b'\n_START_ARTICLE_\nV2 (pocisk rakietowy)\n_START_SECTION_\nPrace konstrukcyjne rakiety przed wybuchem wojny\n_START_PARAGRAPH_\nProjekt rakiety pionowego startu A4 (niem.\xc2\xa0Aggregat 4), znanej p\xc3\xb3\xc5\xbaniej pod wojskowym oznaczeniem V2, opracowano ju\xc5\xbc w po\xc5\x82owie lat trzydziestych przez Hermanna Obertha i Wernhera von Brauna. By\xc5\x82 to projekt konstrukcji nowej broni prowadzony pod nadzorem dow\xc3\xb3dztwa Wojsk L\xc4\x85dowych Wehrmachtu, na kt\xc3\xb3ry przeznaczono ogromne \xc5\x9brodki finansowe. Prace prowadzone by\xc5\x82y w do\xc5\x9bwiadczalnym o\xc5\x9brodku rakietowym w pobli\xc5\xbcu wioski Kummersdorf-Gut, obecnie w gminie Am Mellensee, w lasach na po\xc5\x82udnie od Berlina. Kierownikiem projektu z ramienia Wehrmachtu zosta\xc5\x82 gen. Walter Dornberger, dyrektorem technicznym kieruj\xc4\x85cym pracami badawczymi by\xc5\x82 Wernher von Braun._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na wag\xc4\x99 przywi\xc4\x85zywan\xc4\x85 do prac nad now\xc4\x85 broni\xc4\x85 przez kierownictwo III Rzeszy i Adolfa Hitlera oraz z powodu niewystarczaj\xc4\x85cych mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci o\xc5\x9brodka w Kumersdorfie, w 1937 roku wybudowano nowy o\xc5\x9brodek badawczy na wyspie Uznam w pobli\xc5\xbcu wioski Peenem\xc3\xbcnde. W tym samym roku prace nad broni\xc4\x85 rakietow\xc4\x85 zosta\xc5\x82y przeniesione do nowego o\xc5\x9brodka i by\xc5\x82y tam prowadzone do ko\xc5\x84ca wojny.\n_START_SECTION_\nPrace konstrukcyjne i pr\xc3\xb3by rakiety w trakcie wojny\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy udany start rakiety A4/V2 przeprowadzono 13 czerwca 1942 roku, ale rakieta eksplodowa\xc5\x82a po przeleceniu 1300 m. Ca\xc5\x82kowicie udana pr\xc3\xb3ba odby\xc5\x82a si\xc4\x99 3 pa\xc5\xbadziernika tego samego roku._NEWLINE_7 marca 1943 roku w swojej kwaterze g\xc5\x82\xc3\xb3wnej Wilczy Szaniec Hitler odebra\xc5\x82 raport Wernhera von Brauna o stanie prac nad pociskiem rakietowym A4/V2. W czasie spotkania z Hitlerem von Braunowi towarzyszy\xc5\x82 gen. Walter Dornberger. W uznaniu osi\xc4\x85gni\xc4\x99tych wynik\xc3\xb3w Hitler nada\xc5\x82 von Braunowi tytu\xc5\x82 profesorski._NEWLINE_W po\xc5\x82owie lata 1943 roku w o\xc5\x9brodku do\xc5\x9bwiadczalnym w Peenem\xc3\xbcnde uruchomiona zosta\xc5\x82a linia monta\xc5\xbcowa rakiet V2. Uruchomienie drugiej linii oraz szersz\xc4\x85 produkcj\xc4\x99 rakiet uniemo\xc5\xbcliwi\xc5\x82 Niemcom nalot na Peenem\xc3\xbcnde przeprowadzony przez alianckie lotnictwo bombowe w sierpniu 1943 roku._NEWLINE_Masow\xc4\x85 produkcj\xc4\x99 rakiet V2 Niemcy uruchomili w pa\xc5\xbadzierniku 1943 roku i w styczniu 1944 pierwsze rakiety tego typu mog\xc5\x82y by\xc4\x87 ju\xc5\xbc dostarczane na uzbrojenie Wehrmachtu, jednak \xc5\xbcadna z nich nie mia\xc5\x82a odpowiednio wysokiej jako\xc5\x9bci, \xc5\xbceby mog\xc5\x82a zosta\xc4\x87 wykorzystana bojowo. Rakiet\xc4\x85 ca\xc5\x82kowicie nie da\xc5\x82o si\xc4\x99 sterowa\xc4\x87, bardzo trudno by\xc5\x82o okre\xc5\x9bli\xc4\x87 dok\xc5\x82adny zasi\xc4\x99g tych pocisk\xc3\xb3w, a sama rakieta bardzo cz\xc4\x99sto chybia\xc5\x82a celu o odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 kilku kilometr\xc3\xb3w. Oznacza\xc5\x82o to, \xc5\xbce mog\xc5\x82a ona zosta\xc4\x87 u\xc5\xbcyta tylko jako \xe2\x80\x9ebro\xc5\x84 terroru\xe2\x80\x9d. Na pocz\xc4\x85tku produkowano ok. 500 rakiet V2 miesi\xc4\x99cznie, ale celem Niemc\xc3\xb3w by\xc5\x82o zwi\xc4\x99kszenie produkcji do 900 sztuk miesi\xc4\x99cznie. Nale\xc5\xbcy jednak pami\xc4\x99ta\xc4\x87, \xc5\xbce ok. 6% wszystkich V2 eksplodowa\xc5\x82o natychmiast po starcie, a kolejne 60% mia\xc5\x82o zbyt du\xc5\xbce wady techniczne oraz konstrukcyjne i zanim mog\xc5\x82y zosta\xc4\x87 wprowadzone do s\xc5\x82u\xc5\xbcby, potrzebowa\xc5\x82y one dodatkowych ulepsze\xc5\x84._NEWLINE_Powsta\xc5\x82o tak\xc5\xbce wiele projekt\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y oparte na V2. Mi\xc4\x99dzy innymi dwustopniowa wersja, maj\xc4\x85ca zasi\xc4\x99g na ponad 5500\xc2\xa0km oraz obsadzona za\xc5\x82og\xc4\x85 wersja kamikaze tej rakiety. Zbudowano tak\xc5\xbce specjalne okr\xc4\x99ty podwodne, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y wystrzeliwa\xc4\x87 pociski V2 w zanurzeniu. By\xc5\x82y to okr\xc4\x99ty podwodne, kt\xc3\xb3re po\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82y podwaliny pod rozw\xc3\xb3j okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych przenosz\xc4\x85cych pociski balistyczne z okresu zimnej wojny. Kryptonim tego projektu nazywa\xc5\x82 si\xc4\x99 \xe2\x80\x9ePr\xc3\xbcfstand XII\xe2\x80\x9d, czasami nazywany rakietowym U-Bootem. Istnia\xc5\x82y nawet plany ataku na Nowy Jork za pomoc\xc4\x85 V2, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y zosta\xc4\x87 wystrzelone w\xc5\x82a\xc5\x9bnie z okr\xc4\x99tu podwodnego tego typu.\n_START_SECTION_\nRozpoznanie roli o\xc5\x9brodka Peenem\xc3\xbcnde przez aliant\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nDo 1943 roku alianci nie zdawali sobie sprawy z wagi prac prowadzonych przez Niemc\xc3\xb3w w ramach projektu A4/V2 i powstaj\xc4\x85cego w zwi\xc4\x85zku z tym zagro\xc5\xbcenia dla Wielkiej Brytanii. Nie znali te\xc5\xbc roli o\xc5\x9brodka do\xc5\x9bwiadczalnego w Peenem\xc3\xbcnde, kt\xc3\xb3rego znaczenie odkryte zosta\xc5\x82o przez polski wywiad AK w lutym 1943 roku._NEWLINE_Mi\xc4\x99dzy innymi informacje polskiego wywiadu sta\xc5\x82y si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 decyzji o zbombardowaniu Peenem\xc3\xbcnde przez brytyjskie lotnictwo bombowe RAF. Bombardowanie odby\xc5\x82o si\xc4\x99 w nocy z 17 na 18 sierpnia 1943. Zniszczenie znacznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci o\xc5\x9brodka do\xc5\x9bwiadczalnego op\xc3\xb3\xc5\xbani\xc5\x82o prace nad rozwojem rakiety i co wa\xc5\xbcniejsze, op\xc3\xb3\xc5\xbani\xc5\x82o uruchomienie masowej produkcji pocisk\xc3\xb3w (rakieta V2 zosta\xc5\x82a u\xc5\xbcyta przez Niemc\xc3\xb3w dopiero po l\xc4\x85dowaniu aliant\xc3\xb3w w Normandii 6 czerwca 1944)._NEWLINE_Nalot u\xc5\x9bwiadomi\xc5\x82 Niemcom, \xc5\xbce o\xc5\x9brodek w Peenem\xc3\xbcnde znajduje si\xc4\x99 w zasi\xc4\x99gu alianckiego lotnictwa bombowego i \xc5\xbce aliantom znana jest jego rola. Zmusi\xc5\x82o to Niemc\xc3\xb3w do rozproszenia produkcji pocisk\xc3\xb3w V2 po terenie Rzeszy oraz do przeniesienia pr\xc3\xb3b poligonowych rakiety w bezpieczniejszy rejon. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 produkcji przeniesiona zosta\xc5\x82a do ogromnej podziemnej fabryki w Nordhausen w g\xc3\xb3rach Harz, funkcjonuj\xc4\x85cej pod kryptonimem Dora (filia obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie). Zar\xc3\xb3wno \xc5\xbceby zbudowa\xc4\x87 system tuneli w tej fabryce, jak i zbudowa\xc4\x87 rakiety V2 w ogromnej ilo\xc5\x9bci Niemcy wykorzystali do tego robotnik\xc3\xb3w przymusowych pochodz\xc4\x85cych g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych. Do tego celu Niemcy zatrudnili 60 tys. wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych wielu zmar\xc5\x82o z powodu g\xc5\x82odu, zimna i chor\xc3\xb3b. Pr\xc3\xb3by poligonowe rakiety V2 przeniesione zosta\xc5\x82y w rejon Pustk\xc3\xb3w\xe2\x80\x93Blizna (niem. Heidelager Blizna) na po\xc5\x82udniu Polski. Pierwsz\xc4\x85 rakiet\xc4\x99 na nowym poligonie odpalono 5 listopada 1943 roku._NEWLINE_Micha\xc5\x82 Kasza z Niwisk, komendant gminny BCh, kt\xc3\xb3ry zebra\xc5\x82 i dostarczy\xc5\x82 13 cz\xc4\x99\xc5\x9bci rakiety, w tym jedn\xc4\x85 o specjalnym przeznaczeniu, otrzyma\xc5\x82 podzi\xc4\x99kowanie od Komendy G\xc5\x82\xc3\xb3wnej Armii Krajowej._NEWLINE_W dniu 20 maja 1944 roku, w okolicach Sarnak, AK przej\xc4\x99\xc5\x82a niewybuch V2. Po rozebraniu na cz\xc4\x99\xc5\x9bci zosta\xc5\x82 on zbadany w tajnych laboratoriach AK. W badaniach pocisku udzia\xc5\x82 brali m.in. prof. Janusz Groszkowski, prof. Marceli Struszy\xc5\x84ski i in\xc5\xbc. Antoni Kocjan. Najwa\xc5\xbcniejsze cz\xc4\x99\xc5\x9bci rakiety oraz wyniki bada\xc5\x84 zabrane zosta\xc5\x82y do Wielkiej Brytanii w nocy z 25 na 26 lipca 1944 przez brytyjski samolot, kt\xc3\xb3ry wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82 na terenie okupowanej Polski w pobli\xc5\xbcu Tarnowa (operacja \xe2\x80\x9eMost III\xe2\x80\x9d). Latem 1944, w zwi\xc4\x85zku ze zbli\xc5\xbcaniem si\xc4\x99 frontu, pr\xc3\xb3by balistyczne rakiet przeniesiono na poligon \xe2\x80\x9eHeidekraut\xe2\x80\x9d (pol. \xe2\x80\x9eWrzos\xe2\x80\x9d) w okolicach Wierzchucina w Borach Tucholskich._NEWLINE_W lipcu i sierpniu 1944 Amerykanie dokonali trzech nalot\xc3\xb3w na Peenem\xc3\xbcnde, podczas kt\xc3\xb3rych oko\xc5\x82o 1200 samolot\xc3\xb3w B-17 lataj\xc4\x85cych fortec zrzuci\xc5\x82o 3000 ton bomb. Pierwszy z tych nalot\xc3\xb3w (dzienny) odby\xc5\x82 si\xc4\x99 18 lipca 1944 roku. 379 ci\xc4\x99\xc5\xbckich bombowc\xc3\xb3w pod os\xc5\x82on\xc4\x85 lotnictwa my\xc5\x9bliwskiego zrzuci\xc5\x82o 920,6 ton bomb na Peenem\xc3\xbcnde.\n_START_SECTION_\nBojowe u\xc5\xbcycie rakiety V2\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wnym przeznaczeniem pocisk\xc3\xb3w V2 by\xc5\x82 ostrza\xc5\x82 miast Wielkiej Brytanii. W tym celu na francuskim wybrze\xc5\xbcu kana\xc5\x82u La Manche (rejon \xc3\x89perlecques) Niemcy przygotowali schrony-wyrzutnie do wystrzeliwania rakiet. Zniszczenie znacznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyrzutni przez alianckie lotnictwo zmusi\xc5\x82o Niemc\xc3\xb3w do przygotowania wystrzeliwania rakiet V2 z ruchomych wyrzutni, kt\xc3\xb3rych 45 mia\xc5\x82o by\xc4\x87 rozmieszczonych na wybrze\xc5\xbcu francuskim od Calais do Cherbourga. Inwazja wojsk alianckich w czerwcu 1944 w Normandii uniemo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a realizacj\xc4\x99 i tego planu._NEWLINE_Ostatecznie rakiety V2 wystrzeliwano z terenu Holandii z okolic Hagi. Poniewa\xc5\xbc sta\xc5\x82e wyrzutnie V2 zosta\xc5\x82y ca\xc5\x82kowicie zniszczone przez alianckie lotnictwo bombowe, a plan rozmieszczenia 45 ruchomych wyrzutni na wybrze\xc5\xbcu Normandii nie powi\xc3\xb3d\xc5\x82 si\xc4\x99, V2 mia\xc5\x82y by\xc4\x87 wystrzeliwane z ruchomych ramp. Ka\xc5\xbcda ruchoma jednostka rakietowa sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z 25 specjalnych pojazd\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re przemieszcza\xc5\x82y si\xc4\x99 tylko podczas nocy \xc5\xbceby unikn\xc4\x85\xc4\x87 ataku ze strony alianckiego lotnictwa. Rakiety by\xc5\x82y wystrzeliwane w lasach, aby chroni\xc4\x87 je zar\xc3\xb3wno przed wiatrem, jak i nieprzyjacielskim lotnictwem. Pierwsza rakieta V2 odpalona zosta\xc5\x82a 7 wrze\xc5\x9bnia 1944 o godz. 8.30 na Pary\xc5\xbc. Do 27\xc2\xa0marca 1945 roku z Holandii odpalono oko\xc5\x82o 5500 rakiet, z kt\xc3\xb3rych 2894 trafi\xc5\x82y Londyn, a oko\xc5\x82o 1600 Antwerpi\xc4\x99. Celem by\xc5\x82y tak\xc5\xbce inne miasta, m.in. Li\xc3\xa8ge i Bruksela w Belgii, Lille i Pary\xc5\xbc we Francji, Maastricht w Holandii i most w Remagen (ju\xc5\xbc po zaj\xc4\x99ciu przez wojska alianckie). Przeciwko ostatnio wymienionemu celowi wystrzelono 11 rakiet, ale \xc5\xbcadna z nich nie trafi\xc5\x82a w cel. Od 12 pa\xc5\xbadziernika Hitler wyda\xc5\x82 rozkaz atakowania rakietami tylko Londynu i Antwerpii (jedynego w 1944 du\xc5\xbcego portu aliant\xc3\xb3w zaopatruj\xc4\x85cego front zachodni)._NEWLINE_Do zako\xc5\x84czenia dzia\xc5\x82a\xc5\x84 bojowych przez jednostki rakietowe og\xc3\xb3\xc5\x82em odpalono 5500 rakiet V2. Oko\xc5\x82o 70% z nich trafi\xc5\x82o w cele. Ostatni\xc4\x85 rakiet\xc4\x99 odpalono 27 marca 1945. Og\xc3\xb3\xc5\x82em ataki rakiet V2 spowodowa\xc5\x82y \xc5\x9bmier\xc4\x87 7250 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i cywil\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPo wojnie\n_START_PARAGRAPH_\nPo zako\xc5\x84czeniu wojny Wernher von Braun przechwycony zosta\xc5\x82 przez Amerykan\xc3\xb3w (zobacz: operacja Paperclip). V2 sta\xc5\x82 si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 rozwoju pocisk\xc3\xb3w balistycznych w USA, ZSRR, Chinach oraz Francji._NEWLINE_Du\xc5\xbca grupa naukowc\xc3\xb3w i konstruktor\xc3\xb3w programu V2 zosta\xc5\x82a aresztowana, wielu z nich zosta\xc5\x82o przewiezionych do USA, gdzie stanowili nast\xc4\x99pnie trzon personalny programu balistycznego US Army. Zwi\xc4\x85zek Radziecki dla przechwyconych przez siebie niemieckich specjalist\xc3\xb3w programu V2 \xe2\x80\x93 w tym Helmutta Groettrupa, prawej r\xc4\x99ki Brauna \xe2\x80\x93 utworzy\xc5\x82 pierwotnie o\xc5\x9brodek naukowo-badawczy Instytut Rabe w Nordhausen, gdzie mieli kontynuowa\xc4\x87 swoj\xc4\x85 prac\xc4\x99. 22 pa\xc5\xbadziernika 1946 roku jednak\xc5\xbce NKWD aresztowa\xc5\x82o ich wraz z rodzinami oraz specjalistami innych dziedzin techniki wojskowej i t\xc4\x99 grup\xc4\x99 oko\xc5\x82o pi\xc4\x99ciu tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b wywieziono w g\xc5\x82\xc4\x85b ZSRR, gdzie mieli kontynuowa\xc4\x87 swoje prace pod \xc5\x9bcis\xc5\x82ym nadzorem. W konsekwencji niemieccy konstruktorzy V2 wnie\xc5\x9bli znacz\xc4\x85cy wk\xc5\x82ad zar\xc3\xb3wno do ameryka\xc5\x84skich, jak i radzieckich program\xc3\xb3w balistycznych.'