b'\n_START_ARTICLE_\nOdkrycie Ameryki\n_START_PARAGRAPH_\nOdkrycie Ameryki \xe2\x80\x93 popularne okre\xc5\x9blenie faktu dotarcia Krzysztofa Kolumba do tego kontynentu. W rzeczywisto\xc5\x9bci pierwszymi lud\xc5\xbami, kt\xc3\xb3rzy dotarli do kontynentu ameryka\xc5\x84skiego, byli mongoloidzi (tj. ludno\xc5\x9b\xc4\x87 rasy \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tej), przybyli z Azji. Za pierwszego przedstawiciela cywilizacji europejskiej, kt\xc3\xb3ry dotar\xc5\x82 do Ameryki, uznaje si\xc4\x99 Leifa Erikssona (na pocz\xc4\x85tku XI w.).\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nUdoskonalenia dokonane w pierwszej po\xc5\x82owie XV w. w budowie statk\xc3\xb3w (karawela) i nawigacji morskiej (np. wynalezienie busoli magnetycznej, usprawnienie astrolabium do ustalania szeroko\xc5\x9bci geograficznej) zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y znacznie zasi\xc4\x99g i mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci transportowe \xc5\xbceglugi morskiej. Rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 era podr\xc3\xb3\xc5\xbcy oceanicznych do coraz dalszych kraj\xc3\xb3w i l\xc4\x85d\xc3\xb3w, dot\xc4\x85d Europejczykom nieznanych. Pioniersk\xc4\x85 rol\xc4\x99 w tej dziedzinie w XV w. odegra\xc5\x82y zw\xc5\x82aszcza Portugalia i Hiszpania. W\xc5\x82adcy obu iberyjskich kraj\xc3\xb3w organizowali i wsp\xc3\xb3\xc5\x82finansowali dalekomorskie ekspedycje w nadziei i z zamiarem opanowania nowych terytori\xc3\xb3w dla gospodarczego ich wykorzystania._NEWLINE_Jednym z wielkich cel\xc3\xb3w, rozpalaj\xc4\x85cych wyobra\xc5\xbani\xc4\x99 \xc3\xb3wczesnych ludzi, by\xc5\x82o dotarcie do Indii, by uzyska\xc4\x87 tam cenne przyprawy korzenne, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie pieprz, go\xc5\xbadziki i wanili\xc4\x99 oraz szlachetne metale. Takim celem kierowa\xc5\x82 si\xc4\x99 podr\xc3\xb3\xc5\xbcnik portugalski Bartolomeu Dias, kt\xc3\xb3ry w 1488 r., jako pierwszy Europejczyk, dotar\xc5\x82 na swej karaweli na Ocean Indyjski, op\xc5\x82ywaj\xc4\x85c Przyl\xc4\x85dek Dobrej Nadziei na po\xc5\x82udniowym skraju kontynentu afryka\xc5\x84skiego. Dziesi\xc4\x99\xc4\x87 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w 1498 r., kolejna wyprawa czterech statk\xc3\xb3w portugalskich, kierowana przez Vasco da Gam\xc4\x99, op\xc5\x82yn\xc4\x85wszy Afryk\xc4\x99, jako pierwsza wyprawa europejska dotar\xc5\x82a do po\xc5\x82udniowych wybrze\xc5\xbcy P\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Indyjskiego._NEWLINE_Zadanie dotarcia do Indii postawi\xc5\x82 przed sob\xc4\x85 \xc5\xbceglarz genue\xc5\x84ski Krzysztof Kolumb, lecz zamierza\xc5\x82 on p\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87 przez Ocean Atlantycki w kierunku zachodnim. Przyj\xc4\x85\xc5\x82 bowiem w oparciu o dzie\xc5\x82o greckiego geografa Ptolemeusza, udost\xc4\x99pnione mu m.in. przez brata Bartolomeo, posiadaj\xc4\x85cego w Lizbonie drukarni\xc4\x99 map, \xc5\xbce Ziemia jest kulista. Po wielu latach zabieg\xc3\xb3w uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 przekona\xc4\x87 hiszpa\xc5\x84sk\xc4\x85 kr\xc3\xb3low\xc4\x85 Izabel\xc4\x99 Kastylijsk\xc4\x85 do sfinansowania jego idei i 3 sierpnia 1492 r. poprowadzi\xc5\x82 on ekspedycj\xc4\x99 trzech starannie przygotowanych i zaopatrzonych karawel w dziewiczy rejs przez Atlantyk._NEWLINE_12 pa\xc5\xbadziernika trzy statki, z flagow\xc4\x85 \xe2\x80\x9eSanta Mari\xc4\x85\xe2\x80\x9d na czele, dotar\xc5\x82y do brzeg\xc3\xb3w wyspy San Salvador w archipelagu Baham\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 uznano za jedn\xc4\x85 z wysp japo\xc5\x84skich. Po op\xc5\x82yni\xc4\x99ciu kilku innych wysp, w tym Kuby i Haiti w archipelagu Wielkich Antyli, Kolumb powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Hiszpanii i zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty z gor\xc4\x85cym entuzjazmem w Barcelonie. Zorganizowa\xc5\x82 potem jeszcze trzy dalsze podr\xc3\xb3\xc5\xbce ekspedycyjne. Dwie ostatnie dotar\xc5\x82y do wybrze\xc5\xbcy Wenezueli oraz Hondurasu i Panamy, kt\xc3\xb3re wed\xc5\x82ug odkrywc\xc3\xb3w mia\xc5\x82y by\xc4\x87 kontynentem azjatyckim. Dopiero podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85cy do Ameryki Po\xc5\x82udniowej 20 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej \xc5\xbceglarz florencki Amerigo Vespucci stwierdzi\xc5\x82 jako pierwszy, \xc5\xbce odkryte przez Kolumba l\xc4\x85dy to nie Japonia i inne cz\xc4\x99\xc5\x9bci Azji, lecz nowy, nieznany dot\xc4\x85d kontynent. Nazwano go od jego imienia Ameryk\xc4\x85.'