മൊഗേറിലേക്ക് ...അനിത തമ്ബി എഴുതുന്നു ബെര്ലിന്, റോം, മിലാന് സന്ദര്ശനങ്ങള് കഴിഞ്ഞ് ലിസ്ബനില് വന്നിരിക്കയാണ് ഞാന്. ഇനിയെങ്ങോട്ട്? ഇനി മൊഗേറിലേക്ക് പോകണം. മൊഗേര്? അതെ. അത് സ്പെയിനിലാണ്. ഒരു അന്ഡലൂഷ്യന് നാട്ടിന്പുറം. ചെറുപട്ടണം...അനിത തമ്ബി എഴുതുന്നു സൂര്യന് കൊടികുത്തിവാഴുന്ന ആകാശനീല. അതിനെ അതേപടി കവര്ന്നു പെരുക്കുന്ന കടല്നീല. ഒരു പടമെടുക്കാന്പോലും കണ്ണയയ്ക്കാന് കഴിയാത്ത വിധം പ്രകാശത്തില് കുളിച്ചുനില്ക്കുന്നിടം. ലിസ്ബനില്നിന്ന് രണ്ട് മണിക്കൂര് അകലെ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്ത്, അറ്റ്ലാന്റിക്ക് തീരത്ത് സിന്ട്ര എന്ന സ്ഥലം. എന്റെയുള്ളില് അന്നോളമുള്ള നാട്ടുകടല്നീലകള്, ആകാശനീലകള് എല്ലാം അവിടെ സമര്പ്പിച്ച്, കണ്ണഞ്ചിക്കുന്ന ഒരു പകല് ചെലവഴിച്ച് തിരികെ ലിസ്ബനില് എത്തിയതേയുള്ളു ഞാന്. നേരം ഇരുട്ടിയിട്ടില്ല. സൂര്യനസ്തമിക്കാന് രാത്രി ഒമ്ബതു മണിയെങ്കിലും ആകും. പകല് ഇനിയും ധാരാളം ബാക്കി. ഒറ്റയ്ക്കുള്ള വിദൂരയാത്രകളിലാണ് പകലിന്റെ ശരിയായ വില വെളിപ്പെടുക.കുന്നിന്പള്ളകളില് തങ്ങിത്തങ്ങി പല തട്ടുകളായി നിറപ്പകിട്ടോടെ ഇറങ്ങിവരുന്ന ലിസ്ബന് നഗരത്തിന്റെ താഴത്തെ വക്കില് തേഗസ് നദിയുടെ ദീര്ഘമായ തീരപാത, കയ്ഷ് ദ് സോദ്രെ. അവിടം പക്ഷെ രാത്രിജീവിതത്തിനു പേരുകേട്ട ഇടമാണ്. പത്തുപതിനഞ്ചു കൊല്ലം മുന്പുവരെ സഞ്ചാരികള്ക്ക് സുരക്ഷിതമല്ലായിരുന്നു ലിസ്ബന്റെ ദരിദ്രമായ ഈ പ്രദേശം. അന്ന് കയ്ഷ് ദ് സോദ്രെ എന്നുപറഞ്ഞാല് മയക്കുമരുന്നും വേശ്യാലയങ്ങളും ഇരുണ്ട ബാറുകളും എന്നായിരുന്നു അര്ഥം. ഇന്ന് അത് പാടേ നവീകരിക്കപ്പെട്ട് മുഴുവന് ലിസ്ബനും സഞ്ചാരികളും വൈകുന്നേരങ്ങളും രാത്രികളും ചെലവഴിക്കാനെത്തുന്നിടമായി മാറി.അവിടെ വെറുതേ നടന്നു. അങ്ങനെ നടക്കുമ്ബോള് വെളുത്ത ബാനറില് ചുവന്ന ചായംകൊണ്ടുള്ള എഴുത്ത് മൊഹീതൊ. ക്യൂബന് കോക്ടെയില്. ഹെമിങ്വേയുടെ ഇഷ്ടപാനീയം. രണ്ട് ചെറുപ്പക്കാര് ഒരു തട്ടുവണ്ടിയില് ബോര്ഡ് വച്ച് കച്ചവടം നടത്തുകയാണ്. അവിടെ നിന്നു കഴിക്കണോ? വേണ്ട. ഒറ്റയ്ക്കുള്ള യാത്രയില് അത് സുരക്ഷിതമല്ല. അപരിചിതമായ സ്ഥലം. എന്തെങ്കിലും വല്ലായ്ക പറ്റിയാല് പ്രശ്നമാകും. ചില്ലുകുപ്പിയില് കുലുക്കിക്കുത്തി അവര് മൊഹീതൊ ഉണ്ടാക്കുന്നത് നോക്കിക്കൊണ്ട് നിന്നു. കേരളം അവര്ക്കറിയാം. കോവളത്ത് വന്നിട്ടുണ്ട്. അടുത്ത വരവില് ഈ കച്ചവടം കേരളത്തില് ഉടനീളം നടത്താവുന്നതാണെന്ന് ഞാന് ഉപദേശിച്ചു. ആളുകള് ക്യൂ നില്ക്കും. ഉറപ്പ്. നിങ്ങളുടെ റെസിപ്പി എന്താണ്? ഹവാനാ ക്ലബ്ബ് റം, ഓറഞ്ച് നീര്, നാരങ്ങ നീര്, പുതിനയിലകള്, പഞ്ചസാര, ഐസ്. അവരത് കുപ്പിയില് നന്നായി കുലുക്കിച്ചേര്ത്ത് കൈയില്ത്തന്നു. മൊഹീതോയ്ക്ക് ലോകമെങ്ങും പല പ്രാദേശികഭേദങ്ങളും ഉണ്ട്. കേരളത്തില് വോഡ്കയില് ഉണ്ടാക്കുന്ന മൊഹീതൊക്കാണ് പ്രിയം എന്ന് തോന്നുന്നു. രാഷ്ട്രീയശീലങ്ങളാലാവാം. മൊഹീതൊ പാട്ട് എന്നൊരു കവിത ഞാന് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അത് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയ ജര്മന് കവി ഒസോല്യാ കലാഷ് ഞാന് കവിതയില് പറയുന്ന ചേരുവയായ വോഡ്ക താന് പരിഭാഷയില് ചേര്ക്കുകയില്ല എന്നുറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു. വോഡ്കയില് മൊഹീതോ ഉണ്ടാക്കുന്നുവെന്ന് ജര്മനിയില് കവിതയില്പ്പോലും എഴുതാന് സാധ്യമല്ലത്രെ. കവിയുടെ മാനം പോകും. കവിത അവര് റമ്മിലേക്ക് മാറ്റി. കവിതയിലായാലും വസ്തുതകള് കൃത്യമായിരിക്കണം. വസ്തുതകള് എന്നാല് ഒന്നാംകൈ വസ്തുതകള് അവയുടെ രണ്ടും മൂന്നും കൈമറിഞ്ഞ പ്രാദേശിക ഭേദങ്ങള്, സര്ഗാത്മക വ്യതിയാനങ്ങള്, മാറ്റപ്പണികള്, അവയൊന്നും അതില്പ്പെടില്ല. വസ്തുതകളുടെ ആധികാരികത അവയുടെ ഉറവിടങ്ങളിലാണോ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്?ഇങ്ങനെയൊക്കെയുള്ള മഹത്തായ മൊഹീതൊ ഇതാ രണ്ട് പയ്യന്മാര് വഴിയരികില് ഉന്തുവണ്ടിത്തട്ടില് പുല്ലുപോലെ ഉണ്ടാക്കി വില്ക്കുകയാണ്. ആധികാരികതകളെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന കുലുക്കിക്കുത്ത് മൊഹീതൊ പതിയെ കുടിച്ചുനോക്കുമ്ബോള് പിന്നില് ഒരു മലയാളം വാക്ക് കേട്ടതുപോലെ. ഒന്നു തിരിഞ്ഞുനോക്കി. ഒരു പെണ്കുട്ടി. അവള് ചോദിച്ചു: മലയാളം? കേരളത്തില്നിന്നാണോ എന്നല്ല, ഒറ്റ വാക്കു മാത്രം, മലയാളം. മൊഹിതൊ മാറ്റാതെ ഞാന് തലകുലുക്കിച്ചിരിച്ചു. അവള് കൂട്ടുകാരനെയും അടുത്തേക്ക് വിളിച്ചു. മലയാളികള്തന്നെ. തൃശൂരുകാരന് വിനോദും കോഴിക്കോട്ടുകാരി പ്രവീണയും. ലിസ്ബനില് ഐടി ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. നഗരത്തില് കറങ്ങാനും ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും ഇറങ്ങിയതാണ്. ഏതാണ്ട് ഒരുമാസത്തോളമായി എന്റെ യാത്രയില് ആദ്യമായി മലയാളം വഴിവക്കില്നിന്ന് കേട്ടതിന്റെ ഉള്ത്തരിപ്പ്. പിന്നെ നടപ്പ് അവര്ക്കൊപ്പമായി. പേര്, ഊര്, യാത്രയുടെ പശ്ചാത്തലം ഒക്കെപ്പറഞ്ഞു. ബെര്ലിന്, റോം, മിലാന് സന്ദര്ശനങ്ങള് കഴിഞ്ഞ് ലിസ്ബനില് വന്നിരിക്കയാണ് ഞാന്. ഇനിയെങ്ങോട്ട്? ഇനി മൊഗേറിലേക്ക് പോകണം. മൊഗേര്? അതെ. അത് സ്പെയിനിലാണ്. ഒരു അന്ഡലൂഷ്യന് നാട്ടിന്പുറം. ചെറുപട്ടണം. ഞങ്ങള് അങ്ങനെയൊരു സ്ഥലം കേട്ടിട്ടേയില്ല. എങ്ങനെ പോകും?അത്, ഇവിടുന്ന് ബസ്സൊക്കെ കാണുകില്ലേ? ബസ്സ്റ്റാന്ഡില് ചെന്ന് നാളെ ഒരു ടിക്കറ്റെടുത്ത് കയറിപ്പോകാം. മൊഗേറില് ഒരു ഹോട്ടലില് ഓണ്ലൈനായി മുറി ബുക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.തമ്ബാനൂരില് ചെന്ന് എറണാകുളത്തിനോ മറ്റോ ബസ് പിടിക്കുന്നതുപോലെയൊരു ഏര്പ്പാടെന്നാണ് ഞാന് കരുതിയത്. പക്ഷെ അത് നടപ്പില്ല എന്ന് വിനോദ് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നറിയിപ്പുതന്നു. ഫോണില് ബസ് വിവരങ്ങള് നോക്കി, ആ വഴിക്ക് ദിവസം ഒറ്റ ബസ്സേയുള്ളു. അത് രാത്രിയിലാണ്. ബസ്സ്റ്റേഷനില് പോയി നേരത്തേ ടിക്കറ്റ് എടുക്കണം. നാളത്തേക്ക് ടിക്കറ്റ് കിട്ടുമോ എന്ന് ചെന്നാലേ അറിയാന് കഴിയൂ. അപ്പോള്തന്നെ ഞങ്ങള് സ്റ്റേഷനില് പോയി, പിറ്റേന്ന് രാത്രിയിലേക്ക് ടിക്കറ്റ് കിട്ടി. ഒന്നാന്തരമൊരു റസ്റ്ററന്റില്നിന്ന് ഒന്നിച്ച് ഇന്ത്യന് ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, പിറ്റേന്ന് കാണാമെന്ന് പറഞ്ഞ് പിരിഞ്ഞു. പക്ഷെ കേരളത്തില് നിന്നു വന്ന് ഇത്ര ക്ലേശിച്ച് ആരും കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത ഈ ഓണംകേറാമൂലയായ മൊഗേറിലേക്ക് പോകുന്നതെന്തിനാണെന്ന് രണ്ടാള്ക്കും സംശയം.എനിക്ക് വേണ്ടപ്പെട്ട ഒരു കവിയുണ്ട് അവിടെ. കവിയോ? ലോകത്തിന്റെ ഈ മൂലയ്ക്കോ?അറിയിച്ചിട്ടുണ്ടോ എത്തുമെന്ന്? അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നേരില് കാണുമോ? പ്രയാസമായിരിക്കും. കവി മരിച്ചിട്ട് 58 വര്ഷമായി. bull 1958ല് മരിച്ച കവിയുടെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ പുസ്തകം എന്റെ കൈയിലെത്തുന്നത് 2003ല് ഒരു വൈകുന്നേരത്താണ്. പുസ്തകത്തിന്റെ പേര് Platero and I: An Andalusian Elegy പ്ലാറ്ററൊയും ഞാനും: ഒരു ആന്ഡലൂഷ്യന് വിലാപം . ശീര്ഷകത്തിലെ ഞാന് കവി തന്നെ. പ്ലാറ്ററൊ കവിയുടെ കഴുതക്കുട്ടന്. മഞ്ഞത്താളുകളുള്ള വളരെ പഴയ ഒരു കുഞ്ഞു ന്യൂ അമേരിക്കന് ലൈബ്രറി എഡിഷന്. ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ. കവി, 1881ല് പിറന്ന് 1958 ല് മരിച്ച യുവാന് റാമൊണ് ഹിമനേസ്. സ്പെയിനില്, കഴിഞ്ഞ നൂറ്റാണ്ടില് ഒരുപക്ഷെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനും പ്രിയപ്പെട്ടവനുമായ കവി. സെര്വാന്റസിന് സമശീര്ഷനെന്ന് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്ന കവി. The Complete Perfectionist. പുസ്തകം തുറന്ന് ഞാന് വായിച്ചുതുടങ്ങി. കവിയും കഴുതക്കുട്ടിയും ആന്ഡലൂഷ്യന് നാട്ടിന്പുറത്തുകൂടെ, അതിന്റെ നിത്യജീവിതത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങളിലൂടെ അനേകം ചെറുയാത്രകള് നടത്തുകയാണ്. അവയിലൂടെ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ കാലാതീതമായ ഏകാന്തതയും വിഷാദവും കവിതയായ ഗദ്യത്തില് പകര്ത്തുകയാണ്. ഭാവതീവ്രതയുടെ മലനിരകളില് ഓടിക്കളിക്കുന്ന, അനേകം ചെറുഖണ്ഡങ്ങളുള്ള ഒരു ദീര്ഘകാവ്യം. കഴുതയോടൊപ്പമുള്ള തന്റെ നടത്തയില് കവി ഓരോ ദിനവും ചുറ്റുപാടുകളില്നിന്ന് പെറുക്കിയെടുത്ത് അരുവിയിലെ തെളിനീരില് അപ്പപ്പോള് കഴുകിയെടുക്കുകയാണോ വാക്കുകള് എന്നു തോന്നിപ്പോകും. അത്രമാത്രം ലളിതം, നിഷ്്കളങ്കം, സുതാര്യം. അതേസമയം ആഴങ്ങള്ക്കു മാത്രമുള്ള തരം ഏകാഗ്രത, ഉയരങ്ങള്ക്കു മാത്രമുള്ള വിധം ഏകാന്തത. ചിത്രകാരനും സംഗീതപ്രവീണനുമായിരുന്നു കവി. അതിനാലാവണം ഏതു വര്ണങ്ങളിലും ഏതൊരു ശ്രുതിയിലും എഴുതാന് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. 1905 മുതല് ആറു വര്ഷങ്ങളിലാണ് കവി പ്ലാറ്ററൊയും ഞാനും എഴുതിയത്. കാര്ലോ കൊളോഡിയുടെ പിനോക്യോഎന്നപോലെ കുട്ടികളുടേതെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ക്ലാസിക്കാണ് പ്ലാറ്ററോയും. ബഷീറിന്റെ പാത്തുമ്മയുടെ ആടിനെയും പ്ലാറ്ററൊയുടെ ഒരു വിദൂര കൂടപ്പിറപ്പായി കരുതാം. പുറംചട്ടയിലെ കഴുതയെ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പ്ലാറ്ററൊ എന്ന ശീര്ഷകത്തില് തന്നെയാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ ആദ്യഖണ്ഡം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഞാനത് മലയാളത്തിലേക്ക് പകര്ത്തിത്തുടങ്ങി:മൊഗേറിലെ പ്ലാറ്ററൊയുടെ പ്രതിമപ്ലാറ്ററൊ ഒരു കുഞ്ഞനാണ്, നനുത്ത രോമങ്ങള് പൊതിഞ്ഞ മിനുത്ത തുണിക്കെട്ടുപോലെ, എല്ലുകളേയില്ലെന്ന് തോന്നിപ്പോവും, അത്ര പതുപതുപ്പാണ് തൊടുമ്ബോള്. കണ്ണുകളുടെ അഞ്ജനക്കണ്ണാടികള് മാത്രം സ്ഫടികക്കരിവണ്ടുകള് പോലെ കടുത്തത്. ഞാന് അഴിച്ചുവിടുമ്ബോള് അവന് പുല്മൈതാനത്തിലേക്കോടും പതിയെ, തൊട്ട് തൊടാതെ, പാടലവും ആകാശനീലയും സ്വര്ണവുമായ കുഞ്ഞുപൂക്കളില് മൂക്കുരുമ്മും. ഞാനവനെ മെല്ലെ വിളിക്കും: പ്ലാറ്ററൊ? അന്നേരം ചിരിച്ചുല്ലസിക്കുംപോലെ എന്റെ അടുത്തേക്കവന് ഇമ്ബമോടെ ചടപടാ കുതിച്ചോടിയെത്തും.ഞാന് കൊടുക്കുന്നതെല്ലാം അവന് തിന്നും. മധുരനാരങ്ങകള് അവനിഷ്ടമാണ്, മുഴുവനും പൊന്മഞ്ഞയായ മധുരമുന്തിരികള്, ചെന്നീലയായ അത്തിപ്പഴങ്ങള്, അവയുടെ തുഞ്ചത്തെ സ്ഫടികത്തേന് തുള്ളിയും.അവന് ഒരു കിളുന്തു പയ്യനെപ്പോലെ, കിളുന്തു പെണ്കിടാവിനെപ്പോലിരുന്നു പിഞ്ചായും അന്പോടെയും, എന്നാല് ശിലപോലെ ബലമാര്ന്നും ഉറച്ചും. ഞായറാഴ്ചകളില് ഞാന് നഗരപ്രാന്തത്തിലെ നടവഴികളിലൂടെ അവന്റെ പുറത്ത് സവാരി ചെയ്യുമ്ബോള്, വൃത്തിയായ വേഷം ധരിച്ച് സാവധാനം നടന്നുപോകുന്ന നാട്ടിന്പുറത്തുകാര് അനക്കമറ്റ് അവനെ നോക്കിനില്ക്കും.ഉരുക്കില് തീര്ത്തതു പോലെ. അവന് ഉരുക്കില് തീര്ത്തതുതന്നെ. ഉരുക്കും രസവുംകൊണ്ട്. bull ഹിമനേസും പ്ലാറ്ററോയുംബോംബെയില് താമസിച്ചിരുന്ന കാലത്താണ് പ്ലാറ്ററൊ മൊഴിമാറ്റിത്തുടങ്ങിയത്. രാത്രികളിലാണ് എഴുതിയിരുന്നത്. പകല് ഉറക്കം. വൈകുന്നേരം ഉണര്ന്ന് രണ്ട് കിലോമീറ്റര് ദൂരെ പോയി ദോശയും ചായയും, പഴങ്ങളും രാത്രി തിന്നാനുള്ള കടലയും മറ്റും വാങ്ങി, പിന്നെ സൈക്കിളിലോ നടന്നോ ഒരു മണിക്കൂര് ചുറ്റിയിട്ട് മടക്കം. തിരികെ എത്തിയാല് ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കികഴിക്കും, പിന്നെ രാത്രി മുഴുവന് പ്ലാറ്ററൊയും ഞാനും. വാക്കുവാക്കായി, വരിവരിയായി കവിക്കും കഴുതക്കുട്ടിക്കുമൊപ്പം ഞാന് ആ നാട്ടിന്പുറത്തുകൂടി അങ്ങനെ നടക്കുകയാണ്. ആഴ്ചകളോളം അതുമാത്രം. മറ്റൊന്നുമില്ല. ലോകമില്ല, മറ്റ് മനുഷ്യരില്ല, ഒച്ചയും ബഹളവുമില്ല. മൊഗേറില് പാര്പ്പ്. കവിക്കും കഴുതക്കുട്ടിക്കും ഒപ്പം നടപ്പ്. മെല്ലെ മെല്ലെ കാലം അയഞ്ഞു, സമയം എനിക്കുചുറ്റും മറ്റൊരു വിധത്തില് നടപ്പായിത്തുടങ്ങി സകലവും മെല്ലെയായി. പൈപ്പിലെ വെള്ളം വീഴുന്നതുപോലും മെല്ലെ, മരത്തില് ഇലകള് മെല്ലെ മെല്ലെ അനങ്ങുകയായി, ചില്ലകളിലെ കുരങ്ങന്മാര് മെല്ലെ മാത്രം ചാടിനടന്നു. താഴെ കാറുകള് മെല്ലെയോടി. ആളുകള് ഉറുമ്ബിനെക്കാള് മെല്ലെ നടന്നുപോയി. നൂറുകൊല്ലം അപ്പുറത്തെ മൊഗേര് എന്റെ ലോകത്തെ നൂറിരട്ടി പതുക്കെയാക്കി. സ്ഥലകാലങ്ങളെ അട്ടിമറിച്ച് എക്കാലത്തേക്കുമായി എന്നെ കീഴടക്കിയ ആ മൊഗേറിലേക്കാണ് ലിസ്ബനിലെ ഈവൈകുന്നേരത്തുനിന്നും ഞാനിപ്പോള് പോകുന്നത്. bull രാത്രി പത്തു മണിക്കാണ് ബസ്. ഉയെല്വ എന്ന നഗരത്തിലൂടെ ബസ് കടന്നുപോകും. തെക്കു പടിഞ്ഞാറന് സ്പെയിനിലെ തുറമുഖനഗരമാണ് ഉയെല്വ. അവിടെ ഇറങ്ങണം. അവിടുന്നാണ് മൊഗേറിലേക്ക് പോകേണ്ടത്. വൈകുന്നേരത്ത്, ലിസ്ബനില് താമസിച്ചിരുന്ന ഹോസ്റ്റലില്നിന്ന് ചെക്കൗട്ട് ചെയ്ത് ഇറങ്ങാനൊരുങ്ങുമ്ബോള് പെരുമഴ. ഒരു ചുവര് മുഴുവന് ചില്ലു ജനാലയുള്ള സ്വീകരണമുറിയില് ചായകുടിച്ചുകൊണ്ട് മഴ തോരാന് കാത്തിരിക്കുമ്ബോള് ഒപ്പമിരുന്നിരുന്നവള് പുറത്തേക്ക് നോക്കി,ഇതേത് മരം? ഹോസ്റ്റല് നടത്തിപ്പുകാരന് പറഞ്ഞു, റബ്ബര്. റബ്ബറെന്ന് കേട്ടപ്പോള് ഉയര്ന്ന അതിശയശബ്ദങ്ങള് കേട്ട് ഞാന് തലയുയര്ത്തി നോക്കി. അല്ല, ആ മരം റബ്ബറല്ല. വീട്ടുമുറ്റങ്ങളില് കാണുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് ഇലകളുള്ള ഒരു അലങ്കാരമരം. ഫൈക്കസ്. അത് റബ്ബറല്ല, ഞാന് പറഞ്ഞു. എങ്ങനെ അറിയാം? റബ്ബര് തോട്ടങ്ങളുടെ നാട്ടില് നിന്നാണ് ഞാന് വരുന്നത്.അഞ്ചാറ് പേര്, ചുറ്റുംകൂടി, എല്ലാവരും യാത്രികര്. മാത്രമല്ല, റബ്ബര്പാലില്നിന്ന് ഗര്ഭനിരോധന ഉറകള് നിര്മിക്കലാണ് വര്ഷങ്ങളായി എന്റെ ജോലിയും. റബ്ബര്കൃഷി, ടാപ്പിങ്, ഷീറ്റടി തുടങ്ങി ഫാക്ടറിയിലെ ഉറകളുടെ നിര്മാണം വരെയായപ്പോള് മഴ തോര്ന്നു. ഏഴരമണി. അരമണിക്കൂര് നേരത്തെ റബ്ബര് സുഹൃത്തുക്കളോട് യാത്ര പറഞ്ഞിറങ്ങി. രണ്ട് ബസ് മാറിക്കയറി ഓറിയന്റിലെ ബസ്സ്റ്റോപ്പില് എത്തി. പത്തുമണിക്ക് പോകാനുള്ള ബസ് ഒമ്ബതേമുക്കാലിന് വന്നു. കൃത്യം പത്തിനുതന്നെ പുറപ്പെട്ടു. ബംഗളൂരു കേരളാ ബസ്സുകള് പോലെ തന്നെ. പക്ഷെ സിനിമയും പാട്ടും ബഹളവും ഇല്ല. ഉറങ്ങാം. രാത്രിയില് പുറംകാഴ്ചകള് ഒന്നും കാണാന് വയ്യ. വെളുപ്പിന് നാലരയ്ക്കാണ് ഉയെല്വയില് എത്തുക, വിളിക്കാന് ഡ്രൈവറോട് പറഞ്ഞേല്പ്പിച്ച് ഉറങ്ങി. ഡ്രൈവര് വിളിച്ചു, പക്ഷെ മൂന്നുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടേയുള്ളൂ. ഉയെല്വ എത്തിയോ? എത്തി. വേഗം ഇറങ്ങൂ. ഒരു മണിക്കൂറിലധികം നേരത്തെ എത്തിയോ? അതെങ്ങനെ? ഉയെല്വയില് ഒരാള് കൂടി ഒപ്പം ഇറങ്ങി. അയാളോട് മൊഗേറിലേക്ക് ബസ് കിട്ടുമോ എന്ന് തിരക്കി. ഇംഗ്ലീഷ് ഇല്ല. എസ്പാനിയോള് മാത്രം. അയാള് ഒരു കെട്ടിടത്തിലേക്ക് കൈചൂണ്ടി എന്തോ പറഞ്ഞു. ഒരു കാര് വന്ന് അയാളെ കൊണ്ടുപോയി. ബസ്സ്റ്റോപ്പില് ഇരിക്കുകയേ വഴിയുള്ളൂ. എല്ലുതുളയ്ക്കുന്ന തണുപ്പ്. വഴിവിളക്കിന്റെ വെളിച്ചമുണ്ട്. പല അടരുകളായി കമ്ബിളിയുടുപ്പുകള്കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞിട്ടും കിടുകിടുക്കുകയാണ്. റോഡിലെങ്ങും ആരുമില്ല. വല്ലപ്പോഴും ഒരു കാര് മാത്രം കടന്നുപോകും. മൂന്ന് മണിക്കൂര് കൂനിപ്പിടിച്ചു മയങ്ങിയും ഉണര്ന്നും ഇരിക്കെ സ്റ്റോപ്പില് ഒരാള് വന്നു. നേരം വെളുത്തുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അയാളോട് ചോദിക്കാം. ഇംഗ്ലീഷ് കൊണ്ട് കാര്യമില്ല. പൂര്ണഭാഷ ഫലിക്കാത്തിടത്ത് ഒറ്റവാക്കുകള് മതി. അതേ പാടുള്ളൂ. ഞാന് മൊഗേര് എന്ന് ആരാഞ്ഞു. അയാള് റോഡിന് എതിരെയുള്ള കെട്ടിടത്തിലേക്ക് കൈചൂണ്ടി. നോക്കുമ്ബോള് അവിടെ ഒരു കട കാണാം. അതിന്റെ ചില്ലിനുള്ളില് വെളിച്ചം തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. റോഡ് മുറിച്ചുകടന്ന് ചെല്ലുമ്ബോള് കൗണ്ടറില് രണ്ട് പെണ്കുട്ടികള്. കെട്ടിടത്തിന്റെ അകത്തുകടന്നു. അപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്. അതൊരു സാമാന്യം വലിയ ബസ്സ്റ്റാന്ഡ് തന്നെ ആയിരുന്നു. അതിന്റെ ഭാഗമായ റസ്റ്ററന്റ് ആണിത്. അകത്ത് ധാരാളം ബഞ്ചുകള്. രാത്രി അകത്തു കടന്നിരുന്നെങ്കില് നടുവ് ചായ്ക്കാമായിരുന്നു. കഷ്ടം. ഒരു കട്ടന്കാപ്പിവാങ്ങി. പെണ്കുട്ടിയോട് മൊഗേറിലേക്കുള്ള ബസ് ചോദിച്ചു. അവള് ഓടിപ്പോയി അന്വേഷിച്ചു വന്നു. ഒമ്ബതര മണിക്കാണ് ആദ്യബസ്. അത് ഞാന് തീരെ പ്രതീക്ഷിച്ചതല്ല. മണി ആറര ആയിട്ടേയുള്ളു. ഇനി മൂന്നര മണിക്കൂര് വീണ്ടും കാക്കണം. കുട്ടിക്കാലത്ത് ഞങ്ങള് താമസിച്ചിരുന്ന ഹരിപ്പാട്ടുനിന്നും അച്ഛന്റെ നാടായ എണ്ണയ്ക്കാട്ടേയ്ക്ക് പോകുന്ന അവധിക്കാല യാത്രകള് ഓര്മ വന്നു. ആദ്യം ബസ്സില് ഹരിപ്പാട്ടു നിന്ന് മാവേലിക്കരയ്ക്ക് . മാവേലിക്കരനിന്ന് തിരുവല്ലാ റൂട്ടില് കോയിക്കല്മുക്കില് ഇറങ്ങി, പിന്നെ ഒരു മണിക്കൂറിലധികം നടന്ന്, മണിമലയാറിന്റെ കൈവഴിയായ എണ്ണയ്ക്കാട്ടാറ്റില് കുട്ടമ്ബേരൂര് കടത്തുകടന്ന്, എണ്ണയ്ക്കാട്ട് ചന്തയും അമ്ബലവും കൊട്ടാരവുംകടന്ന് അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്കുള്ള യാത്ര. അതൊരു വലിയ യാത്രയായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഞങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയതും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ യാത്ര. ഈ ആന്ഡലൂഷ്യന് ചെറുപട്ടണം മൊഗേര് ഇപ്പോഴും എണ്ണയ്ക്കാടിനേക്കാള് ഉള്പ്രദേശം. ടാക്സിയില് പോയാലോ. പെണ്കുട്ടിയോട് ചോദിച്ചു. കൗണ്ടറിലെ പണിക്കിടയില് അവള് വീണ്ടും ഓടിപ്പോയി വഴിയില് നിര്ത്തിയിരിക്കുന്ന ഒരു ടാക്സിക്കാരനോട് ചോദിച്ചുവന്നു. ഇരുപത് കിലോമീറ്റര് ദൂരം. ത്രിയന്റ മുപ്പത് യൂറോ കൂലി... പോകണോ? വേണ്ടെന്നു തോന്നി. മൂന്നു മണിക്കൂര് പോട്ടെ. ഉയെല്വ പട്ടണത്തില് നേരം വെളുക്കുന്നതും പകല് തുടങ്ങുന്നതും കാണാം. കാപ്പി കുടിക്കാം. ഒന്പതരയുടെ ബസ്സില് പോയാല് മതി. വൈഫൈ കണക്ട് ചെയ്യണം. ഫോണ് ചാര്ജ് ചെയ്യാന് ഏല്പ്പിച്ചു. പെട്ടിസാമാനങ്ങളും. ടോയ്ലെറ്റില് പോയി, പല്ലുതേച്ച്, കൈകാല്മുഖം കഴുകി മുടിയൊതുക്കി ഫ്രഷ് ആയി മടങ്ങിവന്നു. ഒരു കാപ്പികൂടി പറഞ്ഞു, ഇത്തവണ പാല്ക്കാപ്പി. നമ്മുടെ നാടന് ചില്ലുചായക്കപ്പുകള് മൊത്തി, ടെലിവിഷന് നോക്കി നാലഞ്ച് പേര്. ചുവരിലെ ക്ലോക്കില് സമയം എട്ടേകാല്. ഇവിടെ ഒരു മണിക്കൂര് മുന്നിലാണോ സമയം? കഴിഞ്ഞയാഴ്ച റോമില്വച്ച് വേനല്പ്പകലുകള് കൂടുതല് കിട്ടാന് ഒരു മണിക്കൂര് പിന്നിലേക്ക് വച്ച സമയം സ്പെയിനില് തിരികെക്കിട്ടിയിരിക്കുന്നു. അതിര്ത്തി കടന്നപ്പോള് ഒരു മണിക്കൂര് ലാഭം. അങ്ങനെയെങ്കില് മൊഗേറിലേക്കുള്ള ബസ്സിന് ഇനി മുക്കാല് മണിക്കൂറേ ബാക്കിയുള്ളു. പുറത്തേക്ക് നോക്കിയിട്ട് എട്ടുമണി കഴിഞ്ഞ മട്ടില്ല. ആറ് ആറര മണിയുടെ ചേലേ കാണുന്നുള്ളു. സൂര്യന് എത്തിയിട്ടില്ല. വെയില് വരാന് ആലോചിക്കുന്നുപോലുമില്ല. ഇന്നലെ ലിസ്ബനില് എട്ടൊമ്ബതു മണിക്ക് എന്തൊരു പൊന്വെയിലായിരുന്നു. യാത്രക്കിടയില്റസ്റ്ററന്റിലെ ടെലിവിഷനില് ഒരു സീരിയല് ഓടുകയാണ്. കടുത്ത മെലോഡ്രാമയെന്ന് വെറുതേ കണ്ണയച്ചാല്ത്തന്നെ അറിയാം. മലയാളം, ഹിന്ദി സീരിയലുകളുടെ അതേ ഭാവഹാവാദികളോടെ ഒരു പുരുഷനും സ്ത്രീയും സംസാരിക്കുകയാണ്. അല്ലാ, രണ്ട് സ്ത്രീകള് ഒരു പുരുഷനോട് സംസാരിക്കുകയാണ്. ഷോട്ട്, ഫ്രെയിമുകള്, ക്യാമറാചലനം, ലൈറ്റിങ്, ഒച്ചയുടെ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകള് എല്ലാം അതേ മട്ട്. പൊതുവേ സ്പാനിഷ് സോപ് ഒപെറാകള് ഇമ്മാതിരി കൊടിയ മെലോഡ്രാമയ്ക്ക് പേരുകേട്ടവയാണ്. ലോകമെങ്ങും പങ്കുവയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഭാവുകത്വം അതിലുണ്ട്. ദേശ, സംസ്കാര, ഭാഷാഭേദമെന്യേ മിക്കവാറും മനുഷ്യര്ക്ക് ദൈനംദിന മെലോഡ്രാമയോടുള്ള ഈ അഭിനിവേശം എന്തുകൊണ്ടാവാം? ജീവിതത്തിലെ മെലോഡ്രാമയെക്കാള് സ്ക്രീനിലെ മെലോഡ്രാമയാണ് ഭേദം എന്നു തോന്നിയിട്ടാകുമോ?ഒരൊറ്റ ബസ്സേയുള്ളൂ മൊഗേറിലേക്ക്. മൂന്നുമണിക്കൂര് ഇടവിട്ട് പകല് നേരത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു സര്ക്കുലര് ബസ്. മുക്കാല് മണിക്കൂര് യാത്ര. ടിക്കറ്റെടുത്തു കയറി. എണ്ണയ്ക്കാട്ടേയ്ക്കുവന്ന ആദ്യ ബസ്സുകള്പോലെ തന്നെ. ഡ്രൈവറെ എല്ലാവര്ക്കും അറിയാം. അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് കുശലം പറഞ്ഞാണ് വണ്ടിയില് കയറുന്നതുതന്നെ. എല്ലാവരും വസ്ത്രധാരണത്തിലും ചലനങ്ങളിലും ഗ്രാമീണര്. ബസ് നീങ്ങി. വെളുത്തുതടിച്ച് നിഷ്കളങ്കമുഖവുമായി ഒരു മധ്യവയസ്കന് സംസാരം തുടങ്ങി. പേര് അലക്സാണ്ടര് എന്ന് പറഞ്ഞു, അതോ അലക്സാണ്ട്രോ എന്നോ? ഒരക്ഷരം പിടികിട്ടുന്നില്ല. ഇംഗ്ലീഷിനും സ്പാനിഷിനും ഇടയിലെവിടെയോ ഒരിടത്ത് ചിലതൊക്കെ ആംഗ്യം കൊണ്ടും മുഖചലനങ്ങള് കൊണ്ടും മനസ്സിലായും മനസ്സിലാകാതെയും ഞങ്ങള് സംസാരിച്ചു. ഇരുവശത്തും കണ്ണഞ്ചുന്ന വെള്ള. മണ്ണും ആകാശവും ഇത്ര വെളുത്ത് മിന്നുന്ന ഒരിടം വേറേ കണ്ടിട്ടില്ല. ഇടതുഭാഗത്ത് ചൂണ്ടി അലക്സാണ്ട്രോ അത്യാവേശത്തോടെ എന്തൊക്കെയോ പറയുന്നുണ്ട്. ബാകോ എന്നോ മറ്റോ പറഞ്ഞു, കൊളംബസ് എന്നും പറഞ്ഞു എന്നുതോന്നി. അറിയാത്ത ഭാഷയില് കേള്ക്കുന്നതെന്തും അറിയുന്ന ഭാഷയിലെ വാക്കുകളുമായി ചേര്ത്ത് കേള്ക്കാനുള്ള പ്രവണതയുണ്ടാവും. അതുകൊണ്ടാവാം. കൊളംബസ് ഇവിടെ കേള്ക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. ഞാന് ചിരിച്ച് തലകുലുക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. എനിക്ക് സ്പാനിഷ് അറിയില്ല എന്ന് പറഞ്ഞെങ്കിലും അത് അലക്സാന്ഡ്രോയ്ക്ക് അത്ര ബോധ്യപ്പെട്ടില്ല. താന് ആവുന്നത്ര ഉച്ചത്തില് പറഞ്ഞാല് എനിക്ക് എങ്ങനെയെങ്കിലും മനസ്സിലാവും എന്ന മട്ടിലാണ് ആളിന്റെ സംസാരം.വലതുഭാഗത്ത് നീണ്ടുപരന്നുകിടക്കുന്ന തരിശുകളിലായിരുന്നു എന്റെ കണ്ണ്. വെളുത്ത അനവധി കൂനകള്, നിരനിരയായി കൂനകള്. അതെന്താണ്? ഉപ്പുകൂനകളോ? അല്ല, സ്ട്രോബെറികള്. വെള്ളക്കൂടാരങ്ങളില് സ്ട്രോബെറി കൃഷിയാണ്. ഒക്ടോബര് മുതല് ജൂണ് വരെയാണ് സ്ട്രോബെറിക്കൃഷിക്കാലം. ഉയെല്വയാണ് യൂറോപ്പില് സ്ട്രോബെറി ഉത്പാദനത്തില് ഒന്നാമത്, ഒന്നാന്തരവും. അത് പിന്നീട് മനസ്സിലാക്കിയതാണ്, കണ്ണെത്താ ദൂരത്തോളം പരന്ന വെള്ളകൂടാരനിരകള് നോക്കിയിരുന്നു. പിന്നീടു മനസ്സിലാക്കിയ മറ്റൊരു കാര്യം, 1492ല് കൊളംബസ് അമേരിക്കയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട മൂന്നു കപ്പലുകളില് രണ്ടും നിര്മിച്ചുനല്കിയത് മൊഗേറാണ്. മൊഗേറിലെ പ്രമുഖരുടെ സഹായം ആ യാത്രയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു. ഒപ്പം ചില നാവികരെയും നല്കി. മൊഗേറില് പ്രസിദ്ധമായ കൊളംബസ് സ്മാരകവുമുണ്ട്. പാവം അലക്സാണ്ട്രോ മൊഗേറിലേക്കുള്ള ബസ് യാത്രയിലുടനീളം കൊളംബസ് എന്നുതന്നെയായിരുന്നു എന്നോടു പറയാന് ശ്രമിച്ചത്! മൊഗേര്: ഒരു കാഴ്ച ബസ് മൊഗേറിലെത്തി. എല്ലാവരും ഇറങ്ങി. എനിക്ക് പോകാനുള്ള ഹോട്ടലിന്റെ വിലാസം കടലാസില് എഴുതിയത് അലക്സാണ്ഡ്രോയെ കാട്ടി. ഹോട്ടല് പ്ലാസാ എസ്ക്രിബാനോ. യാത്രയിലുടനീളം എല്ലാ നഗരങ്ങളിലും ചെലവു കുറഞ്ഞ ഹോസ്റ്റലുകളിലും മറ്റുമാണ് തങ്ങിയത്. ജോലിയും വരുമാനവും ഇല്ലാതിരുന്ന കാലമായിരുന്നു അത്, ചെലവാക്കാന് പണം തീരെക്കുറവ്. യാത്ര ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു. പലതരം യാത്രികര് കൂട്ടമായി വന്നുപോവുന്ന ഹോസ്റ്റലുകളാണ് സുരക്ഷിതം, അന്നന്നത്തെ യാത്രയെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങള് കിട്ടാന് അതാണ് നല്ലതും എളുപ്പവും. പക്ഷെ മൊഗേറില് അത്തരം ഇടങ്ങളൊന്നും തിരച്ചിലില് കണ്ടില്ല. എത്തിയിട്ട് തിരഞ്ഞാല് ചില പെന്ഷ്യോനുകള് ചെറിയ സത്രങ്ങള് ഉണ്ടായേക്കാം, പക്ഷെ ഒരിടം ഉറപ്പിച്ചിട്ട് പോകുന്നതാണ് ബുദ്ധി എന്നു തോന്നി. നെറ്റില് തിരഞ്ഞുതിരഞ്ഞ് കണ്ടെത്തിയതാണ് പട്ടണത്തിനുള്ളില് തന്നെയുള്ള പ്ലാസാ എസ്ക്രിബാനൊ. മൂന്ന് വിശേഷണങ്ങളാണ് ഹോട്ടലിന് നല്കിയിട്ടുള്ളത്. ഒന്ന്, വച്ചുകെട്ടുകളൊന്നുമില്ലാത്ത ഹോട്ടല്, രണ്ട്, പട്ടണമധ്യത്തില്, എല്ലാ പ്രധാന ഇടങ്ങളിലേക്കും നടന്നുപോകാവുന്ന ദൂരം മാത്രം, മൂന്ന്, ഹിമനേസിന്റെ ഓര്മയില്, കവിയോടുള്ള സ്നേഹത്തില് ഒരുക്കിയെടുത്ത അന്തരീക്ഷം. അപ്പോഴേ ബുക്ക് ചെയ്തു. ബസ്സിറങ്ങി അലക്സാണ്ട്രോ ഹോട്ടലോളം ഒപ്പം വന്നു. കൊച്ചു ചതുരക്കരിങ്കല്ലുകള് പാകിയ വഴികളിലൂടെ പെട്ടി വലിച്ചുനടക്കാന് പ്രയാസപ്പെട്ടു. വഴിയില് നിരനിരയായി ഒറ്റനില, ഇരുനിലക്കെട്ടിടങ്ങള്. എല്ലാറ്റിനും വെള്ളനിറം. എല്ലാം അടഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. മാര്ച്ചിലെ തെളിഞ്ഞ പകല്, തെളിനീല ആകാശം. വീടുകളുടെ മട്ടുപ്പാവുകളില് തൂക്കിയ പാത്രങ്ങളില്, പലനിറപ്പൂക്കള്, സ്ട്രോബറിയുടെ പടംവച്ച് എഴുതിയ ചെറിയ വില്പ്പന ബാനറുകള്. വൈന് ആയിരിക്കാം. ആളുകളെ കാണാനേയില്ല. അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നതു പോലെതന്നെ അധികചമയങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത ഹോട്ടല്. പക്ഷെ നല്ല ഭംഗിയും വൃത്തിയും. ഡസ്കിലെ പെണ്കുട്ടി കമ്ബ്യൂട്ടറില് നോക്കി ബുക്കിങ് ഉറപ്പാക്കി, താക്കോല് തന്നു, ഒപ്പം വന്ന് മുറി തുറന്നുതന്നു. നടുമുറ്റത്തിനോട് ചേര്ന്ന തിണ്ണയിലേക്ക് തുറക്കുന്ന നല്ല സൗകര്യങ്ങളുള്ള മുറി. ഒറ്റയാള്ക്ക് പാര്ക്കാനുള്ളത്. മേല്കഴുകി, ഉടുപ്പുമാറി,അടുക്കളയെന്നോ തീന്മുറിയെന്നോ പറയാവുന്നിടത്ത് കിട്ടിയ റൊട്ടിയും കാപ്പിയും ആപ്പിളും കഴിച്ച്, മൊഗേറിന്റെ മാപ്പ് വാങ്ങി ഒന്നു പഠിച്ച് അപ്പോഴേ പുറത്തിറങ്ങി. ഡസ്കിലെ പെണ്കുട്ടിക്കും ഇംഗ്ലീഷ് അറിയില്ല. വീണ്ടും ആംഗ്യവും ഒറ്റവാക്കു ഭാഷയും!നടന്നു. അവിശ്വസനീയവും അയഥാര്ഥവുമായ നടപ്പ്. സത്യത്തില് ഞാന് മൊഗേറില് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഒരു വര്ഷം മുന്പ് ബോംബെയിലെ ക്യാമ്ബസ് മുറിക്കുള്ളില് അടച്ചിരുന്ന് കവിക്കും കഴുതക്കുട്ടിക്കുമൊപ്പം ഞാന് നിത്യം സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന അതേ മൊഗേര് ഇതാ എനിക്കു മുന്നില് ക്യാന്വാസിലെ വെളുത്ത പട്ടണത്തിന്റെ ചിത്രം പോലെ നിവര്ന്നുകിടക്കുന്നു. നിശ്ശബ്ദചിത്രം. നിശ്ചലചിത്രം. സത്യത്തില് ഞാനവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. കല്ലുപാകിയ അതിന്റെ തെരുവിലൂടെ ഞാന് നടക്കുന്നു, സത്യത്തില്. ഇരുവശവും വീടുകള് അടഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. വഴിയിലെങ്ങും ആരുമില്ല. ഉണ്ടാവില്ല. ഹോട്ടലിലെ പെണ്കുട്ടി പറഞ്ഞിരുന്നു, ഇന്ന് ഞായറാഴ്ചയാണ്. ആരുമുണ്ടാവില്ല. ഒരു കടയും തുറക്കുകയില്ല. അവള് നിവര്ത്തിയ മാപ്പില് വിരല് ചൂണ്ടി. കവിയുടെ വീട് ഇതാ ഇവിടെ. മ്യൂസിയം ഇവിടെ. ഈ അറ്റത്ത് പള്ളിയും സെമിത്തേരിയും. അതിനപ്പുറമോ? അതിനപ്പുറം ഒന്നുമില്ല. ഒന്നും? പുഴയുണ്ട്, പുല്മേടുകളുണ്ട്. കവിയും പ്ലാറ്ററൊയും നടന്ന പുല്മേടുകള്!കഫേ ടാഗോര്നടന്ന് നടന്ന് പട്ടണക്കവലയിലെത്തി. അവിടവിടെ ചില ആളുകള്. ഒരു കഫേ തുറന്നിരിപ്പുണ്ട്. കഫേ ടാഗോര്. സ്പാനിഷില് ടാഗോര് എന്നൊരു വാക്കുണ്ടെന്ന് വിചാരിച്ചിട്ടില്ല. എന്തായിരിക്കും ആ വാക്കിനര്ഥം? അകത്തേക്ക് കടന്നു. ബാറാണ്. പലതരം വീഞ്ഞും മദ്യങ്ങളും നിരത്തിയ കൗണ്ടര്. ആളൊഴിഞ്ഞ മേശകളും കസേരകളും. അകത്തു കയറി. ഒന്നോ രണ്ടോ പേര് മാത്രം അവിടവിടെ ഇരുന്ന് ബിയര് മോന്തുന്നുണ്ട്. ചുവരില്,വെളുത്തുനീണ്ട താടിയും അയഞ്ഞ കുപ്പായവും ശാന്തമായി ചിരിക്കുന്ന കണ്ണുകളുമായി സാക്ഷാല് ടാഗോര്! ഫ്രെയിം ചെയ്തു തൂക്കിയ അനേകം ടാഗോര് ചിത്രങ്ങള്. കൗണ്ടറിലെ പയ്യനോട് അന്വേഷിച്ചു, ആംഗ്യസമൃദ്ധമായ ഒറ്റയൊറ്റ വാക്കുകളുടെ ഭാഷയില്ത്തന്നെ. മനസ്സിലാക്കാന് രണ്ടുപേരും കഷ്ടപ്പെട്ടു. വഴിമുട്ടിയ ഒരു ഘട്ടത്തില് ഡസ്കിലെ കമ്ബ്യൂട്ടറില് കണ്ണുതടഞ്ഞു. ഗൂഗിള് ട്രാന്സ്ലേറ്റില് ചോദ്യം ടൈപ്പ് ചെയ്തു, സ്പാനിഷ് പരിഭാഷ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പയ്യന്റെ മറുപടികള് മറുടൈപ്പിങ്ങില് മണിമണിയായി വന്നു. സെനോബിയയും ഹിമനേസും ടാഗോറിനെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. അവര്ക്ക് ടാഗോറുമായി തുടര്ച്ചയായ കത്തിടപാടുകള് ഉണ്ടായിരുന്നു. സെനോബിയ ടാഗോറിന്റെ ക്രസന്റ് മൂണ് ല ലൂണാ നുയേവ എന്ന പേരില് സ്പാനിഷിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്ന കാലത്താണ് ഹിമനേസിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. 1913ല്. ടാഗോറിന് നൊബേല് സമ്മാനം കിട്ടിയ വര്ഷം. ആ പരിഭാഷയിലൂടെ സെനോബിയയും ഹിമനേസും ഉറ്റ സൗഹൃദത്തിലായി. അക്കാലത്ത് പരസ്പരമുള്ള കത്തുകളിലും ടാഗോര് നിറഞ്ഞുനിന്നു. അവര് വിവാഹിതരാവുന്നത് 1916 ലാണ്. 1919ല് സെനോബിയ ടാഗോറിനെഴുതിയ കത്തില് അദ്ദേഹം തങ്ങളുടെ സ്പിരിച്വല് കമ്ബാനിയന് ആണെന്ന് എഴുതി. സെനോബിയ ഒറ്റയ്ക്കും ഹിമനേസിനൊപ്പവും ചേര്ന്ന് ടാഗോറിന്റെ ഇരുപത്തഞ്ചോളം കൃതികള് സ്പാനിഷിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഹിമനേസും സെനോബിയയും 1921ല് ടാഗോറിനെ സ്പെയിനിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. യാത്രയ്ക്കുള്ള സ്വീകരണത്തിന് വിപുലമായ തയ്യാറെടുപ്പുകളാണ് അവര് നടത്തിയത്. ക്ഷണിതാക്കള് ചില്ലറക്കാരായിരുന്നില്ല. ഹൊസേ ഒര്തേഗ ഇ ഗാസെ, അന്തോനിയോ മച്ചാദോ, ലോര്ക്ക, ബുനുവല്, ദാലി തുടങ്ങിയവര്. മൊഗേറിലെ ഹിമനേസിന്റെ മ്യൂസിയം ആ സമയത്ത് യൂറോപ്പിലുണ്ടായിരുന്ന ടാഗോര് പക്ഷെ പുറപ്പെടുന്നതിനു തലേന്ന് കാരണമൊന്നും പറയാതെ യാത്ര റദ്ദാക്കി. പിന്നീടും ടാഗോര് സ്പെയിനില് ഒരിക്കലും പോയിട്ടില്ല. കഫേയിലെ പയ്യന് ഇനിയും ദീര്ഘമായി പറയാനുള്ള കഥകള് അറിയാം. സെനോബിയഹിമനേസ്ടാഗോര് ബന്ധം പഠിപ്പിച്ചിട്ടാണോ കഫേ ടാഗോറില് പണിക്ക് ആളെ എടുക്കുക! എങ്കില് അതു ന്യായം. പക്ഷെ നേരം വൈകുന്നു. ഒന്നാന്തരം ഒരു കാപ്പി കുടിച്ച് ഞാന് ഇറങ്ങിനടന്നു. ഏതായാലും, കൊള്ളാവുന്ന ഒരു പണിക്കും തൊടാന് പാടില്ലാത്തതെന്ന് അന്നോളം ഗൂഗിള് ട്രാന്സ്ലേറ്റിനെ പരിഹസിച്ചു പോന്ന ഞാന് തിരുത്തി, ഗൂഗിള് ട്രാന്സ്ലേറ്റാണ് താരം. അതിന് സ്വന്തമായി പല തെറ്റുകുറ്റങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിലും അവയില് പലതും പരിഹാസ്യമാണെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കുന്നവര്ക്ക് ഭാഷാബോധവും യുക്തിയുംശ്രദ്ധയും കുറച്ചു മനോധര്മവും ഉണ്ടെങ്കില് അനുഗ്രഹമായിമാറുന്ന ഒരു ടൂള് എന്ന് പിന്നീട് ചില മൊഴിമാറ്റങ്ങളില് തിരിച്ചറിയുകയുംചെയ്തു. വിജനമായ നടപ്പാതകള്, ഇരുവശവും വെളുവെളുത്ത വീടുകള്, വെളുത്തു മിന്നുന്ന വാനം. കാലത്തില് ഘനീഭവിച്ചതുപോലെ, അത്രമേല് അയഥാര്ഥം. നടന്നുനടന്ന് പട്ടണത്തിന്റെ അറ്റത്തെത്തി. അവിടെ ഒരു പഴയ പള്ളി. അതിനു മുന്നില്നിന്ന് വഴി ഇടത്തേക്കു തിരിഞ്ഞ് അകലെ ഒരു പാതയിലേക്ക് പോകുകയാണ്. അതിനപ്പുറം പരന്നുകിടക്കുന്ന പച്ചമൈതാനം. പള്ളി ചെറുതാണ്. യൂറോപ്പിലെ പുരാതനവും ഗംഭീരവുമായ പള്ളികളിലൊന്നല്ല, നാട്ടിലെ ഇടത്തരം പള്ളികള് പോലെയൊന്ന്. പള്ളിയുടെ ഒരു വശത്ത് വലിയ കിണര്. ചുറ്റും കല്ക്കെട്ടുണ്ട്. വെള്ളം വലിക്കുന്ന കിണറാണ്, തൊട്ടിയും തടികൊണ്ടുള്ള വലിയ ചെണ്ടക്കപ്പിയും. കുറേനേരം ആ കിണറ്റുകരയില് നിന്നു. കിണറിനുള്ളിലേക്ക് എത്തിനോക്കി. വെള്ളത്തിന്റെ ചെറുവട്ടം. ഒരു കല്ലെടുത്ത് വെള്ളത്തിലേക്കിടാനാഞ്ഞു. പിന്നെ വേണ്ടെന്നുവച്ചു. മെല്ലെ പള്ളിയുടെ പിന്നിലേക്ക് നടന്നു. എങ്ങും ആരുമില്ല. പൂര്ണമായും വിജനം. പൂര്ണമായും നിശ്ശബ്ദം. പള്ളിയുടെ പിന്നില് ഒരു ചെറിയ കവാടം. അതിലൂടെ അപ്പുറം കടന്നു. അലങ്കരിച്ച കല്ലറകള് നിറഞ്ഞ ഒരു സെമിത്തേരി. വെളുത്ത ചുവരുകള്, പലപല തട്ടുകള്. അനേകം മാര്ബിള് കല്പ്പാളികള്, ഫലകങ്ങള്, അനേകമനേകം പൂക്കള്, പൂങ്കുലകള്. നിരനിരയായി കല്ലറകള്. വൃദ്ധരും യുവാക്കളും കുട്ടികളുമായവരുടെ സ്മാരകശിലകള്. ആ ചെറിയ നാട്ടിന്പുറപ്പട്ടണത്തില് ജനിച്ചു ജീവിച്ചു മരിച്ച മനുഷ്യര്. അവര്ക്കൊപ്പം ഏകാകിയായി ഞാന്. അവ്യക്തമായ ഒരു മറുലോകത്തിന്റെ സാമീപ്യത്തില് ഒന്നു പതറി. വെള്ളച്ചുവരുകള് കടന്ന് തിരിച്ചിറങ്ങി.സെനോബിയകല്ലറകള് നോക്കിനോക്കിപ്പോകുമ്ബോള് അല്പ്പം അകന്നുമാറി ഒരിടത്ത് അതാ, സെനോബിയ എന്ന പേര്. Zenobia Camprubi Aymar,ജനനം:31 August 1887, മരണം:25 October 1956. അടുത്തുചെന്നു. സെനോബിയയുടെ കല്ലറയോട് ചേര്ന്ന് കവിയുടെ കല്ലറ. Juan Ramon Jimenez, ജനനം: 23 ഡിസംബര് 1881, മരണം: 29 മെയ് 1958. കവിക്ക് നൊബേല് സമ്മാനം കിട്ടുന്നത് 1956ലാണ്, ആത്മീയതയുടെയും കലാനിര്മലതയുടെയും ദൃഷ്ടാന്തമായി ലോകത്തെ പ്രചോദിപ്പിച്ചതിന് . കവിക്കതില് ആനന്ദിക്കാന് കഴിഞ്ഞില്ല. സമ്മാനപ്രഖ്യാപനം കഴിഞ്ഞ് മൂന്നു ദിവസത്തില്, ക്യാന്സര് ബാധിതയായിരുന്ന ഭാര്യ സെനോബിയ മരിച്ചുപോയി. ആ മരണം കവിയെ തകര്ത്തുകളഞ്ഞു. നാല്പതുകൊല്ലം ഒന്നിച്ചു ജീവിക്കുക മാത്രമായിരുന്നില്ല, അവര്. സെനോബിയ കവിയുടെ നിത്യസഹചാരിയായിരുന്നു. എഴുത്തിലും ജീവിതത്തിലും കവിയെ പൂര്ണമായും പുണര്ന്ന, എല്ലാറ്റിനും ഒപ്പമുണ്ടായ പങ്കാളി. കവിയും പരിഭാഷകയുമായിരുന്നു സെനോബിയ. ജീവിതത്തിലുടനീളം അവര് കവിയോടു പറഞ്ഞു: നിങ്ങള് എഴുതുക മാത്രം ചെയ്യൂ. എഴുതുക മാത്രം. കവി എഴുതി. എഴുതിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു. സെനോബിയ ഇല്ലാതെ കവിക്ക് ജീവിക്കാന് കഴിയുമായിരുന്നില്ല. ഒന്നരവര്ഷം കൂടി വിധുരനായി ജീവിച്ച് കവിയും മരിച്ചു. രണ്ടുപേരുടെയും ശവകുടീരങ്ങള് അടുത്തടുത്ത് ഇതാ എനിക്കു മുന്നില്. ആ ശവകുടീരങ്ങളിലേക്കുറ്റുനോക്കി ഞാനങ്ങനെ നിന്നുപോയി. എന്റെ ആ നില്പ്പുതന്നെ അവിശ്വസനീയമായിരുന്നു. ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കില് നൂറ്റിമുപ്പത്തിയാറ് വയസ്സുണ്ടാകുമായിരുന്ന ഒരു കവി. എനിക്കറിയാത്ത ഭാഷയില് എനിക്കറിയാത്ത ലോകത്തിന്റെ ഒരു മൂലയില് പുലര്ന്നവന്. കവിതയുടെ വിളിയില് ഞാന് തിരഞ്ഞുവന്ന് ആരും വഴികാണിക്കാതെ ആ കല്ലറയുടെ മുമ്ബില് ഈ ത്രിസന്ധ്യയില് ഒറ്റയ്ക്ക് വന്നു നില്ക്കുകയാണ്. കല്ലറയോടു ചേര്ന്ന ചെടികള് അനക്കമറ്റു നില്ക്കുന്നു. അവയിലെ പൂക്കള് ധ്യാനത്തില് നിന്നുണര്ന്നെന്നവണ്ണം മെല്ലെ ഇമകളനക്കി. വിഷാദത്തിന്റെ തണുത്ത പുതപ്പ് മെല്ലെമെല്ലെ ആ കല്ലറകളെയും അതിനുള്ളിലുറങ്ങുന്നവരെയും എന്നെയും പൊതിഞ്ഞു മൂടിപ്പരന്നു. ... അസ്തമയം, ചെന്നീലനിറത്തില്, സ്ഫടികവെളിച്ചക്കീറുകളാല് മുറിവേറ്റ്, എല്ലാടവും ചോരയൊലിപ്പിച്ച്... അതിന്റെ പ്രഭയില് പച്ചപ്പൈന്മരത്തോട്ടം ചെറുചോപ്പായിമാറുന്നു തെളിവാര്ന്ന് തിളങ്ങുന്ന കുറ്റിച്ചെടികളും കുഞ്ഞിപ്പൂക്കളും ഈ സ്വച്ഛമുഹൂര്ത്തത്തെ തുളഞ്ഞു മിനുങ്ങുന്ന ഈറന് സുഗന്ധത്താല് പൂരിതമാക്കുന്നു. സെനോബിയയുടെ ശവകുടീരം സാന്ധ്യശോഭയില് ഞാന് പരമാനന്ദത്തിലാണ്ടു. പ്ലാറ്ററൊ, അന്തിവെട്ടത്തരികള് വീണ കറുത്ത കണ്ണുകളോടെ, രക്തനിറത്തില്, പാടലത്തില്, വയലറ്റില് നിറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ജലാശയത്തിലേക്ക് സൗമ്യനായി നടക്കുന്നു അവന് തൊടുന്നേരം ഒഴുകാന് തുടങ്ങുന്നുവെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന കണ്ണാടികളിലേക്ക് മെല്ലെ മുഖം താഴ്ത്തുന്നു അവന്റെ ആ വലിയ കണ്ഠനാളത്തിലൂടെ ഇരുണ്ട ചോരച്ച ജലം കുടുകുടാ ഒഴുകിയിറങ്ങുന്നു.പരിചിതമായ ഇടം, പക്ഷെ ഈ മുഹൂര്ത്തം അതിനെ ആകെ തകിടം മറിക്കുന്നു, ഇടിഞ്ഞുപൊളിഞ്ഞ ഏതോ അപരിചിതമായ കൊട്ടാരം പോലെയാക്കുന്നു. ഓരോ നിമിഷവും വിജനമായ ഏതോ ഒരു പുരാതനസ്മാരകം കണ്ടെത്താന് പോകുന്നുവെന്നപോലെ... അന്തി സ്വയം കവിഞ്ഞ് നീളുകയാണ്, അപാരതയുടെ സ്പര്ശമേറ്റ ഈ വേള, അറ്റമില്ലാതെ, ശാന്തമായി, അളവറ്റ്. . .പോകാം, പ്ലാറ്ററൊ . ദേശാഭിമാനി ഓണം വിശേഷാല്പ്രതിയില് നിന്ന്