Potch Herald
Ontmoet die Familie Stander
Potchefstroom Herald 5 Mei 2017
270 jaar gelede, in 1747 maar presiese datum is onbekend - arriveer die skip "Zaamslag" vanaf Breemen (Bremen)-Duitsland, in Kaapstad waar die bemanningslid Heinrich STANDER, "een ervaren matroos, ook belast met het afvuren van een kanon", die skip verlaat om sy lewe in die kaap voort te sit. "Stander" beteken "die Standvastige" en met die stamvader se indienstreding by die VOC gee hy sy beroep as "Bosschieter"aan.Heinrich wie ongeveer 1727 gebore is, het gou sy voete in die nuwe land gevind en was as messelaar werksaam tot einde 1750, daarna bottellier (keldermeester) tot kort voor sy oorlye op 10.04.1785, "sonder testament te maken geen vrou dog kinderen nalatende". Hy het die allermintige bedrag van ƒ7452-15-7in sy boedel nagelaat.Op 3.9.1752 tree hy in die huwelik met Helena Lindequast (Lindeque), ged.16.10.1729, 'n dogter van Barend Lindeque en Magdalena Brits en weduwee van Adrianus Johannes Fictor (Victor).
Die egpaar het 10 kinders gehad waarvan die meeste se nageslag na Swellendam en later ook George in die Suidkaap verhuis het. Vir die volgende drie-vier geslagte het hulle nasate in die Suidkaap omgewing gewoon en gewerk totdat sommiges na die die destydse ZAR en Vrystaat uitgewyk het.
Vir Heinrich en Helena is tien kinders, almal seuns, gebore maar net vier van die seuns het nageslag nagelaat
b1 Frederik ged. 2.9.1753. (jonk oorlede)
b2 Barend ged.18.7.1756 oorl. George 3.2.1835 x 13.2.1785 Maria Elisabeth Barnard ged. 9.11.1766 d/v Adam Barnard en Lea le Roux. (Twee van haar susters, Catharina Margaretha & Geertruyda Elizabeth, was getroud met Barend se jonger broers Hendrik b5 en Adriaan)
b3 Paulus * 18.7.1756 – geen verdere inligting.
b4 Christoffel ged. 30.7.1758. – ook geen verdere inligting.
b5 Hendrik ged.11.1.1761, was 'n burger van Swellendam wat oorlede is te George op 25.11.1826 x Swellendam 29.7.1781 Catharina Margaretha Barnard ged.28.04.1765 oorl. 9.8.1835.
b6 Frederik ged.27.3.1763 x 13.2.1785 Jacomina Mosterd geb 19.02.1758. (dogter van Jacob Mosterd en Maria Magdalene de Peronne).
b7 Helena ged.17.3.1765
b8 Adriaan ged. Swellendam 4.5.1766 x 17.12.1786 Geertruyda Elizabeth Barnard ged. 1.12.1771.
b9 Christoffel ged.10.7.1768 - geen verdere inligting.
b10 Johannes Jacobus * 23.9.1770 en oorl.11.12.1770.
Adriaan Hendrikus geb. 12.01.1817, 'n kleinseun van Adriaan b8) x Elizabeth Catharina Wilman, het later bekenheid verwerf as kommandant tydens die slag van Boomplaas en as stigter van Standerton (nadat hy in die Marico 'n draai gemaak het byna aan koors gesterf het).
Enkele ander bekende en ook berugte Standers is o.a Veldkornet Karel Hendrik Burger Stander geb. 30.8.1865 wat in die Anglo-Boereoorlog geveg het. Die rugbyspelers Rampie Stander (rugby-springbok in die 1980's) en C.J. Stander wat tans vir Ierland speel. Burry Stander was 'n bergfietsryer (wêreldkampioen in 2009) wat tydens 'n wedren in 2013 gesterf het nadat sy fiets deur 'n voertuig raakgery is.
In die skoonheidswêreld is die Standers ook voor in die ry, daarvan getuig twee mej. SA, Mitzi Stander in 1968, en meer onlangs Rolene Strauss wie se moeder 'n nooi Stander was.
'n Berugte Stander was Andre, leier van die sogenaamde "Stander bende" wat in die 1980's in die nuus was weens gewaagde rooftogte. As seun van 'n offissier in die Suid Afrikanse Polisie was hy van jongs onder druk om 'n loopbaan in wetstoepassing te volg en meld aan by die SA Polisiekollege. Hy het egter misdaad sy loopbaan gemaak nadat hy en twee makkers meer as 30 banke beroof het, is hulle gevang en hy is tot 75 jr (effektief 17 jr) tronkstraf gevonnis. Hulle het egter ontsnap en het na die VSA gevlug waar Stander te Fort Lauderdale tydens 'n skermutseling met die VSA polisie gedood is.
(Vir meer inligting kontak Amanda Stander by This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.. Besoek ook die Genealogiese Genootskap van SA se webwerf www.genza.org.za)
Created on 09 May 2017 .
Ontmoet die familie Pottas
Potchefstroom Herald 30 Maart 2017
Of jou van nou POTTAS, POTHAS of POTAS is - jy is familie. Daar is egter 'n gesin wat nie deel van die Pottas-familie vorm nie, naamlik die krieketspeler Nicolaas Pothas, wat op 'n stadium gedurende die 1990's vir Noord-Gauteng krieket gespeel het. Hy en sy vader is van Griekse afkoms. Sy oupa was 'n kontrakteur in die destydse Belgiese Kongo. Hy het later na Suid-Afrika gekom en is ongeveer in 2000 op een van die Griekse eilande oorlede. Daar het ook Russiese Joodse immigrante gedurende 1917 tot 1920 na Suid-Afrika gekom wat hul van as "Potash" spel.
Terug na die groter groep. Johann Simon is die stamvader van al die POTTAS-, POTAS,- POTHAS-families in Suid-Afrika. Die van word ook gespel as Pothast, Pothard, Pothorst, Posthast, Posthoff, Pottasch, Poltas, Botas, Botaas, asook 'n paar ander variasies. Die drie spelwyses wat in die begin vermeld word, is egter die aanvaarde spellings deesdae.
Die stamvader is in September 1736 gebore en is die seun van Johann Henrich POTHAST en Anna Margaretha DIEBROCKS. Hy het oorspronklik gewoon te Schwalenberg, Kreis, Lippe, wat ongeveer 160 kilometer suidwes van Hanover in die staat Nordrhein-Wesfalen in Duitsland geleë is. Daar is alreeds in 1231 'n inskrywing deur die hoofbiskop van die streek wat verwys na die "oppidium Saulenberg", soos die dorpie toe bekend gestaan het. Aangesien die dorpie nie tydens die Tweede Wêreldoorlog gebomdardeer is nie, is baie van die geboue aldaar reeds ouer as 300 jaar.
Johann tree op 10.06.1761 in diens van die VOC in Nederland. Hy gaan as soldaat aanboord van die skip "De Vrouwe Geertruyde", wat op 6.10.1761 onder bevel van kaptein Willem Everdingen van der Nieuwpoort uit Texel, Nederland vertrek en op 13.02.1762 in Kaapstad arriveer. Aan boord was 222 seeman, 103 soldate, 14 ambagsmanne en 6 passasiers. Johann is een van 15 soldate wat in die Kaap aanwal gestap het.
Hy was aanvanklik 'n soldaat tot 1762. Later word hy in die VOC se lyste van "Wagenryders en Beestewagters" vir die jare 1763 tot 1767 as 'n "Wagenrijder aan de Schuur" vermeld.
Hy tree uit die diens van die VOC op 13.01.1767 toe sy kontrak met die VOC beëindig is. Hierna word hy 'n "Vrijburger" aan die Kaap. In die Monsterrolle van die tyd, word hy aangeteken as 'n vrygesel, wat woonagtig in die Kaapstad omstreke is. Hy besit 'n geweer en 'n "degen".
Hy is getroud met Maria NIEMANN, dogter van Diederik NIEMANN en die "vrije bastardin" Elizabeth VOOGD, en teen 1773 was hulle reeds woonagtig in die Swartland. Vanaf 1773 tot 1785 doop hulle 5 van hul 6 kinders in die NG Kerk Swartland in die hedendaagse Malmesbury. Teen 1805 word hy vermeld in die distrik van Swellendam en in 1806 is daar die laaste vermelding van hom.
Sy nageslag stam almal van sy een seun, Johannes Hendrik (gebore 1778) af. Hierdie nasate is deesdae oor die hele wêreld versprei. Sommige dra die familienaam en ander is afstammelinge van sy dogters met ander vanne.
Die eerste keer wat 'n Pottas 'n têrsiere kwalifikasie behaal het, was in die vyfde geslag. Voor dit was matriek selfs 'n uitsondering in die familie. Die Pottas-familie is klaarblyklik swerwers. Daar is al die opmerking gemaak dat die Pottasse met wiele in plaas van voete gebore is.
Die Pottas DNA vind sy oorsprong uit Noordoos-Afrika. Dit het via Duitsland weer sy spore na Afrika teruggevind. Vandag kom Johann Simon se nageslag voor in meer as 20 lande wêreldwyd.
Bron: Johan J. Pottas - Die Pottas skerwe vanaf Schwalenberg tot Windhoek.
Vir meer inligting besoek die Genealogiese Genootskap se webwerf by www.genza.org.za
Ontmoet die Familie Oelofse
Potchefstroom Herald 2 Maart 2017
Die ontstaan van die Oelofse's as Suid-Afrikaanse familie is, glo dit as u wil, deur die lot beslis! In 'n ou VOC regsdokument is die verhaal hoe die Oelofse-Familie in Suid-Afrika sy beslag gekry het.
In die eerste deel van die dokument gedateer 24.03.1668 verskyn 'n opsomming van aanklagte wat in die openings verklaring weergegee word: "Alsoo Andries Oloffse van Cristiaan Stadt oudt 26 jaaren, geweesen matroos in dienst der ed. compe.op t' Huijs te Velsen jegenwoordig 's Heeren ..."
Die 26 jarige Andreas Oelofse was afkomstig van Christiaanstad (Oslo). Opgesweep deur 'n mede-passasier op die skip, het hy ingestem deel te wees van 'n komplot om die skip se offisiere in hul kajuite te vermoor. Vir die doel het hy 'n mes in sy sak versteek en ene Hans Oelsen sou hulp verleen.
Die tweede deel handel daaroor dat 'n regering wat wet en orde handhaaf nie sodanige dade kan oorsien nie en dat 'n voorbeeld van hom (en ander) gemaak moet word deur aan hulle die maksimum voorgeskrewe straf op te lê.
Hy het voor die Kommisarisse van die hof, die Kommandeur, asook die bevelvoerders van retoervloot (wat op daardie stadium in Tafelbaai voor anker was) verskyn en is gevonnis in die naam van van die "Staten Generaal de Verenigde Nederlande".
Die vonnis het bepaal dat sy lot (om te lewe of te sterwe) op die dag en plek van teregstelling bepaal sou word deur trekking van een van twee strooitjies. - Indien hy die kort een trek, was die vonnis dat hy "aan sy nek sou hang totdat hy dood is en al sy bates en besittings sou konfiskeer word".
Indien hy egter die lang strooitjie sou trek moes hy die maksimum aantal houe met 'n rottang ontvang terwyl hy op die skavot staan met die galgtou om sy nek, waarna hy met brandyster as krimineel gebrandmerk sou word. Daarna moes hy ook nog 25 jaar op Robbeneiland in kettings deurbring en ook sy besittings aan staat afgee.
Die blote feit dat hy minder as twee jaar later getrou het maak dit duidelik watter strooitjie hy getrek het!
Andreas Oelofse trou op 14.4.1690 te Kaapstad met Sara Van Gyselen d.v. Leendert Janz van Gÿselen en Maria Willemsdogter van die Kaap. (Daar word ook na haar verwys as "Sara from the Cape, a half-caste female belonging to the Company, promised that upon her death (and after her marriage to Andries Oelsen), she would leave half her possessions to the Company in return for the education she had received as child).
b1 Leendert *ca 1690 x 16.8.1711 Margaretha Beyers *ca 1690 -3 seuns, maar hulle nageslag is redelik klein in getal.
b2 Fure *ca 1692.
b3 Dorothea *ca. 1695 x 7.1.1709 Cornelis Campher +ca 1686.
b4 Margaretha *ca 16.9.1696 x 24.3.1726 Johann David Pfannenstiel xx 27.8.1741 Heinrich Fehrsen.
b5 Sara Magdalena *ca 1698 x Kaapstad 2.12.1731 Johan Michiel Kromhout van Königsberge.
b6 Cornelis *ca 1699 (ongetroud).
b7 Anna *ca 1703 x 2.3.1721 Johann Adam Clank van Naumburg.
b8 Johannes *ca 1706 (ongetroud).
b9 Roelof *ca 1708 +26.09.1743 x 15.08.1728 Sara Cordier *Paarl 1713. Die egpaar het 4 kinders (2 dogters en 2 seuns) gehad en die jongste, Andries x Maria Susanne Roi, is waarskynlik voorouer vir die meeste Oelofse's in Suid-Afrika. Hy was "baaspadmaker" van die Langkloof. Die egpaar het gewoon op die plaas Rietvlei waar die dorp Uniondale aangelê is.
Die mees bekende Oelofse is sekerlik Hansie, sprinbokskrumskakel in 1953. Lt. Nicolaas Petrus Oelofse was tydens die tweede Vryheidsoorlog 'n knap kannonier.