Het blindes mense beter gehoor?
Geskryf deur Loes van Dam
Die gevoel van klank vind plaas wanneer die vibrasies van klanke ons oor binnedring en klein haarlike strukture veroorsaak - hare selle genoem - binne ons binneoor om heen en weer te beweeg. Die hare verander hierdie beweging in 'n elektriese sein wat die brein kan gebruik.
Hoe goed 'n persoon kan hoor hang grootliks af van hoe ongeskonde hierdie haarselle is. Een keer verlore gaan hulle nie terug nie - en dit is nie anders vir blinde mense nie. So blinde mense kan nie fisies beter hoor as ander nie.
Blinde mense het egter dikwels beter gesiggestaar mense in die hoor van take soos die ligging van die bron van klanke. Die rede hiervoor kom voor as ons verder kyk as die sensoriese organe, wat met die brein gebeur en hoe die sensoriese inligting daardeur verwerk word.
Persepsie vind plaas wanneer die brein seine interpreteer wat ons sintuiglike organe verskaf, en verskillende dele van die brein reageer op die inligting wat uit verskillende sensoriese organe kom. Daar is areas wat visuele inligting verwerk (die visuele korteks) en areas wat klankinligting verwerk (die ouditiewe korteks). Maar wanneer 'n sin soos visie verlore gaan, doen die brein iets merkwaardigs: dit herorganiseer die funksies van hierdie breinareas.
In blinde mense word die visuele korteks 'n bietjie verveeld sonder visuele insette en begin om self te rewire, meer responsief op inligting uit die ander oorblywende sintuie. So blinde mense het dalk hul visie verloor, maar dit laat 'n groter breinvermoë om die inligting van ander sintuie te verwerk.
Die visuele korteks kan homself herskep om te reageer op klanke of aanraking. Cliparea / Shutter
Die mate van herorganisasie in die brein hang af van wanneer iemand hul oë verloor. Die brein kan homself op enige stadium in die lewe herorganiseer, insluitend volwassenheid, maar gedurende die kinderjare is die brein meer in staat om aan te pas by verandering. Dit is omdat die brein in die kindertyd nog ontwikkel en die nuwe organisasie van die brein nie met 'n bestaande een moet meeding nie. As gevolg hiervan, mense wat van vroeg af blind was, toon 'n veel groter vlak van herorganisasie in die brein.
Mense wat vroeg in die lewe blind word, is geneig om beter te sien as diegene wat blind geword het later in die lewe hoor en raak perseptuele take.
Die herorganisasie in die brein beteken ook dat blinde mense soms kan leer hoe om hul oorblywende sintuie op interessante maniere te gebruik. Byvoorbeeld, sommige blinde mense leer om die ligging en grootte van voorwerpe rondom hulle te gebruik deur te gebruik echo plek.
Deur druk met hul mond te produseer en vir die eggo te luister, kan blinde mense voorwerpe in hul omgewing vind. Hierdie vermoë is streng gekoppel aan die breinaktiwiteit in die visuele korteks. Trouens, die visuele korteks in blinde echolocators reageer op klankinligting op amper dieselfde manier as wat visuele inligting in die oë is. Met ander woorde, in blinde echolocators het gehoor in baie opsigte visie in die brein vervang.
Maar nie elke blinde persoon is outomaties 'n kundige echolocator nie. Of 'n blinde persoon 'n vaardigheid soos echolokasie kan ontwikkel, hang af van die tyd wat dit aangewend word om hierdie taak te leer - Selfs oënskynlike mense kan hierdie vaardigheid met genoeg opleiding leer, maar blinde mense sal waarskynlik baat vind by hul herorganiseerde brein wat meer ingestel sal wees op die oorblywende sintuie.
Blinde mense sal ook meer staatmaak op hul oorblywende sintuie om daaglikse take te doen, wat beteken dat hulle daagliks hul oorblywende sintuie oplei. Die herorganiseerde brein tesame met die groter ondervinding in die gebruik van hul oorblywende sintuie word geglo belangrike faktore in blinde mense te wees wat 'n voorsprong bo die gehoor het wat gehoor en aanraak is.