b'\n_START_ARTICLE_\nDorothe Engelbretsdatter\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nJej ojcem by\xc5\x82 Engelbret J\xc3\xb8rgensen, lutera\xc5\x84ski duchowny, proboszcz katedry w Bergen i rektor tamtejszego liceum, a matk\xc4\x85 Anna Wrangel. W latach 1647\xe2\x80\x931649 Dorothe Engelbretsdattermieszka\xc5\x82a w Kopenhadze, dok\xc4\x85d wys\xc5\x82a\xc5\x82 j\xc4\x85 ojciec by naby\xc5\x82a wi\xc4\x99kszej \xc5\xbcyciowej i kulturalnej og\xc5\x82ady (nale\xc5\xbcy pami\xc4\x99ta\xc4\x87, \xc5\xbce Norwegia by\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 du\xc5\x84skiej monarchii). W 1652 r. Dorothe Engelbretsdatter po\xc5\x9blubi\xc5\x82a pastora Ambrosius Hardenbecka, doktora teologii, tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 poetyckich kaza\xc5\x84, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego nast\xc4\x99pc\xc4\x99 jej ojca w berge\xc5\x84skiej parafii katedralnej. Mieli dziewi\xc4\x99cioro dzieci: pi\xc4\x99ciu syn\xc3\xb3w i cztery c\xc3\xb3rki, z kt\xc3\xb3rych tylko dwoje prze\xc5\xbcy\xc5\x82o rodzic\xc3\xb3w. Ambrosius zmar\xc5\x82 w 1684 r. W 1702. w wielkim po\xc5\xbcarze Bergen sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 rodzinny dom poetki, musia\xc5\x82a zamieszka\xc4\x87 u krewnych. Nie pomog\xc5\x82y apele o pomoc s\xc5\x82ane przez ni\xc4\x85 do kr\xc3\xb3la Fryderyka IV. Dopiero w 1712 r. rada miasta Bergen przyzna\xc5\x82a poetce dzia\xc5\x82k\xc4\x99 pod budow\xc4\x99 nowego domu. W 1962 r. zosta\xc5\x82 on przeniesiony do muzeum \xe2\x80\x93 skansenu Gamle Bergen.\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nDorothe Engelbretsdatter jest, obok Pettera Dassa, najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 autork\xc4\x85 norweskiego baroku. Pisa\xc5\x82a psalmy, hymny oraz wiersze religijne oparte na motywach biblijnych i w\xc5\x82asnych prze\xc5\xbcyciach. Debiutowa\xc5\x82a w 1678 r. tomem religijnej poezji Si\xc3\xa6lens Sang-Offer. Wzbudzi\xc5\x82 on du\xc5\xbce zainteresowanie norwesko-du\xc5\x84skich elit, a sama autorka zosta\xc5\x82a zaproszona do Kopenhagi jako go\xc5\x9b\xc4\x87 kr\xc3\xb3lewskiego dworu. Drugi w jej \xc5\xbcyciu przyjazd do tego miasta uznano za wa\xc5\xbcne wydarzenie kulturalne i towarzyskie. W tamtym czasie bowiem liczba kobiet umiej\xc4\x85cych czyta\xc4\x87 i pisa\xc4\x87 by\xc5\x82a niewielka, a kobieta b\xc4\x99d\xc4\x85ca matk\xc4\x85 i gospodyni\xc4\x85 publikuj\xc4\x85ca w\xc5\x82asne wiersze o znacznych walorach literackich zas\xc5\x82ugiwa\xc5\x82a na miano fenomenu. Na kr\xc3\xb3lewskim dworze odby\xc5\x82 si\xc4\x99 nawet swoisty pojedynek na rymy i koncepty pomi\xc4\x99dzy Engelbretsdatter a du\xc5\x84skim poet\xc4\x85 Thomasem Hansenem Kingo._NEWLINE_W 1685 r., po \xc5\x9bmierci m\xc4\x99\xc5\xbca, poetka wyda\xc5\x82a zbi\xc3\xb3r psalm\xc3\xb3w i tren\xc3\xb3w zatytu\xc5\x82owany Taare \xe2\x80\x93 Offer. Na prze\xc5\x82omie wiek\xc3\xb3w \xc5\xbcycie osobiste Dorothe Engelbretsdatter naznaczy\xc5\x82y liczne ciosy: \xc5\x9bmier\xc4\x87 jej kolejnych dzieci, zerwanie kontakt\xc3\xb3w z najstarszym synem i po\xc5\xbcar rodzinnego miasta, w kt\xc3\xb3rym sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 dom oraz ca\xc5\x82y dobytek autorki. Wszystkie te nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bcia znalaz\xc5\x82y odbicie w jej dzie\xc5\x82ach. Ich motywem przewodnim sta\xc5\x82 si\xc4\x99 gniew Bo\xc5\xbcy spadaj\xc4\x85cy na grzesznych ludzi w postaci wojen, zarazy i innych kl\xc4\x99sk oraz konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 pogodzenia si\xc4\x99 z osobistymi nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bciami i niepowodzeniami w perspektywie \xc5\xbcycia wiecznego. Ostatni wydany za \xc5\xbcycia Engelbretsdatter, w 1698 r., tom poezji jest \xe2\x80\x93 zgodnie ze swoim tytu\xc5\x82em Et kristelig Valet fra Verden, chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skim po\xc5\xbcegnaniem z doczesnym \xc5\x9bwiatem.\n_START_SECTION_\nPopularno\xc5\x9b\xc4\x87 poezji\n_START_PARAGRAPH_\nUtwory Dorothe Engelbretsdatter cieszy\xc5\x82y si\xc4\x99 nies\xc5\x82abn\xc4\x85c\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 przez niemal trzy stulecia. Tylko do 1868 r. ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 w Norwegii a\xc5\xbc 25 wyda\xc5\x84 zbior\xc3\xb3w lub wybor\xc3\xb3w jej dzie\xc5\x82. Niekt\xc3\xb3re z jej psalm\xc3\xb3w i pie\xc5\x9bni s\xc4\x85 \xc5\x9bpiewane tak\xc5\xbce wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie podczas nabo\xc5\xbce\xc5\x84stw i \xc5\x9bwi\xc4\x85t chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich m.in. pie\xc5\x9b\xc5\x84 Aftensang.'