دنیا بَدلِتگ
 سرگؤست: ولید گربۏنی
گرماگی موکلانی درگتا سر کراچیا کپْت. کساس هفتگے گوازێنگا رند منی ڈێکا هۏج کۏت که جوانسالی ې یادانی نوک کنگا گڈانی تیابدَپا به برون ېی. کراچی ې گرم ۏ گـَنـْکاپوسێں هوایا دَرکپَگ ۏ بیگاه ې چاڑا چه مکۏران زرا چست بیتگێں نمبیا آروکێں سارتـێں گـْواتا ورَگ منی هم باز دلا أت. زمانگا که من برے برے شۏتگ أتوں، گوات ې هما شیکگ ې ساز کۏتگێں زیمۏر أنگت منی گوشاں وشنود کنگا أتنت.
 دێر نه گؤسْت که په زهگاں پانـَگوے درگـێجگا رند دل لیٹـێنت ۏ وتی زال ې همراهیا گڈانی تیابدَپا شۏتوں. اۏدا کریهی گاڑیوں یک گوَرا اۏشاترێنت، چه گاڑیا کـێسے زۏرْت ۏ جۏمْپێں زربار ې سرا کێس چێر گپت. پدا من ۏ ڈێکا دیم گوں زرا کۏت ۏ په گوَم نشتیں.
تیابدپا ودیێں مردۏم حسابی أتنت. همے کموکێں مردۏمانی نیاما جنیں آدمے ودی نه أت. پمېشا تیابدپ نـَوادگـێں وراک ې ڈولا أت. ألبت، مکۏران زر ې شیکۆکێں گواتا جنێن ۏ مردێن ې آیگ یا نه آیگ ې گرَز نیست أت؛ شیک شیکے چێر أتی. نندگا دێر نه گۆستگ أت که ما وتی وشێں خیالانی زرا اۏژناگ گرگ بـِنا کۏت.
 کمۏک رندا یک سوفی دروشمێں مردکوے دیمی نێمگا ودی بوت ۏ مارا چه خیالانی بوجیگا إیر ېی گِپت. مردکوا گندگا رند أولی خیال که دلا آتـْک گۏشت ېی “إېشیا مسیتا بیگ لوٹیت، تیابدَپا چے کنت!؟” ألبت، دیم په ما سِراپ گرانی ېی مارا نِگوَم کنگا أت. من ڈێکا گۏشت “جنێں چست بی، چدا به رویں.”
 منی زال بے جۏستا چست بوت. گندگا ریشی مردکه ې داب آېیا هم بَدگؤم کنگا أت. من کێس پێتـْک، کۆپَگا کۏت ۏ چه نشتگـێں جاگها رهێج گپتیں. چه سوفی دروشمێں مردکه ې چمّاں وتا أندیم کنگ ې واهگا ما زربار ې دامۏنا په جانشواں ٹهێنگ بیتگێں ماڑی ې پۏشتگوَرا مانـْتـَـرّاں بیتیں. ألبت، آ مے نێمگا سراپ گران أنت. گۏشێگا آېی ې چمّاں ما سیسی أتیں که مارا أموچْک ې نێمگا گـْوارْچ کنان أت. دِیـر نه شۏتگ أتیں که مارا رسێنت ېی. وتی گپ ې بۏندات کنگا ساری دراجکشێں سلامے دات ېی. من گوں وتی جَٹــّۏکی ‘علیک سلام’ ئا پسّه دات.
 گوں یک هامگێں گالوارے گۏشت ېی “شما زانوں إنگریز إت؟”
 “تو زانوں مے گندوم گۆنگـێں رنگا نه گندگائے که مارا إنگریز لێکئے؟” من یهودیانی ڈولا جۏست ې بدلا جۏستے کۏت.
 “گندگا تو سک وتا چالاکے لێکئے، بله إے إسلامی مۏلکے. وتی جنێں آدما زیر ۏ چه إدا در کپ، وتا گارَت کن. أگر نه هنچۏشێں أنجامے سر کنگ بیئے که پشومانی هم په تو کار آمد نه بیت” منا بیمناکێں پسـّوے دات ېی.
 “إنگریزانی مۏلک نه إنت که تو پَشـْکا کشـّئے، وتی زېڈا ڈنـّا کنئے ۏ مردۏمانی دیما وتی جَنا باهۏڑ پێشدارئے….” بے رو ریا ۏ کسان ۏ مزنی ې خیال ې گؤر کنگا، مردکوا وتی گپ سرجم تر کۏت. همے درگتا که آ گپا أت، منی چمـّاں دروشم ېی بدل بیان ۏ جاتیگے جوڑ بوت که گوں آېیا دگه گپے کنگا دل بے هاٹی تـرّ إت.
 زالا دست منی کۆپَگا جت ۏ گۏشت “بیا رویں مردکه، بے وَهد إنت.”
 ما ناکامێں دلے پدا بێره کۏت. راها منی زالا چه دلا توبه کناں گۏشت “گڈانیا رَوَگ ې واهگا چه دلا کشـّوں، دگه برا منا بس إنت…. تو راست گۏشتگ، هنی دنیا بدَلِتـَگ. ألبت، چه منی اۏمیدا باز زیت تر ۏ گێشتر بدَلِتـَگ؛ آ هم پشتکایی شۏتگ.”