b'\n_START_ARTICLE_\nZamach stanu na Litwie (1919)\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o historyczne\n_START_PARAGRAPH_\nOd czasu zawarcia unii lubelskiej w 1569 r. a\xc5\xbc do III rozbioru Polski, Polska i Litwa tworzy\xc5\x82y jeden organizm pa\xc5\x84stwowy zwany Rzecz\xc4\x85pospolit\xc4\x85 Obojga Narod\xc3\xb3w. Oba pa\xc5\x84stwa odzyska\xc5\x82y niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 dopiero po 123 latach zabor\xc3\xb3w w wyniku sprzyjaj\xc4\x85cej sytuacji politycznej na \xc5\x9bwiecie po zako\xc5\x84czeniu I wojny \xc5\x9bwiatowej. Jednak\xc5\xbce prawie natychmiast Polska i Litwa wda\xc5\x82y si\xc4\x99 ze sob\xc4\x85 w sp\xc3\xb3r o przynale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 terytorialn\xc4\x85 Suwalszczyzny i Wile\xc5\x84szczyzny. W czasie wojny polsko-bolszewickiej, w wyniku tzw. wyprawy wile\xc5\x84skiej przeciwko armii Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego w kwietniu 1919 r., Polska zaj\xc4\x99\xc5\x82a Wilno. Litwini okre\xc5\x9blali Wilno jako swoj\xc4\x85 historyczn\xc4\x85 stolic\xc4\x99 oraz integraln\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Litwy, podczas gdy dla Polak\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy stanowili wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 jego mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, by\xc5\x82o miastem polskim. Pe\xc5\x82ni\xc4\x85cy w\xc3\xb3wczas funkcj\xc4\x99 Naczelnika Pa\xc5\x84stwa J\xc3\xb3zef Pi\xc5\x82sudski szuka\xc5\x82 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci zawarcia z Litw\xc4\x85 unii w nadziei wskrzeszenia Rzeczypospolitej Obojga Narod\xc3\xb3w (tzw. koncepcja Mi\xc4\x99dzymorza). Litwini uwa\xc5\xbcali jednak, \xc5\xbce w ramach proponowanej przez Polak\xc3\xb3w federacji utrac\xc4\x85 swoj\xc4\x85 suwerenno\xc5\x9b\xc4\x87 wobec czego opowiedzieli si\xc4\x99 za utworzeniem w\xc5\x82asnego pa\xc5\x84stwa. Cho\xc4\x87 stosunki polsko-litewskie nie sta\xc5\x82y si\xc4\x99 napi\xc4\x99te od razu, to niech\xc4\x99\xc4\x87 ka\xc5\xbcdej ze stron do ust\xc4\x99pstw doprowadzi\xc5\x82a do powolnego wzrostu wzajemnej wrogo\xc5\x9bci._NEWLINE_Wzrost napi\xc4\x99cia w stosunkach bilateralnych z Polsk\xc4\x85 sk\xc5\x82oni\xc5\x82 Litw\xc4\x99 do poproszenia o interwencj\xc4\x99 Najwy\xc5\xbcszej Rady Wojennej Ententy, kt\xc3\xb3ra przedstawi\xc5\x82a dwie propozycje linii demarkacyjnych, wyznaczonych w czerwcu i lipcu 1919 r. (druga z linii znana by\xc5\x82a jako linia Focha), aby zapobiec przerodzeniu si\xc4\x99 sporu w otwarty konflikt zbrojny. Polska zignorowa\xc5\x82a jednak obie propozycje, a jej wojska wkroczy\xc5\x82y g\xc5\x82\xc4\x99biej na terytoria kontrolowane przez stron\xc4\x99 litewsk\xc4\x85. W obliczu nacisk\xc3\xb3w ze strony pa\xc5\x84stw Ententy, J\xc3\xb3zef Pi\xc5\x82sudski chcia\xc5\x82 unikn\xc4\x85\xc4\x87 otwartego konfliktu polsko-litewskiego, kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3g\xc5\x82 doprowadzi\xc4\x87 do rozlewu krwi i jeszcze gorszych relacji mi\xc4\x99dzy obu pa\xc5\x84stwami. Uznaj\xc4\x85c, \xc5\xbce na Litwie \xc5\xbcyje wystarczaj\xc4\x85ca liczba ludno\xc5\x9bci sympatyzuj\xc4\x85cej z Polsk\xc4\x85, w\xc5\x82adze w Warszawie podj\xc4\x99\xc5\x82y decyzj\xc4\x99 o zaplanowaniu i przeprowadzeniu zamachu stanu, kt\xc3\xb3rego celem by\xc5\x82o obalenie wrogiego Polsce rz\xc4\x85du litewskiego.\n_START_SECTION_\nPrzygotowania\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze plany dotycz\xc4\x85ce przeprowadzenia zamachu pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 w po\xc5\x82owie lipca 1919 r. W tym czasie Polska zawar\xc5\x82a uk\xc5\x82ad o zawieszeniu broni w wojnie polsko-ukrai\xc5\x84skiej, od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy na terytorium Litwy wkroczy\xc5\x82a rosyjska Zachodnia Armia Ochotnicza pod dow\xc3\xb3dztwem p\xc5\x82k. Paw\xc5\x82a Bermondta-Awa\xc5\x82owa, a szeregi armii litewskiej opu\xc5\x9bcili s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy w niej dotychczas sascy ochotnicy. Pi\xc5\x82sudski zak\xc5\x82ada\xc5\x82 wykorzystanie struktur Polskiej Organizacji Wojskowej, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a przez niego utworzona podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej na potrzeby prowadzenia dzia\xc5\x82a\xc5\x84 dywersyjnych i szpiegowskich. 31 lipca 1919 r. Pi\xc5\x82sudski, wraz z Leonem Wasilewskim, przyby\xc5\x82 do kontrolowanego przez Polak\xc3\xb3w Wilna, cho\xc4\x87 cel tej wizyty by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas niejasny. Pi\xc5\x82sudski twierdzi\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, \xc5\xbce celem jego przyjazdu by\xc5\x82a ch\xc4\x99\xc4\x87 przeprowadzenia rozm\xc3\xb3w ze stron\xc4\x85 litewsk\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej przewodzi\xc5\x82 Augustinas Voldemaras. Jednak litewski historyk Vytautas Les\xc4\x8dius sugeruje, \xc5\xbce prawdziwym powodem jego wizyty by\xc5\x82y rozmowy prowadzone z propolskimi w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielami ziemskimi z rejonu wile\xc5\x84skiego. 3 sierpnia 1919 r., Leon Wasilewski przyjecha\xc5\x82 do Kowna, \xc3\xb3wczesnej tymczasowej stolicy Litwy, aby podj\xc4\x85\xc4\x87 negocjacje z premierem Mykolasem Sle\xc5\xbeevi\xc4\x8diusem. Polska delegacja zadeklarowa\xc5\x82a, i\xc5\xbc Warszawa nie ma plan\xc3\xb3w aneksji Litwy i zaproponowa\xc5\x82a przeprowadzenie plebiscytu na terenach spornych, aby to lokalni mieszka\xc5\x84cy zadecydowali o swojej przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci. Strona litewska odrzuci\xc5\x82a t\xc4\x99 propozycj\xc4\x99 o\xc5\x9bwiadczaj\xc4\x85c, \xc5\xbce tereny sporne stanowi\xc4\x85 integraln\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Litwy. Negocjacje zosta\xc5\x82y zerwane, a Wasilewski opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Kowno 7 sierpnia. W takiej sytuacji rozmowy zosta\xc5\x82y wykorzystane do dokonania oceny op\xc5\x82acalno\xc5\x9bci zamachu, gotowo\xc5\x9bci struktur POW do jego przeprowadzenia oraz stosunku dyplomacji litewskiej do ewentualnej unii z Polsk\xc4\x85._NEWLINE_Po niepowodzeniu misji Wasilewskiego, prasa w Polsce wzmog\xc5\x82a antylitewsk\xc4\x85 propagand\xc4\x99. Polskie gazety g\xc5\x82osi\xc5\x82y, \xc5\xbce litewska Taryba jest kukie\xc5\x82k\xc4\x85 w r\xc4\x99kach Berlina, ignoruj\xc4\x85c\xc4\x85 wol\xc4\x99 ludu, kt\xc3\xb3ry chce unii z Polsk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra to unia pozwoli\xc5\x82aby wyrwa\xc4\x87 si\xc4\x99 Litwie spod niemieckich wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w. Media w Polsce informowa\xc5\x82y tak\xc5\xbce o narastaj\xc4\x85cej w\xc5\x9br\xc3\xb3d Litwin\xc3\xb3w niech\xc4\x99ci do w\xc5\x82asnego rz\xc4\x85du. Tego typu informacje by\xc5\x82y zgodne z planami strony polskiej, kt\xc3\xb3ra chcia\xc5\x82a przedstawi\xc4\x87 zamach jako inicjatyw\xc4\x99 lokalnych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, pragn\xc4\x85cych wyswobodzi\xc4\x87 Litw\xc4\x99 spod niemieckiej dominacji. Jednak\xc5\xbce podczas gdy spiskowcy liczyli na interwencj\xc4\x99 polskiej armii, w\xc5\x82adze w Warszawie utrzymywa\xc5\x82y, \xc5\xbce nie maj\xc4\x85 nic wsp\xc3\xb3lnego z zamachem._NEWLINE_POW uda\xc5\x82o si\xc4\x99 wci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 do wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy litewskich aktywist\xc3\xb3w m.in. Stanis\xc5\x82awa Narutowicza, Juozasa Gabrysa, Jurgisa Auk\xc5\xa1tuolaitisa i Klemensasa Vaitiek\xc5\xabnasa. W dniach 20-22 sierpnia 1919 r. Wasilewski, wraz z Tadeuszem Kasprzyckim, Narutowiczem i Auk\xc5\xa1tuolaitisem zaj\xc4\x99li si\xc4\x99 planowaniem szczeg\xc3\xb3\xc5\x82\xc3\xb3w zamachu. Zgodnie z planem zamach mia\xc5\x82 zosta\xc4\x87 przeprowadzony w nocy z 28 na 29 sierpnia, podczas kt\xc3\xb3rej spiskowcy mieli przej\xc4\x85\xc4\x87 kontrol\xc4\x99 nad Kownem i utrzyma\xc4\x87 je do czasu przybycia regularnych wojsk polskich, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y zosta\xc4\x87 wezwane do ochrony miasta. Taryba oraz rz\xc4\x85d Litwy mia\xc5\x82y zosta\xc4\x87 obalone i zast\xc4\x85pione przez gabinet nastawiony pro-polsko. Dyktatorem nowego rz\xc4\x85du litewskiego mia\xc5\x82 zosta\xc4\x87 gen. Silvestras \xc5\xbdukauskas, jego zast\xc4\x99pc\xc4\x85 miano ustanowi\xc4\x87 Auk\xc5\xa1tuolaitisa, a szefem w\xc5\x82adz cywilnych Narutowicza. Gen. \xc5\xbdukauskas, g\xc5\x82\xc3\xb3wnodowodz\xc4\x85cy litewsk\xc4\x85 armi\xc4\x85, nie by\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82autorem zamachu, jednak znany by\xc5\x82 ze swoich pro-polskich sympatii i strona polska zak\xc5\x82ada\xc5\x82a, \xc5\xbce wesprze przewr\xc3\xb3t swoim autorytetem. Stanowiska w nowym rz\xc4\x85dzie planowano powierzy\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc m.in. Mykolasowi Bir\xc5\xbei\xc5\xa1ce, Jonasowi Vilei\xc5\xa1isowi, Steponasowi Kairysowi oraz Juozasowi T\xc5\xabbelisowi, kt\xc3\xb3rzy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie byli \xc5\x9bwiadomi spisku. Auk\xc5\xa1tuolaitisowi przekazano 800 tys. niemieckich marek na sfinansowanie przewrotu, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obiecano kolejnych 300 tys. w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nWykrycie spisku\n_START_PARAGRAPH_\nOstatecznie do zamachu nie dosz\xc5\x82o z powodu s\xc5\x82abej komunikacji i zbytniego entuzjazmu niekt\xc3\xb3rych dzia\xc5\x82aczy POW. Pi\xc5\x82sudskiemu nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 odwie\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9bci cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w organizacji od wywo\xc5\x82ania powstania sejne\xc5\x84skiego na Suwalszczy\xc5\xbanie w sierpniu 1919 r. Tamtejsza kom\xc3\xb3rka POW zlekcewa\xc5\xbcy\xc5\x82a jego ostrze\xc5\xbcenia i rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a powstanie, kt\xc3\xb3re cho\xc4\x87 lokalnie odnios\xc5\x82o sukces, zaprzepa\xc5\x9bci\xc5\x82o szans\xc4\x99 na przeprowadzenie przewrotu na skal\xc4\x99 ca\xc5\x82ego pa\xc5\x84stwa. Aktywi\xc5\x9bci POW na Litwie uznali, \xc5\xbce powstanie sejne\xc5\x84skie nadszarpn\xc4\x99\xc5\x82o ich reputacj\xc4\x99 w zwi\xc4\x85zku z czym wielu zwolennik\xc3\xb3w organizacji odm\xc3\xb3wi\xc5\x82o udzia\xc5\x82u w przygotowywanym spisku._NEWLINE_Przeprowadzenie zamachu zosta\xc5\x82o op\xc3\xb3\xc5\xbanione do 1 wrze\xc5\x9bnia 1919 r. Jednak\xc5\xbce cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kom\xc3\xb3rek POW rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a swoje dzia\xc5\x82ania (m.in. przecinanie linii telegraficznych, uszkadzanie tor\xc3\xb3w kolejowych) zgodnie z pierwotnym planem, tj. w nocy z 27 na 28 sierpnia. Litewski wywiad przechwyci\xc5\x82 i rozszyfrowa\xc5\x82 rozkaz op\xc3\xb3\xc5\xbanienia zamachu. Strona litewska ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej wiedzia\xc5\x82a, \xc5\xbce Polacy spiskuj\xc4\x85 przeciwko w\xc5\x82adzom w Kownie, jednak nie wiedzia\xc5\x82a kto i kiedy planuje ewentualny zamach. Rz\xc4\x85d Litwy zosta\xc5\x82 poinformowany o przeci\xc4\x99ciu linii telegraficznych i przechwyceniu rozkazu o op\xc3\xb3\xc5\xbanieniu zamachu w dniu 28 sierpnia, jednak nie zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 podj\xc4\x85\xc4\x87 przeciwko Polakom \xc5\xbcadnych akcji, uznaj\xc4\x85c, \xc5\xbce zagro\xc5\xbcenie nie jest realne._NEWLINE_Jednak grupa 18 oficer\xc3\xb3w litewskiej armii, za cichym przyzwoleniem Sle\xc5\xbeevi\xc4\x8diusa, postanowi\xc5\x82a podj\xc4\x85\xc4\x87 dzia\xc5\x82ania przeciwko spiskowcom. Obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99, \xc5\xbce cz\xc5\x82onkom POW uda\xc5\x82o si\xc4\x99 przenikn\xc4\x85\xc4\x87 w struktury litewskich si\xc5\x82 zbrojnych, zdecydowali oni w tajemnicy o przeprowadzeniu w nocy z 28 na 29 sierpnia masowych aresztowa\xc5\x84 Polak\xc3\xb3w. Nie wiedz\xc4\x85c dok\xc5\x82adnie kto sta\xc5\x82 za planami przewrotu, Litwini aresztowali wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 prominentnych aktywist\xc3\xb3w polskich w Kownie. Kilkadziesi\xc4\x85t os\xc3\xb3b aresztowano pierwszej nocy, w tym m.in. Auk\xc5\xa1tuolaitisa oraz 23 polskich oficer\xc3\xb3w s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cych w armii litewskiej. W ci\xc4\x85gu kolejnej nocy liczba aresztowanych Polak\xc3\xb3w wzros\xc5\x82a do dwustu. W samym Kownie og\xc5\x82oszono stan obl\xc4\x99\xc5\xbcenia. Prasa polska donosi\xc5\x82a o masowych aresztowaniach Polak\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rym nie przedstawiono \xc5\xbcadnych innych zarzut\xc3\xb3w ni\xc5\xbc bycie Polakami, podsumowuj\xc4\x85c, \xc5\xbce jest to przyk\xc5\x82ad antypolskich dzia\xc5\x82a\xc5\x84 sterowanego przez Niemc\xc3\xb3w rz\xc4\x85du Litwy._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na fakt, \xc5\xbce Litwini nie posiadali listy cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w POW, zatrzyma\xc5\x84 unikn\xc4\x99li g\xc5\x82\xc3\xb3wni przyw\xc3\xb3dcy organizacji. Aresztowania nie dotkn\xc4\x99\xc5\x82y tak\xc5\xbce regionalnych oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w POW. Dlatego te\xc5\xbc, 17 wrze\xc5\x9bnia 1919 r., wydano nowe rozkazy, zgodnie z kt\xc3\xb3rymi na koniec wrze\xc5\x9bnia zaplanowano przeprowadzenie drugiego zamachu. Jednak\xc5\xbce ten spisek r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zosta\xc5\x82 wykryty. Pewnej Litwince uda\xc5\x82o si\xc4\x99 przekona\xc4\x87 Petrasa Vrubliauskasa, zast\xc4\x99pc\xc4\x99 dow\xc3\xb3dcy POW w Wilnie, do przekazania archiwum dokument\xc3\xb3w organizacji w r\xc4\x99ce strony litewskiej. 21 wrze\xc5\x9bnia Litwini uzyskali dost\xc4\x99p do pe\xc5\x82nej listy cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w i zwolennik\xc3\xb3w POW, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 wykorzystali do przeprowadzenia kolejnej fali aresztowa\xc5\x84 w nast\xc4\x99pnych dniach.\n_START_SECTION_\nNast\xc4\x99pstwa i ocena\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x82adze litewskie postawi\xc5\x82y w stan oskar\xc5\xbcenia, w czasie procesu wojskowego, kt\xc3\xb3ry odby\xc5\x82 si\xc4\x99 w dniach 11-24 grudnia 1919 r., 117 os\xc3\xb3b. Sze\xc5\x9bciu g\xc5\x82\xc3\xb3wnych cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w POW otrzyma\xc5\x82o wyroki do\xc5\xbcywocia, pozostali od 8 miesi\xc4\x99cy do 15 lat wi\xc4\x99zienia. Co najmniej pi\xc4\x99tna\xc5\x9bcie os\xc3\xb3b zosta\xc5\x82o uniewinnionych. Do roku 1928 w litewskich wi\xc4\x99zieniach nie pozosta\xc5\x82 \xc5\xbcaden cz\xc5\x82onek POW: cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wymieniono na Litwin\xc3\xb3w wi\xc4\x99zionych w Polsce, a cz\xc4\x99\xc5\x9bci udzielono wcze\xc5\x9bniejszych zwolnie\xc5\x84. Gen. \xc5\xbdukauskas zosta\xc5\x82 odsuni\xc4\x99ty od piastowanego stanowiska dow\xc3\xb3dcy litewskich si\xc5\x82 zbrojnych i do ko\xc5\x84ca swojej kariery zmuszony by\xc5\x82 walczy\xc4\x87 z opini\xc4\x85 sympatyka sprawy polskiej. Rz\xc4\x85d polski pocz\xc4\x85tkowo zaprzecza\xc5\x82, aby dosz\xc5\x82o do jakiejkolwiek pr\xc3\xb3by zamachu stanu. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej przyzna\xc5\x82, \xc5\xbce lokalni aktywi\xc5\x9bci propolscy planowali przeprowadzenie powstania, zaprzecza\xc5\x82 aby w\xc5\x82adze Polski mia\xc5\x82y z tym co\xc5\x9b wsp\xc3\xb3lnego. Spisek jeszcze bardziej pogorszy\xc5\x82 i tak ju\xc5\xbc napi\xc4\x99te stosunki polsko-litewskie, wzmagaj\xc4\x85c nieprzejednane, wrogie stanowisko Litwin\xc3\xb3w wobec w\xc5\x82adz w Warszawie oraz ich obawy zwi\xc4\x85zane z ewentualn\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x85 aneksji ich kraju przez Polsk\xc4\x99._NEWLINE_Planowany zamach sta\xc5\x82 si\xc4\x99 tematem krytyki wielu historyk\xc3\xb3w jako niemo\xc5\xbcliwy do zrealizowania z nast\xc4\x99puj\xc4\x85cych powod\xc3\xb3w. Plan Pi\xc5\x82sudskiego opiera\xc5\x82 si\xc4\x99 na fa\xc5\x82szywych za\xc5\x82o\xc5\xbceniach i niedok\xc5\x82adnych informacjach wywiadowczych, kt\xc3\xb3re sugerowa\xc5\x82y, \xc5\xbce rz\xc4\x85d  Sle\xc5\xbeevi\xc4\x8diusa mia\xc5\x82 niskie poparcie, a tak\xc5\xbce, \xc5\xbce nar\xc3\xb3d litewski jest przyja\xc5\xbanie nastawiony do Polski, co by\xc5\x82o niezgodne z prawd\xc4\x85. \xc5\xbbaden z istotnych polityk\xc3\xb3w litewskich, niezwi\xc4\x85zanych w \xc5\xbcaden spos\xc3\xb3b z Polsk\xc4\x85, nie okaza\xc5\x82 poparcia dla planu zamachu. Sam plan zak\xc5\x82ada\xc5\x82 poparcie gen. \xc5\xbdukauskasa, cho\xc4\x87 on sam nigdy oficjalnie tego poparcia nie udzieli\xc5\x82. Z kolei Narutowicz, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 stan\xc4\x85\xc4\x87 na czele nowego rz\xc4\x85du, by\xc5\x82 Polakiem. Ponadto struktury POW na Litwie by\xc5\x82y na tyle s\xc5\x82abe, \xc5\xbce ewentualny op\xc3\xb3r ze strony Litwin\xc3\xb3w, musia\xc5\x82by si\xc4\x99 wi\xc4\x85za\xc4\x87 z interwencj\xc4\x85 wojsk polskich, a co za tym idzie z niekontrolowanym rozlewem krwi, co podkopywa\xc5\x82oby prawdziwo\xc5\x9b\xc4\x87 idei dobrowolnego zjednoczenia si\xc4\x99 Litwy z Polsk\xc4\x85. Jedyn\xc4\x85 grup\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra wspiera\xc5\x82a pomys\xc5\x82 przeprowadzenie zamachu stanu by\xc5\x82a polska mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87 etniczna na Litwie, coraz bardziej izolowana przez polityk\xc4\x99 rz\xc4\x85du w Kownie. Jednak\xc5\xbce, wed\xc5\x82ug spisu ludno\xc5\x9bci na Litwie przeprowadzonego w 1923 r., mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87 polska w tym kraju stanowi\xc5\x82a, poza obszarem Wile\xc5\x84szczyzny jedynie oko\xc5\x82o 3,2%  ca\xc5\x82o\xc5\x9bci populacji. Na polu organizacyjnym sukces spisku zosta\xc5\x82 zaprzepaszczony przez z\xc5\x82\xc4\x85 komunikacj\xc4\x99 oraz zbytni\xc4\x85 pewno\xc5\x9b\xc4\x87 siebie niekt\xc3\xb3rych dzia\xc5\x82aczy POW.'