b'\n_START_ARTICLE_\nBiegacze\n_START_SECTION_\nPrzyk\xc5\x82ady biegaczy w \xc5\x9bwiecie ro\xc5\x9blin\n_START_PARAGRAPH_\nPrzystosowanie do rozprzestrzeniania diaspor po powierzchni ziemi za pomoc\xc4\x85 wiatru stwierdzono w 12 rodzinach ro\xc5\x9blin nasiennych: szar\xc5\x82atowate Amaranthaceae (w tym komosowate Chenopodiaceae), amarylkowate Amaryllidaceae, selerowate Apiaceae, z\xc5\x82otog\xc5\x82owowe Asphodelaceae, astrowate Asteraceae, kapustowate Brassicaceae, og\xc3\xb3recznikowate Boraginaceae, go\xc5\xbadzikowate Caryophyllaceae, bobowate Fabaceae, jasnotowate Lamiaceae, wiechlinowate Poaceae i ciborowate Cyperaceae._NEWLINE_Przedstawicielem biegaczy w\xc5\x9br\xc3\xb3d szar\xc5\x82atowatych jest wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ca tak\xc5\xbce w Polsce solanka kolczysta Salsola kali. Nale\xc5\xbc\xc4\x85cy do tego samego rodzaju gatunek Salsola tragus (czasem te\xc5\xbc opisywany jako odmiana solanki kolczystej \xe2\x80\x93 S. kali var. tenuifolia) jest uci\xc4\x85\xc5\xbcliwym chwastem na terenach Ameryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej, dok\xc4\x85d zawleczony zosta\xc5\x82 z Eurazji w latach 70. XIX wieku. Sta\xc5\x82 si\xc4\x99 biegaczem charakterystycznym dla tamtejszych przydro\xc5\xbcy, nieu\xc5\xbcytk\xc3\xb3w, p\xc3\xb3l, p\xc3\xb3\xc5\x82pusty\xc5\x84 i typowym elementem krajobrazu rozleg\xc5\x82ych pustkowi. Z tej samej rodziny biegaczami s\xc4\x85 tak\xc5\xbce np. Cycloloma atriplicifolium, Agriophyllum latifolium, przedstawiciele rodzaju wrzosowiec Corispermum, mietelnik Kochia i szar\xc5\x82at (np. szar\xc5\x82at bia\xc5\x82y Amaranthus albus i Amaranthus graecizans)._NEWLINE_W obr\xc4\x99bie rodziny amarylkowatych u ro\xc5\x9blin z kilku rodzaj\xc3\xb3w (Ammocharis, Boophone i Brunsvigia) powstaj\xc4\x85 kuliste kwiatostany o szypu\xc5\x82ach r\xc3\xb3wnej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci rozpo\xc5\x9bcieraj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w ka\xc5\xbcdym kierunku. Po dojrzeniu owoc\xc3\xb3w pozostaj\xc4\x85 one na szypu\xc5\x82ach, podczas gdy ca\xc5\x82y kwiatostan od\xc5\x82amuje si\xc4\x99 z zasychaj\xc4\x85cej \xc5\x82odygi, dzi\xc4\x99ki czemu mo\xc5\xbce by\xc4\x87 toczony przez wiatr po powierzchni ziemi. Takie a\xc5\xbcurowe i kuliste struktury efektywnie rozprzestrzeniaj\xc4\x85 diaspory gubi\xc4\x85c po paru dniach torebki z nasionami. Nasiona tych ro\xc5\x9blin s\xc4\x85 mi\xc4\x99siste i kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82e \xe2\x80\x93 kie\xc5\x82kuj\xc4\x85 niezw\xc5\x82ocznie po kontakcie z pod\xc5\x82o\xc5\xbcem._NEWLINE_W przypadku ro\xc5\x9blin selerowatych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 podobne kuliste kwiatostany jak u amarylkowatych \xe2\x80\x93 toczone przez wiatr, ale te\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re gatunki maj\xc4\x85 p\xc4\x99dy rozga\xc5\x82\xc4\x99zione w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kierunkach, kt\xc3\xb3re po zaschni\xc4\x99ciu przybieraj\xc4\x85 kulistawy kszta\xc5\x82t i przemieszczane s\xc4\x85 po powierzchni ziemi w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci, stopniowo gubi\xc4\x85c owoce. Do przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w takich nale\xc5\xbcy Seseli tortuosum w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Afryce oraz wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ca m.in. w Europie \xc5\x9arodkowej sierpnica pospolita Falcaria vulgaris._NEWLINE_W rodzinie astrowatych biegaczami s\xc4\x85 m.in. ro\xc5\x9bliny z rodzaju chaber (np. Centaurea diffusa), miko\xc5\x82ajek Eryngium (np. miko\xc5\x82ajek polny), Lessingia glandulifera i Gundelia tournefortii. Z rodziny kapustowatych (krzy\xc5\xbcowych) toczone przez wiatr s\xc4\x85 takie ro\xc5\x9bliny jak stulisz panno\xc5\x84ski Sisymbrium altissimum i modrak Crambe, a z go\xc5\xbadzikowatych \xc5\x82yszczec wiechowaty Gypsophila paniculata. Mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 przenoszenia przez wiatr przypisywana by\xc5\x82a tak\xc5\xbce babce Plantago cretica, ale stwierdzono, \xc5\xbce w istocie ro\xc5\x9blina ta zwija i rozwija tylko p\xc4\x99dy bez przemieszczania si\xc4\x99._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d bobowatych wiele ro\xc5\x9blin wykszta\xc5\x82ca same owoce w taki spos\xc3\xb3b, \xc5\xbce s\xc4\x85 one \xc5\x82atwo toczone przez wiatr \xe2\x80\x93 ich str\xc4\x85ki s\xc4\x85 d\xc4\x99te, lekkie i kulistawe. Tak jest w przypadku moszenek po\xc5\x82udniowych Colutea arborescens, niekt\xc3\xb3rych gatunk\xc3\xb3w lucerny (Medicago scutellata, M. orbicularis), traganka Astragalus i ostro\xc5\x82\xc3\xb3dki Oxytropis. Czasem diaspor\xc4\x85 s\xc4\x85 owoce otoczone rozd\xc4\x99tym kielichem \xe2\x80\x93 jak w przypadku przelotu pospolitego Anthyllis vulneraria. Niekiedy te\xc5\xbc ca\xc5\x82e nadziemne cz\xc4\x99\xc5\x9bci ro\xc5\x9blin po zaschni\xc4\x99ciu i od\xc5\x82amaniu u nasady szyi korzeniowej bywaj\xc4\x85 przemieszczane przez wiatr i tak zdarza si\xc4\x99 w przypadku Baptisia tinctoria oraz ro\xc5\x9blin z rodzaju Psoralea._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d traw lekkie, od\xc5\x82amuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 kwiatostany wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 u ro\xc5\x9blin z rodzaju Spinifex, kt\xc3\xb3re w r\xc3\xb3\xc5\xbcnej wielko\xc5\x9bci skupieniach przemieszczane s\xc4\x85 przez wiatry na wybrze\xc5\xbcach Archipelagu Malajskiego i na terenach otwartych Australii. Podobne zjawisko wyst\xc4\x99puje u traw z rodzaj\xc3\xb3w: mi\xc5\x82ka Eragrostis, Schedonnardus i Aristida. Czasem ziarniaki z d\xc5\x82ugimi o\xc5\x9b\xc4\x87mi ro\xc5\x9blin z rodzaju ostnica bywaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce spl\xc4\x85tane w kule toczone przez wiatr. W przypadku ciborowatych d\xc4\x99te owoce (p\xc4\x99cherzyki) powstaj\xc4\x85 u turzycy mieszkowatej Carex physodes._NEWLINE_Podobny mechanizm rozprzestrzeniania jak w przypadku biegaczy dotyczy wielu wiatrosiewnych diaspor, kt\xc3\xb3re w strefie klimatu ch\xc5\x82odnego bywaj\xc4\x85 przemieszczane zim\xc4\x85 przez ruchy powietrza po pokrywie \xc5\x9bnie\xc5\xbcnej.\n_START_SECTION_\nBiegacze w\xc5\x9br\xc3\xb3d grzyb\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nAnalogiczn\xc4\x85 do biegaczy strategi\xc4\x99 rozprzestrzeniania zarodnik\xc3\xb3w stosuj\xc4\x85 tak\xc5\xbce grzyby z rodzaju kurzawka Bovista, kt\xc3\xb3rych kuliste, dojrza\xc5\x82e owocniki o \xc5\x9brednicy kilku centymetr\xc3\xb3w po dojrzeniu mog\xc4\x85 traci\xc4\x87 kontakt z gruntem i toczy\xc4\x87 si\xc4\x99 poruszane wiatrem.\n_START_SECTION_\nWp\xc5\x82yw ro\xc5\x9blinnych biegaczy na \xc5\x9brodowisko i cz\xc5\x82owieka\n_START_PARAGRAPH_\nZe wzgl\xc4\x99du na \xc5\x82atwo\xc5\x9b\xc4\x87 przemieszczania si\xc4\x99 na znaczne odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci i nierzadko wytwarzanie ogromnych ilo\xc5\x9bci nasion rozprzestrzenianych po drodze (jeden du\xc5\xbcy okaz solanki mo\xc5\xbce zawi\xc4\x85za\xc4\x87 ok. 100 tys. nasion), biegacze s\xc4\x85 uci\xc4\x85\xc5\xbcliwymi i skutecznymi gatunkami inwazyjnymi. Dodatkowo problemem jest to, \xc5\xbce zasiedlaj\xc4\x85 i konkuruj\xc4\x85 z rodzimymi lub uprawnymi ro\xc5\x9blinami o wod\xc4\x99 w biomach z regu\xc5\x82y ubogich w jej zasoby._NEWLINE_W sprzyjaj\xc4\x85cych okoliczno\xc5\x9bciach biegacze mog\xc4\x85 skupia\xc4\x87 si\xc4\x99 w wielkich ilo\xc5\x9bciach stwarzaj\xc4\x85c zagro\xc5\xbcenie dla bezpiecze\xc5\x84stwa ludzi poruszaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na drogach z powodu ograniczenia widoczno\xc5\x9bci. Poza tym ze wzgl\xc4\x99du na sucho\xc5\x9b\xc4\x87 i \xc5\x82atwopalno\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 stwarzaj\xc4\x85 te\xc5\xbc zagro\xc5\xbcenie po\xc5\xbcarowe. Wielkie ilo\xc5\x9bci biegaczy w zachodnim Teksasie zablokowa\xc5\x82y ruch na autostradzie stanowej nr 349. W 1989 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 Mobridge w Dakocie Po\xc5\x82udniowej biegacze zasypa\xc5\x82y po dach oko\xc5\x82o 30 budynk\xc3\xb3w, po tym jak masowo solanki poros\xc5\x82y dno wcze\xc5\x9bniej osuszonych w okolicy zbiornik\xc3\xb3w. W lutym 2016 wielkie ilo\xc5\x9bci kwiatostan\xc3\xb3w prosa z gatunku Panicum effusum zasypa\xc5\x82y australijskie miasto Wangaratta, miejscami tworz\xc4\x85c warstwy osi\xc4\x85gaj\xc4\x85ce kilka metr\xc3\xb3w wysoko\xc5\x9bci.'