ระบุเพศปลากัดจากรูปร่างหน้าตา ระบุเพศปลากัดจากลักษณะนิสัย
ปลากัดตัวผู้กับตัวเมียนั้นถ้ายังเด็กจะดูเหมือนกันมาก เพราะร่างกายยังไม่เจริญเติบโตพอที่จะแสดงจุดเด่นประจำเพศออกมา ให้คุณอดใจรอก่อนจนปลากัดมีลักษณะของปลาตัวผู้เด่นชัดออกมา หรือก็คือประมาณ 2 เดือนนั่นแหละ ปกติปลากัดตัวผู้จะมีครีบ dorsal (ครีบหลัง), ventral (ครีบท้อง) และ caudal (ครีบหาง) ยาวกว่าความสูงของตัวเองประมาณ 2-3 เท่าขึ้นไป โดยครีบหลังกับครีบหางมักจะห้อยตกลงมาเพราะยาวมากนั่นเอง ส่วนตัวเมียมักจะมีครีบสั้นกว่า คือเท่าๆ ความสูงของตัวเองหรือสั้นกว่านั้น โดยที่ครีบท้องจะมีลักษณะเหมือน "หวี" ถึงจะสังเกตได้ง่ายว่าตัวเมียครีบจะสั้น แต่ก็ยังต้องพิจารณาลักษณะอื่นๆ ร่วมด้วย ก่อนด่วนตัดสินเพศของปลากัด ปลากัดตัวผู้มักสีสว่างสดใสกว่า ส่วนตัวเมียจะสีอ่อนหรือตุ่นกว่า โดยเฉพาะตรงลำตัว เพราะฉะนั้นถ้าเห็นตัวกับครีบเป็นสีฟ้า เขียว แดงสดๆ จัดๆ ก็สันนิษฐานไว้ก่อนได้เลยว่าเป็นตัวผู้ แต่สีก็เปลี่ยนได้เหมือนกันถ้าปลาเครียด รู้ไว้ใช่ว่า ปลากัดตัวเมียเครียดเมื่อไหร่ สีจะสวยสดขึ้นกว่าปกติทันที ปลากัดตัวเมียจะมีเม็ดไข่นำเป็นจุดสีขาวเล็กๆ หรือก็คือท่อวางไข่ (ovipositor tube) อยู่ใต้ตัว คล้ายๆ กับมีเม็ดเกลือติดอยู่ ให้คุณลองสังเกตระหว่างขอบครีบท้อง ค่อนไปทางหัวปลา ถ้าเจอจุดนี้ก็เป็นตัวเมียไม่มีพลาด เพราะตัวผู้ไม่มีไข่แน่นอน  อาจจะหาจุดนี้ยากอยู่สักหน่อย ถ้าปลาตัวเมียยังเล็ก ไม่มีเครื่องเพศชัดเจน แต่พอปลาโตและตัวใหญ่ขึ้น ท่อวางไข่ก็จะใหญ่ตาม ทีนี้ก็หาง่ายแน่นอน ถ้าคุณหาจุดนี้เท่าไหร่ก็ไม่เจอ ให้ลองให้อาหาร หรือทำท่าเหมือนจะให้อาหารดู เพราะปลาจะว่ายขึ้นข้างบน โชว์ท้องให้คุณเห็นพอดิบพอดี แบบนี้ก็หาง่ายหน่อย ปลากัดตัวผู้กับตัวเมียจะมีรูปร่างที่แตกต่างกันนิดหน่อย โดยตัวผู้มักจะผอมยาวกว่า ในขณะที่ตัวเมียจะสั้นอวบ แต่ก็ใช่ว่าจะแตกต่างกันแบบเห็นได้ชัด คุณอาจต้องทำความคุ้นเคยกับรูปร่างหน้าตาของปลากัดที่รู้ว่าเป็นตัวผู้แน่ๆ ซะก่อน ถึงจะเริ่มเปรียบเทียบด้วยวิธีนี้ได้ พอเทียบกันแล้วปลากัดตัวเมียจะดูเหมือนตัวผู้ที่อ้วนล่ำหน่อยนั่นเอง ถ้าเป็นปลากัดตัวผู้จะรำแพนครีบใส่ตัวผู้อีกตัว ปลากัดไม่ว่าตัวผู้หรือตัวเมียก็โหดเอาเรื่องด้วยกันทั้งนั้น แต่ตัวผู้มักมีพฤติกรรมก้าวร้าวกว่า ถ้าคุณเอากระจกไปวางข้างตู้หรือในตู้ ปลากัดจะนึกว่าเป็นปลากัดอีกตัว ถ้าเป็นตัวผู้ก็จะแผ่หรือรำแพนครีบ (flare) เพื่อวางก้ามว่าเหนือกว่า หรืออาจจะอาการหนักถึงขั้นพุ่งชนกระจกก็ได้  บางทีปลากัดตัวเมียก็หวงถิ่น รำแพนหางกับเขาเหมือนกัน แต่ไม่ค่อยจะรุนแรงเท่าไหร่ ถ้าเป็นตัวผู้จะหมกมุ่นกว่า ปลากัดตัวอื่นแหยมเข้ามานี่ไม่ได้เลย ทดสอบแล้วก็รีบเอาออกไป อย่าทิ้งกระจกไว้ในตู้นานๆ ล่ะ เวลาได้เห็นปลากัดตัวผู้ออกท่าออกทางไล่เงาตัวเองอาจจะดูตลกดี แต่รู้เปล่าว่าทำมันเครียดได้ อาจถึงขั้นป่วยเลยนะ ถ้าปล่อยให้ปลากัดตัวผู้เครียดจัดเป็นเวลานาน ระวังครีบจะหดสั้นเอาได้ ร้านเขาขายปลากัดให้คุณมาแบบไหน รู้ไหมว่านั่นน่ะบอกเพศได้เหมือนกัน ตาม "ร้านทั่วไป" มักขายแต่ปลากัดตัวผู้เพราะสีสันสดใสแถมครีบใหญ่สวย ในเมื่อตัวผู้สีสวยน่ามองน่าซื้อกว่า ร้านทั่วไปก็เลยเน้นขายแต่ตัวผู้ ส่วนปลากัดตัวเมียเขาขายกันเป็นเรื่องเป็นราวให้พวกเล่นปลากัดมืออาชีพ หรือมีขายแพงๆ ตามร้านแบบ high-end เท่านั้นแหละ จริงอยู่ว่าพนักงานในร้านขายสัตว์เลี้ยงมักรู้เรื่องสัตว์เลี้ยงมากกว่าคุณ แต่บางทีเขาก็อาจจะรู้ลึกรู้จริงเฉพาะเรื่องสัตว์ที่เขาชอบ เพราะงั้นถ้าคุณไม่ได้ซื้อปลากัดจากฟาร์มหรือผู้เพาะพันธุ์โดยเฉพาะ แล้วอยากลองสอบถามเพศของปลากัดจากพนักงานดู ให้ถามเขาก่อนว่าเคยเลี้ยงหรือเพาะพันธุ์ปลากัดไหม ไม่ใช่ว่าต้องคอยอ่านป้ายตามตู้ว่าตกลงเป็นตัวผู้หรือตัวเมียกันแน่ แต่ยังไงก็ตาม ถ้าไม่แน่ใจ ให้เหมารวมไปก่อนว่าปลากัดตัวที่ว่านั้นเป็นตัวผู้ เวลาปลากัดตัวผู้พร้อมผสมพันธุ์ มันมักจะ "ก่อหวอด" สร้างฟองฟอดออกมาที่ผิวน้ำ เป็นฟองอากาศเล็กๆ เป็นร้อยๆ ที่เกาะกลุ่มอยู่รวมกันเพื่อเตรียมไว้ใช้วางไข่ รู้ไว้ใช่ว่า พ่อปลากัดนี่แหละที่ต้องคอยดูแลลูกๆ ของตัวเอง ปลากัดทั้งตัวผู้และตัวเมียจะมีเนื้อเยื่อใต้เหงือกที่สีแตกต่างออกไปจากลำตัว ปกติแล้ว "เครา (beard)" ของปลากัดจะสีออกน้ำตาลหรือดำ ถ้าเป็นตัวผู้ก็จะเคราใหญ่กว่าตัวเมีย ของตัวเมียจะสังเกตยากหน่อย ต้องรอดูตอนปิดเหงือก ถ้าเป็นของตัวผู้จะเห็นง่ายกว่า ทั้งๆ ที่เหงือกอ้าเปิดนี่แหละ
รอจนปลาโต จะได้มีจุดเด่นไว้ให้แยกแยะ. สังเกตจากขนาดตัวและลักษณะครีบ. สังเกตจากสี. สังเกตเม็ดไข่นำ (egg spot). เปรียบเทียบรูปร่างกัน. เอากระจกไปวางข้างตู้ปลากัด หรือจะใส่เข้าไปในตู้ก็ได้. วิธีขายก็บอกได้เหมือนกัน. มองหาหวอด (bubble nests). สำรวจเหงือกปลาหาเครา.
https://www.wikihow.com/Determine-the-Sex-of-a-Betta-Fish https://www.wikihow.com/Determine-the-Sex-of-a-Betta-Fish
Sexing A Betta By Appearance Sexing a Betta by Behavior