b'\n_START_ARTICLE_\nWoolworth Building\n_START_SECTION_\nProjekt\n_START_PARAGRAPH_\nGmach zosta\xc5\x82 wzniesiony w stylu neogotyckim, zaprojektowa\xc5\x82 go architekt Cass Gilbert zatrudniony przez Franka Woolwortha do stworzenia nowej siedziby firmy na Broadwayu, pomi\xc4\x99dzy Park Place i Barclay Street na Dolnym Manhattanie, naprzeciw City Hall. Wie\xc5\xbcowiec oddano do u\xc5\xbcytku 24 kwietnia 1913. Pierwotnie planowano wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 190,5 metra, ale ostatecznie budynek ma 241 m i 60 pi\xc4\x99ter. Koszt budowy wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 13,5 miliona dolar\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re Woolworth zap\xc5\x82aci\xc5\x82 got\xc3\xb3wk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nNajwy\xc5\xbcszy budynek na \xc5\x9bwiecie\n_START_PARAGRAPH_\nZe wzgl\xc4\x99du na rozmach i podobie\xc5\x84stwo do europejskich katedr gotyckich, podczas ceremonii otwarcia Wielebny Pastor S. Parkers Cadman nazwa\xc5\x82 gmach \xe2\x80\x9ekatedr\xc4\x85 handlu\xe2\x80\x9d. By\xc5\x82 najwy\xc5\xbcszym budynkiem \xc5\x9bwiata do 1930 r., kiedy wzniesiono 40 Wall Street. Ten ostatni nie cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 zbyt d\xc5\x82ugo palm\xc4\x85 pierwsze\xc5\x84stwa, kilka miesi\xc4\x99cy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przewy\xc5\xbcszy\xc5\x82 go Chrysler Building. Platforma widokowa na 58. pi\xc4\x99trze by\xc5\x82a wolno dost\xc4\x99pna do 1945 r.\n_START_SECTION_\nKonstrukcja\n_START_PARAGRAPH_\nZwr\xc3\xb3cona g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 fasad\xc4\x85 w kierunku Broadwayu wie\xc5\xbca zasta\xc5\x82a wzniesiona w oparciu o trzon z w\xc4\x85skimi wewn\xc4\x99trznymi dziedzi\xc5\x84cami wpuszczaj\xc4\x85cymi \xc5\x9bwiat\xc5\x82o do \xc5\x9brodka. Zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 elewacj\xc4\x99 wykonano z cytrynowo\xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tych emaliowanych p\xc5\x82yt terakotowych. Nad i pod oknami nie ma gzyms\xc3\xb3w, co w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z wyra\xc5\xbanie zaznaczonymi filarami mi\xc4\x99dzyokiennymi na ca\xc5\x82ej wysoko\xc5\x9bci budynku doskonale podkre\xc5\x9bla smuk\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 konstrukcji. Gotyckie detale skupione w najwy\xc5\xbcszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci budowli przeskalowano tak, by by\xc5\x82y wyra\xc5\xbanie widoczne z poziomu ulicy. Ozdobny hall w kszta\xc5\x82cie krzy\xc5\xbca ma sklepiony sufit, pod\xc5\x82og\xc4\x99 i \xc5\x9bciany pokryte mozaikami, znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tam r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc karykaturalne rze\xc5\xbaby, przedstawiaj\xc4\x85ce m.in. Gilberta i Woolwortha. Prywatny gabinet Woolwortha, wy\xc5\x82o\xc5\xbcony marmurem i urz\xc4\x85dzony w stylu Empire, pozosta\xc5\x82 niezmieniony do dzi\xc5\x9b._NEWLINE_In\xc5\xbcynier Gunvald Aus zaprojektowa\xc5\x82 stalow\xc4\x85 ram\xc4\x99 wspart\xc4\x85 na masywnych kesonach, si\xc4\x99gaj\xc4\x85c\xc4\x85 g\xc5\x82\xc4\x99boko w ziemi\xc4\x99, najprawdopodobniej wspieraj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 bezpo\xc5\x9brednio na granitowej skale, b\xc4\x99d\xc4\x85cej podstaw\xc4\x85 ca\xc5\x82ego Manhattanu. Windy ekspresowe by\xc5\x82y na owe czasy rozwi\xc4\x85zaniem nowatorskim, dzi\xc4\x99ki dobremu ich rozplanowaniu budowla by\xc5\x82a niezwykle wydajna i wygodna w u\xc5\xbcytkowaniu. W\xc5\x9br\xc3\xb3d najemc\xc3\xb3w znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 takie instytucje, jak bank Irving Trust czy Columbia Records, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a w Woolworth Building swoje g\xc5\x82\xc3\xb3wne studio nagraniowe. Przy konstrukcji wie\xc5\xbcowca pracowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce polski pionier spawalnictwa oraz \xc5\x9bwiatowy autorytet w tej dziedzinie \xe2\x80\x93 Stefan Bry\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82a\xc5\x9bciciele\n_START_PARAGRAPH_\nDrapacz chmur przez 85 lat pozostawa\xc5\x82 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 Woolworth Company w roku 1998 Ventor Group (pod tak\xc4\x85 nazw\xc4\x85 dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas F. W. Woolworth Company) sprzeda\xc5\x82a go Witkoff Group za 155 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPo 11 wrze\xc5\x9bnia 2001\n_START_PARAGRAPH_\nPo atakach terrorystycznych z 11 wrze\xc5\x9bnia 2001 kilka przecznic dalej, budynek by\xc5\x82 przez kilka tygodni pozbawiony pr\xc4\x85du i dost\xc4\x99pu do sieci telefonicznej, nie zosta\xc5\x82 jednak w \xc5\xbcaden spos\xc3\xb3b bezpo\xc5\x9brednio uszkodzony._NEWLINE_Z powodu zwi\xc4\x99kszonego poziomu bezpiecze\xc5\x84stwa, dost\xc4\x99p do wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci hallu, wcze\xc5\x9bniej cz\xc4\x99sto odwiedzanej atrakcji turystycznej, zosta\xc5\x82 ograniczony. Obecnie w\xc5\x9br\xc3\xb3d najemc\xc3\xb3w znajduje si\xc4\x99 m.in. jeden z wydzia\xc5\x82\xc3\xb3w Uniwersytetu Nowojorskiego.'