Generał odebrał sobie życie strzelając w skroń z rewolweru nagan.

potocznie belgijski rewolwer kalibru 7,62 mm

belgijski rewolwer kalibru 7,62 mm

Nieco lżejszy wariant produkowano w Polsce dla potrzeb Policji Państwowej w Fabryce Broni w Radomiu (jako Nagant wz. 30 - Ng 30), używane od 1930.


Początkowo komitat był jednostką administracji centralnej (królewskiej).

jednostka administracyjna I rzędu w podziale administracyjnym Węgier oraz Chorwacji, odpowiadająca polskiemu województwu.


Zielona chemia (wolne tłumaczenie z ang. green chemistry) to dział chemii środowiska zajmujący się optymalizacją procesów technologii chemicznej w celu zmniejszenia ryzyka związanego z zanieczyszczeniem (zmianą stanu) środowiska.

poprawa, wybór najlepszego rozwiązania pod względem optymalności czegoś.

Nowoczesne routery brzegowe posiadają wiele różnego rodzaju dodatkowych funkcji - takich jak mechanizmy wspierające funkcje lokalnej centrali wideotelefonii IP, ściany ogniowej, systemu IDS/IPS, optymizacji połączeń w sieciach rozległych itp. itd.

polepszenie, poprawa; np. optymalizacja warunków życia.


Kolanko tworzone jest przez komórki miękiszowe cechujące się dużym turgorem oraz żywą tkankę mechaniczną – kolenchymę.

kolanko - zgrubienie pędu (źdźbła) roślin z rodziny wiechlinowatych (traw).

Węzeł pełni funkcję ochronną dla merystemu interkalarnego i strefy wzrostu elongacyjnego – najbardziej delikatnych miejsc źdźbła.


W diatermi terapeutycznej stosowanej w rehabilitacji stosuje się pola magnetyczne lub elektryczne o częstotliwości 2,45-27,12 MHz i mocy rzędu kilkuset watów.

zabieg fizykoterapeutyczny, polegający na miejscowym podgrzewaniu tkanek pod wpływem silnego pola elektromagnetycznego, co przyczynia się do rozluźnienia mięśni i łagodzi odczucia bólu.


segment ciała tasiemca.

Najmłodsze proglotydy znajdują się niedaleko szyjki, a starsze człony stanowi reszta strobili tasiemca.


Do kadłuba jest przymocowany centropłat (do niego z kolei skrzydła (płat nośny), czasem silnik), usterzenie ogonowe lub przednie.

podstawowy zespół łączący wszystkie części statku powietrznego.


Skład gatunkowy i liczebność bentosu zależy od różnorodnych czynników biotycznych i abiotycznych – m.in. rodzaju zbiornika (słono- lub słodkowodny), głębokości dna, warunków pokarmowych, tlenowych, świetlnych (wpływ na fitobentos), ruchliwości wód, oraz eksploatacji przez drapieżców itp.

zespół organizmów zwierzęcych związanych z dnem środowisk słodkowodnych, zarówno zbiorników wodnych jak i cieków oraz środowisk morskich, w tym także związanych z rozmaitymi strukturami obecnymi na dnie, a więc roślinami (fauna naroślinna), glonami, kamieniami (fauna nakamienna), szczątkami antropogenicznymi.


Plankton stanowi pożywienie wielu zwierząt wodnych.

zespół drobnych organizmów żywych unoszących się w wodzie.

Za odpowiednik planktonu na lądzie, w środowisku wewnątrzglebowym, można uważać edafon, aczkolwiek jest on trochę szerszym pojęciem w stosunku do planktonu.


Teoretycy XIII-wieczni zaczęli zaliczać tercję do konsonansów, ale w odróżnieniu od pozostałych nadając im nazwę konsonanse niedoskonałe.

interwał prosty między dźwiękami obejmujący zakres trzech stopni skali muzycznej; w stroju równomiernie temperowanym wynosi 3 lub 4 półtony.


Producenci są jednym z trzech (obok konsumentów i reducentów) składników biocenozy.

organizm wytwarzający związki organiczne ze związków nieorganicznych, tworząc w ten sposób pierwszy poziom troficzny.


Dzięki iloczynowi skalarnemu gradient można wykorzystać do mierzenia nie tylko tego, jak pole skalarne zmienia się w kierunku największej zmiany, lecz także w innych kierunkach.

w analizie matematycznej, a dokładniej rachunku wektorowym, pole wektorowe wskazujące kierunki najszybszych wzrostów wartości danego pola skalarnego w poszczególnych punktach, przy czym moduł (długość) każdej wartości wektorowej jest równy szybkości wzrostu.


Przyczyna rozpadu pionu głównie na miony, a nie elektrony, jest związana z mniejszą różnicą mas i rosnącą z masą różnicą między chiralnością a skrętnością.

Odkrycie mezonu pi było niezwykłe.

mezon pi.


W przypadku tzw. wzorów liczonych – używana jest kanwa czysta (bez nadruku), ale możliwy jest też zakup kanwy z nadrukowanym wzorem, który następnie bezpośrednio pokrywa się nicią. tkanina lniana lub konopna, z grubych, usztywnianych nici (współcześnie również z plastiku), o regularnym, rzadkim splocie, tzw. płóciennym.


Obi może przyjmować formę prostego pasa wykonanego z tkaniny, wiązanego od przodu jak i skomplikowanych ozdób wiązanych z tyłu w złożone kokardy.

pas do wiązania kimona, yukaty i ubrań używanych w sportach walki.


rodzaj powtórzenia; wprowadzenie do wypowiedzi elementów alanologicznych, podobnych pod względem formy lub treści.

Paralelizm może służyć podkreśleniu podobieństw lub – poprzez ukazanie ich powierzchowności – przeciwstawieniu elementów treści.


Grzyby barwicy posiadają dość dużą odporność na niskie temperatury, szczególnie grzyb Discula pinikola, który może rozwijać się w drewnie późną jesienią przy temperaturze –4 °C.

choroba roślin wywoływana przez workowce oraz grzyby niedoskonałe, powodująca pojawianie się ciemnych plam na drewnie.

wada drewna z grupy zabarwień; smugi i plamy różnej wielkości i różnego kształtu, o barwie od szarej do czarnej.

sinizna drewna - wada drewna z grupy zabarwień.

Sinizna obniża właściwości estetyczne pogarszając wartość rynkową surowca drzewnego.


wartość cechy w szeregu uporządkowanym, powyżej i poniżej której znajduje się jednakowa liczba obserwacji.

zgodny i asymptotycznie nieobciążony estymator wartości oczekiwanej w populacji dla dowolnego rozkładu.

Mediana jest kwantylem rzędu 1/2, czyli drugim kwartylem.


pierwiastek chemiczny, metal alkaliczny.

Cez w reakcji ze złotem daje jonowy złotek cezu (CsAu), który rozkłada się w kontakcie z wodą na złoto i wodorotlenek cezu.

w chemii: symbol cezu.


planeta karłowata krążąca wewnątrz pasa planetoid między orbitami Marsa i Jowisza.

(1) Ceres porusza się wokół Słońca w środku głównego pasa planetoid, w średniej odległości 2,77 j.a. od naszej Dziennej Gwiazdy.


cecha systemu równotemperowanego polegająca na możliwości zapisania jednego dźwięku na kilka sposobów.

Z enharmonią wiąże się pojęcie gam enharmonicznych, są to gamy o identycznym brzmieniu, ale różnej notacji muzycznej.


stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia ludzkiego.

W Niemczech znaczenie Wolffa spada od czasów Kanta, który przeciwstawił się w filozofii teoretycznej bezkrytycznemu dogmatyzmowi Wolffa, a w filozofii praktycznej odrzucił wolfiański eudajmonizm.


białko zbudowane z komponentów białkowych oraz komponentów nukleinowych.

Składniki nukleoprotein związane są za pomocą wiązań kowalencyjnych lub oddziaływań elektrostatycznych (jonowych).


Motyw akantu oprócz formy liścia, który znamy z kapiteli, przybiera jeszcze formę wici roślinnej lub rozety.

motyw zdobniczy w formie stylizowanego liścia rośliny śródziemnomorskiej - akantu.


układ styków stale połączonych z elektrodami znajdującymi się wewnątrz lampy elektronowej lub żarówki, zapewniający połączenie elektryczne z obwodami zewnętrznymi przy jednoczesnym zachowaniu szczelności lampy (której wnętrze może być wypełnione gazem o ciśnieniu odmiennym od atmosferycznego lub może w nim występować próżnia), pozwala na umieszczenie lampy w podstawie lampowej.

Spośród wielu typów cokołów stosowanych w technice lampowej można wyróżnić: bocznostykowe, 8-nóżkowe, heptalowe, nowalowe i nóżkowe.


szybkie tempo - szybsze niż allegretto, wolniejsze niż presto.

Allegro, w muzyce: wesoło, ruchliwie, prędko.


Hymenofory dzielą się w zależności od posiadania osłonek

część owocnika grzybów, na której występuje warstwa hymenialna, czyli obłocznia, wytwarzająca zarodniki.


Istnieją też skaryfikatory w postaci przystawki do traktora, przeznaczone do długotrwałej intensywnej pracy na bardzo dużych powierzchniach.

urządzenie ogrodowe służące do wertykulacji tzn. napowietrzania oraz oczyszczania trawnika z filcu (mchu, zalegającej starej trawy, chwastów).

Ze względu na rodzaj napędu wertykulatory dzieli się na ręczne, elektryczne lub akumulatorowe i spalinowe.


przednia część głowy psa, obejmująca trzewioczaszkę.

U wielu ras psa kufa jest wyraźnie oddzielona od pozostałej części głowy, czyli mózgoczaszki.


Wiatrakowce posiadają wiele zalet: są lekkie, tanie oraz łatwiejsze w obsłudze niż śmigłowce.

statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), z rodziny wiropłatów, wyposażony w wirnik nośny i śmigło typu pchającego bądź ciągnącego.


element sprzętu wspinaczkowego używany do tworzenia punktów asekuracyjnych.

Zakładanie kostek jest uznawane za jedną z najelegantszych metod asekuracji, gdyż jest nieinwazyjne – nie niszcząc skały pozwala zachować jej naturalny charakter dla kolejnych wspinaczy i turystów.


stosunek składniowy, który zachodzi we wszystkich zdaniach (lub ich ekwiwalentach) w związku składniowym między podmiotem a orzeczeniem.

Istotą predykacji czyli orzekania jest przypisanie pewnemu fragmentowi rzeczywistości określonych pewnych własności wraz z wyrażaniem postawy modalnej nadawcy.


Każde oppidum było otoczone wałami ziemnymi lub drewniano-ziemnymi (murus gallicus), czasami wzmocnione kamieniem.

miejsce obwarowane, osiedle obronne zakładane najczęściej w miejscu chronionym ukształtowaniem terenu.


odtwarzanie przez rośliny i zwierzęta utraconych lub uszkodzonych części ciała, narządów, tkanek lub komórek.

U kręgowców regeneracja zachodzi tylko wyjątkowo, np. jaszczurki po autotomii mają zdolność regeneracji ogona.


Można rozpatrywać parkietaże części płaszczyzny oraz powierzchni, które nie są płaskie (np. parkietaże sfery.

w matematyce: układ przylegających i niezachodzących na siebie wielokątów na płaszczyźnie, skonstruowany z jednego lub kilku rodzajów takich figur.


system powiązania płac, cen lub stóp procentowych z określonym wskaźnikiem ekonomicznym (najczęściej jest to wskaźnik inflacji bazowej); zmiana wartości tego wskaźnika powoduje proporcjonalną zmianę płacy, ceny czy stopy procentowej.

Indeksację stosują towarzystwa ubezpieczeniowe - indeksując składki (najczęściej w rocznicę podpisania umowy), zwiększają sumę ubezpieczenia.


Na opis paradygmatu oprócz informacji, w jakich formach fleksyjnych może dany wyraz występować, składa się także informacja o właściwych poszczególnym formom końcówkach fleksyjnych.

zbiór wszystkich form fleksyjnych danego wyrazu.


Na terenie Polski pierwsze fryszernie powstawały na Śląsku, w Zagłębiu Staropolskim oraz Zagłębiu Dąbrowskim.

funkcjonujący od XVII do XIX w. zakład metalurgiczny, w którym surówka wielkopiecowa przerabiana była na stal.

W 1843 r. koło Stójkowa wybudowała wysoki piec hutniczy, fryszerkę i szlifiernię, przerabiające rudę z Siennej i Janowej Góry.


Monetyzacja zazwyczaj odnosi się do wybijania monet lub drukowania banknotów przez banki centralne.

zamiana aktywów rzeczowych lub finansowych na prawny środek płatniczy.

Monetyzacja długu publicznego (deficytu budżetowego) to nowoczesna wersja emisji pieniądza przez bank centralny.


U niektórych gatunków roślin przysadki do złudzenia nieraz imitują płatki kwiatowe pełniąc rolę powabni dla zapylających je owadów, czy innych zwierząt.

w botanice liść, z kąta którego wyrasta kwiat.


Diamagnetyzm występuje we wszystkich substancjach, ale zwykle jest maskowany przez silniejszy paramagnetyzm.

zjawisko polegające na indukcji w ciele znajdującym się w zewnętrznym polu magnetycznym pola przeciwnego, osłabiającego działanie zewnętrznego pola.


przekazywany drogą słuchową werbalny opis treści wizualnych osobom niewidomym i słabowidzącym.

echnika audiodeskrypcji umożliwiła by ten sam seans, w tym samym miejscu i czasie mogły oglądać osoby widzące i niewidome.

Audiodeskrypcja meczu różni się od komentarza radiowego szczegółową lokalizacją piłkarzy, dokładną lokalizacją akcji i biorących w niej udział zawodników, wielokrotnie podawanym wyników w meczach piłki siatkowej oraz czasu niezależnie od rodzaju meczu, opisywaniem tego co dzieje się na trybunach.


Jednym z najcenniejszych stanowisk kultury mustierskiej w Europie środkowo-wschodniej są Bojnice na Słowacji.

jedna z kultur archeologicznych środkowego paleolitu występujących w różnych odmianach w północnej Afryce, zachodniej i środkowej Azji oraz w Europie, aż do Finlandii na północy od ok. 200 do 35 tys. lat temu.


ewolucja na poziomie powyżej gatunku.

W zakres tak definiowanej makroewolucji wchodzi historia powstawania i wymierania wyższych taksonów.


jedwabna szata liturgiczna papieża oraz - na mocy szczególnego przywileju - patriarchy Lizbony.

Pod koniec XII w. fanon nosił jedynie papież.

Ograniczenie pojawiło się dopiero w chwili, gdy inni duchowni rzymscy zaczęli zakładać fanon pod albę zamiast na nią, czyli w czasie gdy wśród duchowieństwa powstał zwyczaj używania fanonu jako zwykłego humerału.


Neuroobrazowanie używane jest nie tylko dla celów stricte medycznych, ale także w kryminalistyce, psychologii, czy marketingu (neuromarketing).

metody umożliwiające obrazowanie struktury i funkcji mózgu.


w chemii: symbol indu.

In - pierwiastek chemiczny, metal z bloku p układu okresowego.

Ind stosuje się jako dodatek stopowy (np. do stali) podwyższających ich twardość i odporność na korozję.


Przemienniki instalowane są w wysokich miejscach (kominy, szczyty gór).

urządzenie nadawczo-odiorcze, używane przy transmisji danych radiowo-telweizyjnych i transmisji krótkofalarskich, służące do wzmocnienia na danym obszarze sygnału odbieranego z dalekiej stacji bazowej.

urządzenie nadawczo-odbiorcze, pracujące w zakresie fal UKF, którego praca polega na odbiorze słabych sygnałów i ich retransmisji z wyższą mocą lub wyższym poziomem.


w starożytnej Grecji związek poleis zawarty dla celów ochrony określonego miejsca kultu religijnego.

Członkowie amfiktionii płacili składki na cele ochrony świątyni wspólnego bóstwa oraz na organizację uroczystości religijnych.


Zasada działania heliografu opiera się na wykorzystaniu efektu cieplnego lub fotochemicznego, wywoływanego przez promieniowanie słoneczne.

urządzenie służące do pomiaru czasu usłonecznienia.


Najczęściej spotykane saliny mają postać płytkich zbiorników zlokalizowanych w strefie przybrzeżnej mórz lub słonych jezior i oddzielonych od nich groblami.

zakład przemysłowy zajmujący się produkcją soli kamiennej w procesie odparowywania wody ze słonych zbiorników wodnych.


Z donżonu wykrystalizowały się dwa obiekty - prawie czysto obronny stołp/bergfried i prawie czysto mieszkalny pałac/dom.

wieża łącząca w sobie główne funkcje mieszkalne i obronne, przez co zamieszkiwana była w czasie pokoju.


Dicynodonty były pierwszymi powszechnie zamieszkującymi Ziemię lądowymi zwierzętami roślinożernymi.

Dicynodontia – infrarząd synapsydów z rzędu terapsydów; żyły od późnego permu na wszystkich kontynentach, głównie w południowej Afryce, a większość z nich wyginęła w późnym triasie, wraz z pojawieniem się dinozaurów.

Dicynodonty osiągały zróżnicowane rozmiary – od 20 cm do 5 m długości.


elektronowolt - jednostka energii stosowana w fizyce, opisująca energię, jaką uzyskuje bądź traci elektron, który przemieścił się w polu elektrycznym o różnicy potencjałów równej 1 woltowi.

1 eV = 1 e · 1 V = 1,602 176 565(35) × 10-19 J


Drobno zmielony kaolin stosowany jest do oczyszczania wody, ścieków i klarowania napojów - w mikroporach na jego powierzchni następuje adsorpcja zanieczyszczeń.

skała osadowa o jasnej barwie i dużej zawartości kaolinitu, która w wyniku kontaktu z wodą staje się plastyczna.

Porcelana jest wytwarzana z mieszanki glinki kaolinowej ze skaleniem i kwarcem poprzez wypalanie uformowanych wyrobów w temperaturze od 920-980°C (wyroby nieszkliwione, tzw. biskwit) aż do 1280-1460°C (wyroby szkliwione).

skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, a także m.in. kwarc i mikę.


ruch pojazdu lub ruchomych elementów maszyny po wyłączeniu napędu.

Wybieg określa się jako czas lub odległość (tzw. drogę wybiegu) przebyte od wyłączenia maszyny działającej z określoną prędkością do momentu lub punktu jej całkowitego zatrzymania się.


Najstarsze tekodonty były prymitywnymi drapieżnikami poruszającymi się na czterech nogach a formy bardziej zaawansowane ewolucyjnie przeszły na dwunożny chód.

Thecodontia – parafiletyczna grupa wczesnych archozaurów (gadów naczelnych) o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle, ale z bardziej prostymi nogami niż inne gady; występowały od późnego permu do późnego triasu, na wszystkich kontynentach.

W Polsce tropy tekodontów znaleziono w okolicach Dołów Biskupich koło Ostrowca Świętokrzyskiego.


odcinek korytarza jaskiniowego, wypełniony stale lub okresową wodą aż po strop jaskini.

Może stanowić duże utrudnienie w czasie eksploracji jaskini, w przypadku dłuższych syfonów konieczne może być zastosowanie sprzętu nurkowego.


urządzenie służące do unieruchamiania olinowania ruchomego poprzez system elementów klinujących.

Istnieje duża różnorodność konstrukcji stoperów w zależności od ich wytrzymałości i średnicy obsługiwanej liny.


Z punktu widzenia filozofii matematyki w swojej aksjomatycznej postaci twierdzenia matematyczne dotyczące teorii prawdopodobieństwa niosą ze sobą tę samą pewność epistemologiczną, co wszystkie inne twierdzenia matematyczne.

pojęcie matematyczne, oznaczające możliwość zajścia zdarzenia losowego.


Koncepcję heliometru po raz pierwszy sformułował Ole Rømer.

przyrząd astronomiczny, który służy do bardzo precyzyjnego wyznaczania małych odległości kątowych.


Szeroko otwarta dolina rzeki Iskyr ułatwia swobodny przepływ powietrza i zapobiega występowaniu zjawiska inwersji, dlatego temperatury powietrza są wysokie.

inwersja temperatury, inwersja termiczna - zjawisko atmosferyczne polegające na wzroście temperatury powietrza wraz z wysokością.

Doliny te są słabo przewietrzane, a także występują tam częste inwersje temperatur.


Zwykle przyjmuje się (o ile nie zaznaczono inaczej), że dwuścian jest foremny, tzn. złożony z dwóch wielokątów foremnych.

rodzaj wielościanu złożonego z dwóch ścian wielokątnych dzielących ten sam zbiór krawędzi.


Rzadko się już dzisiaj widuje akademików w dekielkach.

mała czapka z daszkiem noszona w środowisku korporacji akademickich.

Dekiel wpisuje się w długą historię studenckich nakryć głowy, noszonych w różnych formach na uniwersytetach europejskich co najmniej od XII wieku.

Jednakże zwyczaj noszenia dekla po dzień dzisiejszy nadal jest żywo kultywowany przez członków korporacji akademickich.

rodzaj czapki z daszkiem noszonej w środowisku korporacji akademickich.


W tych czasach powszechnie uważano, że gwiazdy stałe umieszczone są na najdalszej ze sfer niebieskich.

sfera niebieska, firmament niebieski - abstrakcyjna sfera o nieokreślonym promieniu otaczająca obserwatora znajdującego się na Ziemi, utożsamiana z widzianym przez niego niebem.

Giordano Bruno uważa, że wykazał przyczynę ruchu Ziemi i bezruchu firmamentu przy pomocy pewnych racji nieprzynoszących – według niego – żadnej szkody Pismu Bożemu.

Poza tą sferą może istnieć jedynie czynnik wprawiający w ruch wszystkie sfery.


Jan Woydyga wykonał też medalion na pomniku Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli.

owalny lub okrągły element dekoracyjny umieszczany na fasadzie lub na ścianie wewnątrz pomieszczenia oraz na meblach.


Pociski przeorały obóz niszcząc mienie i prawie wszystkie kanu Indian.

kanu - tradycyjna łódź wiosłowa Indian północnoamerykańskich.

Szkielet canoe budowano z gałęzi świerkowych, wyjątkowo z czerwonego cedru.

canoe - tradycyjna łódź wiosłowa Indian północnoamerykańskich.


symulacja obrazu wielotonalnego za pomocą obrazu jednotonalnego w postaci drobnego wzoru.

Raster to jednotonalny obraz składający się z drobnych kropek (lub w szczególnym przypadku z linii), dający podczas oglądania z normalnej odległości wrażenie istnienia półtonów, gdy kropki te są już na tyle małe, że zlewają się z otaczającym je tłem.


Trawersy wykonywane są w różnych wersjach, między innymi: przestawne z możliwością regulacji rozstawu i nieprzestawne bez możliwości regulacji rozstawu, do wózków widłowych oraz różne wersje specjalistyczne.

poprzeczna belka oferująca kilka punktów podwieszenia, element urządzeń podnoszących.


Przedmiot misjologii jest tożsamy z przedmiotem teologii: jest to Objawienie Boże.

nauka teologiczna, której przedmiotem jest systematyczne ujęcie wiedzy o rozkrzewianiu wiary, przepowiadaniu Ewangelii i zakładaniu Kościoła wśród ludów nieznających Chrystusa.


tradycyjna japońska jednostka miary, wynosząca około 0,303 cm.

1 bu = 10 rin


Babkowate w szerokim sensie (Plantaginaceae sensu lato) są rodziną bardzo zróżnicowaną i kosmopolityczną, choć najliczniej reprezentowaną w strefie klimatu umiarkowanego.

Plantaginaceae – rodzina roślin należących do rzędu jasnotowców (Lamiales Bromhead).


geodezyjne wyznaczanie różnicy wysokości pomiędzy punktami terenowymi.

Wkrótce rozpoczęły się prace wstępne - niwelacje terenu pod budowę szybów i drogi na ulicy Klokocińskiej.


Powierzchniowe rozmarzanie i ponowne zamarzanie scala ziarna firnu, a na głębokości około 100 m pod wpływem nacisku wyżej leżących warstw stają się lodem budującym lądolód.

śnieg ziarnisty, forma przejściowa między śniegiem i lodem firnowym, o gęstości 0,4-0,8 g/cm3.


instrument muzyczny z grupy membranofonów dętych.

Utwór "That's Up To Me" zamykany jest kawałkiem "Are you sleeping?" granym na mirlitonie, po którym publiczność bije brawo, a muzyk mówi "Tack", co oznacza po szwedzku "Dzięki".


Ostańce i twardzielce są często celem działalności wspinaczkowej i turystycznej (np. punkty widokowe, ciekawostki terenowe).

występująca samotnie formacja skalna (wzgórze), którego wyodrębnienie nastąpiło nie w wyniku różnic w odporności (których w jego przypadku brak), lecz z innych powodów.


Cały utwór może być skomponowany w tym samym odcieniu dynamicznym lub dynamika może być zmienna w czasie.

cecha dźwięków, instrumentów oraz kompozycji muzycznych określająca natężenie siły dźwięku.


Podział ten utrzymywał się do początków XX wieku, a pozostałością szerokiego pojmowania świata roślin jest zakres zainteresowań tradycyjnie rozumianej botaniki, której przedmiotem badań były nie tylko rośliny naczyniowe, mszaki, glony, ale także bakterie i grzyby.

Tracheophyta - grupa roślin o różnej randze systematycznej w zależności od systemu klasyfikacji, cechą charakterystyczną (synapomorficzną) roślin naczyniowych jest wykształcenie tkanki przewodzącej wodę, tzw. tkanki naczyniowej.

Łodyga – nadziemna, osiowa część rośliny naczyniowej, która wraz z umiejscowionymi na niej liśćmi, pąkami, kwiatami i owocami stanowi pęd.

W aktualnych systemach klasyfikacyjnych roślin współczesnych dzieli się naczyniowe na widłaki (Lycopodiophyta) i klad określany mianem Euphyllophyta, dzielący się dalej na rośliny nasienne i Monilophyta.


starożytne greckie naczynie ceramiczne lub metalowe, służące do mieszania wina z wodą.

Wyróżnia się cztery typy kraterów: kolumienkowe, wolutowe, kielichowate i dzwonowate.


Obecnie w Holandii produkuje się około 3 milionów par sabotów rocznie.

but stworzony wyłącznie z drewna, używany przez biednych chłopów w Holandii.


Najczęściej stosowanymi substancjami do określania klirensu nerkowego są: inulina, kwas paraaminohipurowy (PAH), mocznik, kreatynina, mannitol, sorbitol, witamina B12 znakowana kobaltem radioaktywnym.

współczynnik oczyszczania; objętość osocza całkowicie oczyszczonego z danej substancji w jednostce czasu.


instrument dęty w kształcie rogu zwiniętego w spiralę, używany przez starożytnych Rzymian.

Wśród instrumentów pojawia się buccina – starożytny rodzaj trąbki, przeważnie zastępowana przez flugelhorn.


w leśnictwie - rodzaj i stopień wypełnienia przestrzeni przez korony drzew w drzewostanie.

Zależnie od zwarcia pod koronami wytwarzają się różne stosunki świetlne, cieplne i wilgotnościowe, odpowiadające warunkom życia różnych roślin runa i mikroorganizmów.


w psychologii: mechanizm obronny, który pojawia się w celu obrony ego przed uświadomieniem nieakceptowanych, wrogich impulsów.

Introjekcja polega na przyjmowaniu a priori komunikatów, poglądów lub atrybutów innych osób, jako własnych.


skórzane siodło używane przez wojsko.

Kulbaka żołnierska charakteryzuje się wysokimi łękami, pozwalającymi jeźdźcowi na pewne trzymanie się w siodle w trakcie walki szablą – gdy podczas wykonywania cięcia znad głowy, jeździec jest uniesiony wysoko w strzemionach, a energia związana z takim ciosem powoduje silne i nagłe przemieszczenie się jego środka ciężkości.


długość odcinka toru (krzywej albo prostej), jaką pokonuje wybrany punkt ciała lub punkt materialny podczas swojego ruchu.

Drogę można zapisać jako funkcję czasu.


miasto lub gmina w starożytnym Rzymie, leżace na terenach podbitych przez Rzym.

Municypia zawarły z Rzymem przymierze, dzięki któremu mogły się cieszyć częściową autonomią i tolerancją, w tym religijną, pod warunkiem udzielania Rzymowi określonej pomocy wojskowej i ograniczenia praw mieszkańców, np. zakazu głosowania i piastowania urzędów.


Skalar jest tensorem rzędu zerowego.

wielkość fizyczna posiadająca charakter skalarny, czyli wielkość, do której określenia wystarczy jedna liczba rzeczywista wraz z wymiarem wielkości fizycznej (mogą być też bezwymiarowe), np. długość, pole powierzchni, objętość, temperatura, gęstość, potencjał pola elektrostatycznego lub grawitacyjnego, praca.


Memetyka traktuje memy jako dyskretne jednostki, które są niepodzielne, nie dające się podzielić na inne, mniejsze.

jednostka informacji kulturowej: idea, styl, sposób zachowania.


utwór literacki, zwykle sceniczny, w którym dominują elementy grozy, groteski i czarnego humoru.

Twórczość Celi w oryginalny sposób łączyła tendencje do eksperymentów stylistycznych typowych dla wielkich innowatorów prozy XX wieku z tradycją literatury przełomu XVI i XVII wieku oraz z hiszpańską makabreską.

Dopełniały go ponure teksty, utrzymane zazwyczaj w stylu makabreski, czasem o tematyce okultystycznej.


obiekt, który różni się wymiarem od przestrzeni, w jakiej się znajduje.

obiekt geometryczny, który lokalnie ma strukturę (w sensie topologicznym, różniczkowym, homologicznym itp.) przestrzeni R72 lub innej przestrzeni wektorowej.

W przestrzeni czterowymiarowej może być zanurzona figura "hiperprzestrzenna": trójwymiarowa hiperpowierzchnia, np. hiperpłaszczyzna lub czterowymiarowa (hiperbryła), np. hiperkula, hipersześcian.

Początkowy okres badania rozmaitości topologicznej jest związany z analizą parametryzacji wielowymiarowej i z badaniami geometrii fizycznego Świata.


Przykładem ultrafiltracji jest proces hemodializy.

proces filtracji z użyciem sit molekularnych, membran i wszelkich materiałów porowatych, o porach, których rozmiary są zbliżone do wielkości pojedynczych cząsteczek (zwykle kilka–kilkadziesiąt nanometrów).

Ultrafiltracja umożliwia rozseparowanie roztworów rzeczywistych oraz mieszanin gazów na poszczególne indywidua chemiczne (związki chemiczne, jony, pierwiastki itp).


Faktyczne zastosowanie wirtualizacji pojawiło się dopiero w połowie lat 60. w wyniku prac laboratoriów IBM, kiedy centrum badawcze Watsona zakończyło projekt M44/44X, który składał się z fizycznej maszyny M44, oznaczanej też IBM 7044 oraz maszyn wirtualnych 44X.

Wirtualizację serwerów definiuje się jako dzielenie, inaczej partycjonowanie, fizycznego serwera na dużo mniejsze serwery wirtualne.

Od tego czasu wirtualizacja była nadal rozwijana, lecz do momentu, gdy komputery osobiste uzyskały wystarczająco dużą moc obliczeniową, zastosowanie maszyn wirtualnych w gospodarstwach domowych lub niewyspecjalizowanych firmach było ograniczone.

Używanie wirtualizacji desktopów zmniejsza również koszt wdrażania aplikacji oraz obniża czas w momencie braku dostępu do zasobu, na przykład sprzętu.

szerokie pojęcie odnoszące się do abstrakcji zasobów w różnych aspektach informatyki; szczególnie: użycie maszyn wirtualnych.


Okulizację w literę T wykonuje się, gdy czynna jest miazga, gdyż wtedy kora łatwo odchodzi od drewna – (lipiec-sierpień).

metoda wegetatywnego rozmnażania drzew, krzewów owocowych i ozdobnych polegająca na przeszczepieniu tylko samego oczka (pąka liściowego) lub oczka z niewielkim fragmentem pędu z odmiany szlachetnej na pęd podkładki.

Okulizacja polega na umieszczeniu fragmentu odmiany szlachetnej pod korą podkładki.


Elitaryzm jest przeciwieństwem egalitaryzmu i stoi w opozycji do myśli demokratycznej.

pogląd, zgodnie z którym niektóre jednostki są bardziej wartościowe od innych (ze względu na swoje urodzenie, umiejętności, wiedzę, posiadanie) i z tego powodu powinny zajmować uprzywilejowaną pozycję w społeczeństwie (należeć do elit).


w dziennikarstwie telewizyjnym: wejście na antenę dziennikarza, który własnymi słowami – przygotowanymi z góry lub improwizowanymi – opisuje sytuację lub komentuje problem.

Stand-upy mogą być realizowane na żywo – na przykład podczas relacji z ważnego, bieżącego wydarzenia – lub mogą stanowić integralny element przygotowanego wcześniej, puszczanego z taśmy materiału – najczęściej relacji reporterskiej w programach informacyjnych.


zmodyfikowana, spłaszczona łodyga barwy zielonej, która przejmuje funkcje liścia (przeprowadza fotosyntezę) i jest do niego podobna z kształtu; u roślin wytwarzających gałęziaki liście właściwe są zwykle silnie zredukowane, wykształcają się jako ciernie lub łuski, często szybko opadające.

Gałęziaki wykształcają się zwykle u roślin, u których z powodu adaptacji do warunków suchych nastąpiła redukcja liści.


metoda badawcza, która polega na zadawaniu badanym przez ankietera mniej lub bardziej sformalizowanych pytań; sondaż, ankieta.

W przypadku wywiadu badacz lub ankieter prowadzi bezpośrednią rozmowę z respondentem, natomiast w przypadku ankiety badany sam wypełnia kwestionariusz, bez bezpośredniego kontaktu z badaczem lub ankieterem.


rombościan - równoległościan, którego każda ściana jest rombem, czyli bryła ograniczona sześcioma przystającymi rombami.

romboedr - równoległościan, którego każda ściana jest rombem, czyli bryła ograniczona sześcioma przystającymi rombami.

Kształt romboedru mają niektóre komórki elementarne układu trygonalnego (jednego z typów sieci krystalograficznych).


Zarówno tranzycja jak i transwersja należą do typu mutacji jakim są substytucje.

zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych.


W Kościele katolickim graduał wykonywany był po lekcji, a poprzedzał śpiew Alleluja.

jeden ze zmiennych śpiewów, wykonywanych podczas katolickiej (łacińskiej) liturgii mszy (należący do tzw. proprium) oraz nabożeństw luterańskich.


gady naczelne – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.

archozaury – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.

Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.

W osadach pstrego piaskowca znajdują się liczne ślady gadów naczelnych z okresu wczesnego triasu – archozaurów, wyeksponowane w specjalnie odsłoniętych w tym celu formacjach skalnych.

Współcześnie żyjącymi przedstawicielami archozaurów są krokodyle oraz jedna z linii rozwojowych dinozaurów – ptaki.

Archozaury w szerszym rozumieniu pojawiły się w późnym permie (ok. 250 mln lat temu).


W obrębie przedmurza wydzielono okolice czuciową, wzrokową i słuchową.

cienka warstwa istoty szarej leżąca między torebką ostatnią a torebką zewnętrzną mózgu.

Torebka zewnętrzna (capsula externa) oddziela je od jądra soczewkowatego, a z drugiej strony torebka ostatnia (capsula extrema) oddziela przedmurze od wyspy.


Zwody umieszczane są na dachach i ścianach budynków lub na masztach obok chronionych obiektów.

element instalacji odgromowej, służący bezpośredniemu przyjęciu wyładowań piorunowych i odprowadzeniu do ziemi prądu wyładowania o natężeniu rzędu kilkunastu tysięcy amperów.


W zależności od rozpiętości podpór i zastosowanego rozwiązania wiązar wzmacnia się dodatkowo drewnianymi belkami.

Hala mięsna została przykryta niemal płaskim, dwuspadowym dachem, opartym na konstrukcji dwuprzegubowych więzarów.

Dźwigacz dachowy to inaczej wiązar.

w budownictwie jest to podstawowy element nośny konstrukcji dachu (więźby dachowej) przenoszący obciążenia na podpory główne (ściany lub słupy).

podstawowy element nośny konstrukcji dachu.


dwuwymiarowa powierzchnia obrotowa, zanurzalna w przestrzeni trójwymiarowej, powstała przez obrót okręgu wokół prostej leżącej w tej samej płaszczyźnie i nieprzecinającej go (czyli niemającej z nim wspólnych punktów).

Wyobrażeniem torusa może być napompowana dętka rowerowa lub powierzchnia obwarzanka.


element mechanizmu zegarowego kontrolujący ruch przekładni chodu oraz przekazujący do regulatora chodu energię ze źródła napędu, otrzymaną za pośrednictwem przekładni chodu, i w ten sposób podtrzymujący jego ruch.

Ze względu na sposób działania wychwyty możemy podzielić na cofające, spoczynkowe i wolne.


W przypadku podejrzenia przerzutów do węzłów chłonnych możliwe jest przeprowadzenie mediastinoskopii w celu uzyskania próbki z węzłów oraz oceny rozwoju choroby.

badanie pozwalające na zobrazowanie zawartości śródpiersia.


kość parzysta, stanowiąca zasadniczą część składową twarzoczaszki.

Szczęka jest kością parzystą – w czaszce występują dwie szczęki: lewa i prawa, stanowiące swoje lustrzane odbicie.

Kość szczękowa składa się z trzonu (corpus) i czterech wyrostków: czołowego, jarzmowego, podniebiennego i zębodołowego.


minerał z gromady krzemianów, zaliczany do minerałów ilastych.

minerał z gromady krzemianów zaliczany do minerałów ilastych.

Pianka morska jest produktem przeobrażenia serpentynitów w trakcie procesów wietrzeniowych i hydrotermalnych.

Sepiolit jest produktem przeobrażenia serpentynitów w trakcie procesów wietrzeniowych i hydrotermalnych.


Gdy obaj członkowie zespołu wspinają się jednocześnie, bez zakładania stanowisk, mamy do czynienia z asekuracją lotną.

ogół działań mających na celu zabezpieczenie wspinacza przed skutkami potencjalnego odpadnięcia.


W teorii mnogości, zgodnie z tradycją wprowadzoną przez Georga Cantora, moce zbiorów nieskończonych nazywa się alefami.

w matematyce: moc zbioru nieskończonego.


cienki płat miękkiego drewna, który powstaje przez skrawanie i jest używany jako podkład pod okleinę lub do wyrobu płyt stolarskich.

Obłóg jest wykorzystywany m.in. do budowania jachtów żaglowych.


dziedzina wiedzy obejmująca dewiację, locję, nawigację, astronomię nautyczną, meteorologię i wiedzę żeglarską, potrzebną do bezpiecznej żeglugi.

Locja - dział wiedzy nautycznej (nautyki) opisujący wody żeglowne oraz wybrzeża z punktu widzenia bezpiecznej i sprawnej żeglugi.


W zależności od potrzeb gatunków trzymanych w terrarium, powinno ono zabezpieczać właściwą ilość światła, wilgotność, temperaturę, wodę do picia i kąpieli, a także rośliny lub ich elementy (np. gałęzie).

pomieszczenie przeznaczone do hodowli drobnych zwierząt lądowych i ziemnowodnych(płazów, gadów oraz bezkręgowców), dostosowane do ich wymogów środowiskowych.


nurt myśli politycznej ukształtowany w Rosji po 1839.

Podstawowym założeniem słowianofilstwa była wiara w możliwość pokojowego i harmonijnego współżycia narodów.


W lejku przebiegają aksony komórek nerwowych zlokalizowanych w jądrach nadwzrokowym i przykomorowym podwzgórza, które transportują i magazynują hormony wytwarzane w tych jądrach: wazopresynę i oksytocynę.

anatomiczna część międzymózgowia, proksymalnie będąca przedłużeniem guza popielatego, natomiast dystalnie przechodząca w tylny płat przysadki.


Dzeta reprezentuje w języku nowogreckim spółgłoskę szczelinową dziąsłową dźwięczną /z/, w grece klasycznej oznaczała afrykatę /ʣ/ lub zbitkę /zd/.

szósta litera alfabetu greckiego, w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 7.


Przy zastosowaniu metody autochromu nie było możliwe uzyskanie barwnych fotografii na papierze.

technika wykonywania fotografii barwnych na płytach szklanych w postaci diapozytywów.


Struktura chromosomu nie jest niezmienna, podlega on bowiem zmianom zwanym mutacjami.

forma organizacji materiału genetycznego wewnątrz komórki.


Knut, nazywany nahajką, był częstym narzędziem chłosty w carskiej Rosji.

kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści.


organizacja zrzeszająca kilka podmiotów gospodarczych na określony czas, w konkretnym celu.

Celem zawiązania konsorcjum jest najczęściej wspólne działanie w realizacji konkretnego przedsięwzięcia gospodarczego, które ze względu na potencjał finansowy przekracza możliwości jednego podmiotu (np. budowa autostrady, lotniska itp.).

nietrwałe porozumienie przedsiębiorstw o porównywalnej wielkości, działających w tej samej branży i mających podobny stopień rozwoju.


Bity w okresie 1641-1793 talar francuski nazywano écu blanc, w XVIII wieku równy był 6 liwrom.

moneta francuska będąca w obiegu w różnych okresach historycznych.


w starożytności: miejsce święte, gdzie bogowie, za pośrednictwem kapłanów, przepowiadali przyszłość, wyrażali swoją wolę i udzielali rad w sprawach prywatnych i państwowych.

Działalność wyroczni została zakazana w 390 roku dekretem cesarza Teodozjusza.


w liturgii niektórych kościołów chrześcijańskich zawołanie, jakim zgromadzona wspólnota wiernych wyraża swoją aprobatę i współudział w liturgii.

Aklamacja Amen występuje w czasie Mszy św. najczęściej.


sclera - gruba, biała warstwa ochronna, nadająca kształt gałce ocznej, otaczająca oko od strony oczodołu, w przedniej części gałki ocznej przechodzi w rogówkę.

W części tylnej, w miejscu gdzie twardówka przechodzi w pochewkę nerwu wzrokowego, grubość jej jest największa i wynosi 1,3 mm.


rodzaj wiersza lirycznego o tematyce wojennej lub miłosnej, wywodzący się z poezji rycerskiej.

Canzona charakteryzowała się kunsztowną budową i składała się zazwyczaj z siedmio- lub jedenastozgłoskowych wersów.

Kancona pojawiła się po raz pierwszy w Polsce w XVI wieku w Rymach duchownych Sebastiana Grabowieckiego; później zaś w twórczości powstającej w czasie baroku (Jan Andrzej Morsztyn), a także Młodej Polski (Jan Kasprowicz).


hoacyn, kośnik czubaty, Opisthocomus hoazin – gatunek średniej wielkości tropikalnego ptaka, zamieszkującego bagna w dorzeczu Amazonki i Orinoko w Ameryce Południowej.

kośnik czubaty, kośnik, Opisthocomus hoazin – gatunek średniej wielkości tropikalnego ptaka, zamieszkującego bagna w dorzeczu Amazonki i Orinoko w Ameryce Południowej.

hoacyn, kośnik, Opisthocomus hoazin – gatunek średniej wielkości tropikalnego ptaka, zamieszkującego bagna w dorzeczu Amazonki i Orinoko w Ameryce Południowej.

Hoacyn posiada wyjątkowy w świecie ptaków układ trawienny – pokarm roślinny jest rozkładany w wolu dzięki fermentacji bakteryjnej, podobnie jak u przeżuwaczy.


Wiarygodne badania medyczne nie potwierdzają skuteczności konchowania uszu w leczeniu przypadłości laryngologicznych, ani jakichkolwiek innych.

Świecowanie uszu nie jest uznawane przez medycynę tradycyjną.

niekonwencjonalna praktyka medyczna polegająca na zapalaniu rurki z materiału nasączonego woskiem, nazywanej świecą, i umieszczaniu jej w przewodzie słuchowym.

Ankieta przeprowadzona wśród 122 laryngologów wykazała, że 21 z nich spotkało się uszkodzeniami ucha, powstałymi w efekcie konchowania.

Pacjent leży na boku w pozycji takiej, by osoba wykonująca świecowanie miała dostęp do konkretnego (lewego lub prawego) ucha.


Według tomizmu, akt może też być tożsamy z formą, czyli istotą (łac. quidditas, essentia) bytu, która materii sprawia, że materia przybiera postać konkretnego bytu.

w filozofii (od czasów Arystotelesa) - urzeczywistnienie istniena w formie dokonanej, nie potencjalnej, dokonującej się najczęściej przez ruch.


ludowy taniec kubański, podobny do tanga.

Kroki habanery można znaleźć w opublikowanej przez Lugonesa w 1969 roku książce.


nieokrągła moneta (najczęściej kwadratowa).

Klipy nierzadko spełniały też przejściowo funkcję pieniądza zastępczego, emitowanego "in necessitate".


technika refinansowania, w ramach której należności wierzycieli zostają przekształcone w papiery wartościowe.

Sekurytyzacja określa proces emisji papierów wartościowych, które zabezpieczone są przez grupę wyselekcjonowanych aktywów.

Ryzyko związane ze wzrostem wykorzystania sekurytyzacji jest wskazywane jako jedna z przyczyn kryzysu subprime zapoczątkowanego w USA w 2007.


Augustus - tytuł nadawany cesarzom w starożytnym Rzymie.

august - tytuł nadawany cesarzom w starożytnym Rzymie.

Po śmierci Maksymina augustem na Wschodzie został Licyniusz, a na Zachodzie Konstantyn.


Chimaeridae – rodzina morskich ryb chrzęstnoszkieletowych z rzędu chimerokształtnych (Chimaeriformes); chimerowate występują w wodach oceanicznych ciepłych i gorących stref klimatycznych na głębokościach od 100 do 1400 m.

Nazwa chimery jest odnoszona do współcześnie żyjących Holocephali, w odniesieniu do wymarłych gatunków z rodzin innych niż chimerowate nie powinna być stosowana.


typ obroży stosowanej przy tresurze psów; wykonywana z metalu lub ze skóry.

Kolczatka nie jest wykorzystywana przy nauce chodzenia psa na smyczy - ma pomagać w szkoleniu i opanowaniu psa, oraz prowadzeniu dużych, silnych psów, zwłaszcza psów o niskim stopniu socjalizacji, agresywnych lub nieposłusznych poleceniom osoby prowadzącej.


duże ogólnodostępne pomieszczenie znajdujące się na jednostce pływającej, przeznaczone dla wspólnego przebywania w nim wielu osób, służące jako jadalnia i miejsce zebrań załogi.

Na większych jednostkach może znajdować się również oddzielna mesa oficerska oraz mesa kapitańska, a na statkach pasażerskich również mesa pasażerska.


cecha płynnego metalu lub stopu, która określa zdolność do wpływania do formy odlewniczej przez kanał wlewowy.

Ograniczoną lejnością charakteryzują się głównie staliwa i stopy aluminium.


Poszczególne prawosławne Kościoły autokefaliczne regulowały same, często z dużymi odrębnościami, status prawny eparchii.

diecezja w kościele wschodnim.


aerodyna o nieruchomych powierzchniach nośnych.

Do stałopłatów zaliczane są wszystkie cięższe od powietrza statki latające które utrzymują się w powietrzu dzięki sile nośnej wytworzonej przez nieruchome powierzchnie nośne, w tym spadochrony.


doktryna teologiczna Ariusza (zm. 336), prezbitera Kościoła w Aleksandrii w Egipcie, zaprzeczająca dogmatowi o Trójcy Świętej – tzw. antytrynitaryzm – w kontekście sporów o rozumienie chrześcijańskiego monoteizmu.

Jednym z współczesnych Ariuszowi teologów, którzy najdobitniej przeciwstawiali się arianizmowi, wykazując niezgodność jego poglądów z wiarą Kościoła, był Atanazy, biskup Aleksandrii (295-373).


Okręty przenosiły (ale rzadko używały) katapulty, które znajdowały się na pokładzie hangarowym.

związany z hangarem, pomieszczeniem dla jednostek pływających.


Wyróżniano tynkturę czerwoną stosowaną do przemiany (transmutacji) metali w złoto oraz białą, służącą do przemiany metali w srebro.

Mistrz polecił chłopcu odnaleźć na kartach księgi lapis philosophorum.

kamień filozoficzny nadający każdemu metalowi nieszlachetnemu właściwości złota lub srebra i przemieniający je w te ciała.

Łacińska nazwa kamienia filozoficznego; legendarna substancja od wieków poszukiwana przez alchemików, zamieniająca metale nieszlachetne w szlachetne.


W procesie archiwizacji dane starsze, mniej używane przenoszone są na wolniejsze, tańsze nośniki danych.

czynność przeniesienia danych komputerowych w inne miejsce w pamięci masowej, w celu ich długotrwałego przechowywania; proces dzielenia danych na dane aktywne, nieaktywne i referencyjne, a następnie zapisywania w odpowiednich obszarach zapisu.

Archiwizacji nie należy mylić z robieniem kopii bezpieczeństwa.

czynność przeniesienia danych komputerowych w inne miejsce w pamięci masowej, w celu ich długotrwałego przechowywania.


nurt literacki o najdłuższym czasie trwania (dłuższym od epoki literackiej).

W odróżnieniu od epoki literackiej formacja jest periodyzacją o charakterze linearnym, a nie cyklicznym, tak jak to ma miejsce w przypadku koncepcji prądu literackiego Juliana Krzyżanowskiego.


torba (początkowo skórzana z pasem na ramię, obecnie z tkanin syntetycznych, skórzana, parciana, noszona przy pasie) mieszcząca i ochraniająca zapasowe magazynki lub naboje.

Wraz z wprowadzeniem amunicji zespolonej XIX w. ładownica przybrała formę niewielkiego skórzanego pojemnika, noszonego przy pasie mieszczącego naboje w łódkach.


metapodium kończyny tylnej kręgowców.

Pierwsza kość śródstopia jest krótsza i bardziej wytrzymała niż pozostałe.


Małe pterozaury musiały szybko poruszać skrzydłami podobnie jak nietoperze a więc być w stanie wystartować z miejsca i wznosić się bez pomocy wiatru.

gady latające, Pterosauria – rząd latających archozauromorfów, prawdopodobnie archozaurów (gadów naczelnych), żyjących od późnego triasu do końca kredy (230 do 65,5 mln lat temu).

Do dzisiaj odkryto ok. 60 rodzajów i 120 gatunków pterozaurów począwszy od wielkości wróbla do rozpiętości skrzydeł powyżej 12 metrów (więcej niż myśliwiec F-16).


Zaleszczotki wyglądem przypominają skorpiony pozbawione zaodwłoka.

Szczękoczułki kleszczotków mają złożoną budowę - są dwuczłonowe, zakończone szczypcami.

Szczękoczułki zaleszczotków mają złożoną budowę - są dwuczłonowe, zakończone szczypcami.

Pseudoscorpionida – rząd drapieżnych pajęczaków, obejmujący zwierzęta bardzo małe (od 1 do 8 mm długości), zamieszkujące przede wszystkim strefy tropikalne, ale spotykane też w innych strefach klimatycznych.

Kleszczotki wyglądem przypominają skorpiony pozbawione zaodwłoka.


wysokość, jaka dzieli strunę od gryfu, która jest zależna od budowy samego instrumentu strunowego i ustawień mostka oraz gryfu.

Znalezienie "złotego środka" między niską a wysoką akcją pozwala na uniknięcie fret noise'u (zbyt niska akcja), jak i potrzeby bardzo "siłowej" gry (akcja zbyt wysoka).


Odmianą baszty są skalne występy i progi – mniejsze i mniej wypreparowane z podłoża.

rodzaj skalicy, wypreparowana z podłoża skała, zrośnięta z nim podstawą i czasami jednym bokiem.


końcowa i ostateczna odnowa całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności lub nawet przewyższenie tego pierwotnego stanu.

Według Kościoła Katolickiego apokatastaza rozumiana jako automatyczne, niejako przymusowe zbawienie pozostaje jednak w sprzeczności z przesłaniem Ewangelii i podważa nienaruszalność wolnej woli człowieka.


Sielanka ma najczęściej kształt lirycznego monologu, poprzedzonego lub przeplecionego opisem bądź dialogiem.

Pastorałka ma najczęściej kształt lirycznego monologu, poprzedzonego lub przeplecionego opisem bądź dialogiem.

Idylla odsłania beztroskie, spokojne i pogodne życie, spełnione przez miłość.

utwór poetycki przedstawiający w sposób wyidealizowany uroki życia wiejskiego.


przypisywanie przez społeczności plemienne idei duszy i cech osobowych zwierzętom, roślinom, zjawiskom pogodowym i innym elementom natury np. kamieniom, żywiołom itp.

Do zjawisk opisywanych przez animizm zalicza się również wyobrażenia powszechne pośród społeczeństw plemiennych na temat istnienia bytów niewidzialnych, w literaturze etnograficznej określanych terminem "duchy".


zasadźca; ktoś, kto lokuje miasto lub wieś.

Lokatorzy (zasadźcy) na ogół wywodzili się spośród średniego i niższego rycerstwa oraz patrycjatu miejskiego, w późniejszym okresie mogli nimi być też bogaci chłopi, np. dzieci sołtysów, młynarzy itd.


Po wystrzeleniu sabot oddziela się, uwalniając rdzeń pocisku, który leci dalej już samodzielnie.

w technologii wojskowej: część pocisku podkalibrowego, której zadaniem jest "dopełnić" średnicę pocisku do kalibru lufy, z której jest on wystrzeliwany.


utwór muzyczny (przeznaczony do słuchania) oparty na tańcu o tej samej nazwie.

utwór muzyczny stylizowany na taniec jig; często wykorzystywany jest jako część suity klasycznej.

Melodia jiga najczęściej składa się z dwóch części po osiem taktów.

Na twórczość klawesynową składają się preludia niemenzurowane, tańce suitowe - allemande, courante, sarabanda, gigue, passacaglia, chaconne i pawana.

Często przy wymienianiu tańców, które składały się na suitę barokową zapominamy o dżigu.

W swojej własnej kopii Wariacji Bach pisze, iż ten taniec w metrum 6/8 powinien być traktowany jako Giga (tempo i charakter Gigue).

utwór muzyczny (przeznaczony do słuchania) oparty na tańcu giga.

utwór muzyczny stylizowany na gigue.


Adapter to także wymienny zespół roboczy w maszynach rolniczych, np. część przystosowująca kombajn rolniczy do zbioru kukurydzy.

Pożyczyłbyś mi swoją przejściówkę do obiektywu?

element łączący dwa urządzenia lub zespoły, który umożliwia ich współdziałanie.

element łączący dwa lub więcej zespołów jakiegoś urządzenia lub jedno urządzenie z drugim umożliwiający ich wzajemną współpracę lub pełnienie określonej funkcji.


Wysoka temperatura topnienia i wyjątkowa odporność na działanie czynników chemicznych sprawiły, że już z końcem XVIII i z początkiem XIX wieku zaczęto wyrabiać z platyny tygle i miski dla laboratoriów chemicznych.

Cena platyny jak zwykle idzie w górę.

w chemii: symbol platyny.

pierwiastek chemiczny, wyjątkowo rzadki i wytrzymały metal szlachetny o bardzo wysokiej (1768 stopni C) temperaturze topnienia.


Wzierniki stosuje się w wielu reaktorach, piecach i wielu innych elementach instalacji przemysłowych.

rodzaj otworu inspekcyjnego ulokowanego w jednym z króćców, przeważnie oddzielającego wnętrze urządzenia przezroczystą szybą, pozwalający na obserwację i nadzór biegu procesu wewnątrz.


środowisko życia biocenozy, środowiskowa część ekosystemu.

Biotop razem z biocenozą tworzy ekosystem.


karma - w religii indyjskiej bilans tego, co się uczyniło poczas życia, decydujący o charakterze następnego wcielenia w (reinkarnacji).

Według Bhagawadgity każdego czynu powinno się dokonywać jakby był ofiarą religijną - w ten sposób można się pozbyć karmana, którego skutkiem są kolejne wcielenia (hinduiści dążą do przerwania wcieleń i osiągnięcia mokszy).

karman - w religii indyjskiej bilans tego, co się uczyniło poczas życia, decydujący o charakterze następnego wcielenia w (reinkarnacji).

Filozoficzne wyjaśnienie karmy różni się pomiędzy tradycjami, jednak główna idea głosi, że czyny tworzą przyszłe doświadczenia i przez to każdy jest odpowiedzialny za własne życie, cierpienie i szczęście jakie sprowadza na siebie i innych.


dążenie przez sztukę do odwzorowywania rzeczywistości.

Zajmuje się metodologią badań nad rytmiką prozy greckiej i bizantyńskiej, historiografią wczesnobizantyńską, retoryką oraz kulturą grecką i bizantyńską ze szczególnym uwzględnieniem mimesis w literaturze greckiej i bizantyńskiej.


metalowe zakończenie broni drzewcowej i obuchowej oraz strzał.

Niektóre odmiany broni obuchowej, jak np. nadziak, mają jedną stronę żeleźca zakończoną ostrym dziobem.


stan materiału polegający na zerowej rezystancji, osiągany w niektórych materiałach w niskiej temperaturze.

Nadprzewodnictwo jest obserwowane w różnorodnych materiałach: niektórych pierwiastkach (na przykład w cynie, rtęci i ołowiu), stopach, ceramikach tlenkowych czy materiałach organicznych.


ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii.

Planety górne względem Ziemi mogą znajdować się w opozycji bądź koniunkcji.


Pas z koalicyjką spełnia dwie zasadnicze funkcje: równoważy ciężar przytroczonej u pasa broni białej lub pistoletu, a także zapobiega obracaniu się pasa wraz z bronią wokół ciała.

element munduru, rodzaj paska noszonego na skos w poprzek piersi i troczonego do pasa głównego; koalicyjkę (najczęściej wykonaną ze skóry) nosi się przewieszoną przez ramię, pod naramiennikiem lub między naramiennikiem a kołnierzem munduru.

element munduru, rodzaj paska noszonego na skos w poprzek piersi i troczonego do pasa głównego.


W zecerstwie proces formowania kolumny oraz procesy późniejsze związane z tą kolumną trwały dosyć długo, dlatego przy produkcji gazet pozostawiano możliwie jak najmniej kolumn przewidzianych do "zamknięcia" w ostatniej chwili; kolumnami gorącymi były zwykle kolumny depeszowe oraz pierwsza kolumna.

skład odpowiadający stronie; obecnie powszechnie stosowana wśród osób z branży (redakcje, studia DTP, drukarnie) nazwa każdej strony publikacji poligraficznej.


Gwałtowny rozkwit różnych form nihilizmu przypadł na epokę modernizmu, jednakże nieprzerwanie rozwija się on w czasach obecnych.

pogląd filozoficzny całkowicie lub częściowo negujący istnienie pewnych bytów.


jon organiczny, w którym ładunek dodatni jest skupiony na atomie węgla.

Karboanion ma nadmiarową wolną parę elektronową i z tego powodu wykazuje silne własności nukleofilowe i zasadowe.


proces wytwarzania i uwalniania substancji chemicznych z tkanek lub gruczołów w określonym celu.

Zostały opisane co najmniej cztery nieklasyczne (niekonwencjonalne) metody wydzielania białek.

proces produkcji, modyfikacji i uwalniania substancji chemicznych z komórki lub gruczołu w ściśle określonym celu.


zjawisko szybkiego, gwałtownego rozszerzania się przestrzeni kosmicznej, spowodowanego energią próżni; element jednej z teorii powstawania przestrzeni kosmicznych.

Wyniki wymagają jeszcze potwierdzenia z innych eksperymentów, jednak jeżeli okażą się prawdziwe, będzie to silny dowód za inflacją kosmologiczną.

Inflacja rozwiązuje kilka ważnych a dotąd nierozwiązanych problemów standardowej kosmologii Wielkiego Wybuchu.

hipoteza kosmologiczna zaproponowana przez Alana Gutha (1981), według której wczesny Wszechświat przeszedł przez fazę szybkiego rozszerzenia się spowodowanego ujemnym ciśnieniem (dodatnią gęstością energii próżni).


Większe opola w czasie późniejszym przekształciły się w kasztelanie, a mniejsze stały się jego podokręgami.

słowiańska wspólnota rodowo-terytorialna z okresu plemiennego.


w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt absolutu, posiadający w pełni cechę wieczności (sat).

Śankara uważał, że Brahman to niewidzialna, wieczna i niezmienna rzeczywistość.


Jako machina oblężnicza, taran miał formę rusztowania, pod którym była wahadłowo zawieszona ciężka belka.

dawna machina oblężnicza lub sprzęt oblężniczy służący do rozbijania i wyważania bram i murów zamków i innych obleganych umocnień, używana w starożytności i średniowieczu.


pyłowo-gazowa „atmosfera” o zazwyczaj kulistym kształcie, otaczająca jądro komety i powstająca w miarę zbliżania się do Słońca pod wpływem jego promieniowania.

Rozmiar komy oraz to, kiedy zaczyna się ona tworzyć, zależy zasadniczo od dwóch czynników: zasobów materii zgromadzonych w jądrze komety oraz jej odległości od Słońca.


Kontaktron składa się z hermetycznej bańki szklanej, w której, w atmosferze gazu obojętnego lub w próżni, zatopione są styki z materiału ferromagnetycznego.

łącznik elektroniczny hermetyczny sterowany polem magnetycznym.


zaburzenie polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie, charakteryzującym się uczuciem palenia, kłucia czy podrażnienia w genitaliach żeńskich w przypadkach, kiedy nie występuje żadna infekcja czy choroba skóry sromu lub pochwy powodująca te objawy.

Leczenie wulwodynii ma na celu zlikwidowanie bólu.


Surżyk można również traktować jako gwarę miejską, powstałą w wyniku napływu ukraińskiej ludności wiejskiej do rosyjskojęzycznych miast; w takim ujęciu stanowiłby socjolekt.

odmiana języka wyróżniona ze względu na przynależność społeczną komunikujących.


Dzielnik, który w wyrazie złożonym pozostaje na końcu linii, powinien zostać powtórzony na początku następnej.

Znak dywizu zasadniczo styka się z oboma sąsiadującymi znakami (tj. nie jest od nich oddzielony spacjami) i tylko w wyjątkowych sytuacjach z jednej strony sąsiaduje ze spacją, np. w konstrukcjach typu: "jedno- lub dwuczłonowy".

Inne nazwy dywizu to: znak przeniesienia, mała kreska oraz tiret (z fr. tiré).

Zgodnie z dobrą praktyką pisarską, przy przenoszeniu wyrazów złożonych zawierających łącznik zalecane jest dzielenie wyrazu na łączniku.

łącznik, dzielnik, tiret - drukarski znak graficzny, krótka pozioma kreska umieszczona ponad podstawową linią pisma; służy do oznaczenia łączenia wyrazów złożonych, nazw podwójnych lub przeniesienia części wyrazu do następnego wiersza.

dywiz, dzielnik, tiret - drukarski znak graficzny, krótka pozioma kreska umieszczona ponad podstawową linią pisma; służy do oznaczenia łączenia wyrazów złożonych, nazw podwójnych lub przeniesienia części wyrazu do następnego wiersza.

łącznik, dywiz, tiret - drukarski znak graficzny, krótka pozioma kreska umieszczona ponad podstawową linią pisma; służy do oznaczenia łączenia wyrazów złożonych, nazw podwójnych lub przeniesienia części wyrazu do następnego wiersza.


typ melodyki w dziele muzycznym charakteryzujący się śpiewnym (lirycznym) przebiegiem melodii (bez dużych skoków, zawierający małą liczbę nut o krótkich wartościach, z zastosowaniem w przeważającym stopniu artykulacji legato), wolnym tempem, w odróżnieniu od melodyki figuracyjnej.

Zalążkiem kantyleny był średniowieczny chorał prowadzony w długich wartościach, jednakże pełen jej rozkwit przypada na lata późniejsze (kiedy dzięki stale rozwijanej technice instrumentalnej różnica pomiędzy melodyką kantylenową a figuracyjną stała się bardziej wyraźna) – okres dominacji stylu bel canto (XVI-XVII w.).


W pobliżu cmentarzysk spotyka się miejsca składania ofiar, co dowodzi rozwiniętego kultu przodków, a znaki krzyża wpisanego w koło wskazują na istnienie kultu słońca.

wiara w życie pozagrobowe przodków i ich wpływ na życie ziemskie, która jest podstawą do oddawania tym przodkom czci oraz odprawiania rytuałów.

kult przodków - oddawanie czci religijnej nieżyjącym przodkom.

Manizm jest składową częścią każdego systemu wierzeniowego.


gwara warszawska.

W literaturze rolą wiechu jest nadanie, zwłaszcza dialogom, elementów rodzajowości i komizmu.


skalarna wielkość fizyczna; miara ilości energii przekazywanej między układami fizycznymi.

W ogólnym przypadku, gdy wektor siły nie jest stały lub przemieszczenie nie jest prostoliniowe, praca jest sumą prac wykonanych na niewielkich odcinkach, na tyle małych, że spełnione są powyższe warunki.


Characiformes – rząd słodkowodnych ryb promieniopłetwych (Actinopterygii) o uzębionych szczękach, obejmujący około 1700 gatunków występujących w strefie tropikalnej Afryki i obu Ameryk; kąsaczokształtne mają duże znaczenie w rybołówstwie, wiele gatunków kąsaczokształtnych to popularne ryby akwariowe (m.in. bystrzyki, zwinniki, neony i hokejówki).

W zapisie kopalnym kąsaczokształtne znane są z pokładów jurajskich.

Piskolcokształtne mają wydłużone, spłaszczone bocznie, opływowe ciało, kąsaczokształtne mają natomiast zazwyczaj małe rozmiary i jaskrawe ubarwienie.


Zanęta sypka jest produkowana przez wiele firm produkujących sprzęt wędkarski.

pokarm o dużej wartości aromatycznej podawany w łowisko w celu przywabienia i utrzymania w nim ryb.


Wontony cechuje znaczna selektywność i można nimi łowić ryby pożądanego gatunku oraz rozmiaru, m.in. również dzięki dobraniu odpowiedniej grubości tkaniny sieciowej.

jednościenne sieciowe, uchwytujące (skrzelowe) narzędzie stosowane w połowach zastawnych ryb.


Didgeridoo ma kształt rury, zazwyczaj o długości od 1 do 1,5 m, bardzo rzadko spotyka się instrumenty krótsze lub dłuższe.

instrument dęty australijskich aborygenów; czasami jest opisywany jako naturalna drewniana trąbka, muzykolodzy klasyfikują go jako aerofon.


format książki wynikający z podziału arkusza drukarskiego na szesnaście równych części.

Do produkcji typowych książek zazwyczaj stosuje się pełne składki 16-stronicowe (tzw. szesnastki), ewentualnie uzupełnia się składkami półarkuszowymi 8-stronicowymi (tzw. ósemkami), oraz coraz rzadziej składkami 4-stronicowymi (tzw. czwórkami).


Faktura muzyczna jest sposobem łączenia przynajmniej dwóch równocześnie brzmiących melodii.

w muzyce: rodzaj użytych przez kompozytora środków właściwych danej technice instrumentalnej lub wokalnej.


Klasycznym tekstem teoretycznym o minimalizmie jest esej Johna Bartha "A Few Words About Minimalism" (New York Times Book Review, 1986).

kierunek w literaturze, charakteryzujący się ekonomią słów i powierzchownością przekazu, który wskazuje tylko niezbędne do rozumienia sytuacji przedstawianej konteksty zamiast konkretnych oznaczeń i interpretacji świata.


wymarły język wschodnioirański, którym posługiwano się w Sogdianie (obszar dzisiejszego Uzbekistanu i Tadżykistanu – główne miasta: Samarkanda, Fergana, Pandżakent).

Jeden z wschodnioirańskich dialektów blisko spokrewniony z językiem sogdyjskim, tzw. język jagnobijski, przetrwał do dziś – posługują się nim mieszkańcy doliny Jagnob.


Działalność misyjna i prozelityzm były jeszcze do niedawna pojęciami w zasadzie równoważnymi.

nawracanie innych na swoją wiarę.


W pewnym sensie system ten jest podobny do systemu feudalnego w Europie: wzajemne powiązania między państwami tworzącymi mandalę zależą od układów wasalnych ich władców, chociaż w porównaniu do feudalizmu państwa te mają znacznie większą swobodę.

model opisujący schemat rozkładu sił politycznych w państwach historycznych Azji Południowo-Wschodniej.


część maszyny, najczęściej w kształcie walca, obracająca się wokół własnej osi wraz z zamocowanymi na niej elementami, służąca do przenoszenia momentu obrotowego.

Na wale mogą być osadzone: koła zębate, piasty, tarcze hamulcowe itp.


Do greckich ornamentów architektonicznych można zaliczyć astragal i kimation.

nieznacznie wypukły, ciągły ornament zbudowany z szeregowego układu pojedynczych lub podwójnych pałeczek przedzielonych perełkami, krążkami lub pryzmatycznymi paciorkami.


w fizyce: miejsce o zerowej amplitudzie drgań w ośrodku, w którym rozchodzi się fala stojąca.

Węzeł może być wymuszony przez zewnętrzne więzy narzucone na drgające ciało, np. na drgającej strunie gitary węzły są w miejscach mocowania struny lub na progu (po dociśnięciu struny).


w szachach: pojedyncze posunięcie, pojedynczy ruch.

Dzięki posunięciu skoczkiem białe zyskały tempo, gdyż czarne, aby nie stracić hetmana, muszą ponownie wykonać nim posunięcie.


w literaturze fantastyczno-naukowej: rodzaj utworu fabularnego.

Dystopia, ze względu na podobieństwa w kreowaniu odstręczających obrazów ludzkiej egzystencji, jest często utożsamiana z antyutopią.


niewielki okręt pełniący zadania łącznikowe i patrolowe.

W okresie międzywojennym i II wojny światowej francuskie awiza były to okręty o wyporności 300–700 ton, prędkości 13–20 węzłów, uzbrojone zwykle w 2 działa kalibru 100–138 mm lub 4 działa 100 mm (były też jednostki słabsze).


Mikrotomy mogą być całkowicie mechaniczne, lub półautomatyczne, gdzie wszelkie ustawienia i ruch ostrza są kierowane przez operatora, lub też bardzo zaawansowane, sterowane komputerowo, gdzie wszystkim zawiadują podzespoły elektroniczne.

przyrząd służący do cięcia preparatów biologicznych na bardzo cienkie skrawki do obserwacji mikroskopowej.


program do analizy innych programów w celu odnalezienia i identyfikacji zawartych w nich błędów.

Podstawowym zadaniem debuggera jest sprawowanie kontroli nad wykonaniem kodu, co umożliwia zlokalizowanie instrukcji odpowiedzialnych za wadliwe działanie programu.


Czasem skrótowo i błędnie impedancją jest nazywany moduł impedancji czyli zawada, ale także odwrotnie – impedancja zawadą.

Część rzeczywista impedancji opisuje opór związany z prądem płynącym w fazie zgodnej z przyłożonym napięciem, część urojona – z prądem przesuniętym w fazie, który wyprzedza przyłożone napięcie lub jest opóźniony względem niego.

wielkość charakteryzująca zależność między natężeniem prądu i napięciem w obwodach prądu zmiennego.


miara szybkości zmian wartości funkcji względem zmian jej argumentów.

Zbiór miejsc zerowych pochodnej jest zbiorem domkniętym.


niewielki statek, o silniku o niewspółmiernie dużej mocy w stosunku do rozmiarów samej jednostki, rodzaj holownika, którego zadaniem jest np. dopychanie większych statków do nabrzeża lub pchanie barek.

Pchacz posiada specjalnie przystosowany do pchania dziób, prostopadle ściętą nadwodną część dziobową, dwa zderzaki wyłożone drewnem oraz urządzenia do wiązania barek wraz z windą kotwiczną (pionową lub poziomą).


system użytkowania i odnawiania lasu.

Rębnia przede wszystkim wpływa na piętrowość drzewostanu, dąży do pożądanego składu gatunkowego i umożliwia jego utrzymanie, poprawia formę zmieszania i strukturę wiekową przyszłego drzewostanu.


pogląd ontologiczny w filozofii, według którego istnieje wyłącznie rzeczywistość materialna (natura), czasoprzestrzenna, bez zewnętrznej racji istnienia.

Naturalizm tłumaczy całość zjawisk działaniem praw przyrody.


Tonację utworu (lub jego fragmentu) określa się, biorąc pod uwagę znaki przykluczowe oraz akordy lub dźwięki zaczynające i kończące utwór.

konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny.


Nazwa zwyczajowa ganoidy nawiązuje do obecności na ciele niektórych gatunków łusek tzw. ganoidalnych, pokrytych ganoiną.

grupa ryb w obrębie promieniopłetwych (Actinopterygii) wyróżniana dawniej w dwóch nadrzędach jako ganoidy chrzęstne (Chondrostei) i ganoidy kostne (Holostei).


Zdarza się, że w celu zapewnienia równomierności rozrzucenia obornika łańcuch podajnika napędzany jest od kół jezdnych rozrzutnika, częściej jednak stosuje się napęd zależny od prędkości wałka odbioru mocy lub ostatnio również hydrauliczny napęd posuwu taśmy.

rozrzutnik obornika, roztrząsacz obornika, roztrząsacz - maszyna rolnicza do rozwożenia, rozdrabniania i równomiernego rozrzucania obornika na polu; jest to jednoosiowa lub dwuosiowa skrzynia z przenośnikiem podłogowym, wyposażona w tylnej części w urządzenie rozdrabniające i rozrzucające obornik.


Translacja mogła też mieć miejsce już po kanonizacji w związku na przykład ze znalezieniem szczątków świętego.

procedura kościelna poprzedzająca kanonizację, polegająca na przeniesieniu relikwii z grobu do ołtarza.


Niektóre człony szeregu plagioklazów są cennymi kamieniami ozdobnymi np: labrador, aventuryn (skaleń aventurynowy), kamień słoneczny.

minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy plagioklazów.


Zastosowanie systemów operacyjnych wynika ściśle z ich budowy, a to przeważnie sprowadza się do budowy ich jądra.

główna, podstawowa część systemu operacyjnego, która jest odpowiedzialna za wszystkie jego zadania.


Chryzotyl jest kryształem giętkim, sprężystym, przeświecającym i nieprzezroczystym.

minerał z grupy krzemianów, zaliczany do grupy serpentynów (włóknistych).

Azbest biały powstaje w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń (w temperaturze poniżej 350°C) skał magmowych: dunitów, perydotytów.

Azbest chryzotylowy jest kryształem giętkim, sprężystym, przeświecającym i nieprzezroczystym.

Azbest serpentynowy zawiera ok. 40% krzemionki, tlenek magnezu i domieszki żelaza, glinu i innych metali.


Pistofon składa się z wnęki mieszczącej wzorcowany odbiornik dźwiękowy i tłok, który wykonuje drgania sinusoidalne powodując okresowe zagęszczenia i rozrzedzenia powietrza we wnęce; przemieszczenie tłoka mierzy się zwykle za pomocą mikroskopu (wartość ta służy do wyznaczania wartości ciśnienia akustycznego).

urządzenie służące do kalibracji mierników poziomu dźwięku SLM.


mundżak, szczekający jeleń, Muntiacus muntjak – ssak z rodziny jeleniowatych; występuje w subtropikalnych lasach na południowym wschodzie Azji (Indie, Półwysep Indochiński i Archipelag Sundajski).

Przed objęciem ochroną mundżaki indyjskie były poławiane dla mięsa.

W środowisku naturalnym śmiertelność mundżaków jest znaczna.

mundżak, mundżak indyjski, Muntiacus muntjak – ssak z rodziny jeleniowatych; występuje w subtropikalnych lasach na południowym wschodzie Azji (Indie, Półwysep Indochiński i Archipelag Sundajski).

Mundżaki mają krótkie kończyny i długi tułów.

mundżak indyjski, szczekający jeleń, Muntiacus muntjak – ssak z rodziny jeleniowatych; występuje w subtropikalnych lasach na południowym wschodzie Azji (Indie, Półwysep Indochiński i Archipelag Sundajski).


syntetyczna dyscyplina naukowa, której celem jest wyjaśnianie zachowań społecznych wszystkich gatunków, łącznie z Homo sapiens, poprzez rozpatrywanie tych zachowań w kontekście działania sił doboru naturalnego.

Socjobiologia stosuje ścisłe matematyczne modele do opisu zachowania zwierząt oraz ich stabilności ewolucyjnej.


nauka o budowie, rozwoju i funkcjach tkanek, która zajmuje się badaniem mikroskopowej budowy ciała.

W rzeczywistości zakres zainteresowań histologii bywa traktowany szerzej, poza histologią ogólną obejmuje też histologię szczegółową (anatomię mikroskopową) – naukę o mikroskopowej budowie narządów oraz cytologię i embriologię.


W obszarze obwarowań kasby mieścił się pałac władcy (np. beja), magazyny, w których gromadzono zapasy na wypadek oblężenia oraz koszary dla załogi.

ufortyfikowany zespół obronny górujący nad miastem, który można spotkać w Afryce Północnej.


Kiedy ostrze znajduje sie na jej jednej krawędzi, to jest to głownia jednosieczna, natomiast gdy obie krawędzie posiadają ostrza, to jest to głownia dwusieczna (obosieczna).

jedna z dwu podstawowych części każdej broni białej, drugą częścią jest rękojeść; jest zasadniczą, roboczą częścią broni tego typu.

jedna z dwu podstawowych części każdej broni białej, drugą częścią jest rękojeść; jest zasadniczą (główną – stąd etymologia), roboczą częścią broni tego typu.


Monitory były przeważnie uzbrojone w 2 do 4 dział kalibru od 234 mm do 381 mm w jednej lub dwóch wieżach obrotowych i w działa mniejszego kalibru.

rodzaj ciężkiego przybrzeżnego okrętu artyleryjskiego przeznaczonego do ostrzeliwania celów i umocnień na brzegu, zwalczania artylerii nadbrzeżnej i wsparcia desantu.


związany z mnogością, zbiorem matematycznym.

Działania na zbiorach nazywa się często „mnogościowymi” dla odróżnienia od innych działań


Stopień nasilenia atypii jest czynnikiem prognostycznym umożliwiającym przewidzenie przebiegu choroby.

zespół nieprawidłowych cech w budowie komórek.


kryty przedsionek przy przedniej (frontowej) ścianie kościoła.

Narteks powstał z podcienia otaczającego dziedziniec przed kościołem.


ektoblast – zewnętrzny listek zarodkowy, warstwa komórek powstająca w rozwoju zarodkowym zwierząt w trakcie różnorodnie zachodzącej gastrulacji (łac. ectodermis, z gr. ektós 'na zewnątrz', dérma 'skóra').

Regiony odpowiedzialne za ich tworzenie, rozwijające się dużo wolniej, niż choćby u blisko spokrewnionego rodzaju Necturus, uwidaczniają się, gdy ektoblast dzieli się na epiblast i neuroblast.

Z ektodermy rozwija się zewnętrzne pokrycie ciała, nabłonek jelita przedniego i tylnego, układ nerwowy i narządy


Od roku 1979 produkowano wersje GLD i SRD z silnikami diesla o pojemności 1548 cm³ typu monoblok (skrzynia biegów i skrzynia korbowa były połączone ze sobą i pracowały we wspólnym oleju) i mocy 36 kW (49 KM).

PSA X - potoczna nazwa silnika PSA X, wykorzystywanego do napędu samochodów firm Citroën, Peugeot, Talbot i Renault, stosowanego do napędu samochodów klasy A, B, C/D.

monoblok - silnik wewnętrznego spalania, wykorzystywany do napędu samochodów firm Citroën, Peugeot, Talbot i Renault; stosowany do napędu samochodów klasy A, B, C/D.


Internacjonalizmy pochodzą najczęściej z języka angielskiego, francuskiego, greckiego lub łaciny.

Wiele nazw najnowszych zdobyczy techniki to internacjonalizmy.

wyraz posiadający podobną formę i brzmienie w wielu językach oraz wyrażający tę samą lub zbliżoną treść.


skrót od zettabitu; jednostka informacji oznaczająca 10^21 bitów.

Binarnym odpowiednikiem zettabitu jest zebibit, równy 2^70 = 1024^7 bitów.

skrót od zattabitu; jednostka informacji oznaczająca 10^21 bitów.


Sandarak ma niezwykłą właściwość: zabezpiecza miejsce na papierze, w którym wytarto pismo przed rozlewaniem się w tym miejscu atramentu przy ponownym pisaniu.

miękka żywica naturalna.

Sandarak sprzedawany jest w postaci bryłek pokroju kulistego lub obłego o barwie bladożółtej do brunatnej, pokrytych pyłkiem.


fregata rakietowa - średniej wielkości współczesny okręt o uzbrojeniu, w skład którego wchodzą wyrzutnie rakietowe.

Fregaty rakietowe, nazywane też po prostu fregatami, stanowią obecnie jedną z najliczniejszych i podstawowych klas okrętów.


w rozumieniu formalnym: małżeństwo z więcej niż jedną osobą (w tym samym czasie).

Prawo cywilne sankcjonuje poligamię w następujących azjatyckich krajach Bliskiego Wschodu: Arabia Saudyjska, Bahrajn, Iran, Irak, Jemen, Jordania, Kuwejt, Katar, Oman, Palestyna, Syria, Zjednoczone Emiraty Arabskie; oraz w następujących azjatyckich krajach środkowego i Dalekiego Wschodu: Afganistan, Bangladesz, Brunei, Indonezja, Malediwy, Malezja, Mjanma, Pakistan.

Prawo cywilne sankcjonuje wielożeństwo w następujących azjatyckich krajach Bliskiego Wschodu: Arabia Saudyjska, Bahrajn, Iran, Irak, Jemen, Jordania, Kuwejt, Katar, Oman, Palestyna, Syria, Zjednoczone Emiraty Arabskie; oraz w następujących azjatyckich krajach środkowego i Dalekiego Wschodu: Afganistan, Bangladesz, Brunei, Indonezja, Malediwy, Malezja, Mjanma, Pakistan.


substancja pomocnicza znajdująca się w środkach ochrony roślin.

Funkcję adiuwanta spełniają środki powierzchniowo czynne (surfaktanty) oraz oleje roślinne czy mineralne z dodatkiem emulgatora.


jednostka obrachunkowa żołdu w armii Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku.

Za pomocą liczby porcji określane były etaty osobowe w oddziałach należących do autoramentu cudzoziemskiego.


w systemach zarządzania bazą danych jest to tymczasowa struktura służąca do pobierania wyniku zapytania SQL.

Kursor może być zdefiniowany i działać po stronie serwera baz danych, jak i po stronie klienta.


rozproszony system księgowy, bazujący na kryptografii, przechowujący informację o stanie posiadania w umownych jednostkach.

Kryptowaluta nie jest przez większość krajów (w tym Polskę) uznawana za jednostkę walutową, czy pieniądz elektroniczny, dzięki czemu tworzenie jednostek w ramach wbudowanego w system algorytmu (tzw. wykopywanie) jest legalne.


rodzina niepustych domkniętych zbiorów danej przestrzeni topologicznej, która sama jest przestrzenią topologiczną z topologią Vietorisa.

Spotyka się również oznaczenie K(X) na hiperprzestrzeń złożoną ze zbiorów zwartych.


Otwornice posiadają pancerzyki zbudowane z węglanu wapnia, lub ze zlepionych ziarenek piasku.

Otwornice mają duże znaczenie w oznaczaniu wieku skał, oraz warunków ich powstawania, zwłaszcza w przypadkach, kiedy jest dostępna mała ilość materiału skalnego (np. w rdzeniach wiertniczych).

Foraminifera – grupa organizmów należących do królestwa Protista.


aparat elektryczny (lub część innego aparatu) zbudowany z dwóch elektrod przedzielonych izolatorem gazowym lub cieczowym.

W takim układzie przy przekroczeniu pewnej wartości napięcia na zaciskach tzw. napięcia zapłonu rezystancja wewnętrzna iskiernika gwałtownie maleje i zaczyna przewodzić prąd.


właściwość pojazdu pokonującego zakręt polegająca na tym, że przód samochodu ucieka ku zewnętrznej części zakrętu (samochód poszerza zakręt, oddala się od punktu środka łuku zakrętu).

Nadsterowność jest preferowana przez niektórych tylko kierowców rajdowych; pozostali wolą "ustawienie" na lekką podsterowność, uzyskując potrzebną w danej sytuacji nadsterowność takimi kanałami sterowania jak napęd i hamowanie.


Poza ekspozycją w aranżacji krajobrazu solitery wyróżniają się z reguły swymi walorami ozdobnymi – np. efektownym kwitnieniem lub zabarwieniem liści.

w dendrologii i ogrodnictwie określenie oznaczające drzewo lub krzew rosnące pojedynczo na otwartym terenie, szczególnie eksponowane.

W sztuce planowania ogrodów szczególnie cenione są w roli drzew soliterowych gatunki i odmiany uprawne ozdobne przez cały rok – podczas kwitnienia, owocowania, okryte listowiem i podczas zimy.


Polery najczęściej mają kształt słupa zakończonego płaskim „grzybkiem” lub zespawanej z rur litery H.

mocno osadzony na nabrzeżu lub równie mocno przymocowany do szkieletu jednostki pływającej (najczęściej na jej pokładzie) element spełniający rolę uchwytu.


Za czasów wczesnej Rusi osełedec był oznaką szlachetnego urodzenia.

Za czasów wczesnej Rusi sełedec był oznaką szlachetnego urodzenia.

Za czasów wczesnej Rusi czupryna była oznaką szlachetnego urodzenia.

czub, wąski kosmyk włosów na czubku ogolonej głowy, spleciony w warkocz lub rozpuszczony, noszony przez Kozaków zaporoskich.


Jeżeli stopa substytucji jest stała, to izokwanta ma kształt prostej o ujemnym nachyleniu.

krzywa przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji.


element układu kierowniczego, który służy do przeniesienia momentu obrotowego z koła kierownicy na przekładnię kierowniczą, co zapewnia proporcjonalny skręt kół samochodu.

Kolumna, oprócz przenoszenia momentu obrotowego, spełnia również funkcję pasywnego systemu bezpieczeństwa.


W jednym z doświadczeń symulujących warunki panujące na wczesnej Ziemi pentozy tworzyły się z mieszanin formaldehydu, glyceraldehydu i minerałów boranowych, jak colemanit (Ca2B6O115H2O) czy kernit (Na2B4O7)

rzadki minerał z grupy boranów, rozpowszechniony tylko w niektórych rejonach Ziemi; stosowany w przemyśle chemicznym i farmaceutycznym oraz w jubilerstwie.

Często współwystępuje z boraksem rodzimym, gipsem, colemanitem.


Specjalna komisja wydała już kilkaset certyfikatów znajomości kornijskiego, głównie mieszkańcom regionu, którze mogą wykazać się dość dobrą znajomością tego języka wyniesioną z domu.

język z grupy brytańskiej języków celtyckich, którego używano do końca XVIII wieku w Kornwalii (południowo-zachodnia Anglia), a w XX wieku podjęto się udanych prób jego ożywienia.

Kornijski jest, podobnie jak inne języki brytańskie i galijski, językiem p-celtyckim.


U człowieka wyróżniono prawie 100 splotów, z których najważniejszymi są: splot szyjny, splot ramienny, splot lędźwiowy i splot krzyżowy.

sieć łącząca struktury jednego typu.


Właściwości radonu są stosunkowo słabo znane, ze względu na jego wysoką radioaktywność.

pierwiastek chemiczny z grupy gazów szlachetnych w układzie okresowym.

w chemii: symbol radonu.


historyczna klasa okrętów żaglowych, używanych w służbie czynnej od XVI do XIX w.

Początkowo brygantyna posiadała zarówno żagle, jak i wiosła.


Tworzeniem esperantyd zajmują się nie tylko lingwiści, lecz także hobbyści, tzw. konlangerzy.

sztuczny język, który jest pochodną esperanto.


stosowany w bartnictwie kołek umocowany na stałe w pniu drzewa, na który bartnik zawieszał śniot chcąc mieć wolne obie ręce podczas pracy przy pszczołach.

Najczęściej hwozdownie były zlokalizowane z prawej strony barci, ale na terenie Białowieskiego Parku Narodowego znane są drzewa bartne z hwozdownią ulokowaną po lewej stronie.


Do X wieku msze śpiewano jednogłosowo (msze chorałowe), później wielogłosowo w technice organum.

większa kompozycja muzyczna oparta na liturgicznych tekstach mszalnych.


Kama stanowi pokarm dużych ssaków drapieżnych.

Alcelaphus caama – gatunek dużej antylopy, do niedawna traktowany jako podgatunek antylopy krowiej; występuje w Afryce Południowej – Angoli, Botswanie, Lesotho, Namibii, Republice Południowej Afryki, Suazi i Zimbabwe.


Błękit indygowy stosowany jest na masową skalę do barwienia materiałów tekstylnych.

organiczny związek chemiczny, ciemnobłękitny barwnik występujący naturalnie, jak i syntetyzowany chemicznie; występuje w liściach indygowców.

Metoda ta do dzisiaj jest standardową procedurą syntezy indyga.

E132, organiczny związek chemiczny, ciemnobłękitny barwnik występujący naturalnie, jak i syntetyzowany chemicznie (od roku 1890); błękit indygowy, indygo, indygotyna.


Tayassuidae - rodzina ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych, spokrewniona ze świniowatymi oraz hipopotamowatymi; występują na południowym zachodzie Ameryki Północnej i na całym obszarze Ameryki Środkowej i Południowej.

Pekari są wszystkożerne, podobnie jak świniowate poszukują pokarmu pod ziemią.

Charakterystyczną cechą odróżniającą pekari od pozostałych świniokształtnych jest położony w pobliżu nasady ogona gruczoł grzbietowy.


pogląd, doktryna, uznająca przyjemność, rozkosz za najwyższe dobro i cel życia, główny motyw ludzkiego postępowania; unikanie cierpienia i bólu jest głównym warunkiem osiągnięcia szczęścia.

Jako filozoficzna postawa wobec świata pesymizm pojawia się w szkole cyrenejskiej w V w. p.n.e. jako przeciwieństwo hedonizmu.


faza gry w brydża, prowadząca do ustalenia kontraktu.

Licytacja polega na tym, że gracze zgłaszają kolejno swoje odzywki, zgodnie z ruchem wskazówek zegara.


Wyczystka w kominach przeznaczonych do paliw płynnych powinna posiadać system odprowadzania skroplin.

miejsce w kominie, gdzie zbiera się (opada) sadza i inne zanieczyszczenia powstałe w procesie spalania.


Fryz miał swój wkład w kształtowanie brytyjskich ras kuców Dales i Fell, a poprzez old english black wziął także udział w tworzeniu rasy Shire.

rasa koni zimnokrwistych pochodząca z historycznej krainy Fryzji (w dzisiejszej Holandii), zapoczątkowana już w czasach rzymskich; hodowane w wielu częściach świata: Ameryce Płd. i Płn., Australii, Azji, Afryce i w Europie.

Hodowla koni fryzyjskich podlega ścisłej selekcji i opiera się o szereg zasad wytyczanych przez Holenderski Związek Hodowców Koni Fryzyjskich, któremu podlegają wszystkie inne organizacje hodowlane w różnych krajach.

Wysoka inteligencja i ich chęć współpracy z człowiekiem, pozwala na użytkowanie fryzów przez osoby o dużym stopniu niepełnosprawności do jazdy wierzchem.

W czasach baroku, konie fryzyjskie użytkowane były głównie w barokowych szkołach jazdy, zdobywając sławę w Hiszpańskiej Szkole Jazdy, a także jako luksusowe konie powozowe, zwane karosjerami.


mejoza.

W przypadku królestwa protista wyróżnia się 2 rodzaje mejozy: mejozę pregamiczną (poprzedzającą powstanie gamet) oraz mejozę postgamiczną (następującą po powstaniu gamet).

proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają 4 jądra o połowie chromosomów (po jednym z każdej pary) komórki wyjściowej.


test wydajności systemu komputerowego: sprzętu lub oprogramowania.

W miarę jak pojawiają się nowe wersje oprogramowania i sprzętu, zmieniają się składowe testy benchmarków i ich wagi w obliczaniu wyniku benchmarku - dlatego jednym z warunków uzyskania wiarygodnej oceny w testach porównawczych jest konieczność zastosowania tej samej wersji benchmarku.


Artemisia – rodzaj roślin z rodziny astrowatych, liczący 300 gatunków; występują głównie na obszarach suchych klimatu umiarkowanego Europy, Azji i Ameryki Północnej.

Wiele gatunków bylic to chwasty porastające nieużytki.


Na śródokręciu ustawiano jedynie lekkie działa - stąd galeasy nie prowadziły głównego ognia burtami, jak to np. czyniły fregaty czy liniowce.

okręt wiosłowo-żaglowy używany od końca XVI wieku do połowy XVIII wiek, wyposażony w ciężkie i lekkie działa.


Skoki tandemowe są często filmowane lub fotografowane przez innych wyszkolonych skoczków, co stanowi dodatkową atrakcję dla "pasażera" tandemu.

spadochron przeznaczony do skoków w dwie osooby.


Na osi rzędnych zwykle podaje się wartość dziesiętnego logarytmu z liczby osobników w klasach, przyjmując, że kohorta wyjściowa ma wartość 1000 (w demografii bywa też stosowana wartość 10 000).

w statystyce: zbiór obiektów, najczęściej ludzi, wyodrębniony z populacji w celu przeprowadzenia analizy z uwagi na zachodzące jednocześnie dla całego zbioru wydarzenie lub proces; próba na tyle liczna i przekrojowa, że na jej podstawie można wyciągać na temat danego zjawiska wnioski o charakterze ogólnym.


Caseasauria generalnie są klasyfikowane jako grupa siostrzana do kladu obejmującego wszystkie pozostałe synapsydy.

Synapsida – grupa owodniowców powstałych w pensylwanie (ok. 318 - 299 mln lat temu) pod koniec karbonu; dominująca grupa kręgowców lądowych w permie i na początku triasu.

Dwie gromady gadów anapsydy oraz synapsydy były dominującą grupą zwierząt lądowych pod koniec ery paleozoicznej, diapsydy stały się dominującą grupą w mezozoiku.


Bielmo jest tkanką spichrzową, gromadzącą materiały zapasowe dla rozwijającego się zarodka.

tkanka miękiszowa w nasionach roślin okrytonasiennych powstająca w trakcie procesu podwójnego zapłodnienia po połączeniu jednego z jąder plemnikowych z wtórnym jądrem woreczka zalążkowego.


zjonizowana materia o stanie skupienia przypominającym gaz, w którym znaczna część cząstek jest naładowana elektrycznie.

Wg jednej z teorii w stanie plazmy znajduje się ponad 99% materii tej części Wszechświata, która znajduje się w obszarze dostępnym dla ludzkiej obserwacji.


Charakterystyczny dla lando jest półkolisty kształt, w którym dolna krawędź drzwi jest najniższym punktem korpusu pojazdu.

znany od XVIII w. otwarty powóz czterokołowy, dwu- lub czterokonny, z czterema miejscami dla pasażerów i z podwyższonym siedzeniem z przodu dla powożącego.


Perfluorowęglowodory wykazują zarówno lipofobowość jak i hydrofobowość.

skłonność cząsteczek chemicznych do odpychania od siebie cząsteczek wody.


w muzyce odwrócenie kierunku interwału (wznoszącego się na odpowiadający mu interwał opadający i odwrotnie).

W fudze nie występuje ani stretto, ani inwersja.


Zasadniczą częścią bestiariuszy był opis zwierząt – realnych i baśniowych.

Egzemplarze tekstu bestiaruszy były prawie zawsze iluminowane.

średniowieczny gatunek literacki, należący do tzw. literatury dydaktycznej, pisany wierszem lub prozą.


Morna grana jest w tempie wolnym.

gatunek muzyki z Wysp Zielonego Przylądka, mający charakterystyczną, melancholijną linię melodyczną.


w logice matematycznej: dowolny podzbiór iloczynu kartezjańskiego skończonej liczby zbiorów; definicja ta oddaje intuicję pewnego związku, czy zależności między elementami wspomnianych zbiorów (elementy wspomnianych zbiorów pozostają w związku albo łączy je pewna zależność, czy też własność lub nie).

Najprostszą relacją, którą można określić na dowolnych dziedzinach, jest relacja pusta równa zbiorowi pustemu ∅.


Congridae - rodzina morskich ryb węgorzokształtnych obejmująca około 150 gatunków znacznie zróżnicowanych morfologicznie; zamieszkują tropikalne wody Oceanu Indyjskiego, Atlantyckiego i Spokojnego.

Biologia rozrodu kongerowatych jest słabo poznana.

Pod nazwą Leptocephalus Scopoli, 1777 opisano nawet rodzaj ryb obecnie zaliczanych do różnych rodzin (węgorzowate, kongerowate, murenowate i inne).


W Polsce ze znanych kopuł z latarnią należy wymienić przykrycie Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.

w architekturze: cylinder umieszczony na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi pomieszczenie przekryte kopułą; rozwiązanie często stosowane w renesansie i baroku.


ozdobne obramowanie herbu, emblematu, monogramu, napisu lub malowidła, a także motyw ornamentowy w postaci ozdobnej tarczy.

Kartusz przybierał różne kształty – owalny, prostokątny, sercowaty.


proces zanikania frontu atmosferycznego.

Frontoliza może prowadzić zarówno do osłabienia frontu atmosferycznego jak i do całkowitego jego zaniku.


Najstarszym znakiem legionu była włócznia z pękiem trawy (signum militare).

podstawowa i największa jednostka taktyczna armii rzymskiej złożona przede wszystkim z ciężkozbrojnej piechoty.


proces w założeniu w pełni odwrotny do instalacji, wykonywany przez specjalny program komputerowy lub skrypt dezinstalacyjny, usuwający pliki aplikacji uprzednio skopiowane na dysk komputera użytkownika z jednoczesnym przywróceniem ustawień środowiska systemu operacyjnego sprzed instalacji – o ile jest to możliwe.

Operacja dezinstalacji może być wykonywana na podstawie dziennika instalacji, o ile program instalacyjny taki dziennik utworzył.


Bujna jest także warstwa mszysta utworzona między innymi przez rokiet, płonnik i bielistkę w miejscach bardziej wilgotnych.

Hypnum - rodzaj mchów z rodziny rokietowatych; mchy zazwyczaj stosunkowo duże (do 15 cm), choć istnieją też gatunki drobne, tworzą błyszczące, najczęściej zbite darnie o barwie żółtej lub zielonej, liście są sierpowato zgięte, przez co łodygi i gałązki zakończone są haczykowato, żebro krótkie, podwójne (często brak żebra), perystom podwójny.


Według przekazów folklorystycznych bram Wyraju strzegł Weles, czasem przedstawiany w postaci zoomorficznej jako Złoty Kur lub Raróg dzierżący w szponach klucze do zaświatów.

kraina z wierzeń Słowian.


stosowana w bartnictwie duża dębowa deska z dwoma otworami na dole i na górze, którą zawiesza się na tzw. kluczach - dwóch hakowato zakończonych kołkach zamocowanych nad i pod barcią.

Przeznaczeniem śniota było zabezpieczenie barci przed szkodnikami, np. dzięciołami lub działaniem niekorzystnych czynników atmosferycznych.


Dzięki temu, że ewaluacja jest systematycznym zbieraniem informacji – pozwala na ulepszanie podejmowanych działań jeszcze w trakcie ich realizacji.

ocena planu z punktu widzenia realizacji jego założeń lub jego przydatności.


W dawnych czasach rumpel używany był nawet na dużych żaglowcach, wtedy do poruszania nim trzeba było nawet grupy osób.

najprostsze urządzenie sterowe, służące do poruszania sterem jednostki pływającej; rumpel stanowi ramię nałożone bezpośrednio na głowicę trzonu steru lub na górną część płetwy sterowej.


W melodiach jednogłosowych łuk jest notowany po przeciwnej stronie ogonka.

ligatura - symbol graficzny w notacji muzycznej służący do wydłużania wartości rytmicznych.

symbol graficzny w notacji muzycznej służący do wydłużania wartości rytmicznych; ligatura.

Zastosowanie łącznika oznacza, że wartość rytmiczna pierwszej nuty zostaje przedłużona o wartość rytmiczną drugiej, ale dźwięk tej drugiej nie zostaje już powtórzony.

łącznik - symbol graficzny w notacji muzycznej służący do wydłużania wartości rytmicznych.


pogląd filozoficzny w zakresie istnienia obiektów matematycznych; prąd blisko związany z finityzmem i innymi nurtami konstruktywizmu matematycznego, który powstał głównie w związku z pojawieniem się teorii mnogości i paradoksów ujawnionych w jej ramach, ogólnie obejmujący odpowiedzi na problemy wynikające z koncepcji nieskończoności i granicy w matematyce.

Intuicjonizm stoi w niejakiej opozycji w stosunku do poglądów upatrujących sensu twierdzeń matematycznych wyłącznie w ich wyprowadzalności z aksjomatów, jak logicyzm, a zwłaszcza formalizm.


parametr krzywej stożkowej.

Dwie krzywe stożkowe są podobne wtedy i tylko wtedy, gdy mają ten sam mimośród.


w malarstwie dążenie do możliwie wiernego oddania złudzenia rzeczywistości.

Przykładami iluzjonizmu w architekturze polskiej są barokowe freski w kaplicy pomisjonarskiej w Łowiczu oraz malowidła w teatrze królewskim w Pomarańczarni w Łazienkach w Warszawie (1788).


Skok zazwyczaj pokryty jest podoteką (łuskami rogowymi), rzadziej piórami, a wyjątkowo także skórą (np. u zimorodków).

słabo umięśniona część kończyny dolnej ptaków, której szkielet tworzy silnie wydłużona kość skokowa.


Maydeae - plemię roślin należących do rodziny wiechlinowatych.

Do kukurydzowych należy jeden gatunek kukurydza zwyczajna (Zea mays) wraz z podgatunkami i odmianami.


Do wytwarzania piany wykorzystuje się czasem porofory.

mieszanina dyspersyjna, w której ośrodkiem rozpraszającym jest ciecz lub ciało stałe, a fazą rozproszoną gaz.


hormon z grupy hormonów jelitowych, które zwiększają poposiłkowe wydzielanie insuliny przez komórki β wysp trzustkowych, nawet zanim dojdzie do poposiłkowego wzrostu poziomu glukozy we krwi.

Inkretyna (wraz z całą grupą inkretyn) powoduje one zwolnienie absorpcji substancji pokarmowych przez zwolnienie opróżniania żołądka i bezpośrednie zmniejszenie pobierania pokarmu.


Obecnie coraz częściej odchodzi się od używania haków na rzecz kostek i friendów, ponieważ kilkukrotne osadzenie i usunięcie haków niszczy skałę.

metalowy klin, który po wbiciu w szczelinę skalną, może być używany jako punkt asekuracyjny dla wspinacza lub w speleologii.


skrajna część pokładu dziobowego, położona najbliżej dziobu statku wodnego.

Na baku mogą być zainstalowane urządzenia cumownicze i kotwiczne, a pod bakiem może być schowek na najrzadziej używane rzeczy.


Pod koniec fazy G2 dochodzi do syntezy specjalistycznych białek regulatorowych, odpowiedzialnych za przejście komórki w mitozę.

miotoza, proces podziału pośredniego jądra komórkowego, któremu towarzyszy precyzyjne rozdzielenie chromosomów do dwóch komórek potomnych.

Mitozę w komórkach zwierzęcych odkrył Wacław Mayzel w 1873, mitozę w komórkach roślinnych odkrył Edward Strasburger w 1876.


Wszystkie koniowate są dużymi zwierzętami o krótkiej sierści, mają grzywę i ogon pokryty całkowicie bądź częściowo długimi włosami; nogi zakończone przekształconym III palcem, osłoniętym kopytem.

Equidae − jedyna rodzina koniokształtnych (Hippomorpha) z rzędu ssaków nieparzystokopytnych; większość koniowatych żyje w Afryce, a nieliczne gatunki − w Azji, natomiast w Europie wymarły w stanie dzikim.

Dziko żyjące koniowate osiągają przeciętnie 200–450 kg.


antylopa widłoroga, Antilocapra americana – gatunek ssaka kopytnego, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny widłorogich zamieszkujący Amerykę Północną.

Młode potrafią dobrze biegać, 4-dniowy widłoróg biegnie szybciej niż dorosły człowiek.

Symbolem ochrony środowiska w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych stała się antylopa widłoroga.

widłoróg, Antilocapra americana – gatunek ssaka kopytnego, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny widłorogich zamieszkujący Amerykę Północną.

Widłoróg żyje w dosyć suchym klimacie, gdzie roczna suma opadów jest niewystarczająca do wegetacji drzew.


rozmiar kadru obejmującego fragment przestrzeni, określony sposób kadrowania, wynikający z odległości kamery od filmowanego obiektu, rodzaju użytego obiektywu i oświetlenia oraz sposobu komponowania przestrzeni.

Zazwyczaj jednemu planowi odpowiada jedno ujęcie, jednak niekiedy za sprawą ruchu postaci lub ruchu kamery jedno ujęcie może rozgrywać się w kilku planach lub kilka ujęć może pozostawać w tym samym planie.


Dithering jest kluczowym procesem w profesjonalnej konwersji rozdzielczości plików dźwiękowych (najczęściej w nieskompresowanym formacie PCM) z 64-, 48- lub 32-bitowej (obróbka dynamiczna sygnału, dodawanie efektów, miksowanie) na 24-bitową (obecny standard profesjonalnej cyfrowej rejestracji dźwięku) albo z 24-bitowej na 16-bitową (finalne zgranie do formatu CD-Audio).

proces polegający na dodaniu do odtwarzanego strumienia dźwiękowego niskopoziomowego szumu (neutralnego dla ludzkich uszu) w zamian za redukcję zakłóceń.


Użycie tuniki zostało zaniechane w związku ze zniesiem subdiakonatu; zachowały ją jednak środowiska przywiązane do dawnej liturgii.

szata używana przez subdiakona oraz biskupa, nakładana podczas sprawowania uroczystej mszy w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego.


W Polsce opoki są pospolite w osadach górnej kredy pozakarpackiej, zaś opoki lekkie występują na Wyżynie Lubelskiej i w obrzeżeniu Gór Świętokrzyskich.

skała mieszana, zbudowana z organogenicznej krzemionki (opal, chalcedon, przeważnie pochodzące z krzemionkowych gąbek) i węglanu wapnia.


Proces koalescencji, zachodzący w chmurach, prowadzi do powstawania kropli deszczowych.

proces łączenia się rozdrobnionych cząstek w układach koloidalnych powodujący zmniejszenie całkowitej powierzchni granicy faz.


produkt przygotowywany z mleka bawołu domowego i śmietany kremówki, charakterystyczny dla kuchni bałkańskiej, tureckiej i bliskowschodniej.

Szczegóły przepisu, a także sposób spożycia różni się w zależności od regionu - na Bałkanach kajmak podawany z chlebem bądź pljeskavicą, w Turcji jedzony jest na śniadanie, z wędlinami bądź miodem, a także używany jako nadzienie do naleśników.


jednostka natężenia pola magnetycznego.

Na cześć Ørsteda jednostkę natężenia pola magnetycznego w układzie CGS nazwano ersted.


jeden ze sposobów zakończenia rufy statku wodnego w części nawodnej; pawęż stanowi płaszczyznę prostopadłą lub lekko pochyłą do powierzchni wody.

Na jednostkach szkieletowych pawęż jest połączona ze stępką za pomocą stewy rufowej (tylnicy), lub też tylko samej węzłówki rufowej (dejwudu).


występujące w różnych systemach religijnych rzeczywiste lub symboliczne obmycie rytualne ciała lub jego części (najczęściej rąk), przedmiotów kultowych lub narzędzi ofiarniczych.

Ablucji dokonuje się zwykle za pomocą wody, rzadziej wina lub piasku, ewentualnie mleka (u indian południowoamerykańskich).


pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami.

pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami na raz.

W Polsce bigamia jest czynem zabronionym stypizowanym w art. 206 Kodeksu karnego: karalne jest zawieranie małżeństwa pomimo pozostawania w związku małżeńskim.


Wyrazistość inwersji zależy od stopnia wywołanej przez nią trudności w odczytaniu składniowej budowy tekstu.

Metateza jest typowym środkiem stylistycznym poezji barokowej.

inwersja, przestawnia, przekładnia, metateza - szyk wyrazów w zdaniu różniący się od stosowanego w normalnej komunikacji; celowy zabieg stylistyczny.


Kiedy w 1993 roku RPR ponownie wygrało wybory, doszło do drugiej kohabitacji, z tym, że premierem nie został Chirac tylko Édouard Balladur.

Prezydent Micheil Saakaszwili, ogłosił porażkę swoich popleczników w wyborach parlamentarnych, co spowodowało roczną koabitacje.

w polityce - współwystępowanie w jednym państwie rządu i prezydenta o przeciwnych poglądach politycznych.


urządzenie służące do utrzymywania zadanej temperatury w pomieszczeniu, stosowane przeważnie w biurach i budynkach użyteczności publicznej.

W klimakonwektorach czynnikiem chłodniczym/grzewczym jest woda (bądź jej mieszanina) – w przeciwieństwie do klimatyzatorów, w których wykorzystano czynnik szybkowrzący (freon).


krótka, gęsta, miękka warstwa futra części ssaków pod okrywą włosową.

Warstwa podszerstka i warstwa włosa okrywowego tworzą sierść.


Niektóre gatunki ryb składają potencjalnie trującą ikrę (brzana, niszczukowate).

ryba z rodziny karpiowatych (Cyprinidae) z rodzaju Barbus; do rodzaju Barbus były zaliczane ryby klasyfikowane obecnie w obrębie rodzaju Luciobarbu, noszące rownież nazwę rodzajową "brzana".


Przed serokonwersją, badania krwi na przeciwciała są seronegatywne; po serokonwersji, badania krwi na przeciwciała są seropozytywne.

rozwój wykrywalnych, specyficznych, skierowanych przeciw mikroorganizmom przeciwciał w surowicy krwi, powstałych na skutek zakażenia lub szczepienia.


przekształcenie prostej, płaszczyzny lub dowolnej przestrzeni afinicznej, które można intuicyjnie rozumieć jako równoległe przesunięcie wszystkich punktów dziedziny bez deformacji i obracania.

Translacja w przestrzeniach euklidesowych jest izometrią, nie zmienia zatem kształtu figury ani żadnej relacji wewnętrznej między jej elementami, natomiast zmienia jej położenie w stosunku do pozostałych (nie podlegających translacji) figur.


przyrząd pomiarowy służący do mierzenia wymiarów geometrycznych przedmiotów z materiałów twardych z rozdzielczością rzędu 0,01 mm lub 0,001 mm.

Działanie mikrometru opiera się na użyciu śruby mikrometrycznej oraz noniusza.


Na podstawie stropu lub spągu określa się bieg i upad warstwy.

górna granica warstwy geologicznej, a także pokładu lub wyrobiska.


surowiak, z którego oddzielono co najmniej jeden odłupek; termin archeologiczny.

Proces eksploatacji rdzenia zwykle poprzedzony jest obróbką przygotowawczą, tzw. zaprawą, która może dotyczyć wszystkich części rdzenia.

Odnalezione tu wykopaliska – rdzeń krzemienny, rylec oraz kilkanaście innych narzędzi – pochodzą z późnego paleolitu i liczą ok. 12 tysięcy lat.

w archeologii: surowiak, z którego oddzielono co najmniej jeden odłupek.