پجّار
جی آر ملاّ ﴿ غلام رسول ﴾
نبشتہ کار : نعیم جان کلمتی
 مروچی چونایا بلوچ میانجیئیں رود دراتک ءِ بازیں ملکاں آباد اَنت بلے یک وھدے ھنچوشیں بیتگ کہ یک پراہ ءُ شاھگانیں آزاتیں ھندے کہ بلوچستان ءِ نام ءَ زانگ بیتگ ابید چہ اے باوست ءَ کہ آئی ءِ نام توران بیتگ یا کہ اد ءِ مردم بھروچ ۔ بالوچ ۔ بلوچ گوشگ بوتگ اَنت اِے ھبر شری ءَ زانگ بیت کہ آئی ءِ سر ءَ دگہ دری ھاکماں ھاکمی نہ کتگ بلے زوراکانی زوراکی لگتمالی ءُ لٹ ءُ پل ءِ بزان کالونی جوڑ کنگ ءِ وھدا
بلوچستان ھم چہ اے رسترانی بھر ءُ بانگ ءُ ھاکمی کنگ ءَ پشت نہ کپتگ ۔
 برطانیا ءَ اے پراہ ءُ شاھگانیں ملک پہ وتی سیتّ ءُ نپ ءَ چنڈ چنڈ کت رودراتکی ھنداں داں ھمودا کہ آئی ءِ دست ڈک اِتگ ءُ رس اِتگ آ برئش بلوچستان ءُ بلوچی ھان ءُ ھانانی نیام ءَ بھر کنگ بیتگ روایرشتی ھند گوں ۵۔۱۸۴۹ ءِ اھد ءُ کرار ءَ ایران ءِ لگتانی چیرا دیگ بیتگ برطانیا ءَ داں اِے سَدیں سالانی نیام ءَ گوں آئی ءِ بہت ءَ لیب کتگ وھدے کہ پاکستان جوڑ بیت برئش بلوچستان پاکستان ءِ یک بہرے جوڑ کنگ بیت پد ءَ کمّے مدّت ءَ رند ھان ءُ ھانانی دلکشی ءُ لوٹاں پہ پاکستان ءَ اوار کنگ بیت ۔
 مروچی بلوچ میان رودراتک ءَ ابید پاکستان ایران اوگانستان ءم نندوک اَنت ھاکمانی دراھیں زور ءُ زورداری گلامی ءُ لگتمالی ءِ اِے دراجیں سالاں بلوچاں وتی دود ربیدگ نند ءُ نیاد ءُ زبان پھک ءَ گار نہ کتگ ابید چہ اے سکّی ءُ زوراکی ءَ چیزے نہ چیزے پشکپتگ ھمے پشکپتگیں بھراں چہ جھد ءِ یک گونڈیں بھرے ھمیش انت شمے دست ءَ اِنت جی آر ملاّ ءِ زبان ءَ کہ دراھیں بلوچانی پگر ءُ لوٹاں نشان دات ۔
 جی آر ملا سال ۱۹۳۹ ءَ بلوچستان ءِ ھَند مکران ءِ نیلّبومیّں زر ءِ تیاب دپ باگیں جیوانی ءَ پیداک بیتگ ۔ اے ھما وھد انت کہ گل خان نصیر جیونی ءِ تحصیلدار انت ملک ءِ سرا پرنگ ءِ راج اِنت دومی جھانی جنگ وتی زور ءِ سر ءَ انت جیونی ءَ آئل روٹ ءُ میان رودراتک ءِ گلام کتگیں ملکانی گر ءُ دار ءُ نگھپانی ءَ پہ انگریزاں بالی پٹّ ءِ جوڑ کتگ وھد ءِ وھد ءِ سرا ادا لشکرانی وشی ءُ ترانگ ءَ پہ پِلم ھم پیش دارگ بیت ءُ جیونی ءَ اِے وھدی دو سینما ھم ھست اِنت بلے اود ءِ مھلوک ءَ چہ گیش پرنگی سپاھیگ چہ آیاں دلگوش بنت ۔
 وھدے کہ چہ ناکو ءِ سر ءُ سوج ءُ اسکول ءِ وانگ ءَ دم بُرتگ گڑا ملا گوں وتی مزنیں برات ءُ ناکو زتکاں اِے سینمایاں شتگ ءُ انگت آئی ءَ یاتانی یک دنز ءَ مُجیں شبینے برے برے ھما پیشی ترانگاں پِرین ایت۔
 جی آر ملا ملازئی ٹَک ءَ اواری ءُ سیادی کنت بلے تو آئی ءِ تہ ءَ مزنی ءُ ملاّئی ٹھل ءُ شان بھ نہ گندۓ ۔ ءُ ناں آ چو ملاّ زاھر بیت ۔
 آئی ءَ چہ کسانی ءَ شاھری ءِ ھُبّ بیتگ ءُ ھُردی ءَ شاھری بُنگیج ۓ کتگ بلے مروچی چلّ ءُ دو سال ءَ رند آئی ءِ شئیرانی اولی دپتر چاپ ءُ شنگ بیگ ءَ اِنت ۔
 ابید چہ شئیر ءِ پربندگ ءَ ملاّ یک جوانیں رم نبیسے ھم ۔ آئی ءِ پربستگیں شیر چہ سدانی ھساب ءَ گیش اَنت ۔
 وھدے کہ آ مستر بیت ءُ تپلی سیمسراں گوْست گڑا چو ھرچ بلوچیں ورنا ءَ پہ زند ءِ لوٹاں گوں واجکاراں کمک ءُ کار ءَ گلائش بوت ۔ دل ءَ وانگ ءِ ھُبّ باھند کنگ ءَ اَت بلے گوم ءَ اواری نہ کُت داں کہ بلوچ ءُ ھاکمانی میان ءَ یک وڑے ءِ اوست ھست اَت ۔ جی آر ملاّ ءَ سول ایو ایش مھکمہ ءَ کار کُت بلے ھنچوش ھنچوش کہ اے اوست کم ترّان بیت ءُ ھاکماں چہ ڈن ءَ پہ وت ءَ مردم آورت اد ءِ ورنا درست بے روزگار بیت اَنت ءُ داں روچ
 مرچیگ ءَ ھال ھمیش اِنت ۔
 ھما جاگہ کہ اودا آئی ءِ چم پچ کتگ اِت اَنت ھمودا کہ رُستگ ءُ مزن بیتگ اَت ھمودا کہ زند ءَ آئی ءِ رژن ءَ گیگ داتگ ات آ پہ آئی ءِ یلو دیّگ ءَ مجبور بیت ءُ دیم ۓ پہ دبئی ءَ دات ۱۹۶۰ ءَ داں ۱۹۷۲ ءَ چہ وتی سرزمین ءَ دیر اَت ۔
 بلے دبئی ءِ ٹیل ءِ کٹّاں آئی ءِ مہر ءُ دوستی گوں وتی ماتیں گلزمین ءَ کم نہ کت بلکیں آ ودّان ءُ گیش بیان بیت ۱۹۷۲ ءَ ملاّ ءَ پدا جیونی ءَ واتر کُت ۔ چیزے وھدا جیونی ءَ اَت ۱۹۷۳ ءَ پہ روزگار ءِ شوھاز ءَ کراچی ءَ آتک بلے کراچی ءِ کار آئی ءِ دل ءَ ……. نہ کپت ۔ مروچی کراچی ءُ جیونی ءِ میانجی ءَ درنگ اِنت بلے توری ھمینچک کراچی ءَ بہ بیت چہ باگیں جیونی ءَ شموشکار نہ بیت ۔ نندگ نندگ ءَ وھدے چہ دل ءَ یات ءُ زھیر چست بنت بزان بال اِنت ءُ جیونی ءَ رس اِت ۔
 ملاّ شاھری یک ھنچوشیں زمانگے ءِ شاھری اِنت کہ یک دراجیں دورے ءِ لگتمالی ۔ شزاری ۔ ایردستی ءِ ﴿ بژنے ﴾ آئی ءِ تہ ءَ سھرا بیت ۔ بلے گوں اے شزاری , ایردستی ءُ لگتمالیانی اواری ءَ آئی ءِ شیرانی تہ ءَ امیت ءُ آیوکیں وشیں روچانی رُژن ءُ شھم ھم پہ شرّی مارگ بیت ۔ پہ ھرچ شاھر ءَ ھژدری اِنت کہ آ وتی وھد ءُ زمانگ ءِ آدینک بہ بیت ۔ وھد ءُ زمانگ ھر چے کہ آھاں دنت آ ھمایاں وتی جنزگ , واھگ ءُ گالاں پدا زمانگ ءَ واتر کننت ۔ پمیشکا یک نیمگے آئی ءِ شیرانی لگتمالی , بزّگی , واری ءُ شزّاری مان اِنت ۔ دومی نیمگ ءَ جہداں ھم نشان دنت کہ مہلوک گلائش انت بزاں ایردستی , مہکومی ءِ اولی نکش ءُ جہد ءُ کوشستانی گڈّی نکش آئی ءِ شاھری ءِ پڑ اِنت ۔
 اے گپ رژُن ءِ راہ , سما ءِ نرم ءُ نازرکیں پداں , پگر ءِ مالی ءِ ملاّ ءِ شیراں اوار اِنت ۔ بزاں اولی بہر جہد ءُ کوشست ءِ تہار ءُ دراج ءُ دمبرینوکیں شپ ءَ بژن ءُ درد ءِ مارگ اِنت ۔
 دومی بہر جہد ءِ آیوکیں وشیں روچانی امیت اِنت ۔
 ملاّ ءِ شاھری مئے دور ءُ زمانگ ءِ ھالاں گوں اواری کنت پمیشکہ ورنایاں آ دوست بیت ۔ ملاّ شاھری ءِ تہ ءَ پگری درس ھم ھست , بلے آ چو ملاّ ءَ پنت ءُ نسیت ءَ گوں ھکّل ءُ گرّ نہ کنت بلکیں گوں یک جوانیں رنگے ءَ وتی زرد ءِ باھنداں گالانی زبان ءَ گیشین اِیت ۔ ھرچ مردمے ءَ آئی ءِ شاھری ءِ تہ ءَ یک ناں یک پیمے وتی درد گندگ ءَ کاینت ۔
 شاھری ءِ تہ ءَ ملاّ ءَ چہ کس ءَ سوج نہ گپتگ بزاں کسّے ءِ الکاپ ءَ شاگردی نہ کتگ بلے آشوبی پگر ءَ آ چہ گل خان نصیر ءَ ءُ شاھری ٹریڈیشنل رنگ ءَ چہ سید ظہور ھاشمی ءَ سک رنگ ۓ زرتگ ءُ آیاں پہ اے زمانگ ءِ استاد منّ اِیت ۔ من ملاّ ءِ توسیپ کنگ نہ لوٹاں تیوک انچک گوشگ لوٹاں کہ داں آیوکیں بازیں وھد ءُ زمانگے ءَ ملاّ ءِ شاھری ءِ سیاھی ھُشک نہ بنت ۔ ھو وھد ءَ آیانی تہ ءَ یک نوکیں تازگی یے ۔ ملاّ اگاں کسے ءِ شاگرد بہ بیت اِنت آ استاد شاگرد ءِ چہ وت ءَ دیم ءَ درایگ ءَ باز وش بیتگ اَت آئی ءَ ملاّ ءِ نام ءِ ھمگرنچی ءَ گوں وتی نامداری ءِ سر ءَ پہر بستگ اَت ۔
گوں بلوچی لبزانک ءِ منہ وارءَ