b'\n_START_ARTICLE_\nTitan (rakieta transportowa)\n_START_PARAGRAPH_\nTitan \xe2\x80\x93 rodzina ameryka\xc5\x84skich transportowych rakiet kosmicznych jednokrotnego u\xc5\xbcytku._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 rakiet Titan stanowi rozwini\xc4\x99cie pocisku balistycznego ICBM Titan II. Titan II by\xc5\x82 dwustopniowym pociskiem, wykorzystywanym przez USAF od po\xc5\x82owy lat sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych do po\xc5\x82owy lat osiemdziesi\xc4\x85tych. W latach osiemdziesi\xc4\x85tych cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wycofywanych ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby pocisk\xc3\xb3w zmodyfikowano do roli rakiet no\xc5\x9bnych. Ostatnia z tych zmodyfikowanych rakiet wynios\xc5\x82a z bazy si\xc5\x82 powietrznych Vandenberg satelit\xc4\x99 meteorologicznego w 2003 roku. Rakiety Titan II wykorzystywano tak\xc5\xbce do wynoszenia ameryka\xc5\x84skich za\xc5\x82ogowych pojazd\xc3\xb3w kosmicznych Gemini.\n_START_SECTION_\nWarianty\n_START_PARAGRAPH_\nTitan I by\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 rakiet\xc4\x85 z rodziny Titan. Pocz\xc4\x85tkowo opracowywany jako rezerwa dla opracowywanego r\xc3\xb3wnolegle projektu pocisk\xc3\xb3w Atlas. By\xc5\x82 dwustopniow\xc4\x85 rakiet\xc4\x85 nap\xc4\x99dzan\xc4\x85 RP-1 i LOX. Pociski mi\xc4\x99dzykontynentalne Titan i Atlas wymaga\xc5\x82y tankowania paliwa przed startem, co sprawia\xc5\x82o, \xc5\xbce ich odpalenie zajmowa\xc5\x82o oko\xc5\x82o p\xc3\xb3\xc5\x82 godziny._NEWLINE_Titan 23B i jego pochodne (24B, 33B i 34B) to rakiety Titan II ze stopniem Agena D. By\xc5\x82y zdolne do wyniesienia \xc5\x82adunku 3000 kilogram\xc3\xb3w._NEWLINE_Titan IIIC to przed\xc5\x82u\xc5\xbcona wersja Titana II z opcjonalnymi silnikami wspomagaj\xc4\x85cymi na paliwo sta\xc5\x82e. Zosta\xc5\x82a opracowana przez USAF w celu wynoszenia ci\xc4\x99\xc5\xbckich \xc5\x82adunk\xc3\xb3w, szczeg\xc3\xb3lnie satelit\xc3\xb3w rozpoznania oraz komunikacyjnych. Pochodne konstrukcje rakiety (Titan IIID, Titan IIIE, Titan 34D, Commercial Titan III) wykorzystywano do wystrzelenia kilku sond kosmicznych NASA, mi\xc4\x99dzy innymi sond Viking, Voyager i Mars Observer._NEWLINE_Titan IV to przed\xc5\x82u\xc5\xbcona wersja rakiety Titan III z rakietami wspomagaj\xc4\x85cymi na paliwo sta\xc5\x82e. By\xc5\x82a wykorzystywana niemal wy\xc5\x82\xc4\x85cznie do wynoszenia na orbit\xc4\x99 ameryka\xc5\x84skich \xc5\x82adunk\xc3\xb3w wojskowych, cho\xc4\x87 wykorzystano j\xc4\x85 tak\xc5\xbce do wyniesienia mi\xc4\x99dzyplanetarnej sondy Cassini po tym, jak katastrofa promu Challenger uniemo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a wyniesienie jej na pok\xc5\x82adzie promu kosmicznego. By\xc5\x82a niezwykle kosztowna w wykorzystaniu.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba\n_START_PARAGRAPH_\nCiek\xc5\x82y tlen stanowi du\xc5\xbce zagro\xc5\xbcenie w zamkni\xc4\x99tych pomieszczeniach, takich jak silos rakietowy. Kilka rakiet Atlas i Titan I eksplodowa\xc5\x82o w swoich wyrzutniach. Producent Titana, Martin, zdo\xc5\x82a\xc5\x82 w opracowanej wersji Titan II bez znacz\xc4\x85cego przekonstruowywania silnik\xc3\xb3w pierwszego stopnia zmieni\xc4\x87 rodzaj paliwa na nadaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 do d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ego przechowywania.\n_START_SECTION_\nWypadki\n_START_PARAGRAPH_\nW silosach rakiet Titan II dosz\xc5\x82o do kilku \xc5\x9bmiertelnych wypadk\xc3\xb3w. W sierpniu 1965 roku zgin\xc4\x99\xc5\x82o 53 technik\xc3\xb3w, gdy zapali\xc5\x82o si\xc4\x99 paliwo Titana III znajduj\xc4\x85cego si\xc4\x99 w silosie w Arkansas. W latach osiemdziesi\xc4\x85tych w innej wyrzutni Titana II w Arkansas, eksplozja wyciekaj\xc4\x85cego paliwa rakietowego wyrzuci\xc5\x82a wa\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 6000 funt\xc3\xb3w g\xc5\x82owic\xc4\x99 j\xc4\x85drow\xc4\x85 na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 kilkuset metr\xc3\xb3w. Ten wypadek stanowi\xc5\x82 pocz\xc4\x85tek ko\xc5\x84ca s\xc5\x82u\xc5\xbcby pocisk\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzykontynentalnych Titan. 54 pozostaj\xc4\x85ce w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie Titany II zosta\xc5\x82y zast\xc4\x85pione przez 50\xc2\xa0pocisk\xc3\xb3w LGM-118A Peacekeeper.\n_START_SECTION_\nKoniec s\xc5\x82u\xc5\xbcby\n_START_PARAGRAPH_\nSko\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce kariera Titana jako rakiety no\xc5\x9bnej. Ostatni start rakiety Titan IV mia\xc5\x82 miejsce w kosmodromie Vandenberg Air Force Base Vandenberg 19 pa\xc5\xbadziernika 2005 roku. Nie z\xc5\x82o\xc5\xbcono zam\xc3\xb3wie\xc5\x84 na nast\xc4\x99pne egzemplarze. Aktualny producent rakiet Titan, Lockheed Martin zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 wstrzyma\xc4\x87 rozw\xc3\xb3j rakiet Titan, skupiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 na rozwijaniu serii Atlas, co oznacza, \xc5\xbce rakiety Titan przesz\xc5\x82y do historii. Zosta\xc5\x82y one zast\xc4\x85pione przez rakiety Atlas V.\n_START_SECTION_\nWyrzutnie pocisk\xc3\xb3w Titan\n_START_PARAGRAPH_\nZniszczono wszystkie wyrzutnie pocisk\xc3\xb3w Titan, z wyj\xc4\x85tkiem jednej, w pobli\xc5\xbcu Tucson w Arizonie, w kt\xc3\xb3rej urz\xc4\x85dzono muzeum pocisk\xc3\xb3w Titan. Kompleksy startowe nr 40 i 41 znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na Florydzie zosta\xc5\x82y przebudowane pod rakiety Atlas V (LC-41) i Falcon 9 (LC-40).'