(نبشانک – ماتی زبان – طارق پیشکانی )
“زبان شِیر اِنت,, کلات گِیر انت”
اصل گپّ ھمے سرپد بئیگ لوٹ ایت کہ ماتی زبان چے یے؟چہ ماتی زبان ءَ مول ءُ مراد ھما زبان کہ آئی ءَ را چہ وتیگاں رسیت،پرچے ءَ کہ چُکّے گوانزگ ءَ یک زبانے ھِیل کنت گڑا رند ءِ ھیل کتگیں زبان آئی جاگہ ءَ نہ گِرنت-مرچے باندا مئے بلوچی زبان جتا جتائیں دمگاں جتا جتائیں گالواراں گوشگ بئیگ ءَ انت،بلے آ کُل مئے ماتی انت کہ وھد ءِ نگیگیں جاوران گور گندے جتگ ءُ بھر ءُ بانک کتگ، بلے اے راستی ھم منّگی انت کہ اے کل یکّین جاہ ءَ مئے ماتی زبان انت-ماتی زبان ھما وھدی رکّینگ بیت کہ آئی پسگ زبان ءِ ھاترا دلگوش گور بہ کننت-پرچے ءَ کہ دنیا ءِ تہ ءَ گیشتر زبان انچیں انت کہ آھانی بازیں گالوار ءُ گُشتن انت،بلے سرجمے ءَ آھان پہ وتا یک جوانیں گپ ءُ تران ءِ راھے ھم منینیتگ،ھمے وڑا بلوچی ءِ کُلیں گوھران یک جاہ کنگ ءُ جوانیں رنگے ءَ پاھازگ بہ بنت داں زبان ءِ یک مھکمیں ءُ جوانیں بستارے دیما آرگ بیتزبان ءِ ھاترا لازمی انت کہ آئرا یک سرجمیں ءُ جتائیں گرامے بہ بیت ءُ چہ ایدگہ راجانی زباناں جتائیں بستارے ءِ وھند بہ بیت–ماتی زبان ءِ وانینگ ءَ یک جوانیں سرپدی یے دیما کیت،دنیا ءِ تھا ھر راجے ءَ کجام ھم پڑ ءَ دیمروی کتگ گڑا آ ماتی زبان ءِ برکت ءَ کتگ-گیشتر مرچی باندا چہ ماتی زبان ءَ کنّت ءِ کنگ ءِ رد ءَ اے گپ ءِ گشگ ھم لازمی انت کہ اگں یک چُکے کہ ودی بیت ءُ چہ ھما گوانزگ ءَ رودم زیرگ ءَ پد چہ ھما گوانزگ ءَ کنّت بہ کنت منی ھیال ءَ آ مزنیں چم جھلے ،پرچے کہ کسے اگں یک ماتے ءِ شیر ءِ مچگ ءَ پد ھما مات ءَ ایر نہ جنت ،گڑا آ انسانے ءِ رد ءَ نئٰیت ھمے وڑا پہ یک راجے ءِ دیمروی ءَ زلوری انت کہ آ راج ءِ ھر مردمے وتی مات ءِ ھذمت ءَ بکنت بزاں گوں ماتی زبان ءَ وفا بکنت-کہ آئی بقا الّمی بیت چیزے مردم چو پہ ناسرپدی ءَ بہ گشیت کہ اگں یک چُکّے ءِ مات گُنگ بہ بیت داں آئی ماتی زبان کجام بیت منی ھیال ءَ سرپدین مردم باید انت چشیں گپ مکنت-پرچیا کہ ماتی زبان ءِ مقصد مات ءِ جند ءِ گپ جنگ یا نہ جنگ نہ انت،چیزے مات گنگ بیت کن انت ءُ چیزے انچیں نادراھیانی آماچ بنت کہ آھانی ھوش ءُ سار برجاہ نہ بیت کہ آ گپ ءِ لائق بہ بنت یا یا چیزے چکّ انچیں ھم بنت کہ آھانی پیدا بیگ ءِ وھد ءَ نات بیران بیت کہ آ وتی مات ءِ توار ءخ اِش کت نہ کن انت-ماتی زبان ءِ مصقد ھما زبان انت کہ چہ گوازنزگ ءَ گون انت-بزاں اگں یک چکے ءِ مات گنگ انت،بلے آئی خاندان یک راجے ءِ بھر انت کہ آ چہ ھما راج ءُ کٹمب ءِ چہ ایندگہ باسکاں ھمے زبان ءَ ھیل کنت-
زیان انسان ءِ پہم ٰۃ راجی دیمروی ءَ مزنیں اھمیت یے داریت-راجی دود ءُ ربیدگ ،علم ءُ نبیسگ ءِ رھبند ءُ یکیں ھند ءُ جہہ منندی اے کلیں چیزانی ھواری زبانے ءَ زندگ بیگ ءِ سکین ءَ دنت-
ماتی زبان ءَ دیما برگ ءِ رد ءَ ماں ماتی زبان ءَ بنداتی تعلیم دئیگ الّمی انت ،پرچیا کہ اے اولی زبان انت کہ ایشی ءِ کمک ءَ زھگ وتی کش گور ءِ چاگرد ءَ جوانی ءَ سرپد بیت کنت- ماتی زبان ءَ نہ وانینگ ءَ بازیں چکّ گندگ ءَ واننگ ءُ بلد ،بلے راستی ءَ نا بلد بنت-ماتی زبان ءَ ھیل زوروکیں چکّ ءِ ذھنی ردوم ءُ زانت گیشتر بیت چہ ماتی زبان ءِ نا دلگوشی ءَ راج ءِ دیمروی اوشتیت ءُ راج ھم وتی دود ءُ ربیدگ ءَ سرپد بیت نہ کنت-چریشی ءَ مردمانی ذھنی ردوم ءُ زانتکاری ءِ سر ءَ ھرابیں اثرے کپیت-ماتی زبان ءِ تھا سیاسی گر ءُ دار مھلوک ءِ عملی زندگی ءِ تھا ٹوھین بدلی یے کاریت- پرچیا کہ وانگ جاہ کار جاہ ءُ حالتاکاں وتی زبان ءِ کارمرز کنگ ءَ ماتی زبان ءِ واھندیں مردم وتی چاگرد ءِ کلیں جاوراں سرپد بیت-
“بلوچی مئے وتی شھدیں زبان انت شمے کستر
طارق پیشکانی