เข้าใจดิถีของดวงจันทร์ ดูดิถีดวงจันทร์ในซีกโลกเหนือ ดูดิถีดวงจันทร์ในซีกโลกใต้
ดวงจันทร์โคจรรอบโลก เราจึงเห็นผิวหน้าด้านที่ส่องสว่างของมันในมุมที่แตกต่างกัน ตัวดวงจันทร์เองไม่ได้มีความสว่าง แต่เพียงสะท้อนแสงของดวงอาทิตย์เท่านั้น  เมื่อดวงจันทร์เคลื่อนจากเดือนมืดมาสู่เดือนเพ็ญแล้วกลับไปสู่เดือนมืดอีกครั้งนั้น มันจะผ่านหลายช่วงดิถี ซึ่งกำหนดจากลักษณะรูปทรงเป็นเสี้ยวหรือเป็นนูนของมันที่เกิดขึ้นจากเงาโลกทาบบนดวงจันทร์  ดิถีของดวงจันทร์มีดังนี้:  จันทร์ดับหรือเดือนมืด (New moon) จันทร์เสี้ยวข้างขึ้น (Waxing crescent) จันทร์ครึ่งดวงครั้งแรก (First quarter) จันทร์นูนข้างขึ้น (Waxing gibbous) จันทร์เพ็ญหรือเดือนเพ็ญ (Full moon) จันทร์นูนข้างแรม (Waning gibbous) จันทร์ครึ่งดวงครั้งหลัง (Third quarter) จันทร์เสี้ยวข้างแรม (Waning crescent) จันทร์ดับหรือเดือนมืด (New moon) ดวงจันทร์นั้นโคจรในวิถีเดิมรอบโลกทุกเดือน ดังนั้นมันจึงเกิดดิถีเดิมทุกเดือนไป ดิถีเกิดขึ้นเพราะจากมุมมองของเราผู้สังเกตการณ์บนโลกนั้น เราเห็นส่วนที่ส่องสว่างของดวงจันทร์แตกต่างออกไปในขณะที่มันกำลังหมุนรอบโลก จำไว้ว่าครึ่งหนึ่งของดวงจันทร์จะสะท้อนแสงสว่างจากดวงอาทิตย์เสมอ เป็นมุมมองของเราบนโลกที่เปลี่ยนไปและเป็นตัวตัดสินว่าเราเห็นจันทร์อยู่ในดิถีใด   ระหว่างเดือนมืด ดวงจันทร์จะอยู่ระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ ดังนั้นจึงไม่สะท้อนแสงสว่างออกมาเลยจากมุมมองที่เราเห็น ในเวลานี้ ด้านที่ส่องสว่างของดวงจันทร์จะหันสู่ดวงอาทิตย์ เราจะเห็นแต่ด้านที่อยู่ในเงามืดจนหมด ระหว่างจันทร์ครึ่งดวงครั้งแรก เรามองเห็นดวงจันทร์ด้านที่ส่องสว่างครึ่งหนึ่งและด้านที่อยู่ในเงามืดครึ่งหนึ่ง ซึ่งเป็นเช่นเดียวกับตอนจันทร์ครึ่งดวงอีกครั้ง เว้นแต่ว่าด้านที่เห็นจะสลับกัน   เวลาที่เห็นจันทร์เต็มดวง เราเห็นด้านที่ส่องสว่างทั้งหมด ในขณะที่ด้านเงามืดคือด้านที่หันออกสู่อวกาศ หลังจากจันทร์เพ็ญ ดวงจันทร์จะยังคงโคจรกลับมาสู่ตำแหน่งเดิมระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งก็คือจันทร์ดับอีกหนนั่นเอง ดวงจันทร์ใช้เวลาโคจรรอบโลกครบหนึ่งรอบเต็มในเวลา 27.32 วัน อย่างไรก็ตาม เดือนจันทรคติเต็ม (จากเดือนมืดถึงเดือนเพ็ญ) นั้นคือ 29.5 วัน เพราะนั่นคือเวลาที่ดวงจันทร์ใช้ในการโคจรกลับมาสู่ตำแหน่งเดิมระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ในระหว่างคาบการโคจรจากจันทร์ดับถึงจันทร์เพ็ญของดวงจันทร์นั้น เราจะเห็นช่วงครึ่งที่ส่องสว่างของมันเพิ่มขึ้น นั่นเรียกว่า ดิถีข้างขึ้น (waxing phase โดย waxing หมายถึงเพิ่มขึ้น) และเมื่อดวงจันทร์โคจรจากจันทร์เพ็ญกลับมาสู่จันทร์ดับอีกครั้ง เราจะเห็นช่วงครึ่งที่มืดนั้นเพิ่มขึ้น นี่เรียกว่า ดิถีข้างแรม (waning phase โดย waning หมายถึงลดกำลังหรือความเข้มข้นลง)  ดิถีของดวงจันทร์จะดูเหมือนกันเสมอ ถึงแม้ดวงจันทร์จะปรากฎบนท้องฟ้าต่างตำแหน่งและทิศทางบนท้องฟ้า คุณจะยังสามารถบอกได้ว่าดวงจันทร์อยู่ในดิถีอะไรได้ทุกครั้งถ้าคุณรู้ว่าต้องดูจากอะไรบ้าง ดวงจันทร์ส่วนที่จะส่องสว่างระหว่างข้างขึ้นกับข้างแรมแตกต่างกัน ในซีกโลกเหนือนั้น ส่วนของดวงจันทร์ที่จะส่องสว่างจะค่อยๆ เพิ่มจากขวาไปซ้ายจนกระทั่งเต็มดวง แล้วหลังจากนั้นจะค่อยลดลงจากขวามาซ้ายเช่นกัน   จันทร์ข้างขึ้นจะส่องสว่างทางด้านขวา และจันทร์ข้างแรมจะส่องสว่างทางด้านซ้าย   ยื่นมือขวาและชูหัวแม่โป้งออกไปโดยให้ฝ่ามือหันไปทางท้องฟ้า หัวแม่โป้งกับนิ้วชี้จะเป็นโค้งคล้ายตัว C สลับข้าง หากดวงจันทร์เข้ากับวงโค้งได้พอดี แสดงว่าเป็นจันทร์ข้างขึ้น หากคุณทำเช่นเดียวกันแต่ใช้มือซ้าย แล้วดวงจันทร์เข้ากับวงโค้งตัว "C" พอดีแสดงว่าเป็นจันทร์ข้างแรม เนื่องจากดวงจันทร์จะมีรูปแบบการส่องสว่างเหมือนเดิมเสมอ คุณสามารถใช้รูปทรงของตัวอักษร D, O, และ C มาพิจารณาว่าดวงจันทร์เป็นข้างขึ้นหรือข้างแรม ระหว่างจันทร์ครึ่งดวงครั้งแรกนั้น ดวงจันทร์จะดูเหมือนตัว D ตอนที่มันเต็มดวงก็จะดูเหมือนตัว O และพอเข้าสู่จันทร์ครึ่งดวงครั้งหลัง จะดูคล้ายตัว C   จันทร์เสี้ยวในรูปทรงตัว C กลับหลังคือจันทร์ข้างขึ้น จันทร์ครึ่งดวงหรือจันทร์นูนในรูปตัว D คือจันทร์ข้างขึ้น จันทร์ครึ่งดวงหรือจันทร์นูนในรูปทรงตัว D กลับหลังแสดงว่าเป็นจันทร์ข้างแรม จันทร์เสี้ยวในรูปตัว C คือจันทร์ข้างแรม ดวงจันทร์ไม่ได้ขึ้นและตกในเวลาเดียวกันเสมอ แต่จะเปลี่ยนไปขึ้นกับว่าอยู่ในดิถีอะไร นั่นหมายถึงคุณสามารถใช้เวลาที่ดวงจันทร์ขึ้นและตกมากำหนดได้ว่าเป็นจันทร์ข้างขึ้นหรือข้างแรม   คุณไม่สามารถมองเห็นจันทร์ดับได้เพราะมันไม่สะท้อนแสงสว่างจากดวงอาทิตย์ และนั่นก็เพราะมันขึ้นและตกพร้อมกับดวงอาทิตย์นั่นเอง เมื่อจันทร์ข้างขึ้นเริ่มเคลื่อนสู่จันทร์ครึ่งดวงหนแรก มันจะขึ้นในตอนสาย ถึงจุดสูงสุดบนท้องฟ้ายามสนธยา และตกราวเที่ยงคืน จันทร์เพ็ญจะขึ้นเมื่อดวงอาทิตย์ตกและตกเมื่อดวงอาทิตย์ขึ้น เมื่อจันทร์ข้างแรมเริ่มเคลื่อนสู่จันทร์ครึ่งดวงหนหลัง มันจะขึ้นในราวเที่ยงคืน และตกในตอนสาย ตรงข้ามกับดวงจันทร์ในซีกโลกเหนือ ดวงจันทร์ในซีกโลกใต้จะส่องสว่างจากซ้ายไปขวาจนเต็มดวง จากนั้นจะลดลงจากซ้ายมาขวา   จันทร์ที่สว่างด้านซ้ายมือคือจันทร์ข้างขึ้น จันทร์ที่สว่างด้านขวามือคือข้างแรม   ยื่นมือขวาและกางหัวแม่โป้งออกไปโดยให้ฝ่ามือหันไปทางท้องฟ้า หัวแม่โป้งกับนิ้วชี้จะเป็นโค้งคล้ายตัว C สลับข้าง หากดวงจันทร์เข้ากับวงโค้งได้พอดี แสดงว่าเป็นจันทร์ข้างแรม หากคุณทำเช่นเดียวกันแต่ใช้มือซ้าย แล้วดวงจันทร์เข้ากับวงโค้งตัว "C" พอดีแสดงว่าเป็นจันทร์ข้างขึ้น เนื่องจากดวงจันทร์จะมีดิถีเหมือนเดิมในซีกโลกใต้เสมอ แต่รูปทรงของตัวอักษรที่ใช้พิจารณาว่าดวงจันทร์เป็นข้างขึ้นหรือข้างแรมจะตรงข้ามกับทางซีกโลกเหนือ   จันทร์เสี้ยวในรูปตัว C คือข้างขึ้น จันทร์ครึ่งดวงหรือจันทร์นูนในรูปตัว D กลับหลังคือจันทร์ข้างขึ้น จันทร์ในรูปตัว O คือจันทร์เพ็ญ จันทร์ครึ่งดวงหรือจันทร์นูนในรูปตัว D คือจันทร์ข้างแรม จันทร์เสี้ยวในรูปตัว C กลับหลังคือข้างแรม ถึงแม้ดวงจันทร์อาจส่องสว่างในทิศทางตรงกันข้ามระหว่างซีกโลกเหนือกับซีกโลกใต้ มันจะยังขึ้นและตกในเวลาเดียวกันระหว่างดิถีเดียวกัน   จันทร์ครึ่งดวงครั้งแรกขึ้นราวสายและตกราวเที่ยงคืน จันทร์เต็มดวงขึ้นและตกในเวลาที่ดวงอาทิตย์ตกและขึ้น จันทร์ครึ่งดวงครั้งหลังจะขึ้นราวเที่ยงคืนและตกราวสาย
เรียนรู้ชื่อของแต่ละดิถี. เรียนรู้ว่าแต่ละดิถีหมายถึงอะไร. เรียนรู้ว่าเหตุใดดวงจันทร์จึงเป็นเสี้ยวและเป็นนูน. รู้ว่าดวงจันทร์จะเพิ่มหรือลดด้านสว่างจากขวาไปซ้าย. จดจำรหัส D, O, C. เรียนรู้ว่าดวงจันทร์ขึ้นและตกเวลาไหน. เรียนรู้ว่าส่วนไหนของดวงจันทร์ที่จะส่องสว่างระหว่างข้างขึ้นและข้างแรม. จดจำรหัส C, O, D. เรียนรู้ว่าดวงจันทร์ขึ้นและตกเวลาไหน.
https://www.wikihow.com/Tell-Whether-the-Moon-Is-Waxing-or-Waning https://www.wikihow.com/Tell-Whether-the-Moon-Is-Waxing-or-Waning https://www.wikihow.com/Tell-Whether-the-Moon-Is-Waxing-or-Waning
Understanding the Phases of the Moon Determining Moon Phases in the Northern Hemisphere Determining Moon Phases in the Southern Hemisphere