b'\n_START_ARTICLE_\nReakcja formozowa\n_START_PARAGRAPH_\nReakcja formozowa \xe2\x80\x93 odkryta przez Aleksandra Butlerowa w 1861 reakcja tworzenia cukru z formaldehydu. S\xc5\x82owo "formoza" pochodzi z po\xc5\x82\xc4\x85czenia formaldehydu i aldozy.\n_START_SECTION_\nReakcja i jej mechanizm\n_START_PARAGRAPH_\nReakcja katalizowana jest przez zasad\xc4\x99 i metal dwuwarto\xc5\x9bciowy, jak wap\xc5\x84. Etapy po\xc5\x9brednie zachodz\xc4\x85 w mechanizmie kondensacji aldolowej, reakcji odwrotnej do kondensacji aldolowej, izomeryzacji mi\xc4\x99dzy aldoz\xc4\x85 i ketoz\xc4\x85. Produkty po\xc5\x9brednie to glikoaldehyd, gliceraldehyd, dihydroksyaceton oraz tetrozy. W 1959 Ronald Breslow zaproponowa\xc5\x82 mechanizm dla tej reakcji sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z nast\xc4\x99puj\xc4\x85cych krok\xc3\xb3w:_NEWLINE_Reakcja zaczyna si\xc4\x99 od kondensacji dw\xc3\xb3ch cz\xc4\x85steczek metanalu, tworz\xc4\x85cych razem glikoaldehyd (1). Reaguje on nast\xc4\x99pnie w mechanizmie kondensacji aldolowej z kolejn\xc4\x85 cz\xc4\x85steczk\xc4\x85 aldehydu mr\xc3\xb3wkowego, tworz\xc4\x85c gliceraldehyd (2). izomeryzacja pomi\xc4\x99dzy formami aldozow\xc4\x85 i ketozow\xc4\x85 tworzy z niego dihydroksyaceton (3), kt\xc3\xb3ry mo\xc5\xbce reagowa\xc4\x87 z (1), daj\xc4\x85c w efekcie rybuloz\xc4\x99 (4), przechodz\xc4\x85c\xc4\x85 potem izomeryzacj\xc4\x99 do rybozy (5). Dihydroksyaceton mo\xc5\xbce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc reagowa\xc4\x87 z metanalem, daj\xc4\x85c w efekcie tetruloz\xc4\x99 (6), a nast\xc4\x99pnie aldotetroz\xc4\x99 (7). Ta ostatnia cz\xc4\x85steczka potrafi ulec podzia\xc5\x82owi z wytworzeniem (2) w mechanizmie odwrotnej kondensacji aldolowej.\n_START_SECTION_\nZnaczenie\n_START_PARAGRAPH_\nReakcja formozowa ma wielkie znacznie dla pytania o pochodzenie \xc5\xbcycia. Wyja\xc5\x9bnia bowiem cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9bcie\xc5\xbcki wiod\xc4\x85cej od prostego metanalu do z\xc5\x82o\xc5\xbconych cukr\xc3\xb3w, jak ryboza, prowadz\xc4\x85cej dalej do RNA. W jednym z do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 symuluj\xc4\x85cych warunki panuj\xc4\x85ce na wczesnej Ziemi pentozy tworzy\xc5\x82y si\xc4\x99 z mieszanin formaldehydu, glyceraldehydu i minera\xc5\x82\xc3\xb3w boranowych, jak colemanit (Ca\xe2\x82\x82B\xe2\x82\x86O\xe2\x82\x81\xe2\x82\x815H\xe2\x82\x82O) czy kernit (Na\xe2\x82\x82B\xe2\x82\x84O\xe2\x82\x87) Zar\xc3\xb3wno metanal, jak i glikoaldehyd obserwowano dzi\xc4\x99ki spektroskopii w przestrzeni kosmicznej, co stawia reakcj\xc4\x99 formozow\xc4\x85 w obszarze zainteresowa\xc5\x84 astrobiologii.'