སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཏེ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གསུང་བཤད། – བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས།
སྐད་ཡིག།
हिन्दीEng中文
Subscribe
མདུན་ཤོག
བོད་ཀྱི་སྐོར།
བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར།
བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ།
བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས།
བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས།
དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་།
ཁྲིམས་ལུགས་དབང་འཛིན།
སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།
བཀའ་ཤག
འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་།
ལས་བྱེད་འདེམས་ལྷན།
སྤྱི་ཁྱབ་རྩིས་ཞིབ་ལས་ཁང་།
གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག
བློན་ཆེན་ལས་ཁུངས་ཁག
ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས།
ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས།
དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས།
ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།
བདེ་སྲུང་ལས་ཁུངས།
ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།
འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས།
གསར་འཕྲིན།
གསར་གནས།
གཞུང་འབྲེལ་གསར་འགྱུར།
གསལ་བསྒྲགས།
བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ།
དཔེ་དེབ་རིགས།
དུས་དེབ།
རྒྱལ་གཅེས་པ།
གསུང་འཕྲིན་ཁག
༸གོང་ས་མཆོག
བཀའ་ཤག
སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།
ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ།
རྒྱལ་གཅེས་པ།
འབྲེལ་གཏུགས་ཁ་བྱང་།
དྲྭ་ཚིགས་ཁག
མང་གཙོའི་ཀ་བ།
ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་།
བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།
བོད་ཡིག།
English
རང་དབང་ཅན་གྱི་སྡེ་ཚན།
འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་།
བློན་ཆེན་ལས་ཁུངས་ཁག
ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས།
ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས།
ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།
འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས།
སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོདཁང་།
སུད་སི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
བྱང་ཨ་རི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
ཉི་ཧོང་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
སྦེལ་ཇམ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
ཨོ་སི་ཀྲོ་ལི་ཡ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
ཨ་ཕི་རི་ཀ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
ཨུ་རུ་སུ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་།
བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་གཞན་ཁག
སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཐེབས་རྩ།
བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་།
བོད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན།
བོད་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་།
གངས་ལྗོངས་དཔལ་འབྱོར་ཞབས་ཞུ་ཁང་།
བོད་མིར་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད།
དབུ་མའི་ལམ།
མུ་མཐུད།
ཐ་སྙད་དྲ་ཚིགས།
ལམ་སྟོན་གྱི་དྲ་ཚིགས།
ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་དྲ་ཚིགས།
བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དྲ་ཚིགས།
དགེ་རྒན་ཁྱད་ལས་ཡར་རྒྱས་དྲ་ཚིགས།
བོད་མིའི་ཁྱད་ལས་དང་བླངས་ལས་གཞི།
མངོན་དགའ་བོད་ཕྲུག་དམིགས་བསལ་དགོས་མཁོ་ཅན་གྱི་སློབ་གྲྭ།
འཛིན་སྐྱོང་སྦྱོང་བརྡར་དང་བདེ་དོན་ཚོགས་པ།
བོད་མིའི་ཡར་ཐོན་ཚོང་ལས་རམ་འདེགས་ལས་གཞི།
སྒྲ་ལྡན་གསར་འགྱུར།
དྲྭ་ཐོག་སྐོར་སྐྱོད།
སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཏེ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གསུང་བཤད།
གསར་ལས་ཁང་གི་གསར་འགོད་པས།
༢༠༡༧-༡༢-༡༠
Subscribe
༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ རེས་གཟའ་ཉི་མ།
༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་མོ་འདི་ནི་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་མགོན་སྐྱབས་དང་། བླང་དོར་ལམ་སྟོན་པ། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཕྱོགས་བཅུར་ཁྱབ་པའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་དགྱེས་བཞེས་མཛད་དེ་མི་ལོ་ ༢༨ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། ༸མགོན་པོ་གང་གིས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་ལ་ཕན་བདེའི་འཕྲིན་ལས་འདོད་རྒུ་ཆར་དུ་བསྙིལ་བའི་གསང་གསུམ་གྱི་མཛད་འཕྲིན་གཞལ་དུ་མེད་པ་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་ཕྲན་གྱིས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོས་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་བཅས་འཚམས་འདྲིའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༡༠ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཉིན་མོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་གཞན་ཕན་གྱི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་སྤྱི་དང་། ཡང་སྒོས་འཛམ་གླིང་ཀུན་ལ་དགེ་ཕན་ཅན་གྱི་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་། ཉམས་པ་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ཟབ་མོ་གཞིར་བཟུང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ཚུལ་ཁོ་ནར་བརྟེན་ཏེ་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་འདིར་ཕན་ཚུན་བསམ་ཤེས་དང་། མཐུན་སྒྲིལ། དྲང་བདེན། བྱམས་བརྩེ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕན་ནུས་ལྡན་ལ་ཕུགས་རྒྱང་རིང་བའི་དགོངས་པར་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་འཁྲུག་རྩོད་ཁག་ཞི་ཐབས་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་འགན་ཁུར། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་ལ་སྨན་པའི་ཞི་བདེ་དོན་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་ཐབས་སུ་རྨད་བྱུང་མཛད་བཟང་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་མུས་ལ་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དབང་ཕྲོགས་ཏེ། སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་བཞིན་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཨིན་ཡུལ་དང་། འཇར་མི་ནི། ཨི་ཊ་ལི། ལ་ཏིཝི་ཡ་བཅས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བཞི་དང་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིས་གཙོས་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ཏུ་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པ་དང་། དེ་ནས་ཨི་ཊ་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་བཀའ་སློབ་བསྩལ་བར་འགྲོ་བ་མིའི་རྩོད་རྙོག་རྐྱེན་པས་འཚེ་བ་བརྒྱུད་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་དང་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་ཀྱང་ཉམས་ཆག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོས་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་འདི་བཞིན་བཟོད་བསྲན་དང་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཆགས་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས། དེ་ལྟར་ཡོང་བར་ཤེས་ཡོན་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། དེང་དུས་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་གཤིས་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བའི་བཟང་པོའི་རིན་ཐང་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུའི་ཐད་མ་འདང་བའི་ཆ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན། དེང་དུས་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ནང་རིས་མེད་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་གཤིས་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བའི་བཟང་པོའི་རིན་ཐང་དེ་དག་ང་ཚོའི་སེམས་ཚོར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྟབས། བློའི་རྣམ་གཞག་དང་བྱེད་ལས་སྐོར་གྱི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་མང་ཚོགས་ནས་བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་དང་། འགྲོ་བ་མི་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཡང་གནང་ཡོད། ད་དུང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཡོང་ཁུངས་ངོ་མ་ནི་བྱམས་བརྩེ་དང་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ལ། བྱམས་བརྩེ་ནི་རང་དང་སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་མིན་པར་འགྲོ་བ་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་སོ་སོའི་དགྲ་བོ་ཡིན་ནའང་བྱམས་བརྩེའི་བློ་སྐྱེད་དགོས་པ་ནི་འགྲོ་བ་མིས་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕེབས་ཡོད། ད་ལམ་ཨི་ཊ་ལི་ནང་དུའང་ཁོང་གི་ཕྱག་བསྟར་གནང་བཞིན་པའི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་དྲང་བདེན། དེ་བཞིན་ནང་ཆོས་ནས་གསུང་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཐོག་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་རྗེས་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པ་བཅས་ལ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་དེད་དཔོན་གྱི་གཟེངས་རྟགས། ཆེ་བསྟོད་ཕྱག་ཁྱེར། ཆེ་བསྟོད་མི་སེར་གྱི་མཚན་གནས་གཟེངས་རྟགས་བཅས་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ཉེན་སྲུང་ཚོགས་པ་ ICAN ཞེས་པར་ཐོབ་ཡོད་ལ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་རྩ་མེད་བཟོ་ཆེད་ད་བར་མུ་མཐུད་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་གནས་སྟངས་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་མིན་ཐད་ངེས་གཏན་གང་ཡང་མེད་པ་མ་ཟད། ས་ཕྱོགས་གང་སར་ལྷིང་འཇགས་མེད་པའི་གནས་སྟངས་འདིའི་འོག་ཁོང་རྣམ་པའི་ལས་འགན་ནི་ཛ་དྲག་གི་དགོས་མཁོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོས་འབད་བརྩོན་གནང་བའི་སྙིང་སྟོབས་བཅས་ལ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་གནང་སྟེ་གཟེངས་རྟགས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ང་ཚོས་ཀྱང་ཚོགས་པ་དེའི་མཛད་བཟང་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཀྱིས་བསྔགས་བརྗོད་དང་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་འདི་ཡང་དྲང་བདེན་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། འདི་ལོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཛཡེཊ་ཨལ་ཧུའུ་སན་ (Zeid Ra’ad Al Hussein) མཆོག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆེས་མཐོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་ ༣༦ པའི་ཐོག་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐད་གླེང་སློང་གནང་བ་ཙམ་མ་ཟད། སྐབས་དེར་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བདེ་ལེགས་རིན་པོ་ཆེ་ཞིང་གཤེགས་མཆོག་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་ལགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་གནད་དོན་གཙོ་བཟུང་ཐོག་བོད་མིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་དབང་སྐོར་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེར་གནང་ཡོད། དེ་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བདེ་ལེགས་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་བཙོན་ཁང་ནང་དུ་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པའི་སྐོར་དང་། རྒྱ་རིགས་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མྱོང་མཁན་སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞའོ་པོ་མཆོག་འདས་རྐྱེན་སྐོར་བཅས་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དེར་སེམས་འཚབ་དང་སྦྲགས། ཨ་རི། ཨིན་ཡུལ། ཡུ་རོབ། སུད་ཛི་ལནྜི། འཇར་མི་ནི་བཅས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་འབད་བརྩོན་སྔར་ལྷག་གནང་དགོས་པའི་རེ་འདུན་ཡང་བཏོན་ཡོད།
རྒྱ་གཞུང་གིས་ཕྱི་ཕྱོགས་འདྲ་ཆགས་པོའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཡང་དོན་དུ་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༩ པའི་ནང་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྟོག་ཞིབ་ཚོགས་པའི་ (Human Rights Watch) སྙན་ཐོའི་ནང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ་དེར་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པ་གསལ་འདོན་གནང་ཡོད་ལ། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་འདི་ལོར་ཆོས་དད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོར། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ནང་ཆོས་ཞུགས་རབ་བྱུང་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་དམ་དྲག་བསུན་གཙེར་བཟོ་བཞིན་ཡོད་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་གསལ་འདོན་གནང་བ་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ངེས། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་མྱུར་སྐྱོབ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཕི་ལིབ་ ཨལ་སཊོན་ (Professor Philip G Alston) མཆོག་ནས་ཉེ་སྔོན་རྒྱ་ནག་དང་བོད་བཅས་ལ་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཇི་ཡིན་ཤེས་རྟོགས་སླད་གཟིགས་ཞིབ་དོ་ནན་གནང་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་ཆར་བོད་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ལ་ཉམ་ཐག་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གང་ཡང་ཕྱིན་མེད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཐོག་འཁོད་སྙོམས་མེད་པ་དང་ཧ་ཅང་ཞན་པོ་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་ཐེར་འདོན་གནང་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཀྲུང་དབྱང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་སྐབས་ ༡༩ པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་དེས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་དབུས་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཟེར་བའི་ཨུ་ཡོན་དང་། དབུས་ཆབ་སྲིད་ཚན་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན། ཀྲུང་དབྱང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་བཅས་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པ་དང་། སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་མིང་དང་བསམ་ཚུལ་ཏང་གི་སྒྲིག་ཡིག་ནང་དུ་བཀོད་ཆོག་པར་བྱས་པ་ནི། འདས་པའི་ལོ་རབས་ནང་མར་ལེ་རིང་ལུགས་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་དགོངས་པ་ཟེར་བ་ནང་བཞིན་ཚོགས་ཆེན་འདི་བརྒྱུད་དེ། སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་གོ་གནས་དང་དབང་ཚད་བླ་ན་མེད་པ་ཆགས་ཡོད། སྐབས་དེར་མཐའ་འཁྱོངས་བཅུ་བཞི་དྲངས་པའི་ནང་ནས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཟེར་བ་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད་མཐའ་འཁྱོངས། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས། འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་དམངས་འཚོ་འགན་ལེན་དང་ལེགས་བཅོས་མཐའ་འཁྱོངས། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་མཐའ་འཁྱོངས། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལས་དབང་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་བསྐྲུན་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱིས་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟུར་ཞིག་མངོན་ཡོད་པས། རྒྱ་ནག་ནང་དང་ལྷག་པར་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་ཐད་ལའང་དེའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུར་རེ་བ་རྒྱག་མི་ཆོག་པ་མིན་སྟབས། སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་གུ་ཡངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རྒྱ་ནག་ལ་ཆེ་མཐོང་འབྱུང་ཐབས་དང་། ལྷག་པར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ལ་བདག་བཟུང་གིས་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་གནང་དགོས་པ་གལ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཆགས་ཡོད།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༧ ནས་བཟུང་བོད་ནང་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཁྲོད་མི་རབས་གསར་པ་ཚོས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཞི་བའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་རིམ་པ་སྤེལ་ཡོད་པ་དང། ལྷག་པར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་དང་། འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་དཀར་མཛེས་རྫོང་ཐོག་ཏུ་དགེ་འདུན་པ་བསྟན་དགའ་ལགས་ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་སྟེ་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཞི་རྒོལ་གྱིས་བོད་ལ་རང་དབང་དགོས་ཞེས་དགོས་འདུན་བཏོན་ཡོད། དེ་རྗེས་ཁོང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་བཟུང་ད་བར་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་མི་གྲངས་ ༡༥༠ ཡིས་རང་གི་རྩ་ཆེའི་སྐུ་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱིས་བློས་གཏོང་ཆེན་པོ་གནང་དགོས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིར་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་ཏེ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཚད་ལས་འདས་པའི་བརྡལ་བཤིག་བཏང་དྲགས་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་ཡིན་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་རྒྱ་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་འགན་འཁུར་དགོས་པའི་དྲན་སྐུལ་ནན་ཏན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་ཤེས་རྟོགས་དཀའ་བ་དང་འདི་ལོའི་ནང་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༡༩ པ་ཟེར་བའི་ཚོགས་འདུའི་སྔ་རྗེས་སྐབས་བོད་ནང་ལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁ་པར་བརྒྱུད་དྲ་རྒྱ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། ཨ་རིའི་རྒྱལ་སར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རང་དབང་ཁང་པས་ (Freedom House) “ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོའི་དྲ་རྒྱའི་རང་དབང་།” ཞེས་པའི་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཏོན་པ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དྲ་རྒྱའི་རང་དབང་ཐོག་བརྩི་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་སྟེ་ལོ་གསུམ་བསྟུད་མར་འཛམ་གླིང་ནང་དྲ་རྒྱའི་རང་དབང་ལ་དམ་དྲག་བྱེད་མཁན་ཆེས་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་གྲས་སུ་བཞག་ཡོད། སྙན་ཐོའི་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་དེ་སྔ་ནས་དྲ་རྒྱའི་བཀོལ་སྤྱོད་ཐོག་དམ་དྲག་བྱེད་མུས་ཁར་ཉེ་ལམ་དྲ་རྒྱའི་ཁྲིམས་སྒྲིག་གསར་བཟོ་བརྒྱུད་དམ་དྲག་སྔར་ལྷག་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད་པ་གསལ་བཏོན་གནང་འདུག དེ་བཞིན་བོད་ནང་ལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁ་པར་བརྒྱུད་དྲ་རྒྱ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུར་བཀག་སྡོམ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བྱེད་མུས་ཡིན་པར་ནན་བརྗོད་གནང་འདུག
སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༤ ཙམ་ནས་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་བོད་རྒྱ་གཉིས་དབར་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་སུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་གཉིས་ཕན་དབུ་མའི་ལམ་རྒྱུན་སྐྱོང་མཛད་པ་དང་། བོད་མིའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ནས་གྲོས་ཆོད་ཀྱིས་ལམ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་ཚད་ལྡན་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་དགོས་ཞེས་པ་ནི་ཁ་བྲལ་མིན་པ་གསལ་པོ་ཤེས་བཞིན་དུ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དུས་སྐབས་ནམ་བྱུང་ལ་ཁ་བྲལ་བ་ཞེས་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་བཤད་དེ། འདི་ལོར་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ནས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དཔོན་རིགས་དག་གིས་༸གོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ན་གུ་ཡངས་ནམ་ཡང་མེད་པའི་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་པར་ཡོངས་གྲགས་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རྒྱ་གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་གནོན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འགས་ལག་བསྟར་བྱེད་སྲིད་ཀྱང་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་གལ་ཆེར་བརྩི་མཁན་དག་གིས་ལག་ལེན་ནམ་ཡང་བྱེད་མི་སྲིད། དོན་དུ་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀའི་འཕྲལ་ཕུགས་གཉིས་ཕན་གྱི་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་ལ་མགྱོགས་མྱུར་བསམ་ཤེས་ཀྱིས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱ་གཞུང་བར་འབྲེལ་མོལ་གང་མྱུར་ཡོང་ཐབས་གནང་དགོས་པ་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་འབོད་སྐུལ་བསྐྱར་ནན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
གཞིས་བཞུགས་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་འདས་གསོན་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་དང་། དཔའ་མཛངས་སྙིང་སྟོབས། བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་རྗེས་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྟོད་རྒྱུ་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཡོངས་ནས་ཀྱང་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་ཐད་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་འགན་ཁུར་བཞེས་དང་བཞེས་བཞིན་པར་བསྔགས་བརྗོད་དང་སྦྲགས་རང་ཅག་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་ཐབས་དང། བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་ཐུགས་བཞེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་ཐབས་སུ་རྣམ་དཀར་བསོད་ནམས་གསོག་བསྒྲུབ་དང་། བོད་མིའི་མཐུན་ལམ་དང་ཆིག་སྒྲིལ་རྒྱུན་གནས་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་མི་ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་ཀྱིས་དུས་རྟག་ཏུ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱ་དགོས་རྒྱུ་ལས། དེ་མིན་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཁག་ཏུ་དགྲ་དགའ་གཉེན་སྡུག་གིས་བོད་མིའི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་གཏོར་སྐྱོན་འགྲོ་གཞིའི་ཐལ་སྐྱོན་རིགས་རྩ་བ་ནས་མ་ཤོར་བ་དགོས་པའི་གཞེན་སྐུལ་ནན་པོ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་ཁག་སྙིང་དབུས་སུ་བཅངས་ཏེ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་བོད་སྤྱིའི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་ལ་སྨན་པའི་འགན་ཁུར་ཞུ་དགོས་རྣམས་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བསམ་མནོ་ཁོ་ན་མིན་པར་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ལ་དོ་ཁུར་ཧུར་བསྐྱེད་གནང་དགོས་རྒྱུ་ནི་༸རྒྱལ་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་། དུས་དྲན་ཉིན་མོ་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་དེ་ཡིན་པས། ཚང་མའི་ཐུགས་ལ་ཉར་ཏེ་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ལག་བསྟར་གནང་དགོས་པའི་བསྐུལ་མ་ནན་ཏན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་བཞིན་དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདིའང་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་དུས་སྟོན་སྲུང་བརྩི་ཟབ་རྒྱས་ཞིག་དང་འབྲེལ་ས་གནས་ཡུལ་མི་རྣམས་ནས་ཀྱང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཞུ་བ་དང་། ཡུལ་མི་དང་བོད་མི་མང་དབར་མཛའ་བརྩེའི་ལར་ཞེན་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་སྟབས། དུས་སྟོན་གོ་སྒྲིག་ཞུ་མཁན་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གཞན་ཡང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་དང་། མང་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་བོད་མིའི་བདེ་དོན་སྤྱི་དང་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་སུ་རྒྱབ་སྐྱོར་མཐུན་འགྱུར་གནང་བའི་བཀའ་དྲིན་ནི་དུས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་དཀའ་བས། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་༸སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། ཐུགས་བཞེད་མཐའ་དག་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། འཛམ་གླིང་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་ལ་ཞི་བདེ་འབྱུང་བ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས།
བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ལ།།
གསར་གནས།
རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པའི་མཇུག་བསྡོམས་མཛད་སྒོའི་ཐོག་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་གསུང་བཤད་གནང་བ།
༢༠༢༢-༡༡-༢༩
ནང་སྲིད་དྲུང་ཆེ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་ལགས་ཀྱིས་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ཁྲལ་འབབ་དང་ཤིང་ནགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་ཨོན་ཀར་ཅནྟ་ཤར་མ་ལགས་དང་ཐུག་འཕྲད་གནང་བ།
༢༠༢༢-༡༡-༢༩
གཞི་རིམ་བར་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དགེ་རྒན་གྱི་དྲྭ་ཐོག་བོད་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་།
༢༠༢༢-༡༡-༢༩
བསྟན་འཛིན་ཟླ་སྒྲོན་ལགས་ཀྱིས་ཧུན་སུར་རབ་རྒྱས་གླིང་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་ལས་ཁུར་འགོ་འཛུགས་གནང་བ།
༢༠༢༢-༡༡-༢༩
འབྲེལ་གནས།
སྦེལ་ཇམ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་འཕྲིན་ལས་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱིས་འཇམ་དབྱངས་བློ་འཕེལ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་གཟའ་མཇུག་སློབ་གྲྭར་རྟོག་ཞིབ་གནང་བ།
༢༠༢༢-༡༡-༢༩
སྤྱི་འཐུས་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་ལགས་སྦན་རྡ་ར་ནོར་རྒྱས་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཁྱབ་ཁོངས་དང་། མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཁྱབ་ཁོངས་དང་བཅས་པར་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་བསྐྱོད་གནང་གཏན་ཁེལ་ཡོད།