آزمانک : آدینگءِ نماز
آزمانکار: عبدالماجد سپاهیان۔ مُساپر بلوچ
مُلّاءَ خطبہ ماں دپءَ اَت۔ دومی خطبہءَ وانگءَ اَت۔ بس بیست گام منتگ اَت کہ من مسیتءَ سر بہ باں۔ مروچی من بےوھد کپتگ اَت آں۔ ملّا خطبہءِ وانگ بندات کہ کُرت، من چہ لوگءَ در اتک آں۔ مئے لوگ داں مسیتءَ باز دور نہ اِنت۔ پیادگءَ بس پنچ دکیکتءِ راہ اِنت۔ مئے لوگ شادگءِ اِے دستءَ اِنتءُ مسیت شادگءِ آ دستءَ؛ بلے ھمے ھاترءَ کہ منی لوگ گوں مسیتءَ نزّیک اِنت من دیر نہ کُرتگ اَت۔ مروچی من بازارءَ کمّیں گٹّ بوتگ اَت آں۔ آدینگءِ نمازءَ وتیگ ءَ وَ من ھجبر کزا نہ کُرتگءُ گیشتر کہ وتءَ پہ واز ءُ بیانءَ من رسینتگ۔ من وتی اِے ھیلءُ آدتءَ ھجبر یلہ نہ داتگ۔۔۔ ھکّیں گپّءَ اگاں بگْوشاں، دگہ وھداں پہ نمازءِ وانگءَ سُستی باز کناں۔۔۔ چو نہ کہ نمازءَ وتیگءَ ھچ مہ واناں۔ آ وڑ نہ۔ بس سُستی کناں۔۔۔ چوں بگْوشاں! سُستی و گیشتر بیت۔ ھُدا وت مآپ بہ کنت۔ بلے آدینگءِ نمازءَ من کزا نہ کُرتگءُ ھر دابےءَ بوتگ وتءَ مسیتءَ سر کُرتگ۔ مئے دابیناں مھلوک گْوش اَنت: ”جمعہءِ بندہ۔“
من مسیتءِ تہءَ کہ پترت آں، نوکی خطبہ ھلاس بوتگ اَتءُ مھلوک پھک پہ ردانی وش کنگءَ اوشتاتگ اَت اَنت۔ من ھم وتی گاماں تْرند تر کُرتءُ وتءَ ردےءِ تہءَ جاگہ دات۔ اوشتات آں۔ تکبیرءِ اِشکنگءِ وداریگ بوت آں، داں دیمی ردءِ مردمے منءَ اشارہ کنگءَ اِنت۔ بزاں آئیءِ کرّءَ دو سے مردمءِ جاگاہ ھالیگ اَت۔ یک سپےءَ دیما شُت آں۔ دیست اؤں دیمءِ رد ھم کپو اِنتءُ مردمےءِ جاگاہ ھالیگ اِنت۔ اِے ردءَ کہ وتءَ سر کُرت مولاناءَ تکبیر گْوشت۔ من ھم اِشتاپیءَ وتی دست چست کُرت اَنت، داں دیست اؤں دیمی ردءَ منی دیم پہ دیمءَ یک مردمےءِ ھالیگیں جاگاہ گندگ بیت۔ گُڑا اِشتاپیءَ شت آںءُ دست اؤں چست کُرت اَنت۔ مولانا ”الحمد“ءَ وانگءَ اَت۔ آئیءِ توار سکّ وش اَتءُ منءَ بے وت کُرتگ اَت۔
من ھنچُش گوش دارگءَ اَت آں۔ چمّ اؤں بند اَت اَنت۔ یک دمانےءَ چمّ اؤں پچ کُرت اَنت، داں گْوش ئے منی راستی نیمگءِ مردم منءَ چارگءَ اِنت۔ آئیءِ دست بستگ اَت اَنت بلے منءَ ھمے ھیال آتک گْوش ئے دیم پہ دیمءَ نہ چارگءَ اِنت۔ اِے چوں بوت کنت کہ نمازءِ سرءَ کسّے دگہ نیمگےءَ بچار ایت۔ چُش وَ نماز پْرش ایت۔ یک دمانےءَ گْوش ئے منی دل دراتک۔ نوں من مولاناءِ آوازءَ نہ اِشکنگءَ اَت آں۔ من ھیال کُرت کہ بلکیں واجہءِ دزنماز پْرشتگءُ آ ردانی نْیامءَ بےوڑ بوتگ۔ من ھنچُش وتی پکرانی تہءَ گار اَت آںءُ آئیءِ دیمءَ مارگءَ اَت آں کہ آئیءِ دلگوش گوں من اِنت۔ نوں گْوش ئے آ پھک وتءَ یک گْور کُرتگ اَت۔ جون ئی گوں من اَتءُ دیم ئی پُشتءَ۔ بزاں پُشتءَ چارگءَ اَت۔
منی دل تْرکّگءَ اَت۔ من گُماں بُرت کہ نہ کن ئے جنّے بہ بیت۔ من اِشکُتگ اَت کہ جن اگاں وتءَ مردُمےءِ رنگءَ بہ کن اَنت، آیانی سُرمبی پاد بدل نہ بنت؛ گُڑا بے مھتلیءَ منی سر جھل بوتءُ منی چمّ گوں آئیءِ پادگاں سکّ بوت اَنت۔ انسانی پاد اَت اَنت۔ چہ منی پادگاں کمّیں مستر اَت اَنت۔ بلکیں منی تُرس ءِ سَوَبءَ باز مستر گندگءَ آتک اَنت۔ پمیشکا انگت شک اؤں ھست اَت کہ بلکیں بنی آدمے مہ بیت۔ بوت کنت۔ اِے کہ ھم جنی مہ بیت ءُ ھم بنی آدمے مہ بیت۔ گڑا اگاں چے دوئیناں ھچی مہ بیت چی یے بوت کنت۔ دگہ سادارءَ وَ ھُدااینچو اکل نہ داتگ کہ چُش یک ردےءِ سرءَ گوں مردمءَ بوشت ایت۔ نہ کن ئے ھمے بہ بیت۔۔۔ منی دلءِ تہءَ ھزاراں ھیال آتکءُ شُت اَنت۔ منءَ وَ ھچ نمازءِ برکتءُ شیرکنی سر بوگءَ نہ اَت۔
مولاناءَ تکبیر گْوشتءُ ما دْرھا پہ ”رکوع“ ءَ شُتیں۔ ما انگتءَ رکوعءَ اَتیں کہ دُردانگ پاداتک۔باز سُرگءَ اَت۔ ھمے منی تُرسءَ گیشتر کنگءَ اَت۔ منی دلءِ تہءَ نوکیں وھمے آتک کہ بلکیں دُزّے بہ بیت۔ من ھیران اَت آں کہ چوں بہ کناں۔ چونائیءَ من نوکی پہ وتءَ شوکیں گْوانکویے زُرتگ اَت۔ منی دست کونڈانی سرءَ اَت اَنتءُ چہ وتی کیتوءَ بےدزرس اَت آں۔ منی سر تْرکّگءَ اَت۔ اِے نوں کئے اِنت؟ اِے چے یے باریں؟
چہ رکوعءَ چست بوتیں۔ من ھما دمانءَ گوں وتی دستءَ وتی کیسگءَ پُنڈ اِت۔ گْوانکو اوداں نہ اَت۔ منی جان لرزگے بندات کُرت۔ منءَ گْوش ئے تپے سرءَ آتک یک دلےءَ گْوشت وتی نمازءَ پْروشءُ وتی گْوانکوءَ پچ گرءُ بہ تچ۔ پدا چہ آئیءِ چھرگءِ چارگءِ ھیالءَ منءَ تُرس اِت۔ نوں چوں کناں۔ یک دمانے منی دست گوں چپّی نیمگءِ کیسگءَ لگ اِت۔ آھنی چیزےءِ سرءَ لگّ اِت۔ کیسگءَ شرّیءِ سرءَ چمشانکے دات۔ گْوانکو اَت۔ چپّی کیسگءِ تہءَ اَت۔ منی جانءِ گرمی یک پارگیءَ چست بوت۔ ھچ نمازءَ نہ اَت آں۔ بس مولاناءِ ھمراہ اَت آں۔ پہ سجدہءَ شُتیں۔ آ پدا چمّا پیسرءَ نشت۔ ما سجدہءَ اَتیں۔ آ نشتگ اَتءُ ما سجدہ ءَ اَتیں۔ آ منءَ ءُ وتی آ گْوری مردمءِ گُٹگاں گوں وتی لنکُکانی سرءَ سُھکے کُرت۔ من نوں پہ دل تُرس اِت۔ منی جانءِ سرءَ ھنچُشیں گرمی یے چست بوت کہ منءَ کلکلی بوت۔ یک دمانے چہ منی زُبانءَ گْوش ئے توارے دراتک۔ البت کسّءَ نہ اِشکُت۔ شکر اِنت کہ کسّ نہ اِشکُت۔ من گْوشت: ”مہ کن! گُھ اؤں وارتہ! مہ کن! “ منءَ بروسہ اَت کہ کسّءَ نہ اِشکُت۔ پرچے کہ چہ منی زُبانءَ درنیاتک۔ بزاں رکّ اِت اؤں۔ دومی ”رکعت“ ھم ھنچُش پہ تُرسءُ لرزءَ گْوست۔ اِے وھدءِ تہءَ منی سرءَ ھزاراں ھیال گْوست۔ برے من گْوشت بلکیں دژمنے بہ بیت، بلکیں سکراتءِ سرءَ آں، بلکیں واجکار اتکگءُ وھد اِنت ئی، بلکیں جنّے بہ بیتءُ وتی پادگ ئی یک وڑےءَ کُرتگ اَنت۔
من پھک شمشتگ اَت کہ پہ نمازءَ اوشتاتگ آں۔ نوں بس وداریگ اَت آں کہ ملّا سلاماں بہ گردین ایت۔ ”تحیات“ءِ سرءَ من ھنچُش مارگءَ اَت آں کہ آ بس منءَ چارگءَ اِنتءُ چماں چہ منی دیمءَ دور نہ کنت۔ یک میاریگے ءِ دابءَ گْوش ئے من آئیءِ ھُگمءِ وداریگ اَت آں۔ آ ھم جلّادےءِ دابءَ گْوش ئے منی آھری واھشتءِ پورہ بوگءِ وداریگ اِنت داں منی ھگمءَ بندات بہ کنت۔ من چہ آئیءَ وتی مجگءِ تہءَ بُتے جوڑ کُرتگ اَت۔آئیءِ دیم گلّڑینے اَت۔ پیمازی پونزے ھست اَت ئی۔ بارگیں چشمکے چمّا اَت ئی۔ ریشءُ بروت ئی ٹوہ اَت اَنتءُ مود ئی نہ رَستگ اَت اَنت، اِے منی جوڑ کُرتگیں بُت چہ آئیءَ اَتءُ من ءَ چہ اِے بُتءَ سکّ تُرسگءَ اَت۔ من جیڑگءَ اَت آں کہ سلامءِ گردینگءَ چہ رند چوں بہ کناں؟! من نوں وتی دلءِ تہءَ پکّا اَت آں کہ دژمنے اِنت۔ یک دلےءَ گْوشت وھدے آئیءِ گْورءَ سلام دیاں ھچّی نچاران ءُ چمّاں بنداںءُ دومی سلامءَ چہ رند یکراست چست باںءُ رواں۔ پدا من گْوشت اگاں دژمنے بہ بیت وَ الّمءَ منءَ گپت کنت۔ پدا وتءَ پیٹ کُرت کہ اوڑہ گنوک، ھچ گنوکے اِے مچّی میڑیءَ پہ تئی برگءَ گچین نہ کنت۔ رندا من ھرچی سوچ کُرت منی ھیالءَ نیاتک کہ منءَ دژمنے بہ بیت۔ اگاں جنّے ھم بہ بیت وَ من ھر کجا برواں، گوں آھری تیزیءَ ھم بہ بیت؛ آ یک دمانےءَ منءَ رسین ایت۔ گُڑا من ارادہ کُرت کہ نندانءُ دواءَ چہ رند ھنچش دگرانی دابءَ رھادگ باں۔
مولاناءَ سلام گردینگءِ ھگم دات: ”السّلام علیکم و رحمہ ﷲ“۔
من چمّ بست اَنتءُ ھمائیءِ گْورءَ دیمءَ تاب دات۔ آ نوں منی بستگیں چمّانی دیم پہ دیمءَ اَت۔ من چہ تُرسءَ وتی چمّ بستگ اَت اَنت۔ دل بلے نہ منّ اِت۔ چمّ اؤں پچ کُرت اَنت۔ آئیءِ دیم منی گْورءَ نہ اَتءُ آ گْورءَ چارگءَ اَت۔ مولاناءَ دومی سلامءِ گردینگءِ ھگم دات: ”السّلام علیکم و رحمہ ﷲ“۔
ما پھک دیماں چپّی گْورءَ تاب دات اَنت۔ نماز ھلاس بوت۔ من وتی دیم پہ دیمءَ چارگءَ اَت آں، بلے ھمے مارگءَ اَت آں کہ چمّءُ دیم ئی گوں منءَ سکّ اَنت۔ ھمے دمانءَ مُلّاءَ جار جت کہ دواءَ چہ پیسر مسیتءِ چندہءِ ھاترءَ لھتیں پاد بیا اَنتءُ رداں بگرد اَنتءُ چندیاں جم بہ کن اَنت کہ مسجدءِ بازینے کار پش کپتگءُ زرءِ زلورت ئی ھست۔ من چہ وتی کیسگءَ دہ ھزاری(1000) یے در کُرت۔ آ انگتءَ من چارگءَ اَت۔ وتی پھکیں ھمّت اؤں یکجاہءَ جم کُرتءُ دیم اؤں گوں آئیءَ کُرت۔ بھ منت اؤں۔ گوں آئیءِ چارگءَ ترس اؤں پھک کپت۔ آ چہ بتے کہ من جوڑ کُرتگ اَت باز دور اَت۔ چُکّے اَت۔ ھژدہ سالءَ گیشتر پہ آئیءَ سکّ باز اَت۔ کمّیں تنکّیں ریشءُ بروت آئیءِ دیم ءُ لنٹانی سرءَ جاھے نہ جاھےءَ سبز کُرتگ اَت۔ سکّیں بزّگیں چارگے ھست اَت ئی۔ آئیءِ چمّانی تہءَ ھچ تُرسے گندگ نہ بوت۔
ھنچُش بےتُرس منءَ چارگءَ اَت۔ من نوں پہ شوک آئیءَ چارگءَ اَت آں۔ بلے پدا ھم وتی ناسرپدیءِ مارشت منءَ ازاب دیگءَ اَت۔ گْوش ئے آئیءَ چہ ابید وتی نازانتیں بالادءَ ھم چستءُ ایر کنگءَ اَت آں۔ آ وتی دپ پہ گپّےءَ پچ کُرت: ”زَ۔۔۔زَّ۔۔۔زَّ۔۔۔زَّرّے دئے؟!“
چچّے اَت۔ من ھمے مار اِت کہ پہ اِے گپّءِ جنگءَ باز دلسْیاہ بوت۔ گپ جنگءِ وھدءَ چمّ ئی بند بوت اَنت۔ بے ھچ گپّےءَ دہ ھزار تومنیءَ آئیءِ دست اؤں دات۔ آ نوں منءَ نہ چارگءَ اَتءُ زرّءَ چارگءَ اَت۔ جھلیں نسکندے آئیءِ لنٹانی چیرءَ جوڑ بوتگ اَت۔ منءَ وتی جاورءِ سرءَ ھچ سرپدی نہ اَت۔ اِے ھور تھوریں ردانی تہءَ نپس تنگیءِ مارشت اؤں ھست اَت۔ پہ دواءَ نہ نشت اؤںءُ ھنچُش چہ ردانی تہءَ مان دیانءَ چہ مسیتءَ در اتک آں۔۔۔ ۔