🍁گند ءُ نند ءُ گُلگِدار 🍁
الی جما زامرانی ءُ اُستاد مھمد شکاری
بنگپ
پیسر چہ جستاں من شمئے منت ءَ گراں کہ شما مارا وھد دات کہ گوں شما گند ءُ نند ءُ گُلگدارے بہ کن آں کہ شما دیر انت پہ بلوچی زبان ءِ ھاتر ءَ جھد کنگ ءَ اِت شمئے جھد ستا کرز انت ھمے ھاتر ءَ شمئے وانوک لوٹ انت کہ آ شمئے زند ءُ شمئے بلوچی زبان ءِ ھزمتانی بارو ءَ چیزے سرپد بہ بنت 🌹
استاد مھمد شکاری
جی واجہ شمئے لائکی ءُ مھربانی اِنت باز وشیں چیزے۔
جست,الی جما زامرانی
واجہ شمئے پجار شمئے بلوچی زبان ءِ ھزمت انت شمئے بلوچی واھگ اِنت بلے ما لوٹ ایں شما وتی پجار ءَ وتی وانوک ءُ گوشداروکانی دیم ءَ بہ کن اِت تاں آ شمئے پجار ءَ گیشتر بہ زان اَنت ؟
پسو :استاد مھمد شکاری
جی واجہ منی نام مھمد
ھدامرزی ئیں کماش ءِ نام شکاری مراد بکش اِنت، ما مالدار بوتگ ایں مند ءِ زِرباری کوھاں (بانسر ءُ ھمے آتراپاں) ما لڈّ ءُ بوج کتگ ءُ مال چارینی کتگ، منی پیدایش ماں ھما کوھاں بوتگ۔
کدی بوتگ؟ اے زانگ نہ بیت پرچاکہ رمس اِش نبشتہ نہ کتگ بلے اندازو ءِ رِد ءَ 1989 یا 1990 بلے انچش۔۔۔
جست الی جما زامرانی
واجہ شما وتی بنگیجی وانگ چہ کجا بنگیج کتگ ءُ شما تاں کجام رد ءَ ونتگ؟
پسواُستاد مھمد شکاری
منی بنگیجی وانگ مند کھنک ءَ بوتگ، چد ءُ پد آسیاباد، یک ءُ دو سال ءَ رند پد ءَ مند ءَ ۔۔۔ گُڈ سر ءَ کراچی ءَ وتی وانگ سرجم کت، من نیکراھی وانگجاہ ءَ داں ھشتمی (ثامنہ) کلاس ءَ بزاں تا “دورہ حدیث” (ھمدپ گوں ایم اے اسلامیات) ءَ ونتگ۔
جست الی جما زامرانی
واجہ اُستاد مھمد شکاری شما نیکراھی مردمے ات ءُ مئے گیشتریں نیکراھی واجہ اربی نیمگ ءَ زیات دلگوش دینت شمارا چون بلوچی وانگ ءُ زانگ ءُ دربرگ ءِ شوک ءُ ھب ءُ واھگ بوتگ ؟
پسو اُستاد مھمد شکاری
اے وَ زانتگیں گپے کہ راجانی مستریں پجار “زبان” اِنت، کول سید ئیگ ءَ: بے زبانی بیگواھی ءِ بُن اِنت۔۔ چوش کہ من آسیاباد ءَ وانگ ءَ اِتاں سال 2001 ءَ ، ھمے سال ءَ مزن نامیں آلِم ء دین واجہ ابراھیم دامنی بیران بوت، مئے استاد واجہ آدم آسیابادی ءَ یک موتک لچھے پِر بست، منی ھم شوک گیشتر بوت کہ بلوچی یاد بہ گراں، پد ءَ واجہ مولانا ابدلگپار زامرانی ءِ کتاب ونت اَنت ءُ واجھیں استاد ابدلگپور دامنی ءَ من ءَ گْوشت: مھمد تو منی پِلاں کتاب ءَ بلوچی ءَ رجانک کن کہ مندیگانی بلوچی زبان ساپ اِنت، من نی بگلُکاں چست بیتاں کہ ھو بزاں مئے زبان ساپ اِنت، شما سرپد اِت دانکہ مردم پیسر ءَ بلوچی در مہ بارت، آ چتور رجانکاری کت کنت۔۔۔
اے درست منی بلوچی نیمگ ءَ آیگ ءِ سوب بوت اَنت۔
جست الی جما زامرانی
واجہ شما سید ھاشمی ءِ رد ءُ بند داتگیں رھبند ءِ بارو ءَ چے گوش اِت ؟
پسو اُستاد مھمد شکاری
سید ءِ رھبند ءِ بارہ ءَ من چے بہ گْوشاں؟ روچ کہ درکیت درست ئِے گند اَنت، کس گْوشگ نہ لوٹ اِیت کہ روچ درآتکگ۔۔ چم پچ وَ ھَو کور ھم زان اَنت ءُ مار اَنت کہ انی روچ اِنت، شپ نہ اِنت۔
سید ءِ رھبند ءُ سید ءِ جند ءِ بارہ ءَ من کم ءُ باز نبشتگ ءُ ماں ھمے رسانکدراں شنگ ھم بیتگ اَنت، بوت کنت شمئے دیم ءَ ھم گْوستگ اَنت۔
من ھمے گْوشاں کہ ماں اربی سْیاھگ ءَ سید ءِ رھبند چہ درستاں گھتر ءُ شرتر اِنت، ماں اربی سْیاھگ ءَ چہ سید ءِ رھبند ءَ ابید دگہ چوشیں رھبندے ھم دیم ءَ نیاتکگ کہ آ گوں سید ءِ رھبند ءَ تورگ بہ بیت، تو واجہ ئے۔
جست الی جما زامرانی
واجہ استاد شکاری مئے بازیں واجہ ءُ مئے ادیب ءُ زانتکارے گْوش ایت کہ سید ءِ رھبند ءِ تہ ءَ نزوری ھست شما چی گْوش اِت رھبند ءِ تہ ءَ نزوری ھست یا ما وت ھمے سیاھگ ءِ بلوچی زبان ءِ آباں جوڑ دات ءُ دپ ماں دپ دات نہ کن ایں ؟
پسو استاد مھمد شکاری
بلوچاں گْوشتگ:
ناچی کہ ناچ نہ زانت گْوش اِیت زمین چوٹ اِنت !
دنیا ءِ ھرچ رھبند ءُ ھرچ کارے کہ بہ بیت گوں اولی رند ءِ جوڑ کنگ ءَ ھچبر سرجم بوت نہ کنت، بُنھشت ایر کنوک داں وتی کچّ ءَ کار کنت ءُ روت، چد ءُ پد رندی مردم ھما کاراں گھتر کنان ءُ دیم ءَ بران کن اَنت۔۔۔ بلے سُنٹکیں بلوچاں بس ھمے یکیں گپ پہ جْوانی یات گپتگ کہ “سید ءِ رھبند ءَ نزوری ھست”
شر ! اگاں سید ءِ رھبند ءَ نزوری ھست گڑا اے رھبند ءَ یلہ کن اِت ءُ دگرے جوڑ کن اِت یا ھمیشی ءِ نزوریاں در کن اِت بلے ھچ پہ ھچ، بس نزور اِنت ءُ نزور۔۔۔۔
منی نز ءَ سید ءِ رھبند ءَ اینچک نزوری نیست برابر اِنت، بس کمے ساچ پاچ کنگ لوٹ اِیت.
جست الی جما زامرانی
مئے بازیں نیکراھی واجہ ءُ ادیب واجہ سید ءِ رھبند ءِ نہ منوک اَنت کہ واجہ سیدھاشمی ءَ اربی دوزداھیں آب نہ زرتگ اَنت اے بارو ءَ شما چی گوش اِت ؟
پسو استاد مھمد شکاری
بہ چار واجہ الی جما زامرانی ! چیز زور پچگرگ بیت بلے زور دیگ نہ بیت، کسے کہ سید ءِ رھبند ءَ نہ منّ اِیت پزور منّینگ وَ نہ بیت۔ البت باید اِنت ھمے نہ منّوک نہ منّگ ءِ سوباں بہ گْوش اَنت۔
ءُ اے گپ کہ سید ءَ اربی ءِ دوازدھیں آب نہ زرتگ اَنت !
من ھیراناں شما وت گْوش اِت کہ اربی اَنت گڑا بلوچی زبان دگہ زبانے ءُ اربی دگہ۔۔۔ گڑا چتور اربی آب بلوچی زبان ءَ مانجَنَگ بنت؟
سید ءَ نہ زرتگ اَنت۔۔۔ اے چونیں گپے؟
اے وت چہ بندر ءَ نیست اَنت، سید چتور بہ زیر اِیت اِش؟
جست الی جما زامرانی
مئے بازیں ادیب ءُ زانتکارے ءَ بلوچی زبان ءِ گالوار ھم سے بھر ءَ چو مئے ڈیھ ءِ وڑ ءَ ونڈ ونڈ ءُ بھر بھر کتگ اَنت رکشانی گالوار ءُ سیلیمانی گالوار ءُ مکرانی گالوار زبان زانتی ءِ رد ءَ نبشتانکی رھبنداں گالوارانی ساب ءَ زور اَنت یا ھما گالوار ءُ تواراں زور اَنت کہ ساپ ءُ پلگار ءُ زگریں بلوچی انت ؟
پسو
استاد مھمد شکاری
بچار واجھیں استاد!
گالوار دگہ چیزے ءُ نبشتہ رھبند دگہ چیزے۔۔۔ اگاں گالوار ءِ ھساب ءَ نبشتہ کنگ بندات بکن ایں گڑا بلوچی زبان ءِ گالوار چہ سے ءَ باز گیشتر اَنت۔ اے بیست ءُ پنچیں آب یک ھَندے ءِ گالوار ءِ آب نہ اَنت بلکیں سرجمیں بلوچی زبان ءِ آب اَنت ءُ شما سرپد اِت کہ بلوچی بُنتوار بس ھمیش اَنت ءُ دنیا ءِ زبانزانت ھمے گْوش اَنت کہ ماں نبیسگ ءَ بس بُنتوار زیرگ بنت۔۔۔ ناں کہ ھمک گالوار ءُ ھمک اشکتگیں آب ءُ گالوار۔
جست الی جما زامرانی
واجھیں استاد شکاری اے جست من واجہ استاد برکت برجان ھوت ءَ ھم کتگ اَت کہ مئے نیکراھی واجہ مارا جْوانیں ارب کنگ لوٹ اَنت یا جْوانیں مسلمان ؟
پسو استاد مھمد شکاری
بلوچاں گْوشتگ: “ھر مرد ءُ ھر کار” منی کماش زبردستیں شکاری یے بوتگ، نی اگاں یکے ءَ آ لاچار بہ کتیں کہ تو اینچکیں مزنیں شکاری یے گڑا گاڑی ھم بہ چلائین یا مردماں نماز ھم بدے !!! گڑا اے گنوکی یے، مئے نیکراھی واجھاں بِلّے توری باز ونتگ، دین ءُ مزھبی مسلہ مسائلاں ماھر اَنت بلے دانکہ زبان ءِ ازم ءَ مہ وان اَنت گڑا زبان ءِ بارہ ءَ آیانی گپاں بستار نہ بیت۔ ءُ اے سکیں نازانتی گپے کہ ما ھمک گال ءَ گوں اربی مانا ءِ ھساب ءَ بہ چار این ءُ رھبُرّی بہ کن ایں۔ ھرچ زبان ءِ وتی تب ءُ وتی مزاجے۔ باید اِنت کہ مئے واجہ مارا اینچک لاچار مکن اَنت کہ ستم بلوچی کتاباں اربی وڑ ءَ بہ وان ایں! مارا اللہ ءَ گْوشتگ کہ مسلمان بہ بہ اِت نہ گْوشتگ ئِے کہ ستم درست ارب بہ بہ اِت۔
(منی ھیال ءَ تو منی پسو ءَ سرپد بوت ئے)
جست الی جما زامرانی
واجہ شما چی گْوش اِت سید ءِ رھبند تچک اِنت یا نزوری ھست اے دوزادھیں آباں بلوچی بن توار ھست اَنت اگاں زورگ بہ بنت گُڑا کجام بُنتواریں گالانی ھاتر ءَ زورگ بہ بنت یا نہ پہ زور زورگ بہ بنت ؟
پسو استاد مھمد شکاری
من پیسر ءَ گْوشت کہ اے دوازدھیں آب بلوچی بُنتواری آب نہ اَنت، نوں اگاں کسے پزور زور اِیت اِش دارگ وَ نہ بیت بلے بلوچی ءِ بنتوار نہ اَنت۔
سید ءِ رھبند ءِ بارہ ءَ ھم پیسر ءَ گْوشت کہ تچکیں رھبندے بس کمے ساچ پاچ لوٹ اِیت۔
جست الی جما زامرانی
مئے بازیں ادیب ءُ زانتکارے گْوش ایت کہ اے آب نامانی ھاتر ءَ زورگ بہ بنت باز گوش ایت زورگ مہ بنت کہ دو زبان یک دپے ءَ پیم نہ بیت رھبند آب ھمیش انت کہ واجہ سید ھاشمی گیش ءُ گیوار کتگ انت اے بارو ءَ شما چی گوش ات ؟ ,,
پسو استاد مھمد شکاری
واجھیں زامرانی !
اے آب کہ بلوچی زبان ءِ آب نہ اَنت گڑا پچے زیرگ بہ بنت؟
نام بہ بیت یا دگہ ھرچ گالے، اے آب ھچ وڑ ءَ زیرگ مہ بنت۔
اے وَ بوت نہ کنت کہ ما نامانی باریگ ءَ ھمے آباں بہ زیر ایں دگہ جاگہ اناں!! زاناں بلوچی زبان ءَ دو نمونھیں آب ھست کہ نامانی آب دگر اَنت ءُ ایدگہ گالانی دگہ۔۔ اے وَ کندینگی گپے۔
جست الی جما زامرانی
بلوچی سْیاھگ ءِ آبانی گیش ءُ گیوار ءُ جوانیں رھبندے ھاتر ءَ باز کس کار ءَ انت کہ تچکیں رھبندے بیار انت اے رد ءَ بانک کارینا جھانی گوں باز بلوچ ادیباں رھبندے جوڑ کرتگ ءُ اپسالا یونیورسٹی ءَ یک مراگشے گپتگ کہ بازیں ادیب ءُ زانتکاراں بھر زرتگ ءُ آیاں سید ءِ رھبند ءءء کہ سید پہ سرینوکاں اڈ کرتگ انت ءُ رواج گپتگ انت آیاں ایشانی جاہ ءَ (ے ی ا )زرتگ انت اے بارو ءَ شمئے ھیال چی انت اے سرینوکانی نہ زورگ ءَ ءُ ایشانی جاہ (ی ے ا )جوان تریں توارینک دینت ءُ تواراں جوان تر گیش ءُ گیوار کن انت یا نہ ؟
پسو استاد مھمد شکاری
اے ھمزہ ءُ سرینوک انچش پہ دیم زورگ نہ بوتگ اَنت، بلکیں گوں بازیں دیوان ءُ نند ءُ نیادے ءَ پد منّگ بوتگ اَنت، ءُ ھپتاد ھشتاد سال اِنت کہ راج گوں ھمیشاں نبیسان اِنت۔
دومی گپ ! چوش کہ یک بلوچے بلوچی زبان ءَ سرپد بیت ءُ آئی ءِ تب ءُ نازرکیاں زانت، درامد آئی ءِ ھشتِک ءَ ھم رس اِت نہ کنت۔۔
سید بلوچی بوتگ ءُ “بانک کارینا” انگریزے کہ دنیگا بلوچی ھبر شری سر ءَ نہ زانت۔ نی تئی ھیال ءَ یک بلوچ زانتکارے ءِ رھبند پہ بلوچی ءَ گھتر اِنت یا ھمائی ءِ کہ ناں جند ئِے بلوچے ءُ ناں بلوچی گپ شری سر ءَ زانت۔؟
اے ھم بھمانگی گپے!
جست الی جما زامرانی
واجھیں استاد بلوچی زبان ءِ لوٹ چی انت بلوچی زبان ءِ ھزمت چون کنگ لوٹ ایت ؟
پسو استاد مھمد شکاری
اے بارہ ءَ من واجہ انام رزا ءِ کتاب ءِ سردانک ءَ ھم نبشتگ کہ: زبان ءِ ھزمت سے وڑ ءَ کنگ بیت:
1) زبان ءِ وانگ ءُ وانینگ
2) وتی زبان ءَ کتاب نبیسگ ءُ چاپ کنگ
3) گوں وتی ماتی زبان ءَ گپ ءُ ھبر کنگ بزاں وتی زبان ءَ ساپ ءُ سلّہ کنگ۔
بلوچی زبان ءِ بنرھبند (گرامر) ءَ ھور دگہ بازیں کارے ھست کہ کنگ نہ بوتگ اَنت، باید اِنت اے کنگ بہ بنت۔
جست الی جما زامرانی
,واجہ اِش کنگ ءَ شما وتی میتگ ءَ یک بلوچی وانگجاھے بنگیج کتگ ءُ کسانیں زھگاں بلوچی وانین ات ءُ بلد کن ات اے بارو ءَ مارا سرپدی بہ دے ات؟ ؟
پسو استاد مھمد شکاری
جی ھو! بلوچ راج ءِ برات ءُ گُھارانی کمک ءَ من کسانکیں وانگجاھے پچ کتگ، نام ئِے “سید ھاشمی وانگجاہ” اِنت، اد ءَ جُز ءُ کلام پاک ءَ ھور لھتے نودربراں بلوچی کتاب ھم یک وھدے ءَ وانینگ ءَ آں۔
جست الی جما زامرانی
واجہ استاد مھمد شکاری شما بلوچی زبان ءِ باندات ءَ چون گند ات بلوچی زبان ءِ دیمروی ءِ ھاتر ءَ چونیں گامگیج چست کنگ بہ بیت؟
پسو استاد مھمد شکاری
ھستیں وھد ءَ پہ بلوچی ءَ آ کارے کہ آیانی کنگ الّمی اِنت منی نزّ ءَ ایش اَنت:-
1) شنگکاری ادارہ ءُ کتابجاہ جوڑ کنگ کہ وھد وھد ءِ سر ءَ ادیب ءُ باسک یکجاہ کنگ بہ بنت ءُ چہ آیاں کار گرگ بہ بیت۔
2) بلوچی وانگجاہ جوڑ کنگ ءُ کسانیں زھگاں بلوچی وانینگ
3) دربری ( نصابی، زھگی وانگی) کتاب ھمک تبک ءِ ھساب ءَ جوڑ کنگ بہ بیت
4) ھمک ھَند ءَ یک یک بیت المالے بہ بیت کہ اود ءِ زمہ داریں مردم چہ لس مردماں زر جم بہ کن اَنت ءُ پد ءَ چہ ھمے زراں کتاب چاپ کنگ بہ بیت۔
جست الی جما زامرانی
واجھیں استاد, مئے نیکراھی وانگجاھاں نیکراھی ءَ ابید چونیں زانت نوکدربراں سیکارینگ لوٹ ایت؟
پسو استاد مھمد شکاری
دگہ ھرچے کن اَنت بکن اَنت بلے نودربراں بلوچی ھم الّم ءَ بہ وانین اَنت۔
جست الی جما زامرانی
واجہ بوھیریں استاد مھمد شکاری تئی لک منت کہ شما مئے جستانی پسو پہ جوانیں وڑے ءَ دات انت دگہ شما وتی وانوک ءُ گوشداروکاں چونیں کلوہ دیگ لوٹ ئے سلامت بات ئے ,,
پسو استاد مھمد شکاری
جی واجہ مات ءُ پت وتی زھگاں بہ وانین اَنت، ماں ھمک گِس ءَ بلوچی زبان ءِ وانینگ رواج دیگ بہ بیت تاکہ مئے بانکیں گھار ھم بلوچی بہ وان اَنت ءُ یات بہ گر اَنت۔
ھاسکن گوں ورنایاں دسبندی اِنت کہ: گِھوانی(مطالعہ) سک باز بکن اَنت۔۔۔ یک درسدے نبشتہ بکن اَنت دگہ نود ءُ نُھ درسد بہ وان اَنت۔
آسر بوت