กล่าวอำลา
แม้ไม่ใช่ว่าทุกคนจะประสบกับทุกขั้นตอน และไม่ใช่ว่าทุกคนจะประสบกับขั้นตอนต่างๆ เรียงตามลำดับแบบเดียวกัน คุณอาจมีประสบการณ์ผสมผสานทั้งปฏิเสธ โกรธ เคียดแค้น โหยหา ทุกข์ทรมาน เศร้า และยอมรับได้ในที่สุดนอกจากความเป็นไปได้ที่ว่าคุณอาจจะไม่ได้ประสบกับขั้นตอนต่างๆ ชนิดเรียงตามลำดับ คุณยังอาจประสบกับขั้นตอนเหล่านี้ซ้ำๆ ตลอดช่วงความเศร้าโศกของคุณด้วย อนุญาตให้ตัวคุณรู้สึกเศร้าโศก และปล่อยให้คุณรับมือกับขั้นตอนต่าง ๆ เหล่านี้  โดยอย่าพยายามปิดบังอารมณ์ต่างๆ ของคุณ หากเป็นการตายกะทันหันและไม่มีคำร้องขอสุดท้าย ให้สำรวจหาแนวคิดต่าง ๆ ที่จะไว้อาลัยให้กับหุ้นส่วนชีวิตของคุณผู้จากไป การทำเช่นนี้อาจช่วยให้ใจของคุณสงบ และอาจช่วยรับประกันว่าคุณไม่มีอุปสรรคทางอารมณ์ในชีวิตใหม่ คุณสามารถยึดเป็นแนวทางปฏิบัติซ้ำ ๆ หรืออาจปรารถนาที่จะทำเพื่อไว้อาลัยแก่คู่สมรสของคุณเป็นครั้งสุดท้าย ก่อนจะทำอย่างดีที่สุดที่จะก้าวต่อไป เพื่อไว้อาลัยแก่คู่ครอง คุณอาจจะ:  จุดเทียนหนึ่งเล่มเพื่อไว้อาลัย นำดอกไม้ไปวางที่หลุมฝังศพและพูดคุยด้วย ให้เขาหรือเธอรู้ถึงความในใจของคุณ ทำกิจกรรมที่คุณสองคนเคยชอบทำด้วยกัน ระหว่างจดจำทุกสิ่งสำคัญ ๆ เกี่ยวกับคู่ครองของคุณ ความเจ็บปวดของคุณจะไม่หายไปเฉย ๆ และจะไม่สมานตัวเอง จงอดทนกับตัวเองในขณะที่รับมือกับกระบวนการของความเศร้าโศก ความเศร้าโศกเป็นการเดินทางซึ่งใช้เวลานานเท่ากับเวลาที่ใช้เพื่อไกล่เกลี่ยปัญหาทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับความตาย คนที่คุณรัก ตัวคุณเอง และส่วนที่ดีและเลวร้ายของความสัมพันธ์ของคุณ ความเศร้าโศกกับความหดหู่อาจดูคล้ายกันได้มาก แต่ก็ค่อนข้างจะแตกต่างกัน มีความสำคัญที่คุณจะต้องรู้ถึงความแตกต่าง เพื่อที่หากความเศร้าโศกของคุณเปลี่ยนเป็นความหดหู่ คุณจะได้สามารถขอความช่วยเหลือจากนักบำบัดได้   ในยามเศร้าโศก คุณอาจมีประสบการณ์ดังต่อไปนี้: เสียใจ สิ้นหวัง คร่ำครวญ เหนื่อยอ่อน หรือไร้เรี่ยวแรง,น้ำตานอง เบื่ออาหาร นอนไม่ค่อยหลับ ไม่ค่อยมีสมาธิ มีความทรงจำทั้งที่สุขและเศร้า และ/หรือมีความรู้สึกผิดจาง ๆ   หากหดหู่ คุณอาจมีอาการเศร้าโศก รวมทั้งอาการอื่นๆ ดังต่อไปนี้ด้วย : รู้สึกไร้ค่า หรือว่างเปล่า ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ รู้สึกผิดอย่างหนัก คิดจะฆ่าตัวตาย หมดความสนใจในกิจกรรมเพื่อความบันเทิงต่างๆ อ่อนเพลียมาก และ/หรือน้ำหนักลดฮวบ ใส่ใจดูว่าความทรงจำที่ดีเกี่ยวกับคู่ครองทำให้คุณรู้สึกอย่างไร. ความทรงจำอันอบอุ่นเกี่ยวกับคู่ครองได้ช่วยปลอบประโลมใจคุณ  หรือช่วยให้เบิกบานบ้างหรือไม่ หรือคุณรู้สึกว่างเปล่าและสูญเสีย จนแม้แต่ความทรงจำดี ๆ ก็ไม่อาจช่วยบรรเทา หากเป็นแบบหลัง อาจเป็นสัญญาณบ่งชี้ว่าคุณหดหู่ สิ่งที่สำคัญคือคุณรู้สึกอย่างไรในเรื่องที่กำลังเศร้าโศก การสูญเสียคู่ครองเป็นเรื่องระหว่างคุณกับเขาหรือเธอ ไม่มีคำตอบที่ถูกต้องสำหรับเวลาอันเหมาะสมที่คุณจะก้าวต่อไป  หากใครบางคนกำลังบอกกับคุณว่าคุณเศร้าโศกไม่มากพอ จงกล่าวขอบคุณและบอกกับเขาหรือเธอว่าทุกคนเศร้าโศกแตกต่างกันไป คุณอาจพบเจอทั้งใครบางคนที่คิดว่าคุณหายเศร้า "เร็วเกินไป" หรือคนที่คิดว่าคุณหายเศร้า "ช้าเกินไป" และจมปลักอยู่กับความเศร้าโศกของตัวคุณเอง หากเกิดเรื่องแบบนั้น จงจำใส่ใจให้มั่นว่าแม้จะเป็นความตั้งใจดีของคน ๆ นั้น และคน ๆ นั้น ต้องการจะเห็นคุณหายเศร้า แต่ขึ้นอยู่กับคุณที่จะตัดสินใจว่าเมื่อไรตัวเองพร้อมที่จะก้าวต่อไป มีช่วงเวลาหนึ่งที่คุณจำเป็นต้องร้องไห้ และฝ่าฟันความทุกข์ทรมานเพื่อไปให้ถึงอีกฝั่งหนึ่ง และจะถึงเวลาที่คุณพร้อมจะมีส่วนร่วมอย่างจริงจังในการจัดการกับความเศร้า เพื่อให้หายเศร้าและมีชีวิตใหม่ แม้ว่าคุณจะไม่มีทางเลือกเรื่องสูญเสียคู่ครอง แต่คุณก็เลือกได้ว่าจะตอบสนองต่อสถานการณ์อย่างไร และตั้งใจอย่างไรที่จะนำชีวิตก้าวต่อไป  ว่ากันว่าการสูญเสียคู่ครองคือการที่คุณได้เผชิญกับความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ไปแล้ว จะดีที่สุดที่จะไม่ทำการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ใด ๆ อีกในทันที ระหว่างที่คุณยังคงพยายามหาหนทางจัดการกับความสูญเสียอยู่ คุณรักคนๆ นี้มากพอที่จะอยู่ด้วยจนถึงวันสุดท้ายของชีวิต คุณจะจดจำเขาได้ จงสบายใจได้ที่ได้รู้ว่าความทรงจำถึงคู่ครองจะอยู่ในใจคุณตลอดไป เพื่อเรียกคืนมาเมื่อไรก็ตามที่คุณต้องการ จงปล่อยให้ตัวเองเริ่มวุ่นวายกับชีวิต : อาจเป็นผลดีสำหรับคุณในการหายจากอารมณ์เศร้าหมอง  อย่าคิดว่าการที่คุณมีงานยุ่งจะทำให้คุณลืมเลือน หรือหมายความว่าคุณไม่ให้ความเคารพคู่ครองของคุณแล้ว. ชีวิตต้องการความใส่ใจและการทำงานหนักจากคุณด้วย จึงเป็นเรื่องปกติที่คุณจะวุ่นวายกับชีวิต และไม่ใช่สัญญาณบ่งชี้ว่าคุณกำลังลืมเขาหรือเธอ
จงเข้าใจว่ามีหลายขั้นตอนที่คุณอาจจะต้องประสบ. ทำตามคำร้องขอใดๆ ที่คู่ชีวิตผู้ล่วงลับได้ร้องขอกับคุณไว้ก่อนตาย. จงตระหนักว่าจะต้องใช้เวลากว่าที่คุณจะเริ่มรู้สึกเป็นปกติอีกครั้งหนึ่ง. รู้จักความแตกต่างระหว่างความเศร้าโศกกับความหดหู่. เมินเฉยต่อพวกที่บอกกับคุณว่าคุณเศร้าโศกไม่มากพอ. จงตระหนักว่าคุณมีทางเลือก. อย่ากังวลว่าคุณจะลืมเลือนคู่ครอง.
https://www.wikihow.com/Live-After-the-Death-of-a-Spouse
Saying Goodbye