کوہن تریں بلوچ نسل سیاہ
شعیب شاداب
وہدے ما راجدپترءِ تاکاں پچ کناں گرا مارا بلوچءِ بابتءٙ بازیں لیکہءُ حیال دست کپ انت۔ رودراتکی بلوچستانءِ براہوئی دمگءِ جہہ مندیں الفت نسیم’ بلوچی ‘ براہوئی ءُ اردو زبانءِ یک جوانیں پولکار ءُ دپتر نویسے کہ آئیءِ دپتر نویسیءِ گیشتر کار بلوچستان’ بلوچءُ براہوئی نسلءِ سرا انت’ آئیءٙ براہو جدگال ءُ کردگال نامکءُ شاہنامہ فردوسیءِ قدیم شئیرانی راجدپتری پُشدرءٙ پریس اوں کتگ ءُ بلوچءُ براہوئی نسل آنی سرا باز نبشتہ کتگ۔ اے نبشتہ کار ستاءِ مہتاج نہ انت بلئے پہ ہما وانوکاں کہ آئیءٙ را نہ ونتگ اِش ءُ چرائیءٙ آژناگ نہ انت۔ پرآہاں پجّار کنئگ بوْگءٙ اِنت۔
الفت نسیمءِ یک کتابے کہ آئیءِ نام ” راجدپتری چیذگ” انت اے کتاب بلوچی اکیڈمی کوئٹہءِ نیمگءٙ چاپ بوتگ کہ آئیءِ چاپ بوْگءِ سال نبشتہ نہ انت۔ کتابءِ 288 تاکدیم انت ءُ 156بُنگپ انت۔ اے کتابءِ نبشتہ کنئگءِ ہاترا 46 کوہن ءُ نوکیں دگہ دگہ زبانانی کتابءُ دستاویز وانگ ءُ پٹّگ بوتگ انت ءُ بازیں دمگی مردم جستءُ پرس کنئگ بوتگ انت۔
اے کتابءِ بنگپ رودرتکی ءُ روبرکتی بلوچستانءُ سندھ ءُ پنجابءِ ہما جاگہ ءُ چیدگانی نامءُ آہانی پشدری کسّہ انت کہ چہ قدیمءٙ بلوچءِ نشانی انت ءُ یونانی’ ایرانی’ ترک’ عرب’ ہندو’ انگریزءُ بلوچ حاکمیءِ باریگانی یاتگار انت۔
کتابءِ چار بنگپ کہ جتاجتائیں تاکدیمانی سرا نویسگ بوتگ انت آ یک قدیم بلوچ نسلےءِ بابتءٙ انت ءُ آ نسل “سیاہ” انت۔ کتابءِ اے بنگپانی ردا یک قدیم نسلے ءِ نام ” سیاہ “بوتگ ءُ آئیءٙ وتی باریگءٙ ماں قدیم حاکمانی پوجانی ہمراہیءٙ جنگ کتگ ءُ آہاناں سوب مندی بکشاتگ ءُ مرچی باندا زانگ نہ بیت کہ ہما “سیاہ” نسلءِ مردم کئے اٙنت۔
کتابءِ تاکدیم 260ءِ سرا بنگپ ” مقدمتہ الجیش” ءٙ نبشتہ انت: ” اے ایرانءِ بادشاہ یزدگردءِ پیش دستیں اُرد ات کہ ایشی ءِ تہا بازیں ایرانی قوم آنی لشکر مان اتنت۔ بلوچانی سواریں لشکرے ہم اے اُردءِ تہا ہست ات کہ پہ ” سیاہ سواران” ءِ نامءٙ نامدار اٙت۔”
باز وانوکءُ نبشتہ کار گشنت کہ سیاہ سوار یک بلوچ رہبرے بوتگ کہ گوں ایرانی حاکماں گون بوتگ ءُ لبز “شہسوار” چہ ہما مردءِ نامءٙ در اتکگ’ بلئے چش نہ انت “شہسوار ہما مردءٙ گشئگ بیت کہ اسپ تاچیءِ ماہر بہ بیت۔
کتابءِ تاکدیم 130ءِ سرا بنگپ ” سیاہ سواران” ءِ بابتءٙ گوں سرجمی ءٙ چوش نبشتہ انت: “اے کہن تریں نسلی بلوچ ذات ” سیاہ ” ءِ جنگولیں لشکرے بوتہ کہ بازیں بادشاہ آنی اردانی تہا گون بوتہ ءُ آیانی کمک کار بوتہ۔ ایرانی بادشاہ یزدگردءِ اُردءِ اے یک مزنیں ءُ مہریں باسک یے بوتہ۔ وہدے حیرہءِ جنگءٙ را خالد ءِ بچ ولید ؓءِ سروکیءٙ مسلمان آں سوب اِت تہ گیشتری سیاہ بلوچ مسلمان بوت انت۔ شہ اے کارءٙ یزدگردءٙ شک کپت کہ سیاہ سواراں پہ چیروکائی مسلمان آنءٙ کمک کتہ’ حالیکہ گواچن چوش نہ انت۔ مڑائی ءٙ پد سیاہ آں اسلام زرتگ ات بلئے یزدگردءٙ ” اہواز ” نائب ہرمزانءٙ را پرمات کرتگ ات کہ آ سیاہ سوارانی سماہکاریءٙ پہ کننت ءُ آہانی کماندار ” پُھژ ” ءٙ را بندی پکن انت۔ اے کماندار پہ ” سیاہ پُھژ ” ءِ نامءٙ نامدار ات۔ ہرمزانءٙ ایشیءٙ را دزگیر کتءُ بندی جاہءٙ دوْر دات۔ کمو وہداں پد آ مسلمان بوت۔”
اے بُنگپءٙ چے اے حبر پدر بیت کہ اوّلی بلوچ قبیلہ کہ آئیءٙ قدیم ایرانی زرتشتی دین یلہ داتگ ءُ ماں ایرانءٙ اسلام قبول کتگ’ آ سیاہ نسلءِ بلوچ بوتگ انت ءُ رند ترا بازیں بلوچ قبیلہءُ ٹکّ آں یا پہ شوق ءُ یا پہ زور اسلام قبول کتگ۔
کتابءِ تاکدیم 128ءِ سرا بُنگپ ” سیاہ پُھژ ” ءِ بابتءٙ نبشتہ انت:” واجہ مولائی شیدائی نبشتہ کنت کہ وتی دراجیں سیاہیں پُھژانی سببءٙ آہیءٙ را سیاہ پُھژ ءِ نام اِش داتہ۔ بلئے چو نہ انت۔ ” سیاہ” آہیءِ ذات بوتہ ءُ “پُھژ” آہیءِ نام بوتہ یا گڑا ” ٹکّ” بوتہ۔ ادا اے حبر گیر آرگ لوٹیت کہ کُہنیں نوبتاں مردم آنءٙ گیشتر آہانی ٹکّ یا ذاتءِ نامءٙ گوانک جنئگ بوتہ ‘ جندءِ نامءٙ نہ۔ بلوچ قوم ءِ تہا “پھژ” ٹک انگتہ ہست اِنت۔ کیاس ہمیش انت کہ اے ہما کہنیں سیاہ ذات ءِ کہنیں ٹک اِنت۔ روبرکتی بلوچستانءٙ پُھژ ذات ہم ہست اِنت۔ آ وتءٙ را رودراتکی پُھژانی گشئگءِ وڈا ” رِند ” نہ منّ اٙنت۔ بلئے وتی بُنزہ اٙت ہم نہ زان انت۔
سیاہ پُھژ ءِ بابتءٙ نبشتہ کار گوں مولائی شیدائیءٙ بگیری داریت ءُ آئیءٙ را دراجیں مودانی سوبءٙ پھژ نہ لیکیت ءُ پھژءٙ آئیءِ نام ءُ ٹک گشیت ءُ سیاہءٙ آئی نسلءِ گشیت۔ اگاں پھژ کہ مرچی باندا ماں بلوچستانءٙ جہہ منند انت آ ہما سیاہ نسلءِ پشپد انت گرا باید آہانی گورا چشیں روایتی تاریخ یے اوں بہ بیت۔
کتابءِ تاکدیم 129 ءِ سرا بُنگپ ” سیاہ جیوشءِ ” بابت ءٙ نبشتہ اِنت: ” وہدے سلطان محمود غزنویءٙ سومناتھ ءِ سرا اُرش کنئگءِ انجام بست تہ آئیءٙ شہ مسلمان آں جہاد ءِ تہا بہر زورگءِ دزبندی کت۔ گڑا شہ ہندوستان’ سندھ ‘ ترکستانءُ بلوچستانءُ ایرانءٙ لشکرانی دیم پہ ڈیرہ غازی خانءٙ شت اٙنت کہ غزنوی لشکر شمودا دیم پہ گجراتءٙ رہادئگی اتنت۔ شہ بلوچستان ءُ شہ ہلمندءُ نیمروزءِ دمئگاں بلوچ آنی یک آواریں لشکرے ہم ڈیرہ غازی خانءٙ سر بوت۔ اے بلوچی لشکر ءِ نام ” سیاہ جیوش ” ات۔ بزاں سیاہانی لشکر اٙت۔ اٹکل ہمیش انت کہ لشکرءِ بنداتی مردم سیاہ قومءِ جنگول آنی بوتہ۔ سیاہ ذات شہ کہن تریں نسلی بلوچ ذات آن انت۔ بلوچستانءِ کوہِ سیاہان ہمے مزنیں قومءِ نامءِ سرا انت کہ ہمیشیءِ شانءُ تل آں ہنکینی بوتہ۔ اے بلوچ ذات ءِ جنگانی سواریں اُردءٙ را ” سیاہ سوار” اِش گشتہ۔”
کتابءِ اے بنگپانی ردءُ بندءٙ پد اے حبر پدر بیت کہ سیاہ نسلءِ مردم مزنیں جنگول بوتگ انت ءُ وتی باریگءٙ ماں زرتشتی ءُ مسلمان حاکمانی زرورت بوتگ انتءُ یک دراجیں مدّتےءٙ ماں اے دمگءٙ ہست بوتگ انت’ بلئے اے جست پاد کئیت کہ استیں باریگءٙ سیاہ نسلءِ پشپد کئے انت ءُ کجا جہہ منند انت؟
ہمے جستءِ پسّہءِ ہاترا یک کیاسےءِ ردا اے گُشگ بیت کہ رودراتکی بلوچستانءِ رکشانی دمگءُ روبرکتی بلوچستانءِ ” سیاہ پاد ” ذاتءِ مردم بگندئے ہما قدیم نسل ” سیاہ ” ءِ پشپد انت کہ پیسرءٙ “سیاہ پُھژ” گشئگ بوتگ انت ءُ بازیں وہدءِ گوزگءٙ پد ” سیاہ پاد ” گشئگ بنت۔ اگاں چوش نہ گرا ایم کے پیکولینءِ نبشتہ کتگیں کتاب ” بلوچ ” کہ ڈاکٹر شاہ محمد مریءٙ اردوءٙ رجانک کتگ’ آ بلوچستانءُ بلوچ ذاتانی سرا انت۔ ہمے کتابءِ تاکدیم 55 ءِ سرا یک بلوچ ذاتےءِ نام ” سیاہانی ” نبشتہ کنئگ بوتگ ءُ آئیءِ بابتءٙ گشگ بوتگ کہ ” سیاہانی ” یک ہزار کہول انت ءُ گیشتر ” تبر ” قبیلہءِ نامءٙ نامدار انت کہ آہانی دمگءِ نام انت ءُ بمپورءِ رودراتکءُ گوریچانی نیمگءٙ انت ءُ اے قبیلہءِ مردم شوانگ انت ءُ دلوتءُ اشتر دار انت’ بزاں مالداری کن انت۔
الفت نسیمءٙ ” سیاہ ” نسلءِ بابتءٙ دگہ مالومداری یے داتگ کہ بلوچستانءِ ” کوہِ سیاہان ” ہما “سیاہ” نسلءِ ہنکین بوتگءُ ہماہانی نامءٙ چہ پجّارگ بیت۔ بلئے چوش نبشتہ نہ کتگ کہ ” کوہِ سیاہان” کجا انت۔ گمان ہمیش انت کہ پنجگورءُ خارانءِ میانءِ کوہی ردگ کہ ایرانی سیمسرءٙ رکشانی دمئگءٙ انت’ ہمے کوہِ سیاہان گشئگ بیت۔ اگاں اے گپّ راستے گرا “کوہِ سیاہان “ءِ دمئگءٙ آہانی یاتگیر ءُ پُشدرءُ پُشپدانی بابتءٙ مالومداری رست کنت ءُ بوت کنت اودا انگتءٙ ” سیاہ ” نسلءِ مردم ہست انت۔