"NDIMA YA 9. ḼITHERETSHA YA U VHONWA  Dzhielani nzhele vhuḓipfi haṋu nga ha tshifanyiso ni dovhe ni gude mushumo watsho nga Vhagudi vha tea u kona u ṱalutshedzela tshibveledzwa vho sedza kha zwi tevhelaho: vhuphara.  Thekhiniki dza u kwengweledza: u dzhia sia, luambo lwa u fhuredzela  Sedzani mivhala, fonto na nzudzanyo  Nḓila dzine luambo na zwifanyiso zwa bvisela khagala na u ṋea tshivhumbeo ndeme na maime;;  Ngamaanḓa mivhala i vhonalesaho, nzudzanyo i shumiseswaho, na fonto dzo vangiwaho ndi zwifanyiso na luambo zwi khethululaho nga mbeu, nga muvhala, nga vhukale, kana zwi zwone zwine zwa kunga dzangalelo. ḓisendekaho nga khwaṱhisedzo ya u sedza nga iṱo ḽithihi, zwihuluhulu kha khungedzelo.  Thangana ya murole na u ṱuṱula dzangalelo  Zwi ḓiswaho nga kushumisele kwa tshaka na saizi dza fonto, ṱhoho na khephusheni  Mivhala i kanganyisaho, fonto dza mutheo wo khwaṱhaho u sa tseki ndi wone une wa kunga  U sengulusa, u ṱalutshedza khathuni na zwipiḓa zwa khomiki (comic strips) maitele.  Zwibveledzwa zwi teaho u shumiswa  Muvhala wa lutombo, mutswuku na wa musuku, fonto dzo khavhiswaho na mutheo wo Tsumbo: dza zwibveledzwa: khungedzelo, khathuni, , zwifanyiso khwaṱhaho ndi zwone zwine zwa kunga. Nyito na u linga/milingo  Thanyelani zwipiḓa zwa mbonalo na uri zwi kwama hani ṱhalutshedzo ya tshibveledzwa na U linga vhagudi: vhupfiwa ha muvhali.  kuvhekanyele (layout)  nḓila ine muṅwali a ṱuṱula ngayo muhumbulo wa muvhali U fana na zwibveledzwa zwo ṅwalwaho, zwibveledzwa zwa u vhonwa zwo fhaṱwa lwa vhutsila nga  mushumo wa mutshimbilo (role of movement) vhabveledzi u vhumba ṱhalutshedzo na u kwama na u ṱuṱuwedza mulavhelesi.  mushumo wa muvhala  thekhiniki ya u kwengweledza: luambo lwa nyanyuwo, u dzhia sia, luambo lwa u fhuredzela . TSENGULUSO YA ZWIBVELEDZWA ZWA U VHONWA  nḓila ine luambo na zwifanyiso zwa bvisela khagala vhundeme na maime (khethululo nga mbeu, muvhala, vhukale, siteriothaiphi/u sedza nga iṱo ḽithihi)  Musi hu tshi senguluswa tshibveledzwa tsha u vhonwa ndi zwa ndeme / vhuṱhogwa u tevhedza  kushumisele kwa tshaka na saizi zwa fonto mbudziso dzi tevhelaho:  kushumisele kwa ṱhoho/khephusheni  Ndi lushaka lufhio lwa tshibveledzwa tsha u vhonwa?  Ndi tshibveledzwa tsha nga ha mini?  Tshipikwa/ ndivho ya tshibveledzwa itshi ndi ifhio? Ni zwi vhona ngani? 9.1. U VHALA TSHIBVELEDZWA TSHA U VHONWA  Tshibveledzwa itshi tsho livhiswa kha tshigwada tshifhio tsha vhaṱaleli/ vhaṱanganedzi. Ni zwi Tshibveledzwa tsha u vhonwa tshi shumisa ṱhanganyelo ya zwitenwa zwa u vhonwa (zwinepe zwa vhona hani? khamera tshifanyiso tshi si na maipfi na nyolo) na zwa u tou amba (maipfi, mufhindulano zwiteṅwa zwa  Tshibveledzwa itshi tsho vhumbwa hani? luambo) u wana mulaedza u tshi ya kha vhathetshelesi / vhaṱaleli.  Ndi zwifhio zwipiḓa zwine zwa khou vhonalesa?  Ndi vhufhio vhuṱumani vhu re hone vhukati ha mulavhelesi na tshibveledzwa? U TSHI ṰOḒA U VHALA TSHIBVELEDZWA TSHA U VHONWA  Vhaṱaleli vha kwamwea hani nga tshibveledzwa itshi? U fanela u tshi ṱalela lunzhi. Hu ṱoḓuluswe muhumbulo muhulwane na uri u ṱanganelana na zwine zwa  Tshibveledzwa tsha u vhonala tshi swikelela hani tshipikwa/ndivho tshatsho? Sa tshipida tsha khou vhonwa khathihi na zwine zwa khou ambwa/ Tsumbo: tshivhumbeo, nzudzano, zwiteṅwa zwa vhudavhidzani tshibveledzwa itshi tshi kwama hani? muhumbulo zwi shumisa hani. Ni humbule nga ha ndivho ya tshibveledzwa nauri thekeniki hedzi dzi thusedza hani u rathisela mulaedza kha vhaṱanganedzi / vhathetshelesi. Zwiteṅwa zwa kha mbonalo: tshiimo tsha khamera, tshedza, zwiṅwe zwa tshipentshela, nzudzanyo, tshifanyiso tsho ḓalesaho, ndovhololo, muvhala, fonto,nyolo na phambano kha kuvhonele. Zwiteṅwa zwa u amba tsumbo: mbudziso ya retoriki, ndovhololo, ndaela, mafhungo zwao, mufhindulano, thounu, muungo na nyimbo dza lufuno. Ndi zwifhio zwipiḓa zwine zwa vhonalesa kha tshibveledzwa tsha u vhonwa? Dzhielani nzhele zwine zwa ni kungedzela kha tshifanyiso nga u tou tshi lavhelesa lwa u thoma. zwi nga vha zwo vhangwa nga mivhala, vhatambi, nḓila ine vha amba ngayo, na luambo lwa muvhili, fhethuvhupo, u shumiswa ha tshedza na murunzi, u hanedzana ha mihumbulo, mbambedzo ya, nyimele ya khamera, u shumiswa ha zwiga na zwipiḓa zwa tseisi.  Tshibveledzwa tshi kwamaho vhaṱanganedzi? 71 GAIDI YA U ḒIGUDISA YAKUSHUMISELE KWO KHETHEAHO KWA LUAMBO (KKL) | TSHIVENḒA"