Archives مانگێک دیاری بکه‌ كانونی یه‌كه‌م 2022 تشرینی دووه‌م 2022 تشرینی یه‌كه‌م 2022 ئه‌یلول 2022 ئاب 2022 ته‌مموز 2022 حوزه‌یران 2022 ئایار 2022 نیسان 2022 ئازار 2022 شوبات 2022 كانونی دووه‌م 2022 كانونی یه‌كه‌م 2021 تشرینی دووه‌م 2021 تشرینی یه‌كه‌م 2021 ئه‌یلول 2021 ئاب 2021 ته‌مموز 2021 حوزه‌یران 2021 ئایار 2021 نیسان 2021 ئازار 2021 شوبات 2021 كانونی دووه‌م 2021 كانونی یه‌كه‌م 2020 تشرینی دووه‌م 2020 تشرینی یه‌كه‌م 2020 ئه‌یلول 2020 ئاب 2020 ته‌مموز 2020 حوزه‌یران 2020 ئایار 2020 ئازار 2020 شوبات 2020 كانونی دووه‌م 2020 كانونی یه‌كه‌م 2019 تشرینی دووه‌م 2019 تشرینی یه‌كه‌م 2019
Categories
Categories هاوپۆلێک دیاری بکه‌ Uncategorized @ku ئابوری ئێستا مەگەزین بژاردە بژاری پرسیارەکان تەندروستی جۆراوجۆر جیهان چارەساز دوو خولەک دۆسیە زانست و تەکنەلۆجیا ڕاپۆرت ڕاپۆرت ڕەنگدان ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ژینگە سیاسەت عێراق فۆتۆ ستۆری فۆتۆی تاک فۆتۆی ڕۆژنامەوانی ڤیدیۆ ڤیدیۆ کەلتوور کوردستان گەلەری لۆژیک هەواڵ هەواڵ وتووێژ وەرزش وەرزشەکانی دیکە
سەرەکی
هەواڵ
کوردستان
عێراق
ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست
جیهان
ئابوری
ڕاپۆرت
ڕەنگدان
زانست و تەکنەلۆجیا
ژینگە
کەلتوور
جۆراوجۆر
تەندروستی
بەرنامەکان
وەرزش
هەواڵ
ڕاپۆرت
وتووێژ
وەرزشەکانی دیکە
ڤیدیۆ
گەلەری
ڤیدیۆ
English
The Latest
“لێیانخۆشنابین”.. سودانی هەڕەشە لە گەورە بەرپرسان دەكات
عێراق
وردەکاریی کوژرانی گەنجێکی هەولێر بە ناوی نیزام منارە
کوردستان
مانگی رابردوو 629 مامه‌ڵه‌ی ئازادبوونی سزادراوان له‌ناو چاكسازییه‌كانی هه‌رێم ئه‌نجامدراون
کوردستان
بەهۆی مۆندیالەوە یاریزانێکی بەرازیلی لە هاوسەرەکەی جیابووەوە
جۆراوجۆر
هەواڵ
یۆنان و تورکیا
یۆنان
یۆنامی
یۆرۆ
یۆپ
یونیسێف
یونیسكۆ
یونسێف
یونسکۆ
یونسكۆ
کەلتوور
هەواڵ
خۆشەویستی چۆن ئازادمان دەکات؟ سیمۆن دی بۆڤوار وەڵام دەداتەوە
لەلایەن بەشدار فەرەج
14/02/2020
0
0
0
0
0
0
ڕەنگە خۆشەویستی یەکێک بێت لە ئەزموونە هەرە ئازاردەرەکان و سەرچاوەی دەردەسەری بۆ مرۆڤ. پەیوەندییە سۆزدارییەکانیش زۆرترینی ئەو پەیوەندییانەی مێژووی مرۆڤایەتین، کە شكستیان هێناوە، سەرەڕای ئەو هەموو شکست و ئازارەی لە خۆشەویستی و پەیوەندیی سۆزداری دەکەوێتەوە، هەر هەر بەردەوامن و خۆشەویستیش کۆتایی نەهاتووە.
لەم چەند دەیەی دواییدا نیشانەی پرسیار خرایە سەر پەیوەندیی سۆزداریی باو، بەتایبەت دوای گەشەکردنی ئاگایی و هزری فێمێنیزم، کە بە بۆچوونی زۆر کەس پەیوەندییە سۆزدارییە باوەکە ستەم بۆ ژنان بەرهەمدەهێنێت.
بیگی ساستەری نووسەری فەڕەنسی و خاوەنی کتێبی “خۆشەویستی چۆن ژنان ژەهرخوارد دەکات؟” دەڵێت، هاوسەرگیری بۆ ژن، تابووتە و منداڵەکانیشی بزماری داکووتینی تابووتەکەن. چالاکوانێکی دیکەش بە ناوی جولی درەوار، پێی وایە دووانەی نێرە و مێیە، وا دەکات یەکێکیان هەژموونی بەسەر ئەوی دیکەدا زیاتر بێت، کە نێرەکەیە.
بەوپێیەی پەیوەندییە سۆزدارییەکا هەردەم کێشە و گرفتی دروستکردووە، بیرمەند و فەیلەسووفەکان هەوڵی داڕشتنەوەی چەمکی خۆشەویستییان داوە، بە شێوەیەک دوور بێت لە هەموو ئەو ئازار و ستەمە پێشبینیکراوەی زۆرینەی جار دووچاری ژن دەبێتەوە. یەکێک لەو فەیلەسووفانەشی گرنگی بە خۆشەویستی و پرسی ملکەچبوونی ژن و ئازادکردنی داوە، سیمۆن دی بۆڤوارە.
سیمۆن دی بۆڤوار چەمکی “خۆشەویستیی ڕەسەن”ـی داهێنا، کە بە دەرمانێکی بەهێزی دادەنا بۆ ئەوانەی دەیانەوێت ئازاد بن، لەپاڵ ئەوەش ماوەی ٥٠ ساڵ پەیوەندییەکی خۆشەویستیی ناباوی لەگەڵ فەیلەسووفێکی دیکەدا هەبوو بە ناوی ژان پۆڵ سارتەرەوە.
خۆشەویستیی زەرووری و خۆشەویستیی ڕووکەشی
ئێوارەیەکی ساڵی 1929، کاتێک سارتەر و دی بۆڤوار لە بیستەکانی تەمەنیاندا بوون، سارتەر پێشنیاری گرێبەستێکی بۆ خۆشەویستەکەی کرد، کە هەموو دوو ساڵ جارێک نوێبکرێتەوە و وتی، “خۆشەویستییەکەمان زەروورییە، بەڵام کێشە نییە ئەگەر لە پەراوێزی ئەم خۆشەویستییەدا چیرۆکی خۆشەویستیی ڕووکەشیمان هەبێت”. خۆشەویستیی زەروور پەیوەند نییە جێگیر و بەردەوامەکەی نێوانیانە، چیرۆکەکانی خۆشەویستیی ڕووکەشیش ئەو چێژ و خۆشییە کە لەیەکدی دەبینن. بە مانایکی دیکە هەردوولا ڕێککەوتن لەسەر پەیوەندییەکی کراوە کە هاوبەشییەکەیان بپارێزێت، “بەبێ ئەوەی یەکێکیان ئەوی دیکە داگیربکات”. بە بۆچوونی سارتەر، چیرۆکە سۆزدارییەکان باڵاترین و باشترین ڕێگەن بۆ ناسینی جیهانی، “چونکە وەک پیاو لەڕێی ژنەوە دەناسین و بە پێچەوانەشە هەر ڕاستە”. تاکە مەرجی سەرکەوتنی ئەم گرێبەست و ڕیککەوتنەش، ڕاشکاوی و ڕاستگۆیی هەردوولایە، بەشێوەیەک هیچ شتێک لە یەکدی نەشارنەوە و پەیوەندییە لابەلاکانیان هەردەم بۆ یەکتری ئاشکرابکەن.
دوو فەیلەسووفەکە بڕیاریاندا خۆشەویستییەک بژین بەبێ ئەوەی لە دامەزراوێکی کۆمەڵایەتی وەک خێزاندا بن، واتە هاوسەرگیری نەکەن، سەربەست بن و تاکە مەرجیان ڕاشكاوی بێت. ئەم ڕێککەوتنەی دوو سارتەر و دی بۆڤوار تەحەدایەک بوو بۆ “ڕەوشی بۆرجوازی”، بە بۆچوونی ئەوان تەنانەت خۆشەویستی نابێت بەربەستێک بێت لەبەردەم ژیان و گەڕان بە جیهاندا. ئەم هاوبەشییەیان بۆ ماوەی 51 ساڵ بەردەوام بوو؛ چەندین تیۆر و تێروانین و کتێبی لێکەوتەوە و بووە سەرچاوەیەکی ئیلهام بۆ نەوەکانی داهاتوو. بە ڕای بۆڤوار ئەم ئەزموونە منداڵێکی لێکەوتەوە کە “بوونگەرایی” بوو.
ئەم پەیوەندییە بە چەندین نشوستی و سەرکەوتندا تیپەڕیوە، بەتایبەتی کاتێک بۆڤوار هەندێکجار دانی بەوەدا ناوە غیرەی لە سارتەر کردووە و باسی هەندێک پەیوەندیی سێکسی هەبووە کە گەیشتبووە بە ئاستی ئابڕووچوون و سکانداڵ لە ژیانی ئەکادیمی و فیکرییان. بەڵام پەیوەندیی نێوان دوو فەیلەسووفەکە هەر پتەو بووە، تاوەکو ئەو کاتەی بوڤوار گۆڕی سارتەر لە گۆڕستانی مۆنبارناس نێژراوە. ئاخۆ نهێنی سەرکەوتنی ئەم پەیوەندییە بێ گرێبەستە چییە؟
مرۆڤ بەو شێوەیە نییە کە لە ئێستادا هەیە، بەڵکو هەردەم لە گۆڕاندایە و لە پرۆسەی بووندایە
بۆڤوار کاریگەر بووە بووە فەلسەفەکەی سارتەر، لە کتێبی “ڕەگەزەکەی دیکە”، کە سەرچاوەی گرنگی فێمینیزمە تا ئەمڕۆش، باس لەو ستەم و سەرکەوتکارییە دەکات کە دووچاری ژنان دەبیتەوە، ئەویش بە پشتبەستن بەو تێڕوانینەی سارتەر کە دەڵێت مرۆڤ بەردەوام لە گۆڕاندایە و جەوهەرێکی جێگیر و نەگۆڕی نییە، بە وتەی سارتەر مرۆڤ پرۆژەیەک و خۆی خۆی دروست دەکات و خۆشی خۆی هەڵدەوەشێنێتەوە. ئەوەش پەیوەستە بە بوونمانەوە کە لەم دونیایەدا فڕێدراوین و مەحکوومین بەوەی ئازاد بین.
کاتێک لەم تێڕوانینەی سارتەر تێدەگەین، دەتوانین لەو قسەیەی بۆڤواریش تێبگەین کە دەڵێت، “ژن بە ژنێتی لەدایک نابێت، بەڵکو دەبێتە ژن”. ئەگەر سادەتر گوزارشتی لێبکەین، لە سەرەتاوە هیچ ڕۆڵێک بۆ مرۆڤ دەستنیشان نەکراوە. لێرەشەوە دەگەین بەوەی شوناسی ڕەگەزی (ڕەگەزی نێر و ڕەگەزی مێ) پرسێکی حەتمی نییە، بەڵکو کۆمەڵگە دروستی کردوون.
مادام ئینسانیش، لە فەلسەفەی بوونگەراییە، یەکسانە بە ئازادی، لەبەر ئەوە هیچ پەیوەندی و کارێک نییە چاو لەم ئازادییە دابخات و سەرکەوتووش ببێت.
بۆڤوار لە کتێبی “ڕەوشتی ناڕوونی” جەخت لەسەر ئەوە دەکات خراپە تەنها لە ڕەتکردنەوەی ئازادیدایە، ناشتوانم جەخت لە ئازدی خۆم بکەمەوە و بە ئازادیش بژیم، بەبێ دڵنیابوونەوە لە ئازادی ئەوانی دیکە.
هەر لێرەشەوەیە کە لای بۆڤوار، خۆشەویستییەک ڕێز لە ئازادیی خود و ئازادی ئەوی دیکە نەگرێت، خۆشەویستییەکە “ناڕەسەنە” و دەبێتە هۆی قۆرغکردنی پەیوەندییە سۆزدارییەکە بۆ ڕەوایەتیدان بە نەزمی هەڕەمی کۆمەڵایەتی و قۆرغکردنی ژن.
لە بەشی دووەمی کتێبی “ڕەگەزەکەی دیکە” بۆڤوار دەڵێت، ژن و پیاو دوو تێڕوانینی جیاوازیان بۆ خۆشەویستی هەیە. بەوپێیەی پیاو ڕاهاتووە لەسەر ئەوەی وا لە پەیوەندیی سۆزداری بڕوانێت کە بەشێکە لە ژیانی، بەڵام ژن وا لێی دەڕوانێت کە هەموو ژیانی بە دەوریدا دەخولێتەوە، لە مێژووشدا هانی ژنان دراوە چاوەڕوانی شتی گەورە لە پیاوان نەکەن، سەرەڕای ئەوەی ژن ئامادەکراوە بۆ خۆشەویستی و هاوسەرگیریکردن، لەڕێی بانگهێشتکردنیان بۆ قبوڵکردنی ستەمی پیاو بە ناوی خۆشەویستییەوە. بۆڤواری پێی وایە ژنان لەسەر ئەوە پەروەردە بوون ئامانجی ژیان خۆشەویستی بێت، بەڵام ئەو دەیەوێت تەنها ئازادی بکاتە بەهای ژیانی ژن.
بە شێوەیەکی نەرێنیش لە خۆشەویستی بە شەوق و تاسە دەڕوانێت، چونکە بە بۆچوونی ئەو هەر زوو دەگۆڕێت بۆ ملکەچبوونی ژن. واشی دەبینێت ئەو ناڕوونییەی چەمکی خۆشەویستی گرتووەتەوە، بووەتە هۆی خراپبەکارهێنانی و کردنی بە ئامڕازێکی قۆرغکردن و ژینگەیەک بۆ پەیوەندیی ژەهراوی.
ئەم کۆپییەی خۆشەویستیش بەکارهێنراوە بۆ ڕەوایەتیدان بە نەزمی هەڕەمیی کۆمەڵگە و فەراهەمکردنی ڕۆڵی جێندەری لە پەیوەندییەکاندا و گەرەنتیکردنی بەردەوامبوونی دینامیکیەتی کۆمەڵگەی باوکسالاری، بەبێ ئەوەی هیچ گۆڕانکارییەکی تێدا ڕووبدات. لە کاتێکدا “خۆشەویستیی ڕاستەقینە” لای بۆڤوار، کە ڕووکەشی بەرانبەر قبوڵدەکات و ڕێز لە ئازادییەکەی دەگرێت، ستەمکار و قۆرغکار نییە، ناشبێتە بوارێک بۆ نواندنی مامەڵەی خراپ و ڕێگەیەک بەرەو بێزاربوون.
بابەتی پێشتر
فەلسەفەکەم
کەلتوور
هەواڵ
24/01/2020
بابەتی دواتر
پلەی گەرمی کیشوەری جەمسەریی باشوور گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی
زانست و تەکنەلۆجیا
14/02/2020
گەڕان
بگەڕێ
نوێترین بابەت
“لێیانخۆشنابین”.. سودانی هەڕەشە لە گەورە بەرپرسان دەكات 06/12/2022
وردەکاریی کوژرانی گەنجێکی هەولێر بە ناوی نیزام منارە 06/12/2022
مانگی رابردوو 629 مامه‌ڵه‌ی ئازادبوونی سزادراوان له‌ناو چاكسازییه‌كانی هه‌رێم ئه‌نجامدراون 06/12/2022
بەهۆی مۆندیالەوە یاریزانێکی بەرازیلی لە هاوسەرەکەی جیابووەوە 06/12/2022
گەشتەکانی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغداد راگیرانەوە 06/12/2022
ئەرشیف
كانونی یه‌كه‌م 2022
ش
ی
د
س
W
پ
ه
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
« تشرینی دووهەم
بابەتی پەیوەندیدار
زیاتر ببینە
ڕەنگدان
کەلتوور
لە ڕێوڕەسمێکدا بەسەرهات و شایەتییەکانی ئەنفال بە سێ بەرگ بڵاوبووەوە
لە ڕێوڕەسمێکی ڕێزلێنان و بڵاوبوونەوەدا هەرسێ بەرگی کتێبی “گەشتەکانی ئەنفالستان” بڵاوکرایەوە. ئەمڕۆ لە شاری سلێمانی، بە ئامادەبوونی خوێنەران…
17/03/2022
زیاتر ببینە
هەواڵ
ئەمساڵ تەنها حەوت هەزار دەرچووی پۆلی 12وەرنەگیراون
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئاشکرای دەکات ئەمساڵ زۆرترین ڕێژەی وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگاکاندا هەبووە و…
02/11/2020
زیاتر ببینە
تەندروستی
هەواڵ
نەیجیریا.. تەنها لە یەك ڕۆژدا 25 كەس بە كۆلێرا مردن
لە وڵاتی نەیجیریا 25 كەس تەنها لە یەك ڕۆژدا گیانیان لەدەستدا بەهۆی ئەوەی تووشی پەتای كۆلێرا بوون، كە…
11/11/2020
زیاتر ببینە
کوردستان
هەواڵ
لیژنەی باڵای ئەمنی لە پارێزگای سلێمانی ئاگادارییەكی بڵاوكردەوە
لیژنەی باڵای ئەمنی لە پارێزگای سلێمانی ڕایگەیاند، “ڕێگە نادەن خۆپیشاندانە بێ مۆڵەتەكان بەردەوامییان هەبێت و سەر بكێشن بۆ…