b'\n_START_ARTICLE_\nEkonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy\n_START_PARAGRAPH_\nEkonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy, ekonomia dzielenia si\xc4\x99, ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzielenia (ang.\xc2\xa0sharing economy) \xe2\x80\x93 zjawisko spo\xc5\x82eczne i ekonomiczne, polegaj\xc4\x85ce na fundamentalnej zmianie modeli organizacyjnych i dystrybucyjnych, id\xc4\x85cych w kierunku rozproszonych sieci po\xc5\x82\xc4\x85czonych ze sob\xc4\x85 jednostek i spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci, obejmuj\xc4\x85ce zar\xc3\xb3wno bezpo\xc5\x9brednie \xc5\x9bwiadczenie sobie us\xc5\x82ug przez ludzi, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wsp\xc3\xb3\xc5\x82u\xc5\xbcytkowanie, wsp\xc3\xb3\xc5\x82tworzenie, wsp\xc3\xb3\xc5\x82kupowanie itp., umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85ce radykalne zwi\xc4\x99kszenie efektywno\xc5\x9bci wykorzystania zasob\xc3\xb3w._NEWLINE_Zjawisko bazuje na sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci ludzi do wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy, pomagania innym i dzielenia si\xc4\x99 swoim czasem oraz zasobami, kt\xc3\xb3re jest odwzajemniane w r\xc3\xb3\xc5\xbcny spos\xc3\xb3b (materialny i pozamaterialny). W przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci taka forma wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy ogranicza\xc5\x82a si\xc4\x99 jedynie do w\xc4\x85skiego grona rodziny, znajomych i s\xc4\x85siad\xc3\xb3w, a wraz z masow\xc4\x85 produkcj\xc4\x85, rozwojem handlu i us\xc5\x82ug oraz silniejszej migracji skutkuj\xc4\x85cej rozdzieleniem wielopokoleniowych rodzin i utrat\xc4\x85 sieci znajomych zjawisko to powoli traci\xc5\x82o na znaczeniu, a jego funkcje przej\xc4\x99\xc5\x82y przedsi\xc4\x99biorstwa i instytucje (np. publiczne). Druga strona ludzkiej natury, jak\xc4\x85 jest ch\xc4\x99\xc4\x87 konkurowania i dbania o w\xc4\x85sko poj\xc4\x99ty w\xc5\x82asny interes jest podstaw\xc4\x85 ekonomii klasycznej, ale w warunkach gospodarki rynkowej czasami doprowadza do wypacze\xc5\x84 (wyzysku, oszustw itp.). Dzi\xc4\x99ki nowym technologiom ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy ponownie nabiera popularno\xc5\x9bci i ekonomicznej racjonalno\xc5\x9bci. Katalizatorem jej dynamicznego rozwoju by\xc5\x82 kryzys finansowy w roku 2008, a tak\xc5\xbce potrzeba oszcz\xc4\x99dzania, lepszego wykorzystania zasob\xc3\xb3w i zmiany relacji spo\xc5\x82ecznych.\n_START_SECTION_\nBiznes i organizacje\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie dominuj\xc4\x85c\xc4\x85 form\xc4\x85 relacji ekonomicznych w gospodarce jest model jeden do wielu, w kt\xc3\xb3rym przedsi\xc4\x99biorstwo wytwarza jakie\xc5\x9b dobro lub us\xc5\x82ug\xc4\x99 i sprzedaje je wielu odbiorcom. Ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy polega na \xc5\x9bwiadczeniu takich us\xc5\x82ug w relacji cz\xc5\x82owiek-cz\xc5\x82owiek lub wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 prac\xc4\x99 nad jakim\xc5\x9b celem, czyli model rozproszony.\n_START_SECTION_\nZaufanie\n_START_PARAGRAPH_\nRelacje z nieznajomym wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 jednak z pocz\xc4\x85tkowym brakiem zaufania, konieczno\xc5\x9bci\xc4\x85 zabezpieczenia si\xc4\x99, a sama transakcja mo\xc5\xbce doj\xc5\x9b\xc4\x87 do skutku je\xc5\x9bli takie osoby si\xc4\x99 znajd\xc4\x85 w odpowiednim czasie i miejscu i osi\xc4\x85gn\xc4\x85 porozumienie. Nowoczesne aplikacje i portale wspieraj\xc4\x85 bezpo\xc5\x9brednie kontakty pomi\xc4\x99dzy prosumentami i konsumentami. Technologie przezwyci\xc4\x99\xc5\xbcaj\xc4\x85 problemy braku pocz\xc4\x85tkowego braku zaufania poprzez wprowadzenie przymusowego oceniania us\xc5\x82ugodawcy i us\xc5\x82ugobiorcy w ramach danego portalu i budowaniu ich reputacji. Dodatkowo portal zabezpiecza umow\xc4\x99 poprzez mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 obci\xc4\x85\xc5\xbcenia karty kredytowej jednej ze stron i ubezpieczenie ca\xc5\x82ej transakcji. W ten spos\xc3\xb3b wsp\xc3\xb3lne przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cie lub wymiana drobnych us\xc5\x82ug mo\xc5\xbcliwe wewn\xc4\x85trz kr\xc4\x99gu rodziny i znajomych mog\xc4\x85 teraz szybko i bezpiecznie by\xc4\x87 podejmowane przez zupe\xc5\x82nie nieznajome osoby.\n_START_SECTION_\nKoszty transakcyjne\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x81atwo dost\xc4\x99pna i szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owa informacja oraz inne udogodnienia technologiczne takie jak lokalizacja GPS pozwalaj\xc4\x85 na pokonanie kolejnej bariery, jak\xc4\x85 jest koszt transakcyjny \xe2\x80\x93 czyli koszt zawarcia umowy (np. zabezpieczenie obu stron, komunikacja). Klasyczna gospodarka rozwi\xc4\x85zuje ten problemem na zasadzie korzy\xc5\x9bci skali, czyli przedsi\xc4\x99biorstwo tworzy infrastruktur\xc4\x99 do \xc5\x9bwiadczenia us\xc5\x82ugi i jej koszt dzieli na miliony wyprodukowanych produkt\xc3\xb3w, np. koszty prawne, koszty obs\xc5\x82ugi klienta, koszty reklamy. Masowa produkcja w jednym miejscu rodzi z kolei inne koszty takie jak np. logistyka czy koszty zarz\xc4\x85dzania.\n_START_SECTION_\nRacjonalno\xc5\x9b\xc4\x87 ekonomiczna\n_START_PARAGRAPH_\nEkonomia skali pomaga du\xc5\xbcym przedsi\xc4\x99biorstwom w obni\xc5\xbceniu koszt\xc3\xb3w jednostkowych, natomiast ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy polega na wykorzystaniu wolnych zasob\xc3\xb3w lub robieniu czego\xc5\x9b przy okazji. Na przyk\xc5\x82ad kto\xc5\x9b kupuje wiertark\xc4\x99 na w\xc5\x82asne potrzeby i jednocze\xc5\x9bnie wypo\xc5\xbcycza j\xc4\x85 innym \xe2\x80\x93 ponosi koszt zakupu wiertarki, ale dzi\xc4\x99ki wypo\xc5\xbcyczeniu mo\xc5\xbce na niej nawet zarobi\xc4\x87. W przypadku wsp\xc3\xb3\xc5\x82tworzenia (jak np. Wikipedii), ka\xc5\xbcdy tworz\xc4\x85cy wk\xc5\x82ada stosunkowo niewiele do wsp\xc3\xb3lnego przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia, ale mo\xc5\xbce korzysta\xc4\x87 z pracy wszystkich tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 taki model jest szczeg\xc3\xb3lnie popularny w przypadku dzielenia si\xc4\x99 wiedz\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nZr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcony rozw\xc3\xb3j\n_START_PARAGRAPH_\nLepsza informacja o produkcie podwy\xc5\xbcsza jego warto\xc5\x9b\xc4\x87 (np. mo\xc5\xbce by\xc4\x87 lepiej, cz\xc4\x99\xc5\x9bciej wykorzystany). Bardziej intensywne wykorzystanie zasob\xc3\xb3w (np. korzystanie z jednej kosiarki przez kilka os\xc3\xb3b) jest zgodne z trendami zr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbconego rozwoju (ang. sustainability), ale przy masowej skali zjawiska b\xc4\x99dzie mia\xc5\x82o wp\xc5\x82yw na zmniejszenie globalnego popytu na produkty (i surowce) przy jednoczesnym szerszym dost\xc4\x99pnie do nich.\n_START_SECTION_\nAplikacje wspieraj\xc4\x85ce\n_START_PARAGRAPH_\nEkonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy, kt\xc3\xb3ra polega na \xc5\x9bwiadczeniu us\xc5\x82ug (np. przew\xc3\xb3z, koszenie trawy) lub udost\xc4\x99pnianiu swoich zasob\xc3\xb3w (np. samoch\xc3\xb3d, kosiarka, mieszkanie) bazuj\xc4\x85 na bardzo wydajnych aplikacjach, kt\xc3\xb3re \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85 bezpo\xc5\x9brednio osoby zainteresowane zakupem, wypo\xc5\xbcyczeniem itp. z osob\xc4\x85 \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85c\xc4\x85 dan\xc4\x85 us\xc5\x82ug\xc4\x99 czy produkuj\xc4\x85c\xc4\x85 dan\xc4\x85 rzecz. W przypadku us\xc5\x82ug odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i czas maj\xc4\x85 znaczenie, dlatego szybkie i tanie \xc5\x82\xc4\x85czenie kupuj\xc4\x85cego i sprzedaj\xc4\x85cego pozwala zaoszcz\xc4\x99dzi\xc4\x87 obu stronom pieni\xc4\x85dze i czas, dzi\xc4\x99ki czemu wszystkie strony transakcji s\xc4\x85 usatysfakcjonowane.\n_START_SECTION_\nKomunikacja vs. planowanie\n_START_PARAGRAPH_\nEkonomi\xc4\x99 wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy charakteryzuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc inny spos\xc3\xb3b zarz\xc4\x85dzania i komunikacji. W przedsi\xc4\x99biorstwach klasycznych obowi\xc4\x85zuje struktura organizacyjna i hierarchia, a ich dzia\xc5\x82anie opiera si\xc4\x99 na planowaniu (na r\xc3\xb3\xc5\xbcnych p\xc5\x82aszczyznach). Przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia ekonomii wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy s\xc4\x85 rozproszone, czyli wiele niezale\xc5\xbcnych os\xc3\xb3b \xc5\x9bwiadczy us\xc5\x82ugi lub wytwarza dobra zgodnie ze swoim standardem i za to jest oceniane. Platformy, kt\xc3\xb3re u\xc5\x82atwiaj\xc4\x85 relacje mi\xc4\x99dzy dostawcami i odbiorcami nie planuj\xc4\x85 rozwoju i nie ustalaj\xc4\x85 \xc5\x9bcis\xc5\x82ych standard\xc3\xb3w (cho\xc4\x87 mog\xc4\x85 ogranicza\xc4\x87 zakres swojego dzia\xc5\x82ania do us\xc5\x82ug o pewnych minimalnych parametrach lub z okre\xc5\x9blonego obszaru).\n_START_SECTION_\nZmiana my\xc5\x9blenia\n_START_PARAGRAPH_\nCoraz wi\xc4\x99cej ludzi jest przesyconych poziomem konsumpcji i wol\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82u\xc5\xbcytkowa\xc4\x87 rzeczy ni\xc5\xbc posiada\xc4\x87 je na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87. Wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 to z mniejsz\xc4\x85 odpowiedzialno\xc5\x9bci\xc4\x85 oraz mniejszymi kosztami. Powoduje to tak\xc5\xbce wzrost \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci na temat ekologicznego trybu \xc5\xbcycia oraz zr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbconego rozwoju spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa. Koncepcja wsp\xc3\xb3lnego dobra i wsp\xc3\xb3lnego u\xc5\xbcytkowania nie jest nowa, jednak\xc5\xbce dopiero w drugiej dekadzie XXI wieku jest ona mo\xc5\xbcliwa do realizacji pod k\xc4\x85tem technicznym, spo\xc5\x82ecznym oraz ekonomicznym. W dobie powszechnego dost\xc4\x99pu do internetu oraz nieograniczonym mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bciom komunikacyjnym (dzi\xc4\x99ki mediom spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowym) ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzielenia rozwija si\xc4\x99 dynamicznie praktycznie na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie. Popularno\xc5\x9b\xc4\x87 i rozw\xc3\xb3j medi\xc3\xb3w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowych, sta\xc5\x82 si\xc4\x99 katalizatorem do rozwoju ekonomii wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy w takiej formie z jak\xc4\x85 mamy obecnie do czynienia. Jednocze\xc5\x9bnie \xc5\x9bwiat zachodni od 200 lat (a kraje rozwijaj\xc4\x85ce w ostatnich dziesi\xc4\x99cioleciach), oddala si\xc4\x99 od Pu\xc5\x82apki Maltuzja\xc5\x84skiej i przechodzi do nadprodukcji, kt\xc3\xb3ra nie mo\xc5\xbcne znale\xc5\xba\xc4\x87 nabywc\xc3\xb3w. Taki stan ekonomiczny sprzyja dzieleniu si\xc4\x99 oraz brakiem przywi\xc4\x85zania do rzeczy.\n_START_SECTION_\nPostrzegania w\xc5\x82asnego interesu\n_START_PARAGRAPH_\nIstotna jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc redefinicja poj\xc4\x99cia \xe2\x80\x9em\xc3\xb3j interes\xe2\x80\x9d. Klasyczna ekonomia promuje kr\xc3\xb3tkookresow\xc4\x85 ocen\xc4\x99 w\xc5\x82asnego interesu, przez co widzimy go g\xc5\x82\xc3\xb3wnie jako w\xc4\x85ski w\xc5\x82asny interes nawet kosztem innych, natomiast przy d\xc5\x82ugookresowym spojrzeniu w\xc5\x82asny interes kosztem innych w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci sytuacji jest nieracjonalny, a wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca jest korzystna dla wszystkich. Potwierdzaj\xc4\x85 to odkrycia ekonomii behawioralnej, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc teoria gier (w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci gry o sumie niezerowej \xe2\x80\x93 premiuj\xc4\x85ce wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99).\n_START_SECTION_\nRozumienie dobrobytu\n_START_PARAGRAPH_\nRozszerza si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc postrzeganie dobrobytu, kt\xc3\xb3re obecnie g\xc5\x82\xc3\xb3wnie jest kojarzone z dobrobytem materialnym, natomiast coraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciej jest rozszerzane na dobrobyt, dobrostan i b\xc5\x82ogostan sw\xc3\xb3j i innych, gdy\xc5\xbc coraz wi\xc4\x99cej os\xc3\xb3b ma problem z cieszeniem si\xc4\x99 z w\xc5\x82asnego \xc5\xbcycia, gdy ich dobrobyt wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z wyzyskiem lub ignorowaniem niedoli innych.\n_START_SECTION_\nTechnologie\n_START_PARAGRAPH_\nEkonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy zawdzi\xc4\x99cza sw\xc3\xb3j rozw\xc3\xb3j gwa\xc5\x82townemu rozwojowi technologii: komunikacji spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowej (np. portale spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowe), technologiom mobilnym (internet mobilny, smartfony, lokalizacja GPS), portalom wspieraj\xc4\x85cym bezpo\xc5\x9bredni\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 ludzi, kryptowalutom typu Bitcoin. Dalszy rozw\xc3\xb3j, od strony technologicznej b\xc4\x99dzie wspierany g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez rozw\xc3\xb3j zjawisk big data oraz internet rzeczy.\n_START_SECTION_\nRynki peer-to-peer\n_START_PARAGRAPH_\nModel rynku, w kt\xc3\xb3rym dwie osoby wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85 ze sob\xc4\x85 bezpo\xc5\x9brednio wykorzystuj\xc4\x85c w tym celu platform\xc4\x99 u\xc5\x82atwiaj\xc4\x85c\xc4\x85 transakcj\xc4\x99. Platforma jest trzecim podmiotem nie b\xc4\x99d\xc4\x85cym stron\xc4\x85 transakcji, ale rozwija, utrzymuje, ustala zasady wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy za co mo\xc5\xbce pobiera\xc4\x87 op\xc5\x82aty.\n_START_SECTION_\nCrowdfunding\n_START_PARAGRAPH_\nPlatformy pozwalaj\xc4\x85ce zbiera\xc4\x87 \xc5\x9brodki na okre\xc5\x9blone przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia. \xc5\x9arodki mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przekazywane w formie darowizny, zakupu udzia\xc5\x82\xc3\xb3w, zakupu produkt\xc3\xb3w lub us\xc5\x82ug, kt\xc3\xb3re b\xc4\x99d\xc4\x85 dostarczone w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci, lub po\xc5\xbcyczek.\n_START_SECTION_\nWymiana innowacji\n_START_PARAGRAPH_\nPlatformy pozwalaj\xc4\x85ce na wymian\xc4\x99 pomys\xc5\x82\xc3\xb3w, ich ocen\xc4\x99 i rozwijanie.\n_START_SECTION_\nWymiana wiedzy\n_START_PARAGRAPH_\nPlatformy pozwalaj\xc4\x85ce pozyska\xc4\x87 wiedz\xc4\x99 na r\xc3\xb3\xc5\xbcne tematy od mini-ekspert\xc3\xb3w (np. porady online) lub na dost\xc4\x99p do wiedzy wsp\xc3\xb3\xc5\x82tworzonej przez wiele os\xc3\xb3b np.: Wikipedia, Open Source Ecology, Khan Academy. Dost\xc4\x99p mo\xc5\xbce by\xc4\x87 bezp\xc5\x82atny lub odp\xc5\x82atny \xe2\x80\x93 obligatoryjnie lub opcjonalnie.\n_START_SECTION_\nAdministracja do biznesu\n_START_PARAGRAPH_\nPlatformy udost\xc4\x99pniaj\xc4\x85ce dane b\xc4\x99d\xc4\x85ce w posiadaniu organ\xc3\xb3w administracyjnych (dane statystyczne, mapy itp.) w celu ich wykorzystania przez biznes w bardziej innowacyjny spos\xc3\xb3b dla dobra lokalnej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nAdministracja do obywateli\n_START_PARAGRAPH_\nPlatformy udost\xc4\x99pniaj\xc4\x85ce dane na temat dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci danego organu w celu zwi\xc4\x99kszenia jego transparentno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nMedia spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowe\n_START_PARAGRAPH_\nDynamiczny rozw\xc3\xb3j medi\xc3\xb3w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowych sta\xc5\x82 si\xc4\x99 katalizatorem do rozwoju ekonomii wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy w takiej formie z jak\xc4\x85 mamy obecnie do czynienia. Mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 szybkiej weryfikacji profili w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych serwisach oraz pewnego rodzaju \xe2\x80\x9ctransfer zaufania\xe2\x80\x9d z profili w mediach spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowych znacz\xc4\x85co zmniejsza barier\xc4\x99 psychologiczn\xc4\x85 w celu u\xc5\xbcywania nowego serwisu z obszaru ekonomii wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy, jednocze\xc5\x9bnie u\xc5\x82atwiaj\xc4\x85c i przy\xc5\x9bpieszaj\xc4\x85c rejestracj\xc4\x99. W wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci serwis\xc3\xb3w, platform oraz przedsi\xc4\x99biorstw z obszaru ekonomii wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy dzi\xc4\x99ki funkcji facebook login, mo\xc5\xbcna za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 konto w przeci\xc4\x85gu kilku sekund.\n_START_SECTION_\nSharing economy\n_START_PARAGRAPH_\nWbrew pozorom termin sharing economy \xe2\x80\x93 ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzielenia zosta\xc5\x82 wprowadzony stosunkowo dawno temu. W 1978 roku Marcus Felson i Joe L. Spaeth w swojej pracy pt. \xe2\x80\x9eCommunity Structure and Collaborative Consumption: A routine activity approach\xe2\x80\x9d po raz pierwszy poruszyli zagadnienia z dziedziny wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzielenia swoich d\xc3\xb3br z innymi konsumentami. Nie zdawali sobie oni jednak sprawy z tego jak bardzo dynamicznie rozwinie si\xc4\x99 ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzielenia w pierwszej i drugiej dekadzie XXI wieku. Obecnie sharing economy bardzo cz\xc4\x99sto b\xc5\x82\xc4\x99dnie okre\xc5\x9blana jest jako synonim do: collaborative economy, peer-to-peer economy, mesh, collaborative consumption. W rzeczywisto\xc5\x9bci sharing economy jest poj\xc4\x99ciem du\xc5\xbco w\xc4\x99\xc5\xbcszym, ni\xc5\xbc ekonomia wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy \xe2\x80\x93 sharing economy jest jednym z jej element\xc3\xb3w. W przypadku sharing economy mamy do czynienia z platformami, kt\xc3\xb3re umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82u\xc5\xbcytkowanie lub udost\xc4\x99pnianie posiadanych d\xc3\xb3br. Klasycznym przyk\xc5\x82adem sharing economy jest ameryka\xc5\x84ska firma Airbnb. Airbnb umo\xc5\xbcliwia udost\xc4\x99pnianie swojego domu innym u\xc5\xbcytkownikom podczas naszej nieobecno\xc5\x9bci. Sharing economy to system spo\xc5\x82eczno-gospodarczy zbudowany wok\xc3\xb3\xc5\x82 podzia\xc5\x82u zasob\xc3\xb3w ludzkich i materialnych. Obejmuje on wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 kreacj\xc4\x99, produkcj\xc4\x99, dystrybucj\xc4\x99, handel oraz konsumpcj\xc4\x99 d\xc3\xb3br i us\xc5\x82ug przez r\xc3\xb3\xc5\xbcnych ludzi, a tak\xc5\xbce organizacje.\n_START_SECTION_\nCrowdfunding\n_START_PARAGRAPH_\nForma finansowania r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju projekt\xc3\xb3w przez spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87, kt\xc3\xb3ra jest lub zostanie wok\xc3\xb3\xc5\x82 tych projekt\xc3\xb3w zorganizowana. Przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cie jest w takim przypadku finansowane poprzez du\xc5\xbc\xc4\x85 liczb\xc4\x99 drobnych, jednorazowych wp\xc5\x82at dokonywanych przez osoby zainteresowane projektem. Upowszechnienie si\xc4\x99 internetu pozwala na \xc5\x82atwe informowanie o projektach i tworzenie wok\xc3\xb3\xc5\x82 nich spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci, co przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do rozwoju zjawiska crowdfundingu. Okre\xc5\x9blenie to jest zwykle u\xc5\xbcywane w odniesieniu do zbi\xc3\xb3rek prowadzonych na stworzonych w tym celu platformach internetowych, rzadziej tak\xc5\xbce przy pomocy serwis\xc3\xb3w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowych lub blog\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nCrowdsourcing\n_START_PARAGRAPH_\nProces w ramach kt\xc3\xb3rego organizacja (przedsi\xc4\x99biorstwo, instytucja publiczna, organizacja non-profit) przeprowadza outsourcing zada\xc5\x84 wykonywanych tradycyjnie przez pracownik\xc3\xb3w do niezidentyfikowanej, zwykle bardzo szerokiej grupy ludzi w formie open call (ang. crowd \xe2\x80\x93 t\xc5\x82um, ang. sourcing \xe2\x80\x93 czerpanie \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82). Crowdsourcing umo\xc5\xbcliwia wszystkim u\xc5\xbcytkownikom internetu partycypacj\xc4\x99 w zadaniach, kt\xc3\xb3re kiedy\xc5\x9b by\xc5\x82y zarezerwowane dla w\xc4\x85skiej grupy specjalist\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nCoworking\n_START_PARAGRAPH_\nCoworking to nowoczesny styl pracy, kt\xc3\xb3ry obejmuje wsp\xc3\xb3lne \xc5\x9brodowisko pracy, cz\xc4\x99sto biura oraz samodzieln\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87. R\xc3\xb3\xc5\xbcnica pomi\xc4\x99dzy normalnym biurem a coworkingiem polega tym, \xc5\xbce pracownicy nie s\xc4\x85 zatrudnieni przez t\xc4\x99 sam\xc4\x85 organizacj\xc4\x99. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej s\xc4\x85 to pracownicy, kt\xc3\xb3rzy wcze\xc5\x9bniej pracowali w domu, za\xc5\x82o\xc5\xbcyciele startup\xc3\xb3w, freelancerzy lub osoby kt\xc3\xb3re cz\xc4\x99sto podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85. Praca w takim \xc5\x9brodowisku, dzi\xc4\x99ki efektowi synergii przynosi wiele korzy\xc5\x9bci, m.in. nowe kontakty, mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 nawi\xc4\x85zania wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy pomi\xc4\x99dzy r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi podmiotami, innowacyjne pomys\xc5\x82y oraz nowe startupy.\n_START_SECTION_\nOpen innovation\n_START_PARAGRAPH_\nOtwarte innowacje to paradygmat kt\xc3\xb3ry zak\xc5\x82ada, \xc5\xbce przedsi\xc4\x99biorstwa mog\xc4\x85 i powinny korzysta\xc4\x87 z zewn\xc4\x99trznych oraz wewn\xc4\x99trznych pomys\xc5\x82\xc3\xb3w generuj\xc4\x85cych innowacje. G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 ide\xc4\x85 otwartych innowacji jest za\xc5\x82o\xc5\xbcenie, \xc5\xbce w \xc5\x9bwiecie szeroko rozproszonej wiedzy, przedsi\xc4\x99biorstwa nie mog\xc4\x85 sobie pozwoli\xc4\x87 aby polega\xc4\x87 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie na w\xc5\x82asnych badaniach. Powinny korzysta\xc4\x87 z do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 innych przedsi\xc4\x99biorstw oraz os\xc3\xb3b fizycznych oraz udost\xc4\x99pnia\xc4\x87 im swoje zasoby oraz wyniki bada\xc5\x84 w celu og\xc3\xb3lnie rozumianego post\xc4\x99pu i rozwoju.\n_START_SECTION_\nCo-design\n_START_PARAGRAPH_\nCo-design to proces rozwoju produktu, us\xc5\x82ugi lub organizacji w kt\xc3\xb3rym u\xc5\xbcytkownicy docelowi bior\xc4\x85 aktywny udzia\xc5\x82 i maj\xc4\x85 wp\xc5\x82yw na efekt ko\xc5\x84cowy. Co-design zaciera si\xc4\x99 r\xc3\xb3\xc5\xbcnice pomi\xc4\x99dzy u\xc5\xbcytkownikiem i projektantem, dzi\xc4\x99ki czemu stworzone w ten spos\xc3\xb3b produkty, us\xc5\x82ugi lub organizacje lepiej spe\xc5\x82niaj\xc4\x85 oczekiwania prosument\xc3\xb3w lub odbiorc\xc3\xb3w ko\xc5\x84cowych.\n_START_SECTION_\nOpen knowledge\n_START_PARAGRAPH_\nDoskona\xc5\x82ym przyk\xc5\x82adem open knowledge jest Wikipedia i Open Source Ecology. Bardzo znanym przyk\xc5\x82adem wykorzystania open knowledge w edukacji dzieci jest Khan Academy, kt\xc3\xb3ry w Polsce jest lokalizowany przez fundacj\xc4\x99 \xe2\x80\x9eEdukacja Przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d. Ide\xc4\x85 open knowledge jest darmowe, wsp\xc3\xb3lne, tworzenie wiedzy w celu ponownego jej wykorzystania i rozpowszechniania bez ogranicze\xc5\x84 prawnych, spo\xc5\x82ecznych i technologicznych. Otwarta wiedza jest zbiorem zasad i metod zwi\xc4\x85zanych z produkcj\xc4\x85 i dystrybucj\xc4\x85 wiedzy. Wiedza jest interpretowana bardzo szeroko \xe2\x80\x93 obejmuje dane, tre\xc5\x9bci i og\xc3\xb3lne informacje.\n_START_SECTION_\nRuch Makerski\n_START_PARAGRAPH_\nSubkultura zorientowana na robienie samodzielnie r\xc3\xb3\xc5\xbcnych przedmiot\xc3\xb3w zar\xc3\xb3wno prostych, jak i bardzo zaawansowanych technicznie, kt\xc3\xb3ra cz\xc4\x99sto jest zwi\xc4\x85zana ze wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x85 nazywan\xc4\x85 Hackerspace.\n_START_SECTION_\nHolakracja\n_START_PARAGRAPH_\nTo taki system pracy, w kt\xc3\xb3rym nie ma podzia\xc5\x82u na manager\xc3\xb3w i pracownik\xc3\xb3w (nie ma podw\xc5\x82adno\xc5\x9bci i raportowania wynik\xc3\xb3w swojej pracy). Po prostu grupa ludzi przychodzi do pracy i pracuje razem nad projektem. Holakracja ma wspiera\xc4\x87 kreatywno\xc5\x9b\xc4\x87, efektywno\xc5\x9b\xc4\x87, przejrzysto\xc5\x9b\xc4\x87, innowacyjno\xc5\x9b\xc4\x87. Wdra\xc5\xbcaj\xc4\x85 j\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno przedsi\xc4\x99biorstwa komercyjne, jak i non profit \xe2\x80\x93 na razie jednak na niewielk\xc4\x85 skal\xc4\x99.'