انسان نی اینگ گوزه ل بیر شکلده یره تگن الله سبحانه و تعالی, حیاتی دوامیده احتیاجی بولگن مادی و معنوی برچه نیرسه لر نی اونگه نعمت قیلیب یره تگن. قرآن کریمده ابراهیم سوره سی ۳۴ نچی آیت مبارکه سیده, "و او سیز گه برچه سوره گن نیرسه لرینگیزدن بیردی. اگر الله نینگ نعمت لرینی سنه سنگیز سناغی گه ییته آلمسسیزلر. البته انسان اوته ظالم و اوته نا شکر دیر" شکلیده بویوریلگن. رزق, دنیا ده گی نعمت لردن انسان گه بیریلگن قسمیدن عبارت. باشقه چه قیلیب ایتگنده رزق, الله تعالی نصیب ایتگن, اولر نینگ مادی و معنوی حیات لری نینگ دوام ایتتیریلیشی نی تامین ایتیتگن نعمت لردن عبارت البته که.
الله سبحانه و تعالی نینگ اسم لری دن بیری هم "رزاق" دن عبارت. اوشبو کلمه, یره تیلگن هر نیرسه نینگ رزقی نی تامین ایتیب بیره دیگن معنی سی گه کیلماقده. الله فقط گینه انسان لر گه ایمس, اونی انکار ایتیتگن لر گه هم رزق بیرماقده. الله تعالی انسان نینگ مادی حیاتی نینگ اساسی نی تشکیل ایتیتگن بدن نینگ یییش, ایچیش و کیینیش کبی ضرورت لری نی تامین ایتیب بیریتگن لیگی دیک, معنوی حیاتی نینگ مرکزی نی تشکیل ایتیتگن روحی نینگ ایمان, عبادت, سیوگی و گوزل هید سنگری معنوی احتیاج لری نی هم تامین ایتیب بیرگن. بیراق, انسان جهتی دن اینگ مهم نعمت توغری یولنی تاپیشی, حق گه یونه لیشی, هدایت گه یول آلیشی و الله گه ایمان ایتیشیدن عبارت. شونده ی قیلیب الله نینگ رضاسی نی کسب ایتیب جنت گه کیریشیدن عبارت بیر انسان اوچون اینگ مهم نعمت.
قرآن کریمده هود سوره سی ۶ نچی آیت مبارکه ده, "ییر یوزیده اورمه له گن برچه نیرسه نینگ رزقی الله تامانیدن بیریلماقده. او اولرنینگ تورر جایلری نی هم, بارر جایلری نی هم بیله دی. همه سی آچیق و عیان بیر شکلده کتابده دیر", عنکبوت سوره سی ۶۰ نچی آیت کریمه ده, "اوز رزقی نی کوتره آلمیدیگن قنچه دن قنچه جان ذاتلر بار. اولر گه هم سیزلر گه هم الله رزق بیره دی. و او اوته ایشیتوچی و اوته بیلیوچی ذات دیر. حقیقتده, اویلب کوره دیگن بولسک, کوپگینه جان ذاتلر رزق گه محتاج بولگنده, اونی تناول قیلیشدن باشقه نیرسه نی بیلمیدی. رزق تاپیش اوچون حرکت هم قیلمیدی. رزق نی اوزی بیلن کوتریب هم یوریمیدی. اوزیگه رزق جمغرمیدی هم. فقط رزق کیره ک بولگنده, اونی تناول قیله دی, خلاص. اما, رزق تاپیلمی بیرارته سی اولیب هم قالمیدی. رزقی نی تیریب ییب یوریویره دی. فقط گینه انسان رزق توپلش نی عادت قیلگن. الهی تعلیمات لر دن اوزاق بولگن بعضی بیر آدملر حیات نی رزق و روزی اوچون کوره شیشدن عبارت, دیب اویلیدیلر. اولر اوزلریچه رزق نی اوزی میز تاپماقده میز, دیب گمان قیله دیلر", الذاریات سوره سی ۵۸ نچی آیت مبارکه سیده, "البته, الله اوزی رزق بیروچی, قوت ایگه سی, شدتلیدیر" و الشوری سوره سی ۱۲ نچی مبارک کریمه سیده, "آسمانلر و ییر نینگ کلیدی اونیکی. او خواهله گن آدمی گه رزق نی کینگ یاکه تار قیلور. او برچه نیرسه نی بیلیوچیدیر" شکلیده بویوریلگن.
رزاق بولگن الله تعالی اصولی گه اویغون بیر شکلده رزق طلب ایتیتگن بنده لری نی هیچ قچان آچ قویمیدی. پیغمبری میز حضرت محمد (ص), "هیچ قچان رزق خصوصیده امید سیز بولمنگیز لر. چونکه آنه سی نینگ انسان نی یلنغاچ شکلده توغگن لیگی خصوصیده هیچ قنده ی بیر شبهه یوق" دیگنلر. شونده ی قیلیب پیغمبری میز رزق نینگ الله سبحانه و تعالی تامانیدن بیریله دیگن لیگی و انسان لرنینگ اوشبو باره ده تشویش قیلمسلیک لری کیره ک ایکن لیگی نی بویورگنلر. آنه نینگ قارنیده گی باله و دینگیز ده گی بیر حجره لیک عاجز جانلی لرنینگ رزق لری هیچ قنده ی بیر سعی و حرکت گه احتیاج حس ایتیلمسدن الله تعالی تامانیدن بیریلگن. کوچ و قدرت ایگه سی بولگن موجودات نینگ رزق لری ایسه طبعیت ده موجود بولگن قانونلر, سببلر, سعی و حرکتلر دایره سیده بیریلماقده.
رزق قدر موضوعی گه باغلیقدیر. انسان نی اجلی تعقیب ایتگن لیگی دیک, رزقی هم خودی منه شونده ی اوشبو انسان نی تعقیب ایته دی. بونگه قره مسدن, الله نینگ اوزی رزق بیره دی دیب, تنبل لیک قیلمسلیک و توکل فکری نی ناتوغری بیر شکلده درک ایتمسلیک کیره البته که. قرآن کریمده پیغمبر لر نینگ حیاتی حقیده معلومات بیریلرایکن, اوشبو پیغمبر لرنینگ ایشلب رزق تاپگن لیک لری خصوصیده هم اورنک تشکیل ایتگن لیک لری بویوریلگن. انسان, رزق نینگ حلال یوللردن کسب ایتیلیشی و اوشبو رزق نینگ آزلیگی و کوپلیگی بوییچه هم امتحان ایتیله دی.
الله سبحانه و تعالی یخشی و فایده لی نیرسه لر نی انسان لر اوچون حلال قیلرایکن, یمان و ضررلی نیرسه لر نی ایسه حرام قیلیب قویگن. قرآن کریمده النحل سوره سی ۱۱۴ نچی آیت مبارکه سیده, "الله سیز گه رزق قیلیب بیرگن نیرسه لردن حلال- پاک حالیده یینگ. و اگر اونگه عبادت قیله دیگن بولسنگیز, الله نینگ نعمتی گه شکر قیلینگ" شکلیده بویوریلیب مسلمان لرنینگ حلال یوللردن رزق قازانیشی کیره ک ایکن لیگی معلوم قیلینگن. شوباعث هر بیر مسلمان کیشی نینگ اوزی و عایله اعضالری اوچون حلال یوللردن رزق قازانیش گه حرکت ایتیشی و حراملردن اوزاق توریشی فرضدیر. شونده ی قیلیب حرام یوللر دن رزق قازانیش دنیا ده ظلم, ستم و انارشی گه, آخرت ده ایسه عذاب گه سبب بوله دی. حضرت پیغمبری میز محمد (ص), مالیده حرام نینگ موجود بولگن کیشی لرنینگ دعاسی و عبادتی نینگ قبول بولمیدیگن لیگی نی بیلدیرگن. پیغمبری میز بیر حدیث شریف لریده, "قوللری نی کوتریب دعا ایته دیلر. حالبوکه, ییگنی, ایچگنی و کییگنی نینگ همه سی حرام. شونده ی قیلیب حرام ییماقده. خوب بونده ی بیر کیشی نینگ دعاسی قنده ی قیلیب قبول ایتیلسین؟" شکلیده بویورگنلر. مسلمان بیر کیشی نینگ حلال یوللردن رزق کسب ایتیشی کیره ک ایکن لیگی دیک, اسراف ایتمسلیگی هم ضروری. یعنی حلال یوللردن تاپگن قولیده گی پولنی حلال یول گه مصرف ایتیشی کیره ک. الله سبحانه و تعالی قرآن کریمده النسا سوره سی ۲۹ نچی و ۳۰ نچی آیت مبارکه لریده, "ای ایمان کیلتیرگنلر! بیر- بیرلرینگیز نینگ ماللرینگیز نی باطل یول بیلن ییمنگلر. مگر اوز ارا راضی لیک بیلن تجارت بولسه, میلی. اوزینگیز نی اوزینگیز اولدیرمنگ. البته, الله سیزلرگه رحیمدیر. کیم اوشه نی تجاوزکارلیک و ظلم بیلن قیلسه, البته, اونی دوزخ گه کریته میز. بو ایسه, الله گه آساندیر" شکلیده بویورگن. عینی دمده پیغمبری میز حضرت محمد (ص) هم, "اسراف و کبر قیلمسدن, یینگ, کیینگ و قششاق لر گه یاردم ایتینگ" شکلیده بویورگنلر.
آیت کریمه و حدیث شریفلرده, شکر ایتیش, قرینداش- اوروغ لر بیلن بولگن علاقه لر نی آرتیریش و توبه ایتیش سنگری یخشی عمل لرنینگ رزق نی آرتیره دیگن لیگی بویوریلگن. شوباعث, حضرت پیغمبری میز (ص), "اللهم! گناه لریمنی کیچیر, رزقیمنی مول قیل و مینگه بیرگن رزقلر نی برکتلی ایله" شکلیده دعا ایتیب الله سبحانه و تعالی دن رزق طلب ایتیشی میز نی اورگه تیب بیرگنلر.
مسلمان لر, الله تعالی نینگ بیرگن هر بیر رزقی اوچون حسابی نینگ بوله دیگن لیگی نی جوده یخشی بیله دیلر. اوشبو وضعیت نینگ اوزی ایسه بیر مسلمان نی شعور لی بیر شکلده حرکت ایتیش گه اوندَیدی. عینی دمده رزق نینگ فقط گینه الله سبحانه و تعالی تامانیدن بیریله دیگن لیگی گه ایشانگن مومن مسلمان بیر کیشی, باشقه لر گه بیریلگن نعمت لر گه کوز الَیتیرمیدی. یعنی باشقه لر گه بیریلگن نعمت لر اوچون قیزغانچلیک قیلمیدی. شوباعث بونده ی بیر کیشی نینگ موتلی بولمسلیگی ممکن ایمس. اوشبو کیشی لر حضرت پیغمبر (ص) نینگ توصیه لریگه اویغون بیر شکلده اوزیدن یمانراق وضعیتده بولگن کیشی لر نی کوریب قولیده گی نعمت لر اوچون شکر قیله دی. شونده ی قیلیب بونده ی کیشی لر, پیغمبری میز نینگ, "هیچ کیمسه اوز محنتی بیلن تاپگن رزقیدن یخشیراق بیر نان ییمه گن" شکلیده گی توصیه لری گه اویغون بیر شکلده حرکت ایتیب خیرلی رزق کسب ایتیش گه انتیله دی.
تورکیه ملی مدافعه وزیری یشر گولر بیر عالی بیلیم یورتی تامانیدن اویوشتیریلگن پروگرامده سوزگه چیقدی
ایردوغان جنابلری ترورچیلیک حادثه سی و ینگی اساسی قانون بوییچه صحبت قیلدی
