دیاردەی زێدەڕۆیی و بەفیرۆدان، لەئێستادا یەکێکە لەدیاردە ئابوری و کۆمەڵایەتییەکانی کۆمەڵگاکان بەگشتی و کۆمەڵگادواکەوتوو و تازەپێگەشتووەکان بەتایبەتــــــی.
ئەم دیاردەیە، دوای زۆربوون و فەراهەمبوونی شمەک و کاڵاوخزمەتگوزارییەکان زیاتر دەرکەوت، بەو پێ یەی پێداویستیەکان لەپێویستیەکانی تاک و خێزان و کۆمەڵگا زیاتر بوو.
لەمانگی پیرۆزی ڕەمەزاندا، بەداخەوە موسڵمانان زیاتر خەرج دەکەن و زیاد لەپێویستی ڕۆژانەیان لەخواردن و خواردەمەنی بەکاردەهێنن، کەگومانی تێدا نی یە، ڕێژەیەکی زۆری ئەم پێداویستیانە بەفیرۆ دەڕوات ودەکرێنە ناو سەتڵی خۆڵ وخاشاکەوە.
لەقورئانی پیرۆزدا، هاتووە کەخوای گەورە بەفیرۆدەرانی خۆشناوێت (وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ)
هەروەها داوامان لێ دەکات، لەبەفیڕۆدان و زیادەخەرجی دوور بکەوینەوە بەگشتی و لەخواردن و خواردەمەنی بەتایبەتی.
زێدەخەرجی و بەفیڕۆدان، لەهەڵسوکەوتەنەشیاوەکان ئەژمار دەکرێت، کەدەبێتەهۆی زەرەروزیان لەتاک و خێزان و کۆمەڵگا، لەهەمانکاتدا، دەبێتەهۆی لەناوچوونی هەندێ لەدەرامەتەکان.
زیادەڕۆیی لە خۆراک و خواردەمەنیدا، بووەتە دیاردەیەکی بەرچاو و کۆمەلگای کوردی، بەدەستییەوە دەناڵێنێت، هیچ خێزانێک نی یە، سفرەی بەربانگی بەبێ فیڕۆدانی بەشێک لەخوانەکەی نەبێت! هەرچەندە ئامارێکی دروست لەم بوارەدا نی یە، بەڵام بەدڵنیاییەوە، لەم مانگەدا زیاتر لە(50%)ی زبڵ وخاشاکی خێزانەکان، بریتین، لەپاشماوەی خۆراک و خواردەمەنی و میوە و سەوزە.
هەروەها دەرئەنجامی ئەم دیاردەیە، جارێکی تر قەیرانی گرانبوونی بازاڕ، سەرهەڵدەدات، بارگرانی زیاتر بەسەر گیرفان و داهاتی خێزانەکانەوە دروست دەبێت.
زانستی ئابوری، جەخت لەوە دەکاتەوە کە پێویستە تاک و خێزانەکان، بەپێ ی پێویستی ئەندامانی خێزان و رۆژانە، پێداویستیەکان دابین بکەن، زیاد لەپێویستی زەرەر لەگیرفان و داهات دەدات.
لەلایەکی ترەوە، دەرئەنجامی ئەم خواستە زۆرەی بەکاربەران و لاوازی ئابوری هەرێم، کەتوانای وەڵامدانەوەی خواستی ناوخۆی نیە، ناچار بۆ پڕکردنەوە پەنا دەبرێتە بەر هاوردەکردن، بەپێی ئامارە ناڕەسمییەکان (90%) پێداویستە خۆراکی و خواردەمەنییەکان، لەدەرەوە هاوردە دەکرێت، داهات و پارەی نیشتیمانی دەچێتە گیرفانی وڵاتی هەناردەکارەوە.
بێ گومان، زێدەڕۆیی لەخواردن وخواردەمەنی دا، چەندین دەرئەنجانی نێگەتیڤی هەیە، لەوانە:
* قەڵەوی و زیادبوونی کێشی لەش، لەڕێگەی زۆرخۆرییەوە، قەڵەوی دروست دەبێت، ئەمەش مرۆڤ تووشی چەندین نەخۆشی دەکات، وەک نەخۆشییەکانی دڵ و فشاری خوێن و شەکرە وئازاری جومگە و ئێسک.
* هەستکردن بەتەمەڵی و سستی، بێگومان کەسی زۆرخۆر، دەرئەنجامەکەی تەمەڵی دەبێت، کەزۆربەی کات ئارەزووی خەو دەکات.
* خەرجکردنی زیاد لەدارایی، ئەمەش بەهۆی ئامادەکردنی خوانێکی چەورو جواروجۆر، بەبەردەوامی.
ئەم دیاردەیە، لەکاتێکدایە جیهان بەگشتی بەدەست کەمبونەوەی خۆراکەوە گیرۆدەبووە، بەهۆی دەرئەنجامەکانی کۆرۆناڤایرۆس و ووشکەساڵی، جەنگی ڕووسیاو ئۆکرانیا. بەرزبونەوەی نرخی نەوت لەجیهاندا، بووەتە هۆی زیادبوونی تێچوونی بەرهەمهێنان و سەرئەنجام ئاستی گشتی نرخەکان لەبازاڕەکاندا بەرزتر دەبێتەوە، هەر ئەمەش یەکێکە لەهۆکارەکانی هەڵــاوسانی نێودەوڵەتی.
هەندێ لەڕاپۆرتەکان باس لەبەفیڕۆدانی نزیکەی (1.3) ملیار تەن/ساڵانە لەخواردن دەکرێت، ئەم ڕێژەیە نزیکەی سێ یەکی بەرهەمهێنانی جیهان دەبێت، بەمانایەکی تر، واتە یەک لەسێ بەشی خۆراکی جیهانی لەسەلەی خۆڵدا دەبینێتەوە.
بەداخەوە، کۆمەڵگای کوردیش، لەم دیاردەیە بێ بەش نی یە، لەساڵانی پێشوودا بەهۆی زیادبوونی داهاتی تاک و خێزانەکانەوە، دیاردەی زێدەخەرجی و بەفیرۆدان زیادی کردو بەسەدان تەن لەخۆراک و خواردەمەنی و سەوزەو میوە بەفیرۆ چوون، سەرەڕای قەیرانی دارایی و کێشەئابورییەکان، بەڵام کۆمەڵگا هێشتا ڕێژەیەکی زۆری خواردن و خواردەمەنی زیاد لەپێویست خەرج دەکات و دیاردەی بەفیڕۆدان و زێدەخەرجی لەئاستێکی بەرزدایە.
یەکێک لەهۆکارەکانی ئەم دیاردەیە، نەبوونی هۆشیاری تاک و خێزانەکانە لەشێوازی بەکاربردنی خواردن و خواردەمەنیدا.
هەربۆیە، پێویستە هەموو لایەک بەڕاگەیاندن و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی و مامۆستایانی ئایینی و ناوەندەکانی پەروەردەوفێرکردنەوە، هەوڵی بڵاوکردنەوەی هۆشیاری بەکاربردن بدرێت، چونکە ئەم دیاردەیە، مەترسییەکی گەورەیە لەسەر ئاسایشی خۆراک و ماڵ و سامانی هاونیشتمانیان.
*ئابووریناس
About
Latest Posts
سەرکۆ یونس
Latest posts by سەرکۆ یونس (see all)
سەرکۆ یونس: ژن و ئابوری خێزان. - 2022-11-29
سەرکۆ یونس: مۆندیالی 2022 لەقەتەر و تۆمارکردنی ژمارەی پێوانەیی لەدەستکەوتی ئابوری گەورەدا. - 2022-11-16
سەرکۆ یونس: بانکی ناوەندی، لەنێوان بەرداشی سیاسیەکان و واقیعی ئابوریدا. - 2022-11-12
ڕێدۆزیی بابەت
زاهیر باهیر: لیبراڵ، فاشیی، چەپی دەسەڵاتخواز.
عه‌بدوڵا که‌ریم مه‌حمود: کورده‌کانی رۆژئاوا و جینۆسایدی ئابووری!
مانیفێستی ناتۆ، زۆر گرنگە بۆ خوێندنەوە
ببن بە هاوڕێمان
https://www.facebook.com/Mallpari-wtarikurd-107266495356764
ببن بە هاوڕێمان
Tweets by @https://twitter.com/wtarikurd
وەرگێڕان
وەرگێڕان
حەسەن یڵدرم: مانگرتن و ناڕەزایەتییەکان لە تورکیا بۆ زیادکردنی کرێ و مووچە لە بەرانبەر بەرزبوونەوەی هەڵاوسانی پارە.
زاهیر ىاهیر 2022-11-12
وەرگێڕان
هێڤار حەسەن: بنەچەی دروشمی” ژن . ژیان . ئازادی.
گۆران هەڵەبجەیی 2022-10-27
وەرگێڕان
دەیڵ سی کۆپڵاند: کاتێک کە بازرگانیی دەبێتە هۆی شەڕو بەرەو جەنگ دەڕوات! چین و ڕوسیا، سنووری پشتبەستن و وابەستەبوونیان.
حەسەن ڕازانی 2022-09-17
وەرگێڕان
ئارش رەیسینەژاد: شای ئێران و کوردی عێراق و شیعەی لوبنان.
عەتا قەرەداخی 2022-09-01
یاسایی
یاسایی
بەهرۆز جەعفەر: لە کوێدا یاسایەک بۆ نەوت و گازی عێراق دەربکرێت؟
بەهرۆز جەعفەر 2022-08-13
یاسایی
لوقمان مستەفا: ڕەھەندە یاساییەکانی پەیماننامەی سیڤەر.
لوقمان مستەفا سالح 2022-08-07
یاسایی
لوقمان مستەفا ساڵح: دیاردەی چەکداری و سزای یاسایی.
لوقمان مستەفا سالح 2022-07-05
یاسایی
هیوا ناسیح: چۆن ڕێکخراوی ئه‌منستی ئینته‌‌رناشناڵ هاته‌ پاڵ که‌یسی دادگاییکردنی نزار خه‌زره‌جی؟
هیوا ناسیح 2022-05-18
یوتوب و ڤیدیۆ
یوتوب و ڤیدیۆ
پشکۆ ناکام: باج ..
پشکۆ ناکام 2021-05-05
یوتوب و ڤیدیۆ
زەبەنگ بەهادین: دەشنێ موراد راستیەکانی ووت.
زەبەنگ بەهادین 2021-04-01
یوتوب و ڤیدیۆ
کاترین بۆرنمیولەر: دەبێت هەمووان سەرکۆنەی هێرشەکەی تورکیا بۆ سەر ئەفرین بکەن.
میران محەمەد 2018-02-08
یوتوب و ڤیدیۆ
بەڵگەی دەنگی. ئایا کاک مەسعود بۆ سەردانی ئێرانی نەکرد، هۆکار چییە, ژووری عەمەلیاتی پارتی هەڵوێستی چییە؟.