b'\n_START_ARTICLE_\nKlimatyzatory ewaporacyjne\n_START_PARAGRAPH_\nKlimatyzator ewaporacyjny (klimatyzer, klimatyzator adiabatyczny) jest urz\xc4\x85dzeniem ch\xc5\x82odz\xc4\x85cym powietrze poprzez odparowanie wody. Ch\xc5\x82odzenie ewaporacyjne r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 od typowych system\xc3\xb3w klimatyzacji, kt\xc3\xb3re wykorzystuj\xc4\x85 proces spr\xc4\x99\xc5\xbcania i rozpr\xc4\x99\xc5\xbcania czynnik\xc3\xb3w ch\xc5\x82odniczych. Ch\xc5\x82odzenie ewaporacyjne wykorzystuje du\xc5\xbc\xc4\x85 entalpi\xc4\x99 odparowania. Temperatura powietrza suchego termometru mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 znacz\xc4\x85co obni\xc5\xbcona poprzez nasycenie powietrza wilgoci\xc4\x85 i zbli\xc5\xbceniu si\xc4\x99 temperatury powietrza do temperatury mokrego termometru. Proces ch\xc5\x82odzenia ewaporacyjnego wykorzystuje znacz\xc4\x85co mniej energii w por\xc3\xb3wnaniu do konwencjonalnych klimatyzator\xc3\xb3w spr\xc4\x99\xc5\xbcarkowych. W klimatach skrajnie suchych klimatyzatory ewaporacyjne maj\xc4\x85 dodatkow\xc4\x85 zalet\xc4\x99, poniewa\xc5\xbc nawil\xc5\xbcaj\xc4\x85 sch\xc5\x82adzane powietrze._NEWLINE_Potencja\xc5\x82 sch\xc5\x82odzenia powietrza przez klimatyzatory ewaporacyjne jest zale\xc5\xbcny od r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy temperatury mokrego i suchego termometru. W klimacie suchym ch\xc5\x82odzenie ewaporacyjne mo\xc5\xbce znacz\xc4\x85co zmniejszy\xc4\x87 zapotrzebowanie na energi\xc4\x99 elektryczn\xc4\x85 w por\xc3\xb3wnaniu do klimatyzacji spr\xc4\x99\xc5\xbcarkowych. W klimatach nie postrzeganych jako suche klimatyzacja ewaporacyjna r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pozwala znacz\xc4\x85co ograniczy\xc4\x87 wydatki na energi\xc4\x99 elektryczn\xc4\x85. Klimatyzatory ewaporacyjne dzieli si\xc4\x99 na: bezpo\xc5\x9brednie, po\xc5\x9brednie, hybrydowe (po\xc5\x9brednio-bezpo\xc5\x9brednie).\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nKlimatyzacja ewaporacyjna by\xc5\x82a stosowana w Staro\xc5\xbcytnym Egipcie i Persji. Wykorzystywano mokry materia\xc5\x82 zawieszony w drzwiach i oknach oraz podziemne kana\xc5\x82y z wod\xc4\x85 tzw. Quanat. Na pocz\xc4\x85tku XX wieku klimatyzatory ewaporacyjne by\xc5\x82y obiektami licznych patent\xc3\xb3w w Stanach Zjednoczonych. \xc3\x93wczesne klimatyzatory ewaporacyjne wykorzystywa\xc5\x82y we\xc5\x82n\xc4\x99 drzewn\xc4\x85 jak materia\xc5\x82 ociekowy. Typowy klimatyzator z 1945 roku zbudowany by\xc5\x82 z: zbiornika wody, zaworu p\xc5\x82ywakowego, pompy wody i wentylatora promieniowego. Taka budowa klimatyzatora pozostaje praktycznie niezmieniona do dzisiaj. W autach z pocz\xc4\x85tku XX wieku montowano klimatyzacj\xc4\x99 ewaporacyjn\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a wyparta przez klimatyzacj\xc4\x99 spr\xc4\x99\xc5\xbcarkow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nZasada dzia\xc5\x82ania\n_START_PARAGRAPH_\nKlimatyzatory ewaporacyjne obni\xc5\xbcaj\xc4\x85 temperatur\xc4\x99 powietrza poprzez proces ch\xc5\x82odzenia adiabatycznego, nie wykorzystuj\xc4\x85c spr\xc4\x99\xc5\xbcania czy absorpcji czynnika ch\xc5\x82odniczego. Ch\xc5\x82odzenie ewaporacyjne jest odparowaniem wody do powietrza, co powoduje obni\xc5\xbcenie temperatury powietrza. Energia potrzebna do odparowania wody jest pobierana bezpo\xc5\x9brednio z powietrza jako ciep\xc5\x82o jawne i w procesie odparowania zamieniane na ciep\xc5\x82o utajone. Powietrze to ma sta\xc5\x82\xc4\x85 entalpi\xc4\x99. Ta przemiana energii z jawnej na utajon\xc4\x85 nazywana jest adiabatyczn\xc4\x85, ze wzgl\xc4\x99du na sta\xc5\x82\xc4\x85 entalpi\xc4\x99. Klimatyzacja ewaporacyjna mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zobrazowana na wykresie psychrometrycznym poprzez poruszanie si\xc4\x99 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc linii sta\xc5\x82ych entalpii w kierunku wy\xc5\xbcszej wilgotno\xc5\x9bci. Prostym przyk\xc5\x82adem naturalnego procesu ewaporacji jest oddychanie lub pocenie si\xc4\x99, gdzie odparowana woda sch\xc5\x82adza cia\xc5\x82o. Ka\xc5\xbcdy kilogram odparowanej wody to 2 257 kJ energii pobranej z powietrza lub 575 W dla odparowywania 1 kilograma wody na godzin\xc4\x99 (woda o temperaturze 35\xc2\xa0\xc2\xb0C). Proces ch\xc5\x82odzenia ewaporacyjnego g\xc5\x82\xc3\xb3wnie zale\xc5\xbcy od wilgotno\xc5\x9bci wzgl\xc4\x99dnej i temperatury.\n_START_SECTION_\nKlimatyzatory ewaporacyjne bezpo\xc5\x9brednie\n_START_PARAGRAPH_\nCh\xc5\x82odzenie ewaporacyjne bezpo\xc5\x9brednie (obieg otwarty) jest wykorzystywane do obni\xc5\xbcenia temperatury i podniesienia wilgotno\xc5\x9bci powietrza poprzez przemian\xc4\x99 ciep\xc5\x82a jawnego na utajone podczas odparowania wody. W tym procesie ilo\xc5\x9b\xc4\x87 energii nie ulega zmianie. Ciep\xc5\x82e i suche powietrze zamieniane jest na ch\xc5\x82odne i wilgotne. Energia powietrza zewn\xc4\x99trznego wykorzystana jest do odparowania wody. Powietrze nawiewane z klimatyzatora musi by\xc4\x87 odprowadzone z pomieszczenia, w przeciwnym razie wilgotno\xc5\x9b\xc4\x87 wzgl\xc4\x99dna mo\xc5\xbce wzrosn\xc4\x85\xc4\x87 powy\xc5\xbcej 90%. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny klimatyzator ewaporacyjny bezpo\xc5\x9bredni wykorzystuje wentylator, aby zassa\xc4\x87 powietrze przez z\xc5\x82o\xc5\xbce ociekowe (wk\xc5\x82ad celulozowy) z zewn\xc4\x85trz do \xc5\x9brodka ch\xc5\x82odzonego pomieszczenia. Woda nacieka na z\xc5\x82o\xc5\xbce ociekowe od g\xc3\xb3ry r\xc3\xb3wnomiernie je namaczaj\xc4\x85c. Woda, kt\xc3\xb3ra nie odparuje \xc5\x9bcieka do zbiornika wody i jest recyrkulowana z powrotem na z\xc5\x82o\xc5\xbce przez pomp\xc4\x99 wody. Odparowanie wody powoduje nagromadzenie si\xc4\x99 soli mineralnych w zbiorniku co mo\xc5\xbce doprowadzi\xc4\x87 do obrastania kamieniem z\xc5\x82o\xc5\xbca i innych element\xc3\xb3w, dlatego powinno si\xc4\x99 regularnie spuszcza\xc4\x87 wod\xc4\x99 (zwykle raz dziennie).\n_START_SECTION_\nKlimatyzatory ewaporacyjne po\xc5\x9brednie\n_START_PARAGRAPH_\nCh\xc5\x82odzenie ewaporacyjne po\xc5\x9brednie (obieg zamkni\xc4\x99ty) jest wykorzystywane do obni\xc5\xbcenia temperatury powietrza, ale bez dodawania odparowanej wody, bez zwi\xc4\x99kszania wilgotno\xc5\x9bci wzgl\xc4\x99dnej sch\xc5\x82adzanego strumienia powietrza. W klimatyzatorach po\xc5\x9brednich wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 _NEWLINE_dwa strumienie powietrza. Strumie\xc5\x84 powietrza, kt\xc3\xb3ry odparowuje bezpo\xc5\x9brednio wod\xc4\x99 (roboczy) oraz kt\xc3\xb3ry nadmuchiwany jest do sch\xc5\x82adzanego pomieszczenia (g\xc5\x82\xc3\xb3wny). Oba strumienie powietrza przep\xc5\x82ywaj\xc4\x85 przez wymiennik ciep\xc5\x82a (np. krzy\xc5\xbcowy, rotacyjny, inny), gdzie strumie\xc5\x84 g\xc5\x82\xc3\xb3wny oddaje ciep\xc5\x82o do strumienia roboczego.\n_START_SECTION_\nKlimatyzatory ewaporacyjne hybrydowe\n_START_PARAGRAPH_\nKlimatyzator hybrydowy zbudowany jest z klimatyzatora po\xc5\x9bredniego w pierwszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci i klimatyzatora bezpo\xc5\x9bredniego w kolejnej. W klimatyzatorze hybrydowym dochodzi do sch\xc5\x82odzenia powietrza bez zwi\xc4\x99kszania wilgotno\xc5\x9bci wzgl\xc4\x99dnej, a nast\xc4\x99pnie powietrze to zostaje sch\xc5\x82odzone dodatkowo poprzez bezpo\xc5\x9brednie odparowanie wody. Dzi\xc4\x99ki takiej budowie klimatyzatora, mo\xc5\xbcna obni\xc5\xbcy\xc4\x87 temperatur\xc4\x99 powietrza poni\xc5\xbcej temperatury termometru mokrego.'