รู้จักวัณโรค เตรียมตรวจคัดกรอง ได้เวลาตรวจคัดกรองวัณโรค
แบคทีเรียต้นตอของวัณโรคนั้นแพร่กระจายได้ตามอากาศ จากการที่ผู้ป่วยวัณโรคไอ จาม พูดคุย กระทั่งร้องเพลง ถ้าคนอื่นหายใจเอาเชื้อเข้าไปก็ติดได้แน่นอน  วัณโรคไม่ติดต่อจากการแตะต้องสัมผัสกัน เพราะฉะนั้นถ้าจับมือหรือจับต้องผ้าปูที่นอนหรือฝารองนั่งชักโครกที่คนป่วยใช้ก็ไม่เป็นไร วัณโรคไม่ติดต่อจากการกินอาหารหรือดื่มน้ำร่วมกัน จะใช้แปรงสีฟันร่วมกันหรือจูบกันก็ไม่ติด (แต่แนะนำว่าอย่าเลย เพราะอาจติดโรคอื่นแทน) เป็นไปได้เหมือนกันที่คุณจะติดเชื้อวัณโรคมาแต่ไม่แสดงอาการ แต่โชคไม่ดีที่การตรวจคัดกรองวัณโรคนั้นบอกไม่ได้ว่าคุณเป็นวัณโรคหรือวัณโรคระยะแฝงกันแน่  คนที่เป็น วัณโรคระยะแฝง คือคนที่ติดเชื้อมาแต่ร่างกายสามารถต้านไว้ได้ คนที่เป็นจะไม่แสดงอาการใดๆ และไม่รู้สึกเจ็บป่วยตรงไหน ที่สำคัญคือจะไม่แพร่เชื้อให้คนอื่นติดต่อไปด้วย การตรวจคัดกรองจะบอกได้เฉพาะว่าคุณมีเชื้อวัณโรคเท่านั้น แต่ถ้าร่างกายไม่สามารถต้านต่อไปได้ ก็จะป่วยด้วยวัณโรคในที่สุด พอเชื้อแพร่กระจายก็จะแสดงอาการหลังจากนั้นไม่นาน แต่บางทีก็ไม่เป็นไรนานเป็นปีๆ จนกว่าระบบภูมิคุ้มกันจะอ่อนแอเพราะอะไรก็ตาม  วัณโรค จะแสดงอาการเมื่อร่างกายของผู้ป่วยไม่สามารถยับยั้งการแพร่กระจายของเชื้อวัณโรคได้อีกต่อไป ทำให้แสดงอาการเจ็บป่วยออกมา คนที่เป็นวัณโรคนั้นสามารถแพร่เชื้อไปยังคนอื่นๆ ได้ และเมื่อตรวจคัดกรองก็จะพบเชื้อวัณโรค จะบอกได้ว่าคุณเป็นวัณโรคหรือเปล่า ก็ต้องทำความรู้จักอาการของวัณโรคกันก่อน ได้แก่  ไอหนัก เรื้อรังนาน 3 อาทิตย์ขึ้นไป เจ็บแน่นหน้าอก ไอเป็นเลือดหรือเสมหะเป็นเลือด อ่อนแรง เหนื่อยง่าย น้ำหนักลด ไม่อยากอาหาร จับไข้ หนาวสั่น เหงื่อออกกลางคืน ก่อนจะทำการตรวจคัดกรองวัณโรค คุณต้องเตรียมทุกอุปกรณ์ที่จำเป็นให้พร้อม ได้แก่  ขวดสาร tuberculin (ต้องเก็บไว้ในตู้เย็นเสมอ) ถุงมือยาง เข็มฉีด tuberculin ขนาดเล็กแบบใช้แล้วทิ้ง ประมาณ 1.2 ซีซี หรือน้อยกว่านั้น ส่วนเข็มก็ 25 กรัมหรือเล็กกว่า แผ่น alcohol swab สำลีก้อน ไม้บรรทัดแบบมีมิลลิเมตร ถังสำหรับทิ้งเข็มฉีดยาใช้แล้วโดยเฉพาะ เอกสารของผู้ป่วย ก่อนจะเริ่มตรวจคัดกรองต้องตรวจสอบให้เหมาะสมและปลอดภัยซะก่อน  ปกติจะมีวันหมดอายุเขียนอยู่ในฉลาก ว่าใช้ได้ถึงเมื่อไหร่ (ถึงจะยังไม่เปิดขวดก็เถอะ) ถ้าหมดอายุไปแล้วห้ามใช้เด็ดขาด เช็ควันที่เปิดใช้ ที่ฉลากจะมีบอกไว้ด้วยว่าถ้าเปิดขวดแล้วสามารถใช้ได้นานแค่ไหน ถ้าเลยวันที่ควรใช้ไปแล้วก็ห้ามใช้เด็ดขาด หรือจะสอบถามอนามัยหรือสาธารณสุขแถวบ้านก็ได้ ว่าขวดแบบใช้ได้หลายครั้งพอเปิดแล้วจะใช้ได้หลังจากนั้นอีกกี่วัน คู่มือที่มาด้วยกันจะเขียนไว้ชัดเจนว่าเป็นขวดแบบใช้ครั้งเดียวหรือหลายครั้ง ถ้าเป็นปริมาณสำหรับใช้หลายครั้งแสดงว่ามีวัตถุกันเสียด้วย เพราะเอาไว้ใช้ตรวจคัดกรองผู้ป่วยได้หลายคน ต้องมีที่ไว้ให้คนรับการตรวจคัดกรองใช้วางแขนราบไป และต้องเป็นสถานที่ที่สว่างและสะอาด ล้างมือด้วยน้ำอุ่นกับสบู่ ถูไปมาให้ได้ 20 วินาที ใช้กระดาษเช็ดมือให้สะอาด จากนั้นก็สวมถุงมือยาง บอกว่าคืออะไร ตรวจยังไง และต้องใช้เวลานานแค่ไหน อย่าลืมบอกด้วยว่าแต่ละขั้นตอนเป็นยังไง พออธิบายจบครบถ้วนแล้ว ก็เปิดโอกาสให้คนไข้ได้ซักถามตามต้องการ  บอกคนไข้ว่าคุณจะฉีดสารในปริมาณน้อยมากเข้าไปในแขนของเขา ถ้าเขามีเชื้อวัณโรค ตรงบริเวณที่ฉีดก็จะแสดงอาการ เช่น บวมหรือนูนแข็งขึ้นมา  บอกคนไข้ว่าต้องกลับมาติดตามผลหลังผ่านไป 48 - 72 ชั่วโมง หรือก็คือตรวจดูสภาพบริเวณที่ฉีดสารเข้าไป ถ้าคนไข้ไม่สะดวกกลับมาใน 48 - 72 ชั่วโมง ก็เลื่อนการตรวจคัดกรองไปก่อน ค่อยนัดใหม่อีกครั้งตอนที่สะดวก ปกติมักฉีดกันที่แขนซ้าย แต่จะฉีดแขนขวาก็ได้ถ้าจำเป็น  แขนคนไข้ต้องวางราบบนโต๊ะหรืออะไรที่มั่นคง พร้อมมีแสงส่อง งอข้อศอกเล็กน้อยและหงายฝ่ามือขึ้น หาจุดที่ใต้ศอกลงมา ตรงที่ไม่มีสิ่งกีดขวางการอ่านผลอย่างเส้นขน รอยแผลเป็น เส้นเลือด หรือรอยสัก ถูให้แรงๆ เลย รอจนแอลกอฮอล์แห้ง เวลาจะติดเข็มกับกระบอกฉีดยา ให้หมุนเกลียวเข้ากับปลายกระบอกฉีดให้แน่น  วางขวดบนพื้นราบ จากนั้นเจาะเข็มเข้าไปในจุกยางบนฝาขวด ดูดสารละลายขึ้นมาโดยดึงลูกสูบออกจากกระบอกให้ตัวสารเข้ามา 1 ส่วน 10 (0.1) มิลลิเมตรขึ้นไป ดึงเข็มออกจากขวด เช็คให้ดีว่าไม่มีฟองอากาศในกระบอกฉีด ถ้ามีให้ไล่อากาศโดยหันปลายเข็มชี้ขึ้นข้างบน แล้วกดลูกสูบเข้าไปเล็กน้อย ทำความสะอาดด้วยแผ่น alcohol swab โดยเช็ดจากจุดที่จะฉีดวนออกด้านนอก  รอจนแห้ง ใช้นิ้วโป้งกับนิ้วชี้ดึงผิวหนังส่วนนั้นให้ตึง ถือเข็มชีดยาให้ขอบวง (ระหว่างกระบอกกับลูกสูบ) ขนานไปกับท่อนแขน ส่วนปลายเข็มนั้นชี้ขึ้นข้างบน ยืดผิวให้ตึงไว้แล้วจรดเข็มลงไปช้าๆ โดยทำมุม 5 - 15 องศา พอเข็มแทงเข้าไปในเนื้อแล้วให้ดันเข้าไปอีกประมาณ 3 มิลลิเมตร ปลายเข็มควรจะอยู่ใต้ชั้นผิวหนัง (ใต้ชั้นหนังกำพร้า แต่อยู่แค่ในชั้นหนังแท้)  ปล่อยนิ้วที่ดึงผิวให้ตึง จากนั้นถือเข็มฉีดยาไว้ให้มั่น กดลูกสูบฉีดสารเข้าไปใต้ชั้นผิวหนัง คือเลยหนังกำพร้าเข้าไปนิดหนึ่ง ผิวหนังตรงปลายเข็มควรจะนูนซีดขาวขึ้นมาประมาณ 6 - 10 มิลลิเมตรทันทีหลังฉีด ตอนดึงระวังอย่าไปกดหรือนวดแขนของคนไข้  ไม่ต้องปิดฝาเข็มฉีดยาเพราะเดี๋ยวจะพลาดทิ่มนิ้วตัวเองเข้า ทิ้งเข็มฉีดยาทันทีในถังเฉพาะที่เตรียมไว้ ถ้ามีเลือดหยดอยู่ที่แขนคนไข้ ให้ใช้สำลีก้อนหรือผ้าก๊อซซับเบาๆ อย่าเอาผ้าพันแผลหรือพลาสเตอร์ไปปิด เพราะจะทำให้ผลการคัดกรองผิดเพี้ยนไปได้  เอาสารละลาย tuberculin กลับไปแช่ตู้เย็นหรือภาชนะเก็บความเย็นอื่นๆ สังเกตผิวหนังที่นูนขึ้นมาตรงจุดที่ฉีดสาร เส้นผ่านศูนย์กลางควรจะมีขนาดอย่างน้อย 6 มิลลิเมตร  ถ้าจุดที่นูนขึ้นมานั้นเล็กกว่า 6 มิลลิเมตร แปลว่าคุณแทงเข็มลึกเกินไปหรือปริมาณสารไม่เพียงพอ ให้ทำการคัดกรองใหม่อีกรอบ ถ้าคนไข้ไม่กลับมาติดตามผลใน 48 - 72 ชั่วโมง ก็คงต้องตรวจคัดกรองใหม่เหมือนกัน  ถ้าต้องตรวจคัดกรองใหม่อีกรอบ ให้เปลี่ยนจุดฉีดสารห่างออกไปอย่างน้อย 2 นิ้วจากจุดเดิม ย้ำว่าต้องกลับมาติดตามผลในอีก 48 - 72 ชั่วโมง  นัดฟังผลให้ชัดเจน ควรให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นคนอ่านผลการตรวจคัดกรอง ไม่ใช่ตัวผู้ป่วยเอง คนไข้จะได้เตรียมตัว ว่าอาจมีอาการบวม คัน หรือระคายเคืองตรงจุดที่ฉีดสาร และจะหายไปในไม่เกิน 1 อาทิตย์ ที่สำคัญคือต้องย้ำให้คนไข้กลับมาตรวจหากอาการหนักกว่าเดิม  ห้ามคนไข้คุ้ยแคะแกะเกาตรงจุดทดสอบ ห้ามแปะพลาสเตอร์ หรือทาครีมแก้คันเด็ดขาด รวมถึงห้ามคนไข้ขัดถูตรงจุดทดสอบด้วย แต่อาบน้ำได้ไม่เป็นไร
วัณโรคติดต่อกันได้ยังไง. วัณโรคกับวัณโรคระยะแฝงต่างกันยังไง. รู้จักอาการของวัณโรค. เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม. เช็ควันหมดอายุของ tuberculin วันที่เปิดใช้ และเช็คว่าเป็นปริมาณสำหรับฉีดครั้งเดียวหรือหลายครั้ง. เลือกสถานที่ตรวจคัดกรองให้เหมาะสม. ล้างมือก่อน. อธิบายข้อมูลต่างๆ ให้คนที่จะตรวจคัดกรองรับทราบ. เลือกจุดฉีดสาร. เอาแผ่น alcohol swab เช็ดทำความสะอาดฝาขวด tuberculin. ติดเข็มกับกระบอกฉีดแล้วดูดเอาสารละลาย tuberculin ขึ้นมา. เตรียมผิวบริเวณที่จะฉีดสาร. ฉีดสารละลาย tuberculin เข้าไป. ดึงเข็มออก. อ่านผลการตรวจคัดกรอง. อธิบายให้คนไข้ฟังว่าต้องทำอะไรต่อไป. อธิบายอาการแต่เนิ่นๆ.
https://www.wikihow.com/Properly-Place-a-TB-Skin-Test https://www.wikihow.com/Properly-Place-a-TB-Skin-Test https://www.wikihow.com/Properly-Place-a-TB-Skin-Test
Understanding TB Preparing for the Test Administering the Test