لبزانکی نمدی یے پہ ذوالفقار علی ذلفی ءَ ۔۔۔۔ نمبر 11
 (چندن ساچ)
 سلام ءُ دروت پُلیں ذلفی۔۔۔۔
 دگہ گیشیں جوڑی ءُ موڑی نہ کناں کہ نمدی دراج کش بیت۔
 تو وتی نمدی ءِ گڈسرا نبشتہ کتگ کہ چاگرد ءَ بدل کن، رندا بیا رومن رومن بہ کن۔۔۔ سنگت چاگرد ءِ بدل کنگ ءِ واستا چے لوٹیت؟ گپ اِدا کیت ءُ رسیت کہ شریں وڑے ءَ وانگ ءُ زانت۔۔۔ بزانکہ ہما علم تئی تہا جوانیں زانت ءُ سرپدی ودی بہ کنت۔۔۔۔۔ بَلے اے وانگ ءُ زانگ ءِ ادارہ کئی دست ءَ اَنت؟ ہما مردمانی دست ءَ اَنت کہ تئی سرپد بُوگ ءُ زانتکاری ءَ وتی مرگ سرپد بنت۔
چہ ایشاں امیت دارگ۔۔۔۔ حیر ءَ چہ کوریں حیدر ءَ لوٹگ ءِ برابر اِنت۔
 ذلفی اے گپ ءَ تو شریں وڑے ءَ سرپدئے ءُ زانئے کہ ھنوں ہمے چیز کہ مارا ماں وانگ جاہاں وانینگ بنت۔ اِے نودربراں کُجام راہ ءِ مسافر کن اَنت۔۔۔۔۔۔۔ اے وانگ کہ بینکنگ وڑ ءُ پیم ءِ وانگ ءِ نام ءَ زانگ بیت۔ اے نودربراں یک دلپروش ءُ کمتر مارشتیں مردمے جوڑ کُت کنت دگہ امیت ءَ منی جند چہ اے وانگ ءَ نہ داریت۔۔۔۔۔۔ پرچا کہ اے وانگ چہ زوراکیں ٹولی ءِ نیمگ ءَ پہ زور نزوریں ٹولی ءِ سرا مُشگ بیت۔۔۔۔۔ کول ئِے سید ہاشمی ءَ
 نئے پہ دوستاں سیت نئے پہ دژمناں تاوان
 چہ تلاہیں برچانک ءَ پُرشتگیں سگاراں من
 منی چمروک اِے وانگ ءِ وڑ ءُ پیم ءِ تہا پگر کنگ ءُ جیڑگ ءِ دراہیں راہ ءُ در بند کنگ بوتگ اَنت۔ اِدا ترا ہرچی وانینگ بیت۔۔۔۔ منی ءُ تئی نودربر ابید چہ ’’جی ہو واجہ تئی گپ راست اَنت‘‘ ءَ دگہ ہچ در نہ بارت۔۔۔۔۔۔۔ پرچا کہ بینکنگ وانگ ءِ سسٹم ءِ تہا ’’ناں واجہ تئی گپ رد اِنت‘‘ اِے وڑیں پگر ءُ جیڑگ ءِ ہچ راہ ءُ در نیست۔۔۔۔ بزانکہ چاگرد بدل کنگ نہ بیت ۔۔ (اگاں تئی گورا چاگرد بدل کنگ ءِ دگہ فارمولایے ھست گڑا آ دگہ گپے۔۔۔۔۔۔۔۔
 نوں بیا اِے گپ ءَ دیما براں کہ رومن پرچا زورگ نہ بوتگ۔۔۔۔
 ذلفی تو گوشت کہ مئے قبائلی ذھن بازیں جاہاں میلانک اِنت۔ من تئی اے گپ ءَ گوں تو تپاک داراں۔۔۔۔۔ (اے قبائلی ذھن ءَ بازیں نپ ءُ سیت ہم مان اِنت۔۔۔ اِے بابت ءَ من گپ نہ جناں)
 اِے راہ ءِ سرا لہتیں وت گڑیں سیاسی سروک ہم میلانک بوتگ اَنت کہ آیاں نہ بلوچ ءِ گم پر بوتگ نہ کہ تئی زبان ءُ دگہ چیزانی۔۔۔۔ آیانی گورا بس زر ءُ دولت ءِ ارزشت بوتگ۔ دگہ ھچ ۔۔۔
 اگاں اِے جیڑھ ءِ سرا ما ھنوں پکا سنگین (سنجیدہ) ئیں گڑا عملی گامگیج بہ زوریں۔ ھشکیں مُنو مُنو کنگ ہچ درد نہ وارت۔ ما مُدام گوشیں مئے گورا ادارہ نیست۔ اگاں یک ءُ دو ھست آ کار نہ کن اَنت۔۔۔ اے زنگ ءِ جَنگ نوں بند کنگ بہ بیت۔ پرچا کہ اگاں تئی گورا لہتیں ادارہ پہ نام ھست آیانی مثال چو ہما کُچک ءَ اِنت کہ ریش ئِے ماں سر ءِ توکا در اتکگ ءُ آئی ءِ للک اودا نہ رسیت کہ آ وتی ریش ءَ بہ چٹیت۔۔۔۔۔۔
 یلیں ہمبل
 من مردمانی اِے گپ ءَ ہم نہ مناں کہ زبان ءِ سرا ایوکا زبان زانت گپ بہ جننت۔ اے دگہ مردماں حق نیست۔۔۔۔ من ءَ کسے بہ گوشیت کہ بلوچ ءِ لبزانک ءِ تہا چنچو زبان زانت بوتگ ءُ چنچو زبان زانت ھنوں ھست؟ بلکل زبانزانتی زبان ءِ سائنسی علم اِنت بَلے اگاں مردمے جہد بہ کنت ءُ پہ ایمانداری کار کنگ بہ لوٹیت۔ آ اے پڑا آشنا بوت کنت ءُ جوانیں وڑے ءَ کار کُت ہم کنت۔۔۔۔ بزانکہ اے درگت ءَ چہ بینکنگ وانگی سسٹم ءَ ڈگری گرگ ہچ ھژدری نہ اِنت۔۔۔
 بیا کہ آ زمانگ ءَ رومن ءِ راہ ءِ سرا دگہ چیزے ہم میلانک بوتگ۔۔۔۔ آ مذہب اِنت۔ اے بابت ءَ من کسانیں پٹ ءُ پولے ہم کُت۔۔۔۔ (چونا ءَ من پٹ ءُ پول ءَ سک سستاں بَلے تئی نمدیانی پسو دئیگ ءِ واستا من کمو باز الم تچ ءُ تاگ کناں۔ تئی لکھ منت کہ تو من ءَ پٹ ءُ پول ءُ لبزانک ءِ نیمگ ءَ تیلانک دئیے)
 بیا ہما زمانگ ءِ لہتیں نمدیانی دَروراں تئی دیما پیش کناں۔ ہما زمانگاں جتا جتائیں وہداں تاک ءُ ماہتاکاں چاپ ءُ شنگ بوتگ انت۔ اے نمدی چہ آسیا آباد ءَ اتکگ۔ سال 1979 ءَ مئی ءِ ماہ ءَ ماں ماہتاک بلوچی ءِ تاکدیم 83 ءَ چاپ بوتگ ۔۔۔۔ نمدی ءِ دیم دئیوک احمد علی آسیا آبادی بوتگ۔۔۔
 ’’ شمے ماھتاک بلوچی کوئٹہ چماں گوست و تاک تاک ءَ ونت۔ بلے سک دلپدرد بوتوں۔ پرچا کہ ماھتاک ءِ نام بلوچی اِنت بَلے جاری سوشلزم اِنت۔۔۔۔ بلوچانی مذہب اسلام اِنت کہ آئی ءِ واستا بلوچاں وتی سر دجان قربان کتگنت۔ اسلام ہنچین پاک و صافین مذہبے کہ آئی توک ءَ انسانیت ءِ درستیں حقانی پجارینگ مان اِنت۔ ۔۔۔۔ آ کجام سبب اِنت کہ شمے قلمان لینن ءُ آئی ءِ نیمگ ءَ تاچینیت۔ کالج ءِ ہر بچک ءِ ذہن ءِ توک ءَ لینن ءُ مارکس نشتگنت و آہانی ذہن چہ فاروق (رضہ) صدیق (رضہ) عمر بن عبدالعزیز ءِ وڑیں ہستیاں چہ نفرت کننت۔ شما سوشلٹ بلوچیت ءِ لوٹوک اِت۔ ہمے سبب اِنت کہ بلوچ شمئے ہمراہ بوئگ ءَ تیار نہ ئنت۔ برات منیر احمد بادینی گوشیت کہ ’’من اگاں ٹالسٹائی بوتینوں‘‘ چریشاں ظاہر بیت کہ واجہیں برات ءَ سوشلسٹ ہستی باز سک دوست بنت۔ منی خیال ءَ واجہ ایشی ءِ نبشتہ کنگ ءَ میار کنت کہ ’’اگاں من ابن خلدون بوتینوں‘‘
 دگہ نمدی یے کہ عبداللہ سربازی ءَ دسمبر 1978 ءَ ماں ماہتاک سوغات کراچی ءَ نبشتہ کتگ کہ تئی راج ءِ ہما زمانگی ذھن ءِ ربالکاری (ترجمانی) ءَ کنت۔
 ’’لفظ ءَ شما لوز نبشتہ کن اِت۔ من نزاناں کہ شما چہ کجا اے لفظ درآمد کتگ حالانکہ ما و شما وتی ہمک روچی خبر و حالان و گپ و ترانانی تہا لوز کارمرز نہ کنیں بلکیں لفظ گوشیں۔ لوز بلکیں کوئٹہ ءِ لہتیں مردم گشنت و کوئٹہ ءِ بلوچی چشیں چکاستگیں بلوچی ءِ نہ انت‘‘
 ذلفی اِدا اِے مرد ءِ گپانی بزانت ءَ تو اچ من ءُ شرتر سرپد بئے۔۔۔ نوں دیما بچار کہ ہمے مرد چے نبشتہ کنت
 ’’شما بلوچی زبان ءِ سرا و بلوچ قوم ءِ سرا گوں وتی املا ءِ نویسگ ءَ باز ظلم کنگائت۔ اے بلوچی خدمتے نہ اِنت بلکہ بلوچی ءِ ہنڈالی بُرگ انت۔ چشکہ شما نوشتہ کن ات وطن ءِ بدل ءَ وتن۔۔۔ فقیر ءِ بدل ءَ پکیر کہ بلوچی ءَ خرابیں زاہے (دشنامے)۔۔۔ خدا ءِ بدل ءَ ھدا۔۔۔۔ اے رہبند دو ٹک ءِ مردم نویسنت یکے ہما مردم کہ کم وانندہ انت و تعلیم اِش باز کم اِنت دوم ہما مردم کہ وت ءَ اشتراکیت لیکنت و آیان گوں بلوچی ءَ مہرو محبت نیست بلکہ آ عرب دشمنی و اسلام دشمنی ءِ سبب ءَ چُش نویسنت‘‘
 دگہ نمدی یے ہم سوغات بلوچی ءِ تاکدیم 30 ءَ منی دیما گوست کہ اے نمدی اکتوبر 1979 ءَ چاپ بوتگ۔ اِے مرد ءَ وتی نمدی بلوچی ءِ بدل ءَ اردو ءَ نبشتہ کتگ۔ نمدی ءِ نبشتہ کنوک یار محمد وحدانی انت۔۔۔۔
 ’’کیا ہم عربی اور فارسی کے حروف اور الفاظ کو خارج کرکے بلوچی زبان و ادب کو وسیع اور فراخ کر رہے ہیں یا اسکے دامن کو مزید تنگ اور محمدود کر رہے ہیں؟
 کیا عربی زبان اور قرآنی زبان سے نعوزباللہ نفرت کرنا ہماری زبان و ادب کے شایانِ شان ہے؟
 کیا بحثیت مسلمان ہونے کے علم القرآن ہمارے لیے تمام علوم کا منبع اور مخزن نہیں ہے؟‘‘
 بیا نوں جولائی 1988 ءِ ماہتاک بلوچی ءِ شونگال ءَ چاریں کہ اے شونگال ءِ تہا 27 مئی 1988 ءِ سلور جوبلی کانفرنس کہ بلوچی اکیڈمی کوئٹہ ءِ نیمگا برجم دارگ بوتگ ہما دیوان ءِ باروا اِنت۔ منی حیالاں اے شونگال استاد صبا دشتیاری ءَ نبشتہ کُتگ پرچا کہ اے زبان من ءَ چو صبا دشتیاری ءِ زبان ءِ وڑا گندگ کئیت۔
 ’’ستمر 1972 ءَ بلوچی سیاہگ (رسم الخط) ءِ کانفرنس ءَ پد کوئٹہ ءَ دومی مزنیں دیوان بلوچی اکیڈمی کوئٹہ ءِ سلور جوبلی سیمینار ءِ رنگ ءَ مئے دیما آتکگ۔ سیاہگ ءِ کانفرنس ءَ وَ مول ءُ مرادے ھست ات آ دگہ ھبر انت کہ پہ لہتے سیاسی مجبوری ءُ لاچاریانی سبب ءَ اے مراد حاصل بوت نہ بوتگ اَنت بَلے سلور جوبلی سیمینار یک بے مول ءُ مرادیں مراگشے بوتگ۔۔۔۔ اکیڈمی ءِ سیمینار ءِ تہہ ءَ سک پدرد کنوکیں گپے اے بوتگ کہ چہ ہچ رنگ ءَ اے معلوم نہ بوتگ کہ اے بلوچی زبان ءِ مراگش انت۔ سیمینار ءِ تہا ھمنکر مقالہ ءُ نبشتانک دیوان ءَ وانگ بوتگ انت آئی ءِ تہہ ءَ پہ درمانی ءَ کسے ءَ بلوچی زبان ءَ چیزے نہ ونتگ چہ ایشی ءَ ہمے معلوم بیت کہ ما دنیگا ’’احساس کمتری‘‘ ءِ نادراھی ءِ آماچ انت۔ درآمدیں زانتکاراں اگاں وتی نبشتانک دگہ زبانے ءَ ونتگ انت بلے وتیگاں باید اَت کہ بلوچی ءِ تہہ ءَ نبشتانک بہ ونتین انت۔۔۔۔۔ پدا درآمدیں مہمانانی ذھن ءَ مئے اے سیمینار ءَ چے تاثر یلہ کتگ۔ ھمے ناں کہ مئے زبان ھمنکر نابود انت کہ آئی ءِ تہا یک مقالہ یے پیش کنگ بوت نہ کنت۔ ھمے اردو مقالہ ءِ اثر اَت کہ مقالہ اشکنگ ءَ رند ما دیست کہ مولانا ندوی گوں ڈاکٹر علی دوست ءَ انگریزی ءَ گپ کنگ ءَ ات۔ اے سیمینار ءِ دگہ پدرد کنوکیں ھبرے ایش ات کہ مئے زبان ءِ ھندی ءُ دری مہمان مقالہ وانگ ءِ جہت ءَ ڈالچار کنگ بوتگ ات اَنت‘‘
 اِے شونگال ءِ تہا بازیں چیزے پدر اِنت۔۔۔ ایش کہ بلوچی دیوان ءَ بلوچ زانتکار ءُ نبشتہ کارانی مزنیں کچے ڈالچار کنگ بوتگ۔ یکے ایش کہ ہر نبشتانکے وانگ بوتگ آ درست اردو زبان ءَ بوتگ اَنت۔ اے کمتر مارشتی اِنت۔ اے کمتر مارشتی مئے تہا داں روچ ئِے مروچی برجاہ اِنت۔ مئے گورا ہر نودربر ءَ شریں وڑے ءَ اردو یا انگریزی نبشتہ کنگ نہ زانت آ جاہل لیکھگ بیت۔ گوستگیں ہپتگ ءِ گپ انت کہ یک بلوچ استادے ءَ کراچی یونیورسٹی ءَ وتی لیکچر پروگرام ءِ تہا گپ بندات کُت گڑا یک بلوچ سینیئر اسٹوڈنٹے ءَ استاد گوشت کہ بلوچی مہ کن اردو کن پرچا کہ چار در قومی اسٹوڈنٹ نشتگ اَت۔۔۔۔ آ بلوچی سرپد نہ بنت۔۔۔۔ (آ دگہ گپے کہ لیکچر ءِ تہا ہمے در قومی نودربراں پُشت ماندات ءُ شت اَنت۔ آئی ءَ بِل۔۔۔۔ ہر بلوچ نودربر ءَ کہ استاد ءَ را جُست ءُ پُرسے کُت۔ ہر یکے ءَ وتی پیش دارگ ءِ واستا دپ چوٹ کُت ءُ انگریزی ءُ اردو کُت۔ چہ ایشی ءَ پدر بیت کہ مئے نودربر بینکنگ وانگ ءِ سسٹم ءَ چنچو لائک کتگ اَنت) نمدی دراج کش بوت۔۔۔ بَلے بیا وتی گڈی گپاں جناں۔ ذلفی مئے قبائلی ذھن، سیاسی جاور، بلوچ نبشتہ کارانی ٹولی بندی، بلوچ ءِ مذہب پرستی ءُ بے سُدی ءِ سبب ءَ رومن رواج نہ گپتگ۔ ھو آ دگہ گپے کہ 1840 ءَ کپٹن لیچ ءُ آئی ءَ پد 1874 ءَ گلیڈ سٹون ءِ بلوچی ہینڈ بُک ءُ 1877 ءَ چاپ بوتگیں رچرڈ برٹن ءِ سندھ ءِ سفرنامہ ءِ تہا شنگ بوتگیں بلوچی لچہ رومن ءَ بوتگ انت۔ اے گپاں یلہ کناں۔۔۔
 ذلفی بیا نوں یک دگہ جیڑھے ہم دیما پیداک اِنت۔ مروچی ئیں مارکیٹ ءَ ہما زبان ءِ ارزشت ھست کہ سودگرانی کار ءُ بار ءِ زبان بہ بیت۔ تئی حیال چے گوشیت رومن اِے مارکیٹی زبان بُوگ ءَ مئے کمک کنت یا نہ کنت؟ ءُ دومی جُست تئی حیال ءَ بلوچ ءِ مذہب پرستی، سیاسی جاور، ھنوگیں زانتکار ءُ نبشتہ کارانی سُبکی، نادلگوشی، ٹولی بندی پدا اے راہ ءِ سرا میلانک (رکاوٹ) نہ بیت؟
 ذلفی ھنوں ہمے گنج اِنت۔۔۔۔۔
 تئی کستر۔۔۔ تئی پسوانی راہچار
 4 مئی 2016