b'\n_START_ARTICLE_\nTrz\xc4\x99sienie ziemi w T\xc5\x8dhoku\n_START_SECTION_\nTrz\xc4\x99sienie\n_START_PARAGRAPH_\nTrz\xc4\x99sienie ziemi o magnitudzie 9 mia\xc5\x82o miejsce 11 marca 2011 roku o 5:46:23 UTC (14:46:23 czasu miejscowego) w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Japonii. Hipocentrum po\xc5\x82o\xc5\xbcone by\xc5\x82o pod dnem morza, oko\xc5\x82o 130 kilometr\xc3\xb3w na wsch\xc3\xb3d od p\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Oshika na wyspie Honsiu, na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 24,4 km lub 32 km. Si\xc5\x82a magnitudy uczyni\xc5\x82a z niego najwi\xc4\x99ksze trz\xc4\x99sienie ziemi w Japonii od 140 lat (czyli od czasu rozpocz\xc4\x99cia rejestracji aktywno\xc5\x9bci sejsmicznej w Japonii) oraz czwarte co do wielko\xc5\x9bci na \xc5\x9bwiecie (od czasu rozpocz\xc4\x99cia rejestracji pomiar\xc3\xb3w, ex aequo z trzema innymi trz\xc4\x99sieniami ziemi)._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wny wstrz\xc4\x85s by\xc5\x82 poprzedzony seri\xc4\x85 mniejszych (ang. foreshocks) o maksymalnej magnitudzie dochodz\xc4\x85cej do 7,2 w dniu 9 marca. Ich epicentra znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci ok. 40 km od epicentrum z 11 marca. Trzy wi\xc4\x99ksze wstrz\xc4\x85sy 9 marca osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y si\xc5\x82\xc4\x99 6,0. Dnia 11 marca zanotowano dalsze: pocz\xc4\x85tkowy o magnitudzie 9 o godz. 14:46 czasu lokalnego, kolejny o magnitudzie 7,0 o 15:06, 7,4 o 15:15 oraz 7,2 o 15:26. Ponad sto wstrz\xc4\x85s\xc3\xb3w wt\xc3\xb3rnych o magnitudzie 4,5 lub wi\xc4\x99kszej odnotowano tego dnia na terenie Japonii._NEWLINE_Na minut\xc4\x99 przed najwi\xc4\x99kszym wstrz\xc4\x85sem 11 marca specjalny japo\xc5\x84ski system ostrzegania, odbieraj\xc4\x85cy sygna\xc5\x82y z ok. 1000 sejsmograf\xc3\xb3w na terenie kraju, spowodowa\xc5\x82 nadanie informacji alarmowej w transmisjach telewizyjnych. Uchroni\xc5\x82o to wielu Japo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w od nieprzewidywalnych konsekwencji._NEWLINE_Jeden z kolejnych powa\xc5\xbcniejszych wstrz\xc4\x85s\xc3\xb3w o magnitudzie 6,7 zanotowano 12 marca o godz. 3:59 czasu lokalnego. Hipocentrum znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 10 km w prefekturze Niigata, w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyspy Honsiu. Zanotowa\xc5\x82y go sejsmografy w prefekturze Nagano. Odnotowano silne wstrz\xc4\x85sy wt\xc3\xb3rne._NEWLINE_Trz\xc4\x99sienie ziemi w Japonii, zdaniem naukowc\xc3\xb3w z Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii, przesun\xc4\x99\xc5\x82o o\xc5\x9b Ziemi o co najmniej 10 cm. Natomiast NASA twierdzi, \xc5\xbce skr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce dzie\xc5\x84 o 1,6 mikrosekundy. Trz\xc4\x99sienie ziemi przesun\xc4\x99\xc5\x82o te\xc5\xbc Honsiu o 2,4 m, a p\xc5\x82yty tektoniczne obni\xc5\xbcy\xc5\x82y si\xc4\x99 o ponad 18 metr\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nTsunami\n_START_PARAGRAPH_\nNast\xc4\x99pstwem trz\xc4\x99sienia ziemi by\xc5\x82y pot\xc4\x99\xc5\xbcne, ponad 10-metrowe (w niekt\xc3\xb3rych miejscach osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y 29,6 metra wysoko\xc5\x9bci) fale tsunami, kt\xc3\xb3re uderzy\xc5\x82y w niemal ca\xc5\x82e wschodnie wybrze\xc5\xbce Japonii, zalewaj\xc4\x85c porty morskie, strefy przemys\xc5\x82owe, miasta, wioski, farmy, pola uprawne i nadbrze\xc5\xbcne lasy regionu T\xc5\x8dhoku. Na r\xc3\xb3wninach woda morska wdar\xc5\x82a si\xc4\x99 na 10 km w g\xc5\x82\xc4\x85b l\xc4\x85du. W innych rejonach barierami dla tsunami by\xc5\x82y klify, g\xc3\xb3ry i wy\xc5\xbcyny. W wyniku tsunami najbardziej ucierpia\xc5\x82y takie miasta, jak: Natori, Ishinomaki, Kamaishi, \xc5\x8cfunato, Miyako, Minamisanriku, Kesennuma i Rikuzentakata. Miejscowo\xc5\x9bci te zosta\xc5\x82y niemal zr\xc3\xb3wnane z ziemi\xc4\x85. Mniejsze (cho\xc4\x87 tak\xc5\xbce powa\xc5\xbcne) szkody odnios\xc5\x82y Hachinohe i Sendai (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie wschodnie dzielnice)._NEWLINE_Po trz\xc4\x99sieniu USGS wyda\xc5\x82o komunikat ostrzegawczy przed tsunami dla wszystkich wysp i wybrze\xc5\xbcy na Pacyfiku, w tym dla Rosji, Australii, Nowej Zelandii i Ameryki Po\xc5\x82udniowej. Przed tsunami ostrzega\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Mi\xc4\x99dzynarodowa Federacja Stowarzysze\xc5\x84 Czerwonego Krzy\xc5\xbca i Czerwonego P\xc3\xb3\xc5\x82ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca. Wed\xc5\x82ug przedstawicieli tej organizacji mo\xc5\xbcliwa fala powodziowa by\xc5\x82a na tyle wysoka, \xc5\xbce niekt\xc3\xb3re wyspy mog\xc5\x82y zosta\xc4\x87 dos\xc5\x82ownie zalane. Obawy te nie potwierdzi\xc5\x82y si\xc4\x99; fala by\xc5\x82a du\xc5\xbco ni\xc5\xbcsza ni\xc5\xbc zak\xc5\x82adano, jednak ponad dwumetrowe tsunami w USA w stanach Oregon i Kalifornia spowodowa\xc5\x82o straty oceniane na 10 mln dolar\xc3\xb3w, natomiast na Hawajach zosta\xc5\x82a zniszczona infrastruktura publiczna o warto\xc5\x9bci 3 mln dolar\xc3\xb3w (a straty we w\xc5\x82asno\xc5\x9bci prywatnej oszacowano na dziesi\xc4\x85tki milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w). Fala spowodowa\xc5\x82a \xc5\x9bmier\xc4\x87 jednej osoby w Indonezji oraz w Kalifornii._NEWLINE_Fala tsunami przesz\xc5\x82a przez Pacyfik w ci\xc4\x85gu nieca\xc5\x82ej doby. Po oko\xc5\x82o 21 godzinach osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a zachodnie wybrze\xc5\xbce Ameryki Po\xc5\x82udniowej.\n_START_SECTION_\nZniszczenia\n_START_PARAGRAPH_\nW wielu miejscach po trz\xc4\x99sieniu oraz tsunami wybuch\xc5\x82y po\xc5\xbcary. Wed\xc5\x82ug doniesie\xc5\x84 medialnych w samym Tokio pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 ich co najmniej dziesi\xc4\x99\xc4\x87. W nast\xc4\x99pstwie wstrz\xc4\x85s\xc3\xb3w wybuch\xc5\x82 po\xc5\xbcar w rafinerii ropy naftowej w mie\xc5\x9bcie Ichihara nieopodal Chiby._NEWLINE_Wiele budynk\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o zawalonych, a drogi sta\xc5\x82y si\xc4\x99 nieprzejezdne. Du\xc5\xbce tereny kraju pozbawione by\xc5\x82y energii elektrycznej. 30-milionowe megalopolis Tokio-Kawasaki-Jokohama-Chiba prze\xc5\xbcy\xc5\x82o parali\xc5\xbc komunikacyjny. Zakorkowane by\xc5\x82y drogi, nie kursowa\xc5\x82o metro i kolej, wstrzymany by\xc5\x82 cywilny ruch lotniczy. Po tsunami i trz\xc4\x99sieniu ziemi brakowa\xc5\x82o wody pitnej, baterii, benzyny, tak\xc5\xbce ulice by\xc5\x82y opustosza\xc5\x82e.\n_START_SECTION_\nZagro\xc5\xbcenie ska\xc5\xbceniem radioaktywnym\n_START_PARAGRAPH_\nW ca\xc5\x82ym kraju na skutek wstrz\xc4\x85s\xc3\xb3w dosz\xc5\x82o do automatycznego wy\xc5\x82\xc4\x85czenia co najmniej czterech spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 54 wszystkich japo\xc5\x84skich reaktor\xc3\xb3w j\xc4\x85drowych z 22 elektrowni atomowych.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\xbcar w elektrowni atomowej Onagawa\n_START_PARAGRAPH_\nBezpo\xc5\x9brednio po trz\xc4\x99sieniu w budynkach elektrowni atomowej Onagawa, po\xc5\x82o\xc5\xbconej w regionie T\xc5\x8dhoku wybuch\xc5\x82 po\xc5\xbcar._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug raportu NISA po\xc5\xbcar dotyczy\xc5\x82 piwnicy budynku turbin i zosta\xc5\x82 ugaszony o 22:55 11 marca 2011 czasu lokalnego.\n_START_SECTION_\nNast\xc4\x99pstwa gospodarcze\n_START_PARAGRAPH_\nSytuacja wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a na japo\xc5\x84sk\xc4\x85 gie\xc5\x82d\xc4\x99. G\xc5\x82\xc3\xb3wny indeks Nikkei 225 spad\xc5\x82 w pi\xc4\x85tek o 1,7% do poziomu 10254,43 pkt. i tylko koniec sesji uchroni\xc5\x82 go przed ogromnymi spadkami. Kilka minut po trz\xc4\x99sieniu ziemi ko\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 notowania._NEWLINE_Natomiast reakcja gie\xc5\x82dy tokijskiej w poniedzia\xc5\x82ek (14 marca 2011) by\xc5\x82a natychmiastowa. Szybko zareagowa\xc5\x82 indeks Nikkei 225, kt\xc3\xb3ry spad\xc5\x82 na zamkni\xc4\x99ciu o 6,18 proc. i wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 9620,49 pkt. Najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 strat\xc4\x99 odnotowa\xc5\x82a sp\xc3\xb3\xc5\x82ka TEPCO, zarz\xc4\x85dzaj\xc4\x85ca uszkodzonymi elektrowniami atomowymi w Fukushimie. Spore spadki dotkn\xc4\x99\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc japo\xc5\x84skie koncerny samochodowe: Toyota, Nissan i Honda. Na gie\xc5\x82dach \xc5\x9bwiatowych mocno tania\xc5\x82y akcje globalnych firm ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 ponie\xc5\x9b\xc4\x87 straty. Najwi\xc4\x99cej straci\xc5\x82y Munich Re i Allianz._NEWLINE_Z powodu braku pr\xc4\x85du zamkni\xc4\x99to wiele fabryk, zw\xc5\x82aszcza samochod\xc3\xb3w oraz akcesori\xc3\xb3w elektronicznych i podzespo\xc5\x82\xc3\xb3w dla wielu fabryk na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie.\n_START_SECTION_\nPropozycje pomocy mi\xc4\x99dzynarodowej\n_START_PARAGRAPH_\nGotowo\xc5\x9b\xc4\x87 pomocy dotkni\xc4\x99tej kataklizmem Japonii zadeklarowa\xc5\x82o wiele pa\xc5\x84stw z ca\xc5\x82ego \xc5\x9bwiata. Wkr\xc3\xb3tce po trz\xc4\x99sieniu Organizacja Narod\xc3\xb3w Zjednoczonych poinformowa\xc5\x82a o zg\xc5\x82oszeniu gotowo\xc5\x9bci od 30 mi\xc4\x99dzynarodowych ekip ratunkowych, kt\xc3\xb3re w ka\xc5\xbcdej chwili mog\xc5\x82y podj\xc4\x85\xc4\x87 dzia\xc5\x82ania zmierzaj\xc4\x85ce do w\xc5\x82\xc4\x85czenia si\xc4\x99 w opanowywanie skutk\xc3\xb3w \xc5\xbcywio\xc5\x82u. Si\xc5\x82y Zbrojne Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y akcj\xc4\x99 pomocy humanitarnej dla Japonii, nazwan\xc4\x85 \xe2\x80\x9eOperacj\xc4\x85 Tomodachi\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eOperacja Przyjaciel\xe2\x80\x9d). Pomoc zaoferowa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Unia Europejska, kt\xc3\xb3ra dostarczy\xc5\x82a 7 transport\xc3\xb3w z pomoc\xc4\x85 humanitarn\xc4\x85, koordynowan\xc4\x85 przez zesp\xc3\xb3\xc5\x82 ekspert\xc3\xb3w z UE, w kt\xc3\xb3rego sk\xc5\x82ad wszed\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jeden Polak.'