รู้ตัวว่ามีอคติ ปรับเปลี่ยนทัศนคติ เปิดโลกกว้าง
เมื่อพิจารณาความหมายแล้ว คำว่า “อคติ” หมายถึงการด่วนตัดสินไปก่อนโดยไม่ตรวจสอบให้ดี การรู้ตัวว่าตนเองประเมินหรือตัดสินคนอื่นอย่างไม่ยุติธรรมเป็นการเริ่มต้นที่ดีเยี่ยมในการเอาชนะอคติส่วนตัว พิจารณาชีวิตและการปฏิสัมพันธ์ประจำวันให้ละเอียดถี่ถ้วน เราจะได้รู้ว่าตนเองมีความเชื่อ ความคิด และความเห็นต่อบุคคลอื่นอย่างไร อคติเหล่านี้เกิดขึ้นเมื่อไร อะไรจะเกิดขึ้นถ้าเราปล่อยให้ตนเองมีอคติแบบนี้ต่อไป    นักวิจัยเชื่อว่าเด็กอายุตั้งแต่ 3 ขวบจะเริ่มยึดติดกับกลุ่มทางวัฒนธรรมหรือเชื้อชาติของตน กลุ่มในจะมีมุมมองที่ไม่ดีโดยไม่รู้ตัวต่อคนกลุ่มอื่นซึ่งเป็นคนกลุ่มนอก   อคติบางอย่างเกิดจากการเรียนรู้ภายในครอบครัวหรือกลุ่มวัฒนธรรม อคติบางอย่างเกิดจากการเน้นย้ำของสื่อ เด็กๆ เรียนรู้การมีอคติตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิต อคติเป็นอะไรที่เรียนรู้ได้และก็ลืมได้ด้วย ฉะนั้นมุมมองของเรามีโอกาสเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิงได้ ไม่ว่าเราจะมีมุมมองต่อบุคคลกลุ่มอื่นอย่างไรและมานานแค่ไหนก็ตาม   การเรียนรู้และเข้าใจความแตกต่างอาจลดอคติลงได้ การศึกษาหนึ่งพบว่านักศึกษาที่เข้าสัมมนาเรื่องอคติลดความมีอคติและการแบ่งพรรคแบ่งพวกลงได้มากพอสมควรหลังเสร็จสิ้นการสัมมนาแล้ว การเปลี่ยนความคิดของตนเองไปนั้นต้องใช้ความมานะพยายามอย่างยิ่งยวด เราต้องมีความตั้งใจจริงที่จะเปลี่ยนแปลงความคิด มีความมานะพยายามอย่างถึงที่สุดและมุ่งมั่นจนกว่าจะทำได้สำเร็จไม่ว่าจะยากลำบากหรือท้อแท้ใจแค่ไหน  ตั้งใจวางแผนการที่จะปรับเปลี่ยนความคิดของตน เลือกเปลี่ยนความคิดทีละความคิดและเขียนวิธีการที่ใช้เพื่อเปลี่ยนความคิดนั้น กำหนดระยะเวลา และหมั่นติดตามความก้าวหน้าเสมอ การพูดกับตนเองคือการกล่าวถ้อยคำที่เราบอกตนเองตลอดเวลา การรู้ว่าเรามีอคติส่วนตัวหรือไม่นั้นต้องใช้การตั้งใจฟังในสิ่งที่เราบอกตนเองเวลาพูดถึงผู้อื่น การปรับปรุงการพูดคุยกับตนเองนอกจากช่วยให้เราเอาชนะอคติของตนได้แล้ว ยังช่วยเสริมสร้างความภาคภูมิใจในตนเองและความสุขในจิตใจ  ตั้งใจฟังความคิดของตนเองเมื่อปฏิสัมพันธ์กับผู้คนที่มาจากกลุ่มวัฒนธรรมและเชื้อชาติหรือพื้นเพต่างกัน เรากำลังคิดอะไรอยู่ มีข้อพิสูจน์อะไรไหมว่าสิ่งที่คิดเหล่านั้นถูกต้อง เมื่อเรารู้ตัวว่าตนเองมีความคิดอคติต่อผู้อื่น เราสามารถเปลี่ยนแปลงความคิดเหล่านี้ได้ก่อนที่จะแสดงพฤติกรรมเลือกปฏิบัติออกมาให้ผู้อื่นเห็น   ถามตนเองว่ามีหลักฐานสนับสนุนหรือคัดค้านความคิดเหล่านี้ไหม ตัวอย่างเช่น เราเห็นผู้หญิงผมสีทองแล้วตัดสินเธอคนนั้นทันทีเลยว่าต้องไม่ใช่คนฉลาดแน่ มีหลักฐานอะไรสนับสนุนความคิดนี้ไหม ไม่มี แล้วมีหลักฐานอะไรมาคัดค้านความคิดนี้ไหม ก็ไม่มีอีก เราไม่อาจตัดสินความฉลาดของคนอื่นๆ โดยใช้หลักเกณฑ์เดียวได้เลย เพราะมีหลายปัจจัยที่สามารถพิสูจน์ความฉลาดของคนนอกเหนือไปจากผลการเรียน และไม่สามารถตัดสินได้ด้วยตาแต่เพียงอย่างเดียว ฉะนั้นจึงไม่ควรตัดสินคนอื่นโดยปราศจากหลักฐานและข้อพิสูจน์ เมื่อเราพบเจอกับสิ่งที่ไม่รู้ จิตใจเราก็มักจะคิดถึงแต่เรื่องที่เลวร้าย จงยับยั้งความคิดเหล่านี้ด้วยการถามตนเองว่าคิดแบบนี้มีประโยชน์อะไรไหม ถ้าเราไม่พยายามคิดอย่างมีจุดหมาย เราก็จะคิดแต่เรื่องร้าย ฉะนั้นพยายามฝึกคิดอย่างมีจุดหมายเข้าไว้   ตัวอย่างเช่น เรากำลังเดินกลับบ้านตอนดึก และผ่านคนแปลกหน้า เราเริ่มเร่งฝีเท้าและล้วงกระเป๋ากางเกงเพื่อตรวจว่ากระเป๋าเงินยังอยู่ไหม ขณะที่ในใจก็คิดว่า “อันตราย” หรือ “แย่แน่” ท้าทายอคติด้วยการคิดอย่างมีจุดมุ่งหมายนอกเหนือไปจากการพิสูจน์ความจริง หลังจากถามตนเองว่ามีหลักฐานอะไรถึงคิดแบบนี้ ก็ให้เราถามตนเองด้วยว่าการคิดแบบนี้มีประโยชน์อะไรกับเราไหม ถ้าไม่ ก็หยุดคิดเสีย การคิดอย่างไร้จุดหมายจะทำให้เราตัดสินคนอื่นโดยใช้อคติ ทำให้เรากลายเป็นคนแบ่งพรรคแบ่งพวก และไม่ยอมเปิดใจยอมรับคนที่แตกต่างจากเรา ขณะที่เราพยายามเอาชนะอคติของตนเอง เราอาจลองท้าทายอคติของคนอื่นด้วยก็ได้ เมื่อคนรู้จัก เพื่อน หรือครอบครัวด่วนตัดสินใจคนอื่นโดยไม่ตรวจสอบให้ดีก่อนเพราะเหตุผลต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเชื้อชาติ กลุ่มชาติพันธุ์ ความพิการ อายุ เพศ  วิถีทางเพศ ฐานะทางสังคมและเศรษฐกิจ เป็นต้น ให้ลองพูดคุยกับพวกเขา ใช้การพิสูจน์ความจริงเพื่อท้าทายมุมมองของพวกเขาด้วย อาจถามไปว่า  มีหลักฐานอะไรสนับสนุนหรือคัดค้านถ้อยคำนั้น กำลังด่วนตัดสินบุคคลเร็วไปหรือเปล่า รู้ได้อย่างไรว่าสิ่งที่คิดเป็นเรื่องจริง ไม่ใช่แค่สันนิษฐานเอาเอง เราสามารถยอมรับผู้อื่นได้อย่างเต็มใจด้วยการเปลี่ยนมุมมองของตนเพื่อให้ได้รู้ว่าความมีอคติและการแบ่งพรรคแบ่งพวกแบบไหนบ้างที่ยังคงมีอยู่ในตัวบุคคลและสังคม ถ้าเรามักเป็นฝ่ายแสดงความมีอคติต่อผู้อื่น ให้ลองเปลี่ยนมุมมอง จินตนาการว่าคนอื่นแสดงความมีอคติต่อตัวเราดูสิ  ลองนึกภาพตนเองเป็นคนนอกกลุ่ม ไม่ได้รับความยุติธรรม เพื่อนและญาติของเราถูกคนอื่นปฏิบัติไม่ดีใส่ เราจะรู้สึกอย่างไร เราจะพูดกับคนที่มีอคติกับเราเพราะเป็นคนนอกกลุ่มอย่างไร พยายามอ่านหนังสือเป็นประจำ จะเป็นนวนิยายหรือสารคดีก็ได้ เพราะเราจะได้รู้จักและเข้าใจคนกลุ่มต่างๆ มากขึ้น จึงทำให้มีอคติส่วนตัวน้อยลง จงท้าทายตนเองให้เลือกอ่านอะไรที่ไม่เคยรู้มาก่อนเพื่อเปิดโลกของตนให้กว้างขึ้นและได้เรียนรู้อะไรใหม่ๆ   ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าคนที่อ่านและมีลักษณะคล้ายตัวละครในนวนิยายชุดเรื่องแฮร์รี่ พอตเตอร์จะแสดงอคติต่อชนกลุ่มน้อยต่ำ การอ่านหนังสือนวนิยายอาจมีประโยชน์กว่าการอ่านสารคดีในกรณีนี้ นักวิจัยเชื่อว่าปัญหาการแบ่งพรรคแบ่งพวกในโลกนวนิยายจะช่วยกระตุ้นให้ผู้อ่านกลับมาพิจารณาตนเองโดยไม่คิดหาข้อแก้ตัวและเข้าข้างตนเอง ถ้าเราเอาแต่อยู่ที่เดิม อาจมองไม่เห็นความแตกต่างหลากหลายเสียเท่าไร การเดินทางท่องเที่ยวจึงเป็นกิจกรรมที่สำคัญต่อการเอาชนะอคติส่วนตัว แต่เราก็ไม่จำเป็นต้องลงทุนถึงขั้นเดินทางรอบโลก การไปแค่ต่างประเทศหรือต่างทวีปก็ช่วยเปิดโลกของเราให้กว้างขึ้นแล้ว นอกจากนี้เราสามารถรู้จักและเข้าใจความแตกต่างหลากหลายของผู้คนด้วยการไปเยือนที่อื่นๆ ในจังหวัดของเรา หรือไปเยือนจังหวัดอื่นก็ได้ พอเราสามารถเปิดโลกกว้างได้บ้างแล้ว การเปิดรับมิตรภาพจากคนกลุ่มอื่นก็ช่วยลดอคติส่วนตัวลงไปได้ นักวิจัยท่านหนึ่งเสนอว่าการติดต่อสัมพันธ์กับคนนอกกลุ่มบ้างจะช่วยลดความอคติส่วนตัวลงไปได้  คราวต่อไป ถ้าเรามีโอกาสเปิดบทสนทนากับบุคคลจากกลุ่มอื่น ให้รีบคว้าโอกาสนี้ไว้ ให้เก็บทุกสิ่งที่ได้เรียนรู้มารวมทั้งอคติไว้ในใจก่อน เราจะได้รู้จักคนคนนั้นมากขึ้น อย่าเพิ่งด่วนสรุปอะไรทั้งนั้น ให้โอกาสบุคคลนั้นได้แสดงให้เราเห็นว่าตัวตนที่แท้จริงของเขานั้นเป็นอย่างไร
รู้ตัวว่าเรากำลังมีอคติอยู่. รู้ว่าอคติเป็นอะไรที่เรียนรู้ได้และลืมได้. ยอมเปลี่ยนความคิดของตน. สังเกตการพูดกับตนเอง. ทดสอบความจริงเพื่อท้าท้ายสิ่งที่เราเชื่อ. พยายามคิดอย่างมีจุดมุ่งหมาย. ท้าทายอคติของคนอื่นๆ. เปลี่ยนมุมมองเพื่อจะได้เข้าใจอะไรมากขึ้น. อ่านหนังสือมากๆ. เดินทางท่องเที่ยว. เป็นมิตรกับผู้คนหลากหลายกลุ่ม.
https://www.wikihow.com/Overcome-Personal-Prejudice https://www.wikihow.com/Overcome-Personal-Prejudice https://www.wikihow.com/Overcome-Personal-Prejudice
Building Awareness Changing Attitudes Gaining a Worldview