b'\n_START_ARTICLE_\nMonika Gruchmanowa\n_START_PARAGRAPH_\nMonika Gruchmanowa (z domu Mroz\xc3\xb3wna, ur. 13 listopada 1922 w Gelsenkirchen-Horst, Westfalia, zm. 14 sierpnia 2001 w Poznaniu) \xe2\x80\x93 profesor UAM, j\xc4\x99zykoznawca, socjolingwista, znawca j\xc4\x99zyka polskiego i gwary pozna\xc5\x84skiej.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPochodzi\xc5\x82a z g\xc3\xb3rniczej rodziny, kt\xc3\xb3ra wcze\xc5\x9bniej wyemigrowa\xc5\x82a z p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Wielkopolski. Ojciec by\xc5\x82 dzia\xc5\x82aczem polonijnym. Dzieci\xc5\x84stwo sp\xc4\x99dzi\xc5\x82a w Lubomi wsi po\xc5\x82o\xc5\xbconej pomi\xc4\x99dzy Wodzis\xc5\x82awiem \xc5\x9al\xc4\x85skim i Raciborzem. W 1936 uko\xc5\x84czy\xc5\x82a szko\xc5\x82\xc4\x99 podstawow\xc4\x85 w Marklowicach i posz\xc5\x82a do gimnazjum w Rybniku. Nast\xc4\x99pnie ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82a do Liceum Og\xc3\xb3lnokszta\xc5\x82c\xc4\x85cego im. Adama Mickiewicza w Lubli\xc5\x84cu, gdzie w 1946 zda\xc5\x82a matur\xc4\x99. Tam te\xc5\xbc_NEWLINE_pozna\xc5\x82a przysz\xc5\x82ego m\xc4\x99\xc5\xbca \xe2\x80\x93 Bohdana. W latach 1946\xe2\x80\x931951 studiowa\xc5\x82a filologi\xc4\x99 w Poznaniu. W 1950 wzi\xc4\x99\xc5\x82a \xc5\x9blub. W 1951 uzyska\xc5\x82a tytu\xc5\x82 magistra (praca na temat gwary wsi Olza w powiecie wodzis\xc5\x82awskim). Zaraz potem zosta\xc5\x82a asystentem w Katedrze J\xc4\x99zyka Polskiego na UAM. W 1961 otrzyma\xc5\x82a tytu\xc5\x82 doktora, w 1970 doktora habilitowanego, w 1983 profesora nadzwyczajnego, a w 1991 profesora zwyczajnego._NEWLINE_W latach 1969\xe2\x80\x931972 by\xc5\x82a kierownikiem Zak\xc5\x82adu Filologii Polskiej Wy\xc5\xbcszego Studium Nauczycielskiego (w strukturach UAM). W latach 1973\xe2\x80\x931976 zosta\xc5\x82a dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej UAM, a w latach 1976\xe2\x80\x931979 prodziekanem Wydzia\xc5\x82u Filologicznego. Do 1988 kierowa\xc5\x82a Zak\xc5\x82adem J\xc4\x99zyka Polskiego. W ko\xc5\x84cowej fazie \xc5\xbcycia ci\xc4\x99\xc5\xbcko chorowa\xc5\x82a na chorob\xc4\x99 staw\xc3\xb3w._NEWLINE_Zosta\xc5\x82a pochowany na Cmentarzu Je\xc5\xbcyckim w Poznaniu (kwatera P, rz\xc4\x85d 1, gr\xc3\xb3b 14).'