ആഴത്തിലുള്ള അറിവും അത് വ്യക്തമായി പകര്ന്നു നല്കാന് അസാധാരണമായ കഴിവുമുള്ള നേതാവ് കെ.പി.എം.എസ്. അതിശക്തമായ പ്രസ്ഥാനമായി മാറിയതിനു പിന്നിലെ ശക്തി ഇന്ന് സിപിഐ നേതാവും മുന് മന്ത്രിയുമായ പി കെ രാഘവന്റെ ഓര്മ്മദിനം കൊല്ലം: സിപിഐ നേതാവും മന്ത്രിയുമായിരുന്ന പികെ രാഘവന് അന്തരിച്ചിട്ട് ഇന്നേക്ക് 16 വര്ഷങ്ങള്. കേരളത്തിലെ അടിസ്ഥാന ജനതയെ ഇടത് പ്രസ്ഥാനവുമായി യോജിപ്പിച്ച് നിര്ത്തിയിരുന്ന കണ്ണിയായിരുന്നു പി കെ രാഘവന്. കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ആദര്ശ മുഖങ്ങളില് പ്രധാനിയായിരുന്ന പി കെ രാഘവന് 2005 ആഗസ്റ്റ് 19നാണ് വിട പറഞ്ഞത്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്ട്ടിയുടെ കേരള ഘടകത്തിന്റെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനത്തോ അഖിലേന്ത്യാ നേതൃത്വത്തില് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സ്ഥാനത്തോ സഖാവ് എത്തിയില്ല എന്നത് പാര്ട്ടിയുടെയും സമൂഹത്തിന്്റെയും നഷ്ടമാണെന്ന് മാധ്യമപ്രവര്ത്തകനായ ടി കെ വിനോദന് കുറിച്ചു. കെ.പി.എംഎസ് അതിശക്തമായ പ്രസ്ഥാനമായി മാറിയതിനു പിന്നിലെ പ്രധാന ഘടകം പി.കെ രാഘവന്റെ സംഘാടന മികവായിരുന്നു എന്നും അദ്ദേഹം തന്റെ കുറിപ്പില് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ടി കെ വിനോദന്റെ കുറിപ്പ് ഇങ്ങനെ. ഇന്ന് പി.കെ രാഘവന്റെ പതിനാറാം ചരമവാര്ഷികദിനം. കേരളത്തിലെയും ഇന്ത്യയിലെയും ഒന്നാംനിര കമ്മ്യൂണിസ്റ്റു നേതാക്കളില് പലരുമായും അടുത്തിടപഴകാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരില് നിന്ന് ആര്ജ്ജിച്ച പാഠങ്ങള് ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട നേട്ടങ്ങളാണ്. അക്കൂട്ടത്തില് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരാളായാണ് സ.പി.കെ രാഘവനെ ഞാന് കാണുന്നത്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്ട്ടിയുടെ കേരള ഘടകത്തിന്റെ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനത്തോ അഖിലേന്ത്യാ നേതൃത്വത്തില് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സ്ഥാനത്തോ സഖാവ് എത്തിയില്ല എന്നത് പാര്ട്ടിയുടെയും സമൂഹത്തിന്്റെയും നഷ്ടമാണ്. രാഷ്ട്രീയത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും സാമൂഹ്യ ജീവിതത്തെയും കുറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള അറിവും അത് വ്യക്തമായി പകര്ന്നു നല്കാന് അസാധാരണമായ കഴിവുമുള്ള നേതാവായിരുന്നു സ.പി.കെ രാഘവന്. കേരള പുലയ മഹാസഭയുടെ അനിഷേധ്യനായ നേതാവായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പാര്ട്ടി ഏല്പിച്ച ചുമതല എന്ന നിലയിലാണ് സഖാവ് കെ.പി.എം.എസിന്റെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തത്. കെ.പി.എംഎസ് അതിശക്തമായ പ്രസ്ഥാനമായി മാറിയതിനു പിന്നിലെ പ്രധാന ഘടകം സ .പി.കെ രാഘവന്റെ സംഘാടന മികവായിരുന്നു. വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങള് ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കാനും അഭിപ്രായ വ്യത്യാസമുള്ളവരുമായി സംവദിക്കാനും സവിശേഷമായ താല്പര്യം പുലര്ത്തിയിരുന്നു സഖാവ്. കൊച്ചുകുട്ടികളുടെ അഭിപ്രായങ്ങള്ക്ക് പോലും അദ്ദേഹം വില നല്കി. പ്രായക്കുറവ് നല്കിയ വിവരമില്ലായ്മയുടെ ബലത്തില് മറ്റു നേതാക്കളോടെന്നതു പോലെ സ.പി.കെ രാഘവനോടും പല തവണ തര്ക്കിച്ചിട്ടുണ്ട് ഞാന്. ഓരോ തവണയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറിവിന്റെ ആഴവും സമീപനത്തിലെ അങ്ങേയറ്റത്തെ ജനാധിപത്യമര്യാദയും മഹാനായ ആ നേതാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള മതിപ്പ് വര്ദ്ധിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. സംഗീതത്തിലുള്ള അവഗാഹം ഒരിക്കലും പ്രദര്ശന വസ്തുവാക്കിയിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം. കേരളത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന് നെയ്യാറ്റിന്കര വാസുദേവന് നല്കിയ സംഭാവനകളെ കുറിച്ചും നമ്മുടെ നാടന് സംഗീത പാരമ്ബര്യത്തില് നിന്ന് ദേവരാജന് സൃഷ്ടിച്ച പുതിയ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചും ഏതു കലാനിരൂപകനെക്കാള് വലിയ അറിവ് സഖാവിനുണ്ടായിരുന്നു. പൊരുളറിയാതെ ക്ഷേത്രകലകളുടെ മുന്നില് കുമ്ബിട്ടു നിന്ന അന്ധനായ ക്ലാസിക്കല് കലാരാധകനായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം. അച്ചിക്കൂത്ത് എന്നുകൂടി അറിയപ്പെട്ട മോഹിനിയാട്ടവും മറ്റും പ്രസക്തി എന്തെന്നറിയാതെ സര്ക്കാര് ചെലവില് സംസ്ഥാനത്തുടനീളം കെട്ടിയെഴുന്നള്ളിച്ച കാലത്ത് നടത്തിയ സംഭാഷണങ്ങളിലാണ് കലയെക്കുറിച്ച്, വിശേഷിച്ച് സംഗീതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിനുള്ള സവിശേഷജ്ഞാനം മനസ്സിലായത്. ഒരിക്കല് ഗാന്ധി അംബേദ്കര് സംവാദത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹവുമായി സംസാരിച്ചപ്പോള്, ആ വിഷയം അദ്ദേഹത്തെക്കാള് നന്നായി പഠിച്ച ഒരാള് കേരളത്തില് വേറേയുണ്ടാവില്ല എന്നെനിക്ക് തോന്നി. സഖാവ് സംസാരിച്ചാല് പോരാ, എഴുതണം എന്ന് ഞാന് പറഞ്ഞു. സമയം കിട്ടണ്ടേ ? എന്ന ചോദ്യമായിരുന്നു മറുപടി. ദളിത് വിഭാഗത്തില് പെട്ട ഒരാളെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റു പാര്ട്ടി ജനറല് സീറ്റില് നിറുത്തിയിട്ടില്ലല്ലോ. കണ്ണൂരില് കെ.കുഞ്ഞമ്ബുവിനെ നിറുത്താന് എ.കെ.ആന്റണി കാണിച്ച ധൈര്യം പോലും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാര്ക്കുണ്ടായില്ലല്ലോ എന്ന് ഞാന് ധാര്മ്മികരോഷം കൊണ്ടപ്പോള് തികഞ്ഞ ശാന്തതയോടെയായിരുന്നു സ .പി.കെ രാഘവന്റെ ഉത്തരം. സഖാവ് പറഞ്ഞതില് രണ്ടു പിശകുണ്ട്. ജനറല് സീറ്റില് ദളിത് വിഭാഗത്തില് പെട്ടവരെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്ട്ടി സ്ഥാനാര്ത്ഥിയാക്കിയിട്ടില്ല എന്നത് വസ്തുതാപരമായ തെറ്റ്. 1967ല് സപ്തകക്ഷി മുന്നണിയുടെ കാലത്ത് ഉറപ്പായും ജയിക്കുമെന്ന് കരുതിയ ചാലക്കുടി ജനറല് സീറ്റില് ചാത്തന് മാസ്റ്ററെ നമ്മള് നിറുത്തി. ദയനീയമായി തോറ്റു. അത് വസ്തുതാപരമായ പിശക്. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ യാഥാര്ത്ഥ്യബോധത്തോടെയുള്ള സമീപനമില്ല എന്നത് രണ്ടാമത്തെ പിശക് . മറ്റു സമുദായങ്ങളില്പെട്ടവര് പട്ടികജാതിക്കാര്ക്ക് വോട്ടു ചെയ്യില്ല എന്ന മനോഭാവം മാറണം. മനോഭാവം മാറണമെങ്കില് അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റമുണ്ടാകണം. അല്ലാത്തിടത്തോളം ജനറല് സീറ്റില് ദളിത് സ്ഥാനാര്ത്ഥികളെ നിറുത്തുന്നതിന് പ്രതീകാത്മകമായ മൂല്യം മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന് അദ്ദേഹം എന്നെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി. മുത്തങ്ങ വെടിവയ്പിനെ തുടര്ന്നുള്ള ദിവസങ്ങളില് പലപ്പോഴും ഞാന് ധാര്മ്മികരോഷം കൊണ്ട് പ്രായക്കുറവിന്റെ അറിവില്ലായ്മകൊണ്ടും പൊട്ടിത്തെറിക്കുമ്ബോള് തികഞ്ഞ സഹിഷ്ണുതയോടെ എല്ലാം കേട്ടതിനു ശേഷം ആദിവാസി ഭൂപ്രശ്നത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായി അദ്ദേഹം സംസാരിക്കുമായിരുന്നത് ഓര്ക്കുന്നു. ആദിവാസി ദളിത് വിഭാഗങ്ങളുടെ ഭൂപ്രശ്നത്തില് വലിയ തോതിലുള്ള ഇടപെടല് നടത്താനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകള്ക്കിടയിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന് വീണ്ടും കടുത്ത ഹൃദ്രോഗബാധയുണ്ടാകുന്നത്. മരണത്തിന് കീഴടങ്ങുന്നതുവരെ വിശ്രമിക്കാന് തയ്യാറായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം. ആ മരണം കേരളത്തിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്ട്ടിക്കും പൊതുജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനത്തിനും സൃഷ്ടിച്ച നഷ്ടം വാക്കുകളില് വിവരിക്കാന് കഴിയില്ല.