b'\n_START_ARTICLE_\nDoskonalenie szczep\xc3\xb3w mikroorganizm\xc3\xb3w\n_START_SECTION_\nMetody doskonalenia szczep\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nWyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 klasyczne metody ulepszania szczep\xc3\xb3w, obejmuj\xc4\x85ce mutagenez\xc4\x99, selekcj\xc4\x99, hybrydyzacj\xc4\x99 naturaln\xc4\x85, fuzj\xc4\x99 protoplast\xc3\xb3w, oraz nowoczesne, kt\xc3\xb3re wykorzystuj\xc4\x85 techniki in\xc5\xbcynierii genetycznej.\n_START_SECTION_\nMutageneza\n_START_PARAGRAPH_\nMetoda polega na wywo\xc5\x82ywaniu mutacji i selekcji mutant\xc3\xb3w o polepszonych cechach. Naturalne mutacje (mutacje spontaniczne) zachodz\xc4\x85 z cz\xc4\x99sto\xc5\x9bci\xc4\x85 10\xe2\x80\x934 do 10\xe2\x80\x9311. Cz\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 mutacji mo\xc5\xbcna jednak zwi\xc4\x99kszy\xc4\x87 przez dzia\xc5\x82anie mutagen\xc3\xb3w na kom\xc3\xb3rki (mutacje indukowane). Zwykle stosowane s\xc4\x85 analogi zasad azotowych (np. 5-bromouracyl, 2-aminopuryna), zwi\xc4\x85zki alkiluj\xc4\x85ce, kwas azotowy(III), hydroksyloamina, barwniki akrydynowe, promieniowanie ultrafioletowe i jonizuj\xc4\x85ce. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 promieniowania ultrafioletowego o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci fal 254\xe2\x80\x93265 nm ze wzgl\xc4\x99du na \xc5\x82atwo\xc5\x9b\xc4\x87 u\xc5\xbcycia, \xc5\x82atwo\xc5\x9b\xc4\x87 dozowania dawek, powtarzalno\xc5\x9b\xc4\x87 warunk\xc3\xb3w i wysok\xc4\x85 cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9b\xc4\x87 mutacji._NEWLINE_Po mutagenezie stosuje si\xc4\x99 selekcj\xc4\x99 polegaj\xc4\x85c\xc4\x85 na wyodr\xc4\x99bnieniu kom\xc3\xb3rek o po\xc5\xbc\xc4\x85danych cechach. Przyk\xc5\x82adowo mutanty odporne na antybiotyki, toksyny czy bakteriofagi mo\xc5\xbcna \xc5\x82atwo wyizolowa\xc4\x87, dodaj\xc4\x85c te czynniki do po\xc5\xbcywki. Tylko mutanty na nie odporne b\xc4\x99d\xc4\x85 w stanie prze\xc5\xbcy\xc4\x87. W po\xc5\xbcywce mo\xc5\xbcna stosowa\xc4\x87 r\xc3\xb3\xc5\xbcne indykatory, np. wska\xc5\xbaniki pH, je\xc5\x9bli poszukuje si\xc4\x99 szczepu produkuj\xc4\x85cego kwasy. W przypadku mutant\xc3\xb3w auksotroficznych posiewa si\xc4\x99 je na po\xc5\xbcywce kompleksowej, a wyros\xc5\x82e kolonie mikroorganizm\xc3\xb3w odciska si\xc4\x99 i ponownie posiewa za pomoc\xc4\x85 metody \xe2\x80\x9estempla\xe2\x80\x9d na po\xc5\xbcywk\xc4\x99 minimaln\xc4\x85 oraz dalej na inne po\xc5\xbcywki, r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ce si\xc4\x99 obecno\xc5\x9bci\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnych zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w od\xc5\xbcywczych. _NEWLINE_Mutageneza nie dzia\xc5\x82a kierunkowo i pomimo wzmocnienia jakich\xc5\x9b po\xc5\xbc\xc4\x85danych cech mo\xc5\xbce doprowadzi\xc4\x87 do utraty innych.\n_START_SECTION_\nHybrydyzacja\n_START_PARAGRAPH_\nW procesie hybrydyzacji naturalnej w wyniku fizycznego kontaktu kom\xc3\xb3rek mo\xc5\xbcliwa jest wymiana odcink\xc3\xb3w DNA, dzi\xc4\x99ki czemu powstaj\xc4\x85 rekombinanty. Warunkiem jest jednak bliskie pokrewie\xc5\x84stwo filogenetyczne organizm\xc3\xb3w. Ograniczenia te mo\xc5\xbcna jednak omin\xc4\x85\xc4\x87, stosuj\xc4\x85c fuzj\xc4\x99 protoplast\xc3\xb3w lub sferoplast\xc3\xb3w (tzw. hybrydyzacja somatyczna). W procesie tym po usuni\xc4\x99ciu \xc5\x9bciany kom\xc3\xb3rkowej mikroorganizmu stosuje si\xc4\x99 glikol polietylenowy (PEG) i jony Ca2+_NEWLINE_ w celu inicjacji procesu fuzji. Pocz\xc4\x85tkowo powstaje heterokarion, nast\xc4\x99pnie zachodzi kariogamia, daj\xc4\x85c jednoj\xc4\x85drowe hybrydy \xe2\x80\x93 synkariony.\n_START_SECTION_\nTechnologie rekombinacji DNA\n_START_PARAGRAPH_\nTechnologie in\xc5\xbcynierii genetycznej umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85 w pe\xc5\x82ni kontrolowan\xc4\x85 manipulacj\xc4\x99 materia\xc5\x82em genetycznym mikroorganizm\xc3\xb3w. Otrzymywane s\xc4\x85 w ten spos\xc3\xb3b organizmy transgeniczne, np. bakterie Escherichia coli wytwarzaj\xc4\x85ce ludzk\xc4\x85 insulin\xc4\x99 lub interferon. Kolejnym przyk\xc5\x82adem s\xc4\x85 modyfikowane genetycznie szczepy tej bakterii produkuj\xc4\x85ce wielokrotnie wi\xc4\x99cej treoniny w por\xc3\xb3wnaniu ze szczepami niemodyfikowanymi.'