Verstrykte tariewe kan aartappelbedryf miljoene kos | Landbou
Verstrykte tariewe kan aartappelbedryf miljoene kos
Die plaaslike bedryf kan miljoene rande verloor indien aartappelskyfies uit Europa in Suid-Afrika gestort word. FOTO: GRETCHEN PEISER
Die aartappelbedryf kan op die vroegste eers oor ses maande weer teen goedkoop invoer van aartappelskyfies beskerm word.
Nadat die kommissie vir internasionale handelsadministrasie (Itac) in 'n ondersoek bevind het dat die afskaffing van die teenstortingstariewe op ingevoerde bevrore aartappelskyfies wel skade aan die plaaslike bedryf sal aanrig, moes die kommissie noodgedwonge aan mnr. Ebrahim Patel, minister van handel, nywerheid en mededinging, aanbeveel om hierdie beskerming af te skaf omdat Itac se eie hernuwingproses die spertyd oorskry het.
Sedert 9 Julie 2021 is die plaaslike bedryf dus sonder enige beskerming teen goedkoop invoer uit België en Nederland.
In die betrokke Itac-verslag, wat in Mei vanjaar voltooi is, word geen redes vir die vertraging in die proses verskaf nie.
GROOT VERLIESE VIR SA
Die voedselverwerkingsmaatskappy McCains het die aansoek by Itac gebring en het aangevoer dat invoer met tot 10% kan toeneem indien die tariewe afgeskaf sou word. McCains se aansoek is ondersteun deur Natures Garden asook Lamberts Bay Food, 'n Famous Brands-maatskappy.
Volgens Aartappels Suid-Afrika (ASA) het daar in Junie 2021, toe die teenstortingstariewe nog in werking was, bykans 2 500 ton bevrore skyfies die land binnegekom teen 'n prys van gemiddelde R9,19/kg, wat volgens die Itac-verslag laer is as plaaslike produksiekoste.
Volgens 'n 2016-studie deur die Universiteit van KwaZulu-Natal beloop plaaslike verbruik 300 000 ton tot 400 000 ton bevrore skyfies per jaar.
Mnr. Donald MacKay, 'n internasionale handelskonsultant en uitvoerende hoof van XA International wat vyf Belgiese maatskappye en twee Nederlandse maatskappye in die saak voor Itac bygestaan het, sê indien ingevoerde produkte teen uiters lae pryse ingevoer word en die totale invoervolume nie meer aan teenstortingstariewe blootgestel is nie, beïnvloed dit die prys van plaaslik vervaardigde produkte ook. Vir elke R1/kg-daling in die prys van bevrore skyfies ervaar die plaaslike bedryf 'n verlies van minstens R300 miljoen per jaar.
MacKay sê dat maatskappye wat hulself skuldig maak aan storting onderhewig moet wees aan teenstortingstariewe. Hy is dus nie teen die tariewe gekant nie.
"Die Nederlandse en Belgiese maatskappye wil nie onregverdig as stortingsmaatskappye bekend staan nie en dus baklei hulle teen 'n onregverdige proses wat hulle só sou bestempel.
"Die aanvanklike proses wat Itac gevolg het om die teenstortingstariewe in te stel, was deursigtig en regverdig. Die heraansoek om die tariewe weer in te stel voordat die aanvanklike tariewe verval het, was egter nie regverdig nie en skep wantroue."
ASA het aangedui dat hy enige heraansoek om beskerming sal ondersteun, maar dat die finale besluit hieroor by die aartappelverwerkers berus.
Die normale aansoekproses duur gewoonlik tussen 12-18 maande, maar volgens mnr. Willie Jacobs, uitvoerende hoof van ASA, het Itac onderneem om voorlopige tariewe in plek te stel wat onderhewig sal wees aan die meriete van die aansoek. Hierdie voorlopige tariewe kan binne ses maande ingestel word.