b'\n_START_ARTICLE_\nGrzegorz III Laham\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nLufti Laham urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 15 grudnia 1933 we wsi Darajja (Daraya) ko\xc5\x82o Damaszku w Syrii. W 1943 wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do seminarium bazylian\xc3\xb3w salwatorian\xc3\xb3w w ich klasztorze \xc5\x9awi\xc4\x99tego Zbawiciela w Szuf (Shouf) ko\xc5\x82o Sydonu w Libanie. 15 sierpnia 1949 z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 wst\xc4\x99pne, a 20 stycznia 1952 \xe2\x80\x93 wieczyste \xc5\x9bluby zakonne. Nast\xc4\x99pnie studiowa\xc5\x82 filozofi\xc4\x99 i teologi\xc4\x99. Po uko\xc5\x84czeniu tego seminarium w 1956 w\xc5\x82adze zakonne wys\xc5\x82a\xc5\x82y go na dalsze studia do Rzymu, gdzie studiowa\xc5\x82 teologi\xc4\x99 w prowadzonym przez jezuit\xc3\xb3w Papieskim Instytucie Wschodnim w Rzymie. W toku tych studi\xc3\xb3w 15 lutego 1959 przyj\xc4\x85\xc5\x82 \xc5\x9bwi\xc4\x99cenia kap\xc5\x82a\xc5\x84skie w opactwie obrz\xc4\x85dku greckiego w Grottaferrata. Studia zako\xc5\x84czy\xc5\x82 doktoratem z eklezjologii Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w Wschodu._NEWLINE_Po powrocie do Libanu w latach 1961-1969 ksi\xc4\x85dz Laham by\xc5\x82 prze\xc5\x82o\xc5\xbconym salwatoria\xc5\x84skiego Wy\xc5\xbcszego Seminarium \xc5\x9awi\xc4\x99tego Zbawiciela, przeniesionego w\xc3\xb3wczas do D\xc5\xbcejty (Jeita) ko\xc5\x82o Bejrutu. W seminarium tym, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na Uniwersytecie \xc5\x9awi\xc4\x99tego Ducha w Kaslik ko\xc5\x82o Bejrutu, wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 teologi\xc4\x99 i liturgi\xc4\x99. W 1962 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 pierwszy wydawany po arabsku periodyk zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 zagadnieniami Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w Wschodu i ruchu ekumenicznego \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eAl-Wahadat\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eJedno\xc5\x9b\xc4\x87 w Wierze\xe2\x80\x9d). Dzi\xc4\x99ki temu synod Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a melchickiego powo\xc5\x82a\xc5\x82 go na sekretarza swej Komisji Ekumenicznej i Komisji Liturgicznej. W 1972 ksi\xc4\x85dz Laham przygotowa\xc5\x82 w Bejrucie wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 konferencj\xc4\x99 katolickiego i prawos\xc5\x82awnego patriarchatu antioche\xc5\x84skiego dotycz\xc4\x85c\xc4\x85 liturgii. Zosta\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cz\xc5\x82onkiem zarz\xc4\x85du Zrzeszenia Instytut\xc3\xb3w Teologicznych Bliskiego Wschodu (Association of Theological Institutes in Middle East, ATIME). Jako powszechnie powa\xc5\xbcany teolog bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wielu kongresach teologicznych. Mi\xc4\x99dzy innymi w Niemczech, we W\xc5\x82oszech i w Anglii._NEWLINE_Lutfi Laham, jako ksi\xc4\x85dz i p\xc3\xb3\xc5\xbaniej jako biskup, prowadzi\xc5\x82 o\xc5\xbcywion\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85, wykorzystuj\xc4\x85c do tego struktury swego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a i zakonu. W 1965 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 we wsiach w diecezji Sydonu sie\xc4\x87 \xe2\x80\x9eo\xc5\x9brodk\xc3\xb3w dla m\xc5\x82odych dziewcz\xc4\x85t\xe2\x80\x9d, udzielaj\xc4\x85cych im bie\xc5\xbc\xc4\x85cej opieki. W 1966, wsp\xc3\xb3lnie z dwoma innymi salwatorianami \xe2\x80\x93 Jerzym Kuejterem (Koueiter, Kwaiter) i Salimem Ghazalem, za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Salije (Salhieh) ko\xc5\x82o Sydonu \xe2\x80\x9eCentrum Opieki nad Ch\xc5\x82opcami\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 schronisko dla sierot, szko\xc5\x82\xc4\x99 handlow\xc4\x85 dla ch\xc5\x82opc\xc3\xb3w i o\xc5\x9brodek pracy z m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc4\x85._NEWLINE_W 1974 w\xc5\x82adze Izraela aresztowa\xc5\x82y melchickiego arcybiskupa Jerozolimy Hilariona Capucci. Ksi\xc4\x85dz Laham zosta\xc5\x82 mianowany na jego miejsce zarz\xc4\x85dc\xc4\x85 wikariatu patriarchalnego w Jerozolimie. W latach 1974-1975 doprowadzi\xc5\x82 do ko\xc5\x84ca wiele tamtejszych przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99\xc4\x87 o charakterze gospodarczym, mi\xc4\x99dzy innymi odnowienie katedry patriarszej, siedziby patriarchatu i schroniska dla pielgrzym\xc3\xb3w. Za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc o\xc5\x9brodek studi\xc3\xb3w religijnych, kt\xc3\xb3ry p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przerodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w zamiejscowy wydzia\xc5\x82 Uniwersytetu Betlejemskiego. W 1976 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 przy tym o\xc5\x9brodku wieloj\xc4\x99zyczn\xc4\x85 Bibliotek\xc4\x99 Orientaln\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 pielgrzymom informacj\xc4\x85 o Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach Wschodu, oraz Fundusz Studencki, wspomagaj\xc4\x85cy ubogich student\xc3\xb3w. W 1978 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Jerozolimie Fundusz Pomocy Rodzinom dla rodzin z biedniejszych zak\xc4\x85tk\xc3\xb3w diecezji.\n_START_SECTION_\nWikariusz patriarchalny Jerozolimy\n_START_PARAGRAPH_\n9 wrze\xc5\x9bnia 1981 zosta\xc5\x82 wybrany przez synod tytularnym melchickim arcybiskupem Tarsu i mianowany wikariuszem patriarchalnym Jerozolimy (nie b\xc4\x99d\xc4\x85c jednak biskupem tej diecezji). Chirotoni\xc4\x99 biskupi\xc4\x85 otrzyma\xc5\x82 z r\xc4\x85k \xc3\xb3wczesnego patriarchy melchickiego Maksymosa V Hakima 27 listopada tego roku. Jako arcybiskup w Jerozolimie Laham prowadzi\xc5\x82 wiele przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99\xc4\x87 maj\xc4\x85cych na celu pomoc dla jej najbiedniejszych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1986 synod powo\xc5\x82a\xc5\x82 arcybiskupa Lahama na przewodnicz\xc4\x85cego Synodalnej i Patriarchalnej Komisji Liturgii. Owocem dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci tej komisji by\xc5\x82o wydanie w 1992 nowej wersji \xe2\x80\x9eAnthologion\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 melchickiego modlitewnika i \xe2\x80\x9eKsi\xc4\x99gi Liturgii\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 melchickiego msza\xc5\x82u. Nowe wersje tych ksi\xc4\x85g liturgicznych zosta\xc5\x82y oczyszczone z nalecia\xc5\x82o\xc5\x9bci \xc5\x82aci\xc5\x84skich i powraca\xc5\x82y do grecko-bizantyjskiej tradycji liturgicznej Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a melchickiego. W czerwcu 2000 arcybiskup Laham zorganizowa\xc5\x82 w rezydencji patriarchalnej w Jerozolimie spotkanie arcybiskup\xc3\xb3w katolickich Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w tradycji bizantyjskiej po\xc5\x9bwi\xc4\x99cone wsp\xc3\xb3lnym problemom tych Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPatriarcha melchicki\n_START_PARAGRAPH_\n22 listopada 2000 patriarcha Maksymos V Hakim zrezygnowa\xc5\x82 z urz\xc4\x99du ze wzgl\xc4\x99du na podesz\xc5\x82y wiek (92 lata) i z\xc5\x82y stan zdrowia. 29 listopada tego samego roku synod w Rabue (Raboueh, Rabweh) wybra\xc5\x82 na jego nast\xc4\x99pc\xc4\x99 arcybiskupa Lahama, kt\xc3\xb3ry przybra\xc5\x82 imi\xc4\x99 Grzegorza III. 5 grudnia 2000 Jan Pawe\xc5\x82 II udzieli\xc5\x82 mu communio. Patriarcha Grzegorz III Laham dzia\xc5\x82a na rzecz pokoju mi\xc4\x99dzy wyznawcami religii na Bliskim Wschodzie i na rzecz zjednoczenia podzielonych Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w patriarchatu Antiochii. 4 lutego 2005, wsp\xc3\xb3lnie z prawos\xc5\x82awnym patriarch\xc4\x85 Antiochii Ignacym IV, po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 pod wezwaniem \xc5\x9bwi\xc4\x99tych Piotra i Paw\xc5\x82a w Dumar w Syrii. Odby\xc5\x82 wiele wizyt zagranicznych, mi\xc4\x99dzy innymi w USA i w Irlandii._NEWLINE_6 maja 2017 papie\xc5\xbc Franciszek przyj\xc4\x85\xc5\x82 jego rezygnacj\xc4\x99 z racji podesz\xc5\x82ego wieku._NEWLINE_Patriarcha jest Duchowym Protektorem obediencji malta\xc5\x84skiej Rycerskiego i Szpitalnego Zakonu \xc5\x9awi\xc4\x99tego \xc5\x81azarza z Jerozolimy oraz Protektorem i Wielkim Mistrzem Patriarchalnego Zakonu \xc5\x9aw. Krzy\xc5\xbca Jerozolimskiego. Jest Kapelanem Wielkiego Krzy\xc5\xbca \xc5\x9awi\xc4\x99tego Wojskowego Konstanty\xc5\x84skiego Orderu \xc5\x9awi\xc4\x99tego Jerzego (najstarszego chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiego zakonu rycerskiego), kt\xc3\xb3rego obecnym wielkim mistrzem jest J.K.W. Ferdynand de Bourbon-Siciles, ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Castro, tytularny Kr\xc3\xb3l Obojga Sycylii. Jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Protektorem Duchowym Zakonu Rycerzy Chrystusa \xc5\x9awi\xc4\x85tyni Jerozolimskiej (Ordo Militiae Christi Templi Hierosolymitani)._NEWLINE_Patriarcha jest autorem wielu publikacji z zakresu teologii i dziedzin pokrewnych, z kt\xc3\xb3rych najbardziej znane to \xe2\x80\x9eWprowadzenie do obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Wschodu i ich symboliki\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eG\xc5\x82os pasterza \xe2\x80\x93 duchowo\xc5\x9b\xc4\x87 wschodniej liturgii\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9e\xc5\xbbycie patriarchy Germana Adama\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 melchicki na Soborze Watyka\xc5\x84skim II\xe2\x80\x9d. Przet\xc5\x82umaczy\xc5\x82 tak\xc5\xbce na angielski i niemiecki histori\xc4\x99 Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a melchickiego.'