b'\n_START_ARTICLE_\nBibliotheca Palatina\n_START_PARAGRAPH_\nBibliotheca Palatina \xe2\x80\x93 jedna z najwa\xc5\xbcniejszych niemieckich bibliotek renesansu, mieszcz\xc4\x85ca si\xc4\x99 w Heidelbergu do pocz\xc4\x85tku XVII w. Posiada\xc5\x82a bogate zbiory \xc5\x9bredniowiecznych r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w oraz inkunabu\xc5\x82\xc3\xb3w, nazywana \xe2\x80\x9cmatk\xc4\x85 bibliotek\xe2\x80\x9d. Obecnie, dawne zbiory Bibliotheca Palatina znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 m.in. w Bibliotece Watyka\xc5\x84skiej i w bibliotece Uniwersytetu w Heidelbergu.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki biblioteki si\xc4\x99gaj\xc4\x85 pierwszych zbior\xc3\xb3w zapisanych w 1421 przez ksi\xc4\x99cia elektora Palatynatu Ludwika III (1410-1436) uniwersytetowi w Heidelbergu. Po \xc5\x9bmierci Ludwika zbiory zosta\xc5\x82y udost\xc4\x99pnione profesorom wszystkich fakultet\xc3\xb3w w ko\xc5\x9bciele \xc5\x9bw. Ducha w Heidelbergu._NEWLINE_Z inicjatywy ksi\xc4\x99cia Otto Henryka (1556-1559) zbiory te po\xc5\x82\xc4\x85czono z bibliotek\xc4\x85 uniwersyteck\xc4\x85 oraz bibliotek\xc4\x85 pa\xc5\x82acow\xc4\x85, tworz\xc4\x85c Bibliotheca Palatina. Nowa biblioteka powsta\xc5\x82a na wz\xc3\xb3r biblioteki uniwersytetu w Wittenberdze, lecz w przeciwie\xc5\x84stwie do niej nie znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 na zamku a w centrum miasta, w ko\xc5\x9bciele \xc5\x9bw. Ducha. Po wprowadzeniu reformacji, konsolidacja biblioteki oraz przemianowanie uniwersytetu na wy\xc5\xbcsz\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x99 ewangelick\xc4\x85, pozwoli\xc5\x82y Otto Henrykowi stworzy\xc4\x87 pot\xc4\x99\xc5\xbcne centrum edukacji protestanckiej.\n_START_SECTION_\nZbiory\n_START_PARAGRAPH_\nBiblioteka posiada\xc5\x82a mi\xc4\x99dzy innymi: Ewangeliarz z Lorsch (niem. Lorscher Evangeliar) ze szko\xc5\x82y dworskiej Karola Wielkiego, Codex Manesse (cpg 848) oraz Falkenbuch (De arte venandi cum avibus, cpl 1071) cesarza Fryderyka II._NEWLINE_Po \xc5\x9bmierci jednego z najbogatszych kupc\xc3\xb3w z Augsburga, Ulricha Fuggera (1526-1584), biblioteka otrzyma\xc5\x82a 86 cennych manuskrypt\xc3\xb3w, m.in. r\xc4\x99kopis Ottfrieda von Wei\xc3\x9fenburga (cpl 52), dzie\xc5\x82o Kopernika De revolutionibus oraz ilustrowany manuskrypt Zwierciad\xc5\x82a saskiego (cpg 164). Joseph Scaliger uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce biblioteka Fuggera posiada\xc5\x82a dzie\xc5\x82a cenniejsze od papieskiej._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XVII w. bibliotek\xc4\x85 zarz\xc4\x85dza\xc5\x82 filolog Jan Gruter (1560-1627), znany jako wydawca Inscriptiones antiquae totius orbis Romanae. Czyni\xc5\x82 systematyczne zakupy literatury niemieckiej oraz \xc5\x9bwiatowej, m.in. takich autor\xc3\xb3w jak: Jakob Wimpheling, Eobanus Hessus, Denis Godefroy, Marquard Freher czy Martin Opitz.\n_START_SECTION_\nWojna trzydziestoletnia\n_START_PARAGRAPH_\nPosiadaj\xc4\x85c tak cenne zbiory, biblioteka uchodzi\xc5\x82a za \xe2\x80\x9cmatk\xc4\x99 wszystkich bibliotek\xe2\x80\x9d. Katolicy uwa\xc5\xbcali j\xc4\x85 za siedlisko herezji z uwagi na bogat\xc4\x85 kolekcj\xc4\x99 teologicznych dzie\xc5\x82 protestanckich. Kiedy w sierpniu 1622 r. Palatynat zosta\xc5\x82 zdobyty przez wojska ligi katolickiej pod dow\xc3\xb3dztwem Tilly\xe2\x80\x99ego, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 bawarski Maksymilian I chcia\xc5\x82 przenie\xc5\x9b\xc4\x87 bibliotek\xc4\x99 do Monachium. Musia\xc5\x82 jednak odst\xc4\x85pi\xc4\x87 od tego zamiaru z uwagi na osobist\xc4\x85 pro\xc5\x9bb\xc4\x99 papie\xc5\xbca Grzegorza XV, kt\xc3\xb3ry zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 przewiezienie biblioteki do Rzymu. Jedynie tzw. Biblia Otto Henryka oraz \xc5\x9bpiewnik Otto Henryka znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 w Monachium._NEWLINE_Wyw\xc3\xb3z zbior\xc3\xb3w do Rzymu organizowany by\xc5\x82 ju\xc5\xbc od grudnia 1622 r. przez wys\xc5\x82a\xc5\x84c\xc3\xb3w papieskich oraz p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego bibliotekarza Biblioteki Watyka\xc5\x84skiej Leo Allatiusa (1586-1669).  Do Watykanu zabrano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wybrane egzemplarze ze zbior\xc3\xb3w innych bibliotek w Heidelbergu, m.in. z prywatnej biblioteki ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cej, biblioteki uniwersyteckiej, kancelarii ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cej oraz prywatnych zbior\xc3\xb3w Jana Grutera ostatniego bibliotekarza Bibliotheca Palatina._NEWLINE_W sierpniu 1623 r. Biblioteka Watyka\xc5\x84ska otrzyma\xc5\x82a  184 skrzynie z ok. 3.500 manuskrypt\xc3\xb3w oraz 12.000 starodruk\xc3\xb3w, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pozbawionych ok\xc5\x82adek, by zmniejszy\xc4\x87 ci\xc4\x99\xc5\xbcar \xc5\x82adunku. Druki te zosta\xc5\x82y ponownie oprawione w XVII w. Poniewa\xc5\xbc ju\xc5\xbc Otto Henryk pooprawia\xc5\x82 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ksi\xc4\x85g, w zbiorach Palatiny rzadko trafiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 egzemplarze z oryginaln\xc4\x85 ok\xc5\x82adk\xc4\x85 sprzed 1550 r._NEWLINE_Zgodnie z postanowieniami traktatu z Tolentino (1797) papie\xc5\xbc podarowa\xc5\x82 37 manuskrypt\xc3\xb3w Republice Francuskiej. Podarunek zosta\xc5\x82 zdeponowany w Bibliotece Narodowej w Pary\xc5\xbcu. Na mocy ustale\xc5\x84 kongresu wiede\xc5\x84skiego dotycz\xc4\x85cych zwrotu dzie\xc5\x82 sztuki zagrabionych przez Francj\xc4\x99, manuskrypty te zwr\xc3\xb3cono Niemcom a nie Rzymowi. W 1816 r. ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 pruski Karl August von Hardenberg oraz Ignaz Heinrich von Wessenberg uprosili papie\xc5\xbca Piusa VII, by podarowa\xc5\x82 niemieckoj\xc4\x99zyczne manuskrypty uniwersytetowi w Heidelbergu. 852 manuskrypty wr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do biblioteki uniwersyteckiej w Heidelbergu w 1816 r.\n_START_SECTION_\nCzasy wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne\n_START_PARAGRAPH_\nLiczne starodruki oraz r\xc4\x99kopisy w innych j\xc4\x99zykach (ni\xc5\xbc j\xc4\x99z. niemiecki) znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 do tej pory w zbiorach watyka\xc5\x84skich. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 starodruk\xc3\xb3w nale\xc5\xbcy do kolekcji Stampati Palatini. W latach 1989-95 wydawnictwo Saur-Verlag z Monachium sporz\xc4\x85dzi\xc5\x82o mikrofilmy i opublikowa\xc5\x82o ponad 21.000 mikro-fiszek._NEWLINE_W 1998 r. biblioteki uniwersytecka i miejska w Kolonii odnalaz\xc5\x82y 67 tom\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z dawnych zbior\xc3\xb3w Bibliotheca Palatina._NEWLINE_Od 2003 r. 27 ilustrowanych manuskrypt\xc3\xb3w z Bibliotheca Palatina jest dost\xc4\x99pnych w formacie elektronicznym.'