b'\n_START_ARTICLE_\nOkszen\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rcy gry\n_START_PARAGRAPH_\nSamo pochodzenie bryd\xc5\xbca licytowanego ani dok\xc5\x82adna data jest powstania nie s\xc4\x85 precyzyjnie okre\xc5\x9blone._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych ksi\xc4\x85\xc5\xbcek, autorem tej wersji bryd\xc5\xbca by\xc5\x82 anonimowy brytyjski pisarz u\xc5\xbcywaj\xc4\x85cy pseudonimu \xe2\x80\x9eJohn Doe\xe2\x80\x9d, a sama gra powsta\xc5\x82a ju\xc5\xbc oko\xc5\x82o 1890 roku._NEWLINE_Gra mog\xc5\x82a powsta\xc4\x87 w Indiach na prze\xc5\x82omie XIX i XX wieku. W pierwszej wersji by\xc5\x82a to gra dla trzech graczy, a prze\xc5\x82omowymi pomys\xc5\x82ami by\xc5\x82o wprowadzenie licytacji okr\xc4\x99\xc5\xbcnej i punkt\xc3\xb3w za wpadki liczone nad kresk\xc4\x85. W Wielkiej Brytanii gra zosta\xc5\x82a zmodyfikowana przez cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Bath Clubu do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej formy z czterema graczami i w takiej wersji zosta\xc5\x82a spopularyzowana. Pierwsza opublikowana wzmianka o tej grze pochodzi z gazety \xe2\x80\x9eThe Times\xe2\x80\x9d z 16 stycznia 1903, gdzie opublikowano list Oswalda Crawfurda, w kt\xc3\xb3rym opisa\xc5\x82 zasady nowej gry._NEWLINE_Wspomnian\xc4\x85 publikacj\xc4\x99 \xe2\x80\x9eJohna Doe\xe2\x80\x9d wymienia te\xc5\xbc William Dalton w swojej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce \xe2\x80\x9eBridge and Auction Bridge\xe2\x80\x9d (1910), podaj\xc4\x85c, \xc5\xbce zosta\xc5\x82a ona wydana w Indiach w roku 1899 i rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Wielkiej Brytanii, lecz opisuje j\xc4\x85 jedynie w kontek\xc5\x9bcie wista, a nie okszena. Bryd\xc5\xbc licytowany zosta\xc5\x82 wed\xc5\x82ug Daltona opracowany wprawdzie w Indiach, ale spopularyzowa\xc5\x82y go w pierwszych latach XIX wieku kluby londy\xc5\x84skie, najpierw Bath Club, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Portland Club._NEWLINE_Innego zdania by\xc5\x82 J. B. Elwell, kt\xc3\xb3ry w opublikowanej w 1910 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbcce \xe2\x80\x9eThe Principles, Rules and Laws of Auction Bridge\xe2\x80\x9d napisa\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eokszen jest potomkiem wista i liczy zaledwie kilka lat\xe2\x80\x9d, ale sam nie potrafi\xc5\x82 dok\xc5\x82adnie okre\xc5\x9bli\xc4\x87 jego miejsca pochodzenia \xe2\x80\x9eniekt\xc3\xb3rzy cz\xc5\x82onkowie londy\xc5\x84skiego klubu Bath twierdz\xc4\x85, \xc5\xbce to oni go stworzyli, inni uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce gra pochodzi ze Wschodu\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Inne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a na miejsce powstania gry typuj\xc4\x85 bardziej og\xc3\xb3lnie londy\xc5\x84ski Portland Club gdzie na pocz\xc4\x85tku XX wieku przez kilka lat wypr\xc3\xb3bowywano nowy element bryd\xc5\xbca, jakim by\xc5\x82a licytacja okr\xc4\x99\xc5\xbcna.\n_START_SECTION_\nGeneza i ewolucja\n_START_PARAGRAPH_\nPrzodkiem bryd\xc5\xbca jest wist (ang. whist), znany od pod tak\xc4\x85 nazw\xc4\x85 od XVII\xe2\x80\x93XVIII wieku. Pod koniec XIX wieku zacz\xc4\x85\xc5\x82 by\xc4\x87 wypierany przez now\xc4\x85 gr\xc4\x99, zwan\xc4\x85 \xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie zwykle bridge, a obecnie okre\xc5\x9blan\xc4\x85 zazwyczaj jako bridge whist (w Polsce, po pojawieniu si\xc4\x99 bryd\xc5\xbca licytowanego, gra ta by\xc5\x82a okre\xc5\x9blana jako \xe2\x80\x9ebryd\xc5\xbc zwyczajny\xe2\x80\x9d). G\xc5\x82\xc3\xb3wne dwie r\xc3\xb3\xc5\xbcnice pomi\xc4\x99dzy wistem, a bryd\xc5\xbcem zwyczajnym polega\xc5\x82y na sposobie ustalania koloru atutowego i sposobie rozgrywki. W wi\xc5\x9bcie kolor do gry by\xc5\x82 ustalany losowo ostatni\xc4\x85 rozdan\xc4\x85 kart\xc4\x85, a w bryd\xc5\xbcu zwyczajnym kolor do gry by\xc5\x82 wybierany przez rozdaj\xc4\x85cego (lub jego partnera, je\xc5\xbceli rozdaj\xc4\x85cy przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 na niego t\xc4\x99 powinno\xc5\x9b\xc4\x87). Druga znacz\xc4\x85ca r\xc3\xb3\xc5\xbcnica polega\xc5\x82a na sposobie rozgrywki, w wi\xc5\x9bcie wszyscy czterej gracze grali w ciemno, a bryd\xc5\xbcu zwyczajnym partner rozgrywaj\xc4\x85cego wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 karty na stolik (tzw. \xe2\x80\x9edziadek\xe2\x80\x9d, ustalenie to funkcjonuje tak\xc5\xbce w bryd\xc5\xbcu wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym). W tej formie bryd\xc5\xbc by\xc5\x82 bardzo popularny na prze\xc5\x82omie XIX i XX wieku._NEWLINE_Ostatecznie zasady nowej gry zwanej auction bridge zosta\xc5\x82y po raz pierwszy opublikowane oko\xc5\x82o roku 1908 przez Portland Club, a dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, ze zmianami, gra zosta\xc5\x82a tak\xc5\xbce oficjalnie zaadoptowana w Stanach Zjednoczonych przez Whist Club of New York_NEWLINE_Najwa\xc5\xbcniejszymi zmianami w okszenie w stosunku do wcze\xc5\x9bniejszych wersji bryd\xc5\xbca by\xc5\x82o wprowadzenie nowego systemu zapisu, zawieraj\xc4\x85cego punkty nad kresk\xc4\x85 za wpadki, kt\xc3\xb3rych wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 zale\xc5\xbca\xc5\x82a od ewentualnego zg\xc5\x82oszenia kontry lub rekontry oraz wprowadzenie zapowiedzianej ilo\xc5\x9bci lew \xe2\x80\x93 nie wystarcza\xc5\x82o ju\xc5\xbc okre\xc5\x9blenie jedynie koloru gry, nale\xc5\xbca\xc5\x82o tak\xc5\xbce zadeklarowa\xc4\x87 minimaln\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 lew do wzi\xc4\x99cia. W pierwszej wersji gry starsze\xc5\x84stwo kolor\xc3\xb3w r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82o si\xc4\x99 od wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego \xe2\x80\x93 po najwy\xc5\xbcej klasyfikowanym bez atu (BA) by\xc5\x82y to kolejno kiery, kara, trefle i piki. Za lewy przy grze bez atu lub w danym kolorze liczono odpowiednio 12, 10, 8, 4 i 2 punkty. Ponadto gracz na pierwszej r\xc4\x99ce nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 spasowa\xc4\x87 i musia\xc5\x82 da\xc4\x87 jak\xc4\x85\xc5\x9b odzywk\xc4\x99 (najni\xc5\xbcsz\xc4\x85 mo\xc5\xbcliw\xc4\x85 by\xc5\x82o 1 pik). Kolejno\xc5\x9b\xc4\x87 dozwolonych odzywek by\xc5\x82a inna ni\xc5\xbc we wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym bryd\xc5\xbcu, gdy\xc5\xbc zale\xc5\xbca\xc5\x82a od warto\xc5\x9bci zapisu za zadeklarowany kontrakt. Na przyk\xc5\x82ad odzywka 1BA (1 \xc3\x97 12 punkt\xc3\xb3w) by\xc5\x82a wy\xc5\xbcsza od odzywki 5 pik (5 \xc3\x97 2 punkty). Takie ustalenia punktacji powodowa\xc5\x82y bardzo siln\xc4\x85 preferencj\xc4\x99 gry bez atu. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych wersjach kolejno\xc5\x9b\xc4\x87 odzywek przyj\xc4\x99\xc5\x82a form\xc4\x99 znan\xc4\x85 obecnie._NEWLINE_Po pewnym czasie w zasadach okszena zasz\xc5\x82y powa\xc5\xbcne zmiany. Pierwsz\xc4\x85 z nich by\xc5\x82o wprowadzenie pi\xc4\x85tego koloru \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9ekr\xc3\xb3lewskich pik\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d (pique royal lub pik-lili), kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 zaszeregowany jako najwy\xc5\xbcszy kolor, pomi\xc4\x99dzy BA a kierami. W tej formie gra by\xc5\x82a znana jako \xe2\x80\x9ebryd\xc5\xbc-lili\xe2\x80\x9d lub royal spade auction bridge. Zmieniono tak\xc5\xbce wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 punktacji za lewy (BA = 10, kr\xc3\xb3lewskie piki = 9, kiery = 8, kara = 7, trefle = 6, piki = 5). Zmodyfikowana wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 punktacji wprowadzi\xc5\x82a do gry nowy element w licytacji, gdy\xc5\xbc wszystkie odzywki na wysoko\xc5\x9bci dw\xc3\xb3ch by\xc5\x82y wy\xc5\xbcsze (mia\xc5\x82y wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87) od odzywek na wysoko\xc5\x9bci jednego i mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o zalicytowa\xc4\x87 dwa pik po 1BA._NEWLINE_Bryd\xc5\xbc-lili funkcjonowa\xc5\x82 kr\xc3\xb3tko, ale przej\xc4\x99to z niego do ostatecznej wersji bryd\xc5\xbca licytowanego kolejno\xc5\x9b\xc4\x87 kolor\xc3\xb3w i ich punktacj\xc4\x99. Po pierwszej wojnie \xc5\x9bwiatowej okszen zacz\xc4\x85\xc5\x82 by\xc4\x87 wypierany przez nowe odmiany bryd\xc5\xbca: francuski plafond i ameryka\xc5\x84ski contract bridge (\xe2\x80\x9ebryd\xc5\xbc kontraktowy\xe2\x80\x9d). Drugi z nich zyska\xc5\x82 szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87,  zosta\xc5\x82 skodyfikowany w roku 1925 i po niewielkich zmianach przyj\xc4\x85\xc5\x82 posta\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego bryd\xc5\xbca.\n_START_SECTION_\nZasady\n_START_PARAGRAPH_\nW okszena graj\xc4\x85 cztery osoby, tworz\xc4\x85ce dwie dwuosobowe dru\xc5\xbcyny (pary). Licytacja i rozgrywka odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na zasadach takich samych jak w bryd\xc5\xbcu kontraktowym.\n_START_SECTION_\nRozgrywka\n_START_PARAGRAPH_\nW rozgrywce opracowano ju\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re zagrania u\xc5\xbcywane tak\xc5\xbce we wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym bryd\xc5\xbcu takie jak manewr z Bath, impas, znano zasady planowania rozgrywki._NEWLINE_Graj\xc4\x85c kontrakt zwracano uwag\xc4\x99 na du\xc5\xbce znaczenie nadr\xc3\xb3bek kt\xc3\xb3re liczy\xc5\x82y si\xc4\x99 pod kresk\xc4\x85, ale r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie przestrzegano przed ryzykowaniem kontraktu dla nar\xc3\xb3bek.\n_START_SECTION_\nBryd\xc5\xbc licytowany a kontraktowy\n_START_PARAGRAPH_\nObowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cy w okszenie system zapisu pozwala\xc5\x82 na obni\xc5\xbcenie liczby deklarowanych lew w niezwyk\xc5\x82y dla dzisiejszych bryd\xc5\xbcyst\xc3\xb3w spos\xc3\xb3b, np. licytuj\xc4\x85c 1BA po pi\xc4\x99ciu pikach czy 1 kier po trzech pikach. Stwarza\xc5\x82o to, w por\xc3\xb3wnaniu ze wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym bry\xc5\xbcem, dodatkowy stopie\xc5\x84 trudno\xc5\x9bci w licytacji. Z drugiej strony, inni autorzy okre\xc5\x9blali okszena, w por\xc3\xb3wnaniu z bryd\xc5\xbcem, jako \xe2\x80\x9esflacza\xc5\x82y, mozolny i prymitywny\xe2\x80\x9d, a wielokrotny mistrz \xc5\x9bwiata w bryd\xc5\xbcu sportowym, Amerykanin Bobby Wolff, oceni\xc5\x82, \xc5\xbce okszen jest \xe2\x80\x9eniewymiernie gorszy\xe2\x80\x9d od bryd\xc5\xbca. W okszenie liczba zdobytych punkt\xc3\xb3w zale\xc5\xbca\xc5\x82a od liczby zdobytych lew, bez wzgl\xc4\x99du na wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 kontraktu \xe2\x80\x93 zadeklarowanie kontraktu 1BA (zobowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cego do zdobycia 7 lew wartych 10 pkt) i wzi\xc4\x99cie dziewi\xc4\x99ciu lew oznacza\xc5\x82o zdobycie 30 punkt\xc3\xb3w pod kresk\xc4\x85 i zrobienie dogranej. W por\xc3\xb3wnaniu z bryd\xc5\xbcem wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym dok\xc5\x82adna licytacja nie by\xc5\x82a wi\xc4\x99c premiowana, a g\xc5\x82\xc3\xb3wnym zadaniem graczy by\xc5\x82o zatrzymanie si\xc4\x99 jak najni\xc5\xbcej w licytacji, tym bardziej, \xc5\xbce kary za wpadki by\xc5\x82y stosunkowo du\xc5\xbce._NEWLINE_Gra w bryd\xc5\xbca licytowanego by\xc5\x82a w znacznym stopniu hazardowa i zale\xc5\xbca\xc5\x82a w du\xc5\xbcej mierze od szcz\xc4\x99\xc5\x9bcia. Oceniano, \xc5\xbce rozgrywka stanowi\xc5\x82a 10% sukcesu, licytacja 30%, a szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwe rozdanie wysokich kart 60%. W celu zwi\xc4\x99kszenia zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci wyniku od umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci opracowano okszena por\xc3\xb3wnawczego (duplicate play), w kt\xc3\xb3rym tym samym uk\xc5\x82adem kart grano na r\xc3\xb3\xc5\xbcnych sto\xc5\x82ach (podobnie jak w dzisiejszym bryd\xc5\xbcu sportowym).'