د.عیرفان قانعی فه‌رد لێكۆڵه‌ر له‌ مێژووی هاوچه‌رخی كورد و شاره‌زای كاروباری عێراق و رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌ وتارێكی تایبه‌تدا كه‌ بۆ (ماڵپه‌ڕی پۆله‌تیك) نوسیویه‌تی باسی دۆخی عێراق مه‌ترسییه‌كانی داهاتوو و ئه‌گه‌ری شه‌ڕی ناوخۆ ده‌كات، هه‌روه‌ها ده‌شڵێت كوردستانی عێراق هیچ داهاتوویه‌كی نییه‌.
ده‌قی وتاره‌كه‌ی..
له ساڵی 2005 تا 2017، زیاتر له 12 ساڵی تەمەنم لە عێراق و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تێپەڕاند، بیرەوەریی زۆر تاڵ و شیرینم لەو ماوەیەدا هەیە، له کۆشکی سەرۆک کۆمارەوە لە بەغدا تا سەری ڕەش؛ له نەجەف و بەسرەوە تا سنوری سوریا هەمووی گەڕاوم، تەواوی بیرەوەرییەکانم لەو ماوەیەدا خستمە جانتایەکەوە، بەڵام عێراق زۆرجار بەرچاوم دەگرێت و خەیاڵم داگیردەکات.
بە بۆچوونی من، عێراق بەرەو شەڕی ناوخۆ و خوێناویی بوونی زیاتر دەڕوات، حکومەتی تەوافوقی و شەراکەت هه‌وڵێكی منداڵانەیە، گەندەڵیی و نەبوونی ئاسایش و تایفەگەریی وڵاتی کاول کردووە، یاسایەک نییە... عێراق وڵاتێکە که له هەر کونجێکیدا یەکێک لە وڵاتانی دراوسێ بە کرێگیراوەکانی خۆیان هان دەدەن، هەر وڵاتێکی دراوسێ له ناو ئاکتەرە سیاسی و ئاینییەکانی عێراقدا پیاوی خۆیان هەیە..مەنتق و سیاسەت نەماون، تەنها پاره و دەسەڵات ئامانجی هەموو ئەکتەرە سیاسییه‌كانه‌، تەنها پاره و دەسەڵاتیش هۆکاری ئەوەن شیعه و سوننە و کورد پێکەوە دانیشن، ئەوانی تر قسەی خۆشن.
ئێران دەیەوێت هیلالی شیعه کۆنترۆڵ بکات و عێراقیش پردێکە بۆ پەڕینەوەی بۆ سوریا و لوبنان و شیعەکان بە تەواوی بگرێت، عەرەبستانی سعودیە و تورکیا و ئیسرائیل بەرنامەی خۆیان هەیە، ئەمەیش دەستتێوەردانە لە کاروباریی عێراق... بەس لەبەر پارە و دەسەڵات، زۆربەی ئەکتەرە سیاسییەکانی عێراق دوای وڵاتانی عەرەبی کەوتوون، عێراقیان بەلاوە گرنگ نییە، کەس ئەمنیەتی نیشتمانی عێراقی بەلاوە گرنگ نییە، وڵات دەفرۆشن و دەسەڵاتیان دەوێت، بۆیە بەم جۆرە وڵات بەڕێوەدەچێت ؟
لەو ڕۆژەوەی سەدام حسێن ڕۆیشتووه‌، شیعەکان خۆیان کردە خاوەنی عێراق، دواتریش داعشیان هێنایە عێراقەوە، ئیتر عێراق ڕۆژێکی خۆشی نەدیووە، خەڵک لەسەر شەقام دەڵێن"خۆزگەمان بە زەمەنی سەدام". دیکتاتۆریەتێکی توڕە و گەندەڵتر پێکهات که عێراق گەیاندووەتە ئەمڕۆژە، که ئەگەری زۆرە هەر کاتێک بتەقێتەوە و دراوسێکانیش تێکەڵی بابەتەکە بن.
دەڵێن سەرۆک کۆماری نوێ دادەنێین، بەڵام بەرەو کام سیناریۆ دەڕوات، ئەمەش یاریکردنە بە ئاگر، چەند هاوپەیمانییەکی سیاسی جۆراوجۆر دەیانەوێت 220 پەرلەمانتار کۆبکەنەوە و سەرۆک هەڵبژێرن، به کام یاسا ؟ کەس وەڵامی ئەو پرسیارەی لایە ؟
هەندێک گروپ هەن که تێکەڵاوی 60-70 گروپی میلیشیای ترن، زیاتر لە 100 هەزار چه‌كداری خۆیان هەیە، جا باشه به کام سیاسه‌ت ؟ ئەمە ڕادەگیرێت ؟ ململانێی پارە و دەسەڵات. گەندەڵیی عێراق بووەتە پەندی جیهان، کەس هەیە بە دەفتەرێک یان دوو دەفتەر دۆلار پیاوێك دەکوژێت، جا لیست و دەنگ چییە ؟ وڵات بەرەو تاریکی زیاتر دەڕوات.. ئایندەی عێراق ئاژاوەیە.. هیچ ڕێگایەکی عەقڵانی دیکە شک نابرێت ئێستا.
چەند گروپێک لە ان نشا‌و لله و ماشا‌والله گەشبینن، بەڵام گۆڕەپانی سیاسی عێراق پیاو ڕِەشبین دەکات و تۆقێنەرە، قەیرانی عێراق بە یەک سەرۆک کۆمار و یەک عەشیرەت چاک نابێت، دەستی دەرەکی تێدایە بۆ تێکدان، له جیهانی فانتازی و خەیاڵیشدا، نابێت به سیاسەت. شانۆی سیاسی عێراق لە تراژیدی دەچێت، بۆ هاوڵاتیانی ئاساییش بووەتە کۆمیدیا و گاڵتەجاڕیی.
ئەو دۆزەخەی ئێستا، عێراق بەرەو سوتان دەبات، سەرۆک کۆماری نوێ بیانووە، ئەکتەری سیاسی و ئاینی و خێڵەکی له عێراق به دوای پارە و دەسەڵاتدا وێڵ و سەرگەردانن. جا دیموکراسی ئیتر چ مانایەکی هەیە ؟ هیچ! کام ستراتیژیی بابەتەکە که دەگوزەرێت؟ هیچ ! گەندەڵیی و نەبوونی مەدەنیەت و ئازادی ڕادەربڕین و نوسین، ئازادی حیزبی سیاسی سەربەخۆ و زانستی سیاسی که بوونیان نییە، جا کۆمەڵگای لەم جۆرە پەرتەوازە و سەرلێشێواو و دەبێت چاوەڕوانی گەلەکۆمەی سیاسی ئەم ئەکتەر و ئەو ئەکتەر بێت... شتێک ناگۆڕێت.
فڵانە حزب دەیەوێت که بە چەک و پاره و زمان بڕین قسەکانی بباتەسەر، فیسار حزب گەرەکیەتی بە زیندان و ئەشکەنجە و ئابڕووبردن و سومعە شکاندن قسەی خۆی بباتەسەر. هیچ کەسیش کار بە یاسا ناکات... کەسیش گوێ بۆ ڕەخنەگر و ڕاوێژکار و ڕۆشنبیر و دامەزراوە ناگرێت، ئەمە عێراق بەرەو شەڕی ناوخۆ دەبات... هەمووشیان پارە و چەکیان هەیە.. هەر وڵاتێکی دراوسێش کارتی خۆیان هەیە و دەتوانن بەکاری بهێنن.
وڵاته‌كه‌ لە کۆڵانی بنبەستدا و لە ناو بازنەدا دەخولێنەوە، عێراق بەم ئەکتەرە سیاسیانە که هەیەتی و لەسەر دەستی هەموویان خوێن و گەندەڵی و خیانەت و تاوان دیاره، باشه کام توافق و یاسا ؟
شیعەکان دەڵێن لە ساڵی 2003 وه خاوەنی تەواوی عێراقین، کام یاسای خولقاند ؟ عێراق بووەتە سەرزەمینی بێ خاوەن، کۆماری ئیسلامی ئێران و مەلای شیعه‌ش نایانەوێت که دروسێی دیموکرات و دامەزراو و باشی هەبێت، چونکە ئاڵۆزتری دەکات... زۆربەی ئەکتەرە سیاسی و ئاینییەکانی ئەمڕۆی عێراق، یان وابه‌سته‌ی ئێران بوون یان ئێران یان له تروریسمی ناوچه یاری داوه... که‌س بۆی نییه حاشا له‌مه‌ بکات، 19 ساڵە تێپه‌ڕیووه‌، هێشتا هەموو چاو و گوێیان له ئێرانه، ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ خۆیان ماندوو بکەن؟ بڕوایان بە کێ هه‌بێت؟
ئێران دەیەوێت کۆمەڵگایەکی دواکەوتووی مەزهەبی و بێ پارە و وابه‌سته‌ی له عێراق هەبێت، سوننەکان دەیانه‌وێت چاو له وڵاتانی عەرەب بکەن، ئه‌گه‌رچی پیاوه‌ ئاینیه‌كانی شیعه عێراقی گەیاندە ئەم ڕۆژگارە ڕەشە، به‌لای شیعه‌وه‌ کورد جێگه و پێگەی دیاری له سیاسه‌تی عێراقدا نییە... تەوافوق و ئەو شتانە خۆهەڵخەڵەتاندنە.
له‌ كۆتاییدا.. به دۆخی ئابوریی و کۆمەڵایەتی و سیاسی کوردستانی عێراقیش گەشبین نیم، دیکتاتۆریەت و بێ یاساییه.. هیچ داهاتوویەکی ڕوون نابینم بۆ کوردستانی عێراق، بۆ هەندێک لایەن کوردستان وەک بانک و كۆمپانیای بازرگانی وایە، باقی قسەی خۆش و بیانو و شەڕە قسەیە، کام داهاتوو دابینکراوه بۆ خەڵکی کوردستان؟ ئەگەر هەبووایە کورد لە دەست کورد ڕاینەدەکرد بۆ هەندەران.
هەواڵی زیاتر
نەوەی نوێ.. بڵقێکی سیاسی به‌ سه‌رۆكێكی تاكڕه‌وه‌وه‌
بیرورا 2022.08.07
به‌رامبه‌ر بارزانییه‌كان.. بافڵ تاڵه‌بانی دوو هه‌ڵه‌ گه‌وره‌كه‌ی باوكی دووباره‌ ده‌كاته‌وه‌؟
بیرورا 2022.04.04
کێ گرەوەکەی ناو یەکێتی دەباتەوە ؟
بیرورا 2021.12.25
سه‌رۆك كۆمار.. به‌نزین بۆ ئاگری كێشه‌ ناوخۆییه‌كانی یه‌كێتی
بیرورا 2021.12.03
دوایین بابەت
هاك یان سیخوڕ.. بومه‌له‌رزه‌یه‌كی هه‌واڵگریی ئیتڵاعات كۆمه‌ڵه‌ی هه‌ژاند
سەربازیی 2022.08.19
به‌پێی زانیارییه‌ تایبه‌ته‌كانی (ماڵپه‌ڕی پۆله‌تیك) له‌ ڕۆژانی ڕابردوودا، ئیتڵاعات له‌ ئۆپراسیۆنێكی پێشوه‌خته‌ی پلان بۆ داڕێژراودا كه‌ ڕاسته‌وخۆ له‌ تارانه‌وه‌ سه‌رپه‌رشتی كراوه‌، له‌ زۆربه‌ی شاره‌كان