b"\n_START_ARTICLE_\nKoszatniczka pospolita\n_START_SECTION_\nHistoria odkrycia i bada\xc5\x84\n_START_PARAGRAPH_\nW 1782 roku, jako pierwszy badacz, koszatniczk\xc4\x99 pospolit\xc4\x85 opisa\xc5\x82 w swojej publikacji \xe2\x80\x9eSaggio sulla Storia Naturale del Cile\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eHistoria natury w Chile\xe2\x80\x9d) chilijski jezuita i przyrodnik Juan Ignacio Molina. Molina nada\xc5\x82 koszatniczce nazw\xc4\x99 Sciurus Degus z synonimicznym oznaczeniem Myoxus (kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82o sugerowa\xc4\x87 zwi\xc4\x85zek gatunku z popielic\xc4\x85) i opisa\xc5\x82 j\xc4\x85 jako gryzonia wi\xc4\x99kszego od domowych myszy \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9epo\xc5\x9bredniego pomi\xc4\x99dzy popielicami i szczurami\xe2\x80\x9d, o kr\xc3\xb3tkiej g\xc5\x82owie i d\xc5\x82ugim ogonie zako\xc5\x84czonym p\xc4\x99kiem d\xc5\x82u\xc5\xbcszych w\xc5\x82os\xc3\xb3w i z sier\xc5\x9bci\xc4\x85 \xe2\x80\x9eblond\xe2\x80\x9d przemieszan\xc4\x85 z w\xc5\x82osem ciemniejszym. W kr\xc3\xb3tkim opisie okre\xc5\x9bla tak\xc5\xbce lokalizacj\xc4\x99 w okolicy stolicy Chile, podkre\xc5\x9bla spo\xc5\x82eczny tryb \xc5\xbcycia zwierz\xc4\x85t mieszkaj\xc4\x85cych w rozsianych na niewielkim obszarze norach, pomi\xc4\x99dzy kt\xc3\xb3rymi utworzone s\xc4\x85 sta\xc5\x82e trasy komunikacyjne, i por\xc3\xb3wnuje ten obraz do topografii wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych mu wsi. Na pocz\xc4\x85tku XIX w. Shaw zaproponowa\xc5\x82 dla koszatniczki pospolitej nazw\xc4\x99 Chilian squirrel, za\xc5\x9b w 1832 Edward Turner Bennett opisa\xc5\x82 na \xc5\x82amach \xe2\x80\x9eProceedings of the Zoological Society of London\xe2\x80\x9d nowy gatunek \xe2\x80\x93 Octodon cumingii, wskazuj\xc4\x85c na r\xc3\xb3\xc5\xbcnice, jakie odnotowa\xc5\x82 w stosunku do znanych ju\xc5\xbc koszatniczek. W 1833 przyrodnik dr Franz Meyen zaproponowa\xc5\x82 nazw\xc4\x99 rodzajow\xc4\x85 Dendrobius i opublikowa\xc5\x82 opis Dendrobius degus, lecz Bennett szybko wyda\xc5\x82 sprostowanie, \xc5\xbce jest to gryzo\xc5\x84 to\xc5\xbcsamy z opisanym przez niego Octodon cumingii. W 1836 kurator muzeum Zoological Society of London William Martin opublikowa\xc5\x82 analiz\xc4\x99 wypreparowanych okaz\xc3\xb3w O. cumingii. W 1846 Szwajcar Johann Tshudi napotka\xc5\x82 koszatniczki ko\xc5\x82o peruwia\xc5\x84skiej wsi San Juan de Matucanas i nada\xc5\x82 im nazw\xc4\x99 Octodon cummingii (var.) peruana. W 1843 Thomas Bridges opisa\xc5\x82 tryb \xc5\xbcycia koszatniczki pospolitej. Kolejnym, solidnym opisem gatunku by\xc5\x82a wydana w 1846 roku s\xc5\x82ynna praca George\xe2\x80\x99a Waterhouse\xe2\x80\x99a Historia naturalna ssak\xc3\xb3w. Waterhouse uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce najprawdopodobniej opisany przez Wagnera O. pallidus  winien by\xc4\x87 tak\xc5\xbce uznany za to\xc5\xbcsamy z O. degus i zastrzeg\xc5\x82 jako poprawny epitet gatunkowy degus. W 1867 austriacki zoolog Leopold Fitzinger opisuj\xc4\x85c koszatniczk\xc4\x99 pospolit\xc4\x85 u\xc5\xbcy\xc5\x82 nazwy Octodon alba. W 1940 Guillermo Mann Fischer opisa\xc5\x82 budow\xc4\x99 anatomiczn\xc4\x85 koszatniczek pospolitych, za\xc5\x9b w roku 1943 opublikowa\xc5\x82 dodatkowe odniesienia do m\xc3\xb3zgu. Badanie wielu skupisk koszatniczek na przestrzeni lat powodowa\xc5\x82o sporo dywagacji na temat prawdopodobnych geograficznych odmian w obr\xc4\x99bie gatunku i w konsekwencji powstawanie wielu r\xc3\xb3wnoleg\xc5\x82ych i dodatkowych nazw. Ale \xe2\x88\x92 jak zauwa\xc5\xbca\xc5\x82 Wilfred Osgood \xe2\x88\x92 w wielu przypadkach zamieszanie wprowadza\xc5\x82a g\xc5\x82\xc3\xb3wnie zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 ubarwienia koszatniczek w poszczeg\xc3\xb3lnych porach roku czy te\xc5\xbc r\xc3\xb3\xc5\xbcnice zewn\xc4\x99trzne w poszczeg\xc3\xb3lnych grupach wiekowych. Przyk\xc5\x82adowo proponowana w 1927 przez Oldfielda Thomasa nazwa Octodon degus cliviorum wynika\xc5\x82a z przekonania Oldfielda o podziale gatunku na koszatniczki g\xc3\xb3rskie i nizinne. Hipoteza ta nie uzyska\xc5\x82a potwierdzenia.\n_START_SECTION_\nSystematyka\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa gatunkowa degus zosta\xc5\x82a pierwszy raz u\xc5\xbcyta przez Juana Molina w \xe2\x80\x9eHistorii natury w Chile\xe2\x80\x9d, a zosta\xc5\x82a utworzona ze s\xc5\x82owa dew\xc3\xbc, kt\xc3\xb3re w j\xc4\x99zyku mapudungun oznacza szczura. Molina b\xc5\x82\xc4\x99dnie sklasyfikowa\xc5\x82 koszatniczk\xc4\x99 jako gatunek wiewi\xc3\xb3rek (Sciurus) i u\xc5\xbcy\xc5\x82 dla niej nazwy Sciurus degus. Przyporz\xc4\x85dkowuj\xc4\x85c i nazywaj\xc4\x85c tak koszatniczk\xc4\x99, Molina kierowa\xc5\x82 si\xc4\x99 ocen\xc4\x85 podobnego sposobu \xc5\xbcycia tych gryzoni. Przez lata pr\xc3\xb3bowano klasyfikowa\xc4\x87 O. degus razem z zaj\xc4\x99czakami (Lagomorpha). Obecna klasyfikacja zalicza koszatniczk\xc4\x99 pospolit\xc4\x85 do je\xc5\xbcozwierzokszta\xc5\x82tnych (Hystricognathi). Nazwa rodzajowa Octodon (o\xc5\x9bmio-, czy raczej \xc3\xb3semkowoz\xc4\x99bny), jak i pierwszy cz\xc5\x82on nazwy w\xc5\x82a\xc5\x9bciwej dla wszystkich koszatniczkowatych (Octodontidae), wynika z ukszta\xc5\x82towania trzonowc\xc3\xb3w, a nie ilo\xc5\x9bci z\xc4\x99b\xc3\xb3w. Do rodzaju Octodon koszatniczk\xc4\x99 zaliczy\xc5\x82 w 1848 roku brytyjski zoolog George Robert Waterhouse._NEWLINE_Do tego samego rodzaju zaliczane s\xc4\x85 tak\xc5\xbce trzy kolejne gatunki. Koszatniczka nadbrze\xc5\xbcna (O. lunatus) i koszatniczka le\xc5\x9bna (O. Bridgesi) r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od O. degus nieznacznie \xe2\x80\x93 maj\xc4\x85 nieco wi\xc4\x99ksze wymiary, kitki na ogonach s\xc4\x85 mniej puszyste, a tylne trzonowce maj\xc4\x85 inaczej ukszta\xc5\x82towane fa\xc5\x82dy powierzchni bocznych. Natomiast zamieszkuj\xc4\x85c\xc4\x85 chilijskie wyspy koszatniczk\xc4\x99 pacyficzn\xc4\x85, opisan\xc4\x85 przez Rainera Hutterera w 1994, odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia tak\xc5\xbce liczba chromosom\xc3\xb3w (2n=78, NF=128).\n_START_SECTION_\nNazewnictwo\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xbbyj\xc4\x85ce w naturze koszatniczki pospolite lokalni mieszka\xc5\x84cy nazywaj\xc4\x85 \xe2\x80\x9eszczurami ze szczotk\xc4\x85 na ogonie\xe2\x80\x9d (rata cola de cepillo). Jest to jedynie nazwa zwyczajowa, bowiem w rzeczywisto\xc5\x9bci gryzonie te nie s\xc4\x85 spokrewnione ze szczurami. U\xc5\xbcywane w Chile inne nazwy to: chozchoris, rata de las cercas, rat\xc3\xb3n de tapias, rat\xc3\xb3n de trompeta, rat\xc3\xb3n de cola en trompeta, bori._NEWLINE_W Polsce, do okre\xc5\x9blenia najliczniejszego gatunku z rodzaju Octodon \xe2\x80\x93 O. degus, u\xc5\xbcywana by\xc5\x82a nazwa \xe2\x80\x9ekoszatniczka\xe2\x80\x9d. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji \xe2\x80\x9ePolskie nazewnictwo ssak\xc3\xb3w \xc5\x9bwiata\xe2\x80\x9d nazw\xc4\x99 \xe2\x80\x9ekoszatniczka\xe2\x80\x9d zarezerwowano dla rodzaju tych gryzoni, za\xc5\x9b gatunkowi nadano nazw\xc4\x99 koszatniczka pospolita. Zwierz\xc4\x99ta gatunku trafia\xc5\x82y do Europy i Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych jako zwierz\xc4\x99ta laboratoryjne, za\xc5\x9b p\xc3\xb3\xc5\xbaniej hodowlane. Niestety nie ma pewno\xc5\x9bci, czy okazy obecnie spotykane w hodowlach s\xc4\x85 czystymi gatunkowo przedstawicielami O. degus, czy te\xc5\xbc krzy\xc5\xbc\xc3\xb3wkami z pozosta\xc5\x82ymi gatunkami rodzaju Octodon. Polski biolog Erazm Majewski poda\xc5\x82 w wydanym w 1894 \xe2\x80\x9eS\xc5\x82owniku nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich\xe2\x80\x9d okre\xc5\x9blenie \xe2\x80\x9ekoszatniczek\xe2\x80\x9d na oznaczenie rodzaju Octodon. Koszatniczka, ze wzgl\xc4\x99du na podobn\xc4\x85 polsk\xc4\x85 nazw\xc4\x99, mo\xc5\xbce by\xc4\x87 czasem mylona z nale\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 do popielicowatych koszatk\xc4\x85. Morfologicznie jest do niej nieco podobna.\n_START_SECTION_\nKopalne \xc5\x9blady wyst\xc4\x99powania gatunku\n_START_PARAGRAPH_\nLiczne, odkryte w centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Chile skamienia\xc5\x82e \xc5\x9blady gatunku datowane s\xc4\x85 na wczesny holocen.\n_START_SECTION_\nKariotyp\n_START_PARAGRAPH_\nGarnitur chromosomowy koszatniczki pospolitej tworzy 29 par (2n=58) chromosom\xc3\xb3w; FN=112 lub 116.\n_START_SECTION_\nZ\xc4\x99by\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczka pospolita ma uz\xc4\x99bienie o charakterze elodontycznym, czyli rosn\xc4\x85ce przez ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie zwierz\xc4\x99cia. Jest ono przystosowane do diety o du\xc5\xbcej zawarto\xc5\x9bci w\xc5\x82\xc3\xb3kna. Ten typ uz\xc4\x99bienia wymaga ci\xc4\x85g\xc5\x82ego \xc5\x9bcierania. W \xc5\x9brodowisku naturalnym dieta koszatniczki sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z suchych ro\xc5\x9blin o wysokiej zawarto\xc5\x9bci krzemian\xc3\xb3w oraz z kory, dzi\xc4\x99ki czemu zwierz\xc4\x99ta s\xc4\x85 zmuszone do intensywnego gryzienia. Z\xc4\x99by trzonowe maj\xc4\x85 budow\xc4\x99 hypsodontyczn\xc4\x85 (wysokokoronow\xc4\x85), co oznacza z\xc4\x99by o kr\xc3\xb3tkich korzeniach i masywnej koronie oraz wieloblaszkowe z\xc4\x99by policzkowe. Na powierzchni policzkowej i j\xc4\x99zykowej z\xc4\x99b\xc3\xb3w trzonowych le\xc5\xbc\xc4\x85 fa\xc5\x82dy i wg\xc5\x82\xc4\x99bienia, z kt\xc3\xb3rych powodu powierzchnia \xc5\xbcuj\xc4\x85ca trzonowc\xc3\xb3w uzyskuje charakterystyczny kszta\xc5\x82t \xc3\xb3semki. \xc5\x81aci\xc5\x84ska nazwa rodziny (Octodontidae) nawi\xc4\x85zuje do tej charakterystycznej cechy uz\xc4\x99bienia rzeczonej grupy._NEWLINE_Powierzchnia rostralna siekaczy zdrowo od\xc5\xbcywianych, doros\xc5\x82ych koszatniczek ma barw\xc4\x99 pomara\xc5\x84czow\xc4\x85. Zawdzi\xc4\x99cza j\xc4\x85 kom\xc3\xb3rkom szkliwotw\xc3\xb3rczym pochodzenia nab\xc5\x82onkowego, kt\xc3\xb3re wytwarzaj\xc4\x85 t\xc4\x99 powierzchni\xc4\x99 w spos\xc3\xb3b ci\xc4\x85g\xc5\x82y. Wybarwiona na pomara\xc5\x84czowo warstwa sprawia, \xc5\xbce siekacze s\xc4\x85 wzmocnione i maj\xc4\x85 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 odporno\xc5\x9b\xc4\x87 na \xc5\x9bcieranie. Z\xc4\x99by m\xc5\x82odych koszatniczek osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 pomara\xc5\x84czow\xc4\x85 barw\xc4\x99 dopiero po osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciu wieku oko\xc5\x82o 6 miesi\xc4\x99cy \xc5\xbcycia. Wi\xc4\x99ksza odporno\xc5\x9b\xc4\x87 siekaczy sprawia, \xc5\xbce koszatniczka mo\xc5\xbce u\xc5\xbcywa\xc4\x87 tych z\xc4\x99b\xc3\xb3w do dr\xc4\x85\xc5\xbcenia tuneli nory. Bia\xc5\x82e siekacze u doros\xc5\x82ych koszatniczek mog\xc4\x85 by\xc4\x87 oznak\xc4\x85 problem\xc3\xb3w zdrowotnych. Wady zgryzu mog\xc4\x85 by\xc4\x87 nast\xc4\x99pstwem chowu wsobnego._NEWLINE_Uz\xc4\x99bienie sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z 2 par siekaczy, 2 par przedtrzonowc\xc3\xb3w i 6 par trzonowc\xc3\xb3w (o \xc3\xb3semkowym przekroju).\n_START_SECTION_\nDymorfizm p\xc5\x82ciowy\n_START_PARAGRAPH_\nSamce s\xc4\x85 zazwyczaj nieco wi\xc4\x99ksze ni\xc5\xbc samice. Na wolno\xc5\x9bci samice osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 dojrza\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc5\x82ciow\xc4\x85 nie wcze\xc5\x9bniej ni\xc5\xbc po 5 do 14 miesi\xc4\x85cach od urodzenia, ale aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 jajnik\xc3\xb3w obserwuje si\xc4\x99 w wieku 2 tygodni \xc5\xbcycia, mimo \xc5\xbce otw\xc3\xb3r pochwy jest jeszcze niewidoczny. W warunkach hodowlanych doln\xc4\x85 granic\xc4\x85 osi\xc4\x85gania dojrza\xc5\x82o\xc5\x9bci p\xc5\x82ciowej jest wiek 5 tygodni (45 dni). Samice maj\xc4\x85 4 pary sutk\xc3\xb3w, przy czym jedna para le\xc5\xbcy w po\xc5\x82o\xc5\xbceniu pachwinowym, a pozosta\xc5\x82e 3 pary \xe2\x80\x93 brzusznie._NEWLINE_J\xc4\x85dra wraz z naj\xc4\x85drzami samca koszatniczki pospolitej s\xc4\x85 zamkni\xc4\x99te wewn\xc4\x85trz jamy brzusznej. Nasieniowody i p\xc4\x99cherzyki nasienne wiod\xc4\x85 do cewki moczowej. Temperatura j\xc4\x85der jest podobna do temperatury cia\xc5\x82a u tych zwierz\xc4\x85t._NEWLINE_Rozpoznawanie p\xc5\x82ci koszatniczek stanowi cz\xc4\x99sty problem dla niedo\xc5\x9bwiadczonych hodowc\xc3\xb3w. Wygl\xc4\x85d zewn\xc4\x99trznych cech p\xc5\x82ciowych jest bardzo podobny u przedstawicieli obu p\xc5\x82ci. Rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie jest mo\xc5\xbcliwe g\xc5\x82\xc3\xb3wnie poprzez por\xc3\xb3wnanie odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci mi\xc4\x99dzy cewk\xc4\x85 moczow\xc4\x85 a odbytem (u samc\xc3\xb3w wyra\xc5\xbanie wi\xc4\x99ksza \xe2\x80\x93 rz\xc4\x99du 6\xe2\x80\x9310\xc2\xa0mm) oraz dzi\xc4\x99ki posiadaniu przez samce fa\xc5\x82du sk\xc3\xb3rnego mi\xc4\x99dzy tymi narz\xc4\x85dami. Wraz z dojrzewaniem cewka moczowa samicy uzyskuje kszta\xc5\x82t sto\xc5\xbcka, w kt\xc3\xb3rym widoczne s\xc4\x85 ma\xc5\x82e szczeliny sromu, za\xc5\x9b u samca cewka moczowa przybiera kszta\xc5\x82t penisa.\n_START_SECTION_\nCzynno\xc5\x9bci \xc5\xbcyciowe\n_START_PARAGRAPH_\nJak podaje Wild Animals Online, na wolno\xc5\x9bci koszatniczki pospolite \xc5\xbcyj\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 kr\xc3\xb3tko. Tylko 50% z nich do\xc5\xbcywa wieku 1 roku, a zaledwie 1% populacji \xc5\xbcyje 2 lata. W obj\xc4\x99tej badaniami populacji 5400 osobnik\xc3\xb3w tylko 1 prze\xc5\xbcy\xc5\x82 4 lata. Anna Sporon okre\xc5\x9bla jednak mo\xc5\xbcliwy do osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia na wolno\xc5\x9bci wiek jako znacznie d\xc5\x82u\xc5\xbcszy. Inni autorzy okre\xc5\x9blaj\xc4\x85, \xc5\xbce koszatniczki pospolite w stanie wolnym \xc5\xbcyj\xc4\x85 od kilku miesi\xc4\x99cy do 2 lub 4 lat. Adrian Palacios zaznacza, \xc5\xbce g\xc5\x82\xc3\xb3wnym powodem, dla kt\xc3\xb3rego niewiele koszatniczek osi\xc4\x85ga wiek 2 lat, jest presja ze strony drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w. W niewoli zwierz\xc4\x99ta mog\xc4\x85 osi\xc4\x85ga\xc4\x87 5\xe2\x80\x937 lat, 5\xe2\x80\x938 lat, 5\xe2\x80\x939 lub 7\xe2\x80\x939 lat. Rekordowy wiek 13 lat osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a koszatniczka pospolita hodowana w ogrodzie zoologicznym w Houston w Teksasie w latach 1972\xe2\x80\x931985._NEWLINE_Poszczeg\xc3\xb3lni autorzy podawali r\xc3\xb3\xc5\xbcne normy temperatury cia\xc5\x82a: 36,0\xe2\x80\x9337,2\xc2\xa0\xc2\xb0C, 37,0\xc2\xa0\xc2\xb0C, 37,9\xc2\xa0\xc2\xb0C lub 38\xc2\xa0\xc2\xb0C. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej wskazywany by\xc5\x82 przedzia\xc5\x82 36,0\xe2\x80\x9337,9\xc2\xa0\xc2\xb0C. Roberto Refinetti wyja\xc5\x9bni\xc5\x82, \xc5\xbce u koszatniczek pospolitych odnotowywana jest wewn\xc4\x85trzgatunkowa zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 faz aktywno\xc5\x9bci behawioralnej oraz temperatury cia\xc5\x82a i na podstawie przeprowadzonych bada\xc5\x84 okre\xc5\x9bli\xc5\x82 przedzia\xc5\x82 temperatury cia\xc5\x82a tych zwierz\xc4\x85t: 36,7\xe2\x80\x9338,3\xc2\xa0\xc2\xb0C. Vladimir Jekl wskaza\xc5\x82 przedzia\xc5\x82 temperatury cia\xc5\x82a mierzonej w odbycie zwierz\xc4\x99cia 38,1\xe2\x80\x9339,5\xc2\xa0\xc2\xb0C, ze \xc5\x9bredni\xc4\x85 na poziomie 37\xc2\xa0\xc2\xb0C. Regularne epizody aktywno\xc5\x9bci dobowej odnotowywano o \xc5\x9bwicie i o zmierzchu. Martien Kas i Dale Edgar po przebadaniu 13 koszatniczek pospolitych wykazali \xc5\x9bcis\xc5\x82y zwi\xc4\x85zek dobowej zmienno\xc5\x9bci temperatury cia\xc5\x82a tych zwierz\xc4\x85t z ich aktywno\xc5\x9bci\xc4\x85 ruchow\xc4\x85 (zob. wykres). Podczas owulacji temperatura cia\xc5\x82a samicy wzrasta nawet o ok. 4\xc2\xa0\xc2\xb0C._NEWLINE_Cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9b\xc4\x87 pulsu koszatniczki pospolitej bywa okre\xc5\x9blana na 274 uderze\xc5\x84 na minut\xc4\x99 lub 100\xe2\x80\x93150 na minut\xc4\x99. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc publikowane informacje na temat liczby oddech\xc3\xb3w na minut\xc4\x99 r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od siebie do\xc5\x9b\xc4\x87 znacznie: 75/min, 123/min lub 196\xe2\x80\x93264/min._NEWLINE_\xc5\x9aredni dzienny wydatek energetyczny koszatniczek pospolitych \xc5\xbcyj\xc4\x85cych na wolno\xc5\x9bci (samce i samice) zosta\xc5\x82 przez naukowc\xc3\xb3w okre\xc5\x9blony dla poszczeg\xc3\xb3lnych p\xc3\xb3r roku. W sezonie l\xc4\x99gowym wynosi 150,4 kJ na dzie\xc5\x84, wiosn\xc4\x85 155,9 kJ, a jesieni\xc4\x85 150,98 kJ. Latem wydatek jest znacznie ni\xc5\xbcszy ni\xc5\xbc w innych porach roku i wynosi oko\xc5\x82o 125 kJ na dzie\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nWzrok\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczka pospolita ma dobrze rozwini\xc4\x99ty wzrok, bardzo czu\xc5\x82y w porach dziennych. Cecha ta wyra\xc5\xbanie odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia koszatniczk\xc4\x99 od przedstawicieli siostrzanego gatunku koszatniczka nadbrze\xc5\xbcna (O. lunatus), kt\xc3\xb3rych wzrok wykazuje mniejsz\xc4\x85 wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 w porach dziennych, ale dzi\xc4\x99ki szerokiemu polu widzenia obuocznego, noc\xc4\x85 charakteryzuje si\xc4\x99 wi\xc4\x99kszym kontrastem wzrokowym i wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 \xc5\x9bwiat\xc5\x82oczu\xc5\x82\xc4\x85. Koszatniczka utrzymuje du\xc5\xbca czu\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i widzenie kolor\xc3\xb3w w w\xc4\x85skim zakresie k\xc4\x85towym (ok. 50\xc2\xb0). Widzenie dzienne zapewnia najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 czu\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 w miejscu, na kt\xc3\xb3re jest skierowany wzrok._NEWLINE_Koszatniczk\xc4\x99 pospolit\xc4\x85 wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do widzenia dwubarwnego. Narz\xc4\x85d wzroku tego gryzonia jest wyposa\xc5\xbcony w jeden typ pr\xc4\x99cika (receptor siatk\xc3\xb3wki odpowiadaj\xc4\x85cy za postrzeganie kszta\xc5\x82t\xc3\xb3w i ruchu) i dwa rodzaje czopk\xc3\xb3w (receptory umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85ce widzenie barwne). W rezultacie koszatniczka pospolita widzi wy\xc5\x82\xc4\x85cznie barw\xc4\x99 zielon\xc4\x85 (szczyt widma oko\xc5\x82o 500\xc2\xa0nm) \xc5\x9bwiat\xc5\x82a oraz d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci fal charakterystyczne dla ultrafioletu (362\xc2\xa0nm). Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 widzenia promieni UV jest stosunkowo rzadko spotykana u ssak\xc3\xb3w. Siatk\xc3\xb3wka w oku koszatniczki pospolitej sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z oko\xc5\x82o 9 mln fotoreceptor\xc3\xb3w, z czego jedna trzecia receptor\xc3\xb3w to pr\xc4\x99ciki, a dwie trzecie to czopki. Proporcja pr\xc4\x99cik\xc3\xb3w odpowiedzialnych za widzenie w barwie zielonej do receptor\xc3\xb3w umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cych widzenie UV to 13:1. Stosunek i rozmieszczenie pr\xc4\x99cik\xc3\xb3w i czopk\xc3\xb3w siatk\xc3\xb3wki mo\xc5\xbce r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 si\xc4\x99 w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od siedliska i stylu \xc5\xbcycia._NEWLINE_Przyczyny, dla kt\xc3\xb3rych narz\xc4\x85d wzroku koszatniczek pospolitych ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82 si\xc4\x99 w taki spos\xc3\xb3b, nie s\xc4\x85 znane. Cecha ta z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 pomaga zwierz\xc4\x99tom w realizacji doboru p\xc5\x82ciowego, \xc5\xbcerowania, orientacji w terenie czy wykrywania \xc5\x9blad\xc3\xb3w moczu na zajmowanym terytorium (\xc5\x9bwie\xc5\xbcy mocz koszatniczek ma siln\xc4\x85 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do odbicia UV).\n_START_SECTION_\nUk\xc5\x82ad oddechowy\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczki pospolite nie s\xc4\x85 zwierz\xc4\x99tami podziemnymi, ale \xc5\xbcyj\xc4\x85cymi w norach i znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcycia sp\xc4\x99dzaj\xc4\x85 pod powierzchni\xc4\x85 ziemi. Dla wielu gatunk\xc3\xb3w ssak\xc3\xb3w taki tryb \xc5\xbcycia skutkuje przewlek\xc5\x82ym niedotlenieniem i hiperkapni\xc4\x85. Organizm koszatniczek pospolitych przystosowa\xc5\x82 si\xc4\x99 do tego trybu \xc5\xbcycia i w por\xc3\xb3wnaniu z reakcj\xc4\x85 organizmu pokrewnych gryzoni kururo wykazuj\xc4\x85 mniejsz\xc4\x85 od nich reakcj\xc4\x99 na niedotlenienie.\n_START_SECTION_\nGospodarka wodno-mineralna\n_START_PARAGRAPH_\nOrganizm koszatniczki pospolitej przystosowa\xc5\x82 si\xc4\x99 do p\xc3\xb3\xc5\x82pustynnych warunk\xc3\xb3w panuj\xc4\x85cych w jej zasi\xc4\x99gu wyst\xc4\x99powania i wykorzystuje wod\xc4\x99 w spos\xc3\xb3b bardzo efektywny. Stopie\xc5\x84 resorpcji wody w okr\xc4\x99\xc5\xbcnicy zwierz\xc4\x99cia jest bardzo wysoki (oko\xc5\x82o dwukrotnie wy\xc5\xbcszy ni\xc5\xbc u szczura laboratoryjnego), wi\xc4\x99c koszatniczka mo\xc5\xbce pozyska\xc4\x87 z po\xc5\xbcywienia wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 jej ilo\xc5\x9b\xc4\x87. Koszatniczki pospolite \xc5\xbcyj\xc4\x85ce na wolno\xc5\x9bci pozyskuj\xc4\x85 wod\xc4\x99 niemal wy\xc5\x82\xc4\x85cznie ze zjadanego pokarmu sta\xc5\x82ego. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie koszatniczka nie traci wody poprzez odparowywanie, bowiem nie ma gruczo\xc5\x82\xc3\xb3w potowych i si\xc4\x99 nie poci. Dzi\xc4\x99ki wysokiej sprawno\xc5\x9bci akwaporyn w b\xc5\x82onie \xc5\x9bluzowej jamy nosowej przewody nosowe koszatniczki s\xc4\x85 przystosowane do kondensacji wody, co z kolei zapobiega utracie wody z wydychanym powietrzem. Ograniczenie wydalania wody z moczem jest mo\xc5\xbcliwe dzi\xc4\x99ki wzmacniaczowi przeciwpr\xc4\x85dowemu. Mechanizm ten opiera si\xc4\x99 na przep\xc5\x82ywie moczu przez kanaliki nerkowe tworz\xc4\x85ce p\xc4\x99tl\xc4\x99 Henlego w nerkach koszatniczki. Dzi\xc4\x99ki temu wydalany mocz jest znacznie zag\xc4\x99szczony, z wysokimi st\xc4\x99\xc5\xbceniami potasu i magnezu. Organizm zdrowej koszatniczki pospolitej mo\xc5\xbce obej\xc5\x9b\xc4\x87 si\xc4\x99 bez wody nawet przez okres 13 dni. Podczas przeprowadzanych bada\xc5\x84 (B.Fonda, 1975) pozbawiono koszatniczki dost\xc4\x99pu do wody i po siedmiu dniach mocz uleg\xc5\x82 zag\xc4\x99szczeniu z 634\xc2\xa0mOsmol/l do 4604\xc2\xa0mOsmol/l. Stwierdzono tak\xc5\xbce, \xc5\xbce koszatniczki maj\xc4\x85 niezwyk\xc5\x82\xc4\x85 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do wi\xc4\x99kszego zageszczania w moczu potasu ni\xc5\xbc sodu oraz zatrzymywania znacznej ilo\xc5\x9bci magnezu.\n_START_SECTION_\nStabilno\xc5\x9b\xc4\x87 lokalnych populacji\n_START_PARAGRAPH_\nW obr\xc4\x99bie poszczeg\xc3\xb3lnych populacji koszatniczek pospolitych odnotowywana jest du\xc5\xbca okresowa zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 liczebno\xc5\x9bci. 85\xe2\x80\x9390% doros\xc5\x82ych samic i samc\xc3\xb3w nie do\xc5\xbcywa do drugiego roku \xc5\xbcycia._NEWLINE_W latach 2005\xe2\x80\x932007 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 naukowc\xc3\xb3w bada\xc5\x82 stabilno\xc5\x9b\xc4\x87 populacji koszatniczek pospolitych w \xe2\x80\x9eEstaci\xc3\xb3n Experimental Rinconada de Maip\xc3\xba\xe2\x80\x9d, czyli stacji badawczej Wydzia\xc5\x82u Nauk Rolniczych Universidad de Chile. Okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce na przestrzeni 2 lat z badanej grupy znikn\xc4\x99\xc5\x82o 88% samic i prawie wszystkie doros\xc5\x82e samce (99%). W m\xc5\x82odszej, szczeni\xc4\x99cej grupie wiekowej r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie by\xc5\x82o stabilno\xc5\x9bci. Znikn\xc4\x99\xc5\x82a wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 samic (81%) i prawie wszystkie m\xc5\x82ode samce (98%). Zauwa\xc5\xbcalna jest wi\xc4\x99c wyra\xc5\xbanie wi\xc4\x99ksza stabilno\xc5\x9b\xc4\x87 i wierno\xc5\x9b\xc4\x87 samic w stosunku do swojej grupy spo\xc5\x82ecznej. Wp\xc5\x82yw na tak du\xc5\xbc\xc4\x85 rotacj\xc4\x99 w sk\xc5\x82adzie populacji maj\xc4\x85 migracje (zar\xc3\xb3wno emigracje, jak i imigracje), pocz\xc4\x85tkowa wielko\xc5\x9b\xc4\x87 grupy, obfito\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcywno\xc5\x9bci i zag\xc4\x99szczenie otwartych nor na danym terenie, a tak\xc5\xbce aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 lokalnych drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w. Niestabilno\xc5\x9b\xc4\x87 populacji uznano za cech\xc4\x99 charakterystyczn\xc4\x85 koszatniczki pospolitej._NEWLINE_Kolejne badania przeprowadzone w okresie 2007\xe2\x80\x932008 w tej samej stacji badawczej uniwersytetu w Santiago wykaza\xc5\x82o, \xc5\xbce z lokalnych grup spo\xc5\x82ecznych znikn\xc4\x99\xc5\x82o 75% potomstwa, a w przypadkach emigracji rodze\xc5\x84stwo najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej migrowa\xc5\x82o wsp\xc3\xb3lnie. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie naukowcy odnotowali, \xc5\xbce okres mi\xc4\x99dzy wiosn\xc4\x85 a jesieni\xc4\x85 przetrwa\xc5\x82 niewielki odsetek m\xc5\x82odych. Podkre\xc5\x9blili r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie, \xc5\xbce znacznie wi\xc4\x99cej zwierz\xc4\x85t znika\xc5\x82o, ni\xc5\xbc przybywa\xc5\x82o imigrant\xc3\xb3w, co w ich opinii potwierdza hipotez\xc4\x99, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zagini\xc4\x99\xc4\x87 jest raczej zwi\xc4\x85zana ze znaczn\xc4\x85 aktywno\xc5\x9bci\xc4\x85 drapie\xc5\xbcnictwa ni\xc5\xbc ze skutkami migracji. Naukowcy zauwa\xc5\xbcyli tak\xc5\xbce istotn\xc4\x85 rol\xc4\x99 wi\xc4\x99zi mi\xc4\x99dzy m\xc5\x82odymi wychowuj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 z tej samej norze jako czynnika spajaj\xc4\x85cego spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 koszatniczek. Jednak ze wzgl\xc4\x99du na znaczn\xc4\x85 umieralno\xc5\x9b\xc4\x87 pierwszorocznych zwierz\xc4\x85t dok\xc5\x82adne przebadanie mechanizmu by\xc5\x82o niemo\xc5\xbcliwe.\n_START_SECTION_\nDobowy cykl \xc5\xbcycia\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1996\xe2\x80\x931997 chilijscy naukowcy przeprowadzili seri\xc4\x99 bada\xc5\x84 na terenie \xe2\x80\x93 zlokalizowanej 30\xc2\xa0km na zach\xc3\xb3d od stolicy Santiago \xe2\x80\x93 stacji badawczej wydzia\xc5\x82u rolniczego Uniwersytetu Chilijskiego. Uniwersytecka nieruchomo\xc5\x9b\xc4\x87 gruntowa o powierzchni 2,6 ha znajduje si\xc4\x99 w typowym obszarze formacji matorral, poro\xc5\x9bni\xc4\x99tej niskimi krzewami, sukulentami i trawami. Naukowcy badali zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 rytmu dobowej aktywno\xc5\x9bci koszatniczek pospolitych w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od pory roku. Badania pozwoli\xc5\x82y na zaobserwowanie, \xc5\xbce latem, gdy temperatura powietrza mo\xc5\xbce osi\xc4\x85ga\xc4\x87 40\xc2\xa0\xc2\xb0C, zwierz\xc4\x99ta wykazywa\xc5\x82y dwa modu\xc5\x82y aktywno\xc5\x9bci z przerw\xc4\x85 trwaj\xc4\x85c\xc4\x85 ponad 8 godzin. Poranne \xc5\xbcerowanie trwa\xc5\x82o ok. 2,5 godziny, a wieczorne 2. Koszatniczki unika\xc5\x82y s\xc5\x82o\xc5\x84ca, wi\xc4\x99c na \xc5\xbcer rusza\xc5\x82y w\xc3\xb3wczas, gdy s\xc5\x82o\xc5\x84ce by\xc5\x82o nisko. Jesieni\xc4\x85 i wiosn\xc4\x85 aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 na powierzchni tak\xc5\xbce odnotowywano w dw\xc3\xb3ch porach dnia, ale przerwa mi\xc4\x99dzy nimi by\xc5\x82a ju\xc5\xbc wyra\xc5\xbanie kr\xc3\xb3tsza a zwierz\xc4\x99ta nie unika\xc5\x82y ju\xc5\xbc s\xc5\x82o\xc5\x84ca. W okresie zimowym aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 na powierzchni terenu trwa\xc5\x82a w jednym pa\xc5\x9bmie czasowym i koszatniczki ch\xc4\x99tnie \xc5\xbcerowa\xc5\x82y w pe\xc5\x82nym s\xc5\x82o\xc5\x84cu. Zim\xc4\x85 temperatura powietrza spada do oko\xc5\x82o 0\xc2\xa0\xc2\xb0C._NEWLINE_Badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce mo\xc5\xbcna odwr\xc3\xb3ci\xc4\x87 rytm dobowy koszatniczki pospolitej na nocny poprzez wywo\xc5\x82anie u zwierz\xc4\x99cia reakcji na zmiany otoczenia (presja drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w, zmiany w dost\xc4\x99pno\xc5\x9bci pokarmu i temperatury). Ta umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 pozwala koszatniczkom dostosowa\xc4\x87 si\xc4\x99 warunk\xc3\xb3w bezpiecznych i wspomaga przetrwanie.\n_START_SECTION_\nStruktura spo\xc5\x82eczna\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczka pospolita jest zwierz\xc4\x99ciem stadnym i wiedzie \xc5\xbcycie w rodzinnych grupach. Rodzinne klany \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85 si\xc4\x99 razem w kolonie, kt\xc3\xb3re wsp\xc3\xb3lnie zajmuj\xc4\x85 dane siedlisko. Po usamodzielnieniu si\xc4\x99 w wieku kilku tygodni m\xc5\x82ode koszatniczki \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85 si\xc4\x99 w ma\xc5\x82e, jednop\xc5\x82ciowe grupy, w kt\xc3\xb3rych funkcjonuj\xc4\x85 do czasu ich pierwszego sezonu l\xc4\x99gowego. Docelowo zwierz\xc4\x99ta te \xc5\xbcyj\xc4\x85 w grupach spo\xc5\x82ecznych sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 z kilku \xc5\x9bci\xc5\x9ble powi\xc4\x85zanych samic i jednego lub wi\xc4\x99cej doros\xc5\x82ych samc\xc3\xb3w. \xc5\x81\xc4\x85czenie w grupy mieszane (pod wzgl\xc4\x99dem p\xc5\x82ci) nast\xc4\x99puje w okresie rozrodczym, gdy samce tocz\xc4\x85 walki o poszczeg\xc3\xb3lne terytoria i samice. Do walk o przyw\xc3\xb3dztwo w stadzie mog\xc4\x85 przyst\xc4\x99powa\xc4\x87 tak\xc5\xbce samice. Odnotowywane przez naukowc\xc3\xb3w przypadki maskulinizacji i agresywno\xc5\x9bci samic wynikaj\xc4\x85 z ekspozycji na androgeny w trakcie prenatalnego rozwoju osobniczego. Osobniki nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do poszczeg\xc3\xb3lnych stad cz\xc4\x99sto funkcjonuj\xc4\x85 na danym obszarze ze znacznym poczuciem tolerancji, ale w sezonie l\xc4\x99gowym wszyscy cz\xc5\x82onkowie grupy staj\xc4\x85 si\xc4\x99 bardziej terytorialni. W umacnianiu poczucia wi\xc4\x99zi i sp\xc3\xb3jno\xc5\x9bci grupy pomaga tak\xc5\xbce cz\xc4\x99sto powtarzane tarzanie si\xc4\x99 w piasku, podczas kt\xc3\xb3rego cz\xc5\x82onkowie \xe2\x80\x9ek\xc4\x85pi\xc4\x85 si\xc4\x99\xe2\x80\x9d w pyle przesi\xc4\x85kni\xc4\x99tym wzajemnymi znakami zapachowymi moczu. Dla samc\xc3\xb3w k\xc4\x85piele w pyle s\xc4\x85 pomocnym narz\xc4\x99dziem w obronie terytorialnej, za\xc5\x9b dla samic ten rytua\xc5\x82 jest wa\xc5\xbcny ze wzgl\xc4\x99du na poczucie wi\xc4\x99zi w obr\xc4\x99bie stada._NEWLINE_Zag\xc4\x99szczenie populacji waha si\xc4\x99 od 10 do 259 osobnik\xc3\xb3w na 1 hektar i najwy\xc5\xbcsze jest na wiosn\xc4\x99, kiedy koloni\xc4\x99 zasilaj\xc4\x85 m\xc5\x82ode. \xc5\x9arednie zag\xc4\x99szczenie populacji okre\xc5\x9blane jest na 75 zwierz\xc4\x85t na 1 ha.\n_START_SECTION_\nZnakowanie terenu\n_START_PARAGRAPH_\nTerytorium jest oznaczane znakami zapachowymi moczu, ale trzeba pami\xc4\x99ta\xc4\x87, \xc5\xbce koszatniczki pospolite s\xc4\x85 w stanie odr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 wzrokowo \xc5\x9bwie\xc5\xbcy mocz poprzez odbijanie si\xc4\x99 od niego promieni UV. Teren jest wi\xc4\x99c oznakowany tak\xc5\xbce w spos\xc3\xb3b widoczny dla obcych koszatniczek.\n_START_SECTION_\nKomunikacja\n_START_PARAGRAPH_\nWspomniane ju\xc5\xbc znakowanie terenu moczem wynika z naturalnej potrzeby okre\xc5\x9blania hierarchii organizacji spo\xc5\x82ecznej. Samce oznaczaj\xc4\x85 teren cz\xc4\x99\xc5\x9bciej ni\xc5\xbc samice. Taka prawid\xc5\x82owo\xc5\x9b\xc4\x87 jest odnotowywana ju\xc5\xbc u m\xc5\x82odych samc\xc3\xb3w w wieku poni\xc5\xbcej 2 miesi\xc4\x99cy. Samce zmniejszaj\xc4\x85 cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9b\xc4\x87 oddawania moczu, gdy napotykaj\xc4\x85 teren oznaczony ju\xc5\xbc w ten spos\xc3\xb3b przez innego samca. Jednak gdy napotykaj\xc4\x85 zapach moczu samicy, nie zmniejszaj\xc4\x85 cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci oznaczania. Z kolei samica zwi\xc4\x99ksza oznaczanie terenu moczem, gdy napotka markery zapachowe innej samicy, ale nie wykazuje zmian, gdy ma do czynienia z zapachem moczu samca._NEWLINE_Koszatniczki pospolite maj\xc4\x85 dobrze rozwini\xc4\x99ty wzrok, w\xc4\x99ch i s\xc5\x82uch, przy czym samice maj\xc4\x85 lepszy w\xc4\x99ch od samc\xc3\xb3w. Zwierz\xc4\x99ta u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 tych zmys\xc5\x82\xc3\xb3w do komunikowania si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy sob\xc4\x85. Mo\xc5\xbcna rozr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 15 rodzaj\xc3\xb3w sygna\xc5\x82\xc3\xb3w, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 sygna\xc5\x82y alarmowe, godowe i s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce komunikacji mi\xc4\x99dzy rodzicami a ma\xc5\x82ymi. Dobry wzrok jest wa\xc5\xbcnym zmys\xc5\x82em pomocnym w wypatrywaniu wrog\xc3\xb3w podczas \xc5\xbcerowania. Podczas bada\xc5\x84 stwierdzono, \xc5\xbce koszatniczki pospolite widz\xc4\x85 d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci fal charakterystyczne dla ultrafioletu, a ich \xc5\x9bwie\xc5\xbcy mocz odbija promieniowanie UV. St\xc4\x85d przyj\xc4\x99to hipotez\xc4\x99, \xc5\xbce znakowanie terenu moczem ma charakter nie tylko zapachowy, ale i wzrokowy._NEWLINE_Pr\xc3\xb3bki moczu tych zwierz\xc4\x85t obj\xc4\x99to badaniami. Okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce \xc5\x9bwie\xc5\xbcy mocz koszatniczek pospolitych ma du\xc5\xbco wi\xc4\x99ksze zdolno\xc5\x9bci do odbijania promieniowania UV, ni\xc5\xbc d\xc5\x82u\xc5\xbcszych fal. Natomiast stary, wyschni\xc4\x99ty mocz O. degus dobrze odbija d\xc5\x82u\xc5\xbcsze fale, lecz bardzo s\xc5\x82abo fale UV. Wynika z tego, \xc5\xbce koszatniczki pospolite s\xc4\x85 w stanie odr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 wzrokowo \xc5\x9bwie\xc5\xbce \xc5\x9blady wsp\xc3\xb3\xc5\x82plemie\xc5\x84c\xc3\xb3w od starych, a wi\xc4\x99c \xc5\x82atwiej im odnale\xc5\xba\xc4\x87 nowe kryj\xc3\xb3wki czy inne elementy intensywnie u\xc5\xbcytkowanego terytorium. Niestety, jak zauwa\xc5\xbcaj\xc4\x85 badacze, jest te\xc5\xbc uboczna, negatywna (mi\xc4\x99dzy innymi dla koszatniczek) konsekwencja zdolno\xc5\x9bci zwierz\xc4\x85t do wzrokowego rejestrowania promieniowania UV. Mianowicie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dzienne ptaki drapie\xc5\xbcne \xe2\x88\x92 w tym naturalni wrogowie koszatniczek \xe2\x88\x92 widz\xc4\x85 promieniowanie ultrafioletowe, a tym samym, kieruj\xc4\x85c si\xc4\x99 widocznymi dla nich \xc5\x9bladami \xc5\x9bwie\xc5\xbcego moczu, potrafi\xc4\x85 z daleka dostrzec terytorium, na kt\xc3\xb3rym warto zapolowa\xc4\x87. Cz\xc4\x99\xc5\x9bci grzbietowe cia\xc5\x82a koszatniczki pospolitej s\xc4\x85 mocniej wybarwione ni\xc5\xbc brzuszne i maj\xc4\x85 istotny wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik odbicia promieniowania UV. Wybarwienie grzbietu koszatniczki pospolitej stanowi dobry kamufla\xc5\xbc i pozwala w naturze wtopi\xc4\x87 si\xc4\x99 w t\xc5\x82o i pozosta\xc4\x87 niezauwa\xc5\xbconym przez wroga._NEWLINE_Koszatniczki pospolite zachowuj\xc4\x85 czujno\xc5\x9b\xc4\x87, wsp\xc3\xb3lnie monitoruj\xc4\x85 otoczenie i charakterystycznym piskiem alarmuj\xc4\x85 inne koszatniczki przez zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 niebezpiecze\xc5\x84stwem. W sytuacji zagro\xc5\xbcenia O. degus potrafi szybko ucieka\xc4\x87, ale zdarza si\xc4\x99, \xc5\xbce zastyga bez ruchu, by zmyli\xc4\x87 drapie\xc5\xbcnika, podejmuj\xc4\x85c pr\xc3\xb3b\xc4\x99 wtopienia si\xc4\x99 w t\xc5\x82o otoczenia i stania si\xc4\x99 w ten spos\xc3\xb3b \xe2\x80\x9eniewidocznym\xe2\x80\x9d dla napastnika._NEWLINE_Zdaniem naukowc\xc3\xb3w g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 zalet\xc4\x85 spo\xc5\x82ecznego trybu \xc5\xbcycia koszatniczek pospolitych jest zmniejszenie indywidualnego ryzyka drapie\xc5\xbcnictwa. Stwierdzono, \xc5\xbce im wi\xc4\x99ksze jest stado, tym szybciej podnoszony jest alarm o zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 niebezpiecze\xc5\x84stwie, a zwierz\xc4\x99ta maj\xc4\x85 wi\xc4\x99cej czasu na ucieczk\xc4\x99. Wzajemne ostrzeganie si\xc4\x99 sygna\xc5\x82em g\xc5\x82osowym stanowi umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 typow\xc4\x85 dla zwierz\xc4\x85t tego gatunku. Podczas ucieczki na otwartej przestrzeni koszatniczka jest w stanie rozwin\xc4\x85\xc4\x87 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 rz\xc4\x99du 5,7\xc2\xa0m/s.\n_START_SECTION_\nZdolno\xc5\x9bci poznawcze i sprawno\xc5\x9b\xc4\x87 manualna\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczki pospolite maj\xc4\x85 wysoko rozwini\xc4\x99te zdolno\xc5\x9bci poznawcze i dobrze rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 sprawno\xc5\x9b\xc4\x87 manualn\xc4\x85, dzi\xc4\x99ki czemu potrafi\xc4\x85 u\xc5\xbcy\xc4\x87 prostych narz\xc4\x99dzi. Japo\xc5\x84scy naukowcy wykazali, \xc5\xbce koszatniczka pospolita potrafi sobie przyswoi\xc4\x87 umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 stosowania ma\xc5\x82ego narz\xc4\x99dzia, podobnego do grabi w kszta\xc5\x82cie litery T, do przysuwania pokarmu, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 trudno dost\xc4\x99pny.\n_START_SECTION_\nRozmieszczenie geograficzne\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczki pospolite zasiedlaj\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82pustynne regiony centralnego Chile, na zachodnim zboczu And\xc3\xb3w na wysoko\xc5\x9bci od 0 do 1200 m n.p.m, 1800 n.p.m, lub do 2000 m n.p.m. Zdaniem niekt\xc3\xb3rych autor\xc3\xb3w koszatniczki pospolite zasiedlaj\xc4\x85 jednak tak\xc5\xbce tereny wy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcone (np. 2600 n.p.m.), w kt\xc3\xb3rych panuje klimat g\xc3\xb3rski. Waterhouse wspomina\xc5\x82, \xc5\xbce szwajcarski przyrodnik, badacz koszatniczek dr Johann Tshudi napotka\xc5\x82 te zwierz\xc4\x99ta ko\xc5\x82o peruwia\xc5\x84skiej wsi San Juan de Matucanas, po\xc5\x82o\xc5\xbconej na wysoko\xc5\x9bci 9000 st\xc3\xb3p, czyli ok. 3132 m n.p.m. W Chile koszatniczka jest ssakiem o najliczniejszej populacji. Najliczniej zamieszkuje obszar pomi\xc4\x99dzy Vallenar a Curic\xc3\xb3 (28\xe2\x80\x9335\xc2\xb0S)._NEWLINE_W Polsce O. degus wyst\xc4\x99puje sporadycznie jako gatunek zawleczony. 1997 w stanowisku l\xc4\x99gowym p\xc5\x82omyk\xc3\xb3wki zwyczajnej (Tyto alba guttata) usytuowanym w wie\xc5\xbcy ko\xc5\x9bcielnej w B\xc4\x99dzinie odkryto wypluwki i trzy martwe gryzonie nieznanego gatunku, kt\xc3\xb3re stanowi\xc5\x82y zapas pokarmowy dla wyklutych m\xc5\x82odych p\xc5\x82omyk\xc3\xb3wek. Po przeprowadzeniu bada\xc5\x84 ko\xc5\x9b\xc4\x87ca i bada\xc5\x84 kraniologicznych okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce s\xc4\x85 to koszatniczki pospolite. O. degus nie jest jednak uznawany za gatunek inwazyjny w tym kraju.\n_START_SECTION_\nKoprofagia\n_START_PARAGRAPH_\nZe wzgl\xc4\x99du na stosunkowo nisk\xc4\x85 jako\xc5\x9b\xc4\x87 po\xc5\xbcywienia dost\xc4\x99pnego na wolno\xc5\x9bci koszatniczki pospolite wykazuj\xc4\x85 tak\xc5\xbce sk\xc5\x82onno\xc5\x9b\xc4\x87 do koprofagii: prze\xc5\xbcuwaj\xc4\x85 one w\xc5\x82asne odchody. W ci\xc4\x85gu 24 godzin zjadaj\xc4\x85 nawet 38% swoich odchod\xc3\xb3w. W porze suchej dieta koszatniczek pospolitych jest uzupe\xc5\x82niana tak\xc5\xbce o odchody byd\xc5\x82a i koni. W \xc5\x9brodowisku naturalnym cecha ta pozwala\xc5\x82a na odzyskiwanie niewykorzystanych przez organizm sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w od\xc5\xbcywczych. Odchody koszatniczki s\xc4\x85 suche, ma\xc5\x82e, bez zapachu.\n_START_SECTION_\nDrapie\xc5\xbcnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nDo naturalnych wrog\xc3\xb3w koszatniczek pospolitych nale\xc5\xbc\xc4\x85 tacy drapie\xc5\xbccy jak: nibylis andyjski (kolpeo), w\xc4\x85\xc5\xbc z rodziny po\xc5\x82ozowatych Philodryas chamissonis, jaszczurka z rodziny tejowatych Callopistes palluma, p\xc5\x82omyk\xc3\xb3wka zwyczajna, uszatka b\xc5\x82otna, sok\xc3\xb3\xc5\x82 rdzawobrewy i pustu\xc5\x82ka ameryka\xc5\x84ska z rodziny soko\xc5\x82owatych oraz nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do jastrz\xc4\x99biowatych myszo\xc5\x82owiec towarzyski, kaniuk ameryka\xc5\x84ski, aguja wielka oraz aguja rdzawogrzbieta. Dla cz\xc4\x99\xc5\x9bci drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w koszatniczki pospolite stanowi\xc4\x85 podstaw\xc4\x99 diety: aguja rdzawogrzbieta (57,6%), aguja wielka (57,7%), myszo\xc5\x82owiec towarzyski (64,5%)._NEWLINE_Do drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w poluj\xc4\x85cych w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci na koszatniczki zaliczy\xc4\x87 mo\xc5\xbcna tak\xc5\xbce cz\xc5\x82owieka. O historycznych informacjach na temat polowania na koszatniczki dla ich mi\xc4\x99sa przez lokaln\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 wspomina\xc5\x82 ju\xc5\xbc Molina w 1782. Por\xc3\xb3wnywa\xc5\x82 ten fakt do informacji o \xc5\xbcywieniu si\xc4\x99 schwytanymi myszami przez Rzymian. Twierdzi\xc5\x82 jednak, \xc5\xbce wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bni mu Chilijczycy nie porzucili tego zwyczaju. Historyczne dane archeologiczne potwierdzaj\xc4\x85, \xc5\xbce w czasach prehistorycznych ludzie traktowali koszatniczki jako \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o pokarmu i polowali na nie w spos\xc3\xb3b zorganizowany. Simonetti wskazuje nawet na technik\xc4\x99 polowania, polegaj\xc4\x85c\xc4\x85 na zalewaniu nor wod\xc4\x85, tak by wyp\xc5\x82oszone zwierz\xc4\x99ta uciekaj\xc4\x85c przed utopieniem wpada\xc5\x82y w r\xc4\x99ce poluj\xc4\x85cych. Podczas badania dw\xc3\xb3ch koleb na stanowiskach archeologicznych El Manzano 1 i La Batea 1 (33\xc2\xb034' S, 70\xc2\xb024' W) w okolicy Estero el Manzano na granicy Sierra de Ramon k. Santiago archeolodzy odkryli kilkadziesi\xc4\x85t prehistorycznych szcz\xc4\x85tk\xc3\xb3w koszatniczek. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich by\xc5\x82a zw\xc4\x99glona. Odkryte \xc5\x9blady \xc5\x9bwiadczy\xc5\x82y o tym, \xc5\xbce zwierz\xc4\x99ta te by\xc5\x82y chwytane z przeznaczeniem na pokarm. Znalezisko datowane jest na 4460\xe2\x80\x931520 p.n.e. Presja ze strony cz\xc5\x82owieka przyczynia si\xc4\x99 do zmniejszania si\xc4\x99 zasi\xc4\x99gu wyst\xc4\x99powania. Wraz z post\xc4\x99puj\xc4\x85cym rozwojem zmieniana jest funkcja teren\xc3\xb3w poro\xc5\x9bni\xc4\x99tych nisk\xc4\x85 ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci\xc4\x85 krzewiast\xc4\x85 i zwierz\xc4\x99ta s\xc4\x85 stamt\xc4\x85d wypierane.\n_START_SECTION_\nSiedlisko\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczki pospolite s\xc4\x85 w Chile traktowane jako szkodniki niszcz\xc4\x85ce uprawy. Prowadz\xc4\x85 stadne \xc5\xbcycie w pobli\xc5\xbcu zaro\xc5\x9bli i ska\xc5\x82 w p\xc3\xb3\xc5\x82pustynnym, pokrytym zaro\xc5\x9blami ekosystemie zwanym matorral, w koloniach licz\xc4\x85cych do 100 osobnik\xc3\xb3w. Koszatniczki pospolite prowadz\xc4\x85 dzienny tryb \xc5\xbcycia, z maksimum aktywno\xc5\x9bci rano i p\xc3\xb3\xc5\xbanym popo\xc5\x82udniem. Buduj\xc4\x85 rozleg\xc5\x82e systemy nor z g\xc5\x82\xc3\xb3wnym wej\xc5\x9bciem zlokalizowanym zwykle pod krzewami lub ska\xc5\x82ami. Koszatniczki maj\xc4\x85 bardzo siln\xc4\x85 organizacj\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85, z silnym przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85 stada zwi\xc4\x85zanego z danym terenem. Zasi\xc4\x99g terytorialny danego klanu wynosi \xc5\x9brednio 200 m, na hektar przypada oko\xc5\x82o 75 osobnik\xc3\xb3w. Siedlisko pojedynczej kolonii zajmuje stosunkowo ma\xc5\x82y obszar \xe2\x80\x93 \xc5\x9brednio 0,04\xe2\x80\x930,71 ha._NEWLINE_Koszatniczki pospolite s\xc4\x85 zwierz\xc4\x99tami terytorialnymi. Wsp\xc3\xb3lnie zajmuj\xc4\x85 przestrze\xc5\x84 \xc5\xbcyciow\xc4\x85 i \xc5\xbceruj\xc4\x85 na przyleg\xc5\x82ym terenie. Centrum bronionego terytorium stanowi nora. Osobniki nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do poszczeg\xc3\xb3lnych stad cz\xc4\x99sto funkcjonuj\xc4\x85 na danym obszarze ze znacznym poczuciem tolerancji, ale w sezonie l\xc4\x99gowym wszyscy cz\xc5\x82onkowie grupy staj\xc4\x85 si\xc4\x99 bardziej terytorialni. Okresowy wzrost poziomu testosteronu sprawia, \xc5\xbce szczeg\xc3\xb3lnie samce staj\xc4\x85 si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas bardziej waleczne i ch\xc4\x99tnie przyst\xc4\x99puj\xc4\x85 do bijatyk z s\xc4\x85siadami oraz demonstruj\xc4\x85 panowanie nad danym terenem._NEWLINE_Siedlisko stanowi matorral \xe2\x80\x93 formacja ro\xc5\x9blinna tworzona przez ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 twardolistn\xc4\x85, wiecznie zielone krzewy, ma\xc5\x82e drzewa, trawy i zio\xc5\x82a. Tereny zasiedlane przez koszatniczki pospolite charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 klimatem \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskim z ciep\xc5\x82ymi i suchymi porami letnimi i zimnymi, mokrymi zimami, ze \xc5\x9bredni\xc4\x85 opad\xc3\xb3w rz\xc4\x99du 376\xc2\xa0mm. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 opad\xc3\xb3w (do 65%) wyst\xc4\x99puje w okresie zimowym (czerwiec\xe2\x80\x93sierpie\xc5\x84). Latem, gdy temperatury powietrza si\xc4\x99gaj\xc4\x85 40\xc2\xa0\xc2\xb0C, ma miejsce jedynie oko\xc5\x82o 3% rocznych opad\xc3\xb3w, czego skutkiem s\xc4\x85 susze._NEWLINE_Na swoje siedlisko koszatniczki pospolite wybieraj\xc4\x85 raczej tereny otwarte lub poro\xc5\x9bni\xc4\x99te kar\xc5\x82owatymi krzewami. Unikaj\xc4\x85 teren\xc3\xb3w, na kt\xc3\xb3rych krzewy pokrywaj\xc4\x85 ponad 80% przestrzeni. Populacje mieszkaj\xc4\x85ce na terenach silniej poro\xc5\x9bni\xc4\x99tym krzewami wykazywa\xc5\x82y wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 powierzchni\xc4\x99 zasi\xc4\x99gu, ni\xc5\xbc zwierz\xc4\x99ta \xc5\xbcyj\xc4\x85ce na obszarze z mniejsz\xc4\x85 pokryw\xc4\x85. Siedlisko koszatniczek pospolitych porastaj\xc4\x85 Baccharis, Proustia pungens i Acacia caven, a tak\xc5\xbce trawy i zio\xc5\x82a: Clarkia tenella, iglice, Helenium aromaticum, Madia sativa, Matricaria chamonilla, szczawiki i Senecio adenotrichius oraz krzewy Trevoa trinervos, nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do rodziny rdestowatych Muhlembeckia hastulata i sukulenty. Spotykane tak\xc5\xbce s\xc4\x85: Trevoa trinervis, Baccharis linearis, Quillaja saponaria.\n_START_SECTION_\nHodowla\n_START_PARAGRAPH_\nJednym z pierwszych z europejskich o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rych hodowano koszatniczki pospolite, by\xc5\x82 ogr\xc3\xb3d zoologiczny we Frankfurcie nad Menem, gdzie w latach 1960\xe2\x80\x9363 \xc5\xbcy\xc5\x82a populacja sk\xc5\x82adaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 z oko\xc5\x82o 12 osobnik\xc3\xb3w. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82o pochodzenia populacji nie jest znane. W kwietniu 1964 do Laboratory Animal Medicine Massachusetts Institute of Technology w USA trafi\xc5\x82o 20 koszatniczek pospolitych od\xc5\x82owionych w Lampa w Chile. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 potomstwa tych zwierz\xc4\x85t trafi\xc5\x82a do Narodowego Parku Zoologicznego i Uniwersytetu w Vermont. Stamt\xc4\x85d koszatniczki trafi\xc5\x82y do Europy, najpierw do Instytutu Fizjologii Por\xc3\xb3wnawczej w Londynie, a sukcesywnie tak\xc5\xbce do indywidualnych hodowc\xc3\xb3w hobbystycznych._NEWLINE_W 1975 Charles Woods i David Boraker wskazywali, \xc5\xbce kolonia koszatniczek za\xc5\x82o\xc5\xbcona w University of Vermont w Burlington w stanie Vermont by\xc5\x82a najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 koloni\xc4\x85 koszatniczek pospolitych w Stanach Zjednoczonych, za\xc5\x9b najwi\xc4\x99ksza chilijska by\xc5\x82a zlokalizowana przy Instituto de Medicina Experimental del Servicio Nacional de Salud Universidad de Chile w Santiago. W 1971 4 doros\xc5\x82e koszatniczki pospolite pozyskane z kolonii w Massachusetts Institute of Technology da\xc5\x82y pocz\xc4\x85tek hodowli prowadzonej przez Smithsonian National Zoological Park w Waszyngtonie._NEWLINE_W poszczeg\xc3\xb3lnych hodowlach zauwa\xc5\xbcalne by\xc5\x82y wyra\xc5\xbane r\xc3\xb3\xc5\xbcnice morfologiczne (wielko\xc5\x9b\xc4\x87, ubarwienie, pigmentacja uszu). Nie ma wi\xc4\x99c pewno\xc5\x9bci, czy okazy obecnie spotykane w hodowlach s\xc4\x85 czystymi gatunkowo przedstawicielami O. degus, czy te\xc5\xbc krzy\xc5\xbc\xc3\xb3wkami z pozosta\xc5\x82ymi gatunkami rodzaju Octodon._NEWLINE_Do Ameryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i Europy koszatniczki pospolite trafi\xc5\x82y jako zwierz\xc4\x99ta do prowadzenia bada\xc5\x84 nad cukrzyc\xc4\x85, bowiem insulina w tej grupie gryzoni ma odmienn\xc4\x85 struktur\xc4\x99 i wykazuje tylko 1\xe2\x80\x9310% aktywno\xc5\x9bci biologicznej w por\xc3\xb3wnaniu z innymi ssakami, wi\xc4\x99c ich metabolizm nie pozwala na przyswajanie cukru. W konsekwencji koszatniczki s\xc4\x85 bowiem bardzo podatne na t\xc4\x99 chorob\xc4\x99._NEWLINE_U zwierz\xc4\x85t \xc5\xbcyj\xc4\x85cych na wolno\xc5\x9bci nie zawsze rozwija si\xc4\x99 cukrzyca. Prawdopodobnie dzi\xc4\x99ki naturalnemu sk\xc5\x82adowi diety w \xc5\x9brodowisku, bogatej w bia\xc5\x82ka i o niskiej zawarto\xc5\x9bci w\xc4\x99glowodan\xc3\xb3w. Natomiast u zwierz\xc4\x85t \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w hodowli nawet niewielka zmiana ilo\xc5\x9bci przyjmowanych w\xc4\x99glowodan\xc3\xb3w prowadzi do rozwoju przewlek\xc5\x82ej hiperglikemii i cukromoczu. Koszatniczki pospolite w hodowli wymagaj\xc4\x85 wi\xc4\x99c sporej opieki, dba\xc5\x82o\xc5\x9bci o diet\xc4\x99, odpowiedniej ilo\xc5\x9bci ruchu, kt\xc3\xb3ry pozwala na lepsze spalanie nadmiaru cukru. Jednym z pierwszych objaw\xc3\xb3w pojawiaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 cukrzycy jest za\xc4\x87ma._NEWLINE_W zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce koszatniczki pospolite s\xc4\x85 zwierz\xc4\x99tami stadnymi i bardzo \xc5\xbcywotnymi, w hodowli wymagaj\xc4\x85 du\xc5\xbco wolnej przestrzeni. Powinny by\xc4\x87 hodowane w jednop\xc5\x82ciowych parach lub stadach do 4\xe2\x80\x935 osobnik\xc3\xb3w. Hodowla pojedynczych osobnik\xc3\xb3w mo\xc5\xbce skutkowa\xc4\x87 ujawnieniem si\xc4\x99 zaburze\xc5\x84 zachowania \xe2\x80\x93 np. zachowa\xc5\x84 stereotypowych, samookaleczania si\xc4\x99. Zdaniem Richardsona par\xc4\x99 mieszan\xc4\x85 mo\xc5\xbcna hodowa\xc4\x87 razem po wykastrowaniu samca. Z kolei koszatniczki hodowane pojedynczo s\xc4\x85 bardziej nara\xc5\xbcone na stres i podatne na infekcje. \xc5\x81\xc4\x85czenie nie znaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 koszatniczek winno by\xc4\x87 przeprowadzone etapami. Przez tydzie\xc5\x84 zwierz\xc4\x99ta winny by\xc4\x87 trzymane blisko siebie, lecz bez kontaktu bezpo\xc5\x9bredniego. To pozwala na oswojenie si\xc4\x99 z zapachem przysz\xc5\x82ego wsp\xc3\xb3\xc5\x82towarzysza. Po po\xc5\x82\xc4\x85czeniu zwierz\xc4\x99ta mog\xc4\x85 si\xc4\x99 bi\xc4\x87, ale jest to typowe zachowanie zwi\xc4\x85zane z konieczno\xc5\x9bci\xc4\x85 ustalenia hierarchii w stadzie._NEWLINE_Koszatniczkom pospolitym nale\xc5\xbcy zapewni\xc4\x87 dost\xc4\x99p do wybiegu oraz wyposa\xc5\xbcy\xc4\x87 klatk\xc4\x99 w ko\xc5\x82owrotek dla gryzoni o wielko\xc5\x9bci minimum 28\xc2\xa0cm. Koszatniczki wymagaj\xc4\x85 znacznej ilo\xc5\x9bci ruchu. W ci\xc4\x85gu dnia zwierz\xc4\x99 korzystaj\xc4\x85ce z takiej karuzeli potrafi pokona\xc4\x87 dystans 4,5\xc2\xa0km, a biega z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 oko\xc5\x82o 13 m/min (czyli 1,5\xc2\xa0km/2h). Mieszkaniem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 du\xc5\xbca klatka dla gryzoni lub terrarium. Zdaniem Lianne McLeod, weterynarza specjalisty w zakresie hodowlanej opieki nad zwierz\xc4\x99tami egzotycznymi, klatka dla dw\xc3\xb3ch koszatniczek pospolitych nie powinna by\xc4\x87 mniejsza ni\xc5\xbc 60\xc2\xa0cm \xc3\x97 45\xc2\xa0cm \xc3\x97 60\xc2\xa0cm (24\xe2\x80\xb3 \xc3\x97 18\xe2\x80\xb3 \xc3\x97 24\xe2\x80\xb3), a wed\xc5\x82ug innych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 100\xc2\xa0cm \xc3\x97 60\xc2\xa0cm \xc3\x97 60\xc2\xa0cm lub 75\xc2\xa0cm \xc3\x97 85\xc2\xa0cm \xc3\x97 80\xc2\xa0cm. Konieczny jest pojemnik na pokarm oraz poid\xc5\x82o. W warunkach hodowlanych \xc5\x9bwie\xc5\xbca woda powinna by\xc4\x87 dost\xc4\x99pna na bie\xc5\xbc\xc4\x85co, a poid\xc5\x82a dezynfekowane, by zapobiec infekcji pa\xc5\x82eczk\xc4\x85 ropy b\xc5\x82\xc4\x99kitnej. Wskazane jest wstawienie do klatki konar\xc3\xb3w lub p\xc3\xb3\xc5\x82ek, kt\xc3\xb3re umo\xc5\xbcliwi\xc4\x85 wspinanie, oraz kawa\xc5\x82k\xc3\xb3w ga\xc5\x82\xc4\x99zi dozwolonych gatunk\xc3\xb3w drzew. Wyposa\xc5\xbcenie nie powinno by\xc4\x87 wykonane z plastiku, bowiem szybko zosta\xc5\x82oby zniszczone. Dno klatki jak i bie\xc5\xbcnia ko\xc5\x82owrotka nie powinny mie\xc4\x87 formy rusztu z kraty, bowiem mi\xc4\x99dzy szczeblami mog\xc4\x85 si\xc4\x99 klinowa\xc4\x87 \xc5\x82apy, co mog\xc5\x82oby stanowi\xc4\x87 potencjalne zagro\xc5\xbcenie dla zwierz\xc4\x99cia oraz skutkowa\xc4\x87 zapaleniem i ropniami opuszek palcowych lub urazami ogona. Koszatniczki pospolite ch\xc4\x99tnie buduj\xc4\x85 namiastk\xc4\x99 nory z gniazdem. Do tego celu mo\xc5\xbce s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 ma\xc5\x82y drewniany domek (o wymiarach rz\xc4\x99du 20\xc2\xa0cm \xc3\x97 15\xc2\xa0cm \xc3\x97 20\xc2\xa0cm (6\xe2\x80\xb3 \xc3\x97 8\xe2\x80\xb3 \xc3\x97 6\xe2\x80\xb3)) i \xc5\x9bcinki papieru czy te\xc5\xbc r\xc4\x99cznik\xc3\xb3w papierowych. Zwierz\xc4\x99ta powinny mie\xc4\x87 (kilka razy w tygodniu) zapewniony dost\xc4\x99p do pojemnika ze specjalistycznym piaskiem lub py\xc5\x82em wulkanicznym (stosowanym tak\xc5\xbce dla szynszyli) do regularnych suchych k\xc4\x85pieli (10\xe2\x80\x9315 minut 2 razy w tygodniu). Koszatniczki nie s\xc4\x85 polecane jako zwierz\xc4\x99ta do samodzielnego hodowania przez mniejsze dzieci._NEWLINE_Dno klatki powinno by\xc4\x87 wysypane materia\xc5\x82em \xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82kowym, kt\xc3\xb3ry umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82oby wsi\xc4\x85kanie moczu, jednak nie powinny to by\xc4\x87 trociny, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82yby dzia\xc5\x82a\xc4\x87 dra\xc5\xbcni\xc4\x85co na drogi oddechowe zwierz\xc4\x85t i zwi\xc4\x99ksza\xc4\x87 ryzyko chor\xc3\xb3b uk\xc5\x82adu oddechowego. Pod\xc5\x82o\xc5\xbce nale\xc5\xbcy wymienia\xc4\x87 co tydzie\xc5\x84._NEWLINE_Optymalna temperatura otoczenia w hodowli: 18\xe2\x80\x9320\xc2\xa0\xc2\xb0C lub 17\xe2\x80\x9318\xc2\xa0\xc2\xb0C, przy wilgotno\xc5\x9bci powietrza rz\xc4\x99du 30\xe2\x80\x9360% . Wskazywany jest dobowy rytm o\xc5\x9bwietlania w proporcji 12:12 godzin. Zalecana cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9b\xc4\x87 wymiany wody w poidle \xe2\x80\x93 2 lub 3 razy w tygodniu. Mo\xc5\xbcliwe dobowe spo\xc5\xbcycie wody: 10\xe2\x80\x9340 ml. Koszatniczki s\xc4\x85 podatne na zaka\xc5\xbcenia bakteriami tlenowymi z rodzaju Pseudomonas, wi\xc4\x99c do czasu osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia wieku 3 miesi\xc4\x99cy woda winna by\xc4\x87 lekko zakwaszona. Wspomniane zaka\xc5\xbcenia mog\xc4\x85 skutkowa\xc4\x87 biegunk\xc4\x85, a w konsekwencji jej wyst\xc4\x85pienia \xe2\x80\x93 zgonem zwierz\xc4\x99cia.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbywienie w hodowli\n_START_PARAGRAPH_\nW hodowli podstaw\xc4\x85 \xc5\xbcywienia koszatniczek pospolitych jest siano, kt\xc3\xb3re nie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 jednak \xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82k\xc4\x85. \xc5\x9aci\xc3\xb3\xc5\x82k\xc4\x99 stanowi\xc4\x87 powinna warstwa drewnopochodnego prasowanego granulatu. Zwierz\xc4\x99ta mo\xc5\xbcna karmi\xc4\x87 nasionami traw, li\xc5\x9b\xc4\x87mi kilku dozwolonych gatunk\xc3\xb3w polskich drzew i krzew\xc3\xb3w (brzoza, grusza, grab, jab\xc5\x82o\xc5\x84, leszczyna, lipa, orzech w\xc5\x82oski, wierzba p\xc5\x82acz\xc4\x85ca) i zio\xc5\x82ami (dziurawiec pospolity, babka lancetowata, rumianek pospolity, rdest ptasi, pokrzywa zwyczajna, wrzos, mniszek lekarski (mlecz), nagietek lekarski, mi\xc4\x99ta pieprzowa, lucerna, krwawnik, koper w\xc5\x82oski, melisa i majeranek), bulwami topinambura (s\xc5\x82onecznik bulwiasty), owocami dzikiej r\xc3\xb3\xc5\xbcy, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc specjalnymi karmami. Mo\xc5\xbcna karmi\xc4\x87 koszatniczki pospolite \xc5\x9bwie\xc5\xbcymi i suszonymi warzywami \xe2\x80\x93 porem, selerem, marchewk\xc4\x85 i pietruszk\xc4\x85 (dwa ostatnie w niewielkich ilo\xc5\x9bciach, marchewka zawiera cukry, pietruszka jest moczop\xc4\x99dna). Zdaniem szwajcarskiego specjalisty zajmuj\xc4\x85cego si\xc4\x99 zwierz\xc4\x99tami egzotycznymi dr. wet. Marcusa Claussa nie ma potrzeby zast\xc4\x99powania siana jakimikolwiek karmami czy dodatkami. Podkre\xc5\x9bla, \xc5\xbce siano ma po\xc5\xbc\xc4\x85dany stosunek wapnia do fosforu, zawiera dobr\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc5\x82\xc3\xb3kna oraz bia\xc5\x82ka, a jego znaczny udzia\xc5\x82 w diecie zapewnia d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e \xc5\xbcucie pokarmu, co jest niezb\xc4\x99dne dla prawid\xc5\x82owego \xc5\x9bcierania uz\xc4\x99bienia koszatniczek._NEWLINE_Prawid\xc5\x82owa dieta koszatniczki pospolitej wymaga, by proporcja wapna do fosforu by\xc5\x82a zbli\xc5\xbcona do 2:1, za\xc5\x9b ilo\xc5\x9b\xc4\x87 tych pierwiastk\xc3\xb3w w 1 kilogramie karmy nie by\xc5\x82a zbyt wysoka (12 g wapna i 6 g fosforu). Z kolei brak wapnia lub fosforu albo nieprawid\xc5\x82owa ich wzajemna proporcja mog\xc4\x85 skutkowa\xc4\x87 powstawaniem zwapnie\xc5\x84 w nerkach, przerastaniem siekaczy i trzonowc\xc3\xb3w oraz korzeni z\xc4\x99b\xc3\xb3w. Karma koszatniczki pospolitej nie powinna tak\xc5\xbce zawiera\xc4\x87 nadmiernych ilo\xc5\x9bci bia\xc5\x82ka, kt\xc3\xb3re powoduje przyjmowanie nadmiernej ilo\xc5\x9bci wody._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na wrodzon\xc4\x85 sk\xc5\x82onno\xc5\x9b\xc4\x87 do cukrzycy dieta koszatniczek winna by\xc4\x87 pozbawiona nadmiaru w\xc4\x99glowodan\xc3\xb3w. Wykluczone jest podawanie s\xc5\x82odyczy, owoc\xc3\xb3w, a nawet korzeni warzyw korzeniowych_NEWLINE_. Zalecane jest znaczne ograniczenie w diecie sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w energetycznych, zawieraj\xc4\x85cych znaczne ilo\xc5\x9bci t\xc5\x82uszczu czy w\xc4\x99glowodan\xc3\xb3w: kukurydzy, nasion s\xc5\x82onecznika czy orzech\xc3\xb3w. Jak wykazuj\xc4\x85 wyniki bada\xc5\x84 (Reyn Homan et all, 2010), u koszatniczki karmionej diet\xc4\x85 bogat\xc4\x85 w cholesterol mo\xc5\xbce rozwin\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 mia\xc5\xbcd\xc5\xbcyca. Badania te potwierdzaj\xc4\x85, \xc5\xbce koszatniczki s\xc4\x85 naturalnym modelem zwierz\xc4\x99cym do badania ludzkich chor\xc3\xb3b.\n_START_SECTION_\nKoszatniczki jako zwierz\xc4\x99ta laboratoryjne\n_START_PARAGRAPH_\nKoszatniczki pospolite zosta\xc5\x82y sprowadzone do USA i Wielkiej Brytanii w po\xc5\x82owie lat 60. XX wieku jako obiekt bada\xc5\x84 medycznych i fizjologicznych. Stopie\xc5\x84 rozwoju m\xc5\x82odych koszatniczek po urodzeniu sprawia, \xc5\xbce s\xc4\x85 ch\xc4\x99tnie u\xc5\xbcywane do bada\xc5\x84 laboratoryjnych. U\xc5\xbcywane s\xc4\x85 tak\xc5\xbce do bada\xc5\x84 behawioralnych, neurologicznych, psychopatologicznych, bada\xc5\x84 nad cukrzyc\xc4\x85 i rozwojem za\xc4\x87my, chorob\xc4\x85 Alzheimera, z zakresu genetyki i neurofizjologii, nad nowotworami, mia\xc5\xbcd\xc5\xbcyc\xc4\x85 i nad rozwojem rytmu dobowego w okresie dojrzewania. Niekt\xc3\xb3re zachowania koszatniczki pospolitej wykazuj\xc4\x85 znacznie wy\xc5\xbcszy stopie\xc5\x84 z\xc5\x82o\xc5\xbcono\xc5\x9bci ni\xc5\xbc u szczur\xc3\xb3w i myszy. Dla naukowc\xc3\xb3w interesuj\xc4\x85ce s\xc4\x85 ich zachowania spo\xc5\x82eczne, komunikacji g\xc5\x82osowa, sprawno\xc5\x9b\xc4\x87 manualna i umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 korzystania z niewielkiego narz\xc4\x99dzia, a tak\xc5\xbce reakcje neurologiczne. Podobie\xc5\x84stwo mi\xc4\x99dzy koszatniczkami pospolitymi a cz\xc5\x82owiekiem powoduje, \xc5\xbce te zwierz\xc4\x99ta s\xc4\x85 uznawane za unikatowy model por\xc3\xb3wnawczy u\xc5\xbcywany w badaniach r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju strategii i terapii.\n_START_SECTION_\nZagro\xc5\xbcenia i ochrona\n_START_PARAGRAPH_\nMi\xc4\x99dzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia koszatniczk\xc4\x99 pospolit\xc4\x85 w Czerwonej ksi\xc4\x99dze gatunk\xc3\xb3w zagro\xc5\xbconych jako gatunek najmniejszej troski. Prawo stanowe Kalifornii, Georgii i Alaski uznaj\xc4\x85 koszatniczki pospolite za gatunek inwazyjny i zabraniaj\xc4\x85 posiadania ich jako zwierz\xc4\x99 domowe._NEWLINE_Rezerwat:_NEWLINE_W 1983 w okolicy miasta Illapel w chilijskiej prowincji Choapa (region Coquimbo) powsta\xc5\x82 Rezerwat Narodowy Las Chinchillas \xe2\x80\x93 (hiszp.) Reserva Nacional Las Chinchillas. W\xc5\x9br\xc3\xb3d gatunk\xc3\xb3w tam wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych mo\xc5\xbcna spotka\xc4\x87 koszatniczki."