b"\n_START_ARTICLE_\nAvatar (film 2009)\n_START_SECTION_\nFabu\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nAkcja filmu rozgrywa si\xc4\x99 od maja do sierpnia 2154 roku. G\xc5\x82\xc3\xb3wny bohater, Jake Sully (Sam Worthington), to sparali\xc5\xbcowany od pasa w d\xc3\xb3\xc5\x82 weteran. Po \xc5\x9bmierci swego brata bli\xc5\xbaniaka, Toma, i ze wzgl\xc4\x99du na takie samo DNA, otrzymuje propozycj\xc4\x99 pracy w korporacji RDA w ramach programu Avatar, prowadzonego na ksi\xc4\x99\xc5\xbcycu gazowego giganta w uk\xc5\x82adzie Alfa Centauri \xe2\x80\x93 Pandorze, zamieszkanym przez ras\xc4\x99 humanoidalnych Na\xe2\x80\x99vi. Z ich DNA skrzy\xc5\xbcowanego z DNA ludzi hoduje si\xc4\x99 cia\xc5\x82a zwane awatarami. Ludzki kontroler mo\xc5\xbce zdalnie sterowa\xc4\x87 i odczuwa\xc4\x87 takim cia\xc5\x82em. Na Pandorze Jake zostaje wrzucony w \xc5\x9brodek narastaj\xc4\x85cego konfliktu mi\xc4\x99dzy przybyszami z Ziemi a Na\xe2\x80\x99vi, \xc5\xbcyj\xc4\x85cymi w pe\xc5\x82nej harmonii z przyrod\xc4\x85._NEWLINE_Celem ludzi jest pozyskanie z Pandory bardzo drogiego minera\xc5\x82u o nazwie unobtainium \xe2\x80\x93 nadprzewodnika, zachowuj\xc4\x85cego swoje w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci nawet w temperaturach pokojowych. Jake, jako awatar, razem z naukowcami: dr Grace Augustine (Sigourney Weaver), Normem Spellmanem (Joel Moore) oraz ich pilotem Trudy Chason (Michelle Rodriguez), wkracza do lasu w celu prowadzenia bada\xc5\x84 naukowych. W wyniku ataku dzikich stworze\xc5\x84, zmuszony do ucieczki Sully od\xc5\x82\xc4\x85cza si\xc4\x99 od reszty i przemierzaj\xc4\x85c bujne lasy Pandory spotyka Neytiri (Zoe Saldana), c\xc3\xb3rk\xc4\x99 wodza lokalnego klanu Na\xe2\x80\x99vi, kt\xc3\xb3ra ratuje mu \xc5\xbcycie i widz\xc4\x85c w nim wybra\xc5\x84ca, przyprowadza go do osady Na\xe2\x80\x99vi, znajduj\xc4\x85cej si\xc4\x99 w ogromnym drzewie. Sully okazuje si\xc4\x99 pierwszym wojownikiem (\xc5\xbco\xc5\x82nierzem) obs\xc5\x82uguj\xc4\x85cym awatara, jakiego spotkali Na\xe2\x80\x99vi. Zaintrygowany tym faktem w\xc3\xb3dz postanawia pozna\xc4\x87 lepiej przybysza. Decyzj\xc4\x85 matki, duchowej przyw\xc3\xb3dczyni plemienia, Neytiri uczy Jake\xe2\x80\x99a zwyczaj\xc3\xb3w Na\xe2\x80\x99vi._NEWLINE_R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie Jake otrzymuje rozkaz od dow\xc3\xb3dcy ziemskiego obozu na Pandorze, aby zdoby\xc4\x87 zaufanie Na\xe2\x80\x99vi i przekona\xc4\x87 ich do zmiany miejsca zamieszkania, gdy\xc5\xbc pod ich drzewem znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 najwi\xc4\x99ksze z\xc5\x82o\xc5\xbca unobtainium w promieniu 200 kilometr\xc3\xb3w od bazy RDA \xe2\x80\x93 korporacji zajmuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 wydobyciem minera\xc5\x82u. Natomiast szef ochrony obozu zleca Jake'owi zbadanie dok\xc5\x82adnej struktury drzewa oraz jego s\xc5\x82abych punkt\xc3\xb3w, by w razie braku porozumienia, m\xc3\xb3c zaatakowa\xc4\x87 szybko i skutecznie. Nagrod\xc4\x85 za wykonanie zadania ma by\xc4\x87 zapewnienie po powrocie na Ziemi\xc4\x99 operacji, kt\xc3\xb3ra przywr\xc3\xb3ci sprawno\xc5\x9b\xc4\x87 jego n\xc3\xb3g._NEWLINE_Jake'owi udaje si\xc4\x99 zdoby\xc4\x87 zaufanie Na\xe2\x80\x99vi i wkr\xc3\xb3tce zostaje pe\xc5\x82noprawnym cz\xc5\x82onkiem klanu. Z czasem te\xc5\xbc zakochuje si\xc4\x99 w Neytiri, kt\xc3\xb3ra odwzajemnia jego uczucia i zostaje jego partnerk\xc4\x85._NEWLINE_Poniewa\xc5\xbc po up\xc5\x82ywie 3 miesi\xc4\x99cy Jake'owi nie udaje si\xc4\x99 nak\xc5\x82oni\xc4\x87 Na\xe2\x80\x99vi do opuszczenia drzewa, do akcji wkraczaj\xc4\x85 buldo\xc5\xbcery i niszcz\xc4\x85 wa\xc5\xbcne dla Na\xe2\x80\x99vi Domowe Drzewo. Jake pr\xc3\xb3buje interweniowa\xc4\x87, ale bezskutecznie. Miles znajduje w videoblogu Sully'ego informacje o tym, \xc5\xbce ludzie nie maj\xc4\x85 tubylcom do zaoferowania nic, co mog\xc5\x82oby sk\xc5\x82oni\xc4\x87 ich do opuszczenia swojej osady. Jake dostaje godzin\xc4\x99 na przekonanie klanu, by si\xc4\x99 przesiedlili. Wyjawia wtedy Na\xe2\x80\x99vi prawd\xc4\x99 o swojej misji i zostaje przez nich uznany za zdrajc\xc4\x99. Awatary, jego i Grace, zostaj\xc4\x85 uwi\xc4\x99zione. Wojska Qurticha atakuj\xc4\x85 drzewo \xe2\x80\x93 domy tubylc\xc3\xb3w i powalaj\xc4\x85 je, zabijaj\xc4\x85c przy tym wodza klanu. Nowym wodzem zostaje Tsu'Tey. Przera\xc5\xbceni Na\xe2\x80\x99vi uciekaj\xc4\x85 do swego ostatniego azylu \xe2\x80\x93 Drzewa Dusz \xe2\x80\x93 naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszego dla nich miejsca._NEWLINE_Tymczasem w bazie Ziemian, Jake wraz z przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82mi r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zostaje uznany za zdrajc\xc4\x99 i uwi\xc4\x99ziony. Trudy, kt\xc3\xb3rej od pocz\xc4\x85tku konfliktu nie podobaj\xc4\x85 si\xc4\x99 dzia\xc5\x82ania ludzi, postanawia ich uwolni\xc4\x87. Podczas ucieczki pu\xc5\x82kownik ci\xc4\x99\xc5\xbcko rani Augustine. Uciekinierzy postanawiaj\xc4\x85 ukry\xc4\x87 w worteksie (miejscu skoncentrowania lewitacji na skutek dzia\xc5\x82ania unobtainium) kontener, w kt\xc3\xb3rym mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 laboratorium do bada\xc5\x84 naukowych i z niego \xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 si\xc4\x99 z ze swoimi awatarami. Sully, wiedz\xc4\x85c \xc5\xbce klan go nienawidzi, decyduje si\xc4\x99 ujarzmi\xc4\x87 najgro\xc5\xbaniejszego drapie\xc5\xbcnika na ksi\xc4\x99\xc5\xbcycu \xe2\x80\x93 Toruka. Wed\xc5\x82ug legend Toruk Makto (osoba uje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85ca Toruka) jest wielkim wojownikiem. Na\xe2\x80\x99vi ponownie uznaj\xc4\x85 go za wybra\xc5\x84ca. Szamanka Na\xe2\x80\x99vi wraz z Jakiem bezskutecznie pr\xc3\xb3buj\xc4\x85 uratowa\xc4\x87 umieraj\xc4\x85c\xc4\x85 Grace. Jake, jako Toruk Makto, jednoczy klany Pandory. Prosi on tak\xc5\xbce wielk\xc4\x85 bogini\xc4\x99 Na\xe2\x80\x99vi \xe2\x80\x93 Eyw\xc4\x99 \xe2\x80\x93 o pomoc w walce. Rozpoczyna si\xc4\x99 wojna._NEWLINE_Quaritch, widz\xc4\x85c przygotowuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 do walki mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Pandory, postanawia zaatakowa\xc4\x87 pierwszy i zniszczy\xc4\x87 Drzewo Dusz._NEWLINE_Wojna odbywa si\xc4\x99 w worteksie, czyli rejonie, w kt\xc3\xb3rym nie dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 systemy samonaprowadzania rakiet. Walka jest krwawa, ginie wielu Na\xe2\x80\x99vi, m.in. Tsu'Tey, a tak\xc5\xbce ludzi, w tym Trudy. W obliczu kl\xc4\x99ski tubylc\xc3\xb3w z pomoc\xc4\x85 przychodzi fauna Pandory, kt\xc3\xb3ra przechyla szal\xc4\x99 zwyci\xc4\x99stwa na stron\xc4\x99 Na\xe2\x80\x99vi. Ostateczna walka toczy si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy Quartichem i Jakiem. Po d\xc5\x82ugich i m\xc4\x99cz\xc4\x85cych zmaganiach, gdy los Jake\xe2\x80\x99a jest niemal przes\xc4\x85dzony, ratuje go jego ukochana Neytiri, zabijaj\xc4\x85c Milesa dwiema strza\xc5\x82ami z \xc5\x82uku._NEWLINE_Wojna dobiega ko\xc5\x84ca. Na\xe2\x80\x99vi wyp\xc4\x99dzaj\xc4\x85 ludzi ze swego ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca, pozwalaj\xc4\x85c zosta\xc4\x87 tylko garstce wybranych. Jake postanawia na sta\xc5\x82e przenie\xc5\x9b\xc4\x87 sw\xc3\xb3j umys\xc5\x82 do cia\xc5\x82a swego awatara, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 tym samym jednym z Na\xe2\x80\x99vi.\n_START_SECTION_\nTechnika\n_START_PARAGRAPH_\nFilm zosta\xc5\x82 wydany w trzech wersjach: 2D (w formacie 2,39:1), cyfrowej 3D (2,39:1) oraz IMAX 3D (1,44:1)._NEWLINE_W produkcji wykorzystano nowoczesne kamery 3D, wiernie na\xc5\x9bladuj\xc4\x85ce spos\xc3\xb3b, w jaki ludzkie oczy widz\xc4\x85 przestrze\xc5\x84, zmieniaj\xc4\x85c odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 pomi\xc4\x99dzy obiektywami r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85cymi si\xc4\x99 k\xc4\x85tem patrzenia._NEWLINE_Firma Weta Digital, g\xc5\x82\xc3\xb3wny tw\xc3\xb3rca efekt\xc3\xb3w specjalnych w filmie, stan\xc4\x99\xc5\x82a przed zadaniem stworzenia sekwencji filmowych zawieraj\xc4\x85cych 800 w pe\xc5\x82ni wygenerowanych cyfrowo postaci, poruszaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w wystylizowanych, sztucznych \xc5\x9brodowiskach. Moc obliczeniowa wymagana do obr\xc3\xb3bki uj\xc4\x99\xc4\x87 z filmu Avatar by\xc5\x82a wi\xc4\x99ksza ni\xc5\xbc jakiekolwiek zam\xc3\xb3wienie przyj\xc4\x99te do tej pory przez Weta, zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a si\xc4\x99 wi\xc4\x99c ona o pomoc do NVIDIA. Wsp\xc3\xb3lnie opracowano nowy silnik przedobliczeniowy, nazwany PantaRay, pozwalaj\xc4\x85cy w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 obliczenia o wysokiej wydajno\xc5\x9bci do potoku produkcyjnego firmy Weta. Uj\xc4\x99cie z helikoptera pokazuj\xc4\x85ce setki stworze\xc5\x84 lec\xc4\x85cych nad wod\xc4\x85 z wielk\xc4\x85 zalesion\xc4\x85 g\xc3\xb3r\xc4\x85 w tle zosta\xc5\x82o obliczone dzi\xc4\x99ki PantaRay w zaledwie p\xc3\xb3\xc5\x82tora dnia._NEWLINE_Oko\xc5\x82o 60% filmu to efekty CGI (ang. Computer Generated Imagery). Pojawiaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w filmie Na\xe2\x80\x99vi zostali wykreowani przez komputer, kt\xc3\xb3ry ruchy aktor\xc3\xb3w przetwarza\xc5\x82 za pomoc\xc4\x85 technologii motion capture, po czym generowa\xc5\x82 odpowiednie postacie. Do uzyskania tego efektu wykorzystano m.in. nowoczesn\xc4\x85 technik\xc4\x99 Image Metrics.\n_START_SECTION_\nBox Office\n_START_PARAGRAPH_\nDo 2019 roku by\xc5\x82 najbardziej dochodow\xc4\x85 produkcj\xc4\x85, bez uwzgl\xc4\x99dnienia inflacji. Jest to te\xc5\xbc pierwszy film, z kt\xc3\xb3rego zysk przekroczy\xc5\x82 granic\xc4\x99 2 miliard\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w. Wp\xc5\x82ywy z tytu\xc5\x82u sprzedanych bilet\xc3\xb3w na dzie\xc5\x84 7 grudnia 2010 wynios\xc5\x82y 2\xc2\xa0781\xc2\xa0505\xc2\xa0847 dolar\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich. Film odebra\xc5\x82 pierwsze miejsce nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do Titanica, kt\xc3\xb3rego re\xc5\xbcyserem tak\xc5\xbce jest James Cameron._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug statystyk zamieszczonych na stronie internetowej Box Office Mojo, po uwzgl\xc4\x99dnieniu inflacji film plasuje si\xc4\x99 na 14. miejscu pod wzgl\xc4\x99dem przychod\xc3\xb3w w Stanach Zjednoczonych. Wed\xc5\x82ug tych statystyk najbardziej dochodowym filmem w USA pozostaje Przemin\xc4\x99\xc5\x82o z wiatrem, kt\xc3\xb3rego zysk po przeliczeniu na dzisiejsze pieni\xc4\x85dze ponad dwukrotnie przekracza przych\xc3\xb3d filmu Avatar._NEWLINE_Szacowany bud\xc5\xbcet filmu wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 ok. 237 mln dolar\xc3\xb3w i w momencie premiery obraz ten by\xc5\x82 czwartym najdro\xc5\xbcszym filmem w historii kina (wraz z kosztami marketingu \xc5\x82\xc4\x85czny koszt wprowadzenia go do kin szacuje si\xc4\x99 na 460 milion\xc3\xb3w $). Okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 hitem kasowym \xe2\x80\x93 ju\xc5\xbc w pierwszych 17 dniach wy\xc5\x9bwietlania zarobi\xc5\x82 na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie ponad miliard dolar\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKrytyka w mediach\n_START_PARAGRAPH_\nFilm spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z pozytywn\xc4\x85 reakcj\xc4\x85 krytyk\xc3\xb3w. W serwisie Rotten Tomatoes 82% z 306 recenzji jest pozytywne, a \xc5\x9brednia ocen wynios\xc5\x82a 7,43 na 10. Na portalu Metacritic \xc5\x9brednia ocen z 35 recenzji wynios\xc5\x82a 83 punkty na 100.\n_START_SECTION_\nKontrowersje\n_START_PARAGRAPH_\nPo premierze filmu odnotowano przypadki depresji u widz\xc3\xb3w, pragn\xc4\x85cych \xc5\xbcy\xc4\x87 na Pandorze. Brytyjski serwis \xe2\x80\x9eTelegraph\xe2\x80\x9d donosi o autorach blog\xc3\xb3w i mikroblog\xc3\xb3w nie mog\xc4\x85cych pogodzi\xc4\x87 si\xc4\x99 z faktem, \xc5\xbce fantastyczny \xc5\x9bwiat ukazany w obrazie Jamesa Camerona nie istnieje. Z t\xc4\x99sknoty za Pandor\xc4\x85, oraz niemo\xc5\xbcno\xc5\x9bci bycia jednym z Na\xe2\x80\x99vi niekt\xc3\xb3rzy m\xc5\x82odzi ludzie maj\xc4\x85 rzekomo rozwa\xc5\xbca\xc4\x87 nawet pope\xc5\x82nienie samob\xc3\xb3jstwa w nadziei, \xc5\xbce po \xc5\x9bmierci odrodz\xc4\x85 si\xc4\x99 w \xc5\x9bwiecie cho\xc4\x87 troch\xc4\x99 podobnym do Pandory. Re\xc5\xbcyser komentuj\xc4\x85c te pog\xc5\x82oski zaleci\xc5\x82 wszystkim nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwym \xe2\x80\x9espacer w lesie i przypomnienie sobie przyrody, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 mamy tutaj\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nMarketing\n_START_PARAGRAPH_\n12 stycznia 2010 odby\xc5\x82a si\xc4\x99 premiera ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Avatar Jamesa Camerona autorstwa Dirka Mathisona, zawieraj\xc4\x85ca szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe informacje na temat astronomii oraz geologii Pandory, kultury Na\xe2\x80\x99vi, fauny i flory ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca, technologii ziemskiej na Pandorze, oraz 13-stronicowy s\xc5\x82ownik j\xc4\x99zyka Na\xe2\x80\x99vi._NEWLINE_Kolejnym powi\xc4\x85zanym produktem by\xc5\x82a gra komputerowa James Cameron's Avatar: The Game. Powsta\xc5\x82y te\xc5\xbc mi.in. figurki i znaczki nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do filmu.\n_START_SECTION_\nKontynuacje\n_START_PARAGRAPH_\nW styczniu 2011 James Cameron poinformowa\xc5\x82, \xc5\xbce Avatar 2 najprawdopodobniej wejdzie do kin w okresie \xc5\x9bwi\xc4\x85t Bo\xc5\xbcego Narodzenia 2014, a Avatar 3 w 2015. Jednak w lipcu 2012 re\xc5\xbcyser stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce nie ma szans na premier\xc4\x99 Avatara 2 w 2014 roku i by\xc4\x87 mo\xc5\xbce nast\xc4\x85pi ona dopiero w roku 2016. Premier\xc4\x99 przesuni\xc4\x99to ze wzgl\xc4\x99du na skal\xc4\x99 przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia. Ujawniono te\xc5\xbc, \xc5\xbce akcja sequela Avatara b\xc4\x99dzie rozgrywa\xc4\x87 si\xc4\x99 w wodach oceanu ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca Pandora, a w trzeciej cz\xc4\x99\xc5\x9bci przeniesie si\xc4\x99 na inne planety. Tak\xc5\xbce w 2012 roku re\xc5\xbcyser zdradzi\xc5\x82, \xc5\xbce planuje film Avatar 4, kt\xc3\xb3ry b\xc4\x99dzie prequelem Avatara."