DIE HOOGSTE HOF VAN APPèL
VAN SUID-AFRIKA

Rapporteerbaar
Saakno.: 255/05
In die saak tussen:
COETZER, CORNELIS HENDRIK
Appellant

- en -

DIE STAAT
Respondent

Voor:

STREICHER, BRAND & NUGENT ARR
Verhoordatum: 7 MAART 2006
Gelewer:

29 MAART 2006
Opsomming:
Volgorde waarin vonnisse uitgedien word – art 51(4) van die
Strafregwysigingswet 105 van 1997 sluit nie die bepalings
van art 280(2) van Strafproseswet 51 van 1977 uit nie.

Neutrale sitasie: Hierdie uitspraak mag na verwys word as Coetzer v Die
Staat [2006] SCA 42 (RSA)

UITSPRAAK

STREICHER AR

STREICHER AR:

[1] Die appellant is in die Streekhof te Pretoria skuldig bevind aan vier klagtes
van roof met verswarende omstandighede en op elke klagte gevonnis tot 15 jaar
gevangenisstraf. Die Streekhof het egter met `n beroep op die bepalings van art
280(2) van die Strafproseswet 51 van 1977 beveel dat die vonnisse so uitgedien
moet word dat die appellant effektiewelik 25 jaar gevangenisstraf uitdien. Op appèl
na die Pretoria Hoë Hof het die appellant aangevoer dat, ingevolge art 51(4) van die
Strafregwysigingswet 105 van 1997, die uitdiening van die vonnisse almal begin
loop het op die datum waarop hulle opgelê is, dat hy in totaal  dus slegs 15 jaar
gevangenisstraf moes uitdien en dat die Streekhof fouteer het om te beveel dat hy
effektiewelik 25 jaar gevangenisstraf moes uitdien. Die Hoë Hof  het bevind dat
daar nie meriete in hierdie betoog was nie en het die appèl van die hand gewys
maar het nietemin aan die appellant verlof verleen om na hierdie hof te appelleer.

[2] Artikels 51(2) en (4) van Wet 105 van 1997 lees soos volg:
‘51(2) Ondanks enige ander wet maar behoudens subartikels (3) en (6), moet `n streekhof . . . ten
opsigte van `n persoon wat skuldig bevind is aan `n misdryf bedoel in –
(a)
Deel II van Bylae 2, die persoon, in die geval van –
(i)
`n eerste oortreder, tot gevangenisstraf vir `n tydperk van minstens 15 jaar
vonnis;
(ii)
`n tweede oortreder van enige sodanige misdryf, tot gevangenisstraf vir `n
tydperk van minstens 20 jaar vonnis; en
(iii)
`n derde of verdere oortreder van enige sodanige misdryf, tot gevangenisstraf
vir `n tydperk van minstens 25 jaar vonnis;
(b)
. . .
(c)
. . .

Met dien verstande dat die maksimum vonnis wat `n streekhof ingevolge hierdie subartikel
mag oplê, nie meer as vyf jaar langer mag wees nie as die minimum vonnis wat hy ingevolge
hierdie subartikel mag oplê.’
(Roof met verswarende omstandighede is een van die misdrywe bedoel in Deel II
van Bylae 2.)
‘51(4) `n Vonnis in  hierdie  artikel  beoog  word  vanaf die datum van vonnisoplegging
bereken.’

[3] Artikel 280(1) en (2) van die Strafproseswet bepaal soos volg:
‘(1)
Wanneer iemand by `n verhoor aan twee of meer misdrywe skuldig bevind word of
wanneer iemand wat gevonnis staan te word of wat straf ondergaan aan `n ander misdryf
skuldig bevind word, kan die hof hom veroordeel tot die verskillende strawwe vir daardie
misdrywe of, na gelang van die geval, tot die straf vir so `n ander misdryf, wat die hof
bevoeg is om op te lê.
(2)
Bedoelde strawwe, wanneer hulle uit gevangenisstraf bestaan, neem `n aanvang die een
na die verstryking, tersydestelling of kwytskelding van die ander in die volgorde wat die
hof gelas, tensy die hof gelas dat sodanige gevangenisstrawwe saamloop.’

[4] Artikel 32(2) van die Wet op Korrektiewe Dienste 8 van 1959 wat na
vonnisoplegging, met effek vanaf 1 Oktober 2004, herroep is deur die Wet op
Korrektiewe Dienste 111 van 1998, welke wet in art 39 daarvan `n soortgelyke
bepaling bevat het, het soos volg bepaal:
‘Wanneer iemand meer as een vonnis van gevangenisstraf opgelê word of addisionele
vonnisse opgelê word terwyl hy `n tydperk van gevangenisstraf uitdien, word elke sodanige
vonnis die een na die verstryking, tersydestelling of kwytskelding van die ander uitgedien in so `n
volgorde as wat die Kommissaris bepaal, tensy die hof uitdruklik anders gelas of tensy die hof
gelas dat sodanige vonnisse saam moet loop: Met dien verstande . . . .’

[5] Die appellant betoog dat artikels 280(2) en 32(2) nie geld in die geval van `n
vonnis beoog in art 51 nie en dat meerdere vonnisse gevolglik ingevolge art 51(4)

loop vanaf die datum waarop hulle opgelê is. Hierdie uitleg van die appellant het
die volgende eienaardige resultate wat beswaarlik die bedoeling van die wetgeweer
kon gewees het:
As `n persoon terselfdertyd twee minimum strawwe van vyf jaar elk
ingevolge art 51 opgelê word, kan hy slegs vir vyf jaar aangehou word.
As hy egter vir dieselfde misdrywe elk `n minimum straf van vyf jaar
opgelê word, maar in die een geval slegs nadat hy die straf op die ander
uitgedien het, kan hy vir tien jaar aangehou word.
`n Persoon wat 15 jaar gevangenisstraf uitdien en 10 jaar voor die
verstryking van die 15 jaar `n ander misdaad in die gevangenis pleeg
waarvoor die straf bedoel in art 51(2) minder as 10 jaar is, hoef geen
addisionele gevangenisstraf ten opsigte van daardie misdryf uit te dien
nie.
`n Persoon wat soos die appellant vier gewapende rowe gepleeg ten
opsigte waarvan die gepaste straf ingevolge art 51 op elke afsonderlike
klagte 15 jaar gevangenisstraf is, kan nie swaarder gestraf word as `n
persoon wat slegs een van daardie gewapende rowe gepleeg het nie.

[6] Die appellant se uitleg van art 51(4) is duidelik nie korrek nie. Volgens art
51(4) word die vonnis wat uitgedien moet word, bereken vanaf die datum van
vonnisoplegging. Dit beteken egter nie dat `n gevonnisde geag word te begin het
met die uitdiening van sy vonnis voordat hy inderdaad begin het om sy vonnis uit te
dien nie. Dit beteken slegs dat die gedeelte van die vonnis wat inderdaad uitgedien
is, bereken word vanaf die datum van vonnisoplegging. Dit kan gebeur dat `n
persoon met die uitdiening van sy vonnis begin dae of selfs maande nadat die
vonnis opgelê is. So byvoorbeeld kan dit gebeur dat `n persoon wat op borg
vrygelaat is hangende appèl en wie se appèl van die hand gewys word, eers veel
later in bewaring geneem word. Die gedeelte wat hy uitgedien het, sal op enige

stadium ingevolge art 51(4) bereken word vanaf die datum van vonnisoplegging
maar dit beteken nie dat die gedeelte tussen die datum van vonnisoplegging en
wanneer hy in bewaring geneem is, gereken sal word as `n gedeelte van die vonnis
wat deur hom uitgedien is nie. Dit is dus in elke geval  nodig om te bepaal wanneer
die uitdiening van die vonnis inderdaad begin het. Artikel 51(4) handel geensins
met daardie vraag nie en daar is gevolglik geen basis waarop bevind kan word dat
die bedoeling van die wetgewer met die artikel was dat artikels 280(2) en 32(2),
wat wel met daardie vraag handel, nie sou geld in die geval van `n vonnis opgelê
ingevolge art 51 nie. Artikel 280(2) is dus van toepassing ook op vonnisse in art 51
beoog.

[7] Die appèl word gevolglik van die hand gewys.

___________________
STREICHER AR
STEM SAAM:
BRAND AR)
NUGENT AR)