Hebreërs 11: 1-3; 8-16 – NG Gemeente Pinelands
Posted on 11 Aug, 2013 8 Sep, 2013 by Pinelands NG Kerk
Hebreërs 11: 1-3; 8-16
11 Augustus 2013 Koninkrykstyd
Die Hebreërboek is deur 'n onbekende skrywer geskryf en dit handel oor geloof – spesifiek oor geloof wat swaarkry, geloof wat beproef word, en geloof wat daarom dreig om moed op te gee.
Die boek is geadresseer aan 'n groep Joodse gelowiges wat tweede- en derdegeslag christene was. Dws hulle ouers of oumas en oupas was tydgenote van Jesus, hulle was oog- en oorgetuies van sy kruisiging en sy opstanding, sy hemelvaart en die begin van die kerk. Hulle was mense wat oorgehaal is deur die verhaal en die leringe van Jesus en wat iewers op hul pad radikaal tot bekering gekom het. Hierdie "aan die brand"-christene se kinders aan wie die brief gerig is, is dus in gelowige huise gebore; anders as hul ouers het hulle van kleins af grootgeword met die verhale van Jesus, in die geloofsgemeenskap van die kerk en met die geloofsbelydenis op hulle lippe. Geloof is nie iets wat skielik of radikaal in hul lewe ingekom het nie. Hulle is op 'n manier "in die geloof gebore". Hulle het geglo want dis hoe hulle grootgemaak is, dis wat hulle gewoond was.
Om so "in die geloof" gebore te word is natuurlik 'n groot voorreg, 'n voorreg wat die meeste van ons ook gehad het. Maar dit hou sy gevare in. Die gevaar dat geloof eintlik maar 'n gewoonte is en nie 'n baie doelbewuste keuse nie. En toe hierdie gelowige kinders die prys vir hulle ouers se radikale keuse begin betaal, toe weet van hulle nie meer of hulle werklik met hierdie geloof verder wil gaan nie. Dalk is dit beter om die geloof af te lê en om terug te gaan na die lewe van hul ouers of grootouers voordat hulle geglo het – 'n lewe waar hulle inpas in die samelewing, aanvaar word, nie gespot word nie, nie werke verloor omdat hulle glo nie, nie vervolg word omdat hulle glo nie. Waarom hierdie prys betaal vir 'n geloof waarvan dit nie lyk asof enige van die beloftes waar word nie – selfs die belofte van die nabye wederkoms blyk nie in vervulling te gaan nie.
Weens die eise van hul geloof en die gebrek aan beloning oorweeg hierdie gelowiges dit dan om terug te keer na Judaïsme, na 'n geloof sonder Jesus, sodat hulle weer gewild kon wees en sodat hulle lewens veilig en gemaklik kon wees.
In kort dus: die Hebreërbrief is nie vir ongelowiges geskryf nie. Dit is geskryf vir gelowiges wat tekens getoon het dat hulle traag word in hulle geloof, tekens dat hulle eerder maar hulle geloof wil prysgee en teruggaan na 'n lewe voor geloof. Die prys wat hulle vir hul geloof betaal is eenvoudig net te groot. Dit maak nie meer sin om daarmee voort te gaan nie. Die Hebreërbrief is bedoel om hulle moed in te praat.
11:12 "hierdie man was so goed soos dood"
Seeing is believing. Sien is glo. Of so glo ons mos. Omdat ons sien. Maar kan ons werklik so sê en dan nog van geloof praat? Is dit werklik geloof om vir iemand te sê: "Ek glo jou nou omdat ek met my eie oë gesien het dat dit wat jy sê waar is." Of is geloof eerder om te kan sê: "Ek glo jou, ek neem jou op jou woord omdat ek jou vertrou. En omdat ek daarom vertrou dat dit wat jy gesê het waar is, selfs al het ek dit nie gesien nie." Of om dit nog bietjie verder te vat: "Al het ek dit wat jy sê nie fisies self gesien nie, glo ek jou en daarom is dit nie meer vir my nodig om dit self te sien nie. Ek kan dit voor oë roep, en dit is so goed soos self sien"…
"Om te glo," lees ons in Hebreërs, "is om seker te wees van die dinge wat ons hoop, om oortuig te wees van die dinge wat ons nie sien nie." Die woordjie "hoop" dui beide in die O- en die NT op verwagting (expectation), en dit kan ook vertaal word met "die dinge waarop ons wag". Die inhoud van hoop is dus iets wat in die toekoms lê. Daarom is dit nog meer in die kol om van geloof te sê dat dit is om seker te wees van die dinge wat ons hoop/waarop ons wag, om oortuig te wees van die dinge wat ons nog nie sien nie. Om te glo is om verder te kyk as waar ons nou is, om verby alles te kyk wat ons tans rondom ons sien en om God se toekoms raak te sien. 'n Toekoms wat vir ons gebaan is deur Jesus Christus, die Begin en Voleinder van ons geloof. Die spil waarom die tema van geloof in Hebreërs draai, die fokuspunt, die fokuspersoon is Jesus. Daaroor preek Bianca volgende week: volhard in die geloof, met jou oog gevestig op Jesus. Kyk verder as jou hede en sien Hom, hou Hom voor oë. Kyk deur Jesus en sien die Onsienlike God, sien die toekoms raak, die koninkryk van God, die nuwe hemel en die nuwe aarde, die stad met die vaste fondament, daar waar die wil van God geskied. Kyk met geloofsonderskeiding en sien God se wil raak.
Glo is sien. Maar 'n mens kan nie 'n alternatiewe toekoms, 'n beter lewe, God se koninkryk raaksien en dan nog leef soos een wat nie gesien het nie. Gelowiges wat weet dat daar 'n beter toekoms, 'n ander tipe wêreld en lewe bestaan waar die wil van God geskied – hierdie gelowiges kan nie meer gemaklik in die huidige wêreld leef nie. As jy eers gesien het wat vir jou in die toekoms lê, waarheen jy oppad is, waar jy hoort, dan besef jy dat jy 'n vreemdeling, 'n bywoner hier op aarde is. Dan word jy 'n toeris. En waaraan ken mens toeriste uit? Mens ken toeriste uit aan hulle gedrag, aan dit wat hulle doen. Ons ken hulle uit aan hulle vreemde, afwykende gewoontes. "Kyk net, daai persoon is nie van hier nie. Kyk net hoe lyk hy. Hoor hoe praat hy! Kyk wat doen hy!"
Gelowiges is toeriste in hierdie wêreld. En dit word duidelik in hulle gedrag. Soos Noag wat 'n ark gebou het. Soos Abraham wat uit sy eie land weggetrek het na 'n vreemde land toe. In hierdie opsig is Abraham dalk die beste voorbeeld van wat dit beteken om 'n gelowige te wees. Hy het fisies sy land van herkoms verlaat en as 'n vreemdeling in 'n vreemde land gaan woon. Op sy oudag daar 'n nuwe toekoms begin. Hy het nie huis gebou nie maar oral waar hy gekom het tentopgeslaan. Want hy het die stad met die vaste fondamente waarvan God self die ontwerper en bouer is in die verte gesien, met sy geloofsoë. Hy het gesterf sonder om te verkry wat beloof is, maar hy het dit uit die verte gesien en daaroor gejuig. En hy het erken dat hy op hierdie aarde slegs 'n vreemdeling en bywoner is. Nie een van die geloofshelde waarvan Hebreërs praat het in hierdie lewe gekry wat vir hulle belowe was nie. Almal het gesterf voordat dit in vervulling gegaan het. Kleiner beloftes het wel in vervulling gegaan, maar die vervulling van die eindelike beloftes het nog ver gelê. Die punt is: vir die gelowige is die belofte alleen alreeds genoeg. En gehoorsaamheid aan God, nie omdat sy beloftes noodwendig in ons tyd gaan waar word nie, maar gehoorsaamheid omdat ons weet dat ons lewens hang aan die belofte self. Ons leef in die hede vir die belofte, en leef nie vir die vervulling nie. Maar ons sien reeds die vervulling van die beloftes in die toekoms, en ons wéét dat ons daarheen oppad is.
Glo is doen. Geloof vind uitdrukking in andersoortige gedrag. Gelowiges se prioriteite is anders as ander mense s'n. Hulle verhoudinge is anders. Hulle kyk anders na ander mense. Hulle kyk anders na die skepping, die ekonomie en die politiek. Hulle kyk anders na die nood rondom hulle. Hulle poog om iets van hulle tuisland sigbaar te maak in die land en die wêreld waarin hulle tans rondreis. Hulle soek die wil van God en doen daarom soms vreemde dinge (gaan lees gerus die hele Hebr 11 as voorbeelde). Hulle dink nie aan hulleself nie, maar aan Christus. Hulle kies nie hul eie paaie nie, hulle kyk nie wat die maklikste pad is nie, maar hulle soek die regte pad. Teen die waardes en oordele van die samelewing in sê gelowiges: "Nee, ek volg hierdie pad. Ek kan nie anders nie. Ek moet doen wat reg is, al sê almal wat! Al sê my eie verstand en my hart ook al wat!" (Smit)
Daar is natuurlik 'n alternatiewe pad as die pad van geloof. Dis juis oor hierdie pad dat die Hebreërbrief geskryf is. Die diepste rede van die brief is om as waarskuwing te dien. Al die gelowiges het nie meer kans gesien om voort te gaan met die pad van geloof nie. Van hulle wou omdraai. Gelowiges wat grootgeword het in Christenhuise. Gelowiges wat die evangelie saam met hul moedersmelk ingekry het maar wat nie meer kans gesien het vir die opofferings wat die geloof vra nie. Weereens gebruik die skrywer die geloofshelde as voorbeeld. En eintlik verwys hy sommer na die hele volk van Israel in die woestyn ook. "As hulle terug verlang het na daardie land waaruit hulle weggetrek het, sou hulle die geleentheid gehad het om terug te draai." (15) Die pad is immers lank en moeisaam, en dan nog net vol beloftes en sonder die onmiddellike vervulling daarvan. Dit is moontlik om agter te raak op hierdie pad, om uit te val. Dit is moontlik om terug te verlang na die vleispotte van Egipte – baie van die volk hét inderdaad terugverlang. Hulle het selfs terugverlang na hul slawediens in Egipte! En diesulkes het agtergebly in die woestyn. Want hulle het nie meer kans gesien vir vorentoe gaan nie.
Op 'n manier is ons as gelowiges altyd in 'n woestynsituasie. Ons kom nooit werklik tuis by 'n plek nie. Altyd op weg na die eintlike vervulling en rus. En op die pad is daar altyd beproewinge van die een of ander aard. En ons raak moeg. En ons kyk soms oor ons skouer na dit wat agter ons lê en dit lyk soms beter om liewer terug te gaan as om aan te gaan. Hierdie dinge gebeur aanvanklik heel ongesiens, amper onbewustelik. Ons verlang terug na die "goeie ou dae" toe ons nie met kruise op ons rug geloop het of die voortdurende spot van ongelowiges verduur het nie. Dit lyk soveel beter om een van "hulle" te wees. Lekkerder, geriefliker, makliker. Op baie vlakke is dit dit natuurlik ook… Mettertyd kom ons nog kerk toe maar ons hart is nie meer daarin nie. Later kom ons nie eens meer kerk toe nie. Dit raak al makliker. Volgens die Hebreërbrief is dit wat sonde is. Sonde is om afvallig te raak van God. Sonde is om af te draai. Dit is om die geloof prys te gee en te kies vir die ongelowige pad.
Hoekom gebeur dit? Dit gebeur omdat ons ons fokus verloor. Ons fokus nie meer op Jesus nie. Ons sien Hom nie meer raak nie. Maar geloof is dan om die O(o)nsienlike te sien! Tog kan dit gebeur dat ons Hom nie meer sien nie omdat ons nie meer wíl glo nie. Ons wíl nie meer op hierdie pad vasbyt nie. En geloof is om vas te byt.
Vasbyt beteken egter nie dat ons nooit sal twyfel nie. Dink maar aan Abraham – die vader van geloof. Hy was bereid om vir God op sy woord te neem en die vreemde in te trek. Maar toe God op sy oudag vir hom 'n talryke nageslag beloof, en die belofte dra nie dadelik vrug nie – toe was Abraham nie meer so seker van God en sy beloftes nie. Hy het getwyfel. Hy het selfs vir God gelag oor die onmoontlikheid van die belofte. Maar ten spyte van sy twyfel het Abraham nie teruggedraai na Ur toe nie. Hy het in sy tent gebly, en gewag. Dalk is dit ook soms wat geloof is. Om, wanneer ons die slag nie kan glo nie, steeds nie terug te draai nie, maar aan te hou om vorentoe te kyk, om te bly soek, om te probeer sien, om te wag, te hoop op dit wat ons nie kan sien nie, teen alle hoop in te hoop, totdat ons dit tog weer sien, totdat ons Hom weer sien. Omdat Hy beloof het ons sal Hom sien…
Daar kom baie geleenthede op ons pad om af te draai. Die Hebreërbrief praat in sterk taal hieroor in vs 15. Daar word gepraat van kairos-momente, deurslaggewende tye. Hoe sal ons kies? Wat sal ons kies? Hierdie wêreld? Of die wêreld wat God vir ons in gedagte het? Wanneer ons hierdie wêreld begin oorweeg, dan moet ons mekaar vermaan, aanspoor, en moed inpraat. Ons is verantwoordelik vir mekaar. Ons moet mekaar help op die regte pad, die pad van die geloof. Want dit ís beter om christene te wees, ten spyte van die woestynomstandighede waarin ons verkeer. Dit ís beter om te glo as om nie te glo nie. Die vraag is: Glo ons dit? Wil ons voortgaan op hierdie pad, selfs al is dit nie maklik nie. Selfs al is dit baie moeilik. Selfs al gaan géén van God se beloftes nou al vir ons in vervulling nie…
Die geloofshelde het nie omgedraai nie. Hulle het na 'n beter vaderland, dit is die hemelse verlang. Daarom is God nie skaam om hulle God genoem te word nie; trouens, Hy het vir hulle 'n stad gereed gemaak" (16).