അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ പടയോട്ടങ്ങള്, പാകിസ്ഥാന് ബന്ധം, ആദ്യ പരാജയം ആരാണ് താലിബാന്? കാബൂള്: അഫ്ഗാനിസ്ഥാന് നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കാന് തക്കവണ്ണം ശേഷിയുള്ള വന് ശക്തിയായി ഭീകരസംഘടനയായ താലിബാന് വളര്ന്നതെങ്ങനെ? താലിബാന് പാകിസ്താനുമായുള്ള ബന്ധം എന്താണ്? താലിബാനുമായി സഹകരിക്കാന് ചൈന സന്നദ്ധരായതെന്തുകൊണ്ട്? അഫ്ഗാന്റെ ഭരണം താലിബാന് കൈപ്പിടിയിലൊതുക്കുമ്ബോള് ഇത്തരത്തിലുള്ള നൂറു കണക്കിന് ചോദ്യങ്ങള് അവശേഷിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനുള്ള ഉത്തരം ലഭിക്കണമെങ്കില് 1996 മുതലുള്ള ചരിത്രം പറയേണ്ടതുണ്ട്. 1996 മുതല് 2001 ല് പുറത്താക്കപ്പെടുന്നതു വരെ അഫ്ഗാനിസ്താനില് ഭരണത്തിലിരുന്ന സുന്നി മുസ്ലീം രാഷ്ട്രീയസൈനികപ്രസ്ഥാനമാണ് താലിബാന്. അധികാരത്തില് നിന്നും പുറത്തായതിനു ശേഷം 2004ഓടെ പുനരേകീകരിക്കപ്പെട്ട താലിബാന്, അഫ്ഗാന് പാകിസ്താന് അതിര്ത്തിയിലെ വിവിധ പഷ്തൂണ് ഗോത്രമേഖലകളില് ഭരണം നടത്തുകയും, ഇരുസര്ക്കാരുകള്ക്കെതിരെയും അഫ്ഗാനിസ്താനില് സാന്നിധ്യമുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന നാറ്റോ സഖ്യസേനക്കെതിരെയും ഗറില്ല മുറയില് യുദ്ധം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. താലിബാന് അംഗങ്ങളില് ഭൂരിഭാഗവും പഷ്തൂണ് ഗോത്രത്തില്പ്പെട്ടവരാണ്. ഇതിനു പുറമേ തൊട്ടടുത്ത ഇസ്ലാമിക രാജ്യങ്ങളില് നിന്നുള്ള ഉസ്ബെക്കുകള്, താജിക്കുകള്, ചെച്ചെനുകള്, അറബികള്, പഞ്ചാബികള് തൂടങ്ങിയവരും താലിബാനിലുണ്ട്. പാകിസ്താനിലും അഫ്ഗാനിസ്താനിലും പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന താലിബാന്, പ്രധാനമായും ഡ്യൂറന്റ് രേഖ മേഖലയിലാണ് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. താലിബാന്റെ ആസ്ഥാനം പാകിസ്റ്റാനിലെ ക്വെത്ത പ്രദേശത്താണെന്നാണ് അമേരിക്ക കരുതുന്നത്. പാകിസ്താനും ഇറാനും താലിബാന് സഹായം നല്കുന്നുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഇത് നിഷേധിക്കുന്നു. ഒളിവില് കഴിയുന്ന മുല്ല മുഹമ്മദ് ഒമര് ആണ് താലിബാന് നേതൃത്വം നല്കുന്നത്. ഒമറിന്റെ ആദ്യകാല സൈന്യാധിപര്, ചെറുകിട സൈന്യത്തലവന്മാരും മദ്രസ അദ്ധ്യാപകരും അടങ്ങിയതായിരുന്നു. പോരാളികളാകട്ടെ, പാകിസ്താനിലെ മതപാഠശാലകളിലെ വിദ്യാര്ത്ഥികളായ അഫ്ഗാന് അഭയാര്ത്ഥികളായിരുന്നു. പാകിസ്താന് സര്ക്കാറില് നിന്നും പ്രത്യേകിച്ച് പാകിസ്താന് ചാരസംഘടനയായ ഐ.എസ്.ഐയില് നിന്നും താലിബാന് പരീശീലനവും പണവും മറ്റു സഹായങ്ങളും ലഭിച്ചിരുന്നു. പാകിസ്താനിലെ പ്രമുഖ ഇസ്ലാമികസംഘടനയായ ജാമിയത്ത് ഉലമയി ഇസ്ലാം ജെ.യു.ഐ. ആണ് താലിബാന് അംഗങ്ങള്ക്കായുള്ള മതപാഠശാലകള് നടത്തിയിരുന്നത്. ഏതാണ്ട് അഞ്ചുവര്ഷത്തോളം അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ തലസ്ഥാനമായ കാബൂളും രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും നിയന്ത്രണത്തിലാക്കിയിരുന്ന താലിബാന്, ഇസ്ലാമിക് എമിറേറ്റ് ഓഫ് അഫ്ഗാനിസ്താന് എന്നാണ് അവരുടെ രാജ്യത്തെ വിളിച്ചിരുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് പാകിസ്താന്, സൗദി അറേബ്യ, യു.എ.ഇ. എന്നീ മൂന്നു രാജ്യങ്ങള് മാത്രമേ താലിബാന്റെ സര്ക്കാരിനെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. അഫ്ഗാനിസ്താനില് അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ടെങ്കിലും പാകിസ്താനിലെ അതിര്ത്തിപ്രദേശങ്ങളില് നിര്ണായകമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താന് ഇപ്പോഴും താലിബാന് സാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇസ്ലാമികലോകത്ത് ഇതുവരെ കാണാത്ത രീതിയില്, മുസ്ലീം ശരിയത്ത് നിയമത്തിന്റെ ഏറ്റവും കണിശമായ പ്രായോക്താക്കളായി താലിബാനെ കണക്കാക്കുന്നു. താലിബാന് പടയോട്ടങ്ങളുടെ ആരംഭം അഫ്ഗാനിസ്താനില് മുജാഹിദീന് സര്ക്കാരിന്റെ ഭരണകാലത്ത്, 1994 മദ്ധ്യത്തോടെ മുല്ല മുഹമ്മദ് ഒമറിന്റെ കീഴിലുള്ള ഒരു ചെറിയ സംഘമായാണ് താലിബാന്റെ ആരംഭം. ഒരു ഘല്ജി പഷ്തൂണ് ആയിരുന്ന ഒമര് സോവിയറ്റ് യുദ്ധകാലത്ത് വിവിധ പ്രതിരോധകക്ഷികള്ക്കൊപ്പം സൈന്യത്തില് പ്രവര്ത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1994 സെപ്റ്റംബര്ഒക്ടോബര് സമയത്ത്, ഗുള്ബുദ്ദീന് ഹെക്മത്യാറിന്റെ ഹിസ്ബ്ഇ ഇസ്ലാമിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്ന സ്പിന് ബാള്ഡാക്കിലെ Spin Baldak ഒരു അതിര്ത്തികേന്ദ്രം ബോര്ഡര് പോസ്റ്റ് കൈയടക്കുന്നതോടെയാണ് താലിബാന് ആദ്യമായി ജനശ്രദ്ധയില് വരുന്നത്. ഏതാണ്ട് ഇതേ സമയത്തുതന്നെ, തോബ അച്ചാക്സായ്ലുള്ള ഹെക്മത്യാറീന്റെ ഒരു ആയുധകേന്ദ്രവും താലിബാന് പിടിച്ചെടുത്തു. 1994 നവംബറില് ഒരു പാകിസ്താന് പ്രതിനിധിസംഘത്തെ താലിബാന് ബന്ധിയാക്കി കൂടുതല് ശ്രദ്ധയാകര്ഷിച്ചു. താലിബാന്റെ ആദ്യ പരാജയം 1995 മാര്ച്ച് 19ന് താലിബാന് ആദ്യത്തെ പരാജയം രുചിച്ചു. ഈ ദിവസം, റബ്ബാനിയുടെ സൈനികനേതാവായിരുന്ന അഹ്മദ് ഷാ മസൂദ്, ചാരസ്യാബ് പിടിക്കുകയും, കാബൂളിന്റേയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളുടേയും നിയന്ത്രണം കൈക്കലാക്കുകയും ചെയ്തു. പരാജയപ്പെട്ടതോടെ താലിബാന്റെ സഖ്യം പിളര്ന്നു. താലിബാന്പാകിസ്ഥാന് ബന്ധം 1994ല് താലിബാന്റെ ഉയര്ച്ചക്ക് പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ച രാജ്യമാണ് പാകിസ്താന് എന്നുമാത്രമല്ല, 1996ല് താലിബാന് ഭരണകൂടത്തെ അംഗീകരിച്ച മൂന്നു രാജ്യങ്ങളിലൊന്നുമാണ് പാകിസ്താന് സൗദി അറേബ്യ, യു.എ.ഇ. എന്നിവയാണ് മറ്റു രാജ്യങ്ങള്. ഇതിനും പുറമേ, പാകിസ്താന് സൈന്യവും, രഹസ്യാന്വേഷണവിഭാഗമായ ഇന്റര് സര്വീസസ് ഇന്റലിജന്സും 1980കളുടെ തുടക്കം മുതല് അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ മൗലിക ഇസ്ലാമികവാദികളെ ശക്തമായി പിന്തുണക്കുകയും, ഈ കണ്ണികള് ഇന്നും നിലനില്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. താലിബാനെ നയിക്കുന്നവര് താലിബാന്റെ സ്ഥാപകരില്പ്പെട്ട മുതിര്ന്ന മത പുരോഹിതനായ മൗലവി ഹൈബത്തുള്ള അഖുന്സാദയാണ് താലിബാനെ ഇപ്പോള് നയിക്കുന്നത്. പാകിസ്താനില് യുഎസ് സൈന്യം നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തില് മുന് നേതാവ് മുല്ല അക്തര് മുഹമ്മദ് മന്സൂര് കൊല്ലപ്പെട്ടതിനെ തുടര്ന്ന് 2016ലാണ് ഹൈബത്തുള്ള അഖുന്സാദയെ പരമോന്നത നേതാവായി താലിബാന് തിരഞ്ഞെടുത്തത്. താലിബാന് സഹസ്ഥാപകനായ മുല്ല അഹ്ദുള് ഗനി ബറദറാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന നേതാവ്. 2010ല് കറാച്ചിയില് വെച്ച് പിടിയിലായ ഇയാള് 2013ല് മോചിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. താലിബാന്റെ രാഷ്ട്രീയ സമിതിയുടെ തലവനായ മുല്ല അഹ്ദുള് ഗനി ബറദര് അടുത്തിടെ ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയിരുന്നു.