b'\n_START_ARTICLE_\nPuerto Vallarta\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nBadania archeologiczne prowadzone w rejonie Puerto Vallarta (Ixtapa i w Col. L\xc3\xa1zaro Cardenas) wskazuj\xc4\x85 i\xc5\xbc rejon by\xc5\x82 zamieszka\xc5\x82y co najmniej od 560 roku p.n.e. Od okresu 900-1200 n.e. (podobnie jak wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 terytorium stan\xc3\xb3w Nayarit i Michoac\xc3\xa1n) Jalisco nale\xc5\xbca\xc5\x82 do kultury Aztatl\xc3\xa1n._NEWLINE_Kroniki misyjne i konkwistador\xc3\xb3w dokumentuj\xc4\x85 wiele potyczek pomi\xc4\x99dzy ludno\xc5\x9bci\xc4\x85 lokaln\xc4\x85 a nap\xc5\x82ywow\xc4\x85. Na przyk\xc5\x82ad w roku 1524 mia\xc5\x82a miejsce olbrzymia bitwa pomi\xc4\x99dzy Hern\xc3\xa1nem Cort\xc3\xa9sem a armi\xc4\x85 od 10 000 do 20 000 Indian, kt\xc3\xb3ra spowodowa\xc5\x82a \xc5\xbce Cort\xc3\xa9s obj\xc4\x85\xc5\x82 kontrol\xc4\x99 nad wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 doliny Ameca. Dolina nazywana by\xc5\x82a Dolin\xc4\x85 Flag (Banderas) ze wzgl\xc4\x99du na barwne flagi noszone przez tubylc\xc3\xb3w. Przez d\xc5\x82ugi czas nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 jednak podporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 lokalnych Indian Huicholi \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w niedost\xc4\x99pnych dolinach i na zboczach Sierra Madre Occidental, na pograniczu dzisiejszych stan\xc3\xb3w Jalisco i Nayarit. Dopiero w 200 lat po zwyci\xc4\x99stwie Cort\xc3\xa9sa, w 1772 misjonarzom franciszka\xc5\x84skim powi\xc3\xb3d\xc5\x82 si\xc4\x99 projekt zbudowania tu pierwszych kaplic i ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w katolickich. Ich praca misjonarska nie powiod\xc5\x82a si\xc4\x99 jednak i blisko 100 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Franciszkanie opu\xc5\x9bcili te tereny. Norweski badacz Carl Lumholtz, kt\xc3\xb3ry dotar\xc5\x82 do Huicholi w 1890 zaobserwowa\xc5\x82, \xc5\xbce ich oryginalne wierzenia by\xc5\x82y w dalszym ci\xc4\x85gu praktykowane i nie znalaz\xc5\x82 \xc5\x9bladu obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich. Wprowadzenie hodowli owiec, byd\xc5\x82a oraz \xc5\xbcelaznych narz\xc4\x99dzi tylko w niewielkim, poni\xc5\xbcej oczekiwa\xc5\x84, stopniu wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82o na \xc5\xbcycie tubylc\xc3\xb3w. Wyra\xc5\xbanym \xc5\x9bladem obecno\xc5\x9bci franciszkan\xc3\xb3w w\xc5\x9br\xc3\xb3d Huicholi by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas rozpowszechniony zwyczaj u\xc5\xbcywania kolorowych szklanych paciork\xc3\xb3w do dekoracji przedmiot\xc3\xb3w kultowych i powszedniego u\xc5\xbcytku. Dzisiaj zwyczaj ten rozwin\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jeszcze przybieraj\xc4\x85c kszta\xc5\x82ty popularnego rzemios\xc5\x82a artystycznego, kt\xc3\xb3rego wyroby spotka\xc4\x87 mo\xc5\xbcna w galeriach i sklepach w Puerto Vallarta._NEWLINE_Port wkr\xc3\xb3tce pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 na mapach \xc5\xbceglarskich, gdy\xc5\xbc stanowi\xc5\x82 schronienie i punkt prze\xc5\x82adunkowy dla galeon\xc3\xb3w z Manilii kursuj\xc4\x85cych poprzez Ocean Spokojny z Filipin do Meksyku._NEWLINE_W XIX w. historia Puerto Vallarta, nazywanego wtedy El Carrizal lub Las Pe\xc3\xb1as, by\xc5\x82a \xc5\x9bci\xc5\x9ble zwi\xc4\x85zana z histori\xc4\x85 g\xc3\xb3rskich miast San Sebastian del Oeste, Talpa de Allende i Mascota i pobliskich kopalni, kt\xc3\xb3re do dzisiaj s\xc4\x85 bardzo wa\xc5\xbcnym celem wypraw turystycznych._NEWLINE_W 1918, wie\xc5\x9b uzyska\xc5\x82a status gminy i obecn\xc4\x85 nazw\xc4\x99. W pocz\xc4\x85tkowych latach XX w. wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 terenu Puerto Vallarta nale\xc5\xbca\xc5\x82a do ameryka\xc5\x84skiej sp\xc3\xb3\xc5\x82ki wydobywczej Union en Cuale kontrolowanej przez Alfreda Geista.\n_START_SECTION_\nKurort turystyczny\n_START_PARAGRAPH_\nPopularno\xc5\x9b\xc4\x87 Vallarty, jako turystycznego celu wakacji zacz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 od znanego filmu Noc iguany z Richardem Burtonem i Av\xc4\x85 Gardner nakr\xc4\x99conego w latach 60. XX wieku w Puerto Vallarta. Burton i towarzysz\xc4\x85ca mu Liz Taylor kupili nawet dom w mie\xc5\x9bcie. Ekipie filmowej i zgromadzonym gwiazdom Hollywood towarzyszy\xc5\x82y rzesze reporter\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych relacje przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do popularyzacji miasta, jako turystycznej atrakcji._NEWLINE_Po\xc5\x82o\xc5\xbcenie miasta wzd\xc5\x82u\xc5\xbc piaszczystych pla\xc5\xbcy Banderas Bay, gor\xc4\x85cy, subtropikalny klimat, blisko\xc5\x9b\xc4\x87 otaczaj\xc4\x85cych miasto zielonych d\xc5\xbcungli na stokach g\xc3\xb3r uczyni\xc5\x82y je magnesem dla turystycznych inwestycji. Miasto dzieli si\xc4\x99 w zasadzie na trzy charakterystyczne zony: hotelarsk\xc4\x85 na zachodzie, centrum miasta z tzw. Old Vallarta i Nowe Miasto (Nuova Vallarta). Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 hoteli i atrakcji turystycznych mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wybrze\xc5\xbcy zony hotelarskiej i Centrum. Turystyczne \xc5\xbcycie nocne ma miejsce g\xc5\x82\xc3\xb3wnie wzd\xc5\x82u\xc5\xbc nadmorskiego deptaku Male\xc4\x8bon, gdzie skupi\xc5\x82y si\xc4\x99 liczne restauracje, puby i kluby. Lokalna ludno\xc5\x9b\xc4\x87 oferuje odwiedzaj\xc4\x85cym wyroby r\xc4\x99kodzie\xc5\x82a artystycznego, bi\xc5\xbcuteri\xc4\x99, lokalne tkaniny i pami\xc4\x85tki turystyczne. Na Maleconie mo\xc5\xbcna te\xc5\xbc znale\xc5\xba\xc4\x87 szereg rze\xc5\xbab lokalnych artyst\xc3\xb3w, przylegaj\xc4\x85ce uliczki oferuj\xc4\x85 wiele galerii sztuk, salony jubilerskie, kosmetyczne.\n_START_SECTION_\nTurystyka LGBT\n_START_PARAGRAPH_\nW najstarszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta, za rzek\xc4\x85 Rio Cuale skupi\xc5\x82y si\xc4\x99 popularne kluby, kawiarnie i pensjonaty LGBT. Mieszcz\xc4\x85 si\xc4\x99 one g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w pobli\xc5\xbcu ulicy Olas Altas. Tu\xc5\xbc obok zlokalizowany jest du\xc5\xbcy, nowoczesny hotel Blue Chairs dla klienteli LGBT._NEWLINE_Guadalajara i Acapulco by\xc5\x82y do niedawna typowym celem turystyki gej\xc3\xb3w i lesbijek z Meksyku oraz g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych i Kanady w latach 80. i 90. XX wieku. Ale od tamtego czasu, Puerto Vallarta rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 jako g\xc5\x82\xc3\xb3wny o\xc5\x9brodek turystyczny i satelitarne gejowskie centrum wypoczynkowe dla siostrzanej Guadalajary, podobnie, jak niegdy\xc5\x9b Fire Island sta\xc5\x82a si\xc4\x99 tym dla Nowego Jorku i Palm Springs dla Los Angeles. Vallarta jest obecnie uwa\xc5\xbcana za najbardziej gay friendly cel turystyczny w Meksyku, nazywany San Francisco of Mexico\xe2\x80\x9d. Jest o\xc5\x9brodkiem ciekawego \xc5\xbcycia spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci LGBT zlokalizowanego g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w tzw. Zona Rom\xc3\xa1ntica, hoteli i resort\xc3\xb3w, licznych bar\xc3\xb3w, nocnych klub\xc3\xb3w i pla\xc5\xbcy na g\xc5\x82\xc3\xb3wnym wybrze\xc5\xbcu miasta. Zosta\xc5\x82a okre\xc5\x9blona, jako najcz\xc4\x99stszy cel turyst\xc3\xb3w w Ameryce \xc5\x81aci\xc5\x84skiej.'