ചോമ്ബാലയുടെ കൈത്തറിപ്പെരുമ ! ദിവാകരന് ചോമ്ബാല ഓണക്കോടികളിലെ കസവുകരയുടെ സ്വര്ണ്ണത്തിളക്കവുമായി മലയാളികളുടെ പൂമുഖപ്പടി വാതില്ക്കലേക്ക് അടിവെച്ചടിവെച്ചെത്തിനിക്കുന്നു തിരുവോണ നാളുകള് ! പാരമ്ബര്യപ്പെരുമയ്ക്ക് അശേഷം മങ്ങലേല്ക്കാതെ. കേരളത്തിന്റെ കാര്ഷികോത്സവം എന്നതിലുപരി നവവത്സരത്തിന്റെ ശുഭാരംഭവും ചിങ്ങപ്പിറവിയോടെ.കോവിഡിനെക്കുറിച്ചുളള ഏറ്റവും പുതിയ അപ്ഡേറ്റുകള് ഇവിടെ വായിക്കൂതിരുവാതിരക്കളി എന്ന ചില ഏര്പ്പാടൊക്കെ പണ്ടുകാലങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്നു . വീട്ടമ്മമാരില് പലരും ഫ്ളാറ്റമ്മമാരായി മാറി. അമ്ബലക്കുളങ്ങളിലെ കുളിയും തേവാരവും ഒക്കെ ടബ്ബിലും ഷവറിനടിയിലുമൊക്കെയായി . തിരുവാതിരക്കളി ഒരുമാതിരിക്കളി കളായി ടി വി സ്ക്രീനുകളില് ഒതുങ്ങിക്കഴയുന്നുവെന്നതും പരമാര്ത്ഥം .കൊറോണയല്ല ഏത് മഹാമാരി വന്നാലും മഹാബലി വരാതിരിക്കില്ല .മലയാളികളെ മറക്കാന് അദ്ദേഹത്തിനാവുമോ ? കൊറോണാവ്യാപനവും ലോക്ക്ഡൗണും ജാഗ്രതാനിര്ദ്ദേശങ്ങളും അകലം പാലിക്കലും . വിഷാദത്തില് പൊതിഞ്ഞ ,മൂകത തളം കെട്ടിയ ,വിരസത നഷ്ട്ടപ്പെട്ട നിമിഷങ്ങള് . ചുറ്റുപാടില് എവിടെ നോക്കിയാലും മുഖാവരണമിട്ട മുഖങ്ങള് . സങ്കടവും സന്തോഷവും സംതൃപ്തിയും അസംതൃപ്തിയും അമര്ഷവും നിരാശയും ഒന്നും തന്നെ വേര്തിരിച്ചറിയാനാവാത്ത തോതില് മുഖം നഷ്ട്ടപ്പെട്ടവര് ! അതിനിടയില് കര്ക്കിടക്കാറൊഴിഞ്ഞ ആകാശപ്പരപ്പില് ഓണത്തുമ്ബികള് വട്ടമിട്ടു പറക്കുന്നു വിട്ടൊഴിയാത്ത മാരിക്കാറിനും മഴക്കോളിനും അയവുവന്നപോലെ . കേരളത്തില് ഓണം വന്നടുത്തതോടെ ഉണര്വ്വും ഊര്ജ്ജപ്രസരണ വേഗതയും സന്തോഷവും എന്നത്തേക്കാളുമേറെ .ഓണത്തിനുണരുന്ന വിപണിയിലും ഉത്സാഹത്തള്ളിച്ച തുടങ്ങി . ഉടുത്തുമാറാനൊരു തുണിയില്ലാത്തവരും ഓണത്തിന് കോടിയുടുക്കും .തീര്ച്ച . ഓണം വന്നാലും വിഷുവന്നാലും കേരളപ്പിറവി വന്നാലും പെരുന്നാളിനായാലും മലയാളി മറക്കാത്ത ഒരു വസ്ത്രസങ്കല്പ്പമുണ്ട് .വേഷസംവിധാനമുണ്ട്. കൈത്തറിത്തുണിയില് നെയ്തെടുത്ത മുണ്ടും സാരിയും സെറ്റുമുണ്ടും ചുരിദാറും മറ്റും . നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ചരിത്രപാരമ്ബര്യമുള്ള കൈത്തറിക്കുമുണ്ട് പറയാനേറെ കഥകള് . ഇന്ത്യയിലും വിദേശരാജ്യങ്ങളിലും ഏറെ പ്രിയങ്കരമായ കൈത്തറി വസ്ത്രങ്ങളുടെ നിര്മ്മാണ മേഖലകളില് ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലമാണ് നെയ്യാറ്റിന്കരക്കടുത്തുള്ള ബാലരാമപുരം . തിരുവിതാംകൂര് മഹാരാജാവായിരുന്ന അവിട്ടം തിരുനാള് ബാലരാമവര്മ്മയുടെ ഭരണകാലത്താണ് ഈ സ്ഥലം കൈത്തറി നിര്മ്മാണ മേഖലയായി മാറിയത് . തമിഴ് നാട്ടില് നിന്നും വിദഗ്ധരായ നെയ്ത്തുകാരെ തിരഞ്ഞുപിടിച്ച് ഇവിടെ കുടിപാര്പ്പിച്ചു . ക്രമേണ ഈ തൊഴിലറിയാവുന്നവര് കുടുംബസമേതം ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുകയും ഏറെ താമസമില്ലാതെ തന്നെ ഈ പ്രദേശം നെയ്ത്തുകാരുടെ ഒരു കോളനിയായി മാറുകയുമായിരുന്നു . കാലാന്തരത്തില് ബാലരാമവര്മ്മ മഹാരാജാവിന്റെ സ്മരണക്കായി ഈ സ്ഥലത്തിന് ബാലരാമപുരം എന്ന പേരുമിട്ട് . ഇതുപോലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധമായ പേരാണ് കൂത്താമ്ബുള്ളി . അഞ്ഞൂറ് വര്ഷങ്ങള്ക്ക് മുന്പ് കൊച്ചി രാജവംശത്തിന് വിശിഷ്ഠ വസ്ത്രങ്ങള് നെയ്തെടുക്കാന് കര്ണ്ണാടകയില് നിന്നുമെത്തിയ നെയ്ത്തു തൊഴിലാളികളുടെ പിന്മുറക്കാരാണത്രെ കൂത്താമ്ബുള്ളിയില് ഇന്നുകാണുന്ന എണ്ണമറ്റ ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങള് . മികവില് മികച്ച നിലയില് ഇവിടെ നിന്നും കൈത്തറി സാരികള് നെയ്തെടുക്കുന്നകാഴ്ച ആരെയും വിസ്മയിപ്പിക്കും. കോലത്തിരി രാജവംശത്തിന്റെ ഇടപെടലുകളിലൂടെയാണ് കണ്ണൂര് ഭാഗത്ത് കൈത്തറിവ്യവസായത്തിന് തുടക്കമായതെന്നും കേള്ക്കുന്നു .മറ്റൊരു പേരാണ് ചേന്ദമംഗലം . കസവുകട ,ഹാന്ടെക്സ് ,ഹാന്വീവ് .കരാല്കട കൈത്തറി വസ്ത്രവിതരണരംഗത്തെ പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങള് .കൈത്തറിയാണെന്ന് കരുതി നിസ്സാര വിലയ്ക്ക് കിട്ടുമെന്ന് കരുതരുത് .ഈ അടുത്ത് എനിക്കുടുക്കാന് തലശ്ശേരിയിലെ കസവ് കടയില് നിന്നും ഒരിടത്തരം മുണ്ട് വാങ്ങിയത് 1200 രൂപ കൊടുത്തു കൊണ്ട് .പണ്ടുകാലങ്ങളില് വാരക്ക് ആറ് രൂപ കൊടുത്താല് ഒന്നാം തരം മല്ലു മുണ്ട് കിട്ടുമായിരുന്നു .എം എസ് വൈറ്റ് എന്നൊരിനം വേറെയും . കാലം മാറി .കഥ മാറി . ബാലരാമപുരത്തിനും കൂത്താമ്ബുള്ളിക്കും ചേന്ദമംഗലത്തിനും കണ്ണൂരിനുമൊപ്പം കൈത്തറിത്തുണി നിര്മ്മാണ രംഗത്ത് ചോമ്ബാലയും ഒരടി മുന്പേ എന്ന നിലയില് ഇടം പിടിച്ചതായാണ് സമീപകാല വാര്ത്തകള് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നത് . വടകര താലൂക്കിലെ ചോമ്ബാലയിലെ കുഞ്ഞിപ്പള്ളിക്കടുത്ത് ചിറയില്പീടികയിലെ കേരള ഹാന്ഡ്ലൂം വീവേഴ്സ് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റിയുടെ കൈത്തറി ഉല്പന്നങ്ങള്ക്കാണ് ഓണം സീസണില് ആവശ്യക്കാരേറെ.അന്വേഷണങ്ങള് ഏറെ .ഓണ്ലൈനിലും അല്ലാതെയും . ചിറയില് പീടികയിലെ റയിലോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അതിവിപുലമായ കൈത്തറി നിര്മ്മാണ ശാലയോട് ചേര്ന്ന് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന കേരള ഹാന്ഡ്ലൂം വീവേഴ്സ് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റിയുടെ ആധുനീകരിച്ച ഷോറൂമിലും കോവിഡ് പ്രോട്ടോകോള് അനുസരിച്ചാണെങ്കിലും കൈത്തറിത്തുണികള് വാങ്ങാനെത്തുന്നവരുടെ അനിയന്ത്രിതമായ തിരക്കനുഭവപ്പെടുന്നതായാണ് കാണുന്നത്. പരമ്ബരാഗത രീതിയിലുള്ള കൈത്തറി നിര്മ്മാണ രീതിയില് നിന്നും കാലാനുസൃതമായ മാറ്റങ്ങളോടെ വൈവിദ്ധ്യവല്ക്കരണത്തോടെയുള്ള നിര്മ്മാണരീതിയും ഗുണനിലവാരവും കൊണ്ടു തന്നെയാവാം ഇവിടുത്തെ ഉല്പ്പന്നങ്ങള്ക്ക് ഏറെ കാലമായി ആവശ്യക്കേറുന്നതും അംഗീകാരങ്ങള് ലഭിക്കുന്നതും . ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ ഷര്ട്ട് നിര്മ്മാതാക്കളായ ചില കമ്ബനികള് നമ്മുടെ നാട്ടിലെ മികച്ച കൈത്തറിത്തുണികള് ആസിഡ് വാഷ് പോലുള്ള നിരവധി സാങ്കേതിക പരിപാടികളിലൂടെ രൂപവും ഭാവവും മാറ്റി ബ്രാന്ഡഡ് ഷര്ട്ടുകളായി രണ്ടായിരത്തി അഞ്ഞൂറിലധികം രൂപ വിലയിട്ട് വില്ക്കുന്നുണ്ടെന്നതും മറ്റൊരു പരമാര്ത്ഥം . ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ വസ്ത്രനിര്മ്മാണ സ്ഥാപനമായ റെയ്മണ്ടിലെ പ്രസിദ്ധ ഡിസൈന് മാനേജരും മലയാളിയുമായ മീരാഹരിദാസ് ഈ സ്ഥാപനത്തിനായി രൂപകല്പ്പന നിര്വ്വഹിച്ച കൈത്തറി ചുരിദാറുകള്ക്കും മറ്റ് തുണിത്തരങ്ങള്ക്കും ദേശീയവും അന്തര്ദ്ദേശീയവുമായ തോതില് വ്യാപകമായ തോതില് ഓണ്ലൈന് വ്യാപാരം നടന്നു വരുന്നതായും അറിയുന്നു .ഓണം പ്രമാണിച്ച് റിബേറ്റും നല്കിവരുന്നതായി കാണുന്നു .മീറ്ററിന് 650 മുതല് 700 രൂപവരെ വിലയുള്ള ലിനന് ഷര്ട്ടിങ്ങുകള്ക്കാണ് ഇവിടെ ഇത്തവണആവശ്യക്കാരേറെ. മറ്റു കോട്ടണ് തുണിത്തരങ്ങളുടെ വിപുലമായ ശേഖരം തന്നെയാണിവിടുത്തെ മറ്റൊരു കാഴ്ച ! ഏകദേശം അരനൂറ്റാണ്ടിനുമപ്പുറം ഇന്ത്യയിലെ വന്നഗരങ്ങളിലെ ഒന്നാംകിട ഹോട്ടലുകളിലും ഇന്ത്യന് ഐര്ലൈന്സിന്റെ ഓഫീസുകളിലും വിമാനങ്ങളിലും വരെ കേരള ഹാന്ഡ്ലൂം വീവേഴ്സ് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റി യുടെ തുണിത്തരങ്ങള് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ ടെക്സ്റ്റൈല് മാര്ക്കറ്റിങ് ഏജന്റായിരുന്ന ചോമ്ബാല് പാതിരിക്കുന്നിലെ വി .സി .സ്നേഹം എന്ന വസന്തസ്നേഹം പറഞ്ഞിരുന്നതും ഞാന് മറന്നിട്ടില്ല . അക്കാലങ്ങളില് കല്ക്കത്ത മാര്ക്കറ്റ് കേന്ദ്രീകരിച്ചതായിരുന്നു വി. സി .സ്നേഹം പ്രവര്ത്തിച്ചിരുന്നത് . വടകരയിലെ കടത്തനാട് വീവേഴ്സ് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റി ,കോഴിക്കോട് വേങ്ങേരിക്കടുത്തുള്ള സ്വരാജ് ഫാബ്രിക്സിലെ കൃഷ്ണേട്ടന്റെ കമ്ബനിയിലെ കൈത്തറിത്തുണികള് ,മേപ്പയില് സൊസൈറ്റി തുടങ്ങി ഒരുപാട് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ കൈത്തറിത്തുണികള് വി. സി. സ്നേഹം ഇന്ത്യയിലെ വന്നഗരങ്ങളിലും വിദേശങ്ങളിലുമെത്തിച്ചിരുന്നത് എനിക്കടുത്തറിയാം. ഗുണമേന്മയുള്ള കൈത്തറിത്തുണി മാത്രമേ അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചിരുന്നുള്ളൂ .കൊളരാട് തെരു കേന്ദ്രമായി ദീര്ഘകാലമായി പ്രവര്ത്തിച്ചു വരുന്ന മറ്റൊരു വന് സ്ഥാപനമാണ് ചോമ്ബാല് വീവേഴ്സ് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റി .മുക്കാളിയില് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്െറ വില്പ്പനശാലയുമുണ്ട് .കേരളത്തിലെ പ്രമുഖനഗരങ്ങളിലെല്ലാം എക്സിബിഷ്യന് നടക്കുമ്ബോള് ചോമ്ബാല് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റിയുടെ തുണിത്തരങ്ങളുടെ പ്രദര്ശനത്തിനും വില്പ്പനക്കുമായി സ്ഥാപിക്കുന്ന സ്റ്റാളുകളില് സ്ഥിരമായിക്കാണാറുള്ള തട്ടോളിക്കരക്കാരന് കേളോത്ത് ഭാസ്ക്കരന് ഇന്നും ഈ രംഗത്ത് സജീവമാണ് . തട്ടോളിക്കരയിലെ പ്രമുഖ മര്മ്മ വിദഗ്ധനായിരുന്ന കുന്നമ്ബത്ത്നാരായണക്കുറുപ്പിന് അക്കാലത്ത് കെ .എന് .കെ .ട്രേഡേഴ്സ് എന്നപേരില് പലേടങ്ങളിലായി പ്രദേശത്ത് നെയ്ത്ത് ശാലകളുണ്ടായിരുന്നു .മുന് എം എല് എ എം കെ പ്രേംനാഥിന്റെ അച്ഛനായിരുന്നു കുന്നമ്ബത്ത് നാരായണക്കുറുപ്പ് . സാമുവല് ആറോണ് കമ്ബനിയില് നിന്നുമായിരുന്നു ഇവിടുത്തേക്കുള്ള നെയ്ത്തിനാവശ്യമായ പാവെടുക്കുക . കെ എന് കെ ട്രേഡേഴ്സ് എന്ന ഈ കമ്ബനി വടക്കേ മുക്കാളിക്കടത്തുള്ള സി ആര് പി ക്യാമ്ബിനടുത്ത് രാമന് നായര് എന്നൊരാളായിരുന്നു നാരായണക്കുറുപ്പിന്റെ അന്നത്തെ മാനേജര് . എന്റെ അച്ഛന്റെ അനുജനായ മീത്തലെ ഒളവില് കണാരന് റൈറ്റര് , മേപ്പാടി രാമോട്ടി റൈറ്റര് തുടങ്ങിയവരൊക്കെയായിരുന്നു മറ്റു ഓഫീസ് ജീവനക്കാര് .ഇവരാരുമിന്നില്ല. നാരായണക്കുറുപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണത്തില് കുന്നമ്ബത്ത് മാത്രമല്ല തിരൂകൊയിലോത്ത് വീടിനടുത്ത് പനയുള്ള പറമ്ബത്ത് കണ്ണന് എന്ന ആളുടെ ചായക്കട ഉണ്ടായിരുന്ന പറമ്ബിലും നെയ്ത്തുശാല പണ്ടുണ്ടായിരുന്നത്രെ. കെ .എന് .കെ .എന്ന നെയ്ത് ശാലയുടെ പ്രവര്ത്തനം നിലച്ചതോടെ പ്രസ്തുത സ്ഥാപനത്തിലെ എണ്ണമറ്റ തൊഴിലാളികളുടെയും കൂടി ഉന്നമനത്തിനായാണ് ചിറയില് പീടികയില് കേരള ഹാന്ഡ്ലൂം വീവേഴ്സ് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റി എന്ന സ്ഥാപനത്തിനു തുടക്കമായതെന്നും പറഞ്ഞുകേള്ക്കുന്നു .അറുപത്തിഒന്ന് വര്ഷള്ക്ക് മുന്പ് അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യയായിരുന്ന ശ്രീ .പട്ടം താണുപിള്ളയായിരുന്നു ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉത്ഘാടനം നിര്വ്വഹിച്ചിരുന്നത്. എണ്ണമറ്റ തൊഴിലാളികള് ജോലിചെയ്യുന്ന ചോമ്ബാലയിലെ പ്രമുഖ സ്ഥാപനമാണ് കേരള ഹാന്ഡ്ലൂം വീവേഴ്സ് കോ ഓപ് സൊസൈറ്റി .ഒന്നര ഏക്കറിലധികം ഭൂവിസ്ത്രുതില് വിന്യസിച്ചുകിടക്കുന്ന നെയ്ത്ത് ശാലയും അനുബന്ധ സൗകര്യങ്ങളും വില്പ്പനകേന്ദ്രവും .പഴയകാലത്ത് ഇതിനാവശ്യാമായ ഭൂമിക്ക് വിലയായി നല്കിയത് മൊത്തം നൂറു രൂപ മാത്രമാണത്രെ !തെരുവിന്റെ കഥ ! ചോമ്ബാലിലെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലെയും ഒരു കൂട്ടം ആളുകള് കാര്ഷിക മേഖല കഴിഞ്ഞാല് ഉപജീവനമാര്ഗ്ഗം എന്നനിലയില് സ്വീകരിച്ച മറ്റൊരു തൊഴില് മേഖലയായിരുന്നു ഏറെ പഴക്കമുള്ള പരമ്ബരാഗത ചെറുകിട വ്യവസായമായ കൈത്തറിത്തുണി നെയ്ത്ത് .കുഴിത്തറികളിലായിരുന്നു ആദ്യകാലങ്ങളില് ഇവിടുത്തെ നെയ്ത്ത് . കൈത്തറിത്തുണി എന്നപേര് കേള്ക്കുമ്ബോള് ആദ്യം മനസ്സിലോടിയെത്തുക ചെറു പ്രായത്തിലെ കണ്ട് വളര്ന്ന ചോമ്ബാലയിലെ കൊളരാട് തെരുവിന്റെ പഴയകാല ചിത്രങ്ങള് . ഏകദേശം എഴുപതിലേറെ വര്ഷങ്ങള്ക്ക് മുന്പുള്ള ചില ഓര്മ്മക്കാഴ്ചകള് . ഇന്നത്തേപ്പോലെ വാഹനഗതാഗതമോ റോഡ് സൗകര്യങ്ങളോ ഇലക്ട്രിക്ക് ലൈറ്റുകളോ ഒന്നുമില്ലാത്ത കൊളരാട് തെരുവിന്റെ ചിത്രം ഞാന് മറന്നിട്ടില്ല . മണല്പ്പരപ്പുള്ള ഭൂപ്രകൃതി .പറമ്ബുകള്ക്കു ചുറ്റും കിളച്ചുറപ്പിച്ച ഉയരംകുറഞ്ഞ തിണ്ടുകള് ആദ്യത്തെ മഴക്കുതന്നെ പാതിമുക്കാലും ഇടിഞ്ഞുപോയിരിക്കും .അതിരുകള്ക്ക് അടയാളമിട്ടപോലെ നേരിയ മുള്ളുകളുള്ള കള്ളിമുള്ച്ചെടി തിണ്ടുകളില് പലേടങ്ങളിലും വെച്ചുപിടിപ്പിച്ചിരിക്കും .ചിലേടങ്ങളില് ഒറോപ്പ ക്കൈത. മറ്റുചിലേടങ്ങളില് അതിരുകളില് കോളാമ്ബിച്ചെടി .വീട്ടുമുറ്റങ്ങളില് അവരപ്പന്തല് .ഇടവഴികളിലൂടെ നടക്കുമ്ബോള് ബ്ലീച്ചിംഗ് പൗഡറിന്റെ ഗന്ധം മൂക്കിലടിക്കും .ചിലവീടുകളില് കരിങ്കോഴികളെ വളര്ത്തിയിരുന്നു , കുഴിത്തറികളും അത്യാവശ്യം ചിലേടങ്ങളില് മഗ്ഗങ്ങളും നെയ്ത്ത് ശാലകളും നല്ലിചുറ്റല് കേന്ദ്രങ്ങളും പാവ് ചുറ്റല്കേന്ദ്രങ്ങളും എല്ലാം ചേര്ന്ന വേറിട്ടൊരിടം .ഇടവഴയകളെല്ലാം മുളംതണ്ടില് ചായം മുക്കിയ നൂലുകള് ഉണങ്ങാനിട്ടിരിക്കും , തലമുറകളില് നിന്നും തലമുറകളിലൂടെ പകര്ന്നുകിട്ടിയ പഴമയുടെ പാരമ്ബര്യം അശേഷം കൈവിടാതെ , നൂലിഴകളില് ജീവിതം നെയ്തെടുത്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ ജീവിച്ചവര് . നെയ്ത്തും അനുബന്ധ തൊഴിലുകളുമായി കാലം കഴിച്ച ഒരു കൂട്ടം ദുര്ബ്ബല വിഭാഗത്തിന്റെ ആവാസകേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു കൊളരാട് തെരുവും പരിസരപ്രദേശങ്ങളും .സംഘടിക്കാനും ശക്തരാവാനും ഒന്നിനും നേരമില്ലാതെ രാപ്പകല് അദ്ധ്വാനിക്കാന് മാത്രമറിയാവുന്ന കൊളരാടന് കൂട്ടായ്മ . ഓട് മേഞ്ഞ വീടുകള് നന്നേ വിരളം. ചെറിയ ചെറിയ കുടിലുകള് പോലുള്ള വീടുകള് .ഇടവഴികളോട് വളരെ അടുത്ത വീട്ടുമുറ്റങ്ങള് ,വീടിന്റെ ചെറിയകോലായികളില് ഇരുവശങ്ങളിലും നല്ലി ചുറ്റാനുള്ള ചക്രങ്ങളുമായി പാതിരാത്രിയിലും റാന്തല് വിളക്കിന്റെ വെളിച്ചത്തില് സ്ത്രീകള് ജോലി ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കും. ആണുങ്ങള് അതാതിടങ്ങളിലും അയലത്തുമായുള്ള നെയ്ത്ത് തറികളില് തുണി നെയ്ത്തിലും അനുബന്ധമായ മറ്റു തൊഴിലുകളിലും ഏര്പ്പെട്ടവര് . ചായം മുക്കലും പാവ് ചുറ്റലുമായി മറ്റു ചിലര്. ഇക്കൂട്ടരില് ബഹുഭൂരിഭാഗം പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും മിക്കവാറും ഏറെക്കുറെ നല്ല വെളുത്തു തുടുത്തവര് . ഇവരുടെ പൂര്വ്വീകന്മാര് ഏത് ഗോത്രക്കാരെന്നോ എവിടെനിന്നെത്തിയെന്നോ വ്യക്തമല്ല . പല കുടുംബങ്ങളും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതാവട്ടെ രസകരമായ ചില പേരുകളില് .എലുമ്ബന് ,നമ്ബിടി,പൈങ്കി .പുകയില .കിടക്ക ,പൂണൂല് ,തെക്കന് ,വടക്കന് ,മുരിക്കന് അങ്ങിനെ നീളുന്ന ഒരുപാട് പേരുകള് . അക്കാലത്തെ ഇവിടുത്തെ തെരുവിലെ ചില പ്രമുഖന്മാര് .കതിരൂ ശങ്കരന് , ആറ്റോടി പൈതല്, കല്ലാടന് നാരായണന് ,കല്ലാടന് കണാരന്, പി .ചാത്തു ,മടപ്പറമ്ബത്ത് ഗോവിന്ദന് , കെ. പൈതല് ,കിഴക്കെ ആലാച്യത്ത് കെ .എ.നാരായണന് ,പൈങ്കി കേളു ,പി കെ നാരായണന് തുടങ്ങിയ എത്രയോ പേര് .ഇവരില് കെ .പൈതല് ജനസമ്മതനും അഴിയൂര് പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡണ്ടും കൂടിയായിരുന്നു . രണ്ടുകാലിനും ജന്മനാ സ്വാധീനമില്ലെങ്കിലും ചുറ്റുപാടിലുള്ള ജനങ്ങള്ക്കുവേണ്ടി പൊതുകാര്യപ്രസക്തന് എന്നനിലയില് നിഷ്ക്കാമകര്മ്മം ചെയ്തുകൊണ്ട് ജീവിതത്തിന്റെ ബഹുഭൂരിഭാഗം സമയവും സേവനത്തിനായി നീക്കിവെച്ച വേറിട്ട രാഷ്ട്രീയക്കാരനായിരുന്നു ഈ തെരുവിലെ കെ എ നാരായണന് എന്ന മഹാമനസ്കന് . ചോമ്ബാല് സര്വ്വീസ് കോ ഓപ് ബാങ്ക് പ്രസിഡണ്ട് ,അഴിയൂര് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് മെമ്ബര് തുടങ്ങി എത്രയോ പദവികള് .ചോമ്ബാലയില് ഒരു സഹകരണ ആശുപത്രി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വപ്നമായിരുന്നു .കോ ഓപ് സ്റ്റോറും. സ്ഥാപനങ്ങള് നിലനിര്ത്താന് വേണ്ടപ്പെട്ടവരോടും ഉദാരമതികളോടുമെല്ലാം വ്യക്തിപരമായി കൈനീട്ടി കടം വാങ്ങാന്പോലും മടിയില്ലാത്ത ശുദ്ധാത്മാവായ ശ്രീ . കെ .എ .നാരായണന് ഓര്മ്മയായിട്ടേറെയായി . ശിരസ്സ് നമിച്ചുകൊണ്ടേ അദ്ദേഹത്തെപ്പോലുള്ള സാമൂഹ്യപ്രവര്ത്തകരെ ഓര്മ്മിക്കാനാവൂ . ഒന്നും പഠിക്കാനാവാത്തവര് ടൈപ്പ്റൈറ്ററിംഗ് പഠിക്കാന് പോവുക എന്ന നിലയിലായിരുന്നു പഴയ കാലങ്ങളില് ഇവിടുത്തെ പലരും കൊളരാട് തെരുവില് നെയ്ത്തു പഠിക്കാന് പോയിരുന്നത് . കൂനന് ചാത്തു മേസ്തിരി യെപ്പോലുള്ള ഒരുപാട് നെയ്ത്ത് വിദഗ്ദ്ധന്മാരുടെ കീഴില് നെയ്ത്തു തൊഴില് ശീലിച്ചവരാണ് ഇവിടെ ഇന്നുള്ള നെയ്ത്തു തൊഴിലാളികളില് പലരും. നൂല് പുഴുങ്ങുക ,ബ്ലീച്ച് ചെയ്യുക ,ചായം മുക്കി ഉണക്കുക , പാവിന് പിരിച്ചുകൂട്ടുക ,പാവുകൂട്ടുക ,പാവ് ചുറ്റുക ,കഞ്ഞി മുക്കുക ,തുണി മുറിക്കുക ,തുണി മടക്കുക തുടങ്ങിയ നിരവധി പേരുകളിലായിരുന്നു നെയ്ത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലികളുടെ തരം തിരിവുകള് അക്കാലനങ്ങളില് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് . നെയ്ത്ത് തറിക്ക് ഇവിടുത്തുകാര് മഗ്ഗം എന്നാണു പറയുക . മഗ്ഗത്തിന്റെ ഇരിപ്പു പടിയിലിരുന്നാല് രണ്ട് കാല് പാദങ്ങള് കൊണ്ട് ചവുട്ടി നിയന്ത്രിക്കാന് പാകത്തില് കുറെ മരത്തണ്ടുകള് ചരടിലുറപ്പിച്ചിരിക്കും . ഈ മരത്തണ്ടുകളില് മാറി മാറി ചവുട്ടിത്താഴ്ത്തുന്നതിനനുസരിച്ച് അച്ചില് കോര്ത്ത പാവ് അഥവാ നൂലടുക്കുകള് ആവശ്യാനുസരണം വിടര്ന്നുയരും . ഈ വിടവിലൂടെയായിരിക്കും ദ്രുതഗതിയില് ഓടം കടന്നുപോവുക .രണ്ടറ്റവും സൂചിപോലെ കൂര്ത്ത മുനയുള്ള പിച്ചളക്കെട്ടുള്ള മരത്തിലാണ് ഓടം നിര്മ്മിക്കുക .അതിവേഗതയില് വരുന്ന ഓടം കൈവെള്ളയില് ഒതുക്കിപ്പിടിക്കുന്നതില് അശേഷം ശ്രദ്ധ മാറിയാല് കൈപ്പത്തി തുളഞ്ഞുപോകും തീര്ച്ച . തുണിയിലെ ഡിസൈനുകള്ക്കനുസരിച്ച് നൂലിന്റെ നിറത്തിലും ഓടത്തിന്റെ എണ്ണത്തിലും മാറ്റമുണ്ടാകും .ഓടം വെക്കുന്ന സ്ഥലത്തിലിന് പക്ഷിപ്പലക എന്നാണ് പറയുക . തുണി വലിഞ്ഞുപോകാതിരിക്കാന് ഉറപ്പിക്കുന്ന ഉപകരണത്തിനാണ് ഇവിടുത്തുകാര് കമ്ബര്പട്ട എന്ന് പറയുന്നത്. ഒരു പാവ് മഗ്ഗത്തില് കയറ്റാന് ചുരുങ്ങിയത് അഞ്ചാളെങ്കിലും വേണം .നേരത്തെ നെയ്ത് അവസാനിപ്പിച്ച തുണിയുടെ അറ്റത്താണ് പുതുതായി പിരിച്ച് കൂട്ടുക . തോണ്ടി എന്ന സൂചി പോലുള്ള ഒരുപകരണംകൊണ്ടാണ് അച്ചിലൂടെ നൂല് വലിച്ചെടുക്കുക . കോപ്പാങ്കണ്ടി അച്യുതന് എന്നൊരാളായിരുന്നു ഈ തൊഴിലില് എന്റെ അറിവില് പെട്ട വിദഗ്ധന്. കാല് ചവുട്ടിയായി മിനിമം രണ്ടെണ്ണം .ഡിസൈന് കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് നാലും ആറും വരെയൊക്കെയാവും ചവുട്ടിന്റെ എണ്ണം . കുഴിത്തറി നെയ്ത്ത് ശീലിച്ചിരുന്ന കേരളത്തിലെ നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളികള്ക്ക് 1852 ല് ജര്മ്മനിയില് നിന്നും ഇവിടെയെത്തിയ ജര്മ്മന് മിഷണറിമാരിലൂടെയാണ് ജര്മ്മനയില് അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലുള്ള ഫ്രെയിം ലൂമുകളും വീലോട് കൂടിയ ഷട്ടിലുകളും ഉപയോഗിക്കാന് പഠിക്കാനിടയായത് . 1852 കാലഘട്ടങ്ങളില് സ്വിറ്റ്സര്ലന്ഡില് നിന്നും കേരളത്തിലെത്തിയ ബാസല് മിഷ്യന്കാര് കണ്ണൂരിലെ ബര്ണശ്ശേരിയില് നെയ്ത്തുശാല സ്ഥാപിച്ചതോടെയാണ് കണ്ണൂരില് നെയ്ത്തുവ്യവസായം വേരോടിത്തുടങ്ങിയത് .തിറകളുടെ നാടായ കണ്ണൂര് തറികളുടെ നാടായതുമങ്ങിനെ . പില്ക്കാലങ്ങളില് ചൂരിക്കാടന് ആറോണ് എന്ന പ്രമുഖ വ്യക്തി നൂറ്റി മുപ്പത്തിഒന്ന് വര്ഷങ്ങള്ക്ക് മുന്പ് സി ആറോണ് ആന്റ് സണ്സ് എന്നപേരില് കണ്ണൂരില് ആരംഭിച്ച ഇടത്തരം കൈത്തറി നെയ്ത്തുശാല പില്ക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകന് സാമുവല് ആറോണ് പാപ്പിനിശ്ശേരിയില് കുറേക്കൂടി വിപുലമായ തോതില് ആരംഭിച്ചതോടെ കൈത്തറി വ്യവസായം കണ്ണൂരില് ആഴത്തില് വേരോടുകയായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ നാനാഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും കൈത്തറി ത്തുണിത്തരങ്ങള് കയറ്റി അയക്കുവാനുള്ള സൗകര്യം മുന് നിര്ത്തി കണ്ണൂരിലെ ചിറക്കല് എന്നസ്ഥലത്ത് എത്രയോ മുന്പ് തന്നെ റെയില്വേസ്റ്റേഷന് സ്ഥാപിക്കുകയുമുണ്ടായി . കൊളരാട്തെരുവിലും പരിസരങ്ങളിലുമുണ്ടായിരുന്നു എണ്ണമറ്റ നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളികള്ക്ക് താങ്ങും തണലും മാര്ഗ്ഗദര്ശിയുമായി പുരോഗതിയുടെ അത്യുന്നതങ്ങളിലേയ്ക്ക് കൈപിടിച്ചുയര്ത്തിയ മഹാനായ ഒരു മനുഷ്യസ്നേഹി ,പരോപകാരിയായ സാമൂഹ്യപ്രവര്ത്തകന്,ഗാന്ധിയന് ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു . അഖിലേന്ത്യാ കൈത്തറി ബോര്ഡ് ചെയര്മാന് കൂടിയായിരുന്ന ശ്രീ .പി .ചാത്തു എന്ന ചോമ്ബാലക്കാരന് .കല്ലാമല സ്കൂളിന്റെ മാനേജര് കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം . പഴയകാലങ്ങളില് പ്രദേശത്തെ ഒട്ടുമുക്കാല് പൊതുപരിപാടികളിലും അദ്ധ്യക്ഷ പദവി അലങ്കരിച്ചിരുന്നതും അക്കാലത്തെ വിദ്യാസമ്ബന്നനും സാംസ്ക്കാരിക പ്രവര്ത്തകനുമായ ശ്രീ .പി ചാത്തു തന്നെ . പഴയകാലങ്ങളില് ഇംഗ്ളീഷ് പരിജ്ഞാനമുള്ള പ്രദേശത്തെ വിരലിലെണ്ണാവുന്ന വ്യക്തികളില് ഒരാളായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം പല പ്രസംഗവേദികളിലും ഇംഗ്ളീഷില് പ്രസംഗിക്കുന്നവര്ക്ക് തര്ജ്ജമചെയ്തു കൊടുക്കുന്നതും ഞാന് കണ്ടിട്ടുണ്ട് . കൊളരാട് തെരുവിലെ നെയ്ത്തുതൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതത്തില് സമൂലമായ മാറ്റങ്ങളോടെ അത്യുന്നത തലങ്ങളിലെത്തിക്കാന് ശ്രീ .പി ചാത്തു ചെയ്ത സേവനങ്ങള് വിസ്മരിക്കാനാവാത്തതാണ് . അഖിലേന്ത്യാ കൈത്തറി ബോര്ഡ് ചെയര്മാന് പദവിയില് നിന്നുകൊണ്ട് കേരളത്തിലെ കൈത്തറി വ്യവസായത്തെ പുരോഗതിയിലേക്ക് നയിക്കാന് ശ്രീ .പി ചാത്തു ചെയ്ത സേവനങ്ങള് അക്കമിട്ട് നിരത്താനേറെ. . കോറത്തുണി നിര്മ്മാണം ,അതിനും പുറമെ വിദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള ക്രയിപ്പ് തുണികളുടെ നിര്മ്മാണവും കയറ്റുമതിയും ആരംഭിച്ചതോടെ കൊളരാട് തെരുവിന്റെ ശനിദശ തീരുകയായിരുന്നു . അരവിന്ദന്റെ ഉത്തരായനം സിനിമ റിലീസായകാലം . ക്രയിപ്പ് തുണിയിലുള്ള കുപ്പായക്കാര് ഏറെ. ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ ചലച്ചിത്രസംവിധായകരില് ഒരാളും ഒഡേസ എന്ന ജനകീയ കലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്ന ജോണ് എബ്രഹാം അമ്മ അറിയാന് എന്ന സിനിമ നിര്മ്മിച്ചകാലം .ജോണിനെ സ്നേഹിച്ചിരുന്ന തട്ടോളിക്കരയിലെ ഒരുകൂട്ടം ചെറുപ്പക്കാര് സ്ഥിരമായി കൊളരാട് നിന്നും നെയ്യുന്ന ക്രൈപ്പിന്റെ തുണികൊണ്ട് മാത്രം ഷര്ട്ട് തുന്നിയിട്ട് നടന്ന കാലവും എന്റെ ഓര്മ്മയിലുണ്ട് . ഒരു മീറ്റര് തുണിക്ക് നിസ്സാര വിലയെ അന്ന് ഈ തുണിക്കുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ .അതും ഒരു കാരണമാവാം .അയഞ്ഞുതൂങ്ങിയ പോലുള്ള ക്രയിപ്പ് തുണികൊണ്ട് ഷര്ട്ട് തുന്നിയിടുന്നതും വളരെപ്പെട്ടെന്നു ഫാഷനായി . ഇരുന്നേടത്തുനിന്നും എണീറ്റാലെന്നപോലെയാണ് കൊളരാട് തെരുവിന്റെ പിന്നീടുള്ള പുരോഗതി.തെരുവിന്റെ ഹൃദയം എന്ന് പറയാവുന്ന കൊളരാട് ഗണപതി ക്ഷേത്രവും മുഖം മിനുക്കിയ നിലയില് .ഒരുപാട് മാറ്റങ്ങള് ഇവിടുത്തെ ഗണപതി ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിവരാത്രി മഹോത്സവം പഴയകാലങ്ങളില് ഏറെ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു .ശിവരാത്രി കാലത്ത് ഇവിടെനടക്കുന്ന അഷ്ടദിക്ക്പാലകര്ക്കായുള്ള വിശേഷാല് പൂജയും ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് . 8 ദിക്കിലുമുള്ള ദിശാപാലകര്ക്ക് ഒരു കാല് പാദം ഇടവിട്ടാണ് നിവേദ്യങ്ങള്ക്കായി ഇലവെയ്ക്കുക . ചുറ്റോട് ചുറ്റും ഇതേ തോതില് ഇല നിരത്തിയിരിക്കും .ഒരു ചുറ്റിന് ഒരു നിവേദ്യം എന്ന നിലയില് 5 ചുറ്റിലുമായി അഞ്ചുതരം നിവേദ്യങ്ങള് .ഇതാണിവിടുത്തെ രീതി . കൊളരാട് തെരുവിലെ ഗണപതി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ മഹോത്സവം കൂടിയായിരുന്നു ,ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അതിവിശാലമായ ചുറ്റുപാടില്ലെങ്കിലും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള് അവിടെയുമിവിടെയുമൊക്കെയായി അലോസരങ്ങളില്ലാതെ ഉത്സവ പരിപാടികളില് പങ്കെടുക്കുന്നതും ഇവിടുത്തെ പതിവ് . തിരുമുമ്ബില് ചാത്തുചെട്ടിയാര് എന്ന കോമരം കയ്യിലെ കൈ വാളുകൊണ്ട് സ്വന്തം ശിരസ്സില് ചെറുതായി വെട്ടുന്നതും നെറ്റിയില് ചോരത്തുള്ളികള് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്നതും ഉത്സവകാലത്ത് അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി നിന്നിട്ടുണ്ട് ,ചോര വരുമ്ബോള് മഞ്ഞള് പൊടി വാരി തലയില് തൂവും .അത്രതന്നെ .എല്ലാം വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗം . കാലം മാറി .ഓലമേഞ്ഞ വീടുകള് ഈ തെരുവിലെങ്ങും കാണാനില്ലാത്ത നില .ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ വികസനം ഇവിടെ തുടങ്ങുന്നു. കൊളരാട് തെരുവിന് അലങ്കാരമായി കോണ്ക്രീറ്റ് വീടുകളും ബഹുനില മാളികകളും. അലങ്കാരച്ചമയങ്ങളോടെയുള്ള ചുറ്റുമതിലുകള് .ഡിഷ് ആന്റിനയുറപ്പിച്ച രമ്യഹര്മ്യങ്ങള് !പൂന്തോട്ടങ്ങള് .ചുറ്റുപാടുകള് കൊളരാട് തെരുവിലെ ഒട്ടുമുക്കാല് വീടുകളിലും ഇരുചകവാഹനങ്ങളും കാറും പാര്ക്ക് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. സമ്ബന്നതയുടെ അതിപ്രസരത്തില് മാത്രമല്ല വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സാംസ്കാരിക ഔന്നത്യത്തിലും ഏറെ മുന്നിലാണ് ഇന്ന് ഈ പ്രദേശമെന്നത് അഭിമാനപൂര്വ്വം പറയാതെ വയ്യ. നഗരമാണോ നാട്ടുമ്ബുറമാണോ എന്ന് വേര്തിരിച്ചറിയാനാവാത്ത വളര്ച്ച . ഭാഗ്യഷോടതി അടിച്ചല്ല ഈ വളര്ച്ച ഉണ്ടായത് .ഇവരുടെ പൂര്വ്വീകന്മാര് രാവും പകലും ഊണുമുറക്കവുമില്ലാതെ നെയ്ത്ത് മഗ്ഗത്തില് നെഞ്ചിട്ടടിച്ചും കൈതളര്ന്നും നേടിയതെന്ന് പറയുന്നതാവും കൂടുതല് ശരി. കോട്ടണ് നൈറ്റികളും അണ്ടര് സ്കേര്ട്ടും നിര്മ്മിച്ച് വിപണികണ്ടെത്തിയ ഈ തെരുവിലെ മിടുക്കന്മാരായ ചെറുപ്പക്കാര് ഫാക്ടറി ഉടമകളുടെ നിലവാരത്തില് എത്തിനില്ക്കുന്നതും കൊളരാടിന്റെ പെരുമ . . യൂറോപ്പിലും അമേരിക്കയിലും കയറ്റുമതി ചെയ്തിരുന്ന ക്രെയിപ്പ് എന്ന തുണിക്കും നന്ദി പറയാം . ഒപ്പം കൊളരാടിന്റെ വളര്ച്ചക്കും ഉയര്ച്ചക്കും മാറ്റങ്ങള്ക്കും മുന്നിട്ടിറങ്ങി പ്രവര്ത്തിച്ച വിജയം നേടിയ ശ്രീ .പി .ചാത്തു എന്ന മനുഷ്യസ്നേഹിയെ കൃതജ്ഞതാപൂര്വ്വം നമുക്ക് സ്മരിക്കാം . കൊളരാട് തെരുവിന്റെ പഴയ കാലഘട്ടത്തിലെ നവോത്ഥാന നായകനായ പി ചാത്തുവിന് അര്ഹിക്കുന്ന തോതില് ഒരു സ്മാരകം ഇവിടെ ഇല്ലാതെ പോയതും ഖേദകരം എന്ന് പറയാതെ വയ്യ. കൊളരാട് തെരുവിനെ പുതിയ തലമുറക്കാര് പി .ചാത്തുനഗര് എന്നാക്കുമെങ്കില് ഏറെ നല്ലത് . നന്മയുടെ നേര്ക്ക് വെറുതെ വിരല് ചൂണ്ടിയെന്നു മാത്രം . നിയമങ്ങള് ഭേദഗതികള് തുടങ്ങിയവ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിനോളം തന്നെ പ്രാധാന്യവും പരിഗണനയും അത് നടപ്പിലാക്കുന്ന കാര്യത്തിലും സര്ക്കാര് കാണിക്കുമെങ്കില് ഏറെ നല്ലത് . സര്ക്കാര് ഓഫീസുകളിലെ ജീവനക്കാര് ആഴ്ച്ചയിലൊരിക്കല് കൈത്തറി ഖാധി വസ്ത്രങ്ങള് ധരിക്കണമെന്ന നിയമം കടലാസ്സില് മാത്രം ഒതുങ്ങിനില്ക്കുന്നു .ആരെ ഭയന്നാണാവോ ഈ നിയമം ദുര്ബ്ബലപ്പെട്ടുപോയത് ?. മാസ്ക്ക് ധരിക്കണമെന്ന പോലെ തന്നെ ഈ നിയമവും കര്ശനമാക്കുവാന് സര്ക്കാര് നടപടികളെടുക്കുമെങ്കില് ലക്ഷക്കണക്കിന് നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളികള്ക്ക് അത് ഏറെ ആശ്വാസമാകും തീര്ച്ച .കമ്യുണിസ്റ് പാര്ട്ടിയുടെ വളര്ച്ചയുടെയും വികാസത്തിന്റെയും കാലഘട്ടം മുതല് കര്ഷകത്തൊഴിലാളികളും നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളികളുമായിരുന്നു ജാഥകളിലും സമരമുഖത്തും മുന് നിരയിലുണ്ടായിരുന്നതെന്നും വിസ്മരിക്കാനാവാത്ത സത്യം . ബാസല് മിഷന്റെ കാലത്ത് കോഴിക്കോട്ട് മാനാഞ്ചിറക്ക് സമീപം നിര്മ്മിച്ച പുരാവസ്തു മൂല്യമുള്ള നെയ്ത്ത് ഫാകറ്ററിയായ കോംട്രസ്സ്റ് നെയ്ത്ത് ഫാക്റ്ററി വ്യവസായ മ്യുസിയവും നെയ്ത്ത് ശാലയുടെയും രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും തിരിച്ച വരാനൊരുങ്ങുന്നതായി വാര്ത്തകള് വ്യക്തമാക്കുന്നു .നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളികള്ക്ക് മാത്രമല്ല കേരളത്തിന് മൊത്തം അഭിമാനിക്കാവുന്ന വാര്ത്ത !The post ചോമ്ബാലയുടെ കൈത്തറിപ്പെരുമ ! first appeared on MalayalamExpressOnline.