b'\n_START_ARTICLE_\nParada r\xc3\xb3wno\xc5\x9bci\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o historyczne\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku ruchu protest\xc3\xb3w ws. praw gej\xc3\xb3w wiadomo\xc5\x9bci o obozach pracy dla homoseksualist\xc3\xb3w na Kubie zainspirowa\xc5\x82y Mattachine Society do zorganizowania protest\xc3\xb3w w ONZ i Bia\xc5\x82ym Domu w 1965 r. Wczesnym rankiem w sobot\xc4\x99 28 czerwca 1969 r. lesbijki, geje, osoby biseksualne i transp\xc5\x82ciowe zbuntowali si\xc4\x99 po nalocie policji na Stonewall Inn w dzielnicy Greenwich Village na Manhattanie w Nowym Jorku. Stonewall Inn by\xc5\x82 barem dla gej\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry go\xc5\x9bci\xc5\x82 grono klient\xc3\xb3w, ale by\xc5\x82 popularny w\xc5\x9br\xc3\xb3d najbardziej marginalizowanych os\xc3\xb3b w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci LGBTQ: transwestyt\xc3\xb3w, os\xc3\xb3b transp\xc5\x82ciowych, zniewie\xc5\x9bcia\xc5\x82ych m\xc5\x82odych m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn i bezdomnej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy.\n_START_SECTION_\nPierwsze marsze\n_START_PARAGRAPH_\nW sobot\xc4\x99 27 czerwca 1970 roku Chicago Gay Liberation zorganizowa\xc5\x82o marsz z Washington Square Park (\xe2\x80\x9eBughouse Square\xe2\x80\x9d) do wie\xc5\xbcy ci\xc5\x9bnie\xc5\x84 na skrzy\xc5\xbcowaniu Michigan Avenue i Chicago Avenue, kt\xc3\xb3ra by\xc5\x82a pierwotnie zaplanowana, a potem wiele uczestnik\xc3\xb3w spontanicznie pomaszerowa\xc5\x82o do Civic Center (obecnie Richard J. Daley) Plaza. Data zosta\xc5\x82a wybrana, poniewa\xc5\xbc wydarzenia w Stonewall rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w ostatni\xc4\x85 sobot\xc4\x99 czerwca, a organizatorzy chcieli dotrze\xc4\x87 do maksymalnej liczby kupuj\xc4\x85cych na Michigan Avenue. Kolejne parady w Chicago odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w ostatni\xc4\x85 niedziel\xc4\x99 czerwca, zbiegaj\xc4\x85c si\xc4\x99 z dat\xc4\x85 wielu podobnych parad w innych miejscach._NEWLINE_Na zachodnim wybrze\xc5\xbcu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych odby\xc5\x82 marsz w Los Angeles w dniu 28 czerwca 1970 r. i marsz oraz \xe2\x80\x9eGay-in\xe2\x80\x9d w San Francisco. W Los Angeles Morris Kight (za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Gay Liberation Front LA), wielebny Troy Perry (za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Universal Fellowship of Metropolitan Community Churches) i wielebny Bob Humphries zebrali si\xc4\x99, aby zaplanowa\xc4\x87 obchody. Zdecydowali si\xc4\x99 na parad\xc4\x99 po Hollywood Boulevard. Nazwali swoj\xc4\x85 organizacj\xc4\x99 Christopher Street West \xe2\x80\x9etak dwuznacznie, jak tylko mogli\xc5\x9bmy\xe2\x80\x9d. Uzyskanie zezwolenia od miasta nie by\xc5\x82o \xc5\x82atwym zadaniem. Szef policji w Los Angeles, Edwarda M. Davisa, mia\xc5\x82 powiedzie\xc4\x87 \xe2\x80\x9eJe\xc5\x9bli o mnie chodzi, przyznanie pozwolenia grupie homoseksualist\xc3\xb3w na paradowanie po Hollywood Boulevard by\xc5\x82oby tym samym, co udzielenie pozwolenia grupie z\xc5\x82odziei i rabusi\xc3\xb3w. \xe2\x80\x9d Komisja policji niech\xc4\x99tnie wyda\xc5\x82a pozwolenie, cho\xc4\x87 op\xc5\x82aty przekracza\xc5\x82y 1,5 miliona dolar\xc3\xb3w. Po wkroczeniu Ameryka\xc5\x84skiej Unii Swob\xc3\xb3d Obywatelskich komisja porzuci\xc5\x82a te wymagania, ale op\xc5\x82ata za s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 policji wynios\xc5\x82a 1500 USD. To r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zosta\xc5\x82o oddalone, gdy s\xc4\x85d wy\xc5\xbcszej instancji w Kalifornii nakaza\xc5\x82 policji zapewnienie ochrony, tak jak w przypadku ka\xc5\xbcdej innej grupy. S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy w Kalifornii nakaza\xc5\x82a komisarzowi policji wydanie pozwolenia na parad\xc4\x99, powo\xc5\x82uj\xc4\x85c si\xc4\x99 na \xe2\x80\x9ekonstytucyjn\xc4\x85 gwarancj\xc4\x99 wolno\xc5\x9bci s\xc5\x82owa\xe2\x80\x9d. Od samego pocz\xc4\x85tku organizatorzy parady LA i uczestnicy wiedzieli, \xc5\xbce istnieje ryzyko przemocy. Kight otrzymywa\xc5\x82 gro\xc5\xbaby \xc5\x9bmierci a\xc5\xbc do rana parady. W przeciwie\xc5\x84stwie do dzisiejszych wydarze\xc5\x84, pierwsza parada by\xc5\x82a bardzo cicha. Maszeruj\xc4\x85cy zebrali si\xc4\x99 na McCadden Place w Hollywood, maszerowali na p\xc3\xb3\xc5\x82noc i skr\xc4\x99cili na wsch\xc3\xb3d w Hollywood Boulevard. Adwokat poinformowa\xc5\x82: \xe2\x80\x9ePonad 1000 homoseksualist\xc3\xb3w i ich przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 zorganizowa\xc5\x82o, nie tylko marsz protestacyjny, ale pe\xc5\x82n\xc4\x85 parad\xc4\x99 na s\xc5\x82ynnym Hollywood Boulevard\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W niedziel\xc4\x99, 28 czerwca 1970 r., oko\xc5\x82o po\xc5\x82udnia, w Nowym Jorku grupy aktywist\xc3\xb3w gejowskich zorganizowa\xc5\x82y w\xc5\x82asn\xc4\x85 parad\xc4\x99, znan\xc4\x85 jako Dzie\xc5\x84 Wyzwolenia Christopher Street, aby przypomnie\xc4\x87 wydarzenia ze Stonewall rok wcze\xc5\x9bniej. 2 listopada 1969 r. Craig Rodwell, jego partner Fred Sargeant, Ellen Broidy i Linda Rhodes zaproponowali pierwsz\xc4\x85 parad\xc4\x99 dumy gejowskiej, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a odby\xc4\x87 si\xc4\x99 w Nowym Jorku w drodze rezolucji na spotkaniu Regionalnej Konferencji Organizacji Homofil\xc3\xb3w (ERCHO). w Filadelfii._NEWLINE_Wszyscy uczestnicy spotkania ERCHO w Filadelfii g\xc5\x82osowali za marszem, z wyj\xc4\x85tkiem Mattachine Society of New York City, kt\xc3\xb3re wstrzyma\xc5\x82o si\xc4\x99 od g\xc5\x82osu. Cz\xc5\x82onkowie Gay Liberation Front (GLF) wzi\xc4\x99li udzia\xc5\x82 w spotkaniu i zasiedli jako go\xc5\x9bcie grupy Rodwella, Homophile Youth Movement in Neighborhoods (HYMN)._NEWLINE_Spotkania w celu zorganizowania marszu rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 na pocz\xc4\x85tku stycznia w mieszkaniu Rodwella przy Bleecker Street 350. Pocz\xc4\x85tkowo trudno by\xc5\x82o wysy\xc5\x82a\xc4\x87 przedstawicieli do g\xc5\x82\xc3\xb3wnych organizacji nowojorskich, takich jak Gay Activists Alliance (GAA). Craig Rodwell, Fred Sargeant, Ellen Broidy, Michael Brown, Marty Nixon i Foster Gunnison z Mattachine stanowili g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 grup\xc4\x99 Komitetu Parasolowego CSLD (CSLDUC). W celu uzyskania pocz\xc4\x85tkowego finansowania Gunnison pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 skarbnika i szuka\xc5\x82 darowizn od krajowych organizacji homoseksualnych i sponsor\xc3\xb3w, podczas gdy Sargeant zabiega\xc5\x82 o darowizny za po\xc5\x9brednictwem listy mailingowej klient\xc3\xb3w Oscar Wilde Memorial Bookshop, a Nixon pracowa\xc5\x82 nad uzyskaniem wsparcia finansowego od GLF na stanowisku skarbnika tej organizacji. Inne filary komitetu organizacyjnego GLF to Judy Miller, Jack Waluska, Steve Gerrie i Brenda Howard. Wierz\xc4\x85c, \xc5\xbce wi\xc4\x99cej ludzi wyruszy na marsz w niedziel\xc4\x99, aby uczci\xc4\x87 dat\xc4\x99 powstania Stonewall, CSLDUC wyznaczy\xc5\x82 dat\xc4\x99 pierwszego marszu na niedziel\xc4\x99, 28 czerwca 1970 r. Wraz z zast\xc4\x85pieniem Dicka Leitscha na stanowisku prezesa Mattachine NY przez Michaela Kotisa w kwietniu 1970 r. zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 sprzeciw Mattachine przed marszem._NEWLINE_28 czerwca 1970 r. odby\xc5\x82 si\xc4\x99 marsz, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 pierwszym marszem gejowskim w historii USA i obejmowa\xc5\x82 51 przecznice do Central Parku. Marsz zaj\xc4\x85\xc5\x82 mniej ni\xc5\xbc po\xc5\x82ow\xc4\x99 zaplanowanego czasu ze wzgl\xc4\x99du na emocje, ale tak\xc5\xbce ze wzgl\xc4\x99du na ostro\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 w przechodzeniu przez miasto z gejowskimi sztandarami i znakami. Chocia\xc5\xbc pozwolenie na parad\xc4\x99 zosta\xc5\x82o wydane zaledwie dwie godziny przed rozpocz\xc4\x99ciem marszu, maszeruj\xc4\x85cy napotkali niewielki op\xc3\xb3r gapi\xc3\xb3w. New York Times doni\xc3\xb3s\xc5\x82 (na pierwszej stronie), \xc5\xbce maszeruj\xc4\x85cy zaj\xc4\x99li ca\xc5\x82\xc4\x85 ulic\xc4\x99 przez oko\xc5\x82o 15 \xc2\xa0 przecznic. Raporty The Village Voice by\xc5\x82y pozytywne, opisuj\xc4\x85c \xe2\x80\x9ezewn\xc4\x99trzny op\xc3\xb3r, kt\xc3\xb3ry wyr\xc3\xb3s\xc5\x82 z policyjnego nalotu na Stonewall Inn rok temu\xe2\x80\x9d. By\xc5\x82o te\xc5\xbc zgromadzenie na Christopher Street._NEWLINE_Brenda Howard, biseksualna aktywistka, jest znana jako \xe2\x80\x9eMatka Dumy\xe2\x80\x9d za swoj\xc4\x85 prac\xc4\x99 w koordynowaniu marszu. Biseksualny aktywista Tom Limoncelli o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej: \xe2\x80\x9eNast\xc4\x99pnym razem, gdy kto\xc5\x9b zapyta ci\xc4\x99, dlaczego istniej\xc4\x85 marsze LGBT lub dlaczego Miesi\xc4\x85c Dumy [LGBT] to czerwiec, powiedz im:\xe2\x80\x9e Biseksualna kobieta o imieniu Brenda Howard pomy\xc5\x9bla\xc5\x82a, \xc5\xbce tak powinno by\xc4\x87 \xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pierwsze marsze by\xc5\x82y zar\xc3\xb3wno powa\xc5\xbcne, jak i zabawne i s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y inspirowaniu poszerzaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 ruchu aktywist\xc3\xb3w; powtarzano je w kolejnych latach, a coraz wi\xc4\x99cej corocznych marsz\xc3\xb3w zacz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 w innych miastach na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie. W Atlancie i Nowym Jorku marsze nazywano \xe2\x80\x9e Gay Liberation Marches\xe2\x80\x9d, a dzie\xc5\x84 uroczysto\xc5\x9bci nazywano \xe2\x80\x9eGay Liberation Day\xe2\x80\x9d; w Los Angeles i San Francisco sta\xc5\x82y si\xc4\x99 znane jako \xe2\x80\x9eGay Freedom Marches\xe2\x80\x9d, a dzie\xc5\x84 nazwano \xe2\x80\x9eGay Freedom Day\xe2\x80\x9d. W miar\xc4\x99 jak coraz wi\xc4\x99cej miast i nawet mniejszych miast zacz\xc4\x99\xc5\x82o organizowa\xc4\x87 w\xc5\x82asne uroczysto\xc5\x9bci, nazwy te rozprzestrzenia\xc5\x82y si\xc4\x99. G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 ide\xc4\x85 stoj\xc4\x85c\xc4\x85 za paradami jest krytyka przestrzeni, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a stworzona, by wydawa\xc4\x87 si\xc4\x99 heteronormatywna, sprawiaj\xc4\x85c ka\xc5\xbcdy akt, kt\xc3\xb3ry wydaje si\xc4\x99 by\xc4\x87 homoseksualny, jest uwa\xc5\xbcany przez spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo za dysydenta. Parada wprowadza nienormatywne i queerowe zachowania w przestrze\xc5\x84 publiczn\xc4\x85._NEWLINE_W latach siedemdziesi\xc4\x85tych nast\xc4\x85pi\xc5\x82a zmiana kulturowa w ruchu gejowskim. Aktywi\xc5\x9bci o mniej radykalnej naturze zacz\xc4\x99li przejmowa\xc4\x87 komitety marszowe w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych miastach i porzucili \xe2\x80\x9eGay Liberation\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eGay Freedom\xe2\x80\x9d z nazw, zast\xc4\x99puj\xc4\x85c je \xe2\x80\x9eGay Pride\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nWiele parad nadal ma przynajmniej cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pierwotnego charakteru politycznego lub aktywistycznego, zw\xc5\x82aszcza w mniej akceptuj\xc4\x85cych miejscach. R\xc3\xb3\xc5\xbcnica zale\xc5\xbcy w du\xc5\xbcej mierze od politycznych, ekonomicznych i religijnych uwarunkowa\xc5\x84 tego obszaru. Jednak w bardziej akceptuj\xc4\x85cych miastach parady przybieraj\xc4\x85 charakter \xc5\x9bwi\xc4\x85teczny, a nawe bliskie Mardi Gras, w kt\xc3\xb3rym scena polityczna opiera si\xc4\x99 na poj\xc4\x99ciach celebracji. Du\xc5\xbce parady cz\xc4\x99sto obejmuj\xc4\x85 platformy, tancerzy, drag queens i muzyk\xc4\x99 z g\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w; ale nawet takie uroczyste parady zwykle obejmuj\xc4\x85 kontyngenty polityczne i edukacyjne, takie jak lokalni politycy i grupy maszeruj\xc4\x85ce z r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju instytucji LGBTQ._NEWLINE_Wiele parad na \xc5\x9bwiecie w programie ma wydarzenia po\xc5\x9bwi\xc4\x99cone pami\xc4\x99ci ofiar AIDS i przemocy wobec os\xc3\xb3b LGBTQ. Niekt\xc3\xb3re szczeg\xc3\xb3lnie wa\xc5\xbcne parady s\xc4\x85 finansowane przez rz\xc4\x85dy i sponsor\xc3\xb3w korporacyjnych i promowane jako g\xc5\x82\xc3\xb3wne atrakcje turystyczne miast, kt\xc3\xb3re je przyjmuj\xc4\x85. Niekt\xc3\xb3re z parad, a raczej festiwali zapewniaj\xc4\x85 karnawa\xc5\x82ow\xc4\x85 atmosfer\xc4\x99 w parku lub na zamkni\xc4\x99tej ulicy, wyposa\xc5\xbconej w stoiska informacyjne, koncerty muzyczne, grille, stoiska z piwem, konkursy, zawody sportowe i gry. R\xc3\xb3\xc5\xbcnica mi\xc4\x99dzy obserwatorami a tymi, kt\xc3\xb3rzy maszeruj\xc4\x85 w paradzie, mo\xc5\xbce by\xc4\x87 trudna do ustalenia w niekt\xc3\xb3rych wydarzeniach, jednak w przypadkach, gdy zdarzenie jest przyjmowane z wrogo\xc5\x9bci\xc4\x85, taki podzia\xc5\x82 staje si\xc4\x99 bardzo oczywisty._NEWLINE_Chocia\xc5\xbc rzeczywisto\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a taka, \xc5\xbce same zamieszki Stonewall, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bezpo\xc5\x9brednie i trwaj\xc4\x85ce organizowanie polityczne, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x85pi\xc5\x82y po nich, by\xc5\x82y wydarzeniami w pe\xc5\x82ni tworzonymi przez lesbijki, osoby biseksualne i osoby transp\xc5\x82ciowe, a tak\xc5\xbce przez gej\xc3\xb3w wszystkich ras, historycznie te wydarzenia zosta\xc5\x82y po raz pierwszy nazwane Gay, s\xc5\x82owo w tym czasie by\xc5\x82o u\xc5\xbcywane w bardziej og\xc3\xb3lnym znaczeniu, aby obj\xc4\x85\xc4\x87 ca\xc5\x82e spektrum tego, co obecnie nazywane jest \xe2\x80\x9espo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci\xc4\x85 queer\xe2\x80\x9d lub LGBTQ._NEWLINE_Pod koniec lat siedemdziesi\xc4\x85tych i na pocz\xc4\x85tku lat osiemdziesi\xc4\x85tych, gdy wielu uczestnik\xc3\xb3w zestarza\xc5\x82o si\xc4\x99, zaj\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 innymi problemami lub zmar\xc5\x82o, up\xc5\x82yw czasu doprowadzi\xc5\x82 do nieporozumie\xc5\x84 co do tego, kto rzeczywi\xc5\x9bcie uczestniczy\xc5\x82 w zamieszkach Stonewall, kto faktycznie organizowa\xc5\x82 kolejne demonstracje, marsze i pomniki, a tak\xc5\xbce jakich to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci byli cz\xc5\x82onkowie wczesnych organizacji aktywistycznych, takich jak Gay Liberation Front i Gay Activists Alliance. J\xc4\x99zyk sta\xc5\x82 si\xc4\x99 bardziej dok\xc5\x82adny i inkluzywny, chocia\xc5\xbc te zmiany spotka\xc5\x82y si\xc4\x99 z pocz\xc4\x85tkowym oporem ze strony niekt\xc3\xb3rych w ich w\xc5\x82asnych spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciach, kt\xc3\xb3rzy nie byli \xc5\x9bwiadomi wydarze\xc5\x84 historycznych. Zmieniaj\xc4\x85c grup\xc4\x99 docelow\xc4\x85 najpierw na lesbijki i gej\xc3\xb3w, dzi\xc5\x9b wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 lesbijkami, gejami, osobami biseksualnymi i transp\xc5\x82ciowymi (LGBT).'