വിപ്ലവ നക്ഷത്രങ്ങള് കോണ്ഗ്രസില് പുതുവിപ്ലവം രചിക്കുമോ? കനയ്യ കുമാറിന്റെയും മോദിയുടെ തട്ടകമായ ഗുജറാത്തില്നിന്നുള്ള ദളിത് നേതാവ് ജിഗ്നേഷ് മേവാനിയുടെയും കോണ്ഗ്രസ് പ്രവേശനോത്സവം ആണ് എവിടെയും ചര്ച്ച. 2014 മുതല് കോണ്ഗ്രസില് നിന്ന് പ്രമുഖ നേതാക്കളുടെ കൂടുമാറ്റം കണ്ട പാര്ട്ടിയിലേക്ക് ആണ് ജനകീയ അടിത്തറയുള്ള ജനങ്ങളെ അറിയുന്ന രണ്ട് നേതാക്കള് എത്തുന്നത്. കനയ്യയുടെ നാടായ ബിഹാറില് കോണ്ഗ്രസ് ഉണ്ടോ എന്നതുപോലും സംശയമാണ്. ആര്. ജെ.ഡിയുടെ തണലിലാണ് അവിടെ പാര്ട്ടി. കനയ്യയുടെ വരവ് പാര്ട്ടിക്ക് അവിടെ വലിയ സ്വാധീനം ഉണ്ടാക്കുമെന്ന് ഹൈക്കമാന്ഡ് കരുതുന്നു. അതുപോലെ അടുത്തവര്ഷം തെരഞ്ഞെടുപ്പു നടക്കുന്ന ഗുജറാത്തിലെ പ്രമുഖ ദളിത് നേതാവാണ് ജിഗ്നേഷ് മേവാനി. അവിടെയും കോണ്ഗ്രസിന് പ്രതീക്ഷകളാണ്. അധികാരം എന്ന മൂന്നക്ഷരം ആണ് ഓരോ രാഷ്ട്രീയ പാര്ട്ടിയുടെയും രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയും പ്രതീക്ഷയും സ്വപ്നവും. 2022ല് നടക്കാനിരിക്കുന്ന നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകള്ക്കും 2024ലെ ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനും മുന്നോടിയായാണ് കോണ്ഗ്രസിന്റെ ഈ നീക്കം. യുദ്ധത്തിലായാലും രാഷ്ട്രീയത്തിലായാലും ബിസിനസില് ആയാലും ശരിയായ സമയത്ത് ശരിയായ തീരുമാനമെടുക്കുന്നവര് വിജയിക്കും. രാഷ്ട്രീയം ഒരു യുദ്ധവും ഒപ്പം ബിസിനസും ആയ ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ഒരോ തീരുമാനത്തിനും അത് എടുക്കുന്ന സമയത്തിനും പൊന്നും വിലയുണ്ട്. 2017ലെ ഗോവ, മണിപ്പൂര് സംസ്ഥനങ്ങളുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്നെ ഉദാഹരണം. രണ്ടിടത്തും ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റകക്ഷിയായത് കോണ്ഗ്രസ്. പക്ഷേ ഗവണ്മെന്റ് രൂപീകരിച്ചത് ബി.ജെ.പി. തെരഞ്ഞെടുപ്പില് വിജയിച്ചു എന്ന് ആശ്വസിച്ച്സന്തോഷിച്ച് കോണ്ഗ്രസ് ഹൈക്കമാന്റ് ഉറങ്ങാന് കിടന്നപ്പോള് അമിത്ഷാ നേരിട്ടിറങ്ങി. തന്റെ ദൂതന്മാരെ രാത്രിക്ക് രാത്രി രണ്ട് സംസ്ഥാനത്തേക്കും അയച്ചു. ഗോവയില് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രംഗത്ത് പോലുമില്ലാതിരുന്ന അന്നത്തെ കേന്ദ്രമന്ത്രി മനോഹര് പരീഖറിനെ ഇറക്കി ഭൂരിപക്ഷം തികച്ചു. രാവിലെ ഉണര്ന്ന കോണ്ഗ്രസ് കാണുന്നത് ഗോവയിലും മണിപ്പൂരിലും ബി.ജെ.പി. സര്ക്കാര് ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ്. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തില് കോണ്ഗ്രസ് തീര്ത്തും അപ്രസക്തമായ അവസരത്തിലാണ് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ രണ്ട് ഭാവി വാഗ്ദാനങ്ങള് കോണ്ഗ്രസില് ചേര്ന്നിരിക്കുന്നത്. ജെ.എന്.യു. വിദ്യാര്ഥി യൂണിയന് മുന് പ്രസിഡന്റും സി.പി.ഐ. നേതാവുമായ കനയ്യ കുമാറും, മോദിയുടെ തട്ടകമായ ഗുജറാത്തില്നിന്നുള്ള ദളിത് നേതാവ് ജിഗ്നേഷ് മേവാനിയും. രാഷ്ട്രീയത്തില് പോരാടി ജയിച്ച, ഇന്ത്യയില് എവിടെ പോയാലും, ഏത് സ്ഥലത്ത് പ്രസംഗിച്ചാലും സ്വന്തം നിലക്ക് ജനത്തെ കൂട്ടാന് കഴിവുള്ള രണ്ടു പേര്. സംഘപരിവാര് വിരുദ്ധ നിലപാടുകളിലൂടെയാണ് കനയ്യ കുമാര് ദേശീയ ശ്രദ്ധയാകര്ഷിക്കുന്നത്. തികഞ്ഞ ആര്.എസ്.എസ്. വിമര്ശകന്. ജെ.എന്.യുവിലെ പഴയ തീപ്പൊരി. വിശേഷണങ്ങള് ഏറെയാണ്. സി.പി.ഐ. ദേശീയ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അംഗമായിരുന്നു കനയ്യ കുമാര്. പാര്ട്ടിയുടെ ആ പദവിയില് എത്തിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തി. രാഷ്ട്രീയ ദളിത് അധികാര് മഞ്ച് എന്ന സംഘടനയുടെ കീഴില് ദളിത് പ്രശ്നങ്ങളില് ഇടപെട്ടാണ് മേവാനി ശ്രദ്ധേയനായത്. പരാജയപ്പെട്ട രാജകുമാരന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തില് തലയെടുപ്പുള്ള ഒരു ജനകീയ നേതാവ് ഇല്ല എന്നതാണ് കോണ്ഗ്രസിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി. ശശി തരൂര് എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തിയുള്ള ഒരു മുഖം കോണ്ഗ്രസിന് ഉണ്ടെങ്കിലും അത് പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതില് കോണ്ഗ്രസ് വിജയിച്ചിട്ടില്ല. പിന്നെയുള്ള നേതാക്കന്മാരില് എത്ര പേര് ജനകീയരാണ് ? ഒരു സമയത്ത് അണികളുടെ പ്രതീക്ഷയായിരുന്ന രാഹുല് ബ്രിഗേഡിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥ കോണ്ഗ്രസ് പോലെ ദുര്ബലമാണ്. നേതാവ് എന്നത് ഒരു സുപ്രഭാതത്തില് ഉണ്ടാകുന്നതല്ല. ജനങ്ങളുടെ ഇടയില്നിന്ന് വളര്ന്നു വരുന്നവനാണ്. കനയ്യ കുമാറും, ജിഗ്നേഷ് മേവാനിയും ഇത്തരത്തില് വളര്ന്നു വന്നവരാണ്. എന്നാല് കോണ്ഗ്രസിലെ രാജകുമാരനായ രാഹുല് ഗാന്ധി അങ്ങനെയുള്ള നേതാവല്ല. പാരമ്ബര്യമായി തളികയില് വെച്ചു കിട്ടിയ അധികാരങ്ങള് ആസ്വദിക്കു മാത്രമേ അദ്ദേഹം ചെയ്തിട്ടുള്ളൂ. നോട്ട് നിരോധനം, കോവിഡ് കാലത്ത് മുന്നറിയിപ്പിലാതെ രാജ്യം അടച്ചത്, കൂട്ടപ്പാലായനം, ഇന്ധനവില വര്ധനവ് തുടങ്ങി മോദി അമിത് ഷാ അച്ചുതണ്ടില് രാജ്യത്ത് നടപ്പാക്കിയ പല നിയമങ്ങള്ക്കെതിരേയും ശക്തമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവസരം കളഞ്ഞുകുളിച്ചയാളാണ് രാഹുല്. രാഹുല് ഇന്ദിരയെ കണ്ടു പഠിക്കണം രാഹുല് ഗാന്ധിയുടെ മുത്തശ്ശി മുന് പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയെ അദ്ദേഹം ഇനിയും പഠിക്കേണ്ടിരിക്കുന്നു. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കു ശേഷം നടന്ന പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. ഉത്തരേന്ത്യയില് കോണ്ഗ്രസ് കടപുഴകി. ജനരോഷം ബാലറ്റില് പ്രതിഫലിച്ചപ്പോള് സാക്ഷാല് ഇന്ദിരയും തോറ്റു. അവര് അവിടെ കഴിഞ്ഞുവെന്ന് അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ നീരിക്ഷകര് വിധിയെഴുതി. വര്ഷം 1977. ബീഹാര് പാറ്റ്ന ജില്ലയിലെ ബെല്ച്ചിയില് നടന്ന ദളിത് കൂട്ടക്കൊല. അന്ന് കേന്ദ്രം ഭരിച്ചിരുന്ന ജനത സര്ക്കാരോ ബീഹാര് സര്ക്കാരോ ഇരകളോട് സഹതാപം പോലും കാണിച്ചില്ല. സംഭവം അറിഞ്ഞ ഉടന് ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി അങ്ങോട്ടേക്ക് പോകാന് തീരുമാനിച്ചു. അന്നത്തെ ഭരണകൂടം യാത്ര എതിര്ത്തു. പക്ഷേ ഇന്ദിര മുന്നോട്ട് വെച്ച കാല് പിന്നോട്ടുവച്ചില്ല. യാത്ര തുടങ്ങിയപ്പോള് അടുത്ത വെല്ലുവിളി. ബീഹാറില് കനത്ത മഴ. അത് വകവെക്കാതെ അവര് യാത്ര തുടര്ന്നു. അവിടേക്കുള്ള എല്ലാ ഗതാഗതമാര്ഗങ്ങളും കനത്ത മഴയില് ഒലിച്ചുപോയിരുന്നു. ജില്ലാ കലക്ടര്ക്കു പോലും സ്ഥലം സന്ദര്ശിക്കാന് സാധിച്ചില്ല. തീവണ്ടിയിലും ജീപ്പിലും ട്രാക്ടറിലും സഞ്ചരിച്ച് അവര് കൂട്ടക്കൊല നടന്ന ഗ്രാമത്തിന് അടുത്ത് എത്തി. ഒരു നദി കടന്ന് വേണം ഗ്രാമത്തില് എത്താന്. കനത്ത മഴയില് നദിയില് വെള്ളം കൂടിയത് കാരണം യാത്ര അസാധ്യം. നാളെ രാവിലെ പോകാം എന്ന് കൂടെയുള്ളവര് പറഞ്ഞിട്ടും അവര് കേട്ടില്ല. രാത്രി തന്നെ അവിടെ എത്തണം. ഉടന് ഒരു ആനയെ സംഘടിപ്പിച്ചു. പിന്നെ അതിന്റെ പുറത്തായി മുന് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ യാത്ര. മൂന്നര മണിക്കൂര് ആനപ്പുറത്തിരുന്ന് സന്ധ്യയായപ്പോള് സംഭവ സ്ഥലത്തെത്തി. ഇതിനോടകം ഇന്ദിര ആനപ്പുറത്ത് കയറി ഗ്രാമം സന്ദര്ശിക്കുന്ന വിവരം കാട്ടുതീ പോലെ പടര്ന്നു. സമീപ ഗ്രാമങ്ങളില്നിന്നുപോലും ആളുകള് കൂട്ടക്കൊല നടന്ന ഗ്രാമത്തില് തടിച്ചു കൂടി. ഭയചകിതരായിരുന്ന ഗ്രാമീണര് തങ്ങളുടെ അടുത്തെത്തിയ ഇന്ദിരയെ മുദ്രാവാക്യങ്ങള് മുഴക്കിയും ആരതി ഉഴിഞ്ഞും സ്വീകരിച്ചു. ഇന്ത്യന് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള ഇന്ദിരയുടെ രണ്ടാം വരവ്. ഇതുപോലെയൊരു യാത്ര നടത്താന് രാഹുല് അശക്തനാണ്. അദ്ദേഹം യാത്രകള് നടത്തുന്നുണ്ട്. അതെല്ലാം പാര്ട്ടി എന്തെങ്കിലും പ്രതിസന്ധയില്പെടുമ്ബോള് നടത്തുന്ന തീര്ഥയാത്രകളാണ്. ഇന്ത്യന് രാഷ്ട്രീയത്തില് സ്വന്തം സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ച നേതാക്കളെല്ലാം പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളെ സധൈര്യം നേരിട്ട് വിജയിച്ചവരാണ്. പാളിപ്പോയ രാഹുല് ബ്രിഗേഡ് ആര്.എസ്.എസിനും ബി.ജെ.പിക്കുമെതിരെയുള്ള പ്രത്യയശാസ്ത്ര പോരാട്ടമാണ് തന്റേതെന്നാണ് രാഹുല് ഇടക്കിടെ പറയുന്നത്. എന്നാല് ഈ പോരാട്ടത്തില് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവന എന്താണ്. 2004ലാണ് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തില് വരുന്നത്. 17 വര്ഷത്തെ രാഷ്ട്രീയം കൊണ്ട് രാഹുല് ഇന്ത്യന് ജനതയുടെ മനസില് എന്ത് സ്ഥാനമാണ് നേടിയത്. കുടുംബം വളരെ കാലം കൈവശം വെച്ച അമേഠിയിലെ തോല്വി പാര്ട്ടിയുടേത് മാത്രമല്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടിയാണ്. കോണ്ഗ്രസിലെ തലമുറ മാറ്റം എന്ന് പറഞ്ഞാണ് രാഹുല് ബ്രിഗേഡിന്റെ ഉദയം. പക്ഷേ മാറ്റമില്ലാത്തത് മാറ്റത്തിനാണ് എന്ന് പറയും പോലെ കോണ്ഗ്രസില് ഒന്നും മാറിയില്ല. മാറിയില്ല എന്ന് ഒറ്റയടിക്ക് പറയാന് പറ്റില്ല. രാഹുല് ബ്രിഗേഡിലെ ജ്യോതിരാദിത്യ സിന്ധ്യ, ജിതിന് പ്രസാദ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖര് ബി.ജെ.പിയിലേക്കെത്തി. രാഹുല് ഗാന്ധിയുടെ വിശ്വസ്തനായിരുന്ന ജിതിന് പ്രസാദയ്ക്കായിരുന്നു ബംഗാളില് കോണ്ഗ്രസിന്റെ ചുമതല. നേരത്തെ കോണ്ഗ്രസില് നേതൃമാറ്റമാവശ്യപ്പെട്ട ജി 23 ഗ്രൂപ്പിലും ജിതിന് പ്രസാദയുണ്ടായിരുന്നു. മറ്റൊരു പ്രധാന നേതാവായ സച്ചിന് പൈലറ്റ് ബാഗ് പാക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എപ്പോള് വേണമെങ്കിലും മറുകണ്ടം ചാടാം. പാര്ട്ടിയിലും നേതൃത്വത്തിലും ഒരു ചലനവും രാഹുല് ബ്രിഗേഡ് ഉണ്ടാക്കിയില്ല. ജി 23 യെന്ന ബദല് സംഘത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതില് കാരണമായി, അത്രമാത്രം. പ്രസക്തി നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച പോലെ രാഷ്ട്രീയം ഒരു യുദ്ധമാണ്. ആളും അര്ഥവും കൊടുക്കേണ്ടയിടത്ത് കൊടുത്ത് ജയിക്കേണ്ട യുദ്ധം. അടുത്തിടെ നടന്ന യുദ്ധത്തില് ജയിച്ചത് മമത, സ്റ്റാലിന്, പിണറായി എന്നിവരാണ്. മോദിഷാ കൂട്ടുകെട്ടിനെതിരേ അതാത് സംസ്ഥാനങ്ങളില് ഒറ്റക്ക് പടനയിച്ച് ജയിച്ചവര്. ഇതില് കോണ്ഗ്രസിന് പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു റോളുമില്ല. തമിഴ്നാട്ടില് സ്റ്റാലിന്റെ കരുണയില് കിട്ടിയ 16 സീറ്റ്. ശക്തരായ പ്രാദേശിക നേതാക്കളാണ് ഇന്ന് മോദിയുടെ ജൈത്ര യാത്ര തടയുന്നത്. മമതയും സ്റ്റാലിനും പിണറായിയും ഉദ്ദവും പവാറുമായാലും മോദി വെല്ലുവിളി നേരിടുന്നത് പ്രാദേശികതലത്തിലാണ്. ഇവിടെയാണ് കോണ്ഗ്രസ് വന് വെല്ലുവിളി നേരിടുന്നതും. പ്രാദേശിക തലത്തില് തലയെടുപ്പുള്ള ഒരു നേതാവുപോലും ഇന്ന് കോണ്ഗ്രസിനില്ല. ഉണ്ടായിരുന്നവരെയെല്ലാം അതാത് സമയത്ത് വൃത്തികെട്ട കളി കളിച്ച് ഒതുക്കി. ആന്ധ്രയില് ഇന്ന് ജഗമോഹന് ചിരിക്കുന്ന ചിരിക്ക് ഒരുപാട് അര്ഥം ഉണ്ട്. ഇവിടെയാണ് രണ്ടു ദേശീയ നേതാക്കളുടെ കോണ്ഗ്രസ് പ്രവേശനം ചര്ച്ചയാകുന്നത്. മോദി അധികാരത്തിലെത്തിയ ശേഷം ഉയര്ന്നുവന്ന രണ്ട് നേതാക്കള്. രാഷ്ട്രീയത്തില് പേരാടി ഇടം കണ്ടെത്തിയ രണ്ട് നായകന്മാര്. ഇരുവരും രാഹുല് ഗാന്ധിക്കൊപ്പം ചേരുമ്ബോള് കോണ്ഗ്രസിന് അത് പുതുജീവനാകും. ഇവരുടെ പ്രവേശനം യുവാക്കളെ കോണ്ഗ്രസിലേക്ക് ആകര്ഷിക്കാന് കാരണമാകുമെന്ന കണക്കുകൂട്ടലിലാണ് പാര്ട്ടി. ബി.ജെ.പിക്കെതിരേ ദേശീയ തലത്തില് യുവനേതാക്കളെ അണിനിരത്താന് കനയ്യയുടെ വരവ് സഹായമാകുമെന്ന വിലയിരുത്തലും കോണ്ഗ്രസിനുണ്ട്. കനയ്യയെ ഒപ്പം കൂട്ടുന്നതില് ബിഹാറില് കോണ്ഗ്രസിന്റെ ഘടകകക്ഷിയായ ആര്ജെഡിയുടെ നിലപാട് നിര്ണായകമാകും. ബിഹാറിലും ഗുജറാത്തിലും പുതുജീവന് കഴിഞ്ഞ ബിഹാര് നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കോണ്ഗ്രസ് മറന്നാലും ആര്.ജെ.ഡിയും തേജസി യാദവും മറക്കില്ല. കാരണം കോണ്ഗ്രസിന്റെ ദയനീയ പ്രകടനമാണ് അന്ന് കപ്പിലും ചുണ്ടിലും വെച്ച് തേജസ്വിക്ക് മുഖ്യമന്ത്രി കസേര നഷ്ടമാക്കിയത്. മഹാസഖ്യത്തില് കൂടുതല് സീറ്റ് വേണമെന്ന് വാശിപിടിച്ച് കോണ്ഗ്രസ് ലഭിച്ച സീറ്റുകളില് 16 എണ്ണത്തില്മാത്രമാണ് ജയിച്ചത്. ശക്തരായ യുവ നേതാക്കളില്ലാത്ത ബീഹാറില് കനയ്യകുമാറിന്റെ വരവ് ബീഹാറില് ഗുണം ചെയ്യുമെന്നാണ് കോണ്ഗ്രസിന്റെ കണക്കുകൂട്ടല്. സംഘപരിവാറിനെതിരെയുള്ള കനയ്യയുടെ നിലപാടും തീപ്പൊരി പ്രസംഗങ്ങളും ദേശീയതലത്തില് ഗുണമാകുമെന്നും കോണ്ഗ്രസ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. കനയ്യയെ കോണ്ഗ്രസില് എത്തിക്കാനായാല് ബിഹാറില് കോണ്ഗ്രസിന് കൂടുതല് സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുമെന്ന നിലപാടാണ് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രജ്ഞന് പ്രശാന്ത് കിഷോറിനുള്ളത്. 2019 ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പില് ബിഹാറിലെ ബെഗുസാരായ് മണ്ഡലത്തില് മത്സരിച്ച കനയ്യ ബി.ജെ.പിയുടെ ഗിരിരാജ് സിങിനോട് പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഗുജറാത്തിലെ ദളിത് നേതാവായ ജിഗ്നേഷ് മേവാനി മികച്ച ജന പിന്തുണയുള്ള യുവമുഖമാണെന്ന വിലയിരുത്തലാണ് കോണ്ഗ്രസിനുള്ളത്. അടുത്ത വര്ഷം നടക്കാനിരിക്കുന്ന ഗുജറാത്ത് നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പില് ജിഗ്നേഷ് മേവാനിയുടെ വരവ് ഗുണം ചെയ്യുമെന്നാണ് റിപ്പോര്ട്ട്. 2017 ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പില് കോണ്ഗ്രസ് അദ്ദേഹവുമായി സഹകരിച്ചിരുന്നു. മേവാനിയെ സഹായിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കോണ്ഗ്രസ് വഡ്ഗാം മണ്ഡലത്തില് സ്ഥാനാര്ത്ഥിയെ രംഗത്തിറക്കിയിരുന്നില്ല. ജിഗ്നേഷിനെ ഗുജറാത്ത് കോണ്ഗ്രസിന്റെ വര്ക്കിങ് പ്രസിഡന്റായി നിയമിക്കാനാണ് കോണ്ഗ്രസിന്റെ പദ്ധതി. ഗുജറാത്ത്, പഞ്ചാബ്, ഉത്തര് പ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് മുന്നില് കണ്ടാണ് കോണ്ഗ്രസിന്റെ നീക്കം. ഈ സംസ്ഥാനങ്ങളില് ദളിത് സമുദായം നിര്ണായക വോട്ട് ബാങ്കാണ്. പഞ്ചാബില് ആദ്യമായി ദളിത് മുഖ്യമന്ത്രി കോണ്ഗ്രസ് നിയമിച്ചതും കോണ്ഗ്രസിന്റെ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ്. അപകടം മനസിലാക്കി ബി.എസ്.പി. നേതാവ് മായാവതി കോണ്ഗ്രസിന്റെ ദളിത് സ്നേഹം കാപട്യമാണെന്ന് വെടിപൊട്ടിച്ചു കഴിഞ്ഞു. പിന്കുറിപ്പ്: ത്രിദിന യു.എസ്. സന്ദര്ശനത്തിനെത്തിയ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിക്ക് ഇന്ത്യയുടെ 157 കരകൗശല വസ്തുക്കളും പുരാവസ്തുക്കളും മടക്കിനല്കി അമേരിക്കന് സര്ക്കാര്. തിരികെ നല്കിയതില് ആ പഴയ മുതലയുടെയും പുലിയുടേയും തോലും ഡിഗ്രി സര്ട്ടിഫിക്കറ്റും കാണുമായിരിക്കും.