b'\n_START_ARTICLE_\nBenito Ju\xc3\xa1rez\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nBenito Pablo Ju\xc3\xa1rez Garc\xc3\xada urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w wiosce San Pablo Guelatao w stanie Oaxaca. Jego rodzice byli india\xc5\x84skimi ch\xc5\x82opami z ludu Zapotek\xc3\xb3w i zmarli, gdy Benito mia\xc5\x82 cztery lata. Pracowa\xc5\x82 przy zbiorach kukurydzy oraz jako pasterz do czasu, gdy uko\xc5\x84czy\xc5\x82 12 lat, wtedy bowiem 17 grudnia 1818 uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do miasta Oaxaca w celu zdobycia edukacji i szansy na lepsze \xc5\xbcycie. W tym czasie by\xc5\x82 analfabet\xc4\x85 i nie zna\xc5\x82 hiszpa\xc5\x84skiego, tylko j\xc4\x99zyk zapotecki._NEWLINE_Pracuj\xc4\x85ca jako kucharka siostra pomog\xc5\x82a mu znale\xc5\xba\xc4\x87 prac\xc4\x99 s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cego, a franciszkanin Antonio Salanueva pom\xc3\xb3g\xc5\x82 mu w dostaniu si\xc4\x99 do seminarium w Oaxaca. Po uko\xc5\x84czeniu seminarium w 1827 Benito rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia prawnicze._NEWLINE_Adwokatem zosta\xc5\x82 w 1834, a s\xc4\x99dzi\xc4\x85 w 1842. By\xc5\x82 tak\xc5\xbce gubernatorem stanu Oaxaca w latach 1847\xe2\x80\x931853. Zmuszony uda\xc4\x87 si\xc4\x99 na wygnanie z powodu sprzeciwu wobec rz\xc4\x85d\xc3\xb3w wojskowego dyktatora Santa Anny, dwa lata sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w USA w Nowym Orleanie pracuj\xc4\x85c w fabryce cygar. W 1854 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w tworzeniu tzw. Planu z Ayutla, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 si\xc4\x99 sta\xc4\x87 podstaw\xc4\x85 nowej liberalnej rewolucji w Meksyku. W 1856 Ju\xc3\xa1rez og\xc5\x82osi\xc5\x82 doktryn\xc4\x99 o wzajemnym poszanowaniu praw narod\xc3\xb3w i swobodzie samodzielnego i suwerennego wyboru ustroju spo\xc5\x82ecznego._NEWLINE_W 1855 libera\xc5\x82om uda\xc5\x82o doprowadzi\xc4\x87 do dymisji Santa Anny. W 1857 og\xc5\x82osili now\xc4\x85 federalistyczn\xc4\x85 konstytucj\xc4\x99 i utworzyli rz\xc4\x85d, w kt\xc3\xb3rym Ju\xc3\xa1rez zosta\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego (prezydentem by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas Ignacio Comonfort) i prezesem S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego. Jednak w grudniu 1857 konserwaty\xc5\x9bci pod dow\xc3\xb3dztwem genera\xc5\x82a Felixa Zuloagi wszcz\xc4\x99li bunt z poparciem wojska i kleru. Ju\xc3\xa1rez zosta\xc5\x82 przez nich aresztowany, ale z niewoli uciek\xc5\x82, przewodz\xc4\x85c zwolennikom reform najpierw w stanie Queretaro, a nast\xc4\x99pnie w Veracruz. W 1859 podj\xc4\x85\xc5\x82 radykaln\xc4\x85 decyzj\xc4\x99 o konfiskacie maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w ko\xc5\x9bcielnych. Libera\xc5\x82owie ponownie opanowali stolic\xc4\x99 kraju w styczniu 1861, a w marcu Ju\xc3\xa1rez zosta\xc5\x82 wybrany prezydentem na czteroletni\xc4\x85 kadencj\xc4\x99._NEWLINE_W tym okresie sytuacja kraju by\xc5\x82a jednak tragiczna. Bankructwo rz\xc4\x85du i zniszczona wojn\xc4\x85 gospodarka zmusi\xc5\x82y Ju\xc3\xa1reza do wstrzymania sp\xc5\x82aty d\xc5\x82ug\xc3\xb3w zagranicznych. Hiszpania, Francja i Anglia zareagowa\xc5\x82y na to zaj\xc4\x99ciem Veracruz w grudniu 1861. Hiszpania i Anglia wycofa\xc5\x82y si\xc4\x99 wkr\xc3\xb3tce z interwencji, jednak Napoleon III marz\xc4\x85cy o wielkim imperium postanowi\xc5\x82 opanowa\xc4\x87 ca\xc5\x82y Meksyk. D\xc5\x82ugi mia\xc5\x82y stanowi\xc4\x87 pretekst do interwencji i ustanowienia marionetkowej monarchii z poparciem Francji. Meksykanie wygrali z Francuzami pierwsz\xc4\x85 bitw\xc4\x99 pod Puebl\xc4\x85 5 maja 1862, jednak nie byli w stanie zatrzyma\xc4\x87 pot\xc4\x99\xc5\xbcnej ekspedycji francuskiej. W 1863 zmusi\xc5\x82o to Ju\xc3\xa1reza i jego rz\xc4\x85d do odwrotu na pustynne tereny p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego Meksyku._NEWLINE_W 1864 zosta\xc5\x82o powo\xc5\x82ane do \xc5\xbcycia cesarstwo Meksyku z pochodz\xc4\x85cym z rodu Habsburg\xc3\xb3w cesarzem Maksymilianem. Liberalny Maksymilian zaoferowa\xc5\x82 Ju\xc3\xa1rezowi amnesti\xc4\x99 i stanowisko premiera, ten jednak odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z naje\xc5\xbad\xc5\xbacami. Wkr\xc3\xb3tce w zwi\xc4\x85zku z rosn\xc4\x85cym zagro\xc5\xbceniem ze strony Prus i mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 interwencji USA francuskie si\xc5\x82y okupacyjne zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 wycofywa\xc4\x87. W 1867 r. ostatnie si\xc5\x82y cesarza Maksymiliana zosta\xc5\x82y pokonane, a on sam mimo protest\xc3\xb3w z zagranicy zosta\xc5\x82 skazany przez s\xc4\x85d wojskowy na \xc5\x9bmier\xc4\x87. Ju\xc3\xa1rez odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 prawa \xc5\x82aski, a wyrok zosta\xc5\x82 wykonany przez rozstrzelanie._NEWLINE_Ju\xc3\xa1rez zosta\xc5\x82 jeszcze dwukrotnie wybrany na urz\xc4\x85d prezydenta w 1867 i w 1871, jednocze\xc5\x9bnie umacnia\xc5\x82 swoj\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87, ale z biegiem czasu jego rz\xc4\x85dy stawa\xc5\x82y si\xc4\x99 coraz bardziej autorytarne (co wyra\xc5\xbca\xc5\x82o si\xc4\x99 m.in. w oszustwach wyborczych czy prze\xc5\x9bladowaniu opozycji \xe2\x80\x93 w tym Porfirio D\xc3\xadaza \xe2\x80\x93 p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego dyktatora Meksyku)._NEWLINE_Umar\xc5\x82 w 1872 na atak serca podczas pracy w swoim gabinecie przy biurku w pa\xc5\x82acu prezydenckim w mie\xc5\x9bcie Meksyk. Jego nast\xc4\x99pc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 dotychczasowy minister spraw zagranicznych Sebasti\xc3\xa1n Lerdo de Tejada. W niestabilnej po \xc5\x9bmierci Ju\xc3\xa1reza sytuacji do w\xc5\x82adzy dosz\xc5\x82y ponownie si\xc5\x82y konserwatywne i autokratyczne.'