لە شێعری شاعێرانی کورد، بەتایبەتی چوار شاعێری ھەورامی (سەیدی، بێسارانی ، مەولەوی و خاڵۆی کۆماسی)دا “زوڵف” تانوپۆی تابلۆی حەریر و ھەورێشمی خەیاڵیانی پێکھێناوە.
ئەوان بە سەر زوڵفا وەک “پردی سێرات” بەرەو پەرستگەی یار ئەپەڕنەوە، یان بە تای زوڵفی یار، مەجنون ئاسا، بە خەیاڵی وەسڵی لەیل شۆڕ ئەبنەوە ناو بیری ئەشق، یان بە تای زوڵفی دوڵبەرا وەک یوسف خۆیان لە بیرا ڕزگار ئەکەن، یان سیامەند ئاسا بە زوڵفی یار خۆیان لە ھەڵدێری مای ھەزار ما ئەگرنەوە و ڕزگار ئەکەن.
ھەڵبەت جاروباریش ھەر ئەو زوڵفە لێیان ئەبێتە ئەژدیھایەک و لە دەوری گەنجی جوانییان ئەبێتە پاسەوان، یان نا ئەبێتە حەی(مار) و دڵیان ئەگەزێ، جار واشە ئەبێتە ھەوری ڕەشی پەڕچەم و ئەگریجە و جوانی و تیشک و تریفە و وریشەی مانگی روخساریان دائەپۆشێ. جار واش ھەیە ئەبێتە رێحان، مەرزە، چنوور، شەوبۆ و تەنانەت عەنبەر و موشک و لە خەیاڵی شاعێرا عالەمێ مەست و سەرخۆش ئەکات.
لێرا بە چەند تاڵێ لەو زوڵفانا، پێکەوە دائەشۆڕێین بۆ ناو دونیای جوانیی ئەشعاری رۆمانتیکی شاعێری پایەبەرز، عاشقی جوانیناس و جوانیھۆن، مامۆستا “بێسارانی”. لە یەکێ لە شێعرەکانیا بەناوی “شیرین تار کەردەن” واتە شیرین تاڵ تاڵی کردووە، یان شیرین تاڵێکی جیا کردووەتەوە. لێرەدا مەبەست لە “شیرین” خاتو ئامینە”ی پایگەلان، واتە دڵبەرەکەی عەشقی ناکامیەتی. با ئەوەش بێژم، بێسارانیش، خودا ئاسا چەندین ناوی بۆ بانگ کردن و وەسفی دوڵبەرەکەی ھەس لەوانە شیرین، چراغ، خورشید، ئافتاو و….
لە دێڕی یەکەما ئێژێ دوڵبەر بە تاڵێ لە زوڵفی ڕەشی عەبنەر بۆی، گیانمی بەستووەتەوە، پەلبەس کردگە، کەلەپچە کردگەو ھەتا ڕۆژی حەشریش بەرم نادات. لێرە لای بێسارانی سێ شت گرینگن، یەکەم بەندو کەلەپچەکە تاڵی زوڵفن، زوڵفێکی تایبەت کە ھی یارەکەین، دووھەم زوڵفەکە ئاسایی نیە، بۆعەنبەرینە، سێحراوی سەڕخۆشکەرە، ئەمەش بەندکرانەکەی ھەتا قووڵایی ڕۆح و دڵ و عەقڵ و ئێحساس توند کردووە. سێھەم بەندکرانەکەی ئەبەدییە، ھەتاییە، لەم دونیا و لەو دونیاش لە ڕۆح و جەستە و ھۆش و زیکرو خەیاڵی نابێتەوە. واتە ھەتا تەسلیمی رۆژی جەزای نەکات، وازی لێ ناھێنێ.
لەواقێعا ئەمەش نیشانەیە لە عەشقێکی حەقێقی، زەوینی، عەشقی مرۆڤێ بۆ مرۆڤێکیتر، عەشقی مەخلوقێ بۆ مەخلوقێکیتر، ئەوەی ھەندێ بە عەشقی مەجازیی ناو ئەبەن کە لە ڕاستیدا عەشقی حەقێقیی ھەر خودی ئەوەیە.
ئەو بە تایێ زوڵف، سیای بۆ عەنبەر
بەند کەردەن گیانم، تا بەڕۆی مەحشەر
ئەر ئەو دەستەی زوڵف، شەماڵ بشانۆ
گشت عالەم زیندەی، جاوید مەمانۆ
بێسارانی بەمەش واز ناھێنێ و لە دێڕی سێھەما ئێژێ، ئەوە تاڵێ لە زوڵفی تۆیە وا منی ھەتا ڕۆژی حەشر بەند کردووە، خۆ دڵنیام ئەگەر بای شەماڵ بدات لە چەپکی زوڵفەکانت و چنوور و رێحان ئاسا بیانشەکێنێتەوە و باوەشێنیان بکات، گیانی ھەرمان و ڕۆحی نەمری ئەکاتە بەر لەشی مرۆڤەکانا و تەواوی دونیا بە بۆنی زوڵفەکانت بۆ ھەتا ھەتایە زیندوو ئەمێننەوە. ئەمەش جۆرێ شوبھاندن بەو ئاوی حەیاتەیە خزری زیندوو خواردوویەتەوە و بووتە ھۆی بە نەمری مانەوەی.
_ بەڵام ئاخۆ “عەنبەر” چەس؟
وەک ئەزانین عەنبەر و بۆی عەنبەرین و عەنبەربۆ بوونەتە بەشێ لە جوانی و سەرنجڕاکێشیی شێعری شاعێران، شاعێرانی ئێمەش زۆریان بەکار ھێناوە. عەنبەر ھاوتای موشک یان “میسک” یەکێ لە مادە بۆندارە تایبەتەکانە، ئەم مادەیە تایبەتە بە نەھەنگێ بەناوی “نەھەنگی عەنبەر” یان “شانەھەنگ”. ئەم نەھەنگە لە ئۆقیانوسەکاندایە، مادەیەکی تایبەت لە ناو زگ و گەدەی دایە بۆ پاراستنی لە بەرامبەر خواردنی شتی نەخوازراو و زیانبەخشا. ئەم مادەیە جارجارە لە دەمیەوە یان وەک پاشەڕۆ فڕێ ئەدات. سەرەتا شلەیەکی پیسی بۆگەنە، بەڵام پاش مانەوەی بۆ ماوەیەک، توند ئەبێتەوە و رەنگەکەی ئەگۆڕێ بۆ خۆڵەمێشی.
دواتر ئەو مادەیە بە شێوەی پارچە بەردێ، بەڵام سووک ئەکەوێتەسەر ئاو و کەسانی تایبەت بە دیتنەوەی عەنبەر، ئەڕۆن ئەیدۆزنەوە. ئەو مادەیە زۆر بەنرخە، بۆنێکی تایبەت و دڵڕفێنی ھەس. بۆنێ نەمر.
بە بۆنەی ئەم تایبەتمەندییانەوە، نەسڵی شانەھەنگ⁄نەھەنگی عەنبەر، لە لایەن راوچییەکانەوە کەوتە مەترسی. مادەی عەنبەر بە نرخێکی بەرز ئەکڕدرێ و لە پیشەسازیی بان و ئۆدکولۆنا بەکاردێ. عەنبەر ئەکرێتە ناو ھەندێ لە بۆنە تایبەتی و گرانبەھاکانەوە، بۆ ئەوەی بۆنەکە بە نەمری و ھەتاھەتایی بھێڵێتەوە. ھەندێ لەو بۆنانە وەک ” شانێل، تامفۆرد، کریستین دیۆر، میس دیۆر، ئەگونیست و…” عەنبەریان تێدا بەکارھێنراوە.
عەنبەر بێجگە لە بواری عەتر دروستکردن، تەنانەت بۆ پیشەسازیی دەرمانیش بەکار ئەھێنرێ.
سڵاو لە گیانی نەمری بێسارانی و سەرجەم شاعێرانمان کە خەرمان و ژێرخان و پاشخانی گرینگی زمان و ئەدەبیاتی ئەمڕۆیی و داھاتووی ئێمەن، وایان کردووە زوانەکەمان سەری پێیانەوە بەرز بێ.
About
Latest Posts
هوشیار ئەحمەدی
Latest posts by هوشیار ئەحمەدی (see all)
هوشیار ئەحمەدی: قاسملوو ڕێبەری واقێعبینی نەتەوەیەکی ئێحساسی بوو. - 2022-07-13
هۆشیار ئەحمەدی: ئیتر چیاکان بە تەنیا بۆ پاراستنی کورد هیچیان پێ ناکرێ. - 2022-05-05
ھوشیار ئەحمەدی: بە بۆنەی یادی 75 ـەمین ساڵڕۆژی لە سێدارەدانی پێشەوا قازی محەممەد و هاوڕێیانی دا. - 2022-03-30
ڕێدۆزیی بابەت
ئارام حسێن: مەسعود بارزانی..لەنێوان رەوشی سیاسیی و وتە جوانەكەی كرێس كۆچێرادا!
دڵشاد خۆشناو: ئێوەن مەترسی بۆ سەر سیادەی خاک و وڵات.
مانیفێستی ناتۆ، زۆر گرنگە بۆ خوێندنەوە
ببن بە هاوڕێمان
https://www.facebook.com/Mallpari-wtarikurd-107266495356764
ببن بە هاوڕێمان
Tweets by @https://twitter.com/wtarikurd
وەرگێڕان
وەرگێڕان
حەسەن یڵدرم: مانگرتن و ناڕەزایەتییەکان لە تورکیا بۆ زیادکردنی کرێ و مووچە لە بەرانبەر بەرزبوونەوەی هەڵاوسانی پارە.
زاهیر ىاهیر 2022-11-12
وەرگێڕان
هێڤار حەسەن: بنەچەی دروشمی” ژن . ژیان . ئازادی.
گۆران هەڵەبجەیی 2022-10-27
وەرگێڕان
دەیڵ سی کۆپڵاند: کاتێک کە بازرگانیی دەبێتە هۆی شەڕو بەرەو جەنگ دەڕوات! چین و ڕوسیا، سنووری پشتبەستن و وابەستەبوونیان.
حەسەن ڕازانی 2022-09-17
وەرگێڕان
ئارش رەیسینەژاد: شای ئێران و کوردی عێراق و شیعەی لوبنان.
عەتا قەرەداخی 2022-09-01
یاسایی
یاسایی
بەهرۆز جەعفەر: لە کوێدا یاسایەک بۆ نەوت و گازی عێراق دەربکرێت؟
بەهرۆز جەعفەر 2022-08-13
یاسایی
لوقمان مستەفا: ڕەھەندە یاساییەکانی پەیماننامەی سیڤەر.
لوقمان مستەفا سالح 2022-08-07
یاسایی
لوقمان مستەفا ساڵح: دیاردەی چەکداری و سزای یاسایی.
لوقمان مستەفا سالح 2022-07-05
یاسایی
هیوا ناسیح: چۆن ڕێکخراوی ئه‌منستی ئینته‌‌رناشناڵ هاته‌ پاڵ که‌یسی دادگاییکردنی نزار خه‌زره‌جی؟
هیوا ناسیح 2022-05-18
یوتوب و ڤیدیۆ
یوتوب و ڤیدیۆ
پشکۆ ناکام: باج ..
پشکۆ ناکام 2021-05-05
یوتوب و ڤیدیۆ
زەبەنگ بەهادین: دەشنێ موراد راستیەکانی ووت.
زەبەنگ بەهادین 2021-04-01
یوتوب و ڤیدیۆ
کاترین بۆرنمیولەر: دەبێت هەمووان سەرکۆنەی هێرشەکەی تورکیا بۆ سەر ئەفرین بکەن.
میران محەمەد 2018-02-08
یوتوب و ڤیدیۆ
بەڵگەی دەنگی. ئایا کاک مەسعود بۆ سەردانی ئێرانی نەکرد، هۆکار چییە, ژووری عەمەلیاتی پارتی هەڵوێستی چییە؟.