เลือกนกที่ใช่ จัดเตรียมกรง ดูแลประจำวัน
อย่าง Alexandrine, Indian Ringneck, Black-tailed หรือลองศึกษาดูว่าพันธุ์ที่หาง่ายหน่อยในไทยมีพันธุ์อะไรบ้าง เพราะอย่างนกหงส์หยก Budgerigars หรือชื่อเล่นน่ารักๆ ว่านก Budgies นั้นมีถิ่นกำเนิดอยู่ที่ออสเตรเลีย สำหรับคนออสเตรเลียเลยถือว่าหาง่ายราคาเป็นมิตร ส่วนนกหงส์หยกพันธุ์อื่นๆ ก็มาจากทั้งอเมริกาใต้ แอฟริกา และบางพื้นที่ของเอเชีย แต่ไม่ว่าคุณจะอยู่ที่ไหนในโลกก็เลี้ยงนกหงส์หยกได้ทั้งนั้น ขอแค่เลือกอุปกรณ์ให้ถูกต้องและสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมให้น้องนก (อย่าลืมของเล่นด้วยนะ) ก็เหมือนเวลาจะเลือกสัตว์เลี้ยงชนิดอื่นนั่นแหละ คุณต้องแน่ใจว่าได้ซื้อหาจากฟาร์มหรือผู้เพาะพันธุ์ที่มีประสบการณ์ น่าเชื่อถือ สมัยนี้วิธีที่ดีที่สุดก็คืออ่านรีวิวในเว็บต่างๆ ว่าคนที่เขาเคยซื้อไปเขารู้สึกยังไง ถ้ายังไงลองแวะไปเยี่ยมชมสถานที่จริงก่อนก็ได้ ว่านกแต่ละตัวเป็นยังไง เลี้ยงอยู่ในที่ที่สะอาด อากาศถ่ายเทดีไหม กว้างขวางดีหรือเปล่า ที่สำคัญคือนกต้องดูสงบ สบายใจ สุขภาพดีด้วย นกต้องไม่เกาะคอนแออัดอยู่ในกรงเดียวมากเกินไป และสังเกตด้วยว่าคนเลี้ยงให้อาหารที่สะอาด คุณภาพดีกับนกหรือเปล่า รวมถึงให้ผักผลไม้เสริมด้วย และต้องใส่กระดูกวัวควายหรือแร่ธาตุบำรุงนก (mineral block) ไว้ในกรงด้วย พวกนี้แหละอาหารที่สำคัญต่อสุขภาพของนก บริเวณ cere (แผ่นหนังหุ้มโคนจะงอยปาก) ไม่ควรแห้งตกสะเก็ด และเช็คว่า vent สะอาดดี vent ที่ว่าก็คือรูก้นที่นกใช้ขับถ่ายนั่นแหละ ถ้ารูก้นสกปรกก็แสดงว่านกอาจมีปัญหาเรื่องย่อยอาหารนั่นเอง อย่าเลือกนกที่ท่าทางเฉื่อยชา หรือไม่ยอมขยับไปไหน จุกอยู่แต่ที่พื้นกรง นกต้องดูมีความสุข ปราดเปรียวว่องไว และสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง ทางที่ดีคุณควรแวะไปดูนกในหลายช่วงเวลาของวัน จะได้รู้พฤติกรรมของนกที่แท้จริง เพราะที่เห็นซึมๆ หรือมึนๆ นกอาจจะแค่เพิ่งงีบมาก็ได้ นกหงส์หยกชอบเข้าสังคม เลยมีความสุขถ้าถูกเลี้ยงเป็นคู่หรือเป็นฝูง แต่จะเลี้ยงตัวเดียวก็ไม่ว่ากัน ขอแค่คุณมีเวลาคุยเล่นกับนกทุกวัน นกจะได้ไม่เหงา แต่ถ้าคุณอยากเลี้ยงนกหลายตัวไว้ในกรงเดียว ก็ต้องเลี้ยงเฉพาะนกหงส์หยกด้วยกันเท่านั้น อย่าไปเลี้ยงรวมกับนกพันธุ์อื่น ถึงนกหงส์หยกตัวใหม่ของคุณจะดูแข็งแรงดีก็ต้องตรวจ เพราะปกตินกจะไม่แสดงอาการหรอกจนกว่าจะป่วยหนักเข้าขั้น เพราะงั้นได้นกตัวใหม่มาเมื่อไหร่ ให้รีบพาไปตรวจร่างกายกับคุณหมอเป็นอันดับแรก ส่วนใหญ่คุณหมอจะตรวจหาโรคนกแก้ว หรือ psittacosis ซึ่งเป็นแบคทีเรียร้ายที่อาจติดต่อลามไปถึงตัวคุณและครอบครัวได้ นอกจากนี้ก็ตรวจหาทั้งเห็บหมัดและพยาธิต่างๆ หรือเชื้อรา เช่น Macrorhabdus และแบคทีเรียชนิดต่างๆ กรงควรมีขนาดอย่างต่ำ 18 x 24 x 24 นิ้ว แต่จริงๆ แล้วถ้าหาใหญ่สุดได้แค่ไหนก็เอาอันนั้นแหละ ขอให้เน้น "ความกว้าง" ของกรงเข้าไว้ ไม่ใช่ความสูง เพราะนกหงส์หยกจะบินไปข้างหน้ามากกว่าจะบินขึ้นข้างบน ควรเลือกกรงที่ทำจากสแตนเลส เพราะโลหะอื่นอย่างสังกะสี ทองเหลือง หรือตะกั่วนั้นเป็นอันตรายต่อนกหงส์หยก รวมถึงห้ามใช้กรงขึ้นสนิมหรือกรงที่สีลอกเด็ดขาด อย่าใช้กรงทรงกลมด้วย เพราะที่ไม่กว้างพอให้นกหงส์หยกบินเล่น แถมเท้าเล็กๆ ของนกหงส์หยกอาจบาดเจ็บเพราะซี่กรงที่แคบเข้าไปด้านบน นกหงส์หยกชอบปีนป่ายเป็นชีวิตจิตใจ เพราะงั้นคุณควรเลือกกรงที่มีซี่กรงแนวนอน นกจะได้ใช้เกาะและกระโดดหยองแหยงขึ้นไปได้ แต่ขอให้ระยะห่างระหว่างแต่ละซี่กรงไม่เกินครึ่งนิ้ว นกจะได้ไม่เสี่ยงเอาหัวเข้าไปติด ปูพื้นกรงด้วยกระดาษทิชชู่แบบที่ใช้ในครัวหรือกระดาษถ่ายเอกสารก็ได้ แต่ห้ามใช้กระดาษหนังสือพิมพ์ พอเริ่มเลอะเทอะไปด้วยขี้นกและสิ่งสกปรกต่างๆ ก็ให้เอาทิ้งแล้วเปลี่ยนแผ่นใหม่ ต้องมีชามอาหารและกระบอกให้น้ำสำหรับนก ยึดไว้กับลูกกรงที่เหนือพื้นกรงขึ้นไป นกจะได้ไม่เผลอชนหกเลอะเทอะหรือมีขี้นกปนลงไป ถ้าคุณเลี้ยงนกหงส์หยกหลายตัวไว้ในกรงเดียวกัน ก็ต้องมีชามอาหารแยกกันไปเลย นกตัวหัวโจกจะได้ไม่ไล่เพื่อนแล้วกินอาหารตัวเดียว คอนที่ปลอดภัยที่สุด คือคอนจากกิ่งของไม้ผลตามธรรมชาติ ให้เลือกที่เส้นผ่านศูนย์กลางของกิ่งไม้ใหญ่พอที่นกเกาะแล้วกรงเล็บไม้โอบรอบหรือซ้อนทับกัน ซึ่งก็คือประมาณ 3/8 นิ้วนั่นเอง ไม้ผลที่แนะนำก็เช่น ต้นแอปเปิ้ล ต้นพลัม ต้นแพร์ หรือต้นเชอร์รี่ เพราะถ้านกจิกกินก็ปลอดภัยหายห่วง แถมยังเป็นที่ลับเล็บตามธรรมชาติให้นกอีกด้วย คอนไม้แบบใช้เดือยยึดที่มักติดมากับกรงนั้นบอกเลยว่าไม่ได้เรื่อง นอกจากเส้นผ่านศูนย์กลางจะเล็กเกินไปจนนกเกาะไม่ถนัดแล้ว นกยังใช้ฝนเล็บไม่ได้อีกต่างหาก นกหงส์หยกนั้นร่าเริงสดใสแถมยังอยากรู้อยากเห็น ต้องหากิจกรรมมาลับสมองบ่อยๆ ลองหาของเล่นมาใส่ในกรงดู นกจะได้ไม่เบื่อ ของเล่นชิ้นโปรดของนกหงส์หยกก็เช่น กระจก กระดิ่ง หรือบันไดไว้ให้ปีนขึ้นปีนลง เลือกของเล่นที่สนุกสนานแถมได้ออกกำลังกาย บอกเลยว่าถ้านกหงส์หยกเบื่อขึ้นมาเมื่อไหร่ เป็นได้ร้องโวยวายแน่นอน นกจะได้ไม่เหงา เห็นคนเดินไปเดินมา แต่นกหงส์หยกจะสบายใจ รู้สึกปลอดภัย ก็ต่อเมื่อมีมุมสงบของตัวเองเหมือนกัน เพราะฉะนั้นให้วางกรงด้านหนึ่งชิดติดผนัง (นกจะได้ไม่หวาดผวาเวลากรงโล่งโจ้งทุกด้าน) ระวังอย่าวางกรงนกข้างหน้าต่างหรือประตู เพราะนกจะโดนแดดโดนลมโดยตรง เดี๋ยวนกจะป่วยได้เพราะนกหงส์หยกนั้นไวต่ออุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงมากเลย ห้ามวางกรงนกไว้ในครัวเด็ดขาด เพราะควันจากการทำอาหารด้วยน้ำมัน กระทั่งเศษเทฟลอนเคลือบกระทะที่หลุดลอก ก็เป็นพิษกับนกหงส์หยกด้วยกันทั้งนั้น ทำเอานกป่วยหนักได้เลย แค่เปลี่ยนกระดาษรองกรงนั้นไม่พอ ต้องหมั่นล้างซี่กรงด้วยน้ำกับสบู่ โดยเฉพาะหลังจากติดชามอาหารกับลูกกรงแล้ว ถึงนกหงส์หยกตามธรรมชาติจะกินเมล็ดพืชเป็นอาหาร แต่นั่นเป็นสาเหตุหนึ่งของการติดเชื้อแบคทีเรีย จนนกอาจสุขภาพย่ำแย่ถึงขั้นอายุสั้น นานๆ ไปแบคทีเรียจะสะสมจนร่างกายนกรับไม่ไหว ปรับอาหารเม็ดให้เป็น 60 - 70% ของอาหารนกทั้งหมดจะดีที่สุด นกแต่ละตัวก็ปรับตัวยอมกินอาหารเม็ดช้าเร็วต่างกันไป แรกๆ บางตัวอาจไม่ยอมกินจนอาละวาดก็มี แต่รับรองว่านกหงส์หยก 90% จะหันมากินอาหารเม็ดใน 2 อาทิตย์ แค่ลองทำตามวิธีนี้ดู  ให้นกกินเมล็ดพืชแค่ 1 ชั่วโมงตอนเช้า และอีก 1 ชั่วโมงตอนเย็น ตลอดวันหลังจากนั้นให้กินแต่อาหารเม็ด ปกตินกหงส์หยก 10% ที่พอผ่านไป 2 อาทิตย์แล้วยังไม่ยอมกินอาหารเม็ด จะเปลี่ยนมากินได้หลังจากทำตามวิธีนี้ไม่นาน นอกจากเสริมด้วยเมล็ดพืชแล้ว ก็ต้องให้นกกินผักผลไม้สดๆ ด้วย เช่น ผักเคลหรือคะน้า หัวบีท ถั่วลันเตา แครอท พาร์สลีย์ มันเทศปรุงสุก แอปเปิ้ลฝาน ส้มแมนดาริน และผลไม้รสเปรี้ยว เป็นต้น พยายามให้อาหารนกให้หลากหลาย อย่าให้อาหารสดชนิดเดิม 2 วันติดกัน นกจะได้ไม่รับสารอาหารบางชนิดเยอะเกินปกติจากการกินอาหารเมนูเดิมเยอะเกินไป  ลองเอาชิ้นแอปเปิ้ลหรือแครอทเสียบไว้ตามลูกกรงดู นกจะได้จิกกิน ส่วนผักผลไม้ชิ้นใหญ่ๆ ก็ให้หั่นหรือเอาใส่เครื่องผสมอาหารก่อน แล้วค่อยเอาไปเทใส่ชามอาหารของนก ผักผลไม้สดส่วนใหญ่ปลอดภัยสำหรับนกหงส์หยก "ยกเว้น" อะโวคาโด มะเขือม่วง เมล็ดแอปเปิ้ล รูบาร์บ ใบมะเขือเทศ และใบมันฝรั่ง อาหารต้องห้ามอย่างต่อมาก็คือคาเฟอีน ช็อคโกแลต และแอลกอฮอล์ วิธีช่วยนกทำความคุ้นเคยกับคุณและบ้านใหม่ในช่วงแรก ก็คือคอยดูแลกรง เปลี่ยนอาหารและน้ำให้เป็นประจำ ทำซ้ำๆ จนนกเริ่มคุ้นเคยกับคุณแล้วค่อยคิดฝึกทริคต่างๆ อย่างการเกาะนิ้วคุณต่อไป ช่อข้าวฟ่าง (Millet sprigs) หรือที่เรียกว่า "sprays" นี่แหละขนมโปรดของนกหงส์หยก แต่ก็อย่าให้เยอะเกินไปนะ (ประมาณ 1/2 นิ้วต่อวันก็พอ) เพราะทำนกอ้วนได้เหมือนอาหารขยะของคน พวกขนมหวานนี่ห้ามเลย หรือข้าวโอ้ตมากเกินไปก็ไม่ดี เพราะตัวอ้วนเลยทั้ง 2 อย่าง ช่อข้าวฟ่างนี่แหละ หนึ่งในสุดยอดอุปกรณ์ใช้ฝึกนกให้เกาะบนนิ้วคุณได้ นกหงส์หยกขี้เหงา เพราะฉะนั้นก็เตรียมตัวใช้เวลากับนกอย่างน้อย 90 นาทีต่อวันได้เลย แต่ไม่จำเป็นต้อง 90 นาทีรวดเดียวเลยนะ หมั่นแวะมาคุยหรือเล่นกับนกบ่อยๆ ตลอดวันก็ได้แล้ว รู้ไหมว่าคุณก็ฝึกนกหงส์หยกด้วย clicker แบบหมาได้ ถือเป็นกิจกรรมแสนสนุกที่ใช้กระตุ้นสมองนกได้อย่างดี แถมช่วยผูกสัมพันธ์ระหว่างนกกับคุณ  ถ้าคุณปล่อยนกไว้ตัวเดียว ไม่สนใจ นกหงส์หยกจะเบื่อจนเลิกสนใจคุณด้วยเหมือนกัน ถ้าเลี้ยงเป็นคู่ นกหงส์หยกมักจะสนิทสนมกันเอง (ไม่ว่าเพศไหน) จนลืมสนใจคุณ แต่ถ้าคุณหมั่นมาคุยเล่นด้วยบ่อยๆ นกก็จะมองคุณเป็นส่วนหนึ่งของฝูงเอง กิจกรรมกระชับมิตรที่น่าสนใจก็เช่น ร้องเพลงด้วยกัน อาบน้ำให้นก และถ้านกชอบทำของเล่นหล่นบ่อยๆ ก็คอยหยิบคืนให้นก ดีไม่ดีนั่นอาจเป็นเพราะนกพยายามเล่นกับคุณก็ได้ บางทีนกหงส์หยกก็เหงาซึมขึ้นมา แต่แค่คุณเข้าไปคุยเล่นด้วย นกก็มีความสุขขึ้นมาแล้ว ถ้าอยากให้นกปีนขึ้นมาเกาะนิ้วของคุณ ให้เอานิ้วดันตรงท้องของนกนิดๆ แล้วบอกว่า "ขึ้นมา" ถ้าคุณพูดซ้ำเรื่อยๆ นกจะเริ่มทวนคำพูดของคุณ แล้วกระโดด "ขึ้นมา" บนนิ้ว ทุกครั้งที่นกพูดคำนี้ออกมา ส่วนใหญ่จะเป็นตอนที่นกเกาะที่ขอบหรือบันได ถึงกรงจะใหญ่พอให้นกบินเล่นได้ แต่ก็ควรปล่อยฟรีให้นกบินนอกกรงวันละครั้ง แต่แน่นอนว่าคุณต้องเคลียร์ห้องซะก่อน เก็บให้หมดพวกของอันตราย และปิดประตูหน้าต่างให้มิดชิด จุดเทียนไว้ให้รีบดับ และอื่นๆ ที่คุณต้องคอยสังเกตให้ดี ตอนเรียกนกกลับเข้ากรงนี่แหละ ที่น่าจะลองฝึกหรือทดสอบออกคำสั่งกับนกด้วยคลิกเกอร์ดู คุณอาจมองข้ามอันตรายบางอย่างได้ เพราะฉะนั้นย้ำอีกทีว่าก่อนปล่อยนกออกจากกรง นอกจากปิดประตูหน้าต่างแล้ว ให้เกิดพวกของแวววาวแต่อันตรายไปให้หมด เช่น มีดในครัว อย่าลืมปิดพัดลม ถ้ามีเด็กหรือสัตว์เลี้ยงตัวอื่นอยู่อย่าเผลอวางนกไว้ที่พื้น (หรือเลือกห้องที่ไม่มีเด็กและสัตว์) เป็นต้น ยิ่งปลอดภัยเท่าไหร่ก็ยิ่งดี ปกตินกหงส์หยกจะนอนหลับตอนกลางคืน ประมาณ 10 ชั่วโมงต่อวัน แต่ระหว่างวันก็มีงีบบ้างเหมือนกัน ตอนที่นกกำลังนอนอย่าส่งเสียงดัง แต่ถ้าเสียงเพลงหรือเสียงทีวีคลอเบาๆ นี่ไม่เป็นไร ตอนกลางคืนที่กำลังหลับพักผ่อน นกหงส์หยกชอบกรงปิดทึบเพราะรู้สึกปลอดภัยดี เพราะงั้นให้ใช้ผ้าเช็ดตัวหรือปลอกหมอนคลุมกรง นกหงส์หยกไม่ถูกกับอากาศที่เปลี่ยนแปลงกะทันหัน ถ้าเป็นอุณหภูมิห้องปกติในบ้านแบบนี้ไม่เป็นไร แต่อย่าลืมว่ามุมหนึ่งของกรงต้องมีร่มเงาให้พอหลบได้ และอย่าปล่อยให้อุณหภูมิห้องสูงเกินกว่า 27 องศา ที่สำคัญคือห้ามวางกรงโดนแดดโดยตรงเด็ดขาด เลี้ยงนกหงส์หยกน่ะบางทีก็งานรัดตัว แต่รับรองว่าคุณจะได้ผลตอบแทนเป็นน้องนกคู่หูคู่ฮาแสนน่ารักแน่นอน นกหงส์หยกส่วนใหญ่นานๆ ไปจะพูดตอบได้ แต่จะพูดได้มากน้อยแค่ไหนก็แล้วแต่การทุ่มเทฝึกฝนของคุณด้วย สรุปคือถ้าคิดเลี้ยงนกหงส์หยกก็ขอให้เตรียมตัวเตรียมใจดูแลเอาใจใส่ประจำวัน รวมถึงหมั่นคุยเล่นอย่าให้ขาด แต่ถ้ามองเป็นภาระ ก็เลือกทำงานอดิเรกแนวอื่นจะดีกว่า
คิดก่อน ว่าอยากเลี้ยงพันธุ์ยอดนิยมอย่าง Budgerigar แต่ถ้าไม่ ก็ยังมีให้เลือกอีกเป็น 100 พันธุ์. ซื้อนกจากผู้เพาะพันธุ์ที่น่าเชื่อถือ. นกหงส์หยกที่ดีต้องตาสดใสและนิสัยร่าเริง. เลี้ยงเป็นคู่จะดีที่สุด. ได้นกตัวใหม่ให้พาไปหาหมอ. เลือกขนาดกรงให้เหมาะสม. ใช้กรงสแตนเลสหรือกรงที่ไม่ชุบสังกะสี (non-galvanized). เลือกกรงที่มีซี่กรงแนวขวาง. บุพื้นกรงเพื่อความสะอาด. ติดชามอาหารกับกระบอกให้น้ำไว้ในกรง. ตกแต่งกรงด้วยคอนเกาะ. หาของเล่นให้นกหน่อย. วางกรงตรงมุมที่ใช้งานบ่อยๆ ของห้อง. ล้างทำความสะอาดทั้งกรง. อาหารหลักคืออาหารเม็ด. อาหารเสริมคือเมล็ดพืชรวมและผักผลไม้สด. เปลี่ยนอาหารและน้ำให้สดใหม่ทุกวัน. ให้ขนมด้วย. คุยกับนกหน่อย. ปล่อยนกออกมาจากกรงบ้าง. ที่หลับที่นอนก็สำคัญ. อุณหภูมิต้องเหมาะสม. เลี้ยงนกให้สนุก.
https://www.wikihow.com/Take-Care-of-a-Parakeet https://www.wikihow.com/Take-Care-of-a-Parakeet https://www.wikihow.com/Take-Care-of-a-Parakeet
Choosing a Parakeet Preparing the Cage Providing Daily Care for Your Parakeet