b'\n_START_ARTICLE_\nZderzak \xc5\x81\xc4\x85giewki\n_START_PARAGRAPH_\nZderzak \xc5\x81\xc4\x85giewki (EPAR) \xe2\x80\x93 idea oraz prototyp amortyzatora zderze\xc5\x84 odprowadzaj\xc4\x85cego do wirnik\xc3\xb3w urz\xc4\x85dzenia cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 energii kinetycznej zderzaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 obiekt\xc3\xb3w. Wed\xc5\x82ug tw\xc3\xb3rcy Lucjana \xc5\x81\xc4\x85giewki urz\xc4\x85dzenie istotnie zmniejsza si\xc5\x82y i energi\xc4\x99 dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce w obiekcie uderzonym. W pocz\xc4\x85tkowych obja\xc5\x9bnieniach dzia\xc5\x82ania urz\xc4\x85dzenia twierdzono, \xc5\xbce si\xc5\x82y dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce w poje\xc5\xbadzie zaopatrzonym w to urz\xc4\x85dzenie s\xc4\x85 mniejsze ni\xc5\xbc wynikaj\xc4\x85ce z praw mechaniki Newtona. W kolejnej pr\xc3\xb3bie zainteresowania przemys\xc5\x82u urz\xc4\x85dzeniem zmodyfikowano je, zmieniono nazw\xc4\x99 na EPAR oraz obja\xc5\x9bnienie dzia\xc5\x82ania urz\xc4\x85dzenia._NEWLINE_Projektanci urz\xc4\x85dzenia informowali o wielu nagrodach przyznanych projektowi EPAR i jego tw\xc3\xb3rcom. W roku 2011 EPAR uzyska\xc5\x82 z\xc5\x82oty medal Mi\xc4\x99dzynarodowej Federacji Organizacji Wynalazczych (IFIA) za najlepszy wynalazek pierwszej dekady XXI w.\n_START_SECTION_\nHistoria wynalazku\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x81\xc4\x85giewka opracowa\xc5\x82 sw\xc3\xb3j zderzak w latach 90. XX wieku. Pierwsze dwie prace dotycz\xc4\x85ce zderzaka \xc5\x81\xc4\x85giewka opublikowa\xc5\x82 w roku 2000. Pierwszy prototyp zderzaka by\xc5\x82 testowany na AGH w Krakowie m.in. przez Stanis\xc5\x82awa Gumu\xc5\x82\xc4\x99._NEWLINE_Hipotezy wynalazc\xc3\xb3w dotycz\xc4\x85ce dzia\xc5\x82ania zderzaka \xc5\x81\xc4\x85giewki nie zosta\xc5\x82y zatwierdzone w czasopismach naukowych listy filadelfijskiej._NEWLINE_Jak dot\xc4\x85d nie istnieje \xc5\xbcadna praktyczna realizacja zderzaka \xc5\x81\xc4\x85giewki. Zderzak nie wyszed\xc5\x82 poza faz\xc4\x99 prototypow\xc4\x85. Wynalazek \xc5\x81\xc4\x85giewki zainicjowa\xc5\x82 powstanie Projektu EPAR, kt\xc3\xb3rego najwa\xc5\xbcniejszym zadaniem jest rozw\xc3\xb3j koncepcji Energetycznego Przetwornika Akumulacyjno-Rozproszeniowego (EPAR) i wprowadzenie go do powszechnego u\xc5\xbcytku. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 Projektu EPAR jest Stanis\xc5\x82aw Gumu\xc5\x82a._NEWLINE_W roku 2011 Narodowe Centrum Bada\xc5\x84 i Rozwoju podpisa\xc5\x82o umow\xc4\x99 o wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z EPAR w celu finansowania koszt\xc3\xb3w sporu z Malcolmem Smithem (Uniwersytet Cambridge) o prawa do patentu._NEWLINE_W 2011 roku tw\xc3\xb3rcy donosili, \xc5\xbce trwaj\xc4\x85 prace nad umieszczeniem rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 \xc5\x81\xc4\x85giewki w barierach drogowych, a testy grupy EPAR wykaza\xc5\x82y redukcj\xc4\x99 si\xc5\x82y zderzenia o 50\xe2\x80\x9390%, a tak\xc5\xbce, \xc5\xbce zacz\xc4\x99to projektowa\xc4\x87 zastosowanie EPAR w kuwejckich tankowcach oraz odbojnicach portowych._NEWLINE_Po 2011 roku aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 publiczna zespo\xc5\x82u usta\xc5\x82a, a strona internetowa projektu EPAR w serwisie spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowym Facebook przesta\xc5\x82a by\xc4\x87 aktualizowana. Strona internetowa projektu EPAR przesta\xc5\x82a dzia\xc5\x82a\xc4\x87 w roku 2015.\n_START_SECTION_\nZarys problem\xc3\xb3w i krytyka\n_START_PARAGRAPH_\nWynalazek jest przedmiotem krytyki ze wzgl\xc4\x99du na kontrowersyjne hipotezy autor\xc3\xb3w. Lucjan \xc5\x81agiewka postuluje, \xc5\xbce zmienna dynamicznie si\xc5\x82a nie przek\xc5\x82ada si\xc4\x99 w przek\xc5\x82adni. Natomiast powi\xc4\x85zany z projektem Stanis\xc5\x82aw Gumu\xc5\x82a uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce dzia\xc5\x82ania zderzaka nie da si\xc4\x99 opisa\xc4\x87 znanymi prawami fizyki, a jego zastosowanie umo\xc5\xbcliwia zmniejszenie si\xc5\x82 podczas zderzenia._NEWLINE_Wynalazca sugeruje, \xc5\xbce dzi\xc4\x99ki zderzakowi przyspieszenie odczuwane przez pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w w chwili zderzenia jest mniejsze ni\xc5\xbc przyspieszenie samochodu mierzone wzgl\xc4\x99dem przeszkody. Oznacza\xc5\x82oby to, \xc5\xbce zderzak zmienia bezw\xc5\x82adno\xc5\x9b\xc4\x87 masy prze\xc5\x82o\xc5\xbconej. Krytycy wynalazku wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce opublikowana dokumentacja wyst\xc4\x99powania tego zjawiska w zderzaku \xc5\x81\xc4\x85giewki nie jest zweryfikowana.'