b'\n_START_ARTICLE_\nMutacja przesuwaj\xc4\x85ca ramk\xc4\x99 odczytu\n_START_PARAGRAPH_\nMutacja przesuwaj\xc4\x85ca ramk\xc4\x99 odczytu (ang. frameshift mutation) \xe2\x80\x93 mutacja genowa wywo\xc5\x82ana przez insercj\xc4\x99 b\xc4\x85d\xc5\xba delecj\xc4\x99 jednego lub wi\xc4\x99kszej, niepodzielnej przez 3, liczby nukleotyd\xc3\xb3w w kwasie nukleinowym. Poniewa\xc5\xbc aminokwasy kodowane s\xc4\x85 przez tryplety nukleotyd\xc3\xb3w (tworz\xc4\x85ce kodon) insercja lub delecja prowadzi do przesuni\xc4\x99cia si\xc4\x99 ramki odczytu. W rezultacie w trakcie translacji powstaje zupe\xc5\x82nie r\xc3\xb3\xc5\xbcna od oryginalnej sekwencja aminokwas\xc3\xb3w, tworz\xc4\x85ca odmienne bia\xc5\x82ko. Mutacja ta powoduje najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej zast\xc4\x85pienie pierwszego kodonu stop innym oraz pojawienie si\xc4\x99 kodon\xc3\xb3w stop w niew\xc5\x82a\xc5\x9bciwych miejscach sekwencji, w wyniku czego syntetyzowane \xc5\x82a\xc5\x84cuch polipeptyd\xc3\xb3w mog\xc4\x85 by\xc4\x87 nadzwyczaj kr\xc3\xb3tkie lub nienaturalnie d\xc5\x82ugie. Powstaj\xc4\x85ce w ten spos\xc3\xb3b bia\xc5\x82ka s\xc4\x85 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej pozbawione swoich funkcji, w zwi\xc4\x85zku z czym mutacja ta mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 ogromny wp\xc5\x82yw na fenotyp organizmu._NEWLINE_Mutacje przesuwaj\xc4\x85ce ramk\xc4\x99 odczytu bior\xc4\x85 udzia\xc5\x82 w powstawaniu wielu chor\xc3\xb3b na tle genetycznym, jak choroba Taya-Sachsa czy mukowiscydoza. Zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce podatno\xc5\x9b\xc4\x87 na niekt\xc3\xb3re nowotwory oraz hipercholesterolemi\xc4\x99 rodzinn\xc4\x85. W 1997 odkryto ich powi\xc4\x85zanie z odporno\xc5\x9bci\xc4\x85 na zaka\xc5\xbcenie retrowirusem HIV.\n_START_SECTION_\nNowotwory\n_START_PARAGRAPH_\nMutacje przesuwaj\xc4\x85ce ramk\xc4\x99 odczytu znane s\xc4\x85 jako czynnik wywo\xc5\x82uj\xc4\x85cy raka okr\xc4\x99\xc5\xbcnicy oraz inne nowotwory, w przypadku kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99puje niestabilno\xc5\x9b\xc4\x87 mikrosatelitarna. Mutacje te wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bciej w rejonach powtarzaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 sekwencji. Je\xc5\x9bli system naprawy \xc5\xbale sparowanych nukleotyd\xc3\xb3w DNA nie naprawi insercji lub delecji zasad, mutacje te z du\xc5\xbcym prawdopodobie\xc5\x84stwem b\xc4\x99d\xc4\x85 patogeniczne. Do\xc5\x9bwiadczenia prowadzone na dro\xc5\xbcd\xc5\xbcach i bakteriach pomog\xc5\x82y zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 cechy charakterystyczne mikrosatelit mog\xc4\x85ce si\xc4\x99 przyczynia\xc4\x87 do defekt\xc3\xb3w w dzia\xc5\x82aniu tego systemu naprawczego. Obejmuj\xc4\x85 one d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 mikrosatelit, sk\xc5\x82ad materia\xc5\x82u genetycznego oraz wierno\xc5\x9b\xc4\x87 powt\xc3\xb3rze\xc5\x84. Z do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 wynika, \xc5\xbce d\xc5\x82u\xc5\xbcsze mikrosatelity maj\xc4\x85 wi\xc4\x99kszy wska\xc5\xbanik mutacji przesuwaj\xc4\x85cych ramk\xc4\x99 odczytu. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc rejon ko\xc5\x84cowy DNA jest podatny na tego typu mutacje W przypadku nowotworu prostaty mutacje te, przesuwaj\xc4\x85c otwart\xc4\x85 ramk\xc4\x99 odczytu, zapobiegaj\xc4\x85 apoptozie, prowadz\xc4\x85c do niekontrolowanego wzrostu guza. Obok czynnik\xc3\xb3w \xc5\x9brodowiskowych przyczyniaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 do powstania raka prostaty istniej\xc4\x85 wi\xc4\x99c tak\xc5\xbce czynniki genetyczne. Podczas sprawdzania rejon\xc3\xb3w koduj\xc4\x85cych DNA kom\xc3\xb3rek rakowych w poszukiwaniu mutacji, wykryto ich 116, z czego 61 stanowi\xc5\x82y mutacje przesuwaj\xc4\x85ce ramk\xc4\x99. Wykryto r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc oko\xc5\x82o 500 mutacji na chromosomie 17 odgrywaj\xc4\x85cych rol\xc4\x99 w rozwoju raka piersi i jajnik\xc3\xb3w, na genie BRCA1, z kt\xc3\xb3rych wiele by\xc5\x82o mutacjami przesuwaj\xc4\x85cymi ramk\xc4\x99 odczytu.\n_START_SECTION_\nChoroba Le\xc5\x9bniowskiego-Crohna\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba Le\xc5\x9bniowskiego-Crohna ma zwi\xc4\x85zek z mutacj\xc4\x85 przesuwaj\xc4\x85c\xc4\x85 ramk\xc4\x99 odczytu w rejonie koduj\xc4\x85cym gen NOD2. Mutacja ta polega na insercji cytozyny na pozycji 3020. Prowadzi ona do przedwczesnego zako\xc5\x84czenia translacji, w wyniku czego powstaj\xc4\x85ce bia\xc5\x82ko jest kr\xc3\xb3tsze, ni\xc5\xbc powinno. Wzrost zachorowalno\xc5\x9bci na t\xc4\x99 chorob\xc4\x99 u homozygot z t\xc4\x85 mutacj\xc4\x85 mo\xc5\xbce by\xc4\x87 nawet 40-krotny.\n_START_SECTION_\nMukowiscydoza\n_START_PARAGRAPH_\nMukowiscydoza jest chorob\xc4\x85 wywo\xc5\x82ywan\xc4\x85 mutacjami na genie b\xc5\x82onowego kana\xc5\x82u chlorkowego (CFTR). Wykryto na nim ponad 1500 mutacji, ale nie wszystkie powoduj\xc4\x85 chorob\xc4\x99. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 przypadk\xc3\xb3w choroby wywo\xc5\x82anych jest mutacj\xc4\x85 \xe2\x88\x86F508, kt\xc3\xb3ra usuwa ca\xc5\x82y aminokwas. Dwie inne mutacje przesuwaj\xc4\x85ce ramk\xc4\x99 odczytu, CF1213-delT oraz CF1154-insTC odgrywaj\xc4\x85 rol\xc4\x99 w diagnostyce choroby. Obie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 zwykle w tandemie i prowadz\xc4\x85 do niewielkiego spadku wydolnoci p\xc5\x82uc. Wykryte zosta\xc5\x82y metod\xc4\x85 Sangera i wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 u ok. 1% przebadanych pacjent\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nChoroba Taya-Sachsa\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba Taya-Sachsa jest nieuleczalnym schorzeniem atakuj\xc4\x85cym centralny uk\xc5\x82ad nerwowy, szczeg\xc3\xb3lnie cz\xc4\x99sto wyst\xc4\x99puj\xc4\x85c\xc4\x85 u niemowl\xc4\x85t i ma\xc5\x82ych dzieci. Chorob\xc4\x99 wywo\xc5\x82uj\xc4\x85 mutacje na genie odpowiedzialnym za syntez\xc4\x99 beta-heksozaminidazy A (Hex A). Opisano ich 78, z kt\xc3\xb3rych 67 jest znanych jako powoduj\xc4\x85ce chorob\xc4\x99. W\xc5\x9br\xc3\xb3d nich jest 11 delecji (1 du\xc5\xbca i 10 ma\xc5\x82ych) oraz 2 insercje. Insercja 4 zasad w eksonie 11 jest obserwowana u 80% choruj\xc4\x85cych \xc5\xbbyd\xc3\xb3w aszkenazyjskich. Mutacje przesuwaj\xc4\x85ce ramk\xc4\x99 odczytu prowadz\xc4\x85 tu do przedwczesnego zako\xc5\x84czenia translacji. Op\xc3\xb3\xc5\xbanione nadej\xc5\x9bcie choroby zwi\xc4\x85zane jest z 4 r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi mutacjami, w tym jedn\xc4\x85 delecj\xc4\x85 3 par zasad.\n_START_SECTION_\nKardiomiopatia przerostowa\n_START_PARAGRAPH_\nKardiomiopatia przerostowa jest najcz\xc4\x99stsz\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 nag\xc5\x82ej \xc5\x9bmierci sercowej w\xc5\x9br\xc3\xb3d m\xc5\x82odych ludzi. Jej przyczyn\xc4\x85 bywaj\xc4\x85 mutacje w genie koduj\xc4\x85cym bia\xc5\x82ko sarkomeru mi\xc4\x99\xc5\x9bnia sercowego. Mutacje genu troponiny C (TNNC1) s\xc4\x85 rzadk\xc4\x85, genetyczn\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 tej choroby. Niedawne badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce mutacja przesuwaj\xc4\x85ca ramk\xc4\x99 odczytu (c.363dupG lub p.Gln122AlafsX30) by\xc5\x82a przyczyn\xc4\x85 kardiomiopatii u dziewi\xc4\x99tnastolatka.\n_START_SECTION_\nZesp\xc3\xb3\xc5\x82 Chediaka-Higashiego\n_START_PARAGRAPH_\nZesp\xc3\xb3\xc5\x82 Chediaka-Higashiego jest wykryt\xc4\x85 u wielu ssak\xc3\xb3w chrob\xc4\x85 genetyczn\xc4\x85 zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 z mutacj\xc4\x85 genu CHS, koduj\xc4\x85cego bia\xc5\x82ko LYST. Zidentyfikowano delecj\xc4\x99 cytozyny na 40 eksonie tego genu, kt\xc3\xb3ra powoduje przesuni\xc4\x99cie ramki odczytu i przedwczesne zako\xc5\x84czenie translacji, w wyniku czego powstaje skr\xc3\xb3cone bia\xc5\x82ko LYST (p.Leu3156Phefs*37).\n_START_SECTION_\nChoroby siatk\xc3\xb3wki\n_START_PARAGRAPH_\nPost\xc4\x99puj\xc4\x85ca atrofia siatk\xc3\xb3wki (PRA) jest chorob\xc4\x85 ps\xc3\xb3w charakteryzuj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 stopniow\xc4\x85 utrat\xc4\x85 wzorku w wyniku degradacji fotoreceptor\xc3\xb3w siatk\xc3\xb3wki. Jest odpowiednikiem retinopatii barwnikowej u ludzi. W przypadku wariantu prcd-PRA u rasy Golden retriever wykryto mutacj\xc4\x99 przesuwaj\xc4\x85c\xc4\x85 ramk\xc4\x99 odczytu na locus CFA37. Rejon ten zawiera gen SLC4A3 wa\xc5\xbcny dla funkcjonowania siatk\xc3\xb3wki.\n_START_SECTION_\nInne efekty\n_START_PARAGRAPH_\nMutacje przesuwaj\xc4\x85ce ramk\xc4\x99 odczytu mog\xc4\x85 mie\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc efekty oboj\xc4\x99tne dla zdrowia organizmu, cho\xc4\x87 zmieniaj\xc4\x85ce jego fenotyp. Mutacja tego typu, zwi\xc4\x85zana z delecj\xc4\x85 guaniny w kodonie 104, w locus E u byd\xc5\x82a, spowodowa\xc5\x82a powstanie allelu recesywnego e. U homozygot ee koduje on czerwon\xc4\x85 barw\xc4\x99 sier\xc5\x9bci.'