b'\n_START_ARTICLE_\nTroposfera\n_START_PARAGRAPH_\nTroposfera \xe2\x80\x93 najni\xc5\xbcsza warstwa atmosfery planety, zawieraj\xc4\x85ca wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 jej masy, w kt\xc3\xb3rej temperatura zasadniczo maleje z wysoko\xc5\x9bci\xc4\x85. Jej g\xc3\xb3rn\xc4\x85 granic\xc4\x85 jest tropopauza, kt\xc3\xb3ra oddziela j\xc4\x85 od wy\xc5\xbcszej stratosfery (na planetach, na kt\xc3\xb3rych stratosfera nie wyst\xc4\x99puje, troposfera le\xc5\xbcy pod mezosfer\xc4\x85). W troposferze cz\xc4\x99ste s\xc4\x85 turbulencje, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tam najwa\xc5\xbcniejsze procesy kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85ce pogod\xc4\x99 i klimat.\n_START_SECTION_\nTroposfera ziemska\n_START_PARAGRAPH_\nWarstwa ta si\xc4\x99ga od powierzchni Ziemi do wysoko\xc5\x9bci ok. 10 km. Jej g\xc3\xb3rna granica zmienia wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od pory roku i od szeroko\xc5\x9bci geograficznej. Nad biegunami si\xc4\x99ga ona do 6 km w zimie i do 8 km w lecie. W umiarkowanych szeroko\xc5\x9bciach geograficznych od 10 km w zimie do 12 km w lecie. Nad r\xc3\xb3wnikiem troposfera si\xc4\x99ga do 20 km. Zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowana grubo\xc5\x9b\xc4\x87 troposfery wynika z r\xc3\xb3\xc5\xbcnic nagrzewania si\xc4\x99 obszar\xc3\xb3w le\xc5\xbc\xc4\x85cych na r\xc3\xb3\xc5\xbcnych szeroko\xc5\x9bciach geograficznych oraz r\xc3\xb3\xc5\xbcnej warto\xc5\x9bci si\xc5\x82y od\xc5\x9brodkowej dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cej na cz\xc4\x85steczki powietrza._NEWLINE_Charakterystyczn\xc4\x85 cech\xc4\x85 tej warstwy jest ci\xc4\x85g\xc5\x82y spadek temperatury wraz ze wzrostem wysoko\xc5\x9bci, przeci\xc4\x99tnie 0,6\xc2\xa0\xc2\xb0C na 100 m. Na g\xc3\xb3rnej granicy troposfery temperatura nad obszarem zwrotnikowym waha si\xc4\x99 od \xe2\x88\x9270\xc2\xa0\xc2\xb0C do \xe2\x88\x9280\xc2\xa0\xc2\xb0C, natomiast nad biegunami od \xe2\x88\x9270\xc2\xa0\xc2\xb0C zim\xc4\x85 do \xe2\x88\x9245\xc2\xa0\xc2\xb0C latem. W tropopauzie ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 spadek temperatury z wysoko\xc5\x9bci\xc4\x85; ta warstwa ma przeci\xc4\x99tnie nie wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc 2 km grubo\xc5\x9bci. Ci\xc5\x9bnienie atmosferyczne maleje wraz ze wzrostem wysoko\xc5\x9bci od oko\xc5\x82o 1013 hPa na poziomie morza do 270\xe2\x80\x93300 hPa na wysoko\xc5\x9bci 10 km._NEWLINE_Troposfera jest najbardziej dynamiczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 atmosfery, czemu zawdzi\xc4\x99cza nazw\xc4\x99 (gr. tropos \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9ezwrot, obr\xc3\xb3t\xe2\x80\x9d, zatem troposfer\xc4\x99 mo\xc5\xbcna przet\xc5\x82umaczy\xc4\x87 jako \xe2\x80\x9ewarstw\xc4\x99 ci\xc4\x85g\xc5\x82ych zmian\xe2\x80\x9d). Skupia oko\xc5\x82o 80% masy powietrza. Najni\xc5\xbcsza jej cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87, warstwa graniczna (przyziemna), reaguje w cyklu dobowym na zmiany temperatury powierzchni; mog\xc4\x85 w niej wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 lokalne inwersje temperatury. W kszta\xc5\x82towaniu ruch\xc3\xb3w mas powietrza w niej istotn\xc4\x85 rol\xc4\x99 odgrywa ukszta\xc5\x82towanie terenu. Ma ona zwykle grubo\xc5\x9b\xc4\x87 kilkuset metr\xc3\xb3w, ale zmienia si\xc4\x99 ona od 100 m do 2 km. Na wysoko\xc5\x9bci 1\xe2\x80\x936 km znajduje si\xc4\x99 \xc5\x9brednia troposfera, w kt\xc3\xb3rej wyst\xc4\x99puje wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 rodzaj\xc3\xb3w chmur. Temperatura w g\xc3\xb3rnej troposferze ma warto\xc5\x9bci ujemne w skali Celsjusza i wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce tam chmury tworz\xc4\x85 kryszta\xc5\x82ki lodu. Wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 poszczeg\xc3\xb3lnych warstw jest zmienna i zwi\xc4\x85zana z warunkami termicznymi i wilgotno\xc5\x9bci\xc4\x85. W g\xc3\xb3rnej troposferze wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 pr\xc4\x85dy strumieniowe._NEWLINE_Meteorologia i klimatologia zajmuj\xc4\x85 si\xc4\x99 zjawiskami troposferycznymi, wy\xc5\xbcsze warstwy atmosfery s\xc4\x85 przedmiotem zainteresowania aeronomii.'