วิธีการรักษา ป้องกันไม่ให้ฟันแตก รู้ได้ยังไงว่าฟันแตก ปฐมพยาบาลก่อนไปหาหมอ
ถ้าฟันคุณแค่แตกหรือบิ่นนิดๆ คุณหมออาจพิจารณากรอแต่งรูปทรงของฟันให้แทน โดยกรอแล้วขัดรอยแตกให้ขอบเรียบ ไม่คมจนบาดหรือขีดข่วนเหงือกและลิ้น วิธีรักษาแบบนี้เจ็บตัวไม่มากและเสร็จภายในครั้งเดียว ถ้าฟันแตกแล้วเกิดรูในฟัน คุณหมอก็จะพิจารณาอุดให้เหมือนเวลาคุณฟันผุ โดยใช้วัสดุอุดฟันตามความเหมาะสม ปกติจะเป็น silver amalgam หรือพลาสติก เท่านี้ฟันคุณก็กลับมาดีเหมือนเก่า อุดฟันแล้วช่วยป้องกันไม่ให้อะไรเข้าไปติดในรูฟันและไม่ให้รูนั้นขยายใหญ่ขึ้นด้วย ถ้ารอยแตกค่อนข้างใหญ่ คุณหมอก็ต้องครอบฟันเพื่อซ่อมแซมแทน ปกติวัสดุครอบฟันจะทำจากโลหะหรือเซรามิก ซึ่งถูกออกแบบมาให้คล้ายกันกับฟันจริงๆ และแข็งแรงพอๆ กัน ถ้าฟันแตกรุนแรงจนเห็นเส้นประสาทหรือโพรงประสาทฟัน คุณหมอก็ต้องทำการรักษารากฟันเพื่อเก็บฟันซี่นั้นไว้ให้ใช้งานได้ โดยทำความสะอาดและฆ่าเชื้อด้านในของฟันให้หมดจดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ และตั้งเป้าไว้ว่าจะไม่ต้องถอนฟัน  ถ้าคุณต้องรักษารากฟัน คุณหมออาจครอบฟันร่วมด้วยในภายหลังเพื่อป้องกันให้ดียิ่งขึ้น ถ้าฟันเสียหายเกินเยียวยา ก็เหลือทางเลือกเดียวคือต้องถอนฟัน นั่นคือกรณีที่ฟันแตกเลยแนวเหงือกลงไป ซึ่งลึกเกินกว่าจะรักษาซ่อมแซมได้ วิธีบรรเทาปวดและป้องกันการติดเชื้อลุกลามได้ดีที่สุดก็คือถอนฟันทิ้งไปเลย  ถ้าคุณต้องถอนฟัน ให้ลองสอบถามคุณหมอดูว่าจะสามารถทดแทนฟันซี่เดิมได้ยังไงบ้าง หลายคนติดนิสัยชอบเคี้ยวอะไรแข็งๆ อย่างก้อนน้ำแข็งหรือปลายปากกา จริงอยู่ว่าฟันคนเราแข็งแรง แต่พฤติกรรมแบบนี้จะทำฟันคุณเสียได้ในระยะยาว ถ้าฝืนเคี้ยวของแข็งๆ ไปเรื่อยๆ ฟันอาจบอบบางอ่อนแอลงจนแตกในที่สุด คุณป้องกันได้โดยพยายามแก้นิสัยที่ว่านี่แหละ โดยเฉพาะตอนนอนที่คุณอาจเผลอบดกรามและฟันซี่อื่นๆ กรอดๆ โดยไม่รู้ตัว นานๆ ไปเคลือบฟันคุณจะเสื่อมได้ ทำให้เสี่ยงฟันแตกขึ้นมา  คนเรามักเผลอกัดหรือขบฟันตอนนอนโดยไม่รู้ตัว ทำให้แก้ได้ยากเหลือเกิน แต่ก็ยังพอมีฟันยาง (เหมือนของนักมวย) ที่ออกแบบมาเพื่อการนี้โดยเฉพาะ คุณจะได้ใช้ตอนนอนป้องกันการกัดฟัน ถ้าคุณมีปัญหานี้ลองปรึกษาหมอฟันของคุณดู คุณหมอจะได้แนะนำอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับคุณที่สุด ตอนเล่นกีฬานี่แหละที่คนเรามักถูกกระแทกจนฟันหักฟันแตกมากที่สุด ถ้าคุณเล่นกีฬาที่ต้องถึงเนื้อถึงตัวรุนแรงอย่างฟุตบอล หรือกีฬาที่ใช้ไม้ตีหรืออุปกรณ์แข็งๆ อื่นๆ ที่อาจฟาดโดนหน้าคุณได้ เช่น เบสบอล ก็ต้องใส่ฟันยางทุกครั้งเพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นกับฟันของคุณ   ลองแวะเข้าไปอ่านข้อมูลเพิ่มเติมของ American Academy of Pediatric Dentistry ดู แล้วจะรู้ว่าฟันยางนั้นมีมากมายหลายแบบด้วยกัน ถ้าคุณเลือกไม่ถูกว่าต้องใช้ฟันยางแบบไหน ปรึกษาหมอฟันประจำตัวจะดีที่สุด ถ้าคุณปล่อยให้ปากและฟันสกปรก รับรองเลยว่าฟันคุณจะอ่อนแอบอบบางซะจนเสียหายและติดเชื้อได้ง่ายๆ ยังดีที่คุณสามารถดูแลสุขภาพในช่องปากและฟันได้มากมายหลายวิธี แค่คุณหมั่นรักษาความสะอาดและไปตรวจสุขภาพฟันตามนัดอย่างเคร่งครัด คุณก็ห่างไกลฟันผุและฟันแตกแล้ว   ลองเข้าไปอ่านบทความวิธีการแปรงฟันของเราดู จะได้รู้ว่าแปรงฟันให้ถูกวิธีนั้นจริงๆ แล้วเขาทำกันยังไง อย่าลืมใช้ไหมขัดฟันทุกครั้งหลังแปรงฟันด้วย เพื่อขจัดคราบพลัคกับเศษอาหารตกค้าง ที่สำคัญคือไปหาหมอฟันตามนัดอย่างเคร่งครัดเพื่อตรวจสุขภาพฟันและขูดหินปูนทุก 6 เดือน ถ้าฟันคุณแตกแบบรุนแรง คุณจะรู้สึกเจ็บหรือปวดมากขึ้นมาทันที รู้สึกเมื่อไหร่ให้คุณรีบสำรวจฟันซี่ที่เจ็บ ว่าแตกหรือบิ่นหายไปหรือเปล่า ถ้าฟันแหว่งไป แสดงว่าคุณฟันแตกซะแล้ว  ระวังมีเศษฟันหลงเหลืออยู่ในปาก ระวังบาดปากบาดคอถ้าเผลอกลืนลงไป เพราะงั้นให้พยายามบ้วนสิ่งแปลกปลอมในปากออกมาให้หมด แต่ถ้าเห็นเศษฟันที่แตกก็ให้เก็บไว้ด้วย ถ้าฟันแตกไม่มาก คุณอาจยังไม่รู้สึกเจ็บหรือปวดขึ้นมาทันทีทันใด แต่จะปวดแบบทึบๆ เดี๋ยวปวดเดี๋ยวหายเป็นพักๆ ส่วนมากจะปวดตอนเคี้ยวอาหารหรือกินอะไรที่ร้อนจัดเย็นจัด ถ้าคุณปวดทำนองนี้ให้รีบไปหาหมอฟันดีกว่า ถ้าคุณสังหรณ์ใจว่าฟันแตกแน่เลย ก็รีบสำรวจฟันทันทีจะดีที่สุด ให้คุณมองหารอยแตกหรือสังเกตว่าฟันมีส่วนไหนหายไปหรือเปล่า  หรือจะลองเอาลิ้นดุนหรือเอามือคลำหาฟันแตกก็ได้ถ้ามองเข้าไปไม่เห็น ค่อยๆ กวาดลิ้นไปตามฟัน ถ้ารู้สึกว่าตรงไหนคมๆ แหลมๆ แสดงว่าคงมีฟันแตก ถ้าคุณหาฟันแตกไม่เจอ จะสังเกตจากเหงือกก็ได้ แนวเหงือกแถวๆ ฟันที่แตกมักบวมแดงขึ้นมา ถ้าคุณมีอาการที่ว่า แสดงว่าฟันซี่ใดซี่หนึ่งแถวนั้นแตกซะแล้ว ไม่ว่าคุณจะหาจนเจอว่าฟันแตก แค่รู้สึกปวด หรือยังไงก็หาไม่เจอ ก็ควรไปหาหมอฟันโดยด่วนอยู่ดี ฟันแตกรักษาได้อยู่แล้ว แต่ต้องรีบรักษาให้เร็วที่สุดเพราะเดี๋ยวจะติดเชื้อหรือเป็นอันตรายกว่าเดิม ระหว่างนั้นก็ให้คุณดูแลตัวเองเบื้องต้นตามขั้นตอนข้างล่าง จะได้บรรเทาอาการก่อนพบคุณหมอ เพราะบางทีคุณหมอก็นำกลับมาต่อคืนให้คุณได้ ถ้าเจอก็เก็บไว้เลยอย่าให้หาย แล้วเอาเศษฟันใส่กล่องหรือตลับเล็กๆ ที่หยอดนมหรือน้ำลายของคุณเลี้ยงไว้ เศษฟันนั้นจะได้ไม่เน่าไปก่อน พอไปหาหมอฟันเมื่อไหร่ก็เอาติดตัวไปด้วยเลย  ห้ามพยายามต่อฟันกลับคืนเองเด็ดขาด นอกจากจะไม่ได้ผลเพราะไม่มีเครื่องมือที่จำเป็นแล้ว ยังอาจทำตัวเองเจ็บปวดรุนแรงถ้าเศษฟันไปทิ่มโดนเส้นประสาทที่โผล่มาเข้า ในช่องปากของคุณเต็มไปด้วยสารพัดแบคทีเรีย เพราะงั้นเวลามีแผลขึ้นมาก็เสี่ยงติดเชื้อได้ง่ายๆ แต่คุณป้องกันได้โดยบ้วนปากด้วยน้ำเกลือหลังรู้ว่าฟันแตก   ให้ผสมเกลือ 1 ช้อนชาเข้ากับน้ำอุ่น 1 ถ้วยตวง กลั้วน้ำเกลือไปมาในปากประมาณ 30 - 60 วินาที เน้นหนักตรงจุดที่ฟันแตก ระวังอย่ากลืนน้ำเกลือลงคอ บ้วนซ้ำหลังอาหารทุกมื้อ ถ้าฟันคุณแตกรุนแรงก็แน่นอนว่าต้องเจ็บปวดแบบสาหัส คุณบรรเทาปวดได้ด้วยยาแก้ปวดที่มีขายตามร้านขายยาทั่วไป กินประทังไปก่อนจนกว่าจะไปหาหมอฟันเพื่อรักษาต่อไป  คนนิยมใช้ยา Ibuprofen อย่าง Motrin กับ Advil มากกว่ายา acetaminophen เพราะ ibuprofen ช่วยลดทั้งปวดทั้งบวม แต่ถ้าไม่มี ibuprofen จริงๆ ก็กิน acetaminophen อย่าง Tylenol แทนได้ บางทีฟันแตกแล้วเกิดขอบคมที่อาจบาดเหงือกหรือลิ้นของคุณได้ เพราะงั้นให้กันไว้ก่อนโดยเอาขี้ผึ้งจัดฟัน หรือ dental wax มาทาทับตรงขอบที่แตก คุณหาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไปตรงมุมผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากและฟัน  หรือจะเคี้ยวแล้วใช้หมากฝรั่งแบบไม่มีน้ำตาลมาติดไว้ก่อนก็ได้ บางทีก็มีเหตุให้คุณไม่สามารถตรงดิ่งไปหาหมอฟันได้ทันทีที่ฟันแตก หรืออาจต้องรออีกหลายวันกว่าจะนัดคุณหมอได้ ระหว่างนั้นแน่นอนว่าคุณก็ยังต้องกินอาหารประทังชีวิตต่อไป ลองทำตามคำแนะนำต่อไปนี้ดูจะได้ลดปวดบวมและป้องกันไม่ให้อันตรายไปกว่าเดิม   กินแต่อาหารนิ่มๆ ฟันแตกแล้วบอบบางมาก เสี่ยงทั้งเจ็บปวดและติดเชื้อ ถ้าคุณดื้อกินอาหารแข็งๆ อีก คราวนี้ฟันอาจเสียหายกว่าเดิมจนเจ็บปวดเกินบรรยาย พยายามหาอะไรนิ่มๆ กินแทน อย่างพุดดิ้ง ซุป ข้าวต้ม จนกว่าคุณจะถึงมือหมอ อย่ากินอะไรเย็นจัดหรือร้อนจัด เพราะจะทำให้ปวดฟันซี่ที่แตกได้ อย่าลืมว่าฟันแตกแล้วบอบบางมาก ทางที่ดีกินอาหารอุณหภูมิห้องดีกว่า พยายามเคี้ยวข้างที่ฟันปกติดี เพราะถ้าเคี้ยวโดนฟันแตกอาจเจ็บปวดและเสียหายไปกว่าเดิม ต้องระวังเรื่องนี้ให้มากๆ เลย
กรอแต่งรูปฟัน. อุดฟัน. ครอบฟัน. รักษารากฟัน. ถอนฟัน. อย่าเคี้ยวของแข็งๆ. อย่ากัดฟัน. ใส่ฟันยางตอนเล่นกีฬา. ดูแลสุขภาพช่องปากและฟัน. ฟันถูกกระแทกหรือเคี้ยวอะไรแข็งๆ แล้วปวดแปลบขึ้นมา. ปวดฟันเป็นพักๆ. สำรวจฟันหารอยแตกหรือบิ่น. เหงือกรอบฟันที่แตกจะบวมหรืออักเสบ. นัดตรวจกับหมอฟัน. ถ้าเจอเศษฟันแตกให้เก็บไว้. บ้วนปากด้วยน้ำเกลือ. กินยาแก้ปวดตามร้านขายยา. ทาขี้ผึ้งจัดฟันทับรอยแตกคมๆ ไว้ก่อน. ระวังเรื่องอาหารการกินก่อนพบหมอ.
https://www.wikihow.com/Treat-a-Broken-Tooth https://www.wikihow.com/Treat-a-Broken-Tooth https://www.wikihow.com/Treat-a-Broken-Tooth https://www.wikihow.com/Treat-a-Broken-Tooth
Knowing Your Dental Options Preventing Cracked Teeth Knowing if You Have a Cracked Tooth Treating the Injury Until You Visit the Dentist