b'\n_START_ARTICLE_\nMichai\xc5\x82 Gorbaczow\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 we wsi Priwolnoje w Kraju Stawropolskim jako syn Siergieja (1909\xe2\x80\x931976) i Marii (1911\xe2\x80\x931995). Pochodzi\xc5\x82 z rodziny ch\xc5\x82opskiej. Przy narodzinach nadano mu imi\xc4\x99 Wiktor, jednak\xc5\xbce wkr\xc3\xb3tce potem podczas chrztu w cerkwi w miejscowo\xc5\x9bci Letnickoje jego dziadek, Andriej Moisiejewicz Gorbaczow, z niewyja\xc5\x9bnionych przyczyn zmieni\xc5\x82 imi\xc4\x99 dziecka na Michai\xc5\x82, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x99pnie zachowano. Rodzina od strony ojca mia\xc5\x82a korzenie rosyjskie, za\xc5\x9b od matki \xe2\x80\x93 ukrai\xc5\x84skie._NEWLINE_Od 1946 pracowa\xc5\x82 jako mechanik w o\xc5\x9brodku maszynowo-traktorowym. W 1949 za prac\xc4\x99 z ojcem na kombajnie zosta\xc5\x82 nagrodzony Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy._NEWLINE_W 1952 roku wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Komunistycznej Partii Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego i zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any do Moskwy na studia prawnicze. Po uko\xc5\x84czeniu studi\xc3\xb3w w 1955 roku kontynuowa\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 partyjn\xc4\x85 w Kraju Stawropolskim. W latach 1958\xe2\x80\x931962 by\xc5\x82 I sekretarzem Komsomo\xc5\x82u, w latach 1966\xe2\x80\x931968 I sekretarzem komitetu miejskiego KPZR w Stawropolu, a w latach 1970\xe2\x80\x931978 I sekretarzem komitetu krajowego. Od 1962 do 1966 roku zarz\xc4\x85dza\xc5\x82 stawropolskimi ko\xc5\x82chozami i sowchozami, dzi\xc4\x99ki czemu uznawano go za znawc\xc4\x99 sowieckiego rolnictwa. W 1970 roku zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Komitetu Centralnego. Dzi\xc4\x99ki poparciu Jurija Andropowa Gorbaczow zosta\xc5\x82 w 1978 roku sekretarzem KC do spraw rolnictwa.\n_START_SECTION_\nReformy polityczne i gospodarcze w Zwi\xc4\x85zku Radzieckim\n_START_PARAGRAPH_\nPo \xc5\x9bmierci Konstantina Czernienki 11 marca 1985 roku wybrano Gorbaczowa na sekretarza generalnego KC KPZR przez nadzwyczajne plenum KC. Wyb\xc3\xb3r nowego sekretarza odby\xc5\x82 si\xc4\x99 4 godziny po og\xc5\x82oszeniu \xc5\x9bmierci Czernienki. Podczas obj\xc4\x99cia rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Gorbaczow mia\xc5\x82 54 lata (podczas gdy \xc5\x9brednia w Sekretariacie i Biurze Politycznym wynosi\xc5\x82a 66 lat). Gorbaczow obj\xc4\x85\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 podczas kryzysu gospodarczego w Zwi\xc4\x85zku Radzieckim oraz pogorszenia stosunk\xc3\xb3w pomi\xc4\x99dzy ZSRR z Zachodem. B\xc4\x99d\xc4\x85c zast\xc4\x99pc\xc4\x85 Jurija Andropowa Gorbaczow opowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 za reformami gospodarczymi \xe2\x80\x93 oczekiwano, \xc5\xbce Gorbaczow b\xc4\x99dzie kontynuowa\xc4\x87 swoj\xc4\x85 dotychczasow\xc4\x85 polityk\xc4\x99 (wed\xc5\x82ug przyw\xc3\xb3dcy Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego idea reform pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 podczas studi\xc3\xb3w na Uniwersytecie Moskiewskim)._NEWLINE_Nowy sekretarz generalny odci\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 od polityki poprzednik\xc3\xb3w (zw\xc5\x82aszcza Leonida Bre\xc5\xbcniewa). W 1986 roku Gorbaczow zainicjowa\xc5\x82 polityk\xc4\x99 pieriestrojki (przebudowy), kt\xc3\xb3ra obejmowa\xc5\x82a modernizacj\xc4\x99 gospodarki, zwi\xc4\x99kszenie swob\xc3\xb3d obywatelskich, ograniczenie korupcji i ocieplenie stosunk\xc3\xb3w z Zachodem._NEWLINE_W ramach pieriestrojki Gorbaczow wprowadzi\xc5\x82 g\xc5\x82asnost (jawno\xc5\x9b\xc4\x87), w ramach kt\xc3\xb3rego zniesiono cenzur\xc4\x99 oraz wycofano z konstytucji zapis o kierowniczej roli KPZR. G\xc5\x82asnost zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82 proces formowania si\xc4\x99 w Zwi\xc4\x85zku Radzieckim narodowo\xc5\x9bciowych spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw obywatelskich. Przyw\xc3\xb3dca KPZR pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce walczy\xc4\x87 z alkoholizmem w\xc5\x9br\xc3\xb3d mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w ZSRR poprzez podniesienie cen w\xc3\xb3dki. W efekcie wzros\xc5\x82a produkcja samogonu i w konsekwencji niedob\xc3\xb3r cukru, a spadek dystrybucji alkoholu przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do spadku dochod\xc3\xb3w pa\xc5\x84stwa oraz zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82 niezadowolenie w\xc5\x9br\xc3\xb3d obywateli Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego. Wszystkie przeprowadzane reformy Gorbaczow przeprowadza\xc5\x82 powoli, by nie zniech\xc4\x99ci\xc4\x87 do siebie konserwatywnej opozycji._NEWLINE_Pr\xc3\xb3ba przebudowy gospodarki spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z oporem konserwatywnych dzia\xc5\x82aczy KPZR i biurokrat\xc3\xb3w. Aby dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 do podejmowania decyzji w gospodarce tak\xc5\xbce podmioty niepartyjne, Gorbaczow zacz\xc4\x85\xc5\x82 akcentowa\xc4\x87 potrzeb\xc4\x99 demokratyzacji i otwarto\xc5\x9bci. Na pocz\xc4\x85tku 1987 roku Michai\xc5\x82 Gorbaczow proklamowa\xc5\x82 demokratyzacj\xc4\x99, m\xc3\xb3wi\xc4\x85c: Albo demokracja, albo spo\xc5\x82eczna inercja i konserwatyzm; nie ma innej drogi, towarzysze. Decentralizacja procesu decyzyjnego, podnoszenie wydajno\xc5\x9bci i r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanie p\xc5\x82ac spotka\xc5\x82y si\xc4\x99 ze sprzeciwem robotnik\xc3\xb3w i konserwatyst\xc3\xb3w. Op\xc3\xb3r ten sk\xc5\x82oni\xc5\x82 Gorbaczowa do intensyfikacji reform politycznych, dzi\xc4\x99ki kt\xc3\xb3rym m\xc3\xb3g\xc5\x82by w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie wprowadzi\xc4\x87 zmiany gospodarcze._NEWLINE_W maju 1989 roku Zjazd Deputowanych Ludowych (powo\xc5\x82any w czerwcu 1988 roku urz\xc4\x85d wybieraj\xc4\x85cy cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Rady Najwy\xc5\xbcszej) wybra\xc5\x82 Gorbaczowa na prezydenta Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego. Na pocz\xc4\x85tku lat 90. Gorbaczow pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 wzmocni\xc4\x87 urz\xc4\x85d prezydenta, aby zmarginalizowa\xc4\x87 konserwatyst\xc3\xb3w z partii i wdro\xc5\xbcy\xc4\x87 sw\xc3\xb3j program przy pomocy reformator\xc3\xb3w. W lutym 1990 roku KPZR wyrzek\xc5\x82 si\xc4\x99 monopolu na w\xc5\x82adz\xc4\x99. W marcu 1990 roku Zjazd Deputowanych Ludowych przeprowadzi\xc5\x82 w zasadzie wolne i r\xc3\xb3wne dla wszystkich wybory. Podczas majowego zjazdu wybrano nowego przewodnicz\xc4\x85cego Rady Najwy\xc5\xbcszej \xe2\x80\x93 Borysa Jelcyna. Wykorzystuj\xc4\x85cy sw\xc4\x85 now\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 Jelcyn podwa\xc5\xbca\xc5\x82 zwierzchnictwo Gorbaczowa i instytucji og\xc3\xb3lnozwi\xc4\x85zkowych.\n_START_SECTION_\nPolityka zagraniczna\n_START_PARAGRAPH_\nGorbaczow stara\xc5\x82 si\xc4\x99 przywr\xc3\xb3ci\xc4\x87 dobre stosunki z Zachodem. W tym celu zrezygnowa\xc5\x82 z wy\xc5\x9bcigu zbroje\xc5\x84 (w 1987 roku Gorbaczow i Ronald Reagan podpisali porozumienie o redukcji rakiet \xc5\x9bredniego i kr\xc3\xb3tszego zasi\xc4\x99gu) oraz wycofa\xc5\x82 wojska z Afganistanu w 1989 roku. Po pierwszej wizycie w Londynie Margaret Thatcher powiedzia\xc5\x82a, \xc5\xbce Gorbaczow jest cz\xc5\x82owiekiem, \xe2\x80\x9ez kt\xc3\xb3rym mo\xc5\xbcna robi\xc4\x87 interesy\xe2\x80\x9d. Du\xc5\xbca popularno\xc5\x9b\xc4\x87 przyw\xc3\xb3dcy Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego przerodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w \xe2\x80\x9egorbomani\xc4\x99\xe2\x80\x9d. Podczas wizyt zagranicznych Gorbaczow zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 wysoki poziom \xc5\xbcycia mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w pa\xc5\x84stw kapitalistycznych oraz u\xc5\x9bwiadomi\xc5\x82 sobie fasadowo\xc5\x9b\xc4\x87 radzieckiej propagandy._NEWLINE_Liberalizacja polityczna w Zwi\xc4\x85zku Radzieckim ujawni\xc5\x82a spo\xc5\x82ecznie niezadowolenie z ustroju komunistycznego, tendencje separatystyczne republik, a w krajach satelickich sta\xc5\x82a si\xc4\x99 bod\xc5\xbacem do Jesieni Lud\xc3\xb3w. W 1990 roku Michai\xc5\x82 Gorbaczow zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 na zjednoczenie Niemiec. Polityka zagraniczna Gorbaczowa cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 powszechn\xc4\x85 sympati\xc4\x85 na \xc5\x9bwiecie._NEWLINE_15 pa\xc5\xbadziernika 1990 roku Michai\xc5\x82 Gorbaczow otrzyma\xc5\x82 Pokojow\xc4\x85 Nagrod\xc4\x99 Nobla. Komitet noblowski nagrodzi\xc5\x82 go za swoje skuteczne dzia\xc5\x82ania maj\xc4\x85ce na celu zako\xc5\x84czenie zimnej wojny.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie po dymisji\n_START_PARAGRAPH_\nW 1992 roku Gorbaczow powo\xc5\x82a\xc5\x82 fundacj\xc4\x99 swojego imienia po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 studiom politycznym. W 1996 roku kandydowa\xc5\x82 w wyborach prezydenckich, ale uzyska\xc5\x82 znikome poparcie. W 1998 roku za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Rosyjsk\xc4\x85 Zjednoczon\xc4\x85 Parti\xc4\x99 Socjaldemokrat\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ra nie zdoby\xc5\x82a du\xc5\xbcego znaczenia w \xc5\xbcyciu politycznym Rosji._NEWLINE_W 2007 Gorbaczow zosta\xc5\x82 twarz\xc4\x85 kampanii reklamowej ekskluzywnej marki toreb Louis Vuitton. Ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej razem z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w reklamach r\xc3\xb3\xc5\xbcnorakich produkt\xc3\xb3w (m.in. reklama Pizzy Hut). Spotka\xc5\x82o si\xc4\x99 to w Rosji z fal\xc4\x85 krytyki._NEWLINE_30 stycznia 2015 roku Michai\xc5\x82 Gorbaczow skrytykowa\xc5\x82 propozycj\xc4\x99 Niko\xc5\x82aja Iwanowa pot\xc4\x99piaj\xc4\x85c\xc4\x85 aneksj\xc4\x99 Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Wed\xc5\x82ug o\xc5\x9bwiadczenia Iwanowa, w NRD (w przeciwie\xc5\x84stwie do Krymu) nigdy nie odby\xc5\x82o si\xc4\x99 referendum dotycz\xc4\x85ce zmiany przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwowej terytorium. Gorbaczow krytykuj\xc4\x85c pomys\xc5\x82 stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce nie mo\xc5\xbcna por\xc3\xb3wnywa\xc4\x87 kontekstu obu zdarze\xc5\x84 i nie wolno ocenia\xc4\x87 z obecnego punktu widzenia dawnych wydarze\xc5\x84._NEWLINE_W maju 2016 roku S\xc5\x82u\xc5\xbcba Bezpiecze\xc5\x84stwa Ukrainy wyda\xc5\x82a dla Michai\xc5\x82a Gorbaczowa zakaz wjazdu na Ukrain\xc4\x99. S\xc5\x82u\xc5\xbcby t\xc5\x82umaczy\xc5\x82y t\xc4\x99 decyzj\xc4\x99 wzgl\xc4\x99dami bezpiecze\xc5\x84stwa, wskazuj\xc4\x85c, \xc5\xbce Gorbaczow m.in. publicznie popar\xc5\x82 rosyjsk\xc4\x85 aneksj\xc4\x99 Krymu.\n_START_SECTION_\nRelacje z Putinem\n_START_PARAGRAPH_\nW pierwszych latach rz\xc4\x85d\xc3\xb3w W\xc5\x82adimira Putina Gorbaczow wspiera\xc5\x82 go zdecydowanie. 26 wrze\xc5\x9bnia 2000 r. i 17 czerwca 2002 r. obaj politycy spotkali si\xc4\x99 na Kremlu. To ostatnie spotkanie przebieg\xc5\x82o, wed\xc5\x82ug centrum prasowego Fundacji Gorbaczowa, \xe2\x80\x9ew atmosferze pe\xc5\x82nego zrozumienia\xe2\x80\x9d. Z biegiem czasu Gorbaczow zacz\xc4\x85\xc5\x82 coraz bardziej krytycznie odnosi\xc4\x87 si\xc4\x99 do polityki Putina, wskazuj\xc4\x85c na jego autorytarne tendencje. W styczniu 2008 r. w wywiadzie dla The New York Times Gorbaczow ostro skrytykowa\xc5\x82 stan rosyjskiego systemu wyborczego. Wezwa\xc5\x82 do gruntownej reformy systemu, w kt\xc3\xb3rym ca\xc5\x82a w\xc5\x82adza znajduje si\xc4\x99 w r\xc4\x99kach \xc5\x9bwity prezydenta Putina. \xe2\x80\x9eW naszych wyborach nie wszystko jest w porz\xc4\x85dku, a nasz system wyborczy wymaga powa\xc5\xbcnych zmian\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 powiedzia\xc5\x82 Gorbaczow. W lutym 2011 r. Gorbaczow w wywiadzie dla Radia Swoboda sformu\xc5\x82owa\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wne zarzuty dotycz\xc4\x85ce \xe2\x80\x9etandemu\xe2\x80\x9d Putina i Miedwiediewa: upadku demokracji, korupcji i dominacji oficer\xc3\xb3w bezpiecze\xc5\x84stwa. Gorbaczow by\xc5\x82 tak\xc5\xbce niezadowolony z faktu, \xc5\xbce nie pozwolono mu zarejestrowa\xc4\x87 swojej Partii Socjaldemokratycznej. Sam Putin unika\xc5\x82 ostrych reakcji na krytyk\xc4\x99 Gorbaczowa, ale jego sekretarz prasowy Dmitrij Pieskow zrobi\xc5\x82 to co najmniej dwa razy: w 2011 r. Pieskow stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eby\xc5\x82y szef ZSRR zasadniczo zrujnowa\xc5\x82 kraj\xe2\x80\x9d, a w 2013 wyrazi\xc5\x82 przekonanie, \xc5\xbce nigdy ju\xc5\xbc nie b\xc4\x99dzie w nowej Rosji czego\xc5\x9b takiego jak \xe2\x80\x9epierestrojka\xe2\x80\x9d Gorbaczowa._NEWLINE_24 grudnia 2011 roku, po masowym wiecu protestu przeciwko fa\xc5\x82szowaniu wynik\xc3\xb3w sz\xc3\xb3stego zwo\xc5\x82ania wybor\xc3\xb3w do Dumy Pa\xc5\x84stwowej, Gorbaczow na antenie radia Echo Moskwy wezwa\xc5\x82 Putina, by nie uczestniczy\xc5\x82 w nast\xc4\x99pnych wyborach prezydenckich w Rosji: \xe2\x80\x9eRadzi\xc5\x82bym W\xc5\x82adimirowi W\xc5\x82adimirowiczowi wyj\xc5\x9b\xc4\x87 teraz. Wy\xc5\x82oni\xc5\x82y si\xc4\x99 trzy terminy: dwie kadencje prezydenta, jedna kadencja premiera \xe2\x80\x93 trzy kadencje, no, do\xc5\x9b\xc4\x87, wystarczy\xe2\x80\x9d_NEWLINE_2 marca 2013 r., w telegramie gratulacyjnym z okazji 82. urodzin by\xc5\x82ego przyw\xc3\xb3dcy ZSRR, rosyjski prezydent W. Putin zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 uwag\xc4\x99 na wa\xc5\xbcne inicjatywy Gorbaczowa w dziedzinie wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy mi\xc4\x99dzynarodowej i jego d\xc4\x85\xc5\xbcenie do wzmocnienia autorytetu Rosji w \xc5\x9bwiecie._NEWLINE_Po kryzysie krymskim i wydarzeniach na Ukrainie w 2014 r. stosunek Gorbaczowa do Putina zn\xc3\xb3w si\xc4\x99 ociepli\xc5\x82. Odbywaj\xc4\x85c 6 listopada wizyt\xc4\x99 w Niemczech, by wzi\xc4\x85\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w Forum Nowych Politycznych i spotka\xc4\x87 si\xc4\x99 z niemieck\xc4\x85 kanclerz Merkel w zwi\xc4\x85zku z 25. rocznic\xc4\x85 upadku muru berli\xc5\x84skiego, Gorbaczow wyrazi\xc5\x82 przekonanie, \xc5\xbce Putin jest najlepszym obro\xc5\x84c\xc4\x85 interes\xc3\xb3w Rosji i nie godzi si\xc4\x99 z jego krytykami. W Niemczech Gorbaczow zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 uwag\xc4\x99 opinii publicznej Zachodu na przem\xc3\xb3wienie Putina przed Klubem Wa\xc5\x82dajskim, w kt\xc3\xb3rym widzia\xc5\x82 spos\xc3\xb3b na zmniejszenie napi\xc4\x99\xc4\x87 w stosunkach mi\xc4\x99dzy Rosj\xc4\x85 a Zachodem, a w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 na podstaw\xc4\x99 budowania nowych partnerstw._NEWLINE_W dniu 6 grudnia 2017 r. w rozmowie z RIA Nowosti Gorbaczow powiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9edzisiaj Putin jest przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85, kt\xc3\xb3ry zas\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 sobie na poparcie ludzi i musimy si\xc4\x99 z tym liczy\xc4\x87, i my\xc5\x9bl\xc4\x99, \xc5\xbce powinni\xc5\x9bmy si\xc4\x99 kierowa\xc4\x87 tym, o czym my\xc5\x9bl\xc4\x85 ludzie\xe2\x80\x9d.'