เลี้ยงกระต่ายนอกบ้านยังไงให้ปลอดภัย ดูแลยังไงให้ถูกใจกระต่าย
การเลี้ยงกระต่ายแบบทิ้งขว้างห่างไกลคนใน “hutch” หรือกรงยกพื้นแคบๆ น่ะมันหมดยุคแล้ว บ้านกระต่ายสมัยใหม่ต้องแห้ง สะอาด อากาศถ่ายเท ทำเลดี ปลอดภัย และกว้างขวางถึงจะดี  สมัยนี้บ้านกระต่ายจะเป็น “hutches” เพราะมีหลายชั้นและ/หรือหลายห้อง เลี้ยงทีเดียวได้หลายตัวเลย หรือคุณจะสร้างบ้านให้น้องต่ายเองก็ได้ โดยหาแปลนตามในเน็ต แต่ต้องแน่ใจว่าบ้านกระต่ายของคุณจะแข็งแรงปลอดภัยในทุกสภาพอากาศนะ  ยกตัวอย่างเช่น คุณอาจจะสร้างคอกสำหรับออกกำลังกาย (หรือที่เรียกว่า “rabbit run”) ให้น้องต่ายได้ใช้วิ่งเล่นประจำวัน โดยเป็นโครงไม้ รั้วตาข่ายกันกระต่ายออก แล้วก็บุด้วยไม้อัดทั้งบนและล่าง คอกนี้อย่างน้อยต้องมีขนาด "กว้าง x ยาว x สูง" เท่ากับ "32 นิ้ว x 8 ฟุต x 32 นิ้ว" น้องต่ายจะได้มีที่พอจะกระโดดโลดเต้นไปมา อย่างที่บอกไป กระต่ายเลี้ยงหรือกระต่ายบ้านสามารถช็อคตายได้ง่ายๆ แค่เห็นหน้าสัตว์นักล่าตัวอื่น เพราะฉะนั้นต้องแน่ใจได้ว่า "สัตว์ในไม่ให้ออก สัตว์นอกไม่ให้เข้า"  ถ้าเป็นกระต่ายป่า จะกินแหลกทั้งแปลงดอกไม้และผักสวนครัวของคุณ อันนี้ก็กรณีเดียวกัน ถ้าคุณปล่อยให้กระต่ายบ้านได้วิ่งเล่นตามใจในสนามหญ้าที่มีรั้วรอบขอบชิดละก็ ยังไงก็ต้องระวังเรื่องพืชมีพิษต่างๆ แถมยังต้องคอยระวังสายไฟของคุณให้ดี อย่าเผลอให้อยู่ในระยะขบเคี้ยวล่ะ  พูดถึงพืชต่างๆ ที่อาจเป็นพิษต่อกระต่าย เอาจริงๆ ก็ยาวเป็นหางว่าว เพราะฉะนั้นต้องศึกษาและระวังให้ดี ตัวอย่างพืชพวกนี้ก็เช่น ว่านหางจระเข้ บีโกเนีย หัวแดฟโฟดิล ลิลลี่อีสเตอร์ แล้วก็เจอเรเนียม เป็นต้น บ้านหรือกรงกระต่ายที่อยู่ข้างนอกต้องระวังเรื่องความชื้นเป็นพิเศษ ความชื้นทำให้อะไรๆ สกปรก พอสกปรกแล้วก็เกิดโรค เช่นโรค “fly strike” ที่บอกไปด้านบน  หลังคากรงกระต่ายต้องทนแดดทนฝน จะใช้ไม้อัด แผ่นสังกะสี กระทั่งแผ่นพลาสติกหรือผ้าใบก็ได้ ที่สำคัญคือต้องหมั่นซ่อมบำรุงหลังคาอยู่ตลอด ถ้าเก่าก็เปลี่ยนใหม่ซะ ฝนจะได้ไม่รั่ว ช่วงหน้าฝน ฝนตกหนักและลมแรง ให้ย้ายกระต่าย (ใส่กรงเดินทางหรือกรงสำรอง) ไปอยู่ที่ที่แห้งสะอาด เช่นตามระเบียง โรงรถ ห้องใต้ดิน หรือในตัวบ้านก็ได้ เพราะฟ้าร้องฟ้าผ่าลมกรรโชกอาจทำให้กระต่ายตกใจกลัวจนช็อคตาย ยังไงเอามาไว้ใกล้ตัวก่อนดีกว่า ถ้าคุณเคยดูสารคดี จะพอรู้ว่ากระต่ายป่ามักหลบร้อนตามเงาไม้ ไม่ก็ขุดรูหนีร้อนซะเลย บางทีตามบ้านคนก็ไม่เว้น นั่นก็เพราะกระต่ายชอบอยู่เย็นๆ แบบไม่แคร์ฤดูยังไงล่ะ  ให้คุณย้ายกรงหรือบ้านกระต่ายไปไว้ในที่ร่ม และ/หรือสร้างหลังคาเพิ่ม ไม่ก็คลุมด้วยผ้าด้วยตาข่ายอะไรก็ว่าไป แต่ต้องระวังให้อากาศถ่ายเทสะดวก กระต่ายจะได้ไม่ร้อนจนเป็นอันตราย คุณอาจจะเอาน้ำใส่ขวดแล้วเอาไปแช่แข็งก็ได้ จากนั้นเอาไปบุพื้นกรงแล้วคลุมด้วยฟาง กระต่ายจะได้มีพื้นเย็นๆ เอาไว้คลายร้อน อากาศร้อนเมื่อไหร่ อย่าลืมเปลี่ยนน้ำใหม่ให้กระต่ายตลอด ถ้าบ้านกระต่ายของคุณแข็งแรงมั่นคงและติดตั้งฉนวนกันความร้อนเรียบร้อย หนาวหน่อยน้องต่ายก็อย่าได้แคร์ แต่ทางที่ดีย้ายน้องต่ายมาไว้ในบ้านคุณก่อนจะดีกว่า อย่างน้อยแค่ตอนกลางคืนก็ยังดี โดยเฉพาะช่วงปลายปีน่ะ  ก่อนจะเข้าหน้าหนาว ให้รีบซ่อมกรงกระต่ายซะก่อน ระวังเรื่องรอยรั่วหรือจุดอับชื้นเป็นพิเศษ ชื้นเฉยๆ ว่าแย่แล้ว ถ้าทั้งชื้นทั้งหนาวละก็อันตรายแน่ บุพื้นเพิ่มเพื่อความอบอุ่น โดยเอาหนังสือพิมพ์มาบุตามพื้นตามผนัง เอาแผ่นพลาสติกมาคลุมรั้วตาข่าย แล้วคลุมตัวบ้านด้วยผ้าใบหรือผ้าห่มตอนกลางคืน แต่ถึงจะป้องกันลมหนาวและเพิ่มความอบอุ่น แต่อย่าลืมเรื่องอากาศถ่ายเทด้วยล่ะ  หรือจะซื้อฮีตเตอร์ทำความร้อนสำหรับบ้านกระต่ายมาก็ได้ แต่ต้องซ่อนพวกสายไฟให้พ้นทาง หรือจะใช้แผ่นทำความร้อนสำหรับกระต่ายก็ได้ แต่วิธีแบบบ้านๆ ก็คือเอาขวดพลาสติกใส่น้ำอุ่น (น้ำร้อนนี่ห้ามเด็ดขาด ที่สำคัญปิดฝาให้สนิทล่ะ) ไปรองใต้พื้นกรง ทำซ้ำหลายๆ ครั้งต่อวัน ยิ่งอากาศหนาว ก็ยิ่งต้องหมั่นไปทักทายน้องต่ายของคุณ คอยดูไม่ให้น้ำกินเย็นเกินไป (หรือมีเกล็ดน้ำแข็ง สำหรับคนที่อยู่ในจังหวัดหนาวๆ หน่อย) และคอยเติมอาหารอย่าให้ขาด กระต่ายจะได้มีแรงสู้กับอากาศหนาว สมัยก่อนคนที่เขาเลี้ยงกระต่าย เขาก็เลี้ยงไว้นอกบ้านกันทั้งนั้น โดยให้มันอยู่ในคอก หรือ “hutch” คือกรงกระต่ายแบบยกพื้น ยิ่งคุณเห็นกระต่ายป่าทั่วไปมันก็อยู่กันได้ โดดเด้งไปมามีความสุข ก็เหมาเอาเองว่าปล่อยๆ ไว้กระต่ายเลี้ยงของคุณก็คงอยู่รอดปลอดภัยดี แต่จริงๆ แล้วมันก็มีข้อควรระวังอยู่หลายเรื่องเหมือนกัน  มีผู้เชี่ยวชาญบางพวกออกมาเตือนว่าหัวเด็ดตีนขาดก็อย่าเอากระต่ายเลี้ยงไปไว้นอกบ้านเด็ดขาด เพราะกระต่ายเลี้ยงหรือกระต่ายบ้านน่ะสูญเสียสัญชาตญาณสัตว์ป่าและทักษะในการหาอาหารตามธรรมชาติไปหมดแล้ว ไม่ใช่สิ่งมีชีวิตที่สามารถอยู่รอดปลอดภัยด้วยตัวเองได้ โดยเฉพาะถ้าต้องเผชิญกับสถานการณ์ตึงเครียด หรือถูกจู่โจมโดยสัตว์นักล่าและอื่นๆ  ส่วนอีกพวกแย้งว่าไม่เป็นไรหรอก ถ้าคุณจะเอากระต่ายเลี้ยงไปรับลมนอกบ้านบ้างช่วงตอนกลางวัน เพราะสว่างโร่ขนาดนั้นสัตว์นักล่าที่ไหนจะโผล่มา เรื่องนี้ถือว่าสำคัญมาก เพราะกระต่ายบ้านอาจช็อคตายได้แค่เห็นหน้าสัตว์นักล่า เพราะฉะนั้นถึงจะมีรั้วรอบขอบชิดก็ยังอันตรายอยู่ดี ในกรณีที่หมาแมวเพื่อนบ้าน หรือสัตว์อื่นๆ โผล่มาด้อมๆ มองๆ  แต่ผู้เชี่ยวชาญอีกส่วนก็บอกว่า ถ้าคุณเตรียมการมาอย่างดีและคอยดูแลเอาใจใส่ จะเลี้ยงกระต่ายไว้นอกบ้านทั้งวันทั้งคืนก็ไม่เป็นไรหรอก ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของเจ้าของอย่างคุณนั่นแหละ กระต่ายในการ์ตูนอย่าง Bugs Bunny อาจจะวันๆ แทะแต่แครอทได้ไม่เห็นเป็นไร แต่น้องต่ายตัวจริงของคุณบอกเลยว่าต้องให้กินหญ้าเยอะๆ แล้วเสริมด้วยอาหารอื่นๆ ให้หลากหลาย  อาหารหลักของกระต่ายควรเป็นหญ้า หาซื้อได้ทั่วไปตามร้านขายอาหารสัตว์ เรียกได้ว่าต้องมากถึง 75% ของอาหารทั้งหมดเลยทีเดียว  ในแต่ละวันให้คุณเสริมด้วยผักใบเขียวและอาหารเม็ดสำหรับกระต่าย (rabbit pellets) สัก 1 กำมือ จะได้เพิ่มสารอาหารที่จำเป็น อย่าลืมผักต่างๆ (แครอทจะมาก็ตอนนี้แหละ) กับผลไม้ผสมกันไปล่ะ ปกติกระต่ายจะจัดแจงหาจุดขับถ่ายของตัวเองในกรง 1 - 2 จุด (ปล่อยให้น้องต่ายเลือกตามที่สบายใจเลย แล้วคุณค่อยเอากระบะทรายไปวางทับจุดนั้นๆ) แต่ก็เป็นหน้าที่เจ้าของอย่างคุณ ที่ต้องคอยรักษาความสะอาดเพื่อความสุขและสุขภาพที่แข็งแรงของน้องต่าย  พยายามทำความสะอาดคร่าวๆ ให้ได้ทุกวัน ประมาณว่าเก็บเศษหญ้าแห้งหรือสิ่งสกปรกต่างๆ ทิ้ง แล้วค่อยทำความสะอาดใหญ่แบบหมดจดอย่างน้อยทุก 1 - 2 เดือน โดยเปลี่ยนที่หลับที่นอนของกระต่ายๆ และอื่นๆ ตามสมควร  อย่าปล่อยพวกขี้เลื่อยรองกรงให้สกปรกหรืออับชื้น เพราะเดี๋ยวแมลงวันจะมาเป็นฝูง ตามมาด้วยหนอนที่อาจทำให้กระต่ายติดเชื้อ เป็นโรค “fly strike” ที่ร้ายแรงถึงชีวิตได้ กระต่ายตามธรรมชาติเป็นสัตว์สังคม พอวิวัฒนาการมาเป็นกระต่ายบ้านก็ใช่ว่านิสัยนั้นจะหายไป เพราะฉะนั้นถ้าคุณคิดเลี้ยงกระต่าย ต้องมีเวลาใกล้ชิดกันบ้าง และควรหาเพื่อนมาเลี้ยงรวมกันอีกสักตัวสองตัว  แวะไปคุยกับน้องต่ายบ้าง อย่างน้อย 1 - 2 ครั้งต่อวัน ใช้เวลาด้วยกันหน่อย จะอุ้ม หรือปล่อยให้น้องต่ายวิ่งเล่นนิดๆ หน่อยๆ ก็ได้ (ควรปล่อยในห้องปิดอย่างห้องน้ำ หรือ “ที่วิ่งเล่น” ในสนามแบบมีรั้วรอบขอบชิด) กระต่ายส่วนใหญ่ชอบอยู่รวมกันเป็นหมู่ เพราะงั้นจะลองหาเพื่อนมาเพิ่มให้น้องต่ายของคุณก็ได้ พยายามเลือกที่อายุและขนาดเท่าๆ กันนะ อย่าลืมทำหมันด้วย โดยเฉพาะถ้าเลือกเลี้ยงตัวผู้ตัวเมียคู่กันน่ะ คุณก็รู้ว่ากระต่ายขึ้นชื่อเรื่องอะไร! กระต่ายนั้นเกิดมาเพื่อกระโดดโลดเต้นโดยแท้ เป็นสัตว์ที่สุดแสนจะแอคทีฟ เพราะงั้นต้องให้เวลาน้องต่ายของคุณได้วิ่งเล่นออกกำลังกายแบบ "ปล่อยฟรี" อย่างน้อย 3 ชั่วโมงต่อวัน  แต่ "ปล่อยฟรี" ที่ว่า ก็ไม่ได้หมายความว่าทิ้งๆ ขว้างๆ ตามมีตามเกิดอยู่ตัวเดียวในสนามนะ ระวังแมวข้างบ้านจะคาบหายไปไม่รู้ตัว เวลาน้องต่ายวิ่งเล่นคุณต้องคอยคุมเข้มอยู่ตลอด หรือจัดที่จัดทางให้มี "กรงวิ่งเล่น" แบบมีรั้วรอบขอบชิด ที่กว้างขวางทั้งรอบข้างและด้านบน นอกจากนี้กระต่ายยังเป็นสัตว์ที่อยากรู้อยากเห็น ชอบสมาคม แถมฉลาดเป็นกรด เพราะฉะนั้นยิ่งเล่นยิ่งได้ประโยชน์ (คุณเองก็เหมือนกัน!) เกมที่น่าสนใจก็เช่น "โบว์ลิ่งกระต่าย" (ให้น้องต่ายวิ่งชนพินโบว์ลิ่งพลาสติก) "คาบของ" (คุณขว้างให้น้องต่ายไปเก็บมาเร็ว!) และ "ปราสาทกระดาษลัง" (รับรองว่าพังไม่เหลือดี) เป็นต้น  ของเล่นโปรดของกระต่ายคือกระดาษ กระดาษลัง พลาสติกแข็ง แล้วก็พวกของเล่นไม้แบบไม่ต้องทาสี เพราะจะเป็นพิษกับกระต่าย ไม้อื่นๆ พวกไม้เชอร์รี่ ไม้เรดวู้ด หรือไม้พีช ก็ควรหลีกเลี่ยงเหมือนกัน
เตรียมที่อยู่ที่กินให้เหมาะสม. ปกป้องกระต่ายจากสัตว์นักล่าและตัวมันเอง. ทุกอย่างต้องแห้งสะอาด. รับมือกับหน้าร้อนมหาโหด. หน้าหนาวต้องเพิ่มความอบอุ่น. ตัดสินใจให้แน่ๆ ว่าอยากเลี้ยงกระต่ายนอกบ้านหรือในบ้าน. ถึงเป็นกระต่าย แต่ไม่ใช่ว่าเอะอะก็ให้กินแต่แครอท. รักษาความสะอาดที่อยู่ที่กิน. อย่าปล่อยให้น้องต่ายเหงา. น้องต่ายต้องได้วิ่งเล่นออกกำลังกายทุกวัน.
https://www.wikihow.com/Care-for-an-Outdoor-Rabbit https://www.wikihow.com/Care-for-an-Outdoor-Rabbit
Protecting Your Rabbit Outdoors Practicing Proper Rabbit Care