മുഖ്യന്യായാധിപന്റെ തിരിച്ചറിവുകള് തിരിച്ചറിവുകള് നല്ലതാണ് അതുകൊണ്ട് എന്തെങ്കിലും ഗുണകരമായ മാറ്റം ഉണ്ടാകുന്നുവെങ്കില്. വലിയ ചിന്തയാണു സുപ്രീംകോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എന്.വി. രമണ കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാജ്യത്തോട് പങ്കുവച്ചത്. അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ തലപ്പത്ത് ഇരിക്കുന്നവര്ക്ക് തിരിച്ചറിവുകളുണ്ടാകുന്നതും അതു പുറത്തുപറയുന്നതും വിരമിക്കുമ്ബോഴോ അതിനുശേഷമോ ആയിരിക്കും. എന്നാല് രാജ്യത്തിന്റെ മുഖ്യന്യായാധിപന് ചില സത്യങ്ങള് തുറന്നുപറഞ്ഞത് തന്റെ സേവനകാലയളവിലാണെന്നതാണ് അതിനെ വലിയ കാര്യമാക്കുന്നത്. ഗ്രാമീണമേഖലയിലെ ജനങ്ങള്ക്ക് ഇപ്പോഴും നീതി അകലെയാണെന്നും രാജ്യത്ത് നിലനില്ക്കുന്നത് കൊളോണിയല് നിയമസംവിധാനമാണെന്നുമാണ് അദ്ദേഹം വെട്ടിത്തുറന്നുപറഞ്ഞത്. ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യക്ക് യോജിച്ചതല്ല നിലവിലുള്ള നിയമവ്യവസ്ഥയെന്നും ഇന്ത്യന് സാഹചര്യങ്ങള്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള മാറ്റം അനിവാര്യമാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. കോടതിയേയും ജഡ്ജിമാരെയും സാധാരണജനങ്ങള്ക്ക് ഭയമാണെന്നും വ്യവഹാരങ്ങള് കൂടുതല് സൗഹൃദപരമാകണമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. കേസുകള്ക്കായി അമിത തുക ചെലവാക്കേണ്ടിവരുന്ന ഗതികേടിനെക്കുറിച്ചും ചീഫ്ജസ്റ്റിസ് ആശങ്ക പങ്കുവച്ചു. ഈ സാഹചര്യത്തില് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ നിയമവ്യവഹാരങ്ങളിലെ മാറ്റങ്ങളേക്കുറിച്ചാകണം ചര്ച്ചകളും തീരുമാനങ്ങളും. പണച്ചെലവേറുന്നതിനാല് കോടതികളില് എത്താനാവാത്തതിനാല് പാവപ്പെട്ടവനു നീതിയും അവകാശങ്ങളും കിട്ടാതിരിക്കുന്നത് നീതിനിഷേധത്തിനപ്പുറം അനര്ഹമായുള്ള ശിക്ഷിക്കപ്പെടല് കൂടിയാണ്. ഒന്നുകൂടി തെളിച്ചു പറഞ്ഞാല് നിരപരാധികളും ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിന് ഈ സാഹചര്യം വഴിവയ്ക്കുന്നു. ജനസംഖ്യയനുസരിച്ച് ഇപ്പോഴുള്ള കോടതികളുടെ എണ്ണം പര്യാപ്തമല്ലെന്നു കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകളുടെ എണ്ണമെടുത്താല് വ്യക്തമാകും. സമയത്ത് തീര്പ്പാകാത്ത കേസുകളും മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള നീതിനിഷേധമാണ് അത് എന്തിന്റെ പേരിലാണെങ്കിലും. കുറ്റങ്ങള് ശിക്ഷിക്കപ്പെടാന് വൈകുംതോറും അത് ഇരയോടു നീതിപുലര്ത്താനുള്ള വൈകല് കൂടിയാണ്. നീതിന്യായസംവിധാനത്തെ, സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ച് ഏഴരപ്പതിറ്റാണ്ട് എത്തിയിട്ടും രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിനും ഭൂപ്രകൃതിക്കും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതശൈലിക്കും അനുസരിച്ച് പരിഷ്കരിക്കാന് സാധിച്ചിട്ടില്ലെന്നതും ചിന്തിക്കേണ്ട വിഷയമാണ്. ഈ രീതികള് തന്നെയാണു കോടതികളെ സാധാരണജനങ്ങളില്നിന്ന് അകറ്റിനിര്ത്തിയിരിക്കുന്നതും ആ വിഭാഗത്തിനു നീതി നിഷേധിക്കുന്നതും. സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗധേയം നിര്ണയിക്കുന്ന വിധിന്യായം വായിച്ചു മനസിലാക്കുന്നതിനു രാജ്യത്തെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനും മറ്റൊരാളെ ആശ്രയിക്കേണ്ട ഗതികേടാണ്. ഈ അവസ്ഥതന്നെയാണ് ആദ്യം മാറേണ്ടതും. ഇംഗ്ലീഷിലുള്ള നടപടിക്രമം മാറണമെന്നു മുഖ്യന്യായാധിപന് പറയുന്നതും ഇതുകൊണ്ടു തന്നെയാണ്. രാജ്യത്തെ സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളുടെ നീതിന്യായ സംവിധാനവും ആശ്രയവും പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളാണ്. അതിനപ്പുറമുള്ള സാധ്യതകളെക്കുറിച്ചു ചിന്തിക്കാന് പോലും ശേഷിയില്ലാത്തവരാണു ഭൂരിപക്ഷവും. പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളിലെ തീര്പ്പുകളില് അതു നീതിയായാലും അനീതിയായാലും തൃപ്തിപ്പെടേണ്ട ഗതികേട് നീതിനിഷേധം തന്നെയാണ്. കോടതികളിലൂടെയുള്ള നീതിയുടെ പുനഃസ്ഥാപനം ചെലവേറിയതും കാലവിളംബമുണ്ടാക്കുന്നതുമാണെന്ന് ഈ സംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവര്ക്കെല്ലാം അറിവുള്ളതാണ്. അതുകൊണ്ടു തന്നെയാണു നിന്ദ്യമായ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങള്ക്കോ നീതിനിഷേധങ്ങള്ക്കോപോലും പലരും നീതിതേടി കോടതികളെ സമീപിക്കാത്തത്. ഈ നിസഹായതയും നിവൃത്തികേടും മുതലെടുത്ത് പാവപ്പെട്ടവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന തലം വരെ കേസുകള്ക്കും എതിര്കേസുകള്ക്കും ഉണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യവുമുണ്ട്. രാജ്യത്തെ മുഖ്യന്യായാധിപന്റെ വാക്കുകള് നീതിന്യായസംവിധാനത്തിന്റെ, പ്രത്യേകിച്ച് കോടതികളുടെ ഗുണപരമായ ഒരു മാറ്റത്തിനു തുടക്കം കുറിക്കുന്നത് സാധാരണജനത്തിനു നല്കാവുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നീതിയാണ്.