บอกเพศนกคอกคาทีลจากรูปร่างลักษณะ บอกเพศนกคอกคาทีลจากพฤติกรรม
ตอนยังเล็ก นกคอกคาทีลตัวผู้และตัวเมียจะหน้าตาเหมือนกัน แต่พอผ่านไป 6 - 9 เดือน นกจะผลัดขนครั้งแรก พอขนใหม่งอกก็จะสีสันสดใส และแยกเพศได้ง่าย   ถ้าขนด้านหรือสีซีดจาง แสดงว่านกขาดสารอาหาร แต่บางทีก็ต้องรอนกผลัดขน 1 - 2 ครั้งกว่าจะได้ขนจริงที่สีสันสดใส อย่าเพิ่งเตรียมบ้านนก (nest-box) ให้นกวัยรุ่น เพราะจะไปกระตุ้นให้วางไข่หรือผสมพันธุ์เร็วผิดปกติ อันตรายต่อนกตัวเมีย ถ้าเป็นนกคอกคาทีลสีเทาที่ไม่ได้กลายพันธุ์ จะตัวสีเทา หัวสีเหลือง และมีวงกลมสีส้มที่แก้ม สังเกตได้ตามขั้นตอนต่อๆ ไป ถ้าลักษณะของนกคอกคาทีลไม่ตรงตามที่อธิบาย เป็นไปได้ว่ามาจากสายพันธุ์ที่ผสมให้ได้ลักษณะขนพิเศษแตกต่างออกไป แบบนั้นก็จะดูยากไปอีกขั้น แต่จะมีลักษณะเฉพาะให้สังเกต ซึ่งจะอธิบายต่อไป และมักต้องพิจารณาจากพฤติกรรมร่วมด้วย ถ้าเป็นนกคอกคาทีลสีเทาธรรมดา นกตัวเมียที่โตเต็มวัย (และวัยรุ่น) จะมีสัญลักษณ์ที่ใต้ขนหาง มักเป็นลายขวางสีเทา/เทาเข้ม, สีขาว/เทา ไม่ก็สีเหลือง/เทา แต่บางทีนกตัวเมียก็มีจุดหรือลายแปลกๆ บนพื้นเทาเช่นกัน ถ้าไม่เห็นอะไรอย่างที่บอกเลย ลองยกตัวขึ้นมาให้หางโดนแสงชัดๆ แล้วสังเกตดูดีๆ ถ้ายังไม่เห็นอีก แสดงว่าน่าจะเป็นนกตัวผู้  นกพันธุ์ Lutino หรือนกสีเหลืองอ่อนกับขาวอ่อนที่ยังมีวงกลมที่แก้ม จะรู้ได้ว่าเป็นตัวเมียก็ต่อเมื่อมีจุดเหลืองใต้ปีก และแต้มเหลืองใต้หาง แต่ต้องส่องไฟหรือแสงสว่างๆ ถึงจะเห็น ถ้าเป็นนกคอกคาทีลสีเทาทั่วไป ใบหน้าของนกตัวผู้จะสะดุดตากว่า โดยหน้าเป็นสีเหลืองและมีวงกลมสีส้มที่แก้มเด่นเป็นสง่า ส่วนตัวเมีย วงสีส้มจะจางกว่า อยู่บนใบหน้าสีเหลืองซีดๆ หรือเทา  บางพันธุ์ จะเฉพาะนกตัวผู้เท่านั้นที่หน้ากลายเป็นสีเหลืองหลังผลัดขน ส่วนตัวเมียจะคงสีเทาตั้งแต่เป็นวัยรุ่น หรือออกน้ำตาล  ถ้าเป็นนกกลายพันธุ์หน้าขาว แต่ตัวไม่ขาว ตัวผู้ บางตัว จะไม่มีวงที่แก้มเลย ส่วนตัวเมียจะมีวงสีจางๆ เข้ากับสีขนที่ลำตัว นกคอกคาทีลสีเทา ถ้าเป็นตัวผู้จะออกเทาเข้ม ส่วนตัวเมียจะเป็นเทาอ่อน จริงๆ แล้วเป็นวิธีสังเกตที่ผิดพลาดสูง แต่อย่างน้อยก็ช่วยยืนยันได้ถ้าสังเกตตามข้อบนๆ แล้วยังสงสัย ถ้าเป็นนกพันธุ์ที่ตัวไม่ได้เป็นสีเทา ไม่ควรใช้วิธีนี้   ในบางพันธุ์ นกตัวเมียจะมีจุดสีเหลืองจางๆ ที่ใต้ปีกด้วย  ถ้าเป็นนกพันธุ์ pearl ที่มีจุดขาวบนตัวสีอื่น พอตัวผู้ผลัดขนครั้งแรกแล้ว "pearl" หรือจุดขาวเหมือนไข่มุกนี้จะหายไป ส่วนจุดของตัวเมียจะยังอยู่ ขั้นตอนสุดท้ายจะบอกได้ต้องตรวจร่างกายโดยคุณหมอ เท่านั้น ถ้าใครไม่เชี่ยวชาญแล้วไปทำ อาจทำนกบาดเจ็บร้ายแรง แถมบอกไม่ได้อยู่ดีว่าเป็นเพศไหน สรุปแล้วสัตวแพทย์นี่แหละที่จะบอกเพศนกได้ชัดเจนที่สุด คุณหมอจะเช็ครูปร่างของกระดูกเชิงกรานให้ด้วย ถ้าเป็นตัวเมียก็จะกว้างกว่าตัวผู้ สุดท้ายแล้วก็เป็นวิธีที่ใช้ฟันธงไม่ได้เป๊ะๆ เพราะนกแต่ละตัวก็แตกต่างกันออกไป   ต้องเป็นนกโต ถึงจะใช้วิธีนี้ได้ผล โดยเฉพาะนกโตเต็มวัยที่เคยถูกใช้ผสมพันธุ์และเคยวางไข่มาก่อน  สุดท้ายวิธีที่ชัวร์ 100% ก็คือต้องตรวจ DNA จริงๆ ก็ไม่เสมอไป แต่ส่วนใหญ่นกคอกคาทีลที่หัดพูดจนเป็นมักเป็นตัวผู้ แต่ถึงไม่ได้พูดอะไรชัดเจนเป็นคำๆ แต่นกที่เจื้อยแจ้วกว่า ชอบร้อง ชอบผิวปาก ก็มักเป็นนกตัวผู้อยู่ดี ถ้าเป็นนกตัวเมียจะเงียบๆ ออกแนวขู่หรือร้องเสียงแหลมมากกว่า นกคอกคาทีลตัวผู้จะใช้เวลาหน้ากระจกนานเป็นพิเศษ ทั้งส่อง เก๊กท่า ส่งเสียงร้อง และสำรวจ แต่ถ้านกส่องกระจกสั้นๆ แป๊บเดียวก็เลิกสนใจ เป็นไปได้มากว่าเป็นนกตัวเมีย นกตัวผู้จะเที่ยวไปจีบตัวอื่นเขา แต่จริงๆ แล้วบางทีอยู่ตัวเดียวก็แสดงพฤติกรรมต่อไปนี้ออกมาได้เหมือนกัน:  เอาปากเคาะอะไรสักอย่างให้ดังๆ เพื่อเรียกร้องความสนใจจากตัวเมีย เดินเฉิดฉายไปมาพลางผิวปากหรือเคาะจะงอยปาก ผสมกับกระโดดโลดเต้น และ/หรือผงกหัวรัวๆ ยกปลายปีกห่างจากตัว จนมองด้านหลังแล้วเหมือนรูปหัวใจ นกตัวเมียจะไม่ค่อยไปหาคู่หรือจีบใคร และจะไม่แสดงพฤติกรรมต่อไปนี้ เว้นแต่มีนกตัวผู้อยู่ใกล้ๆ  เกาะอยู่ที่คอนล่าง แอบมองเงียบๆ แต่หางชี้ฟ้า พยายามป้อนอาหารนกตัวผู้ที่จับคู่หรือพยายามจับคู่ด้วย ถ้าใครเลี้ยงนกมานานหรือศึกษาเรื่องนกละเอียด จะรู้ว่าบางครั้งนกจะถูก้นกับคอน หรือวัตถุอื่นๆ กระทั่งมือของเจ้าของ บางตัวก็ทำทุกวันหรือวันละหลายครั้ง พฤติกรรมแบบนี้แหละคือนกกำลัง "ช่วยตัวเอง" มักพบในนกตัวผู้มากกว่า แต่ก็ไม่เสมอไป   ถ้านกตัวผู้ช่วยตัวเองมักขย่มอะไรบางอย่าง หรือยืนคร่อมแล้วถูไถก้น ส่วนเวลานกตัวเมียช่วยตัวเองก็คล้ายๆ กัน แต่จะถอยหลังไปไถก้นกับอะไรสักอย่าง โดยที่หางชี้ฟ้า และตัวโก้งโค้งมาข้างหน้า แน่นอนว่าถ้าวางไข่ได้ก็ต้องเป็นนกตัวเมีย แต่จะยุ่งถ้าในกรงมีนกหลายตัว ถ้าอยากให้ชัวร์ว่าตัวไหนเพศอะไร ก็ต้องแยกกรงและบ้านนก หรือใช้กล้องวีดีโออัดพฤติกรรมของนกตอนอยู่ในบ้านนกซะเลย   ถ้านกตัวเมียอายุต่ำกว่า 18 เดือนไม่ควรให้อยู่ในบ้านนก เพราะถ้านกที่ยังเด็กวางไข่บ่อยๆ จะเป็นอันตรายต่อสุขภาพได้ ถ้าไปเอาไข่ออก ก็ยิ่งกระตุ้นให้วางไข่เพิ่ม บางทีไข่ก็ได้รับการผสม แบบนั้นก็ชัดเลยว่ามีการจับคู่ผสมพันธุ์เกิดขึ้น
รอจนนกโตเต็มวัยค่อยสังเกตขน. ขนของนกคอกคาทีลเป็นปกติหรือเปล่า. สังเกตหางให้ดีๆ. เปรียบเทียบใบหน้า. เปรียบเทียบสีขนที่ลำตัว. พานกไปหาหมอ. ฟังจากเสียงพูด. เอากระจกให้นกส่อง. สังเกตพฤติกรรมเกี้ยวพาราสีของตัวผู้. สังเกตพฤติกรรมเกี้ยวพาราสีของตัวเมีย. สังเกตวิธีช่วยตัวเอง. มีการวางไข่.
https://www.wikihow.com/Tell-if-a-Cockatiel-Is-Male-or-Female https://www.wikihow.com/Tell-if-a-Cockatiel-Is-Male-or-Female
Identifying Cockatiel Sex from Physical Attributes Identifying Cockatiel Sex from Behavior