b'\n_START_ARTICLE_\nWaluta\n_START_PARAGRAPH_\nWaluta (jednostka monetarna) \xe2\x80\x93 nazwa pieni\xc4\x85dza obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cego w danym pa\xc5\x84stwie._NEWLINE_Nazw\xc4\x99 t\xc4\x99 stosuje si\xc4\x99 przede wszystkim w kontek\xc5\x9bcie wymiany mi\xc4\x99dzynarodowej._NEWLINE_Waluta jest wtedy \xc5\x9brodkiem rozliczeniowym (czyli miernikiem warto\xc5\x9bci) oraz \xc5\x9brodkiem regulowania p\xc5\x82atno\xc5\x9bci (nale\xc5\xbcno\xc5\x9bci i zobowi\xc4\x85za\xc5\x84) w transakcjach mi\xc4\x99dzynarodowych._NEWLINE_Skr\xc3\xb3towe oznaczenie waluty (np. GBP), to ustandaryzowany, trzyliterowy kod przyj\xc4\x99ty przez Mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85 Organizacj\xc4\x99 Normalizacyjn\xc4\x85 (ISO). Dwie pierwsze litery oznaczaj\xc4\x85 kraj, w kt\xc3\xb3rym dana waluta obowi\xc4\x85zuje (np. GB \xe2\x80\x93 Great Britain), a trzecia to zazwyczaj inicja\xc5\x82 danej waluty (P \xe2\x80\x93 Pound).\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie w prawie wszystkich pa\xc5\x84stwach \xc5\x9bwiata istnieje tylko jedna podstawowa jednostka monetarna oraz jaka\xc5\x9b jednostka mniejsza, zwana zdawkow\xc4\x85 (najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jest to jedna setna, rzadziej tysi\xc4\x99czna, inne stosunki s\xc4\x85 bardzo rzadkie: np. w Mauretanii i na Madagaskarze jest to jedna pi\xc4\x85ta, w Wietnamie i w Chi\xc5\x84skiej Republice Ludowej \xe2\x80\x93 jedna dziesi\xc4\x85ta, kt\xc3\xb3ra potem ponownie dzieli si\xc4\x99 na dziesi\xc4\x99\xc4\x87 jednostek drugiego rz\xc4\x99du), a wszystkie banknoty i monety s\xc4\x85 okr\xc4\x85g\xc5\x82ymi wielokrotno\xc5\x9bciami tych jednostek \xe2\x80\x93 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 (czasem wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 te\xc5\xbc p\xc3\xb3\xc5\x82okr\xc4\x85g\xc5\x82e \xe2\x80\x93 3, 15, 25) itd. W prawie ka\xc5\xbcdym pa\xc5\x84stwie, gdzie najmniejsz\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 jest jedna setna, ca\xc5\x82kowita liczba nomina\xc5\x82\xc3\xb3w b\xc4\x99d\xc4\x85cych jednorazowo w obiegu wynosi 15 (np.: 0,01, 0,02, 0,05, 0,10, 0,20, 0,50, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500). W przypadku pa\xc5\x84stw, gdzie waluta ma tylko warto\xc5\x9bci ca\xc5\x82kowite lub inflacja wymusza rezygnacj\xc4\x99 z niskich warto\xc5\x9bci, ten zakres odpowiednio si\xc4\x99 przesuwa (np.: 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000, 20000, 50000) tak, aby w obiegu zawsze by\xc5\x82a podana liczba nomina\xc5\x82\xc3\xb3w, chocia\xc5\xbc s\xc4\x85 wyj\xc4\x85tki, np.: w Czechach \xe2\x80\x93 12 nomina\xc5\x82\xc3\xb3w, w Polsce \xe2\x80\x93 14 nomina\xc5\x82\xc3\xb3w do czasu wprowadzenia do obiegu banknotu 500 z\xc5\x82. Od 10 lutego 2017 roku w Polsce w obiegu jest 15 nomina\xc5\x82\xc3\xb3w._NEWLINE_Waluta jest wtedy \xc5\x9brodkiem rozliczeniowym (czyli miernikiem warto\xc5\x9bci) oraz \xc5\x9brodkiem regulowania p\xc5\x82atno\xc5\x9bci (nale\xc5\xbcno\xc5\x9bci i zobowi\xc4\x85za\xc5\x84) w transakcjach mi\xc4\x99dzynarodowych._NEWLINE_O walucie krajowej m\xc3\xb3wimy, gdy mamy na my\xc5\x9bli jednostk\xc4\x99 monetarn\xc4\x85 danego kraju (ale tylko tak\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra wyst\xc4\x99puje na rynku mi\xc4\x99dzynarodowym). Walut\xc4\x99 zagraniczn\xc4\x85 rozumiemy natomiast jako zagraniczny \xc5\x9brodek p\xc5\x82atniczy, \xc5\x9brodki i instrumenty monetarne u\xc5\xbcywane do dokonywania p\xc5\x82atno\xc5\x9bci i transfer\xc3\xb3w pieni\xc4\x99\xc5\xbcnych z jednego obszaru walutowego do drugiego. Do waluty zagranicznej zalicza si\xc4\x99 zagraniczne monety, banknoty, depozyty w bankach zagranicznych oraz inne zagraniczne p\xc5\x82ynne, kr\xc3\xb3tkookresowe roszczenia finansowe._NEWLINE_Aby jednostka monetarna danego kraju sta\xc5\x82a si\xc4\x99 walut\xc4\x85 w obrocie mi\xc4\x99dzynarodowym, musi by\xc4\x87 wymienialna na inne waluty (zobacz: wymienialno\xc5\x9b\xc4\x87 waluty)._NEWLINE_O tym jaki jest stosunek wymiany mi\xc4\x99dzy dwiema walutami (w tym krajowa wobec zagranicznej) informuje kurs walutowy. Waluty s\xc4\x85 przedmiotem obrotu na rynkach (kursy s\xc4\x85 wi\xc4\x99c ustalane w spos\xc3\xb3b rynkowy). Dla oficjalnych transakcji oraz cel\xc3\xb3w informacyjnych banki centralne ustalaj\xc4\x85 i og\xc5\x82aszaj\xc4\x85 krajowe kursy wymiany walut (np. EBC, NBP).'