b'\n_START_ARTICLE_\nOperacja Circus\n_START_PARAGRAPH_\nOperacja Circus (pol. Cyrk) \xe2\x80\x93 rodzaj dziennych dzia\xc5\x82a\xc5\x84 taktycznych Royal Air Force prowadzonych w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPo zako\xc5\x84czeniu bitwy o Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x99 rzadko dochodzi\xc5\x82o do walk du\xc5\xbcych formacji my\xc5\x9bliwskich. Dow\xc3\xb3dztwo lotnictwa my\xc5\x9bliwskiego Royal Air Force podejmowa\xc5\x82o pr\xc3\xb3by anga\xc5\xbcowania my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w Luftwaffe w walk\xc4\x99 poprzez organizowanie zaczepnych patroli nad Francj\xc4\x85 w wykonaniu samolot\xc3\xb3w my\xc5\x9bliwskich, jednak\xc5\xbce samoloty niemieckie rzadko podejmowa\xc5\x82y walk\xc4\x99. Na pocz\xc4\x85tku 1941 roku podj\xc4\x99to decyzj\xc4\x99 o zmianie formu\xc5\x82y prowadzonych dzia\xc5\x82a\xc5\x84 na wyprawy bombowe atakuj\xc4\x85ce cele w okolicy francuskiego wybrze\xc5\xbca z siln\xc4\x85 os\xc5\x82on\xc4\x85 my\xc5\x9bliwsk\xc4\x85._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi celami stawianymi atakuj\xc4\x85cej formacji by\xc5\x82o wci\xc4\x85gni\xc4\x99cie do walki samolot\xc3\xb3w my\xc5\x9bliwskich nieprzyjaciela i ich zniszczenie oraz czynnik psychologiczny polegaj\xc4\x85cy na nadszarpni\xc4\x99ciu morale przeciwnika poprzez atakowanie go na okupowanym terytorium i utrzymywaniu w ci\xc4\x85g\xc5\x82ej gotowo\xc5\x9bci do walki. Celem drugorz\xc4\x99dnym by\xc5\x82o zniszczenie obiekt\xc3\xb3w na ziemi, kt\xc3\xb3re selekcjonowano pod k\xc4\x85tem przydatno\xc5\x9bci dla niemieckiego przemys\xc5\x82u i Wehrmachtu._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo formacje sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 z 2-3 eskadr ci\xc4\x99\xc5\xbckich bombowc\xc3\xb3w i 16 eskadr eskortuj\xc4\x85cych my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w. Za organizacj\xc4\x99 ataku odpowiada\xc5\x82 dow\xc3\xb3dca formacji bombowej, kt\xc3\xb3ry decydowa\xc5\x82 o kierunku ataku i czasie przebywaniu nad celem oraz drodze powrotnej. Formacje my\xc5\x9bliwskie by\xc5\x82y odpowiedzialne za os\xc5\x82on\xc4\x99 formacji bombowej. Jednostki operuj\xc4\x85ce nad p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 Francj\xc4\x85 korzysta\xc5\x82y z informacji dostarczanych ze stacji radarowych rozmieszczonych nad kana\xc5\x82em La Manche._NEWLINE_Pierwsza operacja, oznaczona kodem Circus 1 odby\xc5\x82a si\xc4\x99 10 stycznia 1941 roku. Sze\xc5\x9b\xc4\x87 samolot\xc3\xb3w bombowych Bristol Blenheim z Dywizjonu 114 atakowa\xc5\x82o magazyny z amunicj\xc4\x85 w okolicy Gu\xc3\xaenes. Bombowce by\xc5\x82y os\xc5\x82aniane przez 11 dywizjon\xc3\xb3w my\xc5\x9bliwskich, m.in. Dywizjon 302._NEWLINE_Na podstawie do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 z pierwszych przeprowadzonych operacji zosta\xc5\x82a wydana 16 lutego 1941 roku instrukcja Operation Instruction No 7. Circus Operations, kt\xc3\xb3ra wprowadzi\xc5\x82a istotne zmiany w organizacji wypraw. Bombowce spotyka\xc5\x82y si\xc4\x99 z eskort\xc4\x85 w rejonie North Weald, Biggin Hill lub Northolt, nast\xc4\x99pnie kontynuowa\xc5\x82y lot nad cel na wysoko\xc5\x9bci ok. 5\xc2\xa0200 metr\xc3\xb3w (17\xc2\xa0000 st\xc3\xb3p). Formacje my\xc5\x9bliwskie zajmowa\xc5\x82y r\xc3\xb3\xc5\xbcne pu\xc5\x82apy, w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od ich przeznaczenia. Close escort lecia\xc5\x82a za formacj\xc4\x85 bombow\xc4\x85 na pu\xc5\x82apie ok. 5\xc2\xa0500 metr\xc3\xb3w (18\xc2\xa0000 st\xc3\xb3p), nieco wy\xc5\xbcej, na pu\xc5\x82apie ok. 6\xc2\xa0100 metr\xc3\xb3w (20\xc2\xa0000 st\xc3\xb3p), lecia\xc5\x82a lover escort, a na pu\xc5\x82apie ok. 6\xc2\xa0700 metr\xc3\xb3w (22\xc2\xa0000 st\xc3\xb3p) lecia\xc5\x82a higher escort. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a os\xc5\x82aniana przez high cover. Dodatkowo formacja by\xc5\x82a os\xc5\x82aniana przez operuj\xc4\x85ce w pobli\xc5\xbcu skrzyd\xc5\x82o my\xc5\x9bliwskie wykonuj\xc4\x85ce zadanie typu moppin up. Zadaniem close escort by\xc5\x82a os\xc5\x82ona bombowc\xc3\xb3w przez ca\xc5\x82y czas trwania operacji. Samoloty formacji higher escort, high cover i moppin up mog\xc5\x82y, w drodze powrotnej, oddzieli\xc4\x87 si\xc4\x99 od formacji i atakowa\xc4\x87 samoloty my\xc5\x9bliwskie Luftwaffe._NEWLINE_Wsparcie dla operacji zapewnia\xc5\x82o dow\xc3\xb3dztwo Air/Sea Rescue, kt\xc3\xb3re na trasie powrotu wyprawy organizowa\xc5\x82o patrole samolot\xc3\xb3w Lysander i \xc5\x82odzi ratowniczych. Ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w na bezpiecze\xc5\x84stwo lotnik\xc3\xb3w woduj\xc4\x85cych na wodach kana\xc5\x82u La Manche formacje przekracza\xc5\x82y brzeg w trzech miejscach os\xc5\x82anianych przez jednostki ratownicze: North Forelan (wyprawy wracaj\xc4\x85ce z kierunki Dunkierki), Dover (wyprawy wracaj\xc4\x85ce z kierunki Calais) oraz Dungeness (wyprawy wracaj\xc4\x85ce z okolic Boulogne-sur-Mer)._NEWLINE_W os\xc5\x82onie tych operacji regularnie bra\xc5\x82y udzia\xc5\x82 jednostki podleg\xc5\x82e 11. Grupie My\xc5\x9bliwskiej stacjonuj\xc4\x85cej w Northolt, m.in. dywizjony Polskich Si\xc5\x82 Powietrznych (podczas operacji Circus 145 w dniu 29 kwietnia 1942 roku zgin\xc4\x85\xc5\x82 Marian Pisarek)._NEWLINE_Operacje Circus by\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85czone z innymi typami operacji lotniczych, np. Blot, Ramrod, Ranger, Roadstead czy Rhubarb. L\xc4\x85dowanie w Dieppe w sierpniu 1942 roku zako\xc5\x84czy\xc5\x82o prowadzenie operacji typu Circus. Ci\xc4\x99\xc5\xbcar dziennych dzia\xc5\x82a\xc5\x84 powietrznych przej\xc4\x99\xc5\x82o lotnictwo ameryka\xc5\x84skie.'