اصغر علی آزگ ءِ نبشتھی اِزم 
زاھدہ رئیس راجی 
واجہ اصغر علی کہ پیسرءَ اصغر علی ھمدرد ءِ ندنام ءَ، پدءَ گوں اصغر علی اصغر ءِ ندنام ءَ، گُڈ سرءَ اصغر علی آزگ ءِ ندنام ءَ گوں بلوچی لبزانک ءِ کاروان ءَ ھمراہ بیت ۔بلے ھما نامداری کہ آئی ءَ چَہ اصغر علی آزگ ءِ نام ءَ رس اِیت چد ءُ پیش نہ رس اِیت ۔ءُ آئی ءِ جُھدانی برورد ایش اِنت کہ یکیں آزگ ءِ بازیں نودربر ءُ رندگیری کنوک وت ءَ آزگ ءِ گُلنام ءَ گوں دیم ءَ کاراَنت بلے اے دگرانی رنگ ءَ آ چریشی ءَ برانز نہ گرایت ، زھر نہ گرایت کہ اے پنّام منی میراس انت ءُ اشی ءَ کسے زُرت نہ کنت ۔ البتہ من اے بابت ءَ واجہ آزگ ءَ نیگبھتے مار آں کہ آئی ءِ پنّام، پَہ پندل سازی ءَ کارمرزگ نَہ بیتگ ءُ اُمیت کش آں کہ دیمتر ءَ ھم نہ بیت۔ 
”پور“ ،” واھگانی پُرس “، ”جنینانی جان سلامتی ءِ کتاب “، ”سما پجاری “، ”نظریاتی گُنگدام“۔ انچیں لبزانکی جُھد اَنت کہ واجہ آزگ ءِ نَد ءَ لبزانک ءِ یک تھرے ءَ گوں بندوک نہ کن اَنت ۔ شائری بہ بیت ، آزمانکاری بہ بیت ، رجانکاری بہ بیت ھرسئین ءِ تہ ءَ آ وتی ند ءَ گوں زرنگی ءَ کار بندایت ۔ جنینانی جان سلامتی ءُ انسانی نفسیات ءَ گوں ھمگرنچیں کتابانی رجانکاری وت اے گپ ءِ پدراھی کن اَنت کہ رجانکار ءِ نگاہ، تھنا گوں ٹریڈیشنل لبزانک ءَ بندوک نہ اِنت بلکیں آ میڈیکل سائنس ءَ گوں ھمگرنچیں سرھالاں ھم دلگوش دیوک اِنت ءُبلوچی نبشتھی لبزانک ءِ اے ھُرکیں پھنات ءَ پُر کنگ ءِ رند ءَ اِنت ۔ 
انونگیں زمانگ ءَ لھتے کہ اے سرھالاں گچین کن اَنت، رجانکاں اوں وتی ساچشت ءِ نام دَینت ، رد ءُ بندی کاراں ھم وتی ساچشت ءِ نام دَینت بلے ازگر علی آزگ ھما دور ءِ انسانے کہ آھاں دگرانی کار وتی نام ءَ لچینگ ءِ ھیل گون نہ بیتگ۔ پمشکا کاراِش ستر کمتر چاپ ءُ شنگ بوتگ اَنت بلے ھمے کار ھم پہ آھاں جتائیں جاہ ءُ بُرزیں بستار ےدیگ ءَ بس اِنت۔ 
چوکہ انونگیں زمانگ ءَ چاگردی رسانکدارں بلوچستان ءِ ھرسئیں ملکانی ندکار ءُ شائر ءُ ازمکار یکجاہ کُتگ انت، پیش ءَ اے کار انچو ارزان نہ بیتگ ۔ یک نیمگے ءِ شائر ءُ ندکاراں اے اوں مالوم نہ بیتگ کہ دومی نیمگ ءِ ندکار کے کے انت ءُ آھاں چے نبشتہ کُتگ ۔ چوشیں وھد ءُ زمان ءَ یک شائر ءُ ساچشتکارے ، وتی جند ءِ ساچشتانی دیم ءَ آرگ ءِ جاہ ءَ روبرکتی بلوچستان ءِ شائراں شوھاز بہ کنت ، آھانی زندءُ ازم ءُ ساچشت ءِ دیم ءَ آرگ ءُ کتابی دروشم ءَ ردءُ بند دیگ ،ارزانیں کارے نہ انت ۔ 
چَہ آزات جمالدینی اکیڈمی ءِ نیمگ ءَ 2001 ءَ چاپ بوتگیں کتاب” پور“ ءِ وانگ ءَ سما کپ ایت کہ آزگ ءَ وت ءَ یک کر کُتگ ءُ وتی کتاب ءَ روبرکتی بلوچستان ءِ شائراں جاہ داتگ ۔ آزگ ءِ جُھدانی سوبمندی ایش انت کہ وھدے اشرف سربازی ءِ سرءَ سَندی پولکاری ئیگی منی یک ھمکلاسی یے پٹپول ءَ بنا کنت ، آئی ءِ گورءَ بید ءِ آزگ ءِ کتاب پور ءِ دگہ یک ھم انچیں کتابے نہ بیت کہ آ وتی پولکاری ءِ کاراں بنگیج کُت بہ کنت ۔
”واھگانی پُرس “۔ آزگ ءِ اولی ءُ چوکہ منی سرپدی انت ،تنیگہ گُڈی شئیرانی دپتر انت کہ سال 2009 ءَ چَہ عباس علی زیمی اکیڈمی ءِ نیمگ ءَ چاپ ءُ شنگ بیتگ ۔ اے کتاب ءَ آزگ ءِبنداتی دور ءِ دستونک ءُ لچہ ھوار اَنت ۔ دستونک ءِ شائرانی مستریں شری ایش انت کہ آ سنگ ءُ پارسنگ ءِ ھیالداری ءَ چَہ اے دگراں گیشتر کن اَنت ءُ ھمے چیز مارا آزگ ءِ شائری ءَ گندگ کئیت۔ آزگ ءَ دراجیں بحرانی تہ ءَ کمتر ءُ کسان ءُ میانی بحرانی تہ ءَ گیشتر تجربہ کُتگ، گوش ئے اِے آئی ءِ تب ءَ گیشتر کپتگ اَنت ۔ چوشکہ اے بنداں بہ چارات : 
مھر ءِ ساچانے ات 
درد ءِ درمانے اَت 
آ کہ پورا نہ بوت 
زِردءِ ارمانے اَت 
کُشت انسانے ءَ 
آ کہ انسانے اَت 
٭
درد اِنت ھزار ، اوپار کش 
کئیت انت بھار، اوپار کش 
تھنا جھان ءَ تو نہ ئے 
زند ءَ شِزار ، اوپار کش 
مرک ءَ تئی بے گواہ نہ بنت 
کشت ءُ کشار، اوپار کش 
ھرکار گوں زھم ءَ نہ بیت 
ملّیں مزار ، اوپار کش 
٭
چونیں چونیں واب دیستگ دیدگاں 
واھگ ءِ دریاب دیستگ دیدگاں 
بے وسانی بے وسی ءِ بُنپداں 
تچکیں راھاں تاب دیستگ دیدگاں 
٭
بے مھری ءِ آس ءَ سُچگ 
سک انت شپ ءِ پاس ءَ سُچگ 
زند ءِ نہ وشّیں راھسراں 
باندات ءِ وسواس ءَ سُچگ 
ھمک شائرءِ وتی تب ءُ مئیل ءُ زانت ءُ زانشت اِنت کہ آ وتی مارشت ءُ ھیالانی درانگازی ءَ سادئیں زبان کارمرز کنت یا پیچیدہ ئیں ، ھیال ءَ تچک ءَ بیان کنت اگں نہ گوں چھر ءُ شبیناں سمبئین ایت ، مارشت ءِ چھولاں گوں جھولانکی ءَ ایر کپ ایت یا نگاہ ءِ تہ ءَ ھرچے جاہ کنت ھمایاں دست گپت ۔ آئی ءِ بُنگپانی محورچَہ جند ءَ بنگیج بیت ءُ جند ءَ سرجم بیت، اگں نہ زمین ءُ آزمان ءِ میان ءَ ھرچے کئیت آ شئیر ءِ کالب ءَ جاہ کپ اَنت ۔ 
وھدے واجہ اصغر علی آزگ ءِ ”واھگانی پُرس“ ءِ شائری ءَ تپاس ایں ھمے گندایں کہ آئی ءَ سادئیں زبان گوں تچکیں بیان ءَ پربندگ دوست بیت ، بُنگپ ھم چَہ جند ءَ بنگیج بنت ءُ جند ءَ سرجم بنت ، تُری آ دوستدار ءِ کسہ بہ بیت یا وتی راج ءُ راجمان ءِ سرگوست ، مُلک ءُ ڈیھ بہ بیت یا لوگ ءُ لوگمان ۔ مھرءُ بے مھری بہ بیت ، دوستی ءُ نادوستی بہ بیت ، وشیءُ آسودگی بہ بیت، اگں نہ گم ءُ اندوھانی چیھال ءُ اپّار بہ بنت ۔ آئی ءِ زبان ءُ بیان ءِ سادگی ءُ تچکی آئی ءِ شئیرانی ھمراہ اِنت۔ پہ درور : 
تو نہ یتک ئے ، پدءَ بھار نہ یتک 
گم جتیں اے دل ءَ کرار نہ یتک 
عمرے گوستگ کہ ما وداریگ ایں 
شادمانی پہ مئی دوار نہ یتک 
٭ 
دل گنوک انت کہ زور ءِ باھوٹ انت 
ھاتر ءَ رُژن ءِ کُور ءِ باھوٹ انت 
مُرتگیں بازیں زندگ اِنت مرچی 
زندگیں راجوں گور ءِ باھوٹ انت ۔ 
٭ 
بل وپایانی گپ ءُ تران ءَ بِل
مھر ءُ بے مھری ءِ گُمان ءَ بل 
پیسر ءَ بیا زمین ءَ پلگارایں 
وھد ءِ نادان آسمان ءَ بل 
کئی پداں پدگران ئے رُنگراھاں 
کُھنیں میر ءُ نواب ءُ ھان ءَ بل 
واجہ آزگ ءِ شائری ءَ تشبیہ ءُ استعارہ یا چھر ءُ شبین ءِ کارمرزی نیست بلے تلمحیاتانی کارمزی مھمکیں رنگے ءَ گون انت چوشکہ دودا ءُ بالاچ ءُ ، ھانی ، شیھ مُرید ءُ چاکر ، زلیکا ءُ ایسوپ، عزّت ءُ مھرک ءُ دگہ بازیں کارستانی بُندپتری کسہ جوانیں رنگے ءَ آزگءَ پربستگ اَنت ۔ پہ درور اے شئیراں بہ چاراِت: 
چُشکہ ھانی ، تو بہ بئے ، من شیھ مُرید
چاکرے مئے زات ءُ زُریات ءَ مہ بات 
یوسف یے پیدا بہ بیت ڈیھاں بلے 
کینگی براتانی کورچات ءَ مہ بات 
بید ء مھرُک، عزت ءِ ، پیردان سُچات 
مرگ بر ھکیں، چُشیں، ساھت ءَ مہ بات 
٭٭
مُرت دودا ءُ وار بوت بالاچ 
پہ میارجلّی ءِ شگانے ءَ 
٭٭٭
چو شیھ ءَ بہ روت دشتار اگاں 
آ قول ءُ زبان ءَ آسے کپات 
٭
تو زلیکا ءُ من نیاں ایسوپ
سرنہ بئیں جاھے بل گوں بھتام ءَ
٭٭٭٭٭٭٭٭٭
تلمیحاتانی مھکمیں کارمرزی آزگ ءِ لچھانی تہ ءَ ھم گندگ ءَ کئیت ۔ چوشکہ اے بنداں بہ چار ات :
تو کہ گوش ئے من چاکر آں 
گوھرام ءِ مَٹ ءُ درور آں 
چو ھمّل ءَ بے درور آں 
دودا میار جل ءِ براں
بیرگیریں بالاچ ءَ زراں 
بیبگر ءِ ھژم ءِ انگراں 
اپسوز تئی نیزگاری ءَ 
بے واری ءُ بے گاری ءَ 
زیردستی ءُ چمداری ءَ 
وت ماں وتی آزاری ءَ 
٭ 
آزگ ءِ شائری ءَ تلمیحاتانی رنگ ءَ بلوچی گالریچ ءُ بتلانی کارمرزی ھم دست کپ ایت ۔ چوشکہ : 
مرچی ھم دِہر ءَ وپا پش کپتگ اَت 
آپ تو ھمگرنچ گوں تاسے کُتیں 
٭٭٭٭٭٭
لاپ ءِ دوزہ ءِ ھاتر ءَ بوتگ بھا 
منبر ءُ مھراب دیستگ دیدگاں 
٭٭٭٭٭٭٭
اے دگہ نوکیں کمالے ھمبلاں 
نام کَشتگ ، مُردگانی ساھگ ءَ
پردگی بے پردگ انت ، پردگ بلے 
پردگ انت بے پردگانی ساھگ ءَ 
آزگ ءِ رجانک کُتگیں آزمانک” راجدپتر ءِ کپُن‘‘ کہ ماھتاک سنج ءَچا پ بوتگ۔ اے آزمانک یک شیدی مردے ءِ اِئید جاہ ءَ ائید ءِ نماز ءِ وانگ ءَ نمازیانی اولی سرپ ءَ گون بیگ ءِ واھگ ءِ درگت ءَ اِنت کہ آ اِے دگہ نمازیاں تیلانک دیگ ءَ بیت اِنت کہ مردم تھنا پہ آئی ءِ رنگ ءُ زات ءِ سوب ءَچَہ آئی ءَ نپرت کن انت ءُ ایر جن اَنت ءُ ایجنٹے پیش دارانت ءُ سپاھیانی دست ءَ دَینت ۔ اے یک ھاسیں نپسیاتے ءِ پدراھی ءَ کنت کہ جاھے نہ جاھے واجہ آزگ ءِ اے آزمانک پہ رجانک ءَ گچین کنگ ءِ پُشدر ءَ آئی ءِ جند ءِ مارشت ءُ جیڑگ اِنت کہ بلوچ چاگرد ءَ ھم زات ءُ زریات ءِ بنیادءَ مردمانی ایر جنگ ءُ کم مارشتی ودی کنگ نادراھی اَست ۔ 
ماں اردو زبان ءَ رفیق جعفر ءِ نفسیات ءِ کتاب ،اصغر علی آزگ ءَ ” سماپجّاری“ ءِ نام ءَ رجانک کُتگ ءُ بلوچی اکیڈمی ءَ سال 2013 ءَ چاپ کُتگ ۔ چوشکہ اے کتاب ماں اردو ءَ نفسیات ءِ زانش ءِ شرتریں ءُ مستندے کتابے زانگ بیت ءُ اے انگریزی یا رودراتکی زبانانی رجانک ءِ جاہ ءَ پاکستانی چاگرد ءِ نفسیات دیم ءَ ایر کنگ نبشتہ کنگ بیتگ پمشکا ما گوشت کن ایں کہ ایشی ءِ تہ ءَ نہ تھنا نفسیات ءِ نوکیں یا جدید پولکاری ھوار اِنت بلکیں اے انٹر ءَ بہ گرتاں پوسٹ گریجویشن ءِ سَندی کورسانی نصاب ءَ گوں ھم دپ انت ۔ھما داب ءَ اردو ءَ ایشی ءِ زبان سادہ ءُ تیکینکی گالبند اردو ءِ تب ءِ ھساب ءَ ٹھینگ بیتگ اَنت واجہ آزگ ءَ ماں بلوچی رجانک ءَ ھم اے چیز ءِ ھیالداری کُتگ ءُ اردو ءُانگریزی گالبند بلوچی ءِ تب ءَ گوں نزیکیں جوڑ کُتگ انت کہ اے کتاب ءَ واناک کنت۔آزگ ءِ دگہ کتاب من ءَ دست نہ کپتگ انت پمشکا من وتی گوشتانک چمدءَ کُٹیناں ۔ ایش ات انت واجہ اصغر علی آزگ ءِ نبشتھی ازم ءِ سرءَ گونڈیں دیدانکے ۔گوں دلگوشی ءَ گوش دارگ ءِ منتواراں ۔
3 1 فروری 2022