*میر مٹھا ھان مؔری*
میر مٹھا ھاں مری ۱۹۱۲ء ودی بوتگ۔ واجہ ءِ سیادی چہ بھاولانزئی گزینی ٹک ءَ انت۔ میر مٹھا ھان مری لبزانک دوستیں مردمے بوتگ۔ ءُ میر مٹھا ھان مری ءَ میر گل ھان نسیر، آزات جمالدینی، ابداللہ جان جمالدینی، لالہ گلام مھمد شاھوانی ءُ مھمد ھسین انکا ءِ ھمراھی ءَ بلوچی زبان ءُ لبزانک ءِ ھزمت کرتگ ءُ وت ءَ را ماں بلوچی لبزانک ءِ پڑ ءَ شری ءَ منائیتگ ئِے۔ میر مٹھا ھان مری ءَ ماں بلوچی ءَ بازیں پولکاری کار کرتگ بزاں آئی ءَ بلوچی لبزانک ءُ گوستانک ءِ بیگوائیں کیمتی گوھر شوھاز کتگ کہ بلوچی زبان ءِ بے مٹیں مڈّی زانگ بنت اِنت۔
آئی ءِ پولکاری ءِ لڑ سک مزن انت۔ لبزانک بہ بیت یاکہ راجدپتر آئی ءَ بلوچ چاگرد ءِ سرجمیں تک ءُ پھنادانی سر ءَ پہ جوانی ءَ سیل ءُ سواد کرتگ۔ اے جھت ءَ آئی ءِ پولکاری کتاب ”کھنیں بلوچی شائری ءُ نوکیں بلوچی شائری“ ءَ ابید ”اھدی بلوچ شائری“ پٹ ءُ پول ءِ رد ءَ نمیران انت۔ پٹ ءُ پولی کاراں ابید آئی ءَ نگدکاری ھم کتگ کہ سھڑایگ کرز انت۔
میر مٹھا ھان مری ءِ کار ءُ کرد پہ بلوچ راج ءَ مزنیں سوگاتے انت۔ پرچیکہ آئی ءَ بلوچ گوستانک ءُ لبزانک ءَ را چہ گار ءُ بیگواھی ءَ رکینتگ ءُ نمیران کرتگ۔ آ وتی نبشتانکے ءِ تہ ءَ نبشتہ کنت کہ ”من ءَ پٹ ءُ پولی کاراں گوں ھاسیں تب ئِے نہ بوتگ۔ بلے وھدیکہ من وتی مھلونک ءِ مراگش ءُ دیواناں بھر زرتگ تہ من مار اتگ کہ دری مردم مئے بارو ءَ نہ تھنا باز کم زان انت بلکیں آ بلوچی لبزانک ءُ راجدپتر ءِ بابت ءَ باز ردیں ھبر ھم کن انت“۔ پرے جاوراں من پولکاری کار ءِ نیمگ ءَ دلگوش گور کرتگ تانکہ درآمدانی ھوری ءَ بلوچ اوں وت وتی گیدی،لبزانکی ءُ دپتری جاوراں چہ پوہ ءُ سرپد بہ بنت“۔
پٹ ءُ پولی کارانی ھوالہ ءَ آئی ءَ بازیں چیزے چہ دری نبشتہ کاراں ھم زرتگ۔ آ اکبال ءِ مزنیں منوگرے بوتگ۔ آئی ءِ گشگ انت کہ من ءَ اکبال ءِ شائری ءَ لبزانکی کارے سکین داتگ۔ اکبال ءِ منوگر بوھگ ءِ مستریں سبوت آئی ءِ کتاب ”درگال اکبال“ انت کہ آئی ءَ چاپ ءُ شنگ کتگ۔
میر مٹھا ھان مری ءِ بارو ءَ یاکوب آمل وتی کتاب ”چکار“ ءِ تہ ءَ نبشتہ کنگ کہ ”میر مٹھا ھان مری ادیب ءُ آلمے ءَ ابید یک درویش تبیں مردمے بوتگ۔ آ زانت ءِ یک انچیں دورگندیں مردے ات کہ چہ آئی ءِ روژنائیں پکر ءُ زانت ءَ چہ بازیں مردمے ءَ پائدگ چست کتگ“۔
بلوچی زبان ءِ نامی ئیں لبزانکی کواس واجہ ابداللہ جان جمالدینی گشیت ”من اے ھبر ءِ سر ءَ پھر بند آں کہ میر مٹھا ھان مری ءِ وڈیں زانتکارے ءِ من شاگرد آں۔ آ یک سرجمیں درسگاہ یے بوتگ کہ آئی ءَ چہ بازینے ءَ درس گپتگ، ھنچش کہ میر سورت ھان مری انت۔ اے گپ زانگ بہ بیت کہ میر سورت ھان مری ءُ میر مٹھا ھان مری ءِ سنگتی ءِ مستریں درور ”بلوچی اردو لغت“ انت بزاں اے کتاب ھمے دوئیں نامی ئیں شھشنابانی ھواریں جھدانی برورد انت۔ ایشی ءَ ابید آئی ءَ توکلی مست،رھم الی مری، سمو بیلی مست،سادہ ئیں زند ءُ ڈیھی سوت ءَ ابید دگہ بازیں کتابے نبشتہ کتگ کہ بلوچی لبزانک ءِ گنجینہ زانگ بہ انت۔
*شھزانت گمنام*
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
باسک ایف بی گروپ ءَ اے نبشتانک ءِ ایرکنوک اشرف عطا اِنت۔