Sisyphus, die simbool van die absurditeit van die bestaan, skildery deur Franz Stuck (1920)
In die filosofie verwys "die absurde" na die konflik tussen die menslike neiging om inherente waarde en betekenis in die lewe te soek, en die menslike onvermoë om enige te vind in 'n doelgerigte, betekenislose of chaotiese en irrasionele heelal.[1] Die heelal en die menslike verstand alleen veroorsaak nie die absurde nie, maar die absurde ontstaan as gevolg van die teenstrydige aard van die twee wat tegelyk bestaan.
As 'n filosofie ondersoek absurdisme verder die fundamentele aard van die Absurde en hoe individue, sodra hulle bewus is van die Absurde, daarop moet reageer. Die absurdistiese filosoof Albert Camus het verklaar dat individue die absurde toestand van menslike bestaan moet aanvaar. Hy bevorder dan die lewe ryk aan opsetlike ervaring.[2]
Absurdisme deel enkele konsepte, en 'n algemene teoretiese patroon, met eksistensialisme en nihilisme. Dit het sy oorsprong in die werk van die 19de-eeuse Deense filosoof Søren Kierkegaard, wat gekies het om die krisis wat die mens met die Absurde ondervind, te konfronteer deur sy eie eksistensialistiese filosofie te ontwikkel.[3] Absurdisme as geloofstelsel is gebore uit die Europese eksistensialistiese beweging wat ontstaan het, veral toe Camus sekere aspekte van die filosofiese denklyn verwerp het[4] en sy essay The Myth of Sisyphus gepubliseer het. Die nasleep van die Tweede Wêreldoorlog het die sosiale omgewing geskep wat absurdistiese sienings gestimuleer het, en dit veral in die verwoeste land Frankryk moontlik gemaak het.
2 Verhouding met eksistensialisme en nihilisme
In die absurdistiese filosofie ontstaan die Absurde uit die fundamentele disharmonie tussen die individu se soeke na betekenis in die betekenisloosheid van die heelal. As wesens op soek is na betekenis in 'n sinnelose wêreld, het die mens drie maniere om die dilemma op te los. Kierkegaard en Camus beskryf die oplossings in hul werke, The Sickness Unto Death (1849) en The Myth of Sisyphus (1942), onderskeidelik:
Selfmoord (of, 'ontsnapping uit bestaan'): 'n oplossing waarin iemand sy eie lewe beëindig. Kierkegaard en Camus verwerp die lewensvatbaarheid van hierdie opsie. Camus noem dat dit nie die Absurde teëstaan nie. Inteendeel, in die daad om 'n mens se bestaan te beëindig, word 'n mens se bestaan net meer absurd.
Godsdienstige, spirituele of abstrakte geloof in 'n transendente sfeer, wese of idee: 'n oplossing waarin 'n mens glo in die bestaan van 'n werklikheid wat buite die Absurde is, en as sodanig betekenis het. Kierkegaard verklaar dat 'n geloof in enigiets buite die Absurde 'n irrasionele, maar miskien noodsaaklike, godsdienstige 'sprong' tot die ontasbare en empiries onwaarskynlike vereis (wat nou algemeen na verwys word as 'n 'sprong van geloof'). Camus het egter hierdie oplossing, en ander, as 'filosofiese selfmoord' beskou.
Aanvaarding van die Absurde: 'n oplossing waarin 'n mens die Absurde aanvaar en aanhou leef ondanks dit. Camus het hierdie oplossing onderskryf en geglo dat deur die Absurde te aanvaar, die grootste mate van vryheid bereik kan word. Deur geen godsdienstige of ander morele beperkings te erken nie, en deur opstand teen die Absurde (deur sin te maak), terwyl dit terselfdertyd as onstuitbaar aanvaar word, kan 'n mens tevredenheid vind deur die kortstondige persoonlike betekenis wat in die proses gebou is. Kierkegaard, daarenteen, beskou hierdie oplossing as 'demoniese waansin': "Hy woed veral van die gedagte dat die ewigheid dit in sy kop kan kry om sy ellende van hom af te neem!"[5]
Verhouding met eksistensialisme en nihilisme[wysig | wysig bron]
Absurdisme is afkomstig van (sowel as gelykstaande met) die 20ste-eeuse idees van eksistensialisme en nihilisme; dit deel 'n paar prominente vertrekpunte met albei, maar hou ook gevolgtrekkings in wat uniek van hierdie ander denkrigtings onderskei word. Al drie het ontstaan uit die menslike ervaring van angs en verwarring wat voortspruit uit die Absurde: die oënskynlike betekenisloosheid in 'n wêreld waarin die mens tog gedwing word om betekenis te vind of te skep.[6] Die drie denkskole verskil na hierdie vertrekpunt. Eksistensialiste het in die algemeen hul beywer vir die individu se opbou van sy of haar eie betekenis in die lewe sowel as die vrye wil van die individu. Darenteen het die nihiliste beweer dat 'dit nutteloos is om betekenis te soek of te bevestig waar geen gevind kan word nie.[7] Absurdiste wat Camus se formuleering volg, laat huiwerig die moontlikheid toe vir 'n sekere sin of waarde in die lewe, maar is nie so seker soos eksistensialiste oor die waarde van 'n mens se eie gekonstrueerde betekenis nie, en ook nie die nihiliste se totale onvermoë om betekenis te skep. Absurdiste wat Camus volg, verminder die waarde van of verwerp die vrye wil, en moedig bloot aan dat die individu uitdagend en outentiek leef ten spyte van die sielkundige spanning van die Absurde.[8]
Camus self het hartstogtelik daaraan gewerk om nihilisme teë te werk, soos hy in sy essay The Rebel verduidelik, terwyl hy ook die etiket van "eksistensialis" in sy essay Enigma en in die samestelling The Lyrical and Critical Essays of Albert Camus, kategories verwerp het. Ten spyte hiervan word hy steeds, dikwels deur ander as 'n eksistensialis beskryf.[9] Beide eksistensialisme en absurdisme behels die praktiese toepassings daarvan om bewus te word van die waarheid van eksistensiële nihilisme: d.w.s. hoe 'n gedrewe soeker na betekenis moet optree as hy skielik gekonfronteer word met die skynbare verberging, of reguit afwesigheid, van betekenis in die heelal. Camus se eie begrip van die wêreld (byvoorbeeld, "'n goedaardige onverskilligheid" in The Stranger), en elke visie wat hy gehad het vir die vooruitgang daarvan, onderskei hom egter van die algemene eksistensialistiese neiging.
Basiese vergelyking tussen eksistensialisme, absurdisme en nihilisme
Ateïstiese eksistensialisme
Monoteïstiese eksistensialisme
1. Daar is iets soos betekenis of waarde'': Ja Ja Dit is 'n logiese moontlikheid. Nee
2. Daar is inherente betekenis in die heelal: Nee Ja, maar die individu moes die kennis van God leer ken het. Nee Nee
3. Die strewe na betekenis kan op sigself betekenis hê: Ja Ja So 'n strewe kan en behoort betekenis vir 'n individu te genereer, maar die dood maak die aktiwiteit steeds "betekenisloos". Nee
4. Die individu se skepping van enige soort betekenis is moontlik: Ja, sinmaking in 'n wêreld sonder inherente betekenis is die doel van eksistensialisme. Ja, alhoewel hierdie betekenis God uiteindelik sou insluit, sou Hy die skepper van die heelal en die 'betekenis' self wees. Ja, alhoewel dit die Absurde in die gesig moet staar, wat beteken dat ons die kortstondige, persoonlike aard van ons sinmaakprojekte omhels en die manier waarop hulle deur die dood tot niet gemaak word.[10] Nee
5. Daar is 'n oplossing vir die individu se begeerte om betekenis te soek: Ja, die skepping van 'n mens se eie betekenis. Ja, die skepping van 'n mens se eie betekenis waarby God betrokke is. Om die absurde te omhels, kan 'n mens vreugde en betekenis in 'n mens se lewe vind, maar die enigste 'oplossing' is om uiteindelik deur die dood vernietig te word. Nee
↑ Dotterweich, John (11 Maart 2019). "An Argument for the Absurd" (in Engels). Southern Cross University. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 April 2020. Besoek op 8 Oktober 2019.
↑ Aronson, Ronald (2011-10-27). "Albert Camus". Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved 2019-12-8.
↑ Kierkegaard, Søren (1941). The Sickness Unto Death. Princeton University Press
↑ Solomon, Robert C. (2001). From Rationalism to Existentialism: The Existentialists and Their Nineteenth Century Backgrounds. Rowman and Littlefield. bl. 245. ISBN 0-7425-1241-X."
↑ Alan Pratt (23 April 2001. "Nihilism". Internet Encyclopedia of Philosophy. Embry-Riddle University. Besoek 4 Februarie2012
↑ Donald A. Crosby (1 Julie 1988). The Specter of the Absurd: Sources and Criticisms of Modern Nihilism. State University of New York Press. Besoek op 29 Januarie 2012
↑ Stanford Encyclopedia of Philosophy. "What is the Camusean alternative to suicide or hope?"
↑ Solomon, Robert C. (2001). From Rationalism to Existentialism: The Existentialists and Their Nineteenth Century Backgrounds. Rowman and Littlefield. bl. 245. ISBN 0-7425-1241-X