b'\n_START_ARTICLE_\nUlica Karolkowa w Warszawie\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nUlica Karolkowa powsta\xc5\x82a w XVIII wieku, tworz\xc4\x85c wraz z dzisiejsz\xc4\x85 ul. Szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwick\xc4\x85 trakt wiod\xc4\x85cy do Szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwic i Rakowca._NEWLINE_Jednocze\xc5\x9bnie rozgranicza\xc5\x82a wtedy tereny nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do miasta i wsi Wola Wielka. Po roku 1780 grunty po wolskiej, zachodniej stronie zakupi\xc5\x82 bankier Karol Schultz; uregulowa\xc5\x82 wtedy te\xc5\xbc odcinek drogi pomi\xc4\x99dzy ulicami Przyokopow\xc4\x85 i Wolsk\xc4\x85 jako granic\xc4\x99 swych d\xc3\xb3br, zwanych Karolinem lub Karolow\xc4\x85 Wol\xc4\x85. Z jego imieniem zwi\xc4\x85zana jest pierwotna nazwa ulicy \xe2\x80\x93 Karolowa._NEWLINE_Sam Karol Schultz mia\xc5\x82 rezydencj\xc4\x99 w kwartale dzisiejszych ulic Kasprzaka, Karolkowej, Szarych Szereg\xc3\xb3w i Przyokopowej; sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 ona z pa\xc5\x82acyku otoczonego ogrodem, projektowanego prawdopodobnie przez Szymona Bogumi\xc5\x82a Zuga._NEWLINE_U zbiegu z dzisiejsza ulic\xc4\x85 Kasprzaka powsta\xc5\x82o wtedy sze\xc5\x9b\xc4\x87 wolno stoj\xc4\x85cych dom\xc3\xb3w murowanych, tworz\xc4\x85cych tzw. Koloni\xc4\x99 Schultza; s\xc4\x85siadowa\xc5\x82y one z sadem i cegielni\xc4\x85, otoczon\xc4\x85 przez folwark._NEWLINE_Na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od cegielni, w miejscu gdzie dzi\xc5\x9b wznosi si\xc4\x99 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Klemensa Hofbauera znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 olbrzymi browar, za kt\xc3\xb3rym znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 ju\xc5\xbc zabudowa ul. Wolskiej._NEWLINE_Karolkowa si\xc4\x99ga\xc5\x82a wtedy nieco poza jej lini\xc4\x99, do murowanego browaru i zabudowa\xc5\x84 \xc5\xbcydowskiego kaha\xc5\x82u przypisanego numeracji ul. Wolskiej. Przeciwn\xc4\x85 posesj\xc4\x99 naro\xc5\xbcn\xc4\x85 (Wolska 19) zajmowa\xc5\x82 niewielki budynek, zast\xc4\x85piony przed rokiem 1850 oficyn\xc4\x85, uzupe\xc5\x82nion\xc4\x85 potem murowany o dom frontowy._NEWLINE_Pomi\xc4\x99dzy ulicami Wolsk\xc4\x85 i Karolkow\xc4\x85 znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 wtedy obszerna parcela, zabudowana murowanym domem niejakiego Keybsa; przed rokiem 1852 wzniesiono obok niego drewniany dom naro\xc5\xbcny, oraz murowany budynek, w kt\xc3\xb3rym od roku 1856 dzia\xc5\x82a\xc5\x82a fabryczka Henneberga i Czajkowskiego, produkuj\xc4\x85ca platery i zatrudniaj\xc4\x85ca w roku 1871 20 os\xc3\xb3b. Zak\xc5\x82ad znany potem pod mark\xc4\x85 Bracia Henneberg w kolejnych dekadach znacznie si\xc4\x99 rozwin\xc4\x85\xc5\x82; tu\xc5\xbc przed wybuchem I wojny \xc5\x9bwiatowej zatrudnia\xc5\x82 200 os\xc3\xb3b. Pozosta\xc5\x82\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wschodniej strony Karolkowej zajmowa\xc5\x82y wtedy nieu\xc5\xbcytki, ogrody i cegielnie, zlokalizowane po obu stronach ul. Grzybowskiej._NEWLINE_Oko\xc5\x82o roku 1850 budynki Kolonii Schultza zast\xc4\x85piono nowymi obiektami, ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej w roku 1827 Karolkow\xc4\x85 wyd\xc5\x82u\xc5\xbcono do linii ul. G\xc4\x99siej, obecnej ul. Mordechaja Anielewicza przy murze cmentarza \xc5\xbcydowskiego; sta\xc5\x82a si\xc4\x99 wtedy drog\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c\xc4\x85 Wol\xc4\x99 z \xe2\x80\x9ePracowni\xc4\x85 Ogni\xc3\xb3w Wojennych\xe2\x80\x9d i prochowni\xc4\x85 s\xc4\x85siaduj\xc4\x85cymi z cmentarzem od po\xc5\x82udnia - na tym terenie przebiega dzi\xc5\x9b ul. E. Gibalskiego._NEWLINE_Po roku 1831 miejsce wytw\xc3\xb3rni materia\xc5\x82\xc3\xb3w wybuchowych zaj\xc4\x99\xc5\x82a Fabryka Machin Rolniczych i Gospodarskich; po przeciwnej stronie Karolkowej znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 cmentarz ewangelicko-augsburski dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy przy ul. M\xc5\x82ynarskiej od roku 1792._NEWLINE_W roku 1878 u zbiegu z ul. Leszno pod nr. 72/76 powsta\xc5\x82a odlewnia oraz wytw\xc3\xb3rnia maszyn rolniczych braci Geisler\xc3\xb3w; kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zak\xc5\x82ad zatrudnia\xc5\x82 ju\xc5\xbc 70 robotnik\xc3\xb3w. Od roku 1900 wytwarzano tam tak\xc5\xbce wiertarki i tokarki, wyposa\xc5\xbcenie fabryk i m\xc5\x82yn\xc3\xb3w, a liczba zatrudnionych pracownik\xc3\xb3w wzros\xc5\x82a do 170._NEWLINE_W roku 1911 firma otrzyma\xc5\x82a nazw\xc4\x99 Fabryka Maszyn i Zak\xc5\x82ady Przemys\xc5\x82owe \xe2\x80\x9eBracia Geisler, Okolski i Patschke\xe2\x80\x9d S. A., rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 a\xc5\xbc do za\xc5\x82amania koniunktury i zmniejszenia zatrudnienia w latach trzydziestych XX wieku._NEWLINE_Kolejnym zak\xc5\x82adem przemys\xc5\x82owym przy ulicy by\xc5\x82a za\xc5\x82o\xc5\xbcona w roku 1879 Warszawska Fabryka Ta\xc5\x9bm Gumowych \xe2\x80\x9ePawe\xc5\x82 Szpigiel i S-ka\xe2\x80\x9d dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ca pod nr. 22/24; oko\xc5\x82o roku 1900 zak\xc5\x82ad przej\xc4\x85\xc5\x82 Adolf Fabian, za\xc5\x9b przed rokiem 1929 ulokowa\xc5\x82o si\xc4\x99 tu laboratorium Towarzystwa Przemys\xc5\x82u Chemiczno-Farmaceutycznego, znanego wcze\xc5\x9bniej pod szyldem \xe2\x80\x9eMagister Klawe\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Stara cegielnia po zachodniej, przedmiejskiej stronie Karolkowej dzia\xc5\x82a\xc5\x82a a\xc5\xbc do okresu mi\xc4\x99dzywojennego; jednocze\xc5\x9bnie powstawa\xc5\x82y tu kolejne niewielkie zak\xc5\x82ady, m.in. \xe2\x80\x9eZjednoczone Towarzystwo Elektryczne\xe2\x80\x9d buduj\xc4\x85ce niewielkie elektrownie._NEWLINE_Do Karolkowej si\xc4\x99ga\xc5\x82y tak\xc5\xbce ogromne hale produkcyjne Warszawskiej Sp\xc3\xb3\xc5\x82ki Akcyjnej Budowy Parowoz\xc3\xb3w, znanej po 1935 r. jako Wytw\xc3\xb3rnia Parowoz\xc3\xb3w Sp\xc3\xb3\xc5\x82ki Akcyjnej Wielkich Piec\xc3\xb3w i Zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w Ostrowieckich, z ul. Kolejowej; zak\xc5\x82ad utworzony w roku 1920 po dziesi\xc4\x99ciu latach dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci zatrudnia\xc5\x82 1187 os\xc3\xb3b. Po roku 1930 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 teren\xc3\xb3w wytw\xc3\xb3rni parowoz\xc3\xb3w sprzedano, przeznaczaj\xc4\x85c dzia\xc5\x82ki przy Karolkowej pod zabudow\xc4\x99 mieszkaln\xc4\x85._NEWLINE_W 1923 na dzia\xc5\x82ce pomi\xc4\x99dzy ulicami: Karolkow\xc4\x85, Grzybowsk\xc4\x85 i Przyokopow\xc4\x85 Polsko-Holenderska Fabryka Lampek Elektrycznych nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do koncernu Philips rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a produkcj\xc4\x99 m.in. \xc5\xbcar\xc3\xb3wek. W kolejnych latach zak\xc5\x82ad zosta\xc5\x82 rozbudowany._NEWLINE_Liczne przy Karolkowej by\xc5\x82y tak\xc5\xbce instytucje dobroczynne: u zbiegu z ul. Wolsk\xc4\x85 mie\xc5\x9bci\xc5\x82 si\xc4\x99 przytu\xc5\x82ek dla starozakonnych, z oddzia\xc5\x82ami dla starc\xc3\xb3w i sierot. Jeszcze przed rokiem 1914 rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 domu parafialnego i kaplicy Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Mariawit\xc3\xb3w pod nr. 45; w roku 1926 zabudowania te przej\xc4\x85\xc5\x82 magistrat, by umie\xc5\x9bci\xc4\x87 w nich potem \xe2\x80\x9eSchronisko dla Chronik\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 obliczone na 200 \xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbcek przytulisko dla kalek i starc\xc3\xb3w. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 charytatywn\xc4\x85 prowadzi\xc5\x82a tak\xc5\xbce parafia ewangelicko \xe2\x80\x93 augsburska, dysponuj\xc4\x85ca przy Karolkowej rozleg\xc5\x82ym placem, ci\xc4\x85gn\xc4\x85cym si\xc4\x99 od ul. \xc5\xbbytniej do muru cmentarza ewangelicko-augsburskiego; w roku 1882 powsta\xc5\x82y tam Dom Starc\xc3\xb3w i Dom Sierot. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie obok powsta\xc5\x82y przedszkole i \xc5\xbc\xc5\x82obek, a w latach 1910-11 - gmach Zak\xc5\x82adu Umys\xc5\x82owo Niedorozwini\xc4\x99tych i Upo\xc5\x9bledzonych. W komitecie budowy tego ostatniego zasiedli m.in. architekci Pawe\xc5\x82 Hoser i Franciszek Lilpop \xe2\x80\x93 tak\xc5\xbce zapewne tw\xc3\xb3rcy jego projektu architektonicznego._NEWLINE_Redemptory\xc5\x9bci, przybyli do Warszawy w roku 1917, u\xc5\xbcytkowali ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa Biskupa i M\xc4\x99czennika przy ul. Bema; ich starania o budow\xc4\x99 w\xc5\x82asnej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 podarowaniem przez siostry Biernackie parceli przy ul. Karolkowej. W okresie 1924-26 wzniesiono tam klasztor zaprojektowany przez Stefana Szyllera; do roku 1933 wybudowano wed\xc5\x82ug projektu Stanis\xc5\x82awa Marzy\xc5\x84skiego ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Klemensa Hofbauera. Prace wyko\xc5\x84czeniowe przeci\xc4\x85ga\xc5\x82y si\xc4\x99 z braku \xc5\x9brodk\xc3\xb3w; klasztor powsta\xc5\x82 w formie skromniejszej ni\xc5\xbc planowana, a ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a nie zdo\xc5\x82ano otynkowa\xc4\x87 do wybuchu wojny. Mimo to, pozostaje on z racji swych strukturalno - \xc5\xbcelbetowych form wn\xc4\x99trza (bliskich stylistyce konstruktywizmu francuskiego) najbardziej nowatorskim obiektem sakralnym wybudowanym w okresie dwudziestolecia mi\xc4\x99dzywojennego w Warszawie._NEWLINE_R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie powstawa\xc5\x82y w okolicy obiekty mniej nowoczesne, budowane jeszcze w duchu historyzmu: w okresie 1924-25 pod nr. 56 powsta\xc5\x82 gmach miejskiej szko\xc5\x82y powszechnej projektowany przez Konstantego Jakimowicza i Tadeusza Szaniora, znanego z wielu realizacji gmach\xc3\xb3w tego typu; kolejna szko\xc5\x82a, tym razem ju\xc5\xbc modernistyczna, powsta\xc5\x82a w okresie 1936-37 u zbiegu z dzisiejsz\xc4\x85 ul. Kasprzaka, na terenie dawnej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci Karola Schultza._NEWLINE_Mimo sporej liczby istotnych obiekt\xc3\xb3w, fabryk, szk\xc3\xb3\xc5\x82 i ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, przy Karolkowej by\xc5\x82o wyj\xc4\x85tkowo ma\xc5\x82o sklep\xc3\xb3w; zabudowa mieszkaniowa do roku 1928 sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z lu\xc5\xbanych obiekt\xc3\xb3w, wystawianych zazwyczaj przy skrzy\xc5\xbcowaniach. Kilka kamienic czynszowych powsta\xc5\x82o w latach 1928-38; od roku 1935 zabudowywano kamienicami rozparcelowane grunty nale\xc5\xbc\xc4\x85ce niegdy\xc5\x9b do Paw\xc5\x82a Hosera \xe2\x80\x93 powsta\xc5\x82y wtedy kamienice o numeracji 78-84._NEWLINE_Ocala\xc5\x82a w roku 1939 Karolkowa mia\xc5\x82a mniej szcz\xc4\x99\xc5\x9bcia w dniach powstania warszawskiego: Niemcy wymordowali mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w ulicy i spalili ca\xc5\x82\xc4\x85 zabudow\xc4\x99. \xc5\x9amier\xc4\x87 ponios\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc 24 ojc\xc3\xb3w redemptoryst\xc3\xb3w; sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 te\xc5\xbc dach ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a i skrzyd\xc5\x82o klasztoru, pozostaj\xc4\x85ce w stanie ruiny do roku 1969. Tragiczne wydarzenia upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85 pami\xc4\x85tkowe tablice znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na przylegaj\xc4\x85cym do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Placu M\xc4\x99czennik\xc3\xb3w Warszawskiej Woli (po\xc5\x9bwi\xc4\x99conym w 2000 roku)._NEWLINE_Po powstaniu Niemcy wywie\xc5\xbali sprz\xc4\x99t z fabryki Philipsa, a zabudowania wysadzili w powietrze. Po wojnie w miejscu zniszczonej fabryki wzniesiono nowe hale z przeznaczeniem dla pa\xc5\x84stwowych Zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w Wytw\xc3\xb3rczych Lamp Elektrycznych im. R\xc3\xb3\xc5\xbcy Luksemburg._NEWLINE_Po wojnie zabudowania redemptoryst\xc3\xb3w odbudowano; powsta\xc5\x82y z ruin tak\xc5\xbce niekt\xc3\xb3re zak\xc5\x82ady przemys\xc5\x82owe - gmach Polskich Zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w Philips, zabudowania firm \xe2\x80\x9eMagister Klawe\xe2\x80\x9d oraz Fabryki Maszyn i Zak\xc5\x82ady Przemys\xc5\x82owe \xe2\x80\x9eBracia Geisler, Okolski i Patschke\xe2\x80\x9d S. A. Do niepowetowanych strat okresu powojennego nale\xc5\xbcy zaliczy\xc4\x87 wyburzenie w roku 1969 kamienicy nr. 59 u zbiegu z ul. Wolsk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 by\xc5\x82a ona w\xc3\xb3wczas w niemal idealnym stanie, i co najwa\xc5\xbcniejsze \xe2\x80\x93 jako wzniesiona w roku 1844 by\xc5\x82a najstarszym spo\xc5\x9br\xc3\xb3d ocala\xc5\x82ych z wojny budynkiem na Woli \xe2\x80\x93 liczy\xc5\x82a 130 lat.'