b'\n_START_ARTICLE_\nMost przy Cytadeli\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnie mostem kolejowym, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cym Dworzec Wiede\xc5\x84ski z Dworcem Petersburskim, mia\xc5\x82 by\xc4\x87 most Kierbedzia. Zaniechano jednak prowadzenia linii kolejowej przez centrum Warszawy i most ten uko\xc5\x84czono w 1864 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie jako drogowy (z torami dla tramwaj\xc3\xb3w konnych)._NEWLINE_Pierwszy warszawski most kolejowy, b\xc4\x99d\xc4\x85cy fragmentem budowanej linii obwodowej, powsta\xc5\x82 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od mostu Kierbedzia, przy warszawskiej Cytadeli. Jego projektantem by\xc5\x82 Tadeusz Chrzanowski, a przetarg na budow\xc4\x99 wygra\xc5\x82a warszawska firma Lilpop, Rau i Loewenstein. Na budow\xc4\x99 przeprawy mia\xc5\x82 wp\xc5\x82yw rosyjski Sztab Generalny, kt\xc3\xb3ry chcia\xc5\x82 mie\xc4\x87 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 szybkiego transportu kolejowego przez Wis\xc5\x82\xc4\x99. Most zlokalizowano przy Cytadeli, aby mog\xc5\x82a go os\xc5\x82ania\xc4\x87 znajduj\xc4\x85ca si\xc4\x99 tam artyleria._NEWLINE_Most by\xc5\x82 budowany od kwietnia 1873 i zosta\xc5\x82 otwarty w listopadzie 1875. Poniewa\xc5\xbc zosta\xc5\x82 wybudowany jako drugi sta\xc5\x82y most w Warszawie (po mo\xc5\x9bcie Kierbedzia) by\xc5\x82 nazywany II mostem. Przepraw\xc4\x99 wykonano wed\xc5\x82ug konstrukcji ameryka\xc5\x84skiej, jako most dwupoziomowy, kolejowo-drogowy. G\xc3\xb3r\xc4\x85 bieg\xc5\x82 tor kolejowy, a poziom dolny by\xc5\x82 przeznaczony do ruchu pieszego i ko\xc5\x82owego. Pi\xc4\x99tro dolne pocz\xc4\x85tkowo przeznaczone by\xc5\x82o tylko dla ruchu wojskowego, jednak z czasem dopuszczono tam ruch cywilny. U\xc5\x82o\xc5\xbcony na g\xc3\xb3rnym poziomie tor kolejowy sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z czterech szyn u\xc5\x82o\xc5\xbconych w taki spos\xc3\xb3b, aby mog\xc5\x82y z niego korzysta\xc4\x87 zar\xc3\xb3wno poci\xc4\x85gi szerokotorowe (1524 mm, tak jak linia warszawsko-petersburska oraz linia warszawsko-terespolska), jak i normalnotorowe (1435 mm, taki rozstaw szyn mia\xc5\x82a linia warszawsko-wiede\xc5\x84ska)._NEWLINE_Powstanie mostu i kolei obwodowej mia\xc5\x82y dla Warszawy du\xc5\xbce znaczenie gospodarcze m.in. przyspieszy\xc5\x82o to proces uprzemys\xc5\x82owienia Pragi, umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c dostarczanie do fabryk na prawym brzegu Wis\xc5\x82y w\xc4\x99gla oraz innych surowc\xc3\xb3w z Zag\xc5\x82\xc4\x99bia D\xc4\x85browskiego._NEWLINE_Most ten okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak niewystarczaj\xc4\x85cy, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z powodu posiadania tylko jednego toru kolejowego. W latach 1905\xe2\x80\x931908 wybudowano nowy most kolejowy przy Cytadeli, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 zaprojektowany przez Niko\xc5\x82aja Bielelubskiego. Powsta\xc5\x82 w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 32 metr\xc3\xb3w na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od pierwszego i posiada\xc5\x82 2 tory kolejowe obydwu szeroko\xc5\x9bci. Budow\xc4\x99 prowadzi\xc5\x82o przedsi\xc4\x99biorstwo K. Rudzki i S-ka, a kratownice wykona\xc5\x82y Zak\xc5\x82ady Ostrowieckie. Po przeniesieniu w 1908 ruchu kolejowego na now\xc4\x85 przepraw\xc4\x99, most z 1875 przesta\xc5\x82 by\xc4\x87 mostem kolejowym. Zosta\xc5\x82 przekazany miastu i zaadaptowany do ruchu wy\xc5\x82\xc4\x85cznie drogowego i pieszego. Poniewa\xc5\xbc jednak \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 dwie nieuprzemys\xc5\x82owione dzielnice miasta i nie mia\xc5\x82 znaczenia tranzytowego, w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od mostu kolejowego ruch na mo\xc5\x9bcie drogowym by\xc5\x82 bardzo niewielki._NEWLINE_W literaturze mosty s\xc4\x85 nazywane m.in. pierwszym i drugim mostem kolejowym przy Cytadeli, pierwszym i drugim mostem kolejowym pod Cytadel\xc4\x85 oraz mostem drogowym pod Cytadel\xc4\x85 i mostem kolejowym pod Cytadel\xc4\x85. Jednak kolejny, chronologicznie czwarty warszawski most \xe2\x80\x93 Poniatowskiego \xe2\x80\x93 warszawiacy nazywali Trzecim Mostem, gdy\xc5\xbc mosty pod Cytadel\xc4\x85 traktowali jako jeden._NEWLINE_Mosty wraz z mostami drogowymi: Kierbedzia i Poniatowskiego zosta\xc5\x82y wysadzone przez wycofuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 Rosjan 5 sierpnia 1915. Most z 1875 straci\xc5\x82 dwa \xc5\x9brodkowe prz\xc4\x99s\xc5\x82a, a most z 1908 \xe2\x80\x93 cztery (trzecie, czwarte, pi\xc4\x85te i sz\xc3\xb3ste, licz\xc4\x85c od strony Cytadeli). Obydwa zosta\xc5\x82y odbudowane przez Niemc\xc3\xb3w jeszcze w czasie trwania I wojny \xc5\x9bwiatowej._NEWLINE_Po raz drugi w swojej historii mosty pod Cytadel\xc4\x85 zosta\xc5\x82y wysadzone w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej, 13 wrze\xc5\x9bnia 1944, przez wycofuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 z Pragi Niemc\xc3\xb3w._NEWLINE_Z uwagi na konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 zaopatrywania wojsk na przesuwaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 na zach\xc3\xb3d froncie, w dniach 18 stycznia \xe2\x80\x93 8 lutego 1945 radzieccy saperzy w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 25 metr\xc3\xb3w od mostu kolejowego wznie\xc5\x9bli jednotorowy most kolejowy na drewnianych podporach. Przy budowie nasypu kolejowego zatrudniono kilka tysi\xc4\x99cy cywil\xc3\xb3w. Brali w niej udzia\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc polscy \xc5\xbco\xc5\x82nierze z 4 \xc5\x81u\xc5\xbcyckiej Brygady Saper\xc3\xb3w.Most pe\xc5\x82ni\xc5\x82 swoj\xc4\x85 funkcj\xc4\x99 do marca 1946, tj. odbudowy mostu z 1908. Zosta\xc5\x82 zniesiony przez kr\xc4\x99 20 marca 1947._NEWLINE_Po wojnie odbudowano tylko most kolejowy (z 1908). W marcu 1946 przywr\xc3\xb3cono ruch poci\xc4\x85g\xc3\xb3w na jednym torze, a w lipcu 1947 \xe2\x80\x93 na dw\xc3\xb3ch torach. Pierwszy poci\xc4\x85g, prowadzony przez wiceministra komunikacji, przejecha\xc5\x82 przez most 19 marca 1946. By\xc5\x82 to pierwszy sta\xc5\x82y most na Wi\xc5\x9ble w Warszawie odbudowany po zako\xc5\x84czeniu II wojny \xc5\x9bwiatowej._NEWLINE_Na filarach mostu z 1875 w latach 1957\xe2\x80\x931959 stan\xc4\x85\xc5\x82 most Gda\xc5\x84ski. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne cz\xc4\x99\xc5\x9bci mostu stoj\xc4\x85 dok\xc5\x82adnie w tym samym miejscu (w miejscu swoich przedwojennych odpowiednik\xc3\xb3w), a przycz\xc3\xb3\xc5\x82ki mostowe przeprawy kolejowej pochodz\xc4\x85 jeszcze z czas\xc3\xb3w carskich, podobnie jak wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 przejazd\xc3\xb3w pod torami linii obwodowej. W 2009 odnaleziono i wydobyto z Wis\xc5\x82y element pochodz\xc4\x85cy z konstrukcji z tego mostu, kt\xc3\xb3ry ma by\xc4\x87 eksponowany w przestrzeni miejskiej wraz z odnalezionym w 2011 fragmentem mostu Kierbedzia._NEWLINE_W latach 2015\xe2\x80\x932019 most by\xc5\x82 remontowany; w tym czasie ruch odbywa\xc5\x82 si\xc4\x99 po jednym torze._NEWLINE_Fragment konstrukcji wydobytego z Wis\xc5\x82y w 2008 drugiego mostu pod Cytadel\xc4\x85 jest eksponowany w Pontiseum na terenie Instytutu Badawczego Dr\xc3\xb3g i Most\xc3\xb3w.'