b'\n_START_ARTICLE_\nUdyni\n_START_SECTION_\nZamieszkanie\n_START_PARAGRAPH_\nUdyni zamieszkuj\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Azerbejd\xc5\xbcan: wie\xc5\x9b Nid\xc5\xbc w regionie Kabala, Vartashen i Baku. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich mieszka r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w Rosji, w Kraju Krasnodarskim i Stawropolskim, Obwodzie rostowskim i wo\xc5\x82gogradzkim oraz w niekt\xc3\xb3rych wi\xc4\x99kszych miastach (Moskwa, Petersburg). Mieszkaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce w Gruzji, Kazachstanie i na Ukrainie. S\xc4\x85 chrze\xc5\x9bcijanami.\n_START_SECTION_\nJ\xc4\x99zyk\n_START_PARAGRAPH_\nJ\xc4\x99zyk udy\xc5\x84ski (te\xc5\xbc: udi\xc5\x84ski) nale\xc5\xbcy do grupy j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniokaukaskich. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w nim dwa g\xc5\x82\xc3\xb3wne dialekty zwane Nid\xc5\xbc i Vartashen. Udynowie zazwyczaj znaj\xc4\x85 j\xc4\x99zyki obce, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 im niezb\xc4\x99dnie potrzebne do komunikowania si\xc4\x99 z s\xc4\x85siadami. Opr\xc3\xb3cz swojego j\xc4\x99zyka wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich zna jeszcze azerski,rosyjski lub gruzi\xc5\x84ski. Pierwsza szko\xc5\x82a udi\xc5\x84ska zosta\xc5\x82a otwarta w w Nid\xc5\xbc w 1854, w latach 1931-1933 edukacja przebiega\xc5\x82a w j\xc4\x99zyku udi\xc5\x84skim, a od 1937 w azerskim.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza wzmianka o Udynach pochodzi z dzie\xc5\x82 Herodota, kt\xc3\xb3ry opisywa\xc5\x82 plemi\xc4\x99 Uti\xc3\xb3w. Wspominaj\xc4\x85 o nich r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc inni kronikarze (Strabon, Pliniusz Starszy). W VIII wieku o Udynach pisze Moj\xc5\xbcesz Utyjski, pochodz\xc4\x85cy z Albanii Kaukaskiej. Plemi\xc4\x99 to najprawdopodobniej dominowa\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas w tym rejonie, gdy\xc5\xbc j\xc4\x99zyk staroudy\xc5\x84ski by\xc5\x82 j\xc4\x99zykiem pa\xc5\x84stwowym Albanii._NEWLINE_W IV wieku, podobnie jak inne ludy Kaukazu przyj\xc4\x99li chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo od Ormian lub Syryjczyk\xc3\xb3w. W VII wieku ulegli podbojowi muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skich Arab\xc3\xb3w. Rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas proces islamizacji i asymilacji tego ludu. Jeszcze do prze\xc5\x82omu XVIII/XIX wieku Udyni stanowili znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ludno\xc5\x9bci w niekt\xc3\xb3rych rejonach Azerbejd\xc5\xbcanu._NEWLINE_Pod panowaniem najpierw arabskim, potem tureckim i perskim wykszta\xc5\x82ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich zwyczaj znajomo\xc5\x9bci kilku j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w. W latach 20. XX wieku w Azerbejd\xc5\xbcanie mia\xc5\x82y miejsce pogromy Ormian, kt\xc3\xb3re dotkn\xc4\x99\xc5\x82y tak\xc5\xbce Udyn\xc3\xb3w, gdy\xc5\xbc wielu z nich u\xc5\xbcywa\xc5\x82o w liturgii j\xc4\x99zyka ormia\xc5\x84skiego, przez co przez muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skich s\xc4\x85siad\xc3\xb3w byli uto\xc5\xbcsamiani z Ormianami. Wielu Udyn\xc3\xb3w zdecydowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas na emigracj\xc4\x99 do Gruzji. Do lat 60. XX wieku Udynowie zamieszkiwali nie tylko Nid\xc5\xbc i Vartashen, ale tak\xc5\xbce Mirzabejlu, D\xc5\xbcourlu i Su\xc5\x82tan\xe2\x80\x93Nuchi. Ludno\xc5\x9b\xc4\x87 tych wsi uleg\xc5\x82a jednak asymilacji. Wraz z wybuchem wojny ormia\xc5\x84sko- azerskiej o Karabach, Udynowie zacz\xc4\x99li migrowa\xc4\x87 do Rosji, obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 oskar\xc5\xbce\xc5\x84 ze strony Azer\xc3\xb3w o sprzyjanie Armenii.\n_START_SECTION_\nTradycje\n_START_PARAGRAPH_\nWe wsiach wypieka si\xc4\x99 tradycyjnie chleby w g\xc5\x82\xc4\x99bokich piecach budowanych w ogrodach, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 dom\xc3\xb3w np. w miejscowo\xc5\x9bci Nid\xc5\xbc jest drewniana, gospodarstwa z mniejszymi lub wi\xc4\x99kszymi sadami otoczone s\xc4\x85 \xc5\x9bredniej wysoko\xc5\x9bci kamiennymi murami. Spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 zachowuje bogate zwyczaje np. weselne zwi\xc4\x85zane z kultur\xc4\x85 muzyczn\xc4\x85, strojem, ta\xc5\x84cem i kuchni\xc4\x85. W szko\xc5\x82ach dzieci ucz\xc4\x85 si\xc4\x99 j\xc4\x99zyka udi\xc5\x84skiego, posiadaj\xc4\x85 specjalnie przygotowane podr\xc4\x99czniki. Jednym z popularnych \xc5\x9bwiat jest wiosenne \xc5\x9bwi\xc4\x99to Zhogulun Akhsibaj: tego dnia rodziny przygotowuj\xc4\x85 danie zwane herse, maluj\xc4\x85 jajka i skacza przez ogniska.\n_START_SECTION_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nUdini we wsi Nid\xc5\xbc zabiegaj\xc4\x85 o uznanie swojej wsp\xc3\xb3lnoty za istotn\xc4\x85: na arenie lokalnej i mi\xc4\x99dzynarodowej najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej reprezentuje ich Robert Mobili. M.in. dzi\xc4\x99ki jego aktywno\xc5\x9bci pozyskano fundusze norweskie na odrestaurowanie lokalnej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni i uporz\xc4\x85dkowanie jej otoczenia; do wsi zaprasza si\xc4\x99 go\xc5\x9bci, mieszka\xc5\x84cy prowadz\xc4\x85 kronik\xc4\x99 tych wizyt, nie ustaj\xc4\x85 wysi\xc5\x82ki, by kultura i tradycje Udin\xc3\xb3w by\xc5\x82y umieszczane w propozycjach dla turyst\xc3\xb3w odwiedzaj\xc4\x85cych ten region.'