b'\n_START_ARTICLE_\nIX symfonia Beethovena\n_START_PARAGRAPH_\nIX Symfonia d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena \xe2\x80\x93 ostatnia uko\xc5\x84czona symfonia tego kompozytora i zarazem jedno z najs\xc5\x82ynniejszych i najwybitniejszych dzie\xc5\x82 muzyki powa\xc5\xbcnej. Znana tak\xc5\xbce jako "Symfonia rado\xc5\x9bci", popularna jest g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dzi\xc4\x99ki fina\xc5\x82owej kantacie do s\xc5\x82\xc3\xb3w "Ody do rado\xc5\x9bci" Friedricha von Schillera._NEWLINE_By\xc5\x82a pierwsz\xc4\x85 w historii symfoni\xc4\x85 wokalno-instrumentaln\xc4\x85, tzn. symfoni\xc4\x85 z udzia\xc5\x82em g\xc5\x82osu ludzkiego. R\xc4\x99kopis symfonii zosta\xc5\x82 wpisany w 2001 roku na list\xc4\x99 UNESCO Pami\xc4\x99\xc4\x87 \xc5\x9awiata.\n_START_SECTION_\nDedykacja\n_START_PARAGRAPH_\nBeethoven zadedykowa\xc5\x82 dzie\xc5\x82o kr\xc3\xb3lowi pruskiemu, Fryderykowi Wilhelmowi III.\n_START_SECTION_\nPremiera\n_START_PARAGRAPH_\nSymfonia zosta\xc5\x82a po raz pierwszy wykonana publicznie 7 maja 1824 roku w Wiedniu. Jej premiera spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z entuzjastycznym przyj\xc4\x99ciem publiczno\xc5\x9bci. Beethoven, kt\xc3\xb3ry z powodu ca\xc5\x82kowitej g\xc5\x82uchoty nie by\xc5\x82 ju\xc5\xbc w stanie dyrygowa\xc4\x87 swoim dzie\xc5\x82em, sta\xc5\x82 podczas koncertu za plecami dyrygenta, ty\xc5\x82em do publiczno\xc5\x9bci. Nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 zatem zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 burzliwych owacji po zako\xc5\x84czeniu utworu. Wed\xc5\x82ug anegdoty przekazanej przez sekretarza kompozytora Antona Schindlera, podesz\xc5\x82a do niego w\xc3\xb3wczas \xc5\x9bpiewaczka Karolina Unger i odwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a go w stron\xc4\x99 publiczno\xc5\x9bci, a kompozytor bardzo si\xc4\x99 wzruszy\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nKrytyka symfonii\n_START_PARAGRAPH_\nMimo sukcesu pierwszego, wiede\xc5\x84skiego wykonania \xc3\xb3wczesny \xc5\x9bwiat muzyczny krytycznie odni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do dzie\xc5\x82a. Carl Zelter, kompozytor i przyjaciel Goethego wyrazi\xc5\x82 si\xc4\x99: \xe2\x80\x9e[Beethoven] to geniusz, kt\xc3\xb3ry obwiesza b\xc5\x82yskotkami prosi\xc4\x99\xe2\x80\x9d, Felix Mendelssohn-Bartholdy z kolei stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ejest to muzyka napisana na Wielki Wtorek przez pijanego\xe2\x80\x9d. Louis Spohr stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce ch\xc3\xb3ralny fina\xc5\x82 jest monstrualny i pozbawiony smaku, co uzna\xc5\x82 za efekt post\xc4\x99puj\xc4\x85cej g\xc5\x82uchoty Beethovena. Bardzo krytycznie by\xc5\x82y te\xc5\xbc przyjmowane premiery w kolejnych krajach. Po londy\xc5\x84skiej prapremierze w kwietniu 1825 roku w prasie angielskiej mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o przeczyta\xc4\x87 \xc5\xbce \xe2\x80\x9eIX symfonia jest za d\xc5\x82uga i brak jej zrozumia\xc5\x82ego planu\xe2\x80\x9d. Niepowodzeniem zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ameryka\xc5\x84ska premiera, kt\xc3\xb3ra odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w Nowym Jorku w 1846 roku._NEWLINE_Dopiero nowe, nadchodz\xc4\x85ce pokolenie muzyk\xc3\xb3w doceni\xc5\x82o warto\xc5\x9b\xc4\x87 i prze\xc5\x82omow\xc4\x85 rol\xc4\x99 ostatniego dzie\xc5\x82a Beethovena. Wszelkie spory umilk\xc5\x82y od po\xc5\x82owy XIX w., gdy dzie\xc5\x82o zosta\xc5\x82o z pietyzmem poprowadzone przez Richarda Wagnera w 1842 w Dre\xc5\xbanie._NEWLINE_Hektor Berlioz stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce IX symfonia da\xc5\x82a pocz\xc4\x85tek nowoczesnej muzyce. Nowych aran\xc5\xbcacji dzie\xc5\x82a na fortepian dokonali Ferenc Liszt i Richard Wagner. Pod wp\xc5\x82ywem monumentalnego brzmienia symfonii ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie pozostawali Anton Bruckner i Gustav Mahler. Bed\xc5\x99ich Smetana uzna\xc5\x82 IX symfoni\xc4\x99 za \xe2\x80\x9eboskie objawienie\xe2\x80\x9d, a Marcel Quinet nazwa\xc5\x82 j\xc4\x85 \xe2\x80\x9eMarsyliank\xc4\x85 ludzko\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nObsada\n_START_PARAGRAPH_\nDzie\xc5\x82o zosta\xc5\x82o napisane na orkiestr\xc4\x99 symfoniczn\xc4\x85 o nast\xc4\x99puj\xc4\x85cym sk\xc5\x82adzie: podw\xc3\xb3jne flety, oboje, klarnety, fagoty, tr\xc4\x85bki, 3 puzony, 4 rogi, kot\xc5\x82y i kwintet smyczkowy._NEWLINE_W czwartej cz\xc4\x99\xc5\x9bci dochodz\xc4\x85: flet piccolo, kontrafagot, tr\xc3\xb3jk\xc4\x85t, talerze perkusyjne oraz b\xc4\x99ben._NEWLINE_Partie wokalne: sopran, alt, tenor, baryton, ch\xc3\xb3r.'