pobli\xc5\xbcu jej granicy, w kierunku Landwarowa przez Kowno, jednakowo\xc5\xbc teren wok\xc3\xb3\xc5\x82 centrum Kowna jest pag\xc3\xb3rkowaty i niekorzystny dla bezpo\xc5\x9bredniego przejazdu kolej\xc4\x85. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi i najbardziej skomplikowanymi obiektami do budowy by\xc5\x82 tunel i najwi\xc4\x99kszy w Litwie most kolejowy nad Niemnem. Budowa tunelu rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 15 maja 1859, a budowa mostu rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 nieco wcze\xc5\x9bniej - pod koniec kwietnia 1859.\n_START_SECTION_\nBudowa\n_START_PARAGRAPH_\nTunel kolejowy w Kownie zosta\xc5\x82 wybudowany w latach 1859-1861. Budow\xc4\x99 przej\xc4\x85\xc5\x82 francuski in\xc5\xbcynier o nazwisku Perrot, a tak\xc5\xbce polski in\xc5\xbcynier Stanis\xc5\x82aw Kierbed\xc5\xba. Do prac budowlanych zatrudniono firm\xc4\x99 Ernesta Go\xc3\xbcin z Pary\xc5\xbca. Tunel zosta\xc5\x82 wykopany z obu stron na 30-metrowym wzg\xc3\xb3rzu, pod dzielnic\xc4\x85 mieszkaln\xc4\x85 \xc5\xa0an\xc4\x8diai w Kownie. \xc5\x9arednica tunelu ma kszta\xc5\x82t podkowy. G\xc3\xb3rna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a wykonana z ceg\xc5\x82y, dolna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87, kt\xc3\xb3ra s\xc5\x82u\xc5\xbcy jako piwnica, wykonana jest z kamieni granitowych. Ernest Go\xc3\xbcin wybudowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dwie cegielnie na obszarach \xc5\xa0an\xc4\x8diai i Petra\xc5\xa1i\xc5\xabnai, poniewa\xc5\xbc do budowy \xc5\x82uk\xc3\xb3w tuneli i innych konstrukcji potrzebna by\xc5\x82a szczeg\xc3\xb3lnie dobra jako\xc5\x9b\xc4\x87 cegie\xc5\x82. Lato 1860 roku by\xc5\x82o deszczowe, dlatego wiele wyprodukowanych cegie\xc5\x82 okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 wadliwych. Aby kontynuowa\xc4\x87 budow\xc4\x99, ceg\xc5\x82y by\xc5\x82y kupowane i dostarczane z Holandii i Niemiec. Budowa tunelu zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 15 listopada 1861 r. Eksploatacja mostu kolejowego nad Niemnem rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 4 lutego 1862 r. Tunel rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 wiosn\xc4\x85 1862 r.\n_START_SECTION_\nWojenna historia tunelu\n_START_PARAGRAPH_\nTunel zosta\xc5\x82 otwarty dla ruchu samochodowego w 1862 roku. Tunel w Kownie zosta\xc5\x82 zbombardowany przez wycofuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 si\xc5\x82y zbrojne Niemiec w dniu 30 lipca 1944 r. Najwi\xc4\x99kszy wybuch zdeformowa\xc5\x82 odcinek tunelu o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 100 metr\xc3\xb3w. Armia radziecka przebudowa\xc5\x82a tunel w p\xc3\xb3\xc5\x82tora miesi\xc4\x85ca p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w 1944 r. Eksplozje zmieni\xc5\x82y stan hydrologiczny tunelu. Woda zacz\xc4\x99\xc5\x82a deformowa\xc4\x87 tunel w latach 1947-1948. Drobna przebudowa zosta\xc5\x82a przeprowadzona w 1949 roku.\n_START_SECTION_\nPrzebudowy\n_START_PARAGRAPH_\nW 1963 roku dosz\xc5\x82o do wypadku kolejowego w tunelu. Postanowiono zdemontowa\xc4\x87 jeden tor kolejowy w 1964 roku. Lokomotywy pasa\xc5\xbcerskie zosta\xc5\x82y ca\xc5\x82kowicie zast\xc4\x85pione lokomotywami elektrycznymi w 1975 roku. Ostatnie naprawy w tunelu przeprowadzone zosta\xc5\x82y w 1972 r. Ruch kolejowy nie by\xc5\x82 bezpieczny ze wzgl\xc4\x99du na istniej\xc4\x85cy stan awaryjny tunelu, w zwi\xc4\x85zku z czym pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 ruchu ograniczono do 40 km/h.  W latach 2002-2003 du\xc5\x84ska firma Niras wykona\xc5\x82a wniosek do Unii Europejskiej o dofinansowanie remontu. Pomoc zosta\xc5\x82a udzielona zgodnie z wnioskami wyci\xc4\x85gni\xc4\x99tymi przez t\xc4\x99 firm\xc4\x99. Projekt przebudowy tunelu rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w 2007 r._NEWLINE_Tunel przebudowano w latach 2008-2009. Ruch kolejowy zosta\xc5\x82 zamkni\xc4\x99ty 1 lutego 2008, a ruch pasa\xc5\xbcerski z Wilna przez Kowno zosta\xc5\x82 skierowany z centralnego dworca kolejowego w Kownie do ma\xc5\x82ej stacji w Petra\xc5\xa1i\xc5\xabnai. \xc5\xbbelbet zosta\xc5\x82 zainstalowany w jego sklepieniach i \xc5\x9bcianach, jego portale zosta\xc5\x82y przebudowane, a drena\xc5\xbc zosta\xc5\x82 ulepszony. Przebudowa obejmowa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zainstalowanie o\xc5\x9bwietlenia w tunelu, dostarczenie czujnik\xc3\xb3w dymu i wody wraz z systemem sygnalizacji przeciwpo\xc5\xbcarowej po\xc5\x82\xc4\x85czonym z centraln\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 steruj\xc4\x85c\xc4\x85. Pr\xc3\xb3cz tego zainstalowano urz\xc4\x85dzenia ga\xc5\x9bnicze. Rury zbudowane pod tunelem s\xc4\x85 natychmiast wype\xc5\x82nione 35 metrami sze\xc5\x9bciennymi wody, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 nast\xc4\x99pnie spryskuje si\xc4\x99 specjalnymi tryskaczami, kt\xc3\xb3re rozmieszczono w tunelu. Uzupe\xc5\x82nia go skuteczny system monitorowania zagro\xc5\xbce\xc5\x84. Nowy system komunikacji umo\xc5\xbcliwia wezwanie pomocy w nag\xc5\x82ych wypadkach. Tunel zosta\xc5\x82 hucznie otwarty po zasadniczej przebudowie w dniu 17 listopada 2009 r. Po remoncie limit pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci ruchu w tunelu  zosta\xc5\x82 zwi\xc4\x99kszony do 83 km/h.'