b'\n_START_ARTICLE_\nOgniwo srebrowo-cynkowe\n_START_PARAGRAPH_\nOgniwo srebrowo-cynkowe (ogniwo srebrowe, ogniwo AgZn) \xe2\x80\x93 ogniwo galwaniczne, w kt\xc3\xb3rym elektrod\xc4\x85 ujemn\xc4\x85 jest cynk, dodatni\xc4\x85 tlenek srebra(I), a elektrolitem roztw\xc3\xb3r wodorotlenku sodu lub potasu.\n_START_SECTION_\nWprowadzenie\n_START_PARAGRAPH_\nOgniwo srebrowe jest nieodwracalnym ogniwem galwanicznym o sile elektromotorycznej oko\xc5\x82o 1,86 V. Ogniwa srebrowo-cynkowe maj\xc4\x85 ma\xc5\x82\xc4\x85 \xc5\xbcywotno\xc5\x9b\xc4\x87 i najwy\xc5\xbcszy stosunek pojemno\xc5\x9bci do ci\xc4\x99\xc5\xbcaru w\xc5\x9br\xc3\xb3d baterii niemaj\xc4\x85cych mo\xc5\xbcliwosci wielokrotnego ponownego na\xc5\x82adowania. Ich g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 energii wynosi do 0,13 kWh/kg. S\xc4\x85 produkowane w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych rozmiarach, od guzika do odzie\xc5\xbcy (gdzie ilo\xc5\x9b\xc4\x87 u\xc5\xbcytego srebra jest bardzo ma\xc5\x82a i tylko w nieznacznym stopniu przyczynia si\xc4\x99 do wzrostu koszt\xc3\xb3w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci produktu) po du\xc5\xbce baterie, gdzie ich zalety s\xc4\x85 wa\xc5\xbcniejsze ni\xc5\xbc koszt produkcji, np. w sprz\xc4\x99cie wojskowym czy kosmicznym. Koszt energii w baterii srebrno-cynkowej wynosi oko\xc5\x82o 0,6 dolara na amperogodzin\xc4\x99\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nOgniwa srebrowo-cynkowe w\xc5\x9br\xc3\xb3d ogniw galwanicznych maj\xc4\x85 najwy\xc5\xbcszy stosunek pojemno\xc5\x9bci do masy. W por\xc3\xb3wnaniu z innymi ogniwami posiadaj\xc4\x85 wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 si\xc5\x82y elektromotorycznej ni\xc5\xbc ogniwa rt\xc4\x99ciowe i bardziej p\xc5\x82ask\xc4\x85 charakterystyk\xc4\x99 roz\xc5\x82adowania ni\xc5\xbc standardowe baterie alkaliczne. Ze wzgl\xc4\x99du na elektrolit na bazie wody nie maj\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci zapalenia si\xc4\x99, co jest plag\xc4\x85 baterii litowo-jonowych.\n_START_SECTION_\nRecykling\n_START_PARAGRAPH_\nOgniwa srebrowo-cynkowe staj\xc4\x85 si\xc4\x99 bezu\xc5\xbcyteczne i niebezpieczne, kiedy na skutek korozji zaczynaj\xc4\x85 przecieka\xc4\x87 (staje si\xc4\x99 to po okresie oko\xc5\x82o pi\xc4\x99ciu lat). Zwykle zawieraj\xc4\x85 rt\xc4\x99\xc4\x87 (oko\xc5\x82o 0,2%), firma Sony rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a produkcj\xc4\x99 pierwszych ogniw srebrowych bez dodatku rt\xc4\x99ci w 2004 roku._NEWLINE_Ogniwa srebrowo-cynkowe nie powinny by\xc4\x87 sk\xc5\x82adowane w otwartych pojemnikach, gdy\xc5\xbc mo\xc5\xbce to powodowa\xc4\x87 problemy zdrowotne. Kiedy ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 ich okres u\xc5\xbcywalno\xc5\x9bci, lub zosta\xc5\x82y zu\xc5\xbcyte, powinny by\xc4\x87 poddane procesowi recyklingu przez specjalist\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nHistoria i zastosowania\n_START_PARAGRAPH_\nBaterie srebrowo-cynkowe wynaleziono przy ko\xc5\x84cu XIX w. W latach II w.\xc5\x9b. Henri Andre zbudowa\xc5\x82 praktyczne zminiaturyzowane ogniwo srebrowo-cynkowe._NEWLINE_Po raz pierwszy u\xc5\xbcyto baterii srebrno-cynkowych w radzieckim statku kosmicznych Sputnik wystrzelonym 4 pa\xc5\xbadziernika 1957 roku. Baterie te mia\xc5\x82y zapewni\xc4\x87 \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87 na okres 3 tygodni. Kiedy baterie si\xc4\x99 roz\xc5\x82adowa\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a zerwana. Wystrzelony miesi\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Sputnik 2 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na pok\xc5\x82adzie mia\xc5\x82 baterie srebrno-cynkowe, by\xc5\x82 6 razy wi\xc4\x99kszy od pierwszego, wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 na orbit\xc4\x99 psa \xc5\x81ajki\xc4\x99, przetrwa\xc5\x82 na orbicie 5 miesi\xc4\x99cy._NEWLINE_Baterie Ag-Zn by\xc5\x82y u\xc5\xbcyte w kilku ameryka\xc5\x84skich statkach kosmicznych. Ranger 3 wystrzelony w 1961 roku, jako g\xc5\x82\xc3\xb3wne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o energii u\xc5\xbcy\xc5\x82 dw\xc3\xb3ch 14 ogniwowych baterii Ag-Zn o pojemno\xc5\x9bci 50 Ah i dw\xc3\xb3ch 22 ogniwowych 50 Ah baterii do kamery TV. Ranger 3 wszed\xc5\x82 na orbit\xc4\x99 oko\xc5\x82o s\xc5\x82oneczn\xc4\x85, cho\xc4\x87 nie takie by\xc5\x82o jego zadanie. Wystrzelony 27 sierpnia 1962 roku Mariner 2 u\xc5\xbcywa\xc5\x82 40 Ah baterii srebrno-cynkowych \xe2\x80\x93 by\xc5\x82a to pierwsza misja na Wenus zako\xc5\x84czona sukcesem. Baterii Ag-Zn u\xc5\xbcyto do zasilania w energi\xc4\x99 elektryczn\xc4\x85 l\xc4\x85downik w misji na Marsa Pathfinder._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku lat 60. XX w. rozpocz\xc4\x99to masow\xc4\x85 produkcj\xc4\x99 ogniw srebrowo-cynkowych przeznaczonych do zasilania zegark\xc3\xb3w, aparat\xc3\xb3w s\xc5\x82uchowych i podobnych miniaturowych urz\xc4\x85dze\xc5\x84 tranzystorowych._NEWLINE_Baterie te stosowano w sprz\xc4\x99cie wojskowym, samolotach, by\xc5\x82y one i nadal s\xc4\x85 stosowane w za\xc5\x82ogowych statkach kosmicznych, gdzie ich kr\xc3\xb3tki czas \xc5\xbcycia i mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 jedynie ograniczonej liczby cykli \xc5\x82adowania nie jest istotn\xc4\x85 wad\xc4\x85._NEWLINE_Baterie srebrowo-cynkowe zasila\xc5\x82y Modu\xc5\x82y ksi\xc4\x99\xc5\xbcycowe programu Apollo, \xc5\x82azik ksi\xc4\x99\xc5\xbcycowy i systemy podtrzymywania \xc5\xbcycia podczas spacer\xc3\xb3w kosmicznych. W module dowodzenia programu Apollo, po oddzieleniu modu\xc5\x82u serwisowego podczas wej\xc5\x9bcia do atmosfery baterie srebrowo-cynkowe by\xc5\x82y jedynym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em zasilania a\xc5\xbc do momentu wodowania. Baterie modu\xc5\x82u dowodzenia by\xc5\x82y \xc5\x82adowane podczas lotu z ogniw paliwowych modu\xc5\x82u serwisowego._NEWLINE_Po incydencie z eksplozj\xc4\x85 zbiornika z ciek\xc5\x82ym tlenem w misji Apollo 13, baterie srebrno-cynkowe modu\xc5\x82u dowodzenia i modu\xc5\x82u ksi\xc4\x99\xc5\xbcycowego by\xc5\x82y jedynymi \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami energii do ko\xc5\x84ca misji i przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do uratowania \xc5\xbcycia astronautom. W nast\xc4\x99pnych misjach modu\xc5\x82y serwisowe uzupe\xc5\x82niono dodatkowymi takimi bateriami._NEWLINE_Modu\xc5\x82y Dowodzenia/Serwisowe CSM programu Apollo u\xc5\xbcyte jako za\xc5\x82ogowe promy kosmiczne do stacji kosmicznej Skylab by\xc5\x82y zasilane przez trzy baterie srebrno-cynkowe, a nie przez ogniwa paliwowe, poniewa\xc5\xbc zbiorniki wodoru i tlenu nie mog\xc5\x82y magazynowa\xc4\x87 reagent\xc3\xb3w ogniw paliwowych podczas d\xc5\x82ugiego pobytu na stacji kosmicznej.\n_START_SECTION_\nRozw\xc3\xb3j baterii srebrno-cynkowych pod protektoratem NASA\n_START_PARAGRAPH_\nW latach siedemdziesi\xc4\x85tych ubieg\xc5\x82ego stulecia by\xc5\x82 opracowywany i testowany przez o\xc5\x9brodki Lewis Resarch Center i McDonnell-Douglas Corporation przy wsparciu NASA, nowy rodzaj baterii srebrno-cynkowych, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y wytrzyma\xc4\x87 termiczn\xc4\x85 sterylizacj\xc4\x99 i nie wykazywa\xc4\x87 charakterystycznego dla baterii srebrno-cynkowych kr\xc3\xb3tkiego okresu ich u\xc5\xbcywalno\xc5\x9bci. Baterie te planowano u\xc5\xbcy\xc4\x87 w misjach na Marsa i Wenus, gdzie mia\xc5\x82y zasila\xc4\x87 elektronik\xc4\x99 satelit\xc3\xb3w i l\xc4\x85downik\xc3\xb3w. Okres utrzymania baterii zalanych elektrolitem powinien wynie\xc5\x9b\xc4\x87 ponad rok a skromna liczba cykli \xc5\x82adowania i roz\xc5\x82adowania baterii powinna wynie\xc5\x9b\xc4\x87 400-500 cykli. Kluczem do post\xc4\x99pu w ewolucji baterii srebrno-cynkowych okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 chemicznie stabilny nieorganiczny seperator, kt\xc3\xb3rego prawa s\xc4\x85 chronione przez Ameryka\xc5\x84ski Urz\xc4\x85d Patentowy. Seperator ten podczas test\xc3\xb3w demonstrowa\xc5\x82 d\xc5\x82ugi \xc5\xbcywot w hermetycznie zamkni\xc4\x99tym 40 amperogodzinnym ogniwie poddanym suchej sterylizacji przed kilkumiesi\xc4\x99czn\xc4\x85 eksploatacj\xc4\x85 podczas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy mi\xc4\x99dzyplanetarnej. Waga baterii srebrno-cynkowych, po modernizacji, wynosi 1/3 wagi baterii niklowo-kadmowych w tym czasie u\xc5\xbcywanych._NEWLINE_Przewaga g\xc4\x99sto\xc5\x9bci energii baterii srebrno-cynkowych nad g\xc4\x99sto\xc5\x9bci\xc4\x85 energii baterii niklowo-kadmowych czyni\xc5\x82a z nich atrakcyjn\xc4\x85 ofert\xc4\x99 do obs\xc5\x82ugi satelit\xc3\xb3w geostacjonarnych, kt\xc3\xb3re wymaga\xc5\x82y 400 do 500 cykli \xc5\x82adowania i roz\xc5\x82adowania w okresie 5 lat. Urz\xc4\x85dzenia elektroniczne satelit\xc3\xb3w geostacjonarnych zasilane s\xc4\x85 z baterii s\xc5\x82onecznych. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc baterie srebrno-cynkowe \xc5\x82adowane s\xc4\x85 z baterii s\xc5\x82onecznych i s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85 do zasilania elektroniki satelit\xc3\xb3w, gdy satelity znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w cieniu Ziemi. Pierwotnie planowano u\xc5\xbcycie sterylizowanych baterii srebro-cynkowych w kapsule l\xc4\x85downika programu Wiking, lecz ostatecznie zastosowano baterie kadmowo-niklowe._NEWLINE_Sukces jaki odniesiono w modernizacji hermetycznych sterylnych 40 Ah srebrno-cynkowych baterii zdopingowa\xc5\x82 NASA do kontynuacji programu modernizacji w celu ich u\xc5\xbcycia w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci.'