ความรู้เพิ่มเติมเรื่องปวดหัวไซนัส ดูแลตัวเอง รักษาด้วยวิธีทางเลือก ใช้ยา
หลายงานวิจัยชี้ว่า คนส่วนใหญ่ที่คิดว่าตัวเองปวดหัวไซนัส จริงๆ แล้วอาจเป็นไมเกรนไม่รู้ตัว โชคดีที่มีหลายอาการช่วยแยกแยะ 2 โรคนี้ได้  ไมเกรนเจอเสียงหรือแสงจ้าๆ จะยิ่งอาการหนัก ไมเกรนตามมาด้วยอาการคลื่นไส้อาเจียน ไมเกรนปวดหัวได้ทุกจุด และอาจลามมาถึงคอ  ไมเกรนจะไม่มีน้ำมูกเหนียวข้นหรือไม่ได้กลิ่น สาเหตุหลักของการปวดหัวไซนัส ก็คือเยื่อเมือกในโพรงไซนัสนั้นอักเสบ สั่งน้ำมูกไม่หมดสักทีหรือสั่งไม่ได้ (เหนียวข้น) เลยทำให้คัดจมูกแน่นหน้าจนเจ็บไปหมด ไซนัสอักเสบได้เพราะติดเชื้อ ภูมิแพ้ ติดเชื้อที่ฟันบน หรือน้อยมากคือเกิดจากเนื้องอก (ไม่ว่าจะเป็นเนื้อร้ายหรือไม่ก็ตาม) อาการเวลาปวดหัวไซนัสก็คือ  แน่นจมูกแน่นหน้า และกดหน้าผาก แก้ม หรือแถวๆ เบ้าตาแล้วเจ็บ ก้มหัวแล้วปวดมากขึ้น ปวดแถวๆ ฟันบน ปวดมากตั้งแต่เช้า ปวดหลายระดับ ตั้งแต่ไม่มากไปจนถึงรุนแรง ปวดได้ทั้งข้างเดียว (unilateral) และสองข้าง (bilateral) คุณมีแนวโน้มจะปวดหัวไซนัสได้เพราะหลายสาเหตุ เช่น  เคยเป็นภูมิแพ้หรือหอบหืด เป็นหวัดเรื้อรัง (ติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน) หูติดเชื้อ ต่อมทอนซิลหรือต่อมอะดีนอยด์โต ริดสีดวงจมูก จมูกผิดรูป เช่น ผนังกั้นช่องจมูกคด เพดานโหว่ (cleft palate) ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เคยผ่าตัดไซนัสมาก่อน ปีนเขาหรือขึ้นเครื่องบิน (อยู่ในที่สูง ความกดอากาศต่ำ) ขึ้นเครื่องบินตอนที่ทางเดินหายใจส่วนบนติดเชื้อ อักเสบหรือเป็นฝีที่ปลายรากฟัน ว่ายน้ำหรือดำน้ำบ่อยๆ ถ้าปวดหัวนานเกิน 15 วันต่อเดือน หรือต้องซื้อยาแก้ปวดกินเองบ่อยๆ แปลว่าควรไปหาหมอแล้ว รวมถึงกรณีที่กินยาแก้ปวดแล้วยังไม่หายหรือปวดมากขึ้นจนเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตประจำวัน (เช่น ต้องขาดงานหรือลาโรงเรียน) แต่ถ้าปวดหัวไซนัสแล้วมีอาการต่อไปนี้ ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที  ปวดหัวรุนแรงเฉียบพลัน และปวดอยู่อย่างนั้นหรือรุนแรงขึ้นนานเกิน 24 ชั่วโมง ปวดหัวรุนแรงเฉียบพลันแบบ “ไม่เคยเป็นมาก่อน” ทั้งๆ ที่ปกติปวดบ่อย ปวดหัวรุนแรงหรือเรื้อรังในคนอายุเกิน 50 ปี เป็นไข้ คอแข็ง คลื่นไส้ และอาเจียน (ซึ่งอาจเป็นอาการของเยื่อหุ้มสมองอักเสบ (meningitis) ได้ ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่ร้ายแรงถึงชีวิต) จำอะไรไม่ได้ สับสน ทรงตัวไม่ค่อยอยู่ มองเห็นภาพเบลอ ลิ้นแข็ง หรือแขนขาชา เป็นเหน็บ ไม่มีแรง (ซึ่งอาจเป็นอาการของหลอดเลือดสมองตีบตัน (stroke)) ปวดมาถึงตา (ข้างเดียว) และตาแดง (ซึ่งอาจเป็นอาการของต้อหินเฉียบพลัน (acute angle closure glaucoma)) ปวดหัวแปลกๆ แบบไม่เคยเป็นมาก่อน เพิ่งหัวกระทบกระเทือนมา คุณหมอจะพิจารณาจากประวัติการรักษา และตรวจเช็คร่างกายโดยละเอียดเพื่อหาสาเหตุของอาการปวดหัว เช่น ตรวจหาอาการบวมหรือกดเจ็บที่ใบหน้า ตรวจจมูกหาอาการอักเสบ อาการคัดจมูก และน้ำมูก รวมถึงอาจส่งตัวไปตรวจทางรังสีวิทยา เช่น เอ็กซเรย์  CT scan (computed tomography) หรือทำ MRI (magnetic resonance imaging) ถ้าคุณหมอคิดว่าสาเหตุอาจมาจากภูมิแพ้ ก็ต้องตรวจรักษาให้ตรงจุดต่อไป ถ้าเป็นไปได้ ควรรับการตรวจรักษากับคุณหมอหูคอจมูกจะดีที่สุด เพราะจะได้ส่องกล้อง fiber optic scope เห็นโพรงไซนัสชัดเจน อาจใช้เครื่องพ่นไอระเหยแบบอุ่น (steam vaporizer) หรือเย็น (cool-mist humidifier) ช่วยลดอาการอักเสบ ไม่ก็สร้างอากาศชื้นๆ เองโดยวางอ่าง/กะละมังน้ำร้อน เอาผ้าเช็ดตัวคลุมหัว แล้วก้มหน้าไปสูดไอน้ำ (อย่าใกล้เกิน) อีกวิธีคืออาบน้ำอุ่นจัด แล้วสูดไอเข้าไป พยายามใช้วิธีหายใจเอาความชื้นเข้าไปแบบนี้ 2 - 4 ครั้งต่อวัน ครั้งละ 10 - 20 นาที ระดับความชื้นในบ้านของคุณ ควรอยู่ที่ประมาณ 45% ถ้าต่ำกว่า 30% แสดงว่าอากาศแห้งเกินไป ส่วนมากกว่า 50% ก็ชื้นแฉะจนเหนอะหนะ หายใจลำบาก ลองใช้อุปกรณ์ชื่อ hygrometer วัดระดับความชื้นดู โดยประคบร้อนบริเวณใบหน้าตรงที่มีโพรงไซนัสประมาณ 3 นาที จากนั้นประคบเย็นอีก 30 วินาที สลับกัน 3 รอบใน 1 การประคบ ทำซ้ำได้ 2 - 6 ครั้งต่อวัน หรือเอาผ้าชุบน้ำร้อนน้ำเย็น บิดหมาด แล้วเอามาประคบที่หน้าก็ได้ผลไม่แพ้กัน เพราะช่วยลดความเหนียวข้นของน้ำมูกที่คัดแน่นในไซนัส จนระบายออกง่ายขึ้นมีงานวิจัยที่แนะนำว่า ผู้ชายควรดื่มน้ำ 13 แก้วต่อวัน ส่วนผู้หญิงควรดื่มน้ำ 9 แก้วต่อวัน บางคนก็ว่าดื่มเครื่องดื่มร้อนแล้วช่วยได้เยอะ ถ้างั้นก็ให้ดื่มชาหรือซุปร้อนๆ น่าจะช่วยให้จมูกโล่งขึ้น ให้ใช้ตามวิธีการที่ฉลากอย่างเคร่งครัด ไม่เกิน 6 ครั้งต่อวัน Saline nasal spray หรือสเปรย์น้ำเกลือพ่นจมูก จะช่วยให้ cilia หรือขนกวัดทำงานสะดวกขึ้น ลดการอักเสบของจมูก ทำให้ไม่ปวดหัวไซนัสนอกจากนี้สเปรย์น้ำเกลือยังทำให้โพรงจมูกชุ่มชื้น ไม่มีขี้มูกเกรอะกรัง หายคัดจมูก แถมสเปรย์ยังช่วยชะล้างเกสรออกไป ทำให้ไม่เกิดอาการแพ้ ไม่ปวดหัวไซนัส คุณทำน้ำเกลือใช้เองได้ โดยผสมเกลือโคเชอร์ (kosher salt) 2 - 3 ช้อนชา กับน้ำต้มสุกหรือน้ำกลั่น (distilled/sterile) 1 ถ้วยตวงให้เข้ากัน แล้วเติมเบคกิ้งโซดา 1 ช้อนชา เสร็จแล้วใส่ในลูกสูบยางหรือที่หยดยา ไว้ฉีดพ่นเข้าจมูกได้เลยไม่เกิน 6 ครั้งต่อวัน โดยผสมน้ำเกลือเทใส่กาเนติ ยืนที่อ่างล้างมือแล้วก้มหน้า เอียงคอนิดหน่อยแล้วเทน้ำเกลือเข้ารูจมูกโดยตรง ให้ไหลผ่านเข้าไป น้ำเกลือจะไหลเข้าโพรงจมูกไปในหน้า/คอ เสร็จแล้วให้สั่งน้ำมูกหรือบ้วนน้ำออกมาได้เลยทำซ้ำแบบเดียวกันกับจมูกข้างที่เหลือ กาเนตินี้ช่วยลดไซนัสอักเสบและแก้ขัดจมูกได้ดี ไม่เหลือสารก่อภูมิแพ้ตกค้างด้วย น้ำที่ใช้ในกาเนติต้องเป็นน้ำกลั่นหรือน้ำต้มสุกเท่านั้น ถึงจะอยู่ในช่วงค้นคว้าวิจัยเพิ่มเติม ว่าอาหารเสริมช่วยบรรเทาอาการปวดหัวไซนัสได้มากน้อยแค่ไหน แต่ก็ลองป้องกันหรือบรรเทาอาการปวดหัวไซนัสด้วยอาหารเสริมต่อไปนี้ดู  Bromelain คือเอนไซม์จากสับปะรด ช่วยลดอาการอักเสบของไซนัส แต่ห้ามกินคู่กับยาเจือจางเลือด เพราะอาหารเสริมนี้อาจทำให้เลือดไม่หยุดไหลได้ รวมถึงห้ามกิน bromelain ถ้าใช้ยากลุ่ม angiotensin converting enzyme (ACE) inhibitors ที่ใช้รักษาโรคความดันอยู่ เพราะ bromelain จะทำให้ความดันต่ำผิดปกติ Quercetin เป็น plant pigment หรือรงควัตถุของพืชที่ทำให้ผักผลไม้มีสีสันสดใส ว่ากันว่าเป็นมีสรรพคุณต้านฮิสตามีนตามธรรมชาติ แต่ยังต้องรอการค้นคว้าวิจัยเพิ่มเติมว่าใช้เป็นยาแก้แพ้ได้มากน้อยแค่ไหน Lactobacillus (แลคโตบาซิลลัส) เป็นโปรไบโอติกส์ หรือแบคทีเรียดีที่จำเป็นต่อร่างกาย ช่วยเรื่องระบบย่อยอาหารและขับถ่าย รวมถึงเรื่องระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย อาหารเสริมนี้จะทำให้เกิดอาการแพ้น้อยลง รวมถึงลดผลข้างเคียงของยาปฏิชีวนะที่เกิดกับระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย ท้องอืด และปวดท้อง มีสมุนไพรหลายชนิดใช้บรรเทาอาการปวดหัวไซนัสได้ โดยป้องกันหรือช่วยบรรเทาหวัด สร้างเสริมความแข็งแรงให้ระบบภูมิคุ้มกัน หรือลดอาการอักเสบของไซนัส มีงานวิจัยที่ชี้ว่าอาหารเสริมจากสมุนไพรอย่าง Sinupret ช่วยลดอาการอักเสบของไซนัสได้ เพราะทำให้น้ำมูกเหนียวข้นน้อยลง เลยสั่งหรือระบายออกจากโพรงไซนัสง่ายขึ้นสมุนไพรชนิดอื่นๆ ที่คนนิยมใช้รักษาอาการปวดหัวไซนัสก็เช่น   Chinese skullcap - ให้ชงเป็นชา โดยเทน้ำเดือด 1 ถ้วยตวงใส่ใบแห้ง 1 - 2 ช้อนชา จากนั้นปิดฝาทิ้งไว้ 10 - 15 นาที ใช้ดื่ม 2 - 3 แก้วต่อวันจนหายแน่นหน้าแน่นจมูก Feverfew (ดอกเก๊กฮวย) - ให้ชงเป็นชา โดยเทน้ำเดือด 1 ถ้วยตวงใส่ใบสดที่เพิ่งสับ 2 - 3 ช้อนชา ทิ้งไว้ 15 นาที กรองกากออก แล้วดื่มไม่เกิน 3 ครั้งต่อวัน Willow bark (สารสกัดจากต้นหลิวจีน) - ให้ชงเป็นชา โดยใช้ผงหรือเปลือกต้นหลิวสับ 1 ช้อนชาสำหรับน้ำ 8 – 10 ออนซ์ ให้น้ำเดือดแล้วเคี่ยวต่ออีก 5 นาที ดื่มได้ 3 - 4 ครั้งต่อวัน เขาวิจัยกันมาแล้ว ว่าน้ำมันหอมระเหยบางชนิด ถ้าเอามาแตะหรือกดที่ขมับ ช่วยลดอาการปวดหัวไซนัสและปวดหัวจากความเครียดได้ ให้ผสมน้ำมันยูคาลิปตัสหรือน้ำมันเปปเปอร์มินต์เจือจาง 10% กับแอลกอฮอล์ล้างแผล จากนั้นชุบฟองน้ำเอามาแตะๆ ที่ขมับ ใหผสมแอลกอฮอล์ 3 ช้อนโต๊ะกับน้ำมันเปปเปอร์มินต์หรือน้ำมันยูคาลิปตัส 1 ช้อนชา  สูตรนี้มีหลักฐานว่าช่วยคลายกล้ามเนื้อ ลดความเจ็บปวดจากอาการปวดหัวไซนัส เป็นวิธีทางเลือกกึ่งๆ ความเชื่อ(ควรใช้วิจารณญาณ) ที่ใช้สารตามธรรมชาติเล็กน้อย กระตุ้นร่างกายให้รักษาตัวเอง หลายคนที่เป็นไซนัสอักเสบเรื้อรังก็หันไปพึ่ง homeopathy กัน โดยมีหลักฐานยืนยันว่าผู้ป่วยหลายคนก็ดีขึ้นจริงใน 2 อาทิตย์สารที่ใช้กระตุ้นร่างกายรักษาอาการปวดหัวไซนัสแบบแน่นหน้าก็เช่น  Arsenic album, Belladonna, hepar sulphuricum, iris versicolor, kali bichromicum, mercurius, natrum muriaticum, pulsatilla, silicea และ spigelia การฝังเข็มเป็นศาสตร์ที่คนจีน (และคนไทย) นิยมกันมาเนิ่นนานแต่โบราณ วิธีการคือใช้เข็มเล่มเล็กบางจิ้มลงไปที่จุดต่างๆ ของร่างกาย โดยเชื่อว่าสามารถแก้ไขให้พลังงานในร่างกายกลับมาหมุนเวียนตามปกติได้ สำหรับการรักษาโรคปวดหัวไซนัส แพทย์แผนจีนหรือหมอฝังเข็มจะจัดการกับอาการไซนัสอักเสบ (หรือความชื้น) โดยฝังเข็มแถวๆ ม้ามและกระเพาะ คนท้องไม่ควรฝังเข็ม เพราะอาจทำให้เลือดไหลผิดปกติ หรือเกิดภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติ (pacemaker) ก็อาจช่วยลดอาการปวดหัวไซนัสได้ โดยจัดเรียงกระดูกในจุดต่างๆ ให้เข้าที่เข้าทาง แต่ยังไม่ค่อยมีหลักฐานรองรับเรื่องนี้เท่าไหร่ ส่วนใหญ่ถ้าจะแก้อาการไซนัส จะเน้นจัดการกระดูกกับเยื่อเมือกในโพรงไซนัส  การจัดกระดูกและข้อให้เข้าที่เข้าทางช่วยกระตุ้นระบบประสาท เลยทำให้การทำงานต่างๆ ของร่างกายกลับมาเป็นปกติ เพื่อไปยับยั้งฮิสตามีนที่ร่างกายหลั่งเวลาเกิดอาการแพ้ ฮิสตามีน (histamine) นี่แหละที่ทำให้เกิดอาการจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (allergic rhinitis) พวกจาม คันตา คันจมูก น้ำมูกไหล ยาแก้แพ้ส่วนใหญ่หาซื้อได้ง่ายตามร้านขายยาและกินแค่วันละครั้ง ตอนนี้มีการพัฒนายาแก้แพ้หรือยาต้านฮิสตามีนรุ่นที่ 2 (second-generation antihistamine) ออกมา เช่น loratadine, fexofenadine และ cetirizine โดยลดอาการง่วงซึมอันเป็นผลข้างเคียงไม่พึงประสงค์ของยารุ่นแรก (อย่าง diphenhydramine หรือ chlorpheniramine) ถ้าคุณปวดหัวไซนัสเพราะเป็นภูมิแพ้ตามฤดูกาล ให้ลองใช้ยาสเตียรอยด์พ่นจมูก (intranasal corticosteroids) ดู หาซื้อได้ตามร้านขายยาเช่นกัน ช่วยแก้แพ้ได้ชะงัดนัก ให้คุณพ่นจมูกด้วย fluticasone หรือ triamcinolone วันละครั้ง ข้างละ 1 - 2 สเปรย์ มีทั้งยาใช้ภายนอก (ยาพ่นจมูกอย่าง oxymetazoline) และยากิน (อย่าง pseudoephedrine) แต่ก็แก้คัดจมูกลดน้ำมูกได้เหมือนกัน ถ้ายาพ่นให้ใช้ทุก 12 ชั่วโมง แต่อย่าใช้ติดต่อกันเกิน 3 - 5 วัน ไม่งั้นอาการจะตีกลับ (rebound nasal congestion) ทำให้คัดจมูกมากกว่าเดิมเพราะได้รับยาเกินขนาด ส่วนยากิน ให้กิน 1 - 2 ครั้งต่อวัน โดยกินร่วมกับยาแก้แพ้อย่าง loratadine, fexofenadine หรือ cetirizine ได้ด้วย  pseudoephedrine เป็นส่วนประกอบหลักของ methamphetamine หรือ speed ก็คือพวกยาบ้าหรือยาไอซ์ ไม่ว่าจะใช้เดี่ยวๆ หรือร่วมกับยาแก้แพ้ เลยเป็นยาควบคุมที่แพทย์ต้องสั่งจ่าย ป้องกันไม่ให้คนมากักตุน ซื้อไปใช้ในทางที่ผิด เช่น แอสไพริน, acetaminophen, ibuprofen และ naproxen พวกนี้กินแก้ปวดหัวไซนัสชั่วครั้งชั่วคราวได้ ย้ำว่ายาแก้ปวดตามร้านขายยาใช้รักษาโรคไซนัสอักเสบไม่ได้ แค่ช่วยบรรเทาหรือแก้อาการปวดหัวที่เป็นส่วนหนึ่งของไซนัสอักเสบเท่านั้น  กินยาตามคำแนะนำของแพทย์หรือที่ฉลากอย่างเคร่งครัด คุณหมออาจจ่ายยาปฏิชีวนะเพื่อรักษาอาการติดเชื้อแบคทีเรีย ที่มักเกิดควบคู่หรือเป็นสาเหตุของอาการปวดหัวไซนัส สัญญาณที่บอกให้รู้ว่าไซนัสอักเสบติดเชื้อ ก็คือเจ็บคอ น้ำมูกเขียวหรือเหลือง คัดจมูก มีไข้ และอ่อนเพลีย Acute bacterial sinusitis หรือไซนัสอักเสบเฉียบพลัน หายได้ใน 10 - 14 วันด้วยยาปฏิชีวนะ แต่ถ้าอักเสบเรื้อรัง (chronic bacterial sinusitis) ต้องใช้เวลา 3 - 4 อาทิตย์  คุณหมออาจจ่ายยา triptans ที่ปกติใช้รักษาไมเกรนให้ด้วย โดยมีงานวิจัยชี้ว่าคนไข้ส่วนใหญ่ที่ปวดหัวไซนัส อาการดีขึ้นมากเมื่อใช้ triptans ยา triptans ก็เช่น sumatriptan, rizatriptan, zolmitriptan, almotriptan, naratriptan, rizatriptan และ eletriptan คุณหมออาจแนะนำให้ฉีดสารก่อภูมิแพ้ (allergy injection) เข้าร่างกายทีละนิด เพื่อกระตุ้นปฏิกิริยาของร่างกาย ในกรณีที่ใช้ยาไม่ได้ผล หรือเกิดผลข้างเคียงรุนแรง ไม่ก็หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ไม่ได้โดยคุณหมอหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้ (allergist) จะเป็นคนบำบัดรักษาให้ ให้ไปตรวจรักษากับคุณหมอหูคอจมูก (Ear, Nose, and Throat (ENT)) จะได้รู้ว่าจำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัดป้องกันอาการปวดหัวไซนัสไหม คุณหมอสามารถผ่าตัดเอาริดสีดวงจมูก (nasal polyps) หรือกระดูกงอก (bone spurs) ออกได้ พวกนี้เป็นสาเหตุทำไซนัสติดเชื้อ ไม่ก็ผ่าเปิดโพรงไซนัสแทน  ตัวอย่างการรักษาด้วยการผ่าตัดก็เช่น การทำบอลลูนจมูก (balloon rhinoplasty) โดยสอดลูกโป่งเข้าไปในโพรงจมูก แล้วเป่าลมเพื่อขยายโพรงไซนัส
แยกแยะอาการปวดหัวไมเกรนกับปวดหัวไซนัส. สังเกตอาการและสาเหตุ. สำรวจปัจจัยเสี่ยง. เมื่อไหร่ที่ควรหาหมอ. ไปตรวจรักษา. หายใจเอาอากาศชื้นๆ เข้าไป. ประคบร้อนสลับกับประคบเย็น. ดื่มน้ำเยอะๆ. ใช้สเปรย์น้ำเกลือพ่นจมูก. ใช้กาเนติ (neti pot). กินอาหารเสริม. รักษาด้วยสมุนไพร. ใช้น้ำมันหอมระเหยกดที่ขมับ. ลองกระตุ้นภูมิคุ้มกัน (homeopathy). ลองฝังเข็ม. รักษากับนักจัดกระดูก (chiropractor). กินยาแก้แพ้. ใช้ยาลดน้ำมูก. กินยาแก้ปวด. กินยาที่หมอสั่ง. พิจารณารักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (immunotherapy). ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องผ่าตัด.
https://www.wikihow.com/Get-Rid-of-a-Sinus-Headache https://www.wikihow.com/Get-Rid-of-a-Sinus-Headache https://www.wikihow.com/Get-Rid-of-a-Sinus-Headache https://www.wikihow.com/Get-Rid-of-a-Sinus-Headache
Learning About Sinus Headaches Using Home Treatments Using Alternative Therapies Using Medications