"Aḽushini ngauralo ndi kuambele ku kaidzaho/layaho nga u shumisa mishumo kana zwiwo zwi Ṱhalutshedzo ya maipfi yo dzumbamaho. Ndi vhuḓipfi ha mbaḓekanyo ya maipfi kana ḽifurase zwi tshi ḓivheaho, ku shumiswaho kha u karusa mihumbulo ya nyanyuwo kana zwitumbambiluni zwi i fhambana na ṱhalutshedzo yone ya ipfi. Ṱhalutshedzo yo dzumbamaho ndi ine muthu a tou i pfa ya baḓekanyaho na tshenzhemo dzo fhiraho. dovha ya bveledza vhuḓipfi. Ṱhalutshedzo dza maipfi dzo dzumbamaho dzi tshimbila dzoṱhe na Ḽishandi (Antithesis) ndi ḽiambele ḽine ḽa shanda zwo ambiwaho nga maipfi a u thoma. Nga maṅwe ṱhalutshedzo dzi re khagala. Ṱhalutshedzo i re khagala ya ipfi ‘ṋowa’ ḽi amba lwonolwo lushaka nga maipfi kana mutaladzi wa vhuvhili u shanda zwo ambiwaho nga mutaladzi wa u thoma.Tsumbo: Ro sea nga u ṅweṅwela ra lila nga u vhovhola. vhuḓalo, a dzi na milenzhe, huṅwe ha ambiwa zwikokovhi zwi re na vhuṱungu. Ḽitatathino/Ndendudzo na Disifemizimu (Dysphemisms) Ṱhalutshedzo yo dzumbamaho ya ‘ṋowa’ i a katela vhuvhi kana khombo. Ḽitatathino ndi figara ya muambo ine zwithu zwi si zwavhuḓi/zwi vhavhaho zwa ambiwa nga nḓila i sa Kha ri sedze kha dziṅwe tsumbo dza ṱhalutshedzo dzo dzumbamaho. dini kana I leleluwaho. Tsumbo: Vho Masindi vho ri sia /lovha madzuloni a uri vho fa. Ṱhalutshedzo dzo dzumbamaho: Disifemisimu (Dysphemism) ndi ḽiambele ḽine zwithu zwavhuḓi/zwi sa dini zwa ambiwa nga nḓila i Ṱhalutshedzo dzo dzumbamaho Ṱhalutshedzo dzo dzumbamaho dzi si vhavhaho/yo vhifhaho. Ḽi shumiswa kha u kwengweledza vhathu uri vha humbule nga nḓila mmbi dzavhuḓi. dzavhuḓi. nga ha muthu, nyimele kana tshiwo; Ro renga zwiambaro zwi sa ḓuri Ro renga zwiambaro zwa mubukuṱo phakhani Tsumbo: phakhani ya zwimangadzo. ya zwimangadzo. Madzuloni a u u sumbedza thaidzo kana khaedu, muambi a nga sumbedza hu tshi tou vha na pfiriri Ndo ḽa sendiwitshi thethe. Ndo ḽa sendiwitshi yo ṋauwaho. Ndi murengi wa zwi sa ḓuri. Ndi murengi wa zwa mutengo wa fhasi fhasi.  Vhuḓipfi ha zwine zwa ambiwa nga maipfi o shumishwaho kha tshibveledzwa tsha u ṅwalwa Ipfi ḽi re vhukati Ḽitatathino Disifemizimu kana u amba ndi yone tsumbo yavhuḓi ya vhuḓipfi ha muṅwali nga ha zwine ndima ya khou amba zwone. i nga kha ḓi sumbedza u dzhia sia ha muṅwali kana u sedza zwithu nga iṱo ḽithihi Tshigwevho tsha thambo/lufu Ndaṱiso ya Nṱhesa Bulayo ḽo lambedzwaho (Kha vha sedze khethekanyo …) nga muvhuso  Muambi u a ṱokonya vhuḓipfi haṋu u itela uri ni kone u tevhela zwine zwa khou ambiwa, ha sainiwa na khonṱiraka na u ḓigana kha zwine zwa khou livhiwa khazwo, na zwiṅwe. Ḽivhanga Mulwela mbofholowo Tshifheṱashango  Maṅwe maipfi a nyanyuwo a na zwiṅwe zwine zwa ambiwa zwavhuḓi, zwine zwa amba uri hu na zwine vhavhali vha ḓibaḓekanya na ene maipfi ane vha pfa vha tshi a takalela. Tsumbo: u dudela, vhuthu, u nukhelela, u hevhedza, u khisa, u funa, u fulufhedzea. Maṅwe Kiḽitshisi na zwivhumbeo zwi si zwa girama zwi a thusa-vho u sika thouni ya khaseledzo, yo maipfi a nyanyuwo a na zwiṅwe zwi si zwavhuḓi, sa tsumbo: vhukale, u unda, u tshaya, u dzikaho, ine ya vha ya ndeme kha u kwengweledza. Tsumbo, kuambele ukwu. remiwa nga ṱhoho, murotho, vhuria, munukho, u tshaya, u sa pfesesa. Maipfi aya oṱhe a bveledza vhuḓipfi ha u sa takalelea.  Kha ri sedze-vho na maipfi a nyanyuwo a sa takaleliwiho 3.4 Luambo lwa nyanyuwo  Kha ri sedze-vho kha maipfi a nyanyuwo mavhi vhukuma: Luambo lwa nyanyuwo ndi mini? U fhindula ha vhavhali na vhathetshelesi kha maipfi a nyanyuwo a ḓitika nga maanḓa nga Luambo lwa nyanyuwo lu dzhiwa sa thekhiniki ya u fhuredzela na hone lwa dovha lwa vhidzwa tshenzhemo na siangane. Muṅwe muthu ane tshenzhemo yawe ya vhuvha ha vha u lumiwa u luambo lwo hwalaho lwa inga. Lu anzela u shumiswa kha u ṱokonya vhuḓipfi. Maipfi o raloho a nga ḓo vha na vhuḓipfi ho fhambanaho na ha muṅwe muthu ane a ḓivha zwigwanana zwavhuḓi kha ḓi shumiswa kha u ṱokonya vhuḓipfi vhu re na maanḓa, ha u ṋea mutsiko, u kombetshedza uri zwine zwa vha na vhukonani na vhathu. vhavhali vha tende zwine vha khou vhala. Haya ndi maipfi a no ṱunga vhuḓipfi ha maanḓa kha vhoiwe, tsumbo, u sinyuwa, dakalo, u tendisa. Musi ri tshi amba nga luambo lwa u nyanyula ri vha ri tshi khou zwi isela kha u fhambana ha zwine maipfi a amba zwone sa u fana zwine maipfi enea a Kha ri lavhelese kha tshirendo tshi tevhelaho u vhona uri maipfi a na nyanyuwo dza vhubaḓekanyi amba zwone zwo dzumbamaho na vhupfa vhune ha vhu ritha. dzo fhambanaho kha vhathu vho fhambanaho. Musi ri tshi amba nga luambo lwa nyanyuwo, ri vha ri tshi khou isela kha u fhambana ha zwine zwa ambiwa zwo dzumbamaho, zwine maipfi a zwi ṋekedza na vhupfa vhune a vhu ritha. Kha ri sedze kha tshirendo tshi tevhelaho uri maipfi a na kuṅwanyuwisele kwo fhambanaho Khonothesheni ndi mini? zwi tshi ya vhathu vho fhambanaho. Maipfi a na tshakha mbili dzo fhambanaho dza zwine a amba: Ndi ṱhalutshedzo ya maipfi i re khagala Tsumbo Vha nga vhidza munna wavho mukalaha wanga hu si mukalaha (dinothethivi) na ṱhalutshedzo ya maipfi yo dzumbamaho (khonothethivi).  U vhidza mufumakadzi tshimangana, fhedzi tshi si tshimange. Ṱhalutshedzo ya maipfi i re khagala i kwama dzimbuno, ṱhalutshedzo ya maipfi i sa dzhii sia,  U nga mu vhidza mbevha, fhedzi ḽi si ḽibevha. ṱhalutshedzo i wanalaho kha dikishinari/ṱhalusamaipfi.  U nga vhidza mufumakadzi tshikukwana, fhedzi hu si phambo. 27 GAIDI YA U ḒIGUDISA YAKUSHUMISELE KWO KHETHEAHO KWA LUAMBO (KKL) | TSHIVENḒA"