اسلامنی پارچه لرگه اییریش: اوتگن عصردن درسلر
مسلمانلر زوروان و رادیکال انسانلر تمان استفاده بولمه ی، مطلق ایککی لیک مخالفلرگه زمینه مساعد قیلمه ی، مخالف شخصیتلرنی حمایه قیلمه ی، اوز ملی، اتنیک و مذهبی کیملیکلرینی اسلام نینگ بیرلیک و بیر پارچه لیگینی محافظه قیلیب، یوکسک روحیه و انسانی زمیننی اوز ایچیگه آلگن بیر وضعیت گه کیلیشی کیره ک دیر.
میلادی 1901 نچی ییل فرانسه نینگ مستعمره دوریده یایینلنگن “Questions diplomatiques et colonials” آتیده گی مجله نینگ ادیتوری ایدموند فازی اروپانینگ بیر گروه مستعمره اداره چیلریگه کیلگوسی عصرده اسلام نینگ کیله جگی نینگ قنذاغ بولرلیگینی سوال قیلگن دیر. او زمان بیریلگن جوابلرنینگ خودی شو پیتده هم قابل اعتبار ایکن لیگی کوریلماقده.
فازی نینگ کیلجک بیلن علاقه لی سواللریگه جواب قیترگن شرقیاتچی بیلیمدانلر آره سیده هنگری لیک ایگناک گولدیزیر، آلمان مارتین هرتمان و فرانسه لیک عربیست ایدموند دوته هم موجود ایدی.
بولرنینگ هر بیری بیرگن جوابلریده اسلام نی مستقیم غرب نینگ مداخله سی بیلن مدنی لش وظیفه سیگه احتیاجی بولگن چوروگن اولی کبیر مدنیت و بحرانی بیر سیاسی ومدنی دنیا اوله راق معرفی قیلگن شرقیاتچی لیک نینگ اساسی عنصرلرینی 19 نچی عصرده اروپا مستعمره دوری ریجه سینی تصدیق ایتگن دیر.
یوزف مساد 2015 نچی ییل شیکاگو عالی بیلم یورتی تمان یایینلنگن اسلام این لیبرالیزم آتیده گی کتابیده بونی جوده یخشی نقد قیلیب چیققن.
بونی فرانسه لیک بیلیمدان کاردی وکس نقد و پیشنهاد قیلیب، اسلام نینگ کیله جگی توغریسیده 2 نچی سلطان عبدالحمید و دورنینگ اکادیمیک ساحه سی تمان حمایه بولگن پان – اسلامیزم تمان کیلیشی ممکن بولگن و اسلام دنساسی اوستیده گی اروپا حاکمیتینی اوز نهایه سیگه ییتکیزه دیگن تهدیدنینگ قنداغ قیلیب برطرف ایتیشینی کورستماقده.
کاردی وکس اسلام نینگ غرب و اروپا ارزشلریدن عبارت دموکراسی و لیبرالیزم بیلن کیلیشر لیگین قبول ایتماقده. کری دی وکس نینگ آماجی لیبرالیزم اسلام ویا اسلامی لیبرالیزمی تیوریسینی تاسیس ایتیش ایمس ایدی. غرب حاکمیتی نینگ اسلام اولکه لریده دوامینی تأمین ایتیش گه رهنمالیک قیلیش ایدی.
مستعمره نینگ زمان و صبرگه احتیاجی باردیر. اگر غرب برچه ئمسلمانلرنی مستعمره قیلیب آلیش گه موفق بولماقچی بولسه کاری دی وکس شونقه ایته دی: محمدی دنیانی اجره تیب روحیه لرینی پارچه لب قویشیمیز کیره ک. خودی شو پیتده بولیب تورگن سیاسی و اتنیک اجره تیلگن وضعیتدن فایده لنیش کیره ک.
کاری دی وکس ملیت چیلیک تویغولرنی کوپه یشینی دینی تویغولرنی آزه یتیریشنی سوره گن.
کاری دی وکس شو نتیجه گه ییتیب بارگن؛ اروپا مستعمره سی مطلق حکمدارلیک آماجیگه ییتیب باریشی اوچون شو رسمی پیشنهادینی قیله دی: "اسلامنی پارچه لرگه اجره تیش کیره ک. بیراق بونی عملی قیلگن دن کیین صوفی برادرلیک مفکوره سیدن فایده لش ممکن بوله دی. دقتلی بیر شکلده عملی بولگنده اسلامنی ضعیف قیلیب اولرنی بی هوش قیله میز قیتیب هوش کیلیش گه کوچلری قالمه یدی".
کار دی وکس نینگ پیشنهادلریگه بها بیرمه ی قره گنده مستعمره لیک و مدنیت حکمدارلیگی نینگ میراثی اسلامنی پارچه – پارچه قیلیش گه باعث بولدی. اسلام نینگ محتوائی تورلی لیگینی تغییر بیریلیشی گه باعث بولدی. روحی یک پارجه لیگینی قولدن بیریب، بدبخت مسلمان جماعتی اوز مدنیتینی قولدن بیریب، ضعیف بولیب قالدیلر.
مستعمره لیک نینگ بو ضررلی جهتینی کوریشمیز کیره ک. بیراق بیر تماندن مسلمان دنیاسی نینگ بو وضعیت گه کیلیشیگه حصه قوشگن لیگینی هم سوره ش کیره ک. مثال اوچون مسلمانلر آره سیده گی سنی – شیعه مذهب بحرانی نینگ سببی مسلمان دولتلرنینگ ملی منفعتلری باعث دیر. غایه، رهبرلیک و پیش بینی کم چیلیگی مسلمانلرنی قییلن چیلیک تمان آلیب بارماقده. خودی شو فعالیتلر مذهب، عرق و تابعیتگه قره مه ی هر بیر جماعت گه ضرر بیرماقده دیر.  ناتوغری کلوباللش، اسلامی عنعنه گه تعریف ایتیلگن اعتقاد و ایریم جماعتلرنی امت کبی تعبیرلرنی یاد ایته دیگن شکلده کیم لیکلرنینگ بیرلشیشینی کوچلی قیلماقده دیر. کلاسیک اسلام گه فلسفه، صنعت و جغرافیه کبی موضوعلرده خلق ارا فکر، امت نینگ بیردملیک توشونچه سینی ایجاد ایتگن دیر.
بوگون مسلمانلر اساسی حکایه گه صاحب بولیب، زوروانلیک و رادیکال تمان استفاده بولمه ی، اسلام نینگ محتوائی بیرلیگینی محافظه قیلیب، انسانی و اخلاقی بیر زمینه یره تیش کیره ک دیر. خودی شو فعالیت داعش و القاعده کبی زوروانلرگه و مسلمانلرنی جدا قیلماقچی بولگنلرگه کتته توسیق بوله دی.
تورکیه ملی مدافعه وزیری یشر گولر بیر عالی بیلیم یورتی تامانیدن اویوشتیریلگن پروگرامده سوزگه چیقدی
ایردوغان جنابلری ترورچیلیک حادثه سی و ینگی اساسی قانون بوییچه صحبت قیلدی
