"NDIMA YA 8. VHUSHAKA VHUKATI HA LUAMBO NA MVELELE I. Ni na khonani yaṋu kana ni tshigwadani tshiṱuku, humbulani nga ha ipfi ‘tshisevho’. II. Sedzani kha zwe khonani yaṋu kana muraḓo wa tshigwada a zwi dzhenisa kha mutevhe. Zwi a Ṱhoḓea dza TPKL: Sumbedzani u pfesesa vhushaka vhukati ha luambo na mvelele nga u fana na zwaṋu? Arali zwi so ngo ralo, ndi nga mini? sumbedza ṱhonifho kha maitele/milayo ya mvelele III. Ndi nga mini no dzhenisa maipfi oṱhe kha mutevhe waṋu? Sedzani zwe khonani yaṋu kana muraḓo wa tshigwada a ṅwala. 8.1. Mvelele ndi mini? IV. Khontseputhi tshisevho i a wanala kha Afrikaans kana English kana dziṅwe nyambo? Arali zwo  U ṱanganelana lutendoni, kha zwivhuya na maime ngomu tshigwadani: lutendo, mikhwa, zwine ralo ri vhudzeni uri tshi vhidzwa u pfi mini. Arali zwi so ngo ralo ndi nga mini? vha ita, na vhuḓifari ha matshilisano ha lushaka kana vhathu vhakene. V. Ndi zwifhio zwine ra tea u zwi humbula musi ri tshi pindulela u bva kha luambo u ya kha luṅwe?  Maime, vhuḓipfi, zwivhuya/vhundeme, na vhuḓifari zwi ṱalulaho na u vhumba tshitshavha nga u Zwo lingana u tou humbula nga ha ipfi fhedzi? angaredza kana tshigwada tshiṅwe na tshiṅwe tsha matshilisano kha mvelele. VI. 6. Ni na khonani yaṋu kana ni tshigwadani tshiṱuku humbulani nga ha maipfi a tevhelaho: Ni  Ndi ṱhanganyelo ya mihumbulo, thendo, zwivhuya, na nḓivho zwi vhumbaho mutheo wa nyito humbula uri maipfi ayo a pindulelwa kha lua,mbo lwaṋu a nga amba zwithihi na zwine a zwi dza zwa matshilisano. amba? A nga fhambana hani kha mvelele dziṅwe? Tsumbo: Afrikaans na English  Ṱhanganyelo ya nyito na mihumbulo zwo fhambanaho zwa tshigwada tsha vhathu vha re na Dignity = tshirunzi in Tshivenḓa Uncle (maternal) = malume in Tshivenḓa maitele mathihi, zwine zwa pfukiselwa na u khwaṱhisedzwa nga miraḓo ya tshigwada, Tsumbo: Uncle (parternal )= khotsimunene in Tshivenḓa, papantsongo (Xitsonga) Mvelele ya vhavenḓa. Aun t(maternal) = mmane in Tshivenḓa, mhantsongo, mangwani in Xitsonga  Vhutevheli ha zwa vhutsila na matshilisano, kuambele, na mithetshelo zwi dzhielwaho nṱha nga Aunt (parternal ) = hahani, makhadzi. tshigwada kana kiḽasi, sa kha vhutsila, mikhwa, kuambarele. U ṱalifha na u khwinifhadza zwi VII Humbulani nga ha mirero kha luambo lwaṋu. Musi ni tshi lingedza u isa mirero ya luṅwe bvelelaho kha honohu vhutevheli. luambo kha luṅwe ni nga wana uri I a xedza ṱhalutshedzo ngauri i bvisela khagala thendo na  Mvelele a yo ngo ima fhethu huthihi; i shanduka zwi tshi tevhedza tshifhinga. kuvhonele kwa shango kwa mvelele dza vhathu. Kha ri sedze kha murero wa Xitsonga “U nga 8.1.1. Ndi vhushaka vhufhio vhu re hone vhukati ha luambo na mvelele tlhuvutsi dzovo n’wana a nga se velekiwa =(do not prepare a baby sling before a baby is born)  Luambo lu shumiswa nga tshitshavha tsha tshipitshi tshine tsha vha na vhushaka ha tsini na  Ni vhona u nga murero uyu wo ḓa hani? Murero uyu u amba mini nga ha mvelele ya Vatsonga? mvelele ya tshitshavha tshenetsho. Mvelele ya tshitshavha i vhumbwa nga izwo zwine muthu a  Ni humbula uri nyambo dziṅwe dzi na kuambele uku? zwi ḓivha na u tenda khazwo u itela uri a shume nga nḓila i ṱanganedzeaho nga miraḓo ya  Ni nga lingedza u isa murero uyu wa Xitsonga kha English, Afrikaans kana kha luṅwe luambo tshitshavha tshawe, nahone a tshi ita ngauralo kha mushumo muṅwe na muṅwe tenda zwa lwa Tshirema? Ni tea u humbula zwifhio ni sa athu u lingedza u ita izwo? vha zwi ṱanganedzwaho tshitshavhani.  Murero uyu u amba uri vhuṱambo ha (baby shower) ‘lutshetshe lu sa athu u bebwa’ ndi muila  Luambo luṅwe na luṅwe ndi tshipiḓa tsha mvelele, nahone lu shumela na u bvisela khagala kha Xitsonga ngauri vhu khou itwa ṅwana a sa athu u bebwa. ṱhoḓea dza mvelele.  Ndi kuvhonele kwa shango kwa shango kwa mvelele ifhio ku bviselwaho khagala kha ‘baby  Luambo na mvelele zwo farekanesa lune u nga si pfesese na u takalela tshiṅwe u si na nḓivho shower’? ya tshiṅwe.  Miraḓo ya mvelele dzo fhambanaho i na kuvhonele kwa shango kwo fhambanaho nga kha 8.1.3. Tsumbo dza zwiṅwe zwa zwiteṅwa zwa matshilisano na zwa luambo zwi sumbedzaho kushumisele kukene kwa luambo (fureme dza luambo). vhushaka vhukati ha luambo na mvelele  Zwivhuya zwa mvelele zwi bviselwa khagala ngamaanḓa nga luambo, tsumbo, mirero  U bvisela khagala nḓila dza u vha shangoni Mvelele na ḓivhaipfi  U tsivhudza siani ḽa kuhumbulele na nyito, tsumbo, “A farwa kaṅwe matsetse musalela u ḓo Vhaṅwe vhoradzinyambo vha tenda uri kuhumbulele kwa shango nga ha mvelele ku vhumbiwa na u fara maḓula.” bveledzwa nga luambo lwa vhathu vha henefho. Tsumbo: Vha Eskimo vha na maipfi manzhi a no  U ṋea pfunzo. amba gambogo. 8.1.2. Magudiswa na nyimele zwa u guda vhushaka vhukati ha luambo na mvelele Eskimo--- maipfi mararu a no amba gambogo (falling snow, fallen snow, snow packed into ice) Ri tea u sedza kha kushumisele kwa maipfi: matheme/ḓivhaipfi, mirero, zwilaila na matatathino, English--- ipfi ḽithihi (snow) Vhulenda na mvelele, ndumeliso na u dzhiela nṱha zwiwo, vhutendatenda, maidioma Xitsonga – ipfi ḽithihi ḽi no amba gamboko – gamboko Vhathu vha mvelele dzo fhambanaho vha fhambana vha bvisela khagala hani kuvhonele kwavho kwa shango nga u shumisa/ḓivhaipfi, mirero, zwiilaila na matatathino, vhulenda na mvelele, ndumeliso na Lobola – Xitsonga – lovola, Tshivenḓa – Ḽovhoḽa/Dzekiso u dzhiela nṱha, tshenzhemo, na zwi tamiwaho/ndivho. Luambo lu bvisela hani khagala kuvhonele kwa Afrikaans/English a hu na ipfi ḽi no amba lobola ndi ngani? shango kwa vhathu? Kha ri sedze kha maipfi a tevhelaho ri dovhe ri humbule uri a fhaṱa na u bvisela khagala kuvhonele U funza na u linga kwa shango hani kwa Vhavenḓa NYITO 17 Nyito dza u karusa dzangalelo 67 GAIDI YA U ḒIGUDISA YAKUSHUMISELE KWO KHETHEAHO KWA LUAMBO (KKL) | TSHIVENḒA"