تورکیه نینگ شرقی قاره دینگیز منطقه سیده تاغده تاریخی بیر معبد موجود.  اوشبو معبد نینگ آتی ایسه سومیلا معبدی دن عبارت...
1700 ییللیک بیر اوتمیش گه ایگه اوشبو معبد نینگ, دنیا نینگ اینگ قدیمی و اینگ مهم معبد لریدن بیری ایکن لیگی بیلدیریلماقده.
روایت گه کوره, سومیلا معبدی, 3 – عصرده یعنی بیزانس امپراطورلیگی دوریده آتن دن کیلگن ایککی راهب تامانیدن قوریلگن.
کیین چه لیک ایسه اوشبو معبد نینگ اهمیتی ینه ده آرتیب کیتگن. اینیقسه 13 – عصرده کینگیتریلیب اوشبو معبد گه ینگی بولیم لر قوشیمچه قیلیندی.
شرقی قاره دینگیز نینگ تورک لرنینگ حاکمیتی گه اوتیشی آرتیدن, عثمانلی پادشاه لری باشقه کوپلب معبد لرده بولگن لیگی دیک اوشبو معبد نینگ حق لری نی هم حفظ قیلدی.  اوشبو معبد گه ایریم امتیاز لر هم بیریلدی.
18- عصرده کوپلب بولیم لری ینگی لَنرایکن, دیوار لری هم جوده یخشی بیر شکلده بیزه تیلگن.  19- عصرده کتته بنا لرنینگ قوشیمچه قیلینیشی بیلن بیرگه اوشبو معبد جوده هم یخشی بیر وضعیت گه کیلیب قالدی.  1923 – ییلدن کیین ایسه خوددی شوو معبد بوتونلی بوشه تیلدی.
سومیلا معبدی اوزاق ییل لر دوامیده اوته مهم بیر دینی مرکز بولیب کیلگن.  عینی دمده خوددی شوو دور نینگ اوزیده معبد ده کوپلب کشیش لر تعلیم آلگن.
خلق تامانیدن بی بی مریم آتی بیلن بیلینگن سومیلا معبدی, حاضرگی کونده تورکیه نینگ ترابزون ولایتی ماچکا تومنی چیگره لری ایچیده وادی دن قریب 300 متر یوکسکلیکده اورین آلماقده.
خوددی شوو معبدده 2010 – ییلده دینی بیر مراسم بولیب اوتدی.
مسیحی لر تامانیدن مقدس دیب قبول قیلینگن اوشبو معبدنی هر ییل مینگلب کیشی کوریب چیقماقده.
یوزلب ییل لیک تاریخ گه ایگه اوشبو معبد نی باریب کورماقچی بولسنگیز, تورکیه نینگ ترابزون ولایتیده اورین آلگن اوزون کول, ترابزون ایاصوفیه موزیمی و اتاتورک قصری نی هم باریب کوریشینگیز نی توصیه قیله میز.
عینی دمده اوشبو ولایت گه مخصوص جواری اونی و محللی پنیر دن تیارلنگن "قویماق", آقچه آباد کوفته سی و سریغ یاغلی بلیق یییش نی هم ایسدن چیقارمنگ لطفاً.
تورکیه ملی مدافعه وزیری یشر گولر بیر عالی بیلیم یورتی تامانیدن اویوشتیریلگن پروگرامده سوزگه چیقدی
ایردوغان جنابلری ترورچیلیک حادثه سی و ینگی اساسی قانون بوییچه صحبت قیلدی
