b'\n_START_ARTICLE_\nMahamudra\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em mahamudry jest pierwotny budda Wad\xc5\xbcradhara (Wylie. rdo rje \'chang). Wed\xc5\x82ug buddyzmu termin "pierwotny budda" odnosi si\xc4\x99 do stanu dharmakai, jednego z trzech cia\xc5\x82 buddy Siakjamuniego. Zgodnie z tekstem do praktyki nyndro zwanym "Praktyki wst\xc4\x99pne Mahamudry" ( Wylie. phyag chen sngon \'gro), autorstwa XVI Karmapy Rangdziung Rigpe Dord\xc5\xbce, linia przekazu mahamudry dalej zaczyna si\xc4\x99 od mistrza Lodro Rinczena (Wylie. blo gros rin chen; transkrypcja sanskrycka. Ratnamati). Tym niemniej Tybeta\xc5\x84czycy widz\xc4\x85 indyjskie pochodzenie mahamudry esencji g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w uczniu Lodro Rinczena znanym jako Saraha, m.in. w jego instrukcjach znanych jako pie\xc5\x9bni "doha". Saraha by\xc5\x82 mistrzem tantryka Nagard\xc5\xbcuny (nie myli\xc4\x87 z Nagard\xc5\xbcun\xc4\x85 madhjamikiem; ok. 150 - 250 r n.e.)._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnym po Nagard\xc5\xbcunie w przekazie by\xc5\x82 \xc5\x9aawaripa (sanskryt. \xc5\x9a\xc4\x81varipa\xc2\xa0; Wylie. sha ba ri pa or ri khrod dbang phyug) - mistrz Maitripy. Maitripa (1007-1077) mia\xc5\x82 czterech uczni\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy nauczali w Tybecie: Nirup\xc4\x99 (znanego jako Dampa Kor Nirupa, Wylie. Dam pa Skor Nirupa; 1062-1102; by\xc5\x82 to de facto Tybeta\xc5\x84czyk z praktyki indyjskiego mahasiddhy Nirupy, kt\xc3\xb3ry po swojej \xc5\x9bmierci wykona\xc5\x82 "puraprave\xc5\x9ba"; t\xc5\x82um. "przej\xc5\x9bcie w inne cia\xc5\x82o"), Vajrapaniego z Nepalu od 1074 nauczaj\xc4\x85cego w centralnym Tybecie (uczniem jego by\xc5\x82 Asu znany jako Balpo Kjeme, Wylie. balpo skiemed), tybeta\xc5\x84skiego t\xc5\x82umacza Marpa Lotsa\xc5\x82\xc4\x99 (1012-1097) oraz bengalskiego pandit\xc4\x99 Ati\xc5\x9ba (982-1054). Uczniem Ati\xc5\x9by by\xc5\x82 Dromtonpa (transliteracja Wyliego. Drom-t\xc3\xb6n Gyal-we Jungne, 1005 - 1064 r. n.e.), kt\xc3\xb3ry jednak obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 wp\xc5\x82ywu mahamudry na monastycyzm nie kontynuowa\xc5\x82 pe\xc5\x82nego przekazu mahamudry. Natomiast Milarepa, ucze\xc5\x84 Marpy, to g\xc5\x82\xc3\xb3wnie tantryk przekazu "Sze\xc5\x9bciu Dharm Naropy". Uczniem Asu zosta\xc5\x82 Reczungpa (1084-1161) znany propagator mahamudry w Tybecie. Ucze\xc5\x84 Milarepy Gampopa, wywodz\xc4\x85cy si\xc4\x99 z kadampy, po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 mahamudr\xc4\x99 Milarepy i mahamudr\xc4\x99 Ati\xc5\x9by tworz\xc4\x85c ponadto nowy system mahamudry sutr. Nast\xc4\x99pnie przekazy mahamudry kontynuowano w rozmaitych podszko\xc5\x82ach dagpo kagju._NEWLINE_Mahamudra tantr kagju to g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przekaz "Sze\xc5\x9bciu Dharm Naropy", kt\xc3\xb3rego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em jest Tilopa i Naropa. Rozmaite szko\xc5\x82y kagju kultywuj\xc4\x85 powy\xc5\xbcsze przekazy mahamudry sutr, tantr i esencji do czas\xc3\xb3w obecnych, uwzgl\xc4\x99dniaj\xc4\x85c nawet tradycje term, np. terton Drogon Tsangpa Gyare (1161\xe2\x80\x931211)) z drukpa kagju wydoby\xc5\x82 przekaz mahamudry \xe2\x80\x9eSze\xc5\x9bciu Wskaz\xc3\xb3wek Jedynego Smaku\xe2\x80\x9d ukryty przez Reczungp\xc4\x99. Obecnie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc szko\xc5\x82a gelug, wywodz\xc4\x85ca si\xc4\x99 po\xc5\x9brednio od Ati\xc5\x9by, posiada "Mahamudr\xc4\x99 Gelug-Kagju" dzi\xc4\x99ki I Panczenlamie Lobsang Czokji Gjalcen. Opr\xc3\xb3cz wymienionych powy\xc5\xbcej przekaz\xc3\xb3w zwi\xc4\x85zanych z kagju istniej\xc4\x85 inne przekazy mahamudry tantr sarma buddyzmu tybeta\xc5\x84skiego, np. od takich indyjskich mahasiddh\xc3\xb3w jak Virupa, Lalita Wad\xc5\xbcra, Kalaczakrapada, czy tybeta\xc5\x84skiego Orgjenpy. Jest te\xc5\xbc pewne podobie\xc5\x84stwo mahamudry tantr do tantr maha jogi ningma, mahamudry sutr do kategorii semde w dzogczen oraz mahamudry esencji do trekci\xc3\xb6 kategorii mennakde w dzogczen (opis w paragrafie Mahamudra#Por\xc3\xb3wnanie z innymi praktykami).\n_START_SECTION_\nBuddyzm tybeta\xc5\x84ski\n_START_PARAGRAPH_\nW szkole ningma buddyzmu tybeta\xc5\x84skiego istnieje por\xc3\xb3wnanie mahamudry tantr ze zrealizowaniem w praktyce tzw. tantr wewn\xc4\x99trznych, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci tantr maha jogi. Najbardziej cenion\xc4\x85 praktyk\xc4\x85 jest natomiast dzogczen. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny badacz buddyzmu tybeta\xc5\x84skiego i mistrz dzogczen Namkhai Norbu uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce "Cztery Jogi Mahamudry" Gampopa opracowa\xc5\x82 na podstawie dzogczen kategorii semde (kategoria umys\xc5\x82u; Wylie. sems sde) na temat "Czterech Kontemplacji" mistrza Wajroczany (tyb. \xe0\xbd\x96\xe0\xbd\xbb\xe0\xbc\x8b\xe0\xbd\xa2\xe0\xbd\xbc\xe0\xbc\x8b\xe0\xbd\x99\xe0\xbc\x8b\xe0\xbd\x93\xe0\xbc\x8b, Wylie. bai ro tsa na; VIII w n.e.). Dzogczen posiada unikalne praktyki t\xc3\xb6gal (Wylie. thod-rgal) w kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 "Cztery Wizje" (Wylie. snang ba bzhi). \xc5\xbbadna z tradycji mahamudry nie posiada takich metod. Istnieje por\xc3\xb3wnanie mahamudry esencji do praktyki trekci\xc3\xb6 (Wylie. khregs-chod) kategorii mennakde w dzogczen, je\xc5\xbceli jest nauczana bez popadania w gradualizm "Czterech Jog". Metoda mahamudra esencji, poprawnie t\xc5\x82umaczona jako "Istota Mahamudry", przekracza wszystkie komplikacje i niebezpo\xc5\x9brednio\xc5\x9b\xc4\x87 stopniowych \xc5\x9bcie\xc5\xbcek wprost to samej istoty, mahamudry samej w sobie._NEWLINE_Szko\xc5\x82a sakja znana m.in. z unikalnych nauk mahamudry tantr "\xc5\x9acie\xc5\xbcki i Owocu" (tyb. Lamdre, Wylie. lam \'bras), wywodz\xc4\x85cych si\xc4\x99 od indyjskiego mahasiddhy Virupy, uwa\xc5\xbca jedynie stan mahamudry ze zrealizowaniem tantr jogi najwy\xc5\xbcszej, kwestionuj\xc4\x85c przy tym nauki mahamudry sutr (np. wed\xc5\x82ug dzie\xc5\x82 scholastyka Sakja Pandita)._NEWLINE_Szko\xc5\x82a gelug opr\xc3\xb3cz mahamudry tantr posiada unikaln\xc4\x85 lini\xc4\x99 przekazu "Mahamudry Gelug-Kagju" dzi\xc4\x99ki I Panczenlamie Lobsang Czokji Gjalcen. Z punktu widzenia szk\xc3\xb3\xc5\x82 sarma (buddyzm), takich jak gelug, ekwiwalentem nauk "Wielkiej Piecz\xc4\x99ci" mo\xc5\xbce by\xc4\x87 dzogczen._NEWLINE_W poniekt\xc3\xb3rych szko\xc5\x82ach kagju ju\xc5\xbc od czas\xc3\xb3w III Karmapy Rangdziung Dord\xc5\xbce (1284 \xe2\x80\x93 1339) naucza si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3lnie mahamudr\xc4\x99 i dzogczen jako kompatybilnych. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym przyk\xc5\x82adem s\xc4\x85 mistrzowie Mingyur Rinpocze i Dzogchen Ponlop. Mahamudra niekiedy jest bardziej wskazana dla stopniowego kszta\xc5\x82cenia ludzi o analitycznym usposobieniu ni\xc5\xbc dzogczen, kt\xc3\xb3ry jest dla tych o bardziej empirycznych zdolno\xc5\x9bciach. W tym po\xc5\x82\xc4\x85czeniu kagju-ningma mahamudra bardziej podkre\xc5\x9bla wyra\xc5\xbano\xc5\x9b\xc4\x87 (ang. vividness) zjawisk a dzogczen bardziej przejrzysto\xc5\x9b\xc4\x87 (ang. luminosity) tworz\xc4\x85c\xc4\x85 zjawiska.  Wielu mistrz\xc3\xb3w dzogczen znanych by\xc5\x82o z nauczania mahamudry zamiast dzogczen. Tulku Urgyen w swojej biografii wspomina: "Shakya Shri (Wylie. rtogs ldan shakya shri, 1853 -1919, jeden z najwi\xc4\x99kszych mistrz\xc3\xb3w dzogczen znany jako "Pan Siddh\xc3\xb3w") naucza\xc5\x82 swoich uczni\xc3\xb3w "wy nale\xc5\xbcycie do Doliny Mahamudry", a innych "wy nale\xc5\xbcycie do Doliny Dzogczen". W ten spos\xc3\xb3b dzieli\xc5\x82 ich na dwie osobne grupy by dawa\xc4\x87 instrukcje mahamudry b\xc4\x85d\xc5\xba dzogczen w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od ich indywidualnych zdolno\xc5\x9bci"._NEWLINE_Nale\xc5\xbcy przy tym zaznaczy\xc4\x87, \xc5\xbce pierwsi za\xc5\x82o\xc5\xbcyciele kagju pewni samowystarczalno\xc5\x9bci swojej mahamudry nie czuli potrzeby jakiegokolwiek \xc5\x82\xc4\x85czenia z naukami dzogczen. Gampopa naucza\xc5\x82 mahamudry jako "pojedynczego panaceum" na ca\xc5\x82\xc4\x85 samsar\xc4\x99. Swojemu uczniowi Dagpo Gomc\xc3\xbclowi (Wylie. dwags po sgom pa tshul khrims snying po; 1116-1169) podkre\xc5\x9bla\xc5\x82: "Jest tylko czterech w linii (przekazu) mi\xc4\x99dzy nami a budd\xc4\x85!", "Kompletne kagju i wszystkie dakinie s\xc4\x85 tu\xc5\xbc za tob\xc4\x85 w (miejscu) medytacji". Karmapie D\xc3\xbcsum Kjenpa (Wylie. dus gsum mkhyen pa; 1110-1193) wr\xc4\x99cz powiedzia\xc5\x82: "dzogczen jest dharm\xc4\x85 prowadz\xc4\x85c\xc4\x85 z poziom\xc3\xb3w bodhisattwy sz\xc3\xb3stego i si\xc3\xb3dmego wzwy\xc5\xbc. Tak jakby pi\xc4\x99cioletnie dziecko zapewnia\xc5\x82o, \xc5\xbce ma w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci dwudziestopi\xc4\x99cioletniego doros\xc5\x82ego, praktykuj\xc4\x85cy dzogczen zapewniaj\xc4\x85 o byciu budd\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie teraz".\n_START_SECTION_\nBuddyzm zen\n_START_PARAGRAPH_\nChi\xc5\x84skie szko\xc5\x82y buddyzmu chan, korea\xc5\x84skie s\xc5\x8fn i japo\xc5\x84skie zen r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kultywuj\xc4\x85 nauczanie o naturze umys\xc5\x82u, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna por\xc3\xb3wnywa\xc4\x87 do mahamudry. Mahamudra sutr uwarunkowana jest jednak metodami charakterystycznymi tylko dla wad\xc5\xbcrajany, np. "Guru Joga"  oraz jest udzielana zwykle po inicjacjach w tantry jogi najwy\xc5\xbcszej. Mahamudra tantr posiada metody tantr jogi najwy\xc5\xbcszej, gdzie nast\xc4\x99puje tantryczne przekszta\xc5\x82cenie naturalnego procesu umierania, stanu przej\xc5\x9bciowego Bardo i po nim odrodzenia, w odpowiadaj\xc4\x85ce im trzy cia\xc5\x82a Buddy. "Natychmiastowa" mahamudra esencji posiada tantryczn\xc4\x85 "Inicjacj\xc4\x99 Wad\xc5\xbcra M\xc4\x85dro\xc5\x9bci" (sanskryt adhishthana, ang. the empowerment of vajra wisdom) od samego pocz\xc4\x85tku praktyki i jest dlatego uwa\xc5\xbcana za ekwiwalent praktyki trekci\xc3\xb6 z tantr dzogczen.'