b'\n_START_ARTICLE_\nJurij Lisianski\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPochodzi\xc5\x82 z rodziny protojereja cerkwi prawos\xc5\x82awnej \xc5\x9bw. Jana Ewangelisty w Nie\xc5\xbcynie o bogatych tradycjach starszyzny kozackiej. Wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Korpusu Kadet\xc3\xb3w Marynarki, kt\xc3\xb3ry uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w 1788 z drug\xc4\x85 lokat\xc4\x85. W wieku 15 lat wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w operacjach wojennych przeciw flocie szwedzkiej, a w roku 1793 uzyska\xc5\x82 stopie\xc5\x84 porucznika. W kilka miesi\xc4\x99cy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, na osobisty rozkaz carycy Katarzyny zosta\xc5\x82 (wraz z pi\xc4\x99tnastoma innymi m\xc5\x82odymi oficerami, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych by\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy admira\xc5\x82 Adam Johann von Krusenstern) wys\xc5\x82any do Zjednoczonego Kr\xc3\xb3lestwa celem przeszkolenia na okr\xc4\x99tach Royal Navy._NEWLINE_Po pi\xc4\x99ciu latach tej s\xc5\x82u\xc5\xbcby, w kt\xc3\xb3rym to czasie wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wojnie z Rewolucyjn\xc4\x85 Francj\xc4\x85 w rejonie Karaib\xc3\xb3w, Ameryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i Indii (1793-98), powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Rosji, uzyska\xc5\x82 stopie\xc5\x84 kapitana, a po trzech latach dow\xc3\xb3dztwo swego pierwszego okr\xc4\x99tu - fregaty._NEWLINE_W roku 1802 Lisianski zosta\xc5\x82 wybrany przez Krusensterna na swego zast\xc4\x99pc\xc4\x99 w planowanym pierwszym rosyjskim op\xc5\x82yni\xc4\x99ciu globu. W trakcie przygotowa\xc5\x84 do wyprawy Lisianski zosta\xc5\x82 ponownie wys\xc5\x82any do Anglii, gdzie dokona\xc5\x82 wyboru i zakupu dw\xc3\xb3ch odpowiednich statk\xc3\xb3w nazwanych "Nadie\xc5\xbcda" i "Newa"._NEWLINE_26 lipca 1803 roku (starego stylu) "Nadie\xc5\xbcda" pod Krusensternem i "Newa" pod Lisianskim opu\xc5\x9bci\xc5\x82y Kronsztad rozpoczynaj\xc4\x85c ekspedycj\xc4\x99 maj\xc4\x85c\xc4\x85 pokaza\xc4\x87 \xc3\xb3wczesnym pot\xc4\x99gom morskim, \xc5\xbce rosyjska marynarka wojenna jest im r\xc3\xb3wna. Realizuj\xc4\x85c ten ambitny plan, latem nast\xc4\x99pnego roku oba statki op\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y Przyl\xc4\x85dek Horn i skierowa\xc5\x82y si\xc4\x99 ku Wyspom Hawajskim. Tam jednostki rozdzieli\xc5\x82y si\xc4\x99 i podczas gdy Krusenstern po\xc5\xbceglowa\xc5\x82 ku pacyficznym wybrze\xc5\xbcom Syberii i Japonii, Lisianski skierowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc, ku osadom i faktoriom Rosyjsko-Ameryka\xc5\x84skiej Kompanii Handlowej zajmuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 pozyskiwaniem futer na Alasce._NEWLINE_Lisianski najpierw zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 na wyspie Kodiak, sk\xc4\x85d uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do osady New Archangel na wyspie Sitka, gdzie pom\xc3\xb3g\xc5\x82 dyrektorowi kompanii Aleksandrowi Baranowowi w odebraniu faktorii, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 w 1802 zdobyli i spalili Indianie z plemienia Tlingit\xc3\xb3w. Sp\xc4\x99dziwszy zim\xc4\x99 1804/1805 na Kodiaku Lisianski wyruszy\xc5\x82 na po\xc5\x82udnie z \xc5\x82adunkiem sk\xc3\xb3r dla Chin. W czasie tej podr\xc3\xb3\xc5\xbcy odkry\xc5\x82 dot\xc4\x85d nie skartowan\xc4\x85 wysp\xc4\x99 \xc5\x82a\xc5\x84cucha Wysp Hawajskich (nosi obecnie nazw\xc4\x99 "Lisianski Island") oraz dwie p\xc5\x82ycizny oceaniczne: "Neva Reeef" i "Krusenstern Reef"._NEWLINE_Sprzedawszy futra w Kantonie, "Newa" do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a do "Nadzie\xc5\xbcdy" w portugalskiej kolonii Makau ko\xc5\x82o Hongkongu, sk\xc4\x85d oba statki, przez archipelagi wysp Indonezji i Ocean Indyjski, pod\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82y na zach\xc3\xb3d, by w okolicach Przyl\xc4\x85dka Dobrej Nadziei zamkn\xc4\x85\xc4\x87 p\xc4\x99tl\xc4\x99 wok\xc3\xb3\xc5\x82 globu i wr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do Kronsztadu w sierpniu 1806 roku, niemal dok\xc5\x82adnie w trzy lata od rozpocz\xc4\x99cia podr\xc3\xb3\xc5\xbcy. "Newa" w rzeczywisto\xc5\x9bci uko\xc5\x84czy\xc5\x82a rejs szybciej - 24 lipca 1806, a "Nadie\xc5\xbcda" 7 sierpnia (starego stylu), przez co Lisianski sta\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszym rosyjskim \xc5\xbceglarzem, kt\xc3\xb3ry op\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 Ziemi\xc4\x99. W przeciwie\xc5\x84stwie do Krusensterna, nie zyska\xc5\x82 jednak s\xc5\x82awy._NEWLINE_Jurij Lisianski odszed\xc5\x82 z czynnej s\xc5\x82u\xc5\xbcby w marynarce w roku 1809 w stopniu komandora (kapitan 1. rangi), z powodu choroby. Jego zapiski z wyprawy: "A Voyage Round the World in the Years 1803, 4, 5 & 6" (ros. "\xd0\x9f\xd1\x83\xd1\x82\xd0\xb5\xd1\x88\xd0\xb5\xd1\x81\xd1\x82\xd0\xb2\xd0\xb8\xd0\xb5 \xd0\xb2\xd0\xbe\xd0\xba\xd1\x80\xd1\x83\xd0\xb3 \xd1\x81\xd0\xb2\xd0\xb5\xd1\x82\xd0\xb0") ukaza\xc5\x82y si\xc4\x99 drukiem w roku 1812 w Petersburgu i w 1814 w Londynie. W 2012 r. relacja ta w wyborze, przek\xc5\x82adzie i z komentarzami Stanis\xc5\x82awa Rakusa-Suszczewskiego zosta\xc5\x82a wydana przez Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego._NEWLINE_Niezale\xc5\xbcnie od wk\xc5\x82adu w przygotowanie i wsp\xc3\xb3\xc5\x82prowadzenie ekspedycji dooko\xc5\x82a \xc5\x9bwiata, Lisianski by\xc5\x82 tym, kto przetar\xc5\x82 szlak handlowy z Alaski do Chin. Ponadto by\xc5\x82 pionierem w dostarczaniu rosyjskim osadom nad Pacyfikiem zaopatrzenia wok\xc3\xb3\xc5\x82 Przyl\xc4\x85dka Horn w miejsce uci\xc4\x85\xc5\xbcliwej i d\xc5\x82ugiej podr\xc3\xb3\xc5\xbcy przez Syberi\xc4\x99 i Morze Beringa. Za swe zas\xc5\x82ugi odznaczony zosta\xc5\x82 m.in. Orderem \xc5\x9bw. W\xc5\x82odzimierza III klasy, co r\xc3\xb3wna\xc5\x82o si\xc4\x99 z nadaniem szlachectwa._NEWLINE_Spoczywa na Cmentarzu \xc5\x81azarza przy \xc5\x81awrze Aleksandra Newskiego w Petersburgu.'