REPUBLIEK VAN  SUID-AFRIKA

DIE HOOGSTE HOF VAN APPÈL
VAN SUID-AFRIKA

Rapporteerbaar
Saaknommer  :  353 / 2005

In die appèl van

KARL GERBER
APPELLANT

en

DIE STAAT
RESPONDENT

Regbank :
FARLAM, CONRADIE ARR en CACHALIA Wnde AR

Verhoordatum :

3 MAART 2006

Datum van Uitspraak :
23 MAART 2006

SAMEVATTING

Eerste oortreder skuldig bevind aan motordiefstal - duikklopper - geld as verswarende
omstandigheid - geen besondere versagtende persoonlike omstandighede - vonnis van tien
jaar waarvan drie opgeskort treffend onvanpas in lig van huidige vonnisvlakke - vonnis
vervang met een van sewe jaar gevangenisstraf waarvan twee jaar opgeskort.

Neutral citation:  This judgment may be referred to as Gerber v The State [2006] SCA 28
(RSA)
__________________________________________________________________
_

U I T S P R A A K

_________________________________________________________________

CONRADIE  AR

[1] Dit is nou amper drie en’n half jaar sedert Mnr Karl Gerber, die appellant,
aan motordiefstal skuldig bevind en deur 'n streeklanddros te Benoni gevonnis is
tot tien jaar gevangenisstraf waarvan drie jaar op paslike voorwaardes vir vyf jaar
opgeskort is.

[2] ’n Appèl teen die appellant se skuldigbevinding en vonnis na die Pretoria
Hooggeregshof het misluk. Verlof om verder na hierdie hof te appelleer, is nie deur
daardie hof toegestaan nie maar is, op petisie, slegs ten aansien van vonnis, deur
hierdie hof verleen.

[3] Die appellant is 'n duikklopper. Op ’n dag is die gesteelde voertuig, 'n wit
Ford Colt bakkie met 'n blou onderkant na sy werkswinkel gebring, so sê hy, om
iets aan die bakwerk te herstel en die blou onderkant daarvan rooi te spuitverf.
Pleks dat hy die nuut oorgeverfte bakkie terugbesorg aan die persoon wat dit by
hom aangebring het, gaan hy 'n ruiltransaksie aan met hom aan ingevolge waarvan
hy 'n voertuig van sy eie, 'n opgeknapte 450 SLC Mercedes Benz en daarbenewens
R30 000 verruil vir twee gesteelde voertuie, 'n Audi A4 en die betrokke Colt
bakkie.

[4] Die Audi A4 laat die appellant op sy verloofde se naam registreer. Die Colt
bakkie verruil hy vir 'n Toyota Corolla wat aan die verloofde van 'n mnr Johan du
Plessis, mev Phyllis Vorster, behoort. Wat hierdie transaksie so interessant maak, is
dat die Toyota veel minder werd is as die Colt (presies hoeveel is nie klinkklaar
duidelik nie), dat Du Plessis 'n vriend van die appellant is en dat hy as

subkontrakteur by die papiervervaardiger Mondi in Richardsbaai werksaam is.
Mondi in Richardsbaai gebruik wit Ford Colt bakkies, wat net soos die gesteelde
Colt lyk behalwe dat hulle rooi is aan die onderkant en nie blou nie.

[5] Toe daar deur die polisie op die gesteelde voertuig in mev Vorster se besit
beslag gelê word, is die onderkant daarvan rooi geverf, dit vertoon 'n lisensieskyf
(óf die oorspronklike óf 'n afdruk) van 'n egte Mondi Colt bakkie en die
nommerplaat vertoon die nommer NRB 11691, 'n nommer wat die Colt nie gehad
het toe dit by mnr Griffiths, die eienaar daarvan, se werknemer gekaap is nie.
Niemand sou nou, sonder om die onderstelnommer en ander besonderhede na te
gaan, weet dat die gesteelde Colt nie ’n Mondi bakkie is nie.

[6] Die onvermydelike afleiding uit hierdie feite is dat die appellant en sy
vriend, Du Plessis, saamgesweer het om die Colt bakkie so te verbloem dat dit vir
'n Mondi bakkie sou kon deurgaan. Du Plessis, wat vroeër aan besit van die
gesteelde Colt skuldig bevind is, het getuig dat die Colt blou van onder was toe hy,
kort voordat hy die Toyota daarvoor verrruil het, by die appellant in Kempton Park
gekuier  en die appellant die Colt aan hom gewys het. Klaarblyklik is dit eers ná Du
Plessis se besoek rooi oorgespuit. Dit is nie redelik moontlik dat die bakkie per
toeval in die Mondikleure geverf is en toe, weer toevallig, afgelewer is aan iemand
wat by Mondi werk nie. Die appellant was dus aandadig daaraan om die diewe met
die diefstal behulpsaam te wees. Sy skuld is nie geringer as hulle s'n nie.

[7] Volgens die appellant was die oordrewe strengheid in die oplegging van
vonnis wat die streeklanddros aan die dag gelê het die gevolg van die fundamentele
wanopvatting dat die appellant reeds voordat hy die Colt aan Du Plessis gelewer
het, geweet het dat dit ’n gesteelde voertuig was. As hy hierdie kennis eers later
opgedoen het, sou dit, aldus die appellant, beteken dat hy aan diefstal skuldig is

slegs omdat dit ’n voortdurende misdryf is en dat hierdie oorweging verdien om as
strafverminderend aangemerk te word. Soos ek aangetoon het, ontbreek ’n feitelike
grondslag vir hierdie betoog geheel en al.

[8] Buitendien sê die appellant in sy waarskuwingsverklaring dat hy die Audi
teruggegee het toe hy agterkom dat dié gesteel is. Daar is geen aanduiding dat die
appellant die bakkie nie kon terugkry en op dieselfde wyse daarmee handel nie. In
antwoord op 'n vraag van die ondersoekbeampte waarom hy die polisie nie daarvan
verwittig het toe hy agterkom dat die voertuie gesteel is nie, verklaar die appellant
dat hy Jannie en Moerat (die verskaffers van die gesteelde voertuie) nie in die
moeilikheid wou bring nie.

[9] Die beweerde latere bewuswording dat die Colt gesteel is, en die feit dat die
appellant 'n eerste oortreder met betrekking tot 'n oneerlikheidsmisdryf was, was
die enige twee strafversagtende faktore waarop die appellant se advokaat klem gelê
het.  Daarteenoor is daar verkeie strafverswarende omstandighede waarop die
streeklanddros met reg klem gelê het. Hulle sluit in dat die appellant die misdryf
gepleeg het op 'n wyse wat vernuftige beplanning geverg het. Hierdie 'vernuftige
beplanning' sluit natuurlik in dat die appellant as duikklopper die fasiliteite tot sy
beskikking gehad het om die Colt se herkoms te verdoesel. Die misbruik van sy
vaardighede deur die appellant is 'n ernstige strafverswarende element van sy
misdaad. Die appellant is nie van 'n misdryf met betrekking tot die Audi A4
aangekla nie, maar die registrasie daarvan op sy verloofde se naam sonder om die
voertuig (wat hy op sy weergawe verkry by mense wat hy skaars ken) vir 'n
polisieklaring te neem, was moreel bedenklik en werp 'n swak lig op die integriteit
van een wat dag in en dag uit as deel van sy bedryf met motorvoertuie te doen het.

[10] Die appellant het geen benul van die aard of erns van sy oortreding nie. Hy

het tot die bitter einde volgehou dat hy nie aan diefstal skuldig is nie en in sy
getuienis ter strafversagting gesê dat hy '...miskien besigheid gedoen het met 'n
voertuig wat daar nie 'n lisensie of enigiets voor was nie...,' getuienis wat op 'n
totale gebrek aan insig en derhalwe berou dui. Toe die polisie-ondersoek begin, het
hy sy bes gedoen om die ander diewe uit die moeilikheid te hou.

[11] Tereg lê die streeklanddros gewig op eenvormigheid by strafoplegging. Die
wenslikheid van breë riglyne is voor die hand liggend. Dit is reg dat hierdie riglyne
van tyd tot tyd aangepas word, maar dan moet die aanpassing ’n oorwoë en
geleidelike proses wees sodat oortreders wat 'n besondere misdryf pleeg weet
watter vonnis hulle te wagte is.

[12] Soos die voorkoms van motordiefstal toegeneem en motors duurder geword
het, het vonnisse vir motordiefstal dramaties strenger geword. Dit sou dus by 'n
oorweging van die breë parameters vandag weinig nut hê om na die vlakke van
ouer vonnisse te kyk. By die beoordeling daarvan of die opgelegde vonnis nie dalk
treffend onvanpas is nie, is 'n vlugtige oorsig oor die vlak van hedendaagse
vonnisse vir motordiefstal om enigsins 'n idee te kry van wat gangbaar is, egter
nuttig.

[13] In S v Koutandos & another 2002 (1) SASV 219 (HHA) het hierdie hof die
eerste appellant, 'n man in sy laat twintigerjare, wat in samewerking met die tweede
appellant 'n besigheid uit motordiefstal en bedrog gemaak het, se vonnis tot tien
jaar gevangenisstraf verminder. Die tweede appellant wat aan 'n bykomstige twee
bedrogaanklagte skuldig bevind is, se vonnis is tot vyftien jaar gevangenisstraf
verminder.

[14] S v Adendorff  2004 (2) SASV 185 (HHA) is 'n saak waarin 'n agt-en-

veertigjarige duikklopper 'n gesteelde motor ter waarde van R75 000 vermom het.
Van sy straf van vier en ‘n half jaar gevangenisstraf, is een en 'n half jaar
opgeskort. Die appèl na hierdie hof was slegs teen die skuldigbevinding, maar die
beslissing is van nut vir sover die Bloemfonteinse Hooggeregshof die vonnis van
die streeklanddros bekragtig het.

[15] Die appellant in S v de Ruiter 2004 (1) SASV 332 (W), iemand met 'n reeks
vorige veroordelings vir oneerlikheidsmisdade, is weens diefstal van 'n luukse
voertuig gevonnis tot tien jaar gevangenisstraf waarvan drie jaar op appèl
voorwaardelik opgeskort is.

[16] Mnr Sassman, die appellant in S v Sassman (A641/02 (T) 02.09.02), is 'n
swaar vonnis van twaalf jaar gevangenisstraf opgelê vir die diefstal van 'n
motorvoertuig waarmee hy die grens na Mosambiek wou oorsteek. Dit is duidelik
dat die appèlregters van oordeel was dat hy deel van 'n diefstalsindikaat was en dus
aandadig aan die kaping van die voertuig vier dae voordat hy aangekeer is.

[17] Appellant Govender in S v Govender (A1127/03 (T) 03.05.04) se diefstal
van 'n vragmotor en een duisend vyf hondered motorbande het hom in die
streekhof 'n straf van 15 jaar op die hals gehaal wat op appèl na 12 jaar
gevangenisstraf verminder is.

[18] Die hoogste straf vir die diefstal van 'n enkele motor deur 'n eerste oortreder
wat die verteenwoordiger namens die Staat kon opspoor, (en ek spreek my dank
teenoor beide advokate uit vir die navorsing wat hulle op versoek van die hof
gedoen het) was direkte gevangenisstraf van sewe jaar. Origens verskil die
strawwe, soos mens trouens sou verwag, aanmerklik. Hulle wissel van drie tot vyf
jaar, soms met 'n gedeelte of selfs die geheel daarvan opgeskort.

[19] Die motordiefstal waaraan die appellant skuldig bevind is, vertoon verskeie
strafverswarende faktore wat die streeklanddros tereg uitgelig het en wat ek hierbo
aangestip het. Die appellant verdien beslis 'n straf wat aan die boonste grens van
gangbare strawwe lê. Nietemin dink ek dat die opgelegde straf met inagneming van
huidige vlakke van strafoplegging en die persoonlike omstandighede van die
appellant, treffend onvanpas is.

[20] Die vonnis van die hof a quo word ter syde gestel en vervang met 'n vonnis
van sewe jaar gevangenisstraf waarvan twee jaar opgeskort word vir vyf jaar op
voorwaarde dat die appellant nie skuldig bevind word aan diefstal, aan die
ontvangs van gesteelde goed wetende dat dit gesteel is of aan 'n oortreding van a 36
of a 37 van die Algemene Regswysigingswet 62 van 1955, gepleeg gedurende die
termyn van die opskorting nie.

J H  CONRADIE
APPÈLREGTER
SAMESTEMMEND:
FARLAM  AR
CACHALIA  Wnde AR
MEDIA STATEMENT – CASE HEARING IN SUPREME COURT OF
APPEAL

Karl Gerber v Die Staat

Supreme Court of Appeal -353/2005
Hearing date: 03 March 2006

Judgment date: 23 March 2006
Eerste oortreder skuldig bevind aan motordiefstal - duikklopper - geld as
verswarende omstandigheid - geen besondere versagtende persoonlike
omstandighede - vonnis van tien jaar waarvan drie opgeskort treffend onvanpas
in lig van huidige vonnisvlakke - vonnis vervang met een van sewe jaar
gevangenisstraf waarvan twee jaar opgeskort.

Media Summary of Judgment
Die Hoogste Hof van Appèl het vandag 'n appèl teen die vonnis van 'n
duikklopper op 'n aanklag van motordiefstal gedeeltelik gehandhaaf. Die vonnis
van tien jaar gevangenisstraf waarvan drie jaar opgeskort is, is verminder na
een van sewe jaar gevangenisstraf waarvan twee jaar opgeskort is.
Die Hof wys daarop dat dit 'n verswarende omstandigheid is dat die appellant sy
kundigheid as duikklopper gebruik het om die identiteit van 'n voertuig so te
verdoesel dat dit vir 'n ander, wettig geregistreerde, voertuig aangesien sou word
en van 'n vervalsing van die ander voertuig se lisensieskyf voorsien kon word.
Die Hof gee 'n kort oorsig van huidige vonnisvlakke vir motordiefstal en kom tot
die gevolgtrekking dat gangbare vonnisse vir hierdie soort oortreding dramaties
toegeneem het.