b"\n_START_ARTICLE_\nSierra Leone\n_START_SECTION_\nUstr\xc3\xb3j pa\xc5\x84stwa\n_START_PARAGRAPH_\nSierra Leone jest republik\xc4\x85 w kt\xc3\xb3rej obowi\xc4\x85zuje system wielopartyjny, a w\xc5\x82adz\xc4\x99 wykonawcz\xc4\x85 sprawuje wybierany co 5 lat prezydent. Kieruje on te\xc5\xbc Rad\xc4\x85 Ministr\xc3\xb3w. Jednoizbowy parlament sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 ze 124 pos\xc5\x82\xc3\xb3w. 112 z nich wybieranych jest razem z prezydentem, pozostali za\xc5\x9b to najwa\xc5\xbcniejsze osoby w pa\xc5\x84stwie. Prawa cz\xc5\x82owieka oraz wolno\xc5\x9b\xc4\x87 wyznania s\xc4\x85 respektowane.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nSierra Leone znajduje si\xc4\x99 w strefie klimatu podr\xc3\xb3wnikowego, wybitnie wilgotnego, z wyra\xc5\xban\xc4\x85 sezonowo\xc5\x9bci\xc4\x85 oraz r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnymi \xc5\x9brodowiskami od sawann do las\xc3\xb3w tropikalnych. \xc5\x9arednie miesi\xc4\x99czne temperatury powietrza wahaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w granicach od 25 do 28\xc2\xa0\xc2\xb0C, opady si\xc4\x99gaj\xc4\x85 3400\xc2\xa0mm w skali roku. Pora deszczowa trwa od ko\xc5\x84ca maja do pa\xc5\xbadziernika, pora sucha od listopada do kwietnia.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nSierra Leone jest jednym z najbiedniejszych pa\xc5\x84stw na \xc5\x9bwiecie. ONZ zalicza ten kraj do grupy jednych z najs\xc5\x82abiej rozwini\xc4\x99tych pa\xc5\x84stwa \xc5\x9bwiata (tzw. LDC \xe2\x80\x93 Least Developed Countries) . Swoj\xc4\x85 gospodark\xc4\x99 opiera prawie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie na wydobyciu diament\xc3\xb3w. Obecne s\xc4\x85 te\xc5\xbc z\xc5\x82o\xc5\xbca innych minera\xc5\x82\xc3\xb3w, takich jak ruda tytanu - rutyl, boksyty. Oko\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch trzecich ludno\xc5\x9bci \xc5\xbcyje z rolnictwa i rybo\xc5\x82\xc3\xb3wstwa, jednak te dziedziny, podobnie jak ca\xc5\x82a gospodarka i infrastruktura s\xc4\x85 bardzo s\xc5\x82abo rozwini\xc4\x99te._NEWLINE_PKB na mieszka\xc5\x84ca 941 USD (2007).\n_START_SECTION_\nGazety\n_START_PARAGRAPH_\nW Sierra Leone ukazuje si\xc4\x99 jeden rz\xc4\x85dowy dziennik, wydawany we Freetown - \xe2\x80\x9eDaily Mail\xe2\x80\x9d, za\xc5\x82o\xc5\xbcony w 1931, nak\xc5\x82ad 10 tys. egzemplarzy oraz inne gazety i czasopisma, m.in.: \xe2\x80\x9eConcord Times\xe2\x80\x9d (wydawany 3 razy w tygodniu), \xe2\x80\x9eStandard Time Press\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eThe New Globe\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eThe Pool Newspaper\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nAgencje prasowe\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82aj\xc4\x85: agencja prasowa Sierra Leone News Agency, za\xc5\x82o\xc5\xbcona w roku 1980 oraz serwis internetowy Cotton Tree News, zarz\xc4\x85dzany przez organizacje pozarz\xc4\x85dowe.\n_START_SECTION_\nRadio\n_START_PARAGRAPH_\nOpr\xc3\xb3cz pa\xc5\x84stwowej rozg\xc5\x82o\xc5\x9bni Sierra Leone Broadcasting Service dzia\xc5\x82a kilka prywatnych nadawc\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie we Freetown.\n_START_SECTION_\nTelewizja\n_START_PARAGRAPH_\nW kraju dzia\xc5\x82a pa\xc5\x84stwowa telewizja Sierra Leone Broadcasting Corporation (SLBC) (za\xc5\x82o\xc5\xbcona w roku 1963, o ograniczonym zasi\xc4\x99gu sygna\xc5\x82u) oraz prywatna ABC TV (od 2005).\n_START_SECTION_\nInfrastruktura kolejowa\n_START_PARAGRAPH_\nD\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 linii kolejowych: 84\xc2\xa0km._NEWLINE_Sierra Leone dysponowa\xc5\x82a niegdy\xc5\x9b rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 sieci\xc4\x85 kolejow\xc4\x85 przebiegaj\xc4\x85cym przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 terytorium kraju. By\xc5\x82a to kolej w\xc4\x85skotorowa ta o szeroko\xc5\x9bci toru 762 mm, kt\xc3\xb3ra nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82a w 1930 znacjonalizowana pod postaci\xc4\x85 sp\xc3\xb3\xc5\x82ki Sierra Leone Development Company. W roku 1975 kolej zosta\xc5\x82a w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci zlikwidowana. Likwidacja by\xc5\x82a spowodowana z\xc5\x82ym stanem infrastruktury oraz niewielk\xc4\x85 szeroko\xc5\x9bci\xc4\x85 tor\xc3\xb3w, co uniemo\xc5\xbcliwia\xc5\x82o przystosowanie linii do ci\xc4\x99\xc5\xbckich przewoz\xc3\xb3w towarowych._NEWLINE_Jedyn\xc4\x85 czynn\xc4\x85 obecnie tras\xc4\x85 szynow\xc4\x85 jest linia o szeroko\xc5\x9bci 1067 mm (tzw. rozstaw przyl\xc4\x85dkowy) biegn\xc4\x85ca z Marampa do Pepel, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do przewozu urobk\xc3\xb3w kopalnianych.\n_START_SECTION_\nLudno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nW Sierra Leone \xc5\xbcyje oko\xc5\x82o 20 plemion, kt\xc3\xb3re stanowi\xc4\x85 90% populacji. Najwa\xc5\xbcniejsze z nich to Temne na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy i Mende w centrum i na po\xc5\x82udniu. Reszt\xc4\x99 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w stanowi\xc4\x85 Kreole, Azjaci i potomkowie angielskich kolonizator\xc3\xb3w._NEWLINE_68% populacji \xc5\xbcyje poni\xc5\xbcej granicy ub\xc3\xb3stwa.\n_START_SECTION_\nJ\xc4\x99zyk\n_START_PARAGRAPH_\nSierra Leone by\xc5\x82o brytyjskim protektoratem; j\xc4\x99zykiem urz\xc4\x99dowym jest angielski. W\xc5\x9br\xc3\xb3d j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w lokalnych dominuje j\xc4\x99zyk krio, kt\xc3\xb3ry jest j\xc4\x99zykiem potomk\xc3\xb3w wyzwolonych z by\xc5\x82ych brytyjskich kolonii niewolnik\xc3\xb3w, jest rozumiany w ca\xc5\x82ym kraju._NEWLINE_J\xc4\x99zyki rodzime s\xc4\x85 to\xc5\xbcsame z g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi grupami etnicznymi, kt\xc3\xb3rych w Sierra Leone jest kilkana\xc5\x9bcie. Najwi\xc4\x99ksze z nich to dominuj\xc4\x85cy na po\xc5\x82udniu Mende oraz Temne na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy._NEWLINE_Ponadto w 2002 roku Sierra Leone og\xc5\x82osi\xc5\x82o j\xc4\x99zyk bengalski drugim oficjalnym j\xc4\x99zykiem w kraju. By\xc5\x82 to akt podzi\xc4\x99kowania dla Bangladeszu za wk\xc5\x82ad tego kraju w misj\xc4\x99 pokojow\xc4\x85 w Sierra Leone pod auspicjami ONZ. Bangladesz mia\xc5\x82 tam 5'800 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy z ponad szesnastu tysi\xc4\x99cy stacjonuj\xc4\x85cych.\n_START_SECTION_\nOpieka zdrowotna\n_START_PARAGRAPH_\nNa ca\xc5\x82ym obszarze Sierra Leone wyst\xc4\x99puje wysokie zagro\xc5\xbcenie malari\xc4\x85, choler\xc4\x85 i wieloma chorobami przewodu pokarmowego. Obowi\xc4\x85zkowe jest regularne szczepienie na \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82t\xc4\x85 febr\xc4\x99. Szczepionki wykonuje Pa\xc5\x84stwowa Inspekcja Sanitarna. \xc5\x9arednia d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcycia w latach: kobiety: 45,5; m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani: 40,3. Sierra Leone ma najwy\xc5\xbcszy na \xc5\x9bwiecie wska\xc5\xbanik zgon\xc3\xb3w podczas porod\xc3\xb3w oraz zgon\xc3\xb3w kobiet w ci\xc4\x85\xc5\xbcy.\n_START_SECTION_\nKuchnia\n_START_PARAGRAPH_\nZ wykorzystaniem zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanych li\xc5\x9bci przyrz\xc4\x85dza si\xc4\x99 plasas - przypominaj\xc4\x85cy zup\xc4\x99 sos, b\xc4\x99d\xc4\x85cy dodatkiem do ry\xc5\xbcu lub makaronu. Podstaw\xc4\x85 plasas mog\xc4\x85 by\xc4\x87 li\xc5\x9bcie szczawiu, szpinak lub li\xc5\x9bcie s\xc5\x82odkiego ziemniaka. S\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zupy o innych smakach, jak na przyk\xc5\x82ad zupa pieprzowa. Plasas jak i innych przek\xc4\x85sek mo\xc5\xbcna spr\xc3\xb3bowa\xc4\x87 w ma\xc5\x82ych lokalach, po\xc5\x82o\xc5\xbconych zwykle w okolicach bazar\xc3\xb3w, plac\xc3\xb3w autobusowych i innych cz\xc4\x99sto odwiedzanych przez podr\xc3\xb3\xc5\xbcnych miejscach. Spo\xc5\xbcywana jest tak\xc5\xbce ogromna ilo\xc5\x9b\xc4\x87 ryb oraz produkt\xc3\xb3w wyprodukowanych przez tutejszych rolnik\xc3\xb3w. W Sierra Leone warzy si\xc4\x99 tylko jeden gatunek jasnego piwa, Star Lager (na licencji Browaru Kumasi, Ghana)."