September 2014 - Mossview
Hartenbos Buitelugfees
Musings – Ode aan Dans
by Jacques Valjean
Ek sien hom dikwels by die dansplek – kom sonder uitsondering alleen daar aan, en maak hom dan tuis langs die dansbaan, sy enigste whisky van die aand langs hom staan gemaak , en dan beloer hy die mense op die dansbaan soos hulle voor hom, téénaan hom verby geweeg. En dis nie 'n lelike bekyk nie; – eerder 'n ondersoekende, geïnteresseerde kyk wat wil wéét wat gebeur op die baan.
Totdat hyself op die vloer verskyn, een of ander van die meisies/vroue voor hom; "pose" amper sodat sy haar posisie kan inneem, en dan begin hulle beweeg.
"Poetry in motion" is 'n redelik toepaslik term. Anders as die ander op die baan met koeksisterswaaie en rondomtalies, is daar min fieterjasies – en sy dansmaat sonder uitsondering is so gemaklik, ontspanne in sy arms, dit lyk asof hulle jare saam dans. En tog wéét ek, hulle het mekaar dikwels voor hierdie dans nog nooit eers gesien nie. Want ek het al met van sy dansmaats gesels. Só word dit gedoen, dink ek altyd by myself. Hulle DANS nie – hulle "float" – geen sinkplaatpad, g'n waterpomp nie; net daardie kenmerkende, swewende, gladweg beweging oor die vloer, bolywe een in beweging….
Dans is sekerlik een van die wonderlikste ervarings wat daar is. Die gesinchroniseerde, gladde beweging van twee mense wil-wil praat van 'n dieper harmonie – en tog is daar selde enige dieper verbintenis as net die saam-saam ervaring van die musiek. Min dinge (vir my) is meer aangenaam en bevredigend as om met 'n goeie dansmaat om die vloer te beweeg; sy voel – nee, "voel" is nie die regte term nie; eerder "ervaar" sonder om fisies te "voel" – jou beweging en intensie aan, nog voordat jy bewustelik daardie volgende beweging uitvoer, en dan is sy net eenvoudig foutloos, naatloos sáám met jou om die draai, in die volgende beweging in…… En dan die afkyk in haar gesig, sy wat opkyk met 'n glimlag, want sy wéét sy was goed om daardie een beweging sonder 'n oomblik se aarseling te kon volg, en die ervaring van harmonie is bietjie nader aan eenwees van psige as wat 'n diep gesprek sou wees.
Die matige intimiteit van bolywe wat téénaan mekaar is en bly, saam-saam beweeg deur al die draaie, vertel van die oer-honger van almal van ons om net soms iemand te hê wat partykeer nader is as gewoonlik, wat die aanduiding gee dat daar iewers 'n belofte is van harmonie, van gesinchroniseerd saambeweeg, saam is… En die teenaan wees is onpretensieus, meer 'n noodsaaklikheid ter wille van die harmonie as wat dit sensuele saamwees insinueer.
En tog, diep binne-in, iewers in die skemerige donkertes van menswees, is daar deur die dans se harmonie 'n bewustheid van uitreik van self met vormlose arms en hande na die ander ek wat hier in my arms, teenaan my lyf saambeweeg. Die blikke wat soms wétend gewissel word in die dans, praat meer as wat woorde sou kon sê. En aan die einde van die dans, as sy terugbesorg is op haar plek, bly die herinnering aan haar gladde bewegings, stylvolle en foutlose volg van my passies, saam met haar parfuum kleef aan my menswees. Sonder verpligting, sonder enige toutjies wat agterna kan seermaak, het ons, ek en die vreemdeling, sáám iets ervaar van die dieper menswees, die gesamentlike bewustheid wat iewers in die kosmos alle bewussyn saamvoeg.
Ek het hom nog altyd alleen sien aankom by die dansplek. Ek het hom ook nog nooit in iemand se geselskap daar sien uitstap nie. Ook vir hom, neem ek aan, is die tyd op die baan deel van die groter en dieper ervaring van dans as éénwees op 'n ander vlak.
En hy, met sy versameling van dansmaats wat saam met hom die komplekse bewegings na vooraf gereëlde en ingeoefende choreografie laat lyk, sal sekerlik saam met my waardering bevestig vir die wese van dans…… •