b'\n_START_ARTICLE_\nBuddyjska kultura prawna\n_START_SECTION_\nCechy kultury prawnej buddyzmu\n_START_PARAGRAPH_\nWynikaj\xc4\x85 one z my\xc5\x9bli \xc5\x9bwiatopogl\xc4\x85dowej, filozoficznej, religijnej i doktrynalnej buddyzmu.\n_START_SECTION_\nHumanitaryzm\n_START_PARAGRAPH_\nHumanitaryzm oznacza propagowany w buddyzmie idea\xc5\x82 wszechogarniaj\xc4\x85cej mi\xc5\x82o\xc5\x9bci (bodhisattwa). Nale\xc5\xbcy powstrzymywa\xc4\x87 si\xc4\x99 od czynienia krzywdy \xc5\xbcywym istotom, ze wzgl\xc4\x99du na ochron\xc4\x99 \xc5\x9bwi\xc4\x99to\xc5\x9bci \xc5\xbcycia (ahinsa). Pozbawianie \xc5\xbcycia stanowi zasadnicze naruszenie norm buddyzmu.\n_START_SECTION_\nBezdogmatowo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nBezdogmatowo\xc5\x9b\xc4\x87 to niewyst\xc4\x99powanie nienaruszalnych tez dotycz\xc4\x85cych wyznawanej wiary, co umo\xc5\xbcliwia wyznawcom buddyzmu nieograniczone poszukiwanie istoty prawdy ostatecznej.\n_START_SECTION_\nSynkretyzm\n_START_PARAGRAPH_\nSynkretyzm objawia si\xc4\x99 w wyst\xc4\x99powaniu r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnych element\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z innych, odr\xc4\x99bnych kultur.\n_START_SECTION_\nPrawo natury\n_START_PARAGRAPH_\nBuddyzm wprowadza do kultury rozumienie prawa natury, kt\xc3\xb3re wytyczone jest przez bezgraniczny oraz wieczny wszech\xc5\x9bwiat. Nale\xc5\xbcy do niego spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo z okre\xc5\x9blonymi, w\xc5\x82a\xc5\x9bciwymi prawami. Prawa natury porz\xc4\x85dku spo\xc5\x82ecznego istniej\xc4\x85 w dharmadhatu \xe2\x80\x93 wsp\xc3\xb3lnocie ludzi niezwi\xc4\x85zanej normami wywodz\xc4\x85cymi si\xc4\x99 z zewn\xc4\x85trz niej. We wsp\xc3\xb3lnocie obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bciwe prawa, prze\xc5\x82amuj\xc4\x85ce sprzeczno\xc5\x9b\xc4\x87 dobra i z\xc5\x82a, prawdy i fa\xc5\x82szu, pi\xc4\x99kna i brzydoty, przyjemno\xc5\x9bci i b\xc3\xb3lu oraz prawo\xc5\x9bci i nieprawo\xc5\x9bci. Normy te wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w umy\xc5\x9ble cz\xc5\x82owieka jako prajna i karuna. Prajna oznacza wiedz\xc4\x99 z zewn\xc4\x85trz cz\xc5\x82owieka, a karuna to wiedza przyrodzona, pochodz\xc4\x85ca z wn\xc4\x99trza cz\xc5\x82owieka. Prawid\xc5\x82owe wykorzystanie tych m\xc4\x85dro\xc5\x9bci umo\xc5\xbcliwia cz\xc5\x82owiekowi uzyskanie szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwo\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nEtyka motywacji\n_START_PARAGRAPH_\nBudda podkre\xc5\x9bli\xc5\x82 istot\xc4\x99 czyn\xc3\xb3w ukrytych i niespe\xc5\x82nionych (citta-karma), dostrzegaj\xc4\x85c wyst\xc4\x99pno\xc5\x9b\xc4\x87 natury ludzkiego umys\xc5\x82u. Dobro i z\xc5\x82o wynikaj\xc4\x85 z jego stan\xc3\xb3w. Wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z tym problemem zagadnienie etyki motywacji. Wp\xc5\x82ywa ona na rozgraniczenie pomi\xc4\x99dzy zamiarem czynienia z\xc5\x82a (czynami umy\xc5\x9blnymi) a pope\xc5\x82nionymi nie\xc5\x9bwiadomie lub przez przypadek. Odkrycie przez Budd\xc4\x99 tego rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82o na postrzeganie relacji mi\xc4\x99dzy win\xc4\x85 i kar\xc4\x85, a tak\xc5\xbce indywidualizacj\xc4\x99 odpowiedzialno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nPrzyk\xc5\x82ady kodyfikacji prawa\n_START_PARAGRAPH_\nA\xc5\x9boka, w\xc5\x82adca indyjski (268\xe2\x80\x93232 p.n.e.) wywodz\xc4\x85cy si\xc4\x99 z dynastii Maurj\xc3\xb3w, wyda\xc5\x82 edykty, kt\xc3\xb3rych zapisy wywodz\xc4\x85 si\xc4\x99 z zasad buddyzmu. By\xc5\x82o to 36 kutych w skale i na kolumnach zapis\xc3\xb3w skierowanych do poddanych. W\xc5\x82adca eksponowa\xc5\x82 w nich zasad\xc4\x99 odpowiedzialno\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecznej, konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 ograniczenia przemocy jako instrumentu w\xc5\x82adzy, zaznacza\xc5\x82 etyczn\xc4\x85 stron\xc4\x99 dobrowolnej wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy. W jednej z inskrypcji A\xc5\x9boka odnotowuje zasad\xc4\x99 niestosowania przemocy zar\xc3\xb3wno fizycznej, jak i mentalnej. Przypomina, \xc5\xbce niegdy\xc5\x9b zabijano dziennie setki zwierz\xc4\x85t, by zaopatrzy\xc4\x87 w mi\xc4\x99so kr\xc3\xb3lewskie kuchnie, a teraz ich liczb\xc4\x99 zmniejszono do kilku sztuk. Skodyfikowane zasady buddyzmu s\xc4\x85 skutkiem nawr\xc3\xb3cenia indyjskiego w\xc5\x82adcy \xe2\x80\x93 stanowi\xc4\x85 przyk\xc5\x82ad, w jaki spos\xc3\xb3b zasady religijne wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y na zasady prawne obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce w kraju._NEWLINE_Lu-ling to regulacje i nakazy, kt\xc3\xb3re w formie dojrza\xc5\x82ego systemu prawnego, ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82y si\xc4\x99 w VII wieku. Lu to regulacje i dekrety administracyjne, ling za\xc5\x9b to nakazy i zakazy z nich wynikaj\xc4\x85ce. Normy lu-ling sta\xc5\x82y si\xc4\x99 pocz\xc4\x85tkiem stworzenia kodeksu prawnego w kulturze prawnej buddyzmu, maj\xc4\x85cej wp\xc5\x82yw na administracj\xc4\x99 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nZwi\xc4\x85zki z innymi kulturami prawnymi\n_START_PARAGRAPH_\nKultura prawna buddyzmu posiada wiele cech wsp\xc3\xb3lnych z hinduistyczn\xc4\x85 kultur\xc4\x85 prawn\xc4\x85, \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 te\xc5\xbc z konfucjanizmem. S\xc4\x85 to kultury prawne oparte na powi\xc4\x85zaniach prawa i religii. Prawo buddyzmu zosta\xc5\x82o ukszta\xc5\x82towane w otoczeniu kultury Indii, ale r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie zosta\xc5\x82o przeniesione i dostosowane na grunt konfucjanizmu przede wszystkich w Chinach. Buddyzm zmniejszy\xc5\x82 znaczenie czynno\xc5\x9bci rytualnych, podkre\xc5\x9bli\xc5\x82 za\xc5\x9b i umocni\xc5\x82 znaczenie filozoficznego podej\xc5\x9bcia do \xc5\xbcycia. Kultury prawne hinduizmu i buddyzmu charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie moralizmem, wielowyznaniowo\xc5\x9bci\xc4\x85, eklektyzmem. Konfucjanizm podkre\xc5\x9bla te\xc5\xbc gradacj\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85, podczas gdy buddyzm przekazywa\xc5\x82 idee jednolito\xc5\x9bci i r\xc3\xb3wno\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecznej. W por\xc3\xb3wnaniu do prawa kanonicznego oraz kodeks\xc3\xb3w zakonnych Zachodu, buddyjskie regu\xc5\x82y s\xc4\x85 starsze oraz dok\xc5\x82adniejsze.'