b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82o Marii w Nazarecie\n_START_SECTION_\nDzieje \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nPodziemne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o w Nazarecie by\xc5\x82o tradycyjnie od wiek\xc3\xb3w wykorzystywane przez mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w jako jedno z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 wody w mie\xc5\x9bcie. Nie zawsze by\xc5\x82o ono nazywane \xe2\x80\x9e\xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em Marii\xe2\x80\x9d. R\xc3\xb3\xc5\xbcokrzy\xc5\xbcowcy podali w 1935 roku, \xc5\xbce \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o to w erze przed-chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej by\xc5\x82o znane jako \xe2\x80\x9e\xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o wartowni\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 by\xc4\x87 mo\xc5\xbce dlatego, \xc5\xbce w s\xc4\x85siednich domach mie\xc5\x9bci\xc5\x82 si\xc4\x99 szereg wartowni strzeg\xc4\x85cych dost\xc4\x99pu do \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a wody i bezpiecze\xc5\x84stwa s\xc4\x85siedniego traktu handlowego. Historyk Werner Keller napisa\xc5\x82 w swojej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce \xe2\x80\x9eBiblia jako historia\xe2\x80\x9d, \xc5\xbce \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o Marii od \xe2\x80\x9eniepami\xc4\x99tnych czas\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d zaopatrywa\xc5\x82o mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta w wod\xc4\x99._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na religijne znaczenie jakie \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o mia\xc5\x82o dla chrze\xc5\x9bcijan, wybudowali oni w tym miejscu sw\xc3\xb3j pierwszy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82. Zablokowa\xc5\x82 on dost\xc4\x99p do wody \xc5\xbar\xc3\xb3dlanej i dlatego wybudowano w\xc3\xb3wczas ci\xc4\x85g podziemnych tuneli, kt\xc3\xb3rymi rozprowadzano wod\xc4\x99. W latach 1997\xe2\x80\x931998 Jardenna Alexandre i Hanna Butrus prowadzi\xc5\x82y wykopaliska archeologiczne, kt\xc3\xb3re ujawni\xc5\x82y sie\xc4\x87 podziemnych korytarzy. Pochodzi\xc5\x82y one z okresu bizantyjskiego (nie znaleziono dowod\xc3\xb3w \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85cych, by mog\xc5\x82y one powsta\xc4\x87 przed V wiekiem w okresie rzymskim). W latach 90. XX wieku Elias i Martina Shama u\xc5\xbcyli wysokiej rozdzielczo\xc5\x9bci georadaru i odkryli olbrzymi kompleks podziemnych korytarzy. Dodatkowe badania przeprowadzone w latach 2004\xe2\x80\x932005 ujawni\xc5\x82y du\xc5\xbc\xc4\x85 \xc5\x82a\xc5\xbani\xc4\x99 oraz inne dodatkowe struktury podziemne. W 2003 roku archeolog Richard Freund wyrazi\xc5\x82 przekonanie, \xc5\xbce odkryte miejsce z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 jest bizantyjsk\xc4\x85 \xc5\x82a\xc5\xbani\xc4\x85. Sam ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zosta\xc5\x82 zburzony po 1263 roku przez Mameluk\xc3\xb3w. Wybudowana po 1750 roku Cerkiew Archanio\xc5\x82a Gabriela ponownie zablokowa\xc5\x82a dost\xc4\x99p do \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a. Dlatego po raz kolejny skierowano wod\xc4\x99 do podziemnych tuneli, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y j\xc4\x85 do oddalonej o 140 metr\xc3\xb3w na po\xc5\x82udnie publicznej studni. Przez kolejne lata by\xc5\x82 to lokalny wodop\xc3\xb3j, w kt\xc3\xb3rym wybudowano kamienn\xc4\x85 nadziemn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z p\xc3\xb3\xc5\x82kolistym zadaszeniem. Do \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a zawsze przywi\xc4\x85zywano du\xc5\xbce znaczenie religijne. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 katolicki udziela\xc5\x82 odpust\xc3\xb3w przybywaj\xc4\x85cym do \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a pielgrzymom, kt\xc3\xb3rzy nalewali wod\xc4\x99 do butelek i zabierali z sob\xc4\x85 do Europy. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc muzu\xc5\x82manie uwa\xc5\xbcali \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o za \xc5\x9bwi\xc4\x99te, przypisuj\xc4\x85c jej wodom w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci lecznicze. Miejsce to odnowiono w latach 1967 i 2000. Obecnie studnia jest nieczynna, nie ma w niej wody.\n_START_SECTION_\nOpis budowli\n_START_PARAGRAPH_\nPubliczna studnia i plac wok\xc3\xb3\xc5\x82 niej zosta\xc5\x82y odnowione na Wielki Jubileusz Roku 2000. Przy pracach renowacyjnych kierowano si\xc4\x99 zdj\xc4\x99ciami wykonanymi przez pielgrzym\xc3\xb3w pod koniec XIX wieku. Trzy uj\xc4\x99cia wody osadzono w nowoczesnej kamiennej obudowie. Wok\xc3\xb3\xc5\x82 studni zasadzono drzewa, kt\xc3\xb3re wraz ze studni\xc4\x85 s\xc4\x85 widoczne na herbie Nazaretu.\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nMiejsce jest otwarte dla turyst\xc3\xb3w przez wszystkie dni tygodnia, o ka\xc5\xbcdej porze dnia i nocy.'