รู้จักอาการไซนัสอักเสบ รักษาไซนัสอักเสบด้วยตัวเอง
อาการไซนัสอักเสบมีหลายแบบด้วยกัน แต่หนึ่งในอาการที่พบบ่อย คือ sinus congestion หรือการแน่นหน้าคัดจมูก และมักมีอาการเจ็บไซนัสร่วมด้วย โดยจะเจ็บในจมูกแล้วก็ขยายออกไปรอบๆ ในหน้า เพราะแรงดันอากาศจากโพรงไซนัสอักเสบ บางทีอาจแน่นจนปวดหัวได้เลย  คุณอาจจะเจ็บเวลาผงกหัวไปข้างหน้า หรือเวลามีอะไรมาแตะต้องใบหน้าเหนือส่วนที่เป็นโพรงไซนัส ส่วน maxillary sinuses หรือไซนัสบริเวณโหนกแก้ม 2 ข้าง (อยู่ใต้ตาพอดิบพอดี) ก็อาจจะเจ็บหรือแน่นด้วยเหมือนกันเวลากดหรือไปแตะโดน อาการต่างๆ จะคล้ายกันกับไข้หวัดทั่วไปมาก ที่แตกต่างกันแบบเห็นได้ชัดคือ ถ้าเป็นไข้หวัด คุณจะคัดจมูก แต่ไม่เจ็บไซนัสและไม่แน่นหน้ามากจนทนไม่ไหว จุดสำคัญที่บอกอาการไซนัสอักเสบ ก็คือน้ำมูกหรือหนองไซนัสที่สีเปลี่ยนไป โดยจะมีสีออกเขียว เหลือง หรือออกแดงเหมือนมีเลือดปน เพราะร่างกายของคุณกำลังมีไวรัส เลยทำให้น้ำมูกเปลี่ยนสีไป  น้ำมูกจะเหนียวข้นขึ้น จนบางทีก็สั่งไม่ค่อยออก จุดนี้ใช้แยกอาการไซนัสอักเสบจากไข้หวัดธรรมดาได้ชัดมาก เพราะเวลาเป็นไข้หวัด น้ำมูกของคุณจะเยอะแต่สีใส แต่ถ้าเป็นไซนัสอักเสบ น้ำมูกจะออกมาขุ่นๆ หรือมีสีอื่นเจือปน นอกจากคัดจมูกแล้ว บางทีก็มีอาการไอร่วมด้วย เพราะน้ำมูกมักไหลลงคอกับปอด หรือที่เรียกว่า post-nasal drip คุณจะรู้สึกเลยว่ามันไหลลงคอไป นั่นจะทำให้เกิดอาการไอ ไม่ว่าจะไอแห้งหรือไอแบบมีเสมหะก็ตาม ซึ่งแปลว่าอาการดังกล่าวทำให้เกิดเสมหะขึ้น  คุณอาจมีไข้รุมๆ ด้วย คุณจะไม่ได้ไอมาจากปอด ไซนัสอักเสบไม่ได้ทำให้เกิดเมือกหรือเสมหะในปอดของคุณ แต่อาการไอเวลาไซนัสอักเสบนั้นเป็นวิธีที่ร่างกายใช้ขับน้ำมูกที่ไหลลงคอไป เป็นการพยายามกำจัดเสมหะที่ไหลไปยังปอดเท่านั้น บางทีโรคภูมิแพ้ต่างๆ ก็ทำให้เกิดไซนัสอักเสบได้ โดยพยาธิกำเนิด (pathogenesis) หรือขั้นตอนในการเกิดโรคของไซนัสอักเสบนั้นจะเหมือนกับของโรคภูมิแพ้ ซึ่งเป็นการกระตุ้นให้เกิดอาการติดเชื้อ ถ้าคุณเป็นไซนัสชนิดนี้ อาจจะแน่นหน้าแน่นจมูกและเจ็บไซนัสอยู่หลายวัน ก่อนพัฒนาไปเป็นอาการติดเชื้อต่อไป น้ำมูกที่เปลี่ยนสีไปนี่แหละที่บอกได้ว่าอาการภูมิแพ้ได้พัฒนาไปเป็นอาการไซนัสอักเสบแล้ว คนที่เป็นภูมิแพ้แบบเรื้อรังอาจมีอาการริดสีดวงจมูก (nasal polyps) ร่วมด้วย ซึ่งจะทำให้จมูกอุดตัน เกิดอาการติดเชื้อได้ง่าย จุดสำคัญในการตัดสินใจ ว่าจะไปหาหมอหรือไม่ไปหาหมอดี ขึ้นอยู่กับว่าคุณเป็นนานแค่ไหน ถ้าคุณทนทรมานจากอาการต่างๆ ของไซนัสอักเสบมามากกว่า 7 วัน แต่อาการไม่ดีขึ้นสักที ก็น่าจะไปหาหมอหน่อย เพราะปล่อยไว้นานๆ เข้าจะเสี่ยงเกิดแบคทีเรียสะสมในโพรงไซนัส แล้วเกิดโรคแทรกซ้อน หรือก็คือการติดเชื้อทุติยภูมิ (secondary infection) ขึ้นได้ ทีนี้อาการของคุณก็จะทรุดลง ยิ่งเจ็บยิ่งไม่สบายหนักกว่าเดิม  ถ้าเป็น Bacterial sinusitis หรือไซนัสอักเสบจากแบคทีเรีย จะมีไข้ แน่นหน้าคัดจมูก แล้วก็เจ็บไซนัสแบบรุนแรงตลอดเวลา จะรักษาดูแลแบบไหนก็แล้วแต่คุณหมอ แต่ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ ว่าให้ยาปฏิชีวนะแล้วช่วยรักษาไซนัสอักเสบได้จริงไหม เพราะยังไม่มีหลักฐานอะไรมาพิสูจน์ว่าใช้กับไวรัสได้ผล ไวรัสที่เป็นตัวการก่อไซนัสอักเสบก็เช่น rhinovirus, parainfluenza, แล้วก็ influenza หรือไวรัสไข้หวัดใหญ่นั่นเอง ถ้าคุณมีอาการได้ไม่ถึงอาทิตย์ก็ดีขึ้น ก็ไม่จำเป็นต้องหาหมอแต่อย่างใด คนเป็นไซนัสอักเสบเยอะถึง 70% เลยทีเดียวที่หายได้โดยไม่ต้องใช้ยาและหาหมอแต่อย่างใด  ถ้าคุณหมอกังวลเรื่องภาวะติดเชื้อในกะโหลก (intracranial infection) หรือเนื้อเยื่อเบ้าตาอักเสบ (orbital cellulitis) อาจจะขอทำ CT scan หน่อย จะได้เห็นโพรงไซนัสแล้ววินิจฉัยโรคได้ คุณหมออาจจ่ายยาหดหลอดเลือด (oral decongestant) ร่วมด้วย เช่น pseudoephedrine หรือยาละลายเสมหะและแก้แพ้ ถ้าทำตามขั้นตอนที่ผ่านๆ มาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ก็ต้องเปลี่ยนไปใช้ยาปฏิชีวนะแทน เช่น amoxicillin หรือ augmentin เป็นต้น นัดคุณหมอเพิ่มเติมถ้าจำเป็น มีหลายวิธีที่ใช้รักษาและป้องกัน เวลาที่คุณเป็นหรือคาดว่าตัวเองจะเป็นไซนัสอักเสบ พอรู้สึกกังวลเมื่อไหร่ว่าอาจจะเป็นไซนัสอักเสบ หรืออยู่ๆ ก็มีไข้คล้ายจะเป็นหวัดขึ้นมา ให้รีบเพิ่ม zinc ให้ร่างกายทันที มีงานวิจัยชี้ว่าถ้าคุณกิน zinc ภายใน 24 ชั่วโมงหลังมีอาการหวัด จะช่วยให้หายเร็วขึ้นเยอะเลย  มีงานวิจัยที่บอกว่าถ้าคุณกิน zinc ในปริมาณ 75 มก. - 150 มก. ต่อวัน ก็จะทำให้หายหวัดเร็วขึ้น 42%  หรือจะกิน zinc แบบเม็ดอมที่มีขายตามร้านขายยาทั่วไปก็ได้ อย่างยี่ห้อมายเซพติค มายบาซิน ซิงค์ (Myseptic Mybacin Zinc) แค่แกะซองแล้วหยิบมาอมได้เลย ไม่ต้องเทละลายน้ำให้ยุ่งยากแต่อย่างใด กินวิตามินซีให้เยอะๆ นี่แหละช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันได้เป็นอย่างดี จะได้ลดอาการไซนัสอักเสบของคุณ มีงานวิจัยเยอะทีเดียวที่บอกว่าถ้าคุณกินวิตามินซี 2,000 มก. ต่อวัน นอกจากจะหายหวัดเร็วแล้ว เวลาเป็นก็ยังไม่เป็นเยอะอีกต่างหาก  แต่จะให้เห็นผล คุณต้องกินให้ได้ 1,000 มก. ต่อวันเป็นอย่างน้อย แต่จะกินมากกว่า 2,000 มก. ก็ไม่ว่ากัน เพราะยังไม่มีรายงานผลข้างเคียงที่เกิดจากการกินวิตามินซีเกินขนาดแต่อย่างใด   นอกจากนี้ยังมีวิตามินซีในผลไม้รสเปรี้ยวกับผักใบเขียวอีกต่างหาก หรือจะซื้อพวกอาหารเสริมตามร้านขายยาก็ได้ มีทั้งแบบผง แบบเม็ด และแบบเคี้ยว พอรู้สึกว่าในจมูกอักเสบเมื่อไหร่ ก็ให้ใช้ neti pot หรือกาล้างจมูก มาบรรเทาอาการ neti pot ก็คืออุปกรณ์หน้าตาเหมือนกาเล็กๆ เอาไว้ใช้ล้างโพรงไซนัส โดยการเทน้ำอุ่นๆ เข้าไปในรูจมูกข้างหนึ่ง ให้ไหลผ่านออกมาในรูจมูกอีกข้างหนึ่ง เวลาจะใช้ ก็ให้เติมน้ำอุ่นประมาณ 49 °C ลงไปในกา เอียงหัวให้น้ำไหลลงไปในรูจมูกข้างขวา แล้วไหลออกมาทางรูจมูกข้างซ้าย  แต่ก็ต้องระวัง ถ้าใช้ neti pot ผิดวิธีอาจเป็นอันตรายได้ ถ้าเกิดคุณหายใจเข้าตอนกำลังสวนล้างจมูก แบคทีเรียก็อาจจะเล็ดลอดเข้าไปในโพรงจมูกของคุณได้ จนอาจเกิดโรคปอดบวม บางเคสผู้ป่วยก็อาจติดเชื้ออะมีบาชนิดหายากได้ ถ้าอยู่ในที่ที่น้ำไม่สะอาด จนปรสิตชนิดนี้ปนเปื้อนเวลาถ่ายหนัก เพราะมีสุขอนามัยไม่ดี แต่ถ้าอยู่ในที่ที่สะอาด มีการจัดการเรื่องน้ำเป็นอย่างดี ก็ไม่มีอะไรน่ากังวล ถ้าคุณกังวลว่าน้ำจะไม่สะอาดพอ ให้ต้มอย่างน้อย 10 นาทีแล้วปล่อยให้เย็นถึงอุณหภูมิที่แนะนำ แล้วค่อยเอามาใช้ต่อไป กินสมุนไพร echinacea แล้วทำให้หายเร็ว มีงานวิจัยหลายชิ้นเลยที่พิสูจน์แล้วว่าสมุนไพร echinacea ใช้ได้ดีในสถานการณ์แบบนี้ ถึงจะไม่ได้มีการสำรวจออกมาเป็นเรื่องเป็นราวก็เถอะ ว่าควรรับเข้าไปในปริมาณมากน้อยแค่ไหนต่อวัน แต่คุณหมอส่วนใหญ่แนะนำให้กินแบบเม็ดละ 176 - 300 มก. 3 เม็ดต่อวัน ติดต่อกัน 1 อาทิตย์เมื่อมีอาการไซนัสอักเสบ ยาแก้แพ้ทั่วไปตามร้านขายยามีเยอะมาก ใช้บรรเทาอาการไซนัสอักเสบจากโรคภูมิแพ้เรื้อรังได้แบบเห็นผล มีทั้งแบบเม็ดและแบบสเปรย์พ่นจมูก ถ้าเป็นแบบเม็ด ยี่ห้อที่แนะนำก็เช่น Claritin กับ Zyrtec ในปริมาณ 5 - 10 มก. ต่อวัน ส่วนยาพ่นจมูกก็เช่น Rhinocort ที่เป็นยาพ่นสเตียรอยด์แบบไม่เสพติด และสามารถหาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไป จริงๆ แล้วสเปรย์พ่นจมูกมีหลายยี่ห้อ แต่จะมีผลข้างเคียงเยอะ อย่างยาพ่นลดคัดจมูก Neo-synephrine ก็อาจทำให้คุณเสพติดได้ ทำให้อาการคัดจมูกยิ่งแย่ถ้าไม่ได้พ่นยาทุกวัน
คุณมีอาการแน่นหน้า เจ็บไซนัสหรือเปล่า. สังเกตสีที่เปลี่ยนไปของน้ำมูก. สังเกตอาการไอ. รู้จักอาการไซนัสอักเสบที่เกิดจากโรคภูมิแพ้เรื้อรัง. ไปหาหมอดีกว่า. เพิ่มพวกแร่ธาตุด่วน. วิตามินซีก็สำคัญ. ใช้ neti pot. ลองใช้สมุนไพร echinacea. ลองใช้ยาแก้แพ้.
https://www.wikihow.com/Find-Out-if-You-Have-a-Sinus-Infection https://www.wikihow.com/Find-Out-if-You-Have-a-Sinus-Infection
Recognizing Sinus Infections Treating Sinus Infections at Home