സേവനത്തിന്റെ ആള്രൂപം: നാനാജി ദേശ്മുഖിന്റെ 105ാം ജന്മവാര്ഷികത്തില് രാജ്യത്തിന്റെ ആദരം പ്രണാമങ്ങളര്പ്പിച്ച് പ്രധാനമന്ത്രി ന്യൂഡല്ഹി: സാമൂഹ്യസേവന രംഗത്തെ ആള്രൂപമായി അറിയപ്പെട്ട നാനാജി ദേശ്മുഖിന്റെ 105ാം ജന്മവാര്ഷിക ദിനം ഇന്ന്. നാനാജിയുടെ സേവന രംഗത്തെ സംഭാവനകള് രാജ്യത്തെ ഓരോ വ്യക്തിയും മാതൃകയാക്കേണ്ടതാണെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദി പറഞ്ഞു. 2017ല് നാനാജി അനുസ്മരണം നടത്തിയപ്പോള് മുന്നോട്ട് വച്ച ആശയങ്ങളെ ഓര്മ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് പ്രധാനമന്ത്രി സംസാരിച്ചത്. കാര്ഷിക ഭാരതത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയെന്ന ആശയവും കര്ഷക ന്റെ സ്വയംപര്യാപ്തതയും നാനാജിയുടെ എക്കാലത്തേയും സ്വപ്നമായിരുന്നുവെന്ന് നരേന്ദ്രമോദി ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു. ആദര്ശ നിഷ്ഠയുള്ള സാമൂഹ്യ സേവകന് അതായിരുന്നു നാനാജി ദേശ്മുഖ് . ആള് ഇന്ത്യാ ഇന്സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കല് സയന്സിന് ഗവേഷണത്തിനായി സ്വന്തം ശരീരം വിട്ടു നല്കി മരണാനന്തരവും തന്റെ സാമൂഹ്യ പ്രതിബദ്ധത തെളിയിച്ച മഹാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം . ഭാരതത്തിലെ ആദ്യ ഗ്രാമീണ സര്വകലാശാല സ്ഥാപിച്ച ചണ്ഢികാദാസ് അമൃതറാവു ദേശ്മുഖ് എന്ന നാനാജി ദേശ്മുഖിനെ രാഷ്ട്രം 2019ല് ഭാരത രത്ന നല്കി ആദരിച്ചിരുന്നു. 1916 ല് മഹാരാഷ്ട്രയില് ഹിംഗോളിയില് ജനിച്ച ദേശ്മുഖ് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം ഉന്നത പഠനം നടത്തിയത് ബിര്ല ഇന്സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലായിരുന്നു . ആര്.എസ്.എസ് സ്ഥാപകന് ഹെഡ്ഗേവാറുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന കുടുംബമായിരുന്നു ദേശ്മുഖിന്റേത് . ഡോ ഹെഡ്ഗേവാറുമായുള്ള സമ്ബര്ക്കമാണ് നാനാജിയെ ആര്.എസ്.എസ് പ്രചാരകനാക്കി മാറ്റിയത് . ഉത്തര് പ്രദേശില് സംഘടനാ പ്രവര്ത്തനത്തിന് നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവര്ത്തനം കൊണ്ട് ആര്.എസ്.എസിന് സംസ്ഥാനത്ത് വന് മുന്നേറ്റമുണ്ടാക്കാന് സാധിച്ചു. ഭാരതീയ ജനസംഘം സ്ഥാപിതമായപ്പോള് അദ്ദേഹം ഉത്തര്പ്രദേശ് ഘടകത്തിന്റെ ജനറല് സെക്രട്ടറിയായി .ഉത്തര്പ്രദേശില് ജനസംഘത്തെ ശക്തമാക്കാന് അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു . പ്രമുഖ സോഷ്യലിസ്റ്റ് നേതാക്കളായ രാം മനോഹര് ലോഹ്യയുമായും ജയപ്രകാശ് നാരായണുമായും ചര്ണ് സിംഗുമായുമുള്ള നാനാജിയുടെ ബന്ധം ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ കോണ്ഗ്രസിതര സര്ക്കാരിനു തുടക്കം കുറിക്കുന്നതില് വലിയ പങ്കു വഹിച്ചു . അടിയന്തിരാവസ്ഥക്കാലത്ത് ജയപ്രകാശ് നാരായണനെ പോലീസ് മര്ദ്ദനത്തില് നിന്ന് നാനാജി രക്ഷിച്ചത് സ്വന്തം ശരീരം മറയാക്കിയായിരുന്നു . ജെപിയുടെ തലയ്ക്ക് നേരേ വന്ന ലാത്തിയടി നാനാജി കൈകൊണ്ട് തടഞ്ഞു . അദ്ദേഹത്തിന്റെ കയ്യൊടിഞ്ഞു. മൊറാര്ജി മന്ത്രിസഭയില് ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം വാഗ്ദാനം ചെയ്തെങ്കിലും നാനാജി അത് നിരസിക്കുകയാണുണ്ടായത്. 1980 ല് രാഷ്ട്രീയ പ്രവര്ത്തനത്തില് നിന്നും പിന്വാങ്ങിയ നാനാജി പിന്നീടുള്ള കാലം സാമൂഹ്യ സേവനത്തിനു വേണ്ടി ജീവിച്ചു . രാജാവായ രാമനേക്കാള് വനവാസിയായ രാമനെയാണ് താനിഷ്ടപ്പെടുന്നതെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് ദരിദ്രരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവര്ത്തിച്ചു . അങ്ങനെയാണ് ഭാരതത്തിലെ ആദ്യ ഗ്രാമീണ സര്വകലാശാല പിറവിയെടുക്കുന്നത്. ദീനദയാല് പഠന ഗവേഷണ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ് . മദ്ധ്യപ്രദേശിലേയും ഉത്തര്പ്രദേശിലേയും അഞ്ഞൂറോളം ഗ്രാമങ്ങളുടെ ജീവിതസാഹചര്യം മാറ്റാന് അദ്ദേഹത്തിനായി . 1999 ല് രാഷ്ട്രം പദ്മ വിഭൂഷണ് നല്കി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. വാര്ദ്ധക്യ സഹജമായ അസുഖം മൂലം 2010 ഫെബ്രുവരി 27 ന് നാനാജി അന്തരിച്ചു. ഭൗതിക ശരീരം നാനാജിയുടെ അന്ത്യാഭിലാഷം പോലെതന്നെ ഗവേഷണത്തിനായി ആള് ഇന്ത്യാ ഇന്സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കല് സയന്സിനു നല്കി.