อาการ การตรวจวินิจฉัย รักษาดูแล
กระดูกหักก็แน่นอนว่าต้องเจ็บปวดมากเป็นพิเศษ เพราะรอบกระดูกเต็มไปด้วยเส้นประสาททั้งนั้น พอกระดูกหักก็ไปกดทับหรือระคายเคืองเส้นประสาทโดยรอบ ทำให้เจ็บปวดขึ้นมา แต่ถ้าเกิดเหตุแล้วไม่เจ็บปวดรุนแรงในทันที เป็นไปได้มากว่านิ้วโป้งของคุณยังไม่ถึงขั้นกระดูกหัก  เวลามีอะไรมาสัมผัสนิ้วโป้ง หรือตอนคุณพยายามจะขยับหรืองอนิ้ว ก็จะเจ็บปวดรุนแรงเช่นกัน โดยทั่วไป ถ้ายิ่งเจ็บใกล้ข้อต่อระหว่างนิ้วโป้งกับมือ (แถวพังผืดระหว่างนิ้วโป้งกับนิ้วชี้) แสดงว่ายิ่งอาการหนัก น่าเป็นห่วง ลองดูด้วยตาเปล่า ว่านิ้วโป้งยังอยู่ในสภาพปกติไหม หักงอหรือบิดผิดรูปหรือเปล่า? รวมถึงดูว่ามีกระดูกแทงทะลุผิวหนังออกมาไหม ถ้ามีอาการดังที่ว่า ก็แน่นอนว่ากระดูกนิ้วโป้งหัก ส่วนใหญ่นิ้วโป้งจะช้ำด้วย แปลว่าหลอดเลือดฝอย (capillaries) ในเนื้อเยื่อแตกออก ถ้านิ้วโป้งหัก ขยับแค่นิดเดียวก็เจ็บปวดเกินทนแล้ว เพราะ ligaments หรือเอ็นที่ยึดกระดูกไว้ด้วยกันไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติ  ที่สำคัญคือให้ลองงอนิ้วโป้งขึ้นข้างบนดู ถ้าทำได้โดยไม่เจ็บปวด แสดงว่าแค่แพลง ไม่ถึงกับหัก นอกจากอาการเจ็บปวดแล้ว เส้นประสาทที่ถูกกดทับจะทำให้นิ้วคุณชาร่วมด้วย หรือเย็นขึ้นเรื่อยๆ เพราะกระดูกที่หักหรืออาการบวมไปกดทับหลอดเลือดที่ปกติไปเลี้ยงนิ้วโป้งและเนื้อเยื่อรอบๆ ดีไม่ดีนิ้วโป้งจะดำคล้ำขึ้นเพราะเลือดไปเลี้ยงไม่สะดวก หรือไม่ไปเลี้ยงเลย เวลากระดูกนิ้วโป้งหัก บริเวณโดยรอบจะบวมเป่งไปหมดจากการอักเสบ นิ้วคุณเริ่มบวมหลังเกิดเหตุไปได้ 5 - 10 นาที ถ้าบวมมากๆ ก็ถึงขั้นแข็งได้เลย อาการบวมอาจส่งผลกับนิ้วใกล้เคียงด้วย ถ้าเช็คแล้วมีอาการด้านบน แสดงว่านิ้วหักแน่นอน ให้รีบไปแผนกฉุกเฉินเพื่อรับการตรวจรักษาทันที ถ้าทิ้งไว้นานเกินไป ระวังอาการบวมหลังกระดูกหักจะทำให้จัดเรียงกระดูกคืนที่ได้ยาก ซึ่งนิ้วโป้งอาจพิการถาวรไปเลย  นอกจากนี้ ถ้าผู้ป่วยเป็นเด็ก อาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตได้ เพราะกระทบต่อกระดูกอ่อนที่เรียกว่า growth plates ถึงจะคิดว่านิ้วน่าจะแค่แพลง (เอ็นยึดฉีกขาด) ไม่หนักถึงขั้นกระดูกหัก ก็ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจรักษาให้ตรงจุดต่อไป เพราะบางเคสอาจแพลงแต่รุนแรงจนต้องรักษาด้วยการผ่าตัด สรุปแล้วอย่าเหมาไปเอง ให้คุณหมอผู้เชี่ยวชาญตรวจเช็คเบื้องต้นให้แน่ใจจะดีที่สุด หลังสอบถามรายละเอียดเบื้องต้น (เหมือนในส่วนที่ 1 ของบทความ) แล้ว คุณหมอจะเริ่มตรวจเช็คนิ้วโป้งของคุณ เช่น ทดสอบการเคลื่อนไหวและความแข็งแรง โดยเทียบกับนิ้วโป้งอีกข้างที่ปกติดี และให้ลองเอาปลายนิ้วโป้งแตะปลายนิ้วชี้ จากนั้นออกแรงกดที่นิ้วโป้งเพื่อเช็คว่าอ่อนแรงไหม แน่นอนว่าคุณหมอจะส่งคุณไปเอกซเรย์นิ้วด้วยหลายๆ มุม เพื่อยืนยันการวินิจฉัยให้ชัดเจน และจะได้รู้ด้วยว่าหักตรงไหนกี่จุด แล้วเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมต่อไป มุมที่ต้องเอกซเรย์ก็คือ  Lateral: มุมมอง lateral คือการเอกซเรย์แบบนิ้วโป้งตั้งตรง พักมือไว้ด้านข้าง Oblique: มุมมอง oblique คือการเอกซเรย์แบบนิ้วโป้งตั้งตรง มือเฉียง พักมือไว้ด้านข้าง AP: มุมมอง AP คือการเอกซเรย์มือแบบราบจากด้านบน CT scan บางทีก็เรียกว่า CAT (computerized axial tomography) scan โดยเป็นการเอกซเรย์และใช้คอมพิวเตอร์สร้างภาพภายในของอวัยวะ (ในที่นี้ก็คือนิ้วโป้งของคุณ) เพื่อให้คุณหมอเห็นภาพชัดเจนขึ้น ว่ากระดูกหักตรงไหนยังไง ต้องรักษาวิธีไหนถึงจะเห็นผลที่สุด ถ้าตั้งครรภ์อยู่ต้องรีบแจ้งคุณหมอ เพราะถ้าทำ CT scan จะเป็นอันตรายกับทารกได้ พอตรวจเช็คและทดสอบด้วยวิธีต่างๆ ครบถ้วนแล้ว คุณหมอจะวินิจฉัยลักษณะการหักของกระดูก เพื่อเลือกวิธีการรักษาต่อไปให้ตรงจุด  Extra-articular fractures คือกระดูกหักห่างข้อนิ้ว ตามความยาวของกระดูก 1 ใน 2 ท่อนของนิ้วโป้ง การหักลักษณะนี้จะเจ็บปวด ต้องใช้เวลา 6 อาทิตย์ในการรักษาตัว แต่ไม่ถึงกับต้องผ่าตัด  Intra-articular fractures คือกระดูกหักตามข้อนิ้ว ต้องรักษาด้วยการผ่าตัด และมีการบล็อกไม่ให้คนไข้ขยับนิ้วระหว่างพักฟื้น  นิ้วหักแบบ Intra-articular ที่พบบ่อยคือ Bennetts fracture กับ Rolando’s fracture โดยทั้ง 2 แบบนิ้วโป้งจะหัก (และข้อเคลื่อน) ตามแนวข้อฐานนิ้ว หรือ carpometacarpal joint (ส่วนที่นิ้วโป้งต่อกับมือ)จุดที่แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด คือ Rolando’s fracture กระดูกจะแตกเป็น 3 ชิ้นขึ้นไป ต้องจัดเรียงกระดูกใหม่และต้องผ่าตัด ส่วน Bennetts fracture จะผ่าตัดแค่บางเคสเท่านั้น ศัลยแพทย์กระดูก (orthopedist) จะอ่านผลเอกซเรย์ของคุณ ประกอบกับผลทดสอบอื่นๆ แล้วเลือกวิธีรักษาที่ตรงจุดและปลอดภัยที่สุด โดยพิจารณาจากลักษณะการหัก (intra- หรือ extra-articular) และความยากง่ายในการรักษา (Bennett's หรือ Rolando’s fractures) ถ้าหักจุดเดียวหรือแบบที่รักษาง่ายหน่อย (เช่น extra-articular fracture) คุณหมออาจจัดเรียงกระดูกให้ใหม่ได้โดยใช้ยาชาและไม่ต้องผ่าตัด  วิธีนี้ (การทำ closed reduction) ปกติจะมีขั้นตอนคือคุณหมอจะดึงจัดกระดูกที่หักให้กลับมาเรียงกันในตำแหน่งเดิม โดยใช้เครื่อง fluoroscopy (เอกซเรย์แบบเคลื่อนไหวระหว่างรักษา) เช็คว่ากระดูกเรียงตัวกันตามเดิมหรือยัง  ถ้าหักแบบ Rolando’s fractures โดยเฉพาะถ้ากระดูกหักหลายท่อนหรือแตกละเอียดจนยึดด้วยสกรูหรือลวดแข็งไม่ได้ บางทีก็รักษาด้วยวิธีนี้ โดยคุณหมอจะพยายามหล่อกระดูกเทียม (รักษาแบบ open reduction) ถ้าหักแบบ intra-articular fractures (เช่น Bennett's หรือ Rolando’s fractures) คุณหมอจะแนะนำให้รักษาด้วยการผ่าตัด ส่วนจะผ่าตัดแบบไหนก็ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรง เช่น  ใช้ fluoroscopy แล้วแทงลวดผ่านผิวหนังไปจัดเรียงกระดูกที่แตก เรียกว่าการยึดตรึงกระดูกภายนอก (external fixation) มักใช้กับการหักแบบ Bennett's fractures เพราะส่วนที่หักยังอยู่ใกล้ๆ กัน ถ้าคุณหมอผ่ามือแล้วยึดสกรูตัวเล็กๆ หรือลวดแข็งที่กระดูก เพื่อจัดเรียงให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง จะเรียกว่าการยึดตรึงกระดูกภายใน (internal fixation) อาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดหลังผ่าตัดก็เช่น เส้นประสาทหรือเอ็นยึดกระดูกบาดเจ็บ นิ้วยึดแข็ง หรือเสี่ยงเป็นโรคข้ออักเสบ (arthritis) ได้ง่ายขึ้น ไม่ว่าเคสของคุณจะรักษาด้วยการผ่าตัดหรือเปล่า คุณหมอก็จะสั่งให้พักนิ้วโดยใส่เฝือกดามไว้ไม่ให้ขยับเขยื้อน กระดูกที่แตกจะได้สมานง่ายและเร็วขึ้น   ปกติถ้านิ้วโป้งหักมักต้องใส่เฝือก 2 - 6 อาทิตย์ ซึ่งเคสส่วนใหญ่จะใส่กัน 6 อาทิตย์  คุณหมอจะนัด follow-up หรือตรวจเพื่อติดตามผลการรักษาเป็นระยะ อันนี้แล้วแต่ว่าคุณต้องใส่เฝือกนานแค่ไหน และหลังถอดเฝือกแล้วขยับนิ้วได้ตามปกติไหม บางเคสคุณหมอก็จะแนะนำให้ทำกายภาพบำบัด โดยใช้ท่าบริหารต่างๆ ฝึกการงอและบีบให้นิ้วกลับมาแข็งแรงหลังลีบหรือฝ่อ (atrophied muscle) จากการใส่เฝือกนานๆ
นิ้วโป้งเจ็บปวดรุนแรง. นิ้วบิดผิดรูป. ลองขยับนิ้วดู. นิ้วชา เป็นเหน็บ หรือเย็น. นิ้วบวมเป่ง. ไปหาหมอหรือตรงไปแผนกฉุกเฉินเลย. ตรวจนิ้ว. เอกซเรย์นิ้ว. คุณหมออาจพิจารณาทำ CT (computed tomography) scan ร่วมด้วย. คุณหมอจะวินิจฉัยลักษณะการหักของกระดูก. โอนเคสให้ศัลยแพทย์กระดูก. รักษาแบบไม่ต้องผ่าตัด. รักษาด้วยการผ่าตัด. พักนิ้ว ห้ามขยับ. ทำกายภาพบำบัด.
https://www.wikihow.com/Diagnose-a-Broken-Thumb https://www.wikihow.com/Diagnose-a-Broken-Thumb https://www.wikihow.com/Diagnose-a-Broken-Thumb
Identifying a Broken Thumb Having a Doctor Assess Your Thumb Treating a Broken Thumb