സമുദ്രങ്ങള് ഭൂമിയില് മാത്രമോ? ഇല്യാസ് പെരിമ്ബലം ജലം ജീവെന്റ അമൃതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭൂമിക്ക് പുറത്തുള്ള ജലസാന്നിധ്യത്തിെന്റ അന്വേഷണം ഭൗമേതരജീവികളുടെ നിലനില്പ്പിനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണം കൂടിയാണ്. ഇതുവരെയായി ജീവസാന്നിധ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞത് ഭൂമിയില് മാത്രമാണെങ്കിലും സൗരയൂഥത്തിലെ മറ്റു ചില ഗ്രഹങ്ങളിലും ചന്ദ്രനടക്കമുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങളിലും ചില ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളിലും വാല്നക്ഷത്രങ്ങളിലും കുള്ളന് ഗ്രഹങ്ങളിലും സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്ത് ചില നെബുലകളില് പോലും ജലസാന്നിധ്യം തിരിച്ചറിയാന് നമുക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇവയില് ഭൂമിയിലെ മൊത്തം സമുദ്രവ്യാപ്തിയെക്കാള് വിശാലമായ സമുദ്രങ്ങളുള്ള ഗോളങ്ങള് പോലുമുണ്ട്! ഭൂമിക്ക് പുറത്തെ ചില സമുദ്രങ്ങള് വ്യാഴത്തിെന്റ ഉപഗ്രഹമായ യൂറോപ്പയുടെ ഉപരിതലത്തിലെ ഐസ് പാളിക്കടിയില് ഉപ്പുജലസമ്ബന്നമായ സമുദ്രമുണ്ടെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാര് വിശ്വസിക്കുന്നു. 2014 ലും 2016 ലും ഹബ്ബിള് സ്പേസ് ടെലിസ്കോപ്പ് യൂറോപ്പയുടെ ഉപരിതലത്തിനടിയില് നിന്നും ഉയര്ന്ന് പൊങ്ങുന്ന ജലപ്രവാഹങ്ങള് നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. യൂറോപ്പയുടെ ഉപരിതലത്തില് ഐസുരുകിയുണ്ടായ തടാകങ്ങളുമുണ്ട്. വ്യാഴത്തിെന്റ തന്നെ മറ്റൊരു ഉപഗ്രഹമായ ഗാനിമേഡില് ഒരു സാന്റ്വിച്ച് പോലെ ഐസ് പാളികളും ജലവും പല അടുക്കുകളായി കിടക്കുന്നു. ഗാനിമേഡിെന്റ അന്തരീക്ഷത്തില് നീരാവി രൂപത്തിലും ജലമുണ്ട്. വ്യാഴത്തിെന്റ തന്നെ മറ്റോരു ഉപഗ്രഹമായ കലിസ്റ്റോയില് 200 കിലോമീറ്റര് കനമുള്ള ഐസ്പാളിയുണ്ട്. ഈ ഐസ് പാളിക്ക് താഴെ 10 കിലോമീറ്റര് ആഴമുള്ള സമുദ്രവുമുണ്ട്. ടൈറ്റാനില് ചാവുകടലിനെ വെല്ലുന്ന കടല്:ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റാനിെന്റ ഉപരിതലത്തിലുള്ള 50 കിലോമീറ്ററോളം വരുന്ന ഐസ് പാളിക്കടിയില് ഉപ്പുജലസമുദ്രമുണ്ട്. ഇതിെന്റ ലവണത്വം ചാവുകടലിനോളം വരും. ശനിയുടെ തന്നെ ഉപഗ്രഹങ്ങളായ എന്സിലാഡസ്, മിമാസ് എന്നിവയിലും നെപ്ട്യൂണിെന്റ ഉപഗ്രഹമായ ട്രിറ്റോണിലും ഇത്തരത്തില് ഐസുപാളിക്കടിയില് സമുദ്രമുണ്ട്. ചോര്ന്നുപോയ ശുക്രനിലെ സമുദ്രം: ശുക്രനില് പണ്ട് ജലസമൃദ്ധമായ സമുദ്രം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. സൗരയൂഥത്തിലെ ആദ്യത്തെ സമുദ്രം ഉണ്ടായിരുന്നത് ശുക്രനിലായിരുന്നു. അന്തരീക്ഷത്തിലെ 96 ശതമാനം വരുന്ന കാര്ബണ് ഡൈഓക്സൈഡ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഹരിതഗൃഹപ്രഭാവം മൂലമുള്ള അത്യധികമായ താപനില ജലം മുഴുവന് നീരാവിയായി അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് നഷ്ടപ്പെടാന് ഇടയാക്കി. ഭൂമിയെപ്പോലുള്ള ശക്തമായ കാന്തിക ക്ഷേത്രത്തിെന്റ അഭാവം, സൂര്യനോട് താരതമ്യേന അടുത്തായതിനാല് അനുഭവപ്പെടുന്ന സൗരവാതങ്ങളുടെ ശക്തമായ തള്ളല് എന്നിവ കാരണം ഈ നീരാവിയും കോടിക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള് കൊണ്ട് ബഹിരാകാശത്തേക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടു. ചൊവ്വക്കും പറയാനുണ്ട് നഷ്ടപ്രതാപം:ഒരു കാലത്ത് ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിലും കടലുകളും അന്തരീക്ഷത്തില് യഥേഷ്ടം നീരാവിയുമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് ശാസ്ത്രലോകം വിവിധ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില് അനുമാനിക്കുന്നു. ബില്യന് കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള്ക്ക് മുമ്ബ് ചൊവ്വക്ക് അതിനു ചുറ്റുമുള്ള കാന്തികക്ഷേത്രം നഷ്ടപ്പെട്ടു. തത്ഫലമായി സൗരവാതങ്ങള് ചൊവ്വയിലെ ജലത്തെയും കൊണ്ടുപോയിക്കളഞ്ഞു. 2013ല് വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട നാസയുടെ മാവെന് MAVENThe Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN എന്ന പര്യവേക്ഷണ പേടകം ചൊവ്വയുടെ അന്തരീക്ഷം ഇപ്പോഴും ഒരു മണിക്കൂറില് 400 കിലോഗ്രാം എന്ന തോതില് നഷ്ടപ്പെടുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചൊവ്വയുടെ ധ്രുവങ്ങളില് ഇപ്പോഴും ഐസ് രൂപത്തില് ജലമുണ്ട്. ഇത് പോളാര് ഐസ് ക്യാപ്സ് എന്നറിയപ്പടുന്നു. വെള്ളം ഭൂമിയിലെത്തിച്ചവര്:ഐസ് രൂപത്തിലുള്ള ജലത്താല് സമൃദ്ധമാണ് വാല് നക്ഷത്രങ്ങള്. ചൊവ്വയ്ക്കും വ്യാഴത്തിനുമിടയിലൂടെ സൂര്യനെ ചുറ്റുന്ന പല ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളിലും ഐസ് രൂപത്തില് ജലമുണ്ട്. ബില്യന് കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള്ക്കിടയില് ഭൂമിയുമായി കൂട്ടിയിടിക്കാനിടയായ നിരവധിയായ വാല്നക്ഷത്രങ്ങളും ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളും ഭൂമിയില് വന്തോതില് ജലം എത്തിച്ചു എന്നാണ് അനുമാനം. നമ്മുടെ സമുദ്രങ്ങളിലെ ജലത്തിെന്റ രാസഘടന പരിശോധിക്കുമ്ബോള് എത്തുന്ന നിഗമനം സമുദ്രജലത്തിെന്റ വലിയ പങ്കും വന്നിട്ടുള്ളത് ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളില് നിന്നാണ് എന്നാണ്. നക്ഷത്രങ്ങളിലും വെള്ളം:ഹബ്ബിള് സ്പേയ്സ് ടെലിസ്കോപ്പ്, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഈറ്റില്ലമായ ചില നെബുലകളില് വന് തോതില് ജലം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രസിദ്ധമായ ഓറിയോണ് നെബുലയില്, ഭൂമിയിലെ സമുദ്രങ്ങളില് മൊത്തമുള്ള ജലത്തിെന്റ 60 ഇരട്ടി ജലമുണ്ട്. ഇത് അളവു കൊണ്ട് വലുതാണെങ്കിലും നെബുലയുടെ വലുപ്പം വെച്ചു നോക്കുമ്ബോള് നിസാരമാണ്. നെബുലയുടെ സിംഹഭാഗവും ഹൈഡ്രജനാണ്. ഹബ്ബിള് ടെലിസ്കോപ്പ് ഹെലിക്സ് നെബുലയിലും ജലം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റു നക്ഷത്രങ്ങളെ ചുറ്റുന്ന ചില ഗ്രഹങ്ങളിലും ശാസ്ത്രലോകം ഇതിനകം ജലസാന്നിധ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.