ഗാന്ധിസ്മൃതിയില് വജ്രശോഭയോടെ ശബരി ആശ്രമം രാജ്യം 75ാം സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനം ആഘോഷിക്കുമ്ബോള് രാഷ്ട്ര പിതാവ് മഹത്മാ ഗാന്ധിയുടെ സ്മരണകളില് തലയെടുപ്പോടെ നില്ക്കുകയാണ് പാലക്കാട് അകത്തേത്തറയിലെ ശബരി ആശ്രമം. ബ്രാഹ്മണ്യത്തിന്റെ ചരടുകള് പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞ് സാധാരണക്കാര്ക്കൊപ്പം നിലകൊണ്ട ടി.ആര്.കൃഷ്ണസ്വാമി അയ്യര് 1923ല് ആരംഭിച്ച ശബരി ആശ്രമം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങളുമായി ഏറെ ഇഴയടുപ്പമുള്ള ചരിത്ര സ്മാരകമാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഗാന്ധിസ്മാരകത്തെ അതിന്റെ ചരിത്ര പ്രാധാന്യവും പ്രൗഢിയും നിലനിറുത്തിക്കൊണ്ട് നവീകരിക്കുകയാണ് സംസ്ഥാന സര്ക്കാര്. ഗാന്ധിയന് ആശയങ്ങളിലൂടെ സമൂഹത്തില് എന്ത് മാറ്റം കൊണ്ടുവരാനാണോ ശബരി ആശ്രമം പരിശ്രമിച്ചത്, അതിന്റെ പൂര്ത്തീകരണമാണ് സര്ക്കാര് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. മൂന്നുതവണ ഗാന്ധിജി സന്ദര്ശിച്ച സ്ഥലം, കസ്തൂര്ബ ഗാന്ധിയോടൊപ്പം രാഷ്ട്രപിതാവ് താമസിച്ച ആശ്രമം, ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും സാമൂഹ്യപരിഷ്കര്ത്താക്കളും സന്ദര്ശിച്ച ഇടം എന്നിങ്ങനെ കേരളത്തിന് ഒരിക്കലും വിസ്മരിക്കാനാകാത്ത ചരിത്ര സ്മരണകള് ഉറങ്ങുന്ന ഭൂമികയാണ് ശബരി ആശ്രമം. ആശ്രമത്തിന്റെ പിറവി സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കും അധസ്ഥിത വിഭാഗങ്ങളുടെ സാമൂഹ്യനീതിക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഗാന്ധിജിയുടെ ഇടപെടലുകളില് നിന്ന് പ്രചോദനമുള്ക്കൊണ്ട് 1923ല് ടി.ആര്.കൃഷ്ണസ്വാമി അയ്യരാണ് അകത്തേത്തറയില് ശബരി ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചത്. സാമൂഹ്യപരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തോടൊപ്പം പ്രവര്ത്തിക്കാനുദ്ദേശിച്ചാണ് ഇത്തരമൊരു സ്ഥാപനം അദ്ദേഹം തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് വിപ്ലവകരമായ ധാരാളം മാറ്റങ്ങള്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചത് ഈ ആശ്രമത്തില് നിന്നായിരുന്നു. രാജ്യത്ത് ആദ്യമായി മിശ്രഭോജനം നടന്നത് ശബരി ആശ്രമത്തിലാണെന്നത് അത് എക്കാലവും സംരക്ഷിച്ചു നിറുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ ഓര്മ്മപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ബര്ദോളിയെന്നാണ് ശബരി ആശ്രമം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹം, വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം, ഖാദി പ്രസ്ഥാനം, മദ്യവര്ജനം തുടങ്ങി ഗാന്ധിജി നേതൃത്വവും പിന്തുണയും നല്കിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും പരിപാടികളിലും ആശ്രമത്തിന്റെ സംഭാവനകള് വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്. ഗാന്ധിയന് ആശയങ്ങള് പ്രചരിപ്പിക്കാനും ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹമുള്പ്പെടെയുള്ള പരിപാടികളില് പങ്കെടുത്ത വോളണ്ടിയര്മാരെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനും ആശ്രമം വേദിയായിട്ടുണ്ട് എന്നത് ചരിത്രത്തില് അതിന്റെ പ്രധാന്യം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഗാന്ധിജി മൂന്നുതവണ സന്ദര്ശിച്ച കേരളത്തിലെ ഏക സ്ഥാപനമാണ് പാലക്കാട് അകത്തേത്തറയിലെ ശബരി ആശ്രമം. 1925, 1927, 1934 എന്നീ വര്ഷങ്ങളില് ഗാന്ധിജി ഇവിടെയെത്തി. വൈക്കം സത്യഗ്രഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കേരളത്തില് എത്തിയപ്പോഴായിരുന്നു ആദ്യസന്ദര്ശനം. ഈ സന്ദര്ശനത്തിനിടെ പാലക്കാട് കല്മാടം ക്ഷേത്രം, കസ്തൂര്ബ ഗാന്ധി ഹരിജനങ്ങള്ക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തു. കേരളത്തിലെ അയിത്തോച്ചാടന പ്രവര്ത്തനത്തിലെ സുപ്രധാന സംഭവമാണിത്. 1927 ജൂലൈയില് രണ്ടാം സന്ദര്ശനം. 1934 ജനുവരി 10ന് മൂന്നാമത്തെ സന്ദര്ശനവേളയില് കരിങ്കൊടി പ്രകടനം നടത്താന് ചിലര് ഒലവക്കോട് റെയില്വേ സ്റ്റേഷനില് ഒരുക്കം നടത്തി. ഇത് മുന്കൂട്ടിയറിഞ്ഞ കൃഷ്ണസ്വാമി ട്രെയിന് ശബരി ആശ്രമത്തിന് തൊട്ടടുത്ത് നിറുത്താനുള്ള സൗകര്യം ചെയ്തുകൊടുത്തു. ഗാന്ധിജി നട്ട തെങ്ങും അദ്ദേഹം പ്രാര്ത്ഥന നടത്തിയ വീടും ഇന്നും ഇവിടെയുണ്ട്. ഒപ്പം സന്ദര്ശക ഡയറിയില് അദ്ദേഹമെഴുതിയ വാക്കുകളും ആശ്രമത്തില് നിധിപോലെ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരേ ഇന്ത്യയെന്ന സങ്കല്പം സരോജിനി നായിഡു പങ്കെടുത്ത് പാലക്കാടുവച്ച് നടന്ന കോണ്ഗ്രസ് സമ്മേളനത്തില് സംഘടിപ്പിച്ച പന്തിഭോജനത്തില് പങ്കെടുത്തുവെന്ന കാരണത്താല് അഗ്രഹാരത്തില് നിന്നും പുറത്താക്കിയതിനെ തുടര്ന്നാണ് കൃഷ്ണസ്വാമി അയ്യര് അയിത്തോച്ചാടനം ലക്ഷ്യമിട്ട് ശബരി ആശ്രമം സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ജാതിമത ഭേദമില്ലാതെ എല്ലാതരം മനുഷ്യരെയും ആശ്രമത്തില് പാര്പ്പിച്ച് ഒരേ ഇന്ത്യയെന്ന ഒറ്റ സങ്കല്പത്തിനു പിന്നില് അണിനിരത്താന് ആശ്രമം നിരന്തരം ഇടപെടലുകള് നടത്തി. ഇപ്പോള് സാമൂഹികമായി പിന്നാക്കം നില്ക്കുന്ന വിദ്യാര്ത്ഥികള്ക്ക് താമസിച്ച് പഠിക്കാന് വേണ്ട ഹോസ്റ്റലെന്ന നിലയിലാണ് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നത്. ഗാന്ധിയന് ആശയങ്ങള് പ്രചരിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തില് അഞ്ചുകോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചുള്ള നവീകരണ പ്രവൃത്തികള് പുരോഗമിക്കുകയാണ്. അഞ്ചു വര്ഷം മുമ്ബ് വരെ അസൗകര്യങ്ങള്ക്കിടയില് വീര്പ്പുമുട്ടുകയായിരുന്നു ശബരി ആശ്രമം. ഗാന്ധിജിയുടെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തിന്റെ 70 വാര്ഷികം ആഘോഷിക്കാന് സര്ക്കാര് തീരുമാനിച്ചതിന്റെ ഭാഗമായി ശബരി ആശ്രമം സന്ദര്ശിച്ചപ്പോഴാണ് ഇവിടം സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിയുന്നത്. തുടര്ന്ന് സാംസ്കാരിക വകുപ്പ് മുന്കൈയ്യെടുത്ത് ആശ്രമം നവീകരിക്കാനുള്ള പദ്ധതി തയ്യാറാക്കുകയായിരുന്നു. അഞ്ചുകോടി വകയിരുത്തിയ പദ്ധതിയില് 2.60 കോടിയുടെ ഒന്നാംഘട്ട നിര്മ്മാണം ഇതിനോടകം പൂര്ത്തിയായിട്ടുണ്ട്. 100ലധികം വിദ്യാര്ത്ഥികള്ക്ക് താമസിച്ച് പഠിക്കാനുള്ള ഹോസ്റ്റല് സൗകര്യം, കോണ്ഫറന്സ് ഹാള്, ഓഡിറ്റോറിയം, ഓഫീസ് കെട്ടിടം, ആശ്രമത്തിനായി സ്ഥലം വിട്ടുനല്കിയ അപ്പു യജമാന്റെ പേരിലുള്ള പ്രവേശ കവാടം, കുളത്തിന്റെ നവീകരണം എന്നിവ പൂര്ത്തിയായിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ ഗാന്ധിജി താമസിച്ച മണ്കുടില് അതിന്റെ തനിമ ചോരാതെ തന്നെ നവീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പദ്ധതിയുടെ അടുത്ത ഘട്ടത്തില് ഗാന്ധിയന് ലൈബ്രറി, മ്യൂസിയം എന്നിവയൊരുക്കും. ഇതോടെ രാഷ്ട്രപിതാവിനായി കേരളം രാജ്യത്തിന് സമര്പ്പിക്കുന്ന സമ്മാനമാകും ശബരി ആശ്രമം.