تورکیه ده بشریت نینگ بیرینچی چاغلری گه عاید کوپلب مسکونی نقطه لر موجود.  تورکیه نینگ قونیه ولایتی چومرا اولسواللیگیدن 11 کیلومتر اوزاقلیکده اورین آلگن چاتال هویوک نیولیتیک ساحه سی هم خوددی شوو تاریخی اثر لردن بیری.
چاتال هویوک نینگ اوتمیشی 9500 ییل آلدینگه تَیَنماقده.  اوشبو ییرنینگ اوزیده بشریت تاریخی نینگ اینگ مهم اجتماعی و فرهنگی اثر لری نی کوریش ممکن.  خوددی شوو ساحه انسان لرنینگ ایکینچی لیک و مسکونی حیات گه اوتیشی بیلن علاقه لی مهم بیر تاریخی اثردن عبارت.
تورکیه نینگ قونیه ولایتی نینگ چومرا تومنی دن 11 کیلومتر اوزاقلیکده اورین آلگن چاتال هویوک, انسان لرنینگ بیرینچی مسکونی نقطه لریدن بیری اوله راق قبول قیلینماقده.  تاریخی منبع لر گه قره گنده اوشبو ساحه ده تقریباً 8 مینگ کیشی نینگ یشه گن لیگی اویلنماقده.  یخشی اسره لب قالینگن نیولیتیک مسکونی نقطه نینگ نادر نمونه لریدن بیری بولگن اوشبو انتیک شهر گه شرق و غربیده گی تاریخی قالدیق لر سببلی خوددی شوو اسم بیریلگن.  اوشبو خصوصیت لری گه بناً بحث موضوعی تاریخی اثر 2012 – ییلدن بیری یونسکو دنیا میراثی لستیده اورین آلیب کیلماقده.
چاتال هویوک نینگ شرقی و غربی ده گی تاریخی قالدیق لر ایککی تپه تشکیل قیلگن وضعیتده.  حفریات فعالیت لری نتیجه سیده شرق تامانده اورین آلگن تپه ده 18 نیولیتیک مسکونی طبقه تاپیلگن.  میلاد دن آلدین 7000 – ییل گه عاید ایکن لیگی بیلدیریلگن اوشبو طبقه لردن مسکونی حیات گه اوتیش نی کورستگن کوپلب معلومات قولگه کیریتیلرایکن, خوددی شوو ییرنینگ اوزیده صنعت اثر لریدن عبارت مهم بیر آرشیف نینگ موجود ایکن لیگی کورینماقده.
میلاد دن آلدین 6000 – ییل گه عاید ایکن لیگی بیلدیریلگن غرب تامانده اورین آلگن تپه نینگ کالکولتیک دور گه باغلیق خصوصیت لرگه ایگه ایکن لیگی بیلدیریلماقده.  خوددی شوو تپه نینگ شرق ده گی تپه نینگ دستلبکی دور لریده گی فرهنگی ساختاری نینگ دوام ایتتیریلگن لیگی نی کورسه تیب بیرگن لیگی کورینماقده.
تقریباً 14 هکتارلیک بیر ساحه نی قمره گن اوشبو ایککی تپه, 2000 ییل دن آرتیق بیر مدت بیلن مسکونی نقطه بولیب کیلگن.
چاتال هویوک ده گی اوی لرنینگ بُعدلری و جایلشش شکل لری, اجتماعی و تینگلیک نظریه سی گه موافق تاریخی بیر شهرچیلیک نمونه سی نی عکس ایتتیرماقده.  اوشبو اوی لرنینگ اینگ مهم خصوصیت لریدن بیری همه سی نینگ بُعدلری نینگ بیر خیل ایکن لیگی و انسان لرنینگ تام نینگ اوستیده گی بیر تیشیک دن اوی نینگ ایچی گه کیرگن لیک لری دن عبارت. خوددی شوو اوی لر ایسه یانمه یان قوریلگن.  اوشبو وضعیت نینگ اوزی انسان لرنینگ عایله لری گه صادق ایکن لیگی و بیرگه یشش نی یخشی کورگن لیک لری نی کورستماقده.
خوددی شوو اوی لرنینگ دیوار لریده هندسی شکل لر, یولدوز لر, گُل موتیف لری, آو, رقص, بُقه, کییک و قوچ تصویر لری موجود.
اوی لرنینگ بیر بیر لری گه جوده هم یقین قوریلگن لیگی سببلی چاتال هویوک نیولیتیک شهریده کوچه موجود ایمس.
حفریات فعالیت لری نتیجه سیده چاتال هویوکده بیرینچی دن آوچی لر و کیین ایسه ایکینچیلیک بیلن شغله نیاتگن کیشی لرنینگ یشه گن لیک لری کورینگن.  اوشه پیتلرده دهقان لر ایسه بوغدای, اَرپه و مَتَر ایککن لر.  اوشبو دورده ایکینچیلیکدن تشقری چاروادارلیک بیلن هم شغلله نیلگن؛ سیگیر و قوی لر اهلی لشتیریله باشله گن.
شرقده گی تپه ده قیلنگن حفریات فعالیت لری نتیجه سیده کوپلب مجسمه چیلیک اثر لری تاپیلگن.  پشیریلگن لای و مرمر دن تیارلگن مجسمه لرنینگ بوی لری 5 الی 15 سانتی متر دن عبارت.
چاتال هویوکده حاضرگی کونده هم حفریات فعالیت لری دوام ایتماقده.
مینگلب ییل آلدین یشه گن انسان لرنینگ اوی لری و شهری نی کوریش اوچون تورکیه نینگ قونیه ولایتی گه کیله دیگن کیشی لرنینگ اوشبو ولایتده گی تاریخی موزیم لر, مسجد لر, سرای لر و اینیقسه مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی موزیمی نی باریب کوریش لری, قونیه طعام لریدن یییش لری و قول بیلن توقیلگن قالین لردن آلیش لری نی توصیه ایتیب قاله میز.
تورکیه ملی مدافعه وزیری یشر گولر بیر عالی بیلیم یورتی تامانیدن اویوشتیریلگن پروگرامده سوزگه چیقدی
ایردوغان جنابلری ترورچیلیک حادثه سی و ینگی اساسی قانون بوییچه صحبت قیلدی
