کربانی ءِ مزّ…. موپساں۔
رجانک۔۔۔۔ انام رزا
کوہ ءِ لمب ءَ آبشارے ءِ کش ءَ دو کڈک کش ماں کش جوڑ کنگ بوتگ ات انت کہ آیانی تہ ءَ دھکانکاریں کٹم جاہ منند ات انت ۔ آ بزگاں سک باز کار ءُ منت کت ءُ تلاریں زمین کشتءُ ھوشاپ کت ءُ کمے نیبگ پیداک کت ءُ وتی چکانی لاپ والینت ۔ آ دوینانی چار چار چک ات انت ، درستیں چکان سجھیں روچ دروازگ ءِ دپ ءَ لیب ءُ گوازی کت ۔ درستاں مستریں دویں بچکانی امر شش سال ات انت ءُ کسترینانی امر دو سال ءُ نیم ءِ کساس ءَ بیتگ ات انت ۔ دویں ٹکانی سور ءُ چکانی بیتکی کساس یکیں سال ءُ سیماں بیتگ ات انت ۔چکانی اے کسانیں مچی ءِ تہ ءَ ماتاں وتی چک پہ جزاھے گوانک جتگ ات انت ۔ءُ آیانی پتاں انچیں وھدءَ آیانی پجّارگ ءَ مشکل پیش اتک ، آ ھشتیں نام آیانی مجگانی تہ ءَ انچو نشتگ ات انت کہ آیاں ھر وھدے کہ چکے گْوانک جت تہ آیاں ردی ءِ سرءَ دگہ چکے ءِ نام دپ ءَ اتک ۔
شیلے پورٹ ءِ آبریچ ءَ کمے دیم ءَ تر ی کڈو ءَ ٹوچے ھاندان ءِ مردم جاہ منند ات انت ۔ اے کٹم ءِ سے جنک ءُ یک بچکے ات ۔ دیمی کڈو ءَ ویلے ھاندان ءِ مردم جاہ منند ات انت ، آیانی سے بچک ءُ یک جنکے ات۔
دویں ٹک پہ واری بزگی وتی چکاں رودینگ ءَ ات انت ۔ بس تشے نارشت ءُ کمے آلو ءَ آیانی گزران بیگ ءَ ات۔سھب ءِ ساھت ءُ نیمروچ ءِ ساھت دوازدہ ءُ شپ ءَ ساھت شش ءَ ماتاں وتی چک پہ ورگ ءَ گْوانک جت ءُ یجاگہ کت انت ، چو ککڈ ءُ بٹانی وڑءَ کہ آیانی رودینوک آیاں یجاگہ مچ کن انت ۔کرنیگیں کارمرز کتگیں ریزاتگیں ٹیبلانی سر ءَ امرانی ھساب ءَ چک نادینگ بوت انت۔
آیانی واستا یک مزنیں کاشیگے ءِ تہ ءَ ھوری ءَ نان مان کت ءُ دیم ءَ دات انت ءُ دگہ رزانے ءِ تہ ءَ لھڑ داتگیں آلو ءُ میمیچانی ھوریں نارشت مان کت ءُ دات انت ۔ھمد ءَ درستیں چکاں لاپ ءِ سیر ءَ ورگ وارت ، درستاں چہ کستریں چک ماتاں وت دپ ءَ دات انت ۔ یکشمبے ءِ روچ ءَ نارشتانی تہ ءَ کمے گوشت ھم مان کتگ ات،اے اشانی داھمی دودے ات ۔ یکشمبے ءِ نارشتاں شوک شوک ءَ وران ءَ لوگ ءِ واجہ ءَ گْوشتگ ات’’اگاں من ءَ ھروچ انچیں نارشت بہ رستیں من شر سیر لاپ بیتاں ‘‘
اگست ءِ ماہ ات ءُ نیمروچ ءِ وھد ات ۔ یک کسانیں لاری یے اتک ءُ آیانی کڈوانی کر ءَ اوشتات ، یک کسانیں جنکےءَ کہ وت لاری ءَ ھلائینگ ءَ ات گوں وتی کش ءَ نشتگیں واجکارءَ گْوشت’’ ھنری دمانے اے چکاں بہ چار!دنزانی تہ ءَ نہ وشی کنگ ءُ تچ ءُ تاک ءُ گوازی کنگ ءَ چینچو شوک ءُ ڈولدار انت!
آ مرد ءَ ھچ پسو نہ دات چہ وتی زال ءِ دپ ءَ اے پیمیں گپانی اشکنگ آئی ءَ آدت کتگ ات ، چہ اے وڑیں گپانی اشکنگ ءَ نوں آدلسیاہ ات۔
کسانیں جنین ءَ گْوشت’’ دل گْوشیت اشاں بہ چکاں….اووو…. آکس کسترکیں گْونڈلک اگاں من ءَ بہ رستیں سک شر ات‘‘۔
آ چہ گاڑی ءَ ایر کپت ءُ چکانی نیمگ ءَ دْرک بوت ءُ ھما کسترکیں چک ئے چست کت ءُ بڈ ءَ کت ءُ گب ئے چک ات انت ، آ ئی ءِ لنٹانی پد گْونڈوءِ چہ چلاں لیگاریں گبانی سر ءَ پش کپت انت ۔
آئی ءَ گْونڈو ءِ ڈوڈرتگیں مید اں وتی لنکک سمار ان ءَ آئی ءِ گْونڈکیں دستک ھم ھمے واستا چک ات انت کہ گْونڈو ھچ مہ گْوشیت ۔
آ ٹوچے کٹم ءِ چکے ات ۔
پد ءَ آ وتی گاڑی ءَ سوار بوت ءُ چلائینگ ءَ لگ ات ئِے ۔
دومی ھپتگ ءَ آ پد ءَ اتک ءُُ ھمود ءَ بن ءَ نشت ءُُ ھما گْونڈو ئِے وتی کٹ ءَ نادینت ءُُ ڈبل روٹی یے دپ ءَ دات ۔ ایدگہ چک آئی ءَ ڈلگ دات انت ءُُ سھڑینت انت ۔ پد ءَ آئی ءَ داں دیراں چو تلسیں جنکے ءَ گوں آیاں لیب کت، دنا وھدیگ ءَ داں آئی ءِ مرد گاڑی ءِ تہ ءَ نشتگ ات ءُُ آئی ءِ ودار ءَ ات ۔
نوں کساس ھر روچ آئی ءَ رندے کت ، گوں چکانی مات ءُُ پتاں ھم پجّاروک بیتگ ات ۔ آئی ءِ پندول چہ وڑ وڑیں پدنی ءُُ زرءَ پر ات ۔
آئی ءِ نام مادام ھنری وہو بیرس، ات ۔ یک روچے کہ آ سھب ءِ سر ءَ اتک گڑا آئی ءِ مرد ھم آئی ءِ ھمراھی ءَ چہ گاڑی ءَ ایر اتک ، اے رند ءَ آیاں چکانی کر ءَ نہ داشت ، تچک ءَ ٹوچے ھاندان ءِ کڈو ءَ پترت انت ۔ چک گوں آئی ءَ رتک ءُُ ریچ ات پمیشکا آیانی نیمگ ءَ گوں دلوارگیں نگاھے چارگ ءَ لگ ات ۔
آ مردم لوگ ءِ تہ ءَ ات انت ءُُ پہ آ س روک کنگ ءِ واستا دار تل کنگ ءَ ات انت ، گوں آیانی گندگ ءَ یبرے آ ھیران بیت انت ، بلے پد ءَ زو ت پاد اتک انت ءُُ پہ آیانی نندگ ءِ واستا دو کرسی اش آورت ۔
آ ازگاریں کسانیں جنین ءَ مُک ات ءُُ گوں دْرھوکیں گالوارے ءَ گْوشت ۔ ’’ اسیلیں مردماں ! ما سک وش بیں اگاں شما مھربانی یے بہ کن ات ءُُ وتی درستاں چہ کستریں زھگ ءَ مارا گوں وت برگ ءَ بہ دے ات ‘‘۔
آ دویں دھکاناں کہ آئی ءِ گپ اش کت انت ، بھمنتگی ءُُ اجکھی آیانی چمانی تہ ءَ چارگ ءَ لگ ات انت ۔
کسانیں جنین ءَ دْراجیں گینّے کش ات ءُُ گْوشگ ءَ لگ ات ’’ مارا چک نیست ، مئے کھول ءَ بس من ءُُ منی مرد انت ، اگاں شما بہ من ات ءُُ رازیگ بہ بہ ات ‘‘۔
دھکان ءِ جنین آئی ءِ گپ ءَ کمے باز سرپد بیت ءُُ گْوشگ ءَ لگ ات ’’ شما امیدیں شارلانٹ ءَ برگ لوٹ ئے ، اناں… چو نہ بیت ، ھجبر نہ بیت!! ‘‘
نوں موشئے وہو بیرس ءَ دراھینت’’ شما منی جنین ءِ گپاں سرپد نہ بیتگ ات ، ما اے چک ءَ رودینیں بلے شمئے چارگ ءَ ھر وھد ءَ کیت ، انچو انوں شما آئی ءَ گندگ ءَ ئے ھمے پیم ءَ آشمئے چمانی دیم ءَ بیت ۔ اے دیمتر ءَ مزن بیت ءُُ شریں دانا ءُُ ساناھے جوڑ بیت ءُُ اگاں چوش بوت ما وتی سجھیں جائیداد ءَ ھمائی ءِ نام ءَ کنیں ، اگاں ھدا ءَ رھم کت ءُُ مارا چکے بوت پد ءَ ھم ما آئی ءَ جاھیداد ءِ برابریں بھرے دئیں ءُُ اگاں آ مزن بوت ءُُ مئے اوست ءُُ امتیانی چپ ءَ شت بلے انگت ءَ ما آئی ءَ بیست ھزار پرانک دئیں ءُُ انچو کہ آ بالگ بیت ما آئی ءِ نام ءَ کاگد ءُُ کبزئِے کنیں، ما پہ شمئے جند ءِ واستا ھم چیزے جیڑ اتگ ۔ شما داں زندگ ئے شمارا ھر ماہ سد پرانک پگار رسیت ۔ نوں وَ شما منی گپ ءَ سر کچ وارت‘‘۔
دھکان ءِ جن گیشتر برانز گپت ’’ شما بزاں ھمے لوٹ ات کہ من وتی شار لانٹک ءَ پہ چیزے کلدار ءَ بھا بہ کناں ، دنیا ءِ تہ ءَ لھتے انچیں چیز ھست کہ آیانی سر ءَ ھرچیز ندر ءُُ کربان کنگ بیت ، چریشاں یکے چک انت !‘‘
دھکان ھچ گْوشگ ءَ نہ ات ءُُ پہ دلگوش نشتگ ات بلے آئی ءَ وتی سر انچو سرینت کہ بزاں آ گوں وتی زال ءِ گپاں تپاک کنت ۔
مادام ہوبیرس ءِ دل چو شیشگ ءَ پْرشت ءُُ ٹکر ٹکر بوت ، آگْریوگ ءَ لگ ات ءُُ وتی دیم ئِے وتی مرد ءِ نیمگ ءَ ترینت ءُُ چو لاڈکیں جنکے ءَ کہ آئی ءِ دائم ءَ واھش پورا بیتگ انت گوں گیلوتگی ھیسکگ ءَ لگ ات ءُُ گْوشت ئِے ’’ ہنری ، اے مردم نہ منّ انت ، اے مردم نہ منّ انت ہنری‘‘
آئی ءَ یبرے پد ءَ آیانی منینگ ءِ جھد کت ’’ بلے دوستاں ! کمے وتی چک ءِ باندات ءِ واستا پکر بہ کن ات ، آئی ءِ واستا چینچو شر انت ، آئی ءِ زندگی…..‘‘
دھکان ءِ جنین ءَ لھڑ وارت ، گپ ءِ میان ءَ گوں گریوگی گالوارے گْوشت ئِے ’’ من شر زاناں ، من شر پکر کتگ ، درا ات چداں برو ات ، دگہ پرے اد ءَ اسپیت نہ بئے ، مزنیں چک بروکے شما ‘‘
ڈن ءَ دراھگ ءِ ساھت ءَ مادام ہنری ءَ یات اتک کہ ھمے چک ءِ ھمسرویں دگہ چکے ھم ھست ، آئی ءَ گوں گلگلیں چماں وتی کم شرپی ءُُ بنامی ءَ چیر دیان ءَ چو بے لجّیں جنینے ءَ جست کت ’’ دومی گْونڈو وَ شمئے نہ انت ناں ؟‘‘
’’ اناں آ مئے ھمساھگانی انت شما اگاں لوٹ ات اود ءَ شت کن ات ‘‘ دھکان ءَ پسو دات ءُُ پد ءَ لوگ ءَ شت کہ اود ءَ آئی ءِ جن چہ زھر ءَ تْرکگی ات ءُُ دنیگت ءَ داں نْرنڈگ ءَ ات ۔
اے دمان ءَ بیلین کھول ورگ ورگ ءَ ات انت ۔ وتی ورگ ءِ میزانی سر ءَ نشتگ ءُُ نگناں گوں نیبگ ءُُ چٹنیاں پر جنگ ءُُ ورگ ءَ ات انت۔
مادام ہنری ءَ وتی گپ گوں آجزی ءُُ لجّ ءِ گوما کت انت !
اے مردماں ھم یبرے نہ منّ ات بلے وھدے آیاں زانت کہ آیاں ھر ماہ نندگی جاہ ءَ سد پرانک پگار رسیت گڑا ھر دو یکے دومی ءَ روک روک ءَ چارگ ءَ لگ ات انتءُُ داں دیراں مزنیں چرتے ءَ کپت انت ۔
گڑ سر ءَ جن ءَ گوں مرد ءَ گْوشت ’’ تو چے گْوش ئے باریں؟‘‘
آئی ءَ کمے شاکارات ءُُ گْوشت پہ منی ھیال ءَ بدیں سودائے نہ انت ، یلہ دیگی نہ انت ‘‘۔
مادام ہنری کہ یک پیم ءَ آیانی پسو ءِ ودار ءَ نشتگ ات ، نوں چک ءِ ر ژناھیں باندات ءِ بابت ءَ آیاں سرپدی دیگ ءَ لگ ات ۔
دھکان ءَ جست کت’’ دوازدہ سد پرانک ھر سال دیگ ءِ کولبند ءَ شما وکیلے ءِ کر ءَ کاگد ءُُ کبز کناین ات؟‘‘
موشے ہنری ءَ پسو دات’’ زرور ، زرور ، باندا اے کارءَ کنیں ‘‘
نوں دھکان ءِ زال کہ یک پیم ءَ چرتے ءَ کپتگ ات گْوشگ ءَ لگ ات ’’ سد پرانک مئے چک ءِ کنڈ ءَ نہ گیپت ، انوں ردیت ءُُ مزن بیت کار کنگ ءِ کابل بیت ءُُ مئے ھمکوپگ بیت ، شما مارا سد ءُُ بیست پرانک بہ داتیں ‘‘۔
مادام ہنری چہ گل ءَ بال بوتءُُ چک ئِے انچو چست کت ءُُ کٹ ءَ کت چوکہ گْونڈوے چہ دکان ءَ لیبوکے چست بہ کنت ۔
ٹوچے ھاندان ءِ جن ءُُ مرد وتی لوگ ءِ دروازگ ءِ دپ ءَ اوشتاتگ ءُُ جیسک ءَ جتگ ات انت ءُُ آیاں چارگ ءَ ات انت ، زانگ بوت کہ آچہ اے سودا ءِ نہ منگّ ءَ پشومان انت ۔
ھمے پیم ءَ ننکیں اجین ویلین ءِ بھت پاد اتک ۔ چک ءِ مات ءُُ پتاں ھر ماہ چہ وکیل ءَ وتی پگار گپت انت ۔
ٹویچ ءِ جن ءَ ھر کجا اے کار ایر جت ءُُ دائم ءَ آ تژن ءُُ پیگور کت انت ءُُ ملامت کت انت ۔ برے برے آ جوش ءَ اتک ءُُ وتی چک شارلانٹ ئِے کٹ ءَ کت ءُُ انچو دیم پہ دیم کت گْو ش ئے زاناں آ آئی ءِ گپاں سرپد بیت ، گْوشت ئِے’’ منی لاڈکیں بچ من ترا بھا نہ کت ، اناں من وتی پل ءَ ھجبر بھا نہ کناں ! بِلّے من نیزگارے آں بلے من وتی لاڈکیں چک ءَ بھا نہ کناں ‘‘۔
سال انچو گْوزان ات انت ، آ دائم ڈن ءَ نشت ءُُ گوں برزیں توار ءَ ھمے گپ ئِے کت انت تانکہ آئی ءِ ھمساھگ ھم اش بہ کن انت ۔ ٹویچ ءِ زال پرے گپ ءَ گروناک ات ، ھمے واستا آ ئی ءَ وت ءَ چہ نزیک گْورءِ ھلکاں درستاں چہ مستر زانت ۔ مردماں ھم آئی ءِ بابت ءَ انچو گْوشت ’’ بِلّے اشی ءَ مزنیں نپ ءُُ کٹے وَ نہ رس ات بلے اشی ءَ انچیں کارے کت کہ یک ماتے ءِ شان انت ‘‘
مردماں گپ گپ ءِ سر ءَ آئی ءِ درور پیش کت ۔ شارلانٹ ھم نوں ھژ دھمی سال ءَ رس اتگ ات ، آ وت گلاھیں ھاندانے ءَ رستگ ءُُ مزن بیتگ ات ، ھمے واستا آئی ءَ ھم ھمے گپ ءِ سر ءَ وتی سنگتانی کر ءَ وتی سر ءَ پھر بست ۔
بیلین ھاندان وش ءُُ آسودگیں زندے گْوازینگ ءَ ات ۔ آیاں وتی بھت ءُُ تالھ ءِ ستاءُُ توسیپ ءَ دپ بند ءَ نیتک ۔ آ یاں آسو دگیں زندے ءِ گوازینگ ءِ گندگ ءَ ٹویچ کٹم ءَ چہ کینگ ءَ لھڑ وارت ، پرچا کہ آ دنی وھدی انگت نیزگار ءُُ لنگڑ ات انت ۔
ویلین ٹک ءِ مستریں بچک پوجی ٹرینگ ءِ واستا شتگ ات ءُُ دومی مرتگ ات ۔
شارلانٹ ءَ وتی پیریں پت ءِ گوما ڈگارانی سر ءَ کار کت ءُُ وتی کھول ءِ رودینگ ءَ آئی ءِ کمک کت ۔
شار لانٹ ءِ اُمر بیست ءُُ یک سال ات ۔ یروچے یک شوکیں گاڑی یے اتک ءُُ آیانی لوگ ءِ دیم ءَ اوشتات ۔ یک ورناھے کہ آئی ءَ تلاہ ءِ چین ءَ گوں بستگیں گھڑیالے دست ءَ ات ، چہ گاڑی ءَ ایر اتک ءُُ یک اسپیت میدیں پیرزالے کوپگ دات ءُُ چہ گاڑی ءَ ایر گیتک ۔ آ پیر زال گوں آئی ءَ گْوشگ ءَ ات ’’ آ نیمگ ءَ مئینچو اود ءَ ، دومی لوگانی نیمگ ءَ ‘‘۔
گْوش ئے زاناں آ، بیلین ٹک ءِ لوگ ءِ ھالاں زرہ زرہ زانت ، انچو پہ وشی لوگ ءِ تہ ءَ پترت ۔ آئی ءِ پیریں مات پچ شودگ ءَ ات ، پیرءُُ کماشیں پت چُل ءِ دپ ءَ وپتگ ات ۔ آ دویں اجّکہ ءُُ بھمنتگی آیانی نیمگ ءَ چارگ ءَ لگ ات انت ءُُ ورناہ ءَ یک یک ءَ گْوشت ’’مرچی وشیں روچے منی پت ءُُ منی مات مرچی مبارکیں روچے ‘‘۔
آ دویناں سِٹ کت ءُُ اوشتات انت ۔ سابون چہ پیرزال ءِ دست ءَ لگشت ءُُ بن ءَ کپت ۔ آئی ءَ کوکار کت ’’ مئینچو! تو؟ اراں پکا توئے ؟‘‘
آ دیم ءَ کنزات ءُُ وتی مات ئِے امباز کت ءُُ پدءَ ھما گپ ئِے کت انت ۔
کماش انگت ءَ آئی ءَ روک ءَ روک چارگ ءَ اتءُُ پد ءَ گْوشگ ءَ لگ ات ’’ جین ، تو گڑا پد ءَ واتر اتک ئے ؟ ‘‘ گْوش ئے زاناں آئی ءَ آ ماھے پیسر یلہ داتگ ات ۔
ساھتے ءَ رند آئی ءِ پیریں مات ءُُ پتاں آ زرت ءُُ وتی ھمساھگانی کر ءَ برت ءُُ آ ئی ءِ پجّاروکی کنائینت ۔ آ تچک ءَ پادر ی ءُُ پد ءَ اسکول ءِ ماسٹر ءِ کر ءَ شت انت ۔
شارلانٹ وتی کڈو ءِ دروازگ ءِ دپ ءَ اوشتاتگ ات ءُُ آئی ءَ چارگ ءَ ات ۔ شپ ءَ شام ءِ وھد ءَ آئی ءَ گوں وتی پت ءَ گْوشت ’’ شما ویلینیانی چک ءِ برگ ءَ آ موہ دات انت ءُُ زنڈیں ردی یے کتگ‘‘۔
آئی ءِ مات ءَ وتی سر دگہ رنگے ءَ سرینت ءُُ درائینت ’’ مارا وتی چک بھا کنگی نہ ات ‘‘ آئی ءِ پت ءَ ھچ نہ گْوشت ۔
بچک ءَ پد ءَ گْوشت ’’ اے وڑیں کربانی یے شما بہ داتیں بد نہ ات ‘‘
ٹویچ چہ زھر ءَ سھر ءُُ شینز تر ات ءُُ گْوشت ئِے ’’ اراں تو مارا میاریگ کنگ ءَ ئے کہ ماترا پرچا بھا نہ کتگ ؟‘‘
بچک ءَ چو مستیں لیڑوءَ دْریپ ات ءُُ گْوشت ’’ ھو… ھو، من الم شمارا میاریگ کناں ، شما آ دمان ءَ گنوک بوتگ ات ، شمئے وڑیں مات ءُُ پت چکا نی زندگیاں برباد کن انت ، شرتر ھمیش انت کہ نوں من شمارا یلہ بہ دیاں ، پہ شما ھمے سزا شر انت ‘‘۔
ٹویچ ءِ زال ءَ کاشیگ دست ءَ ات ءُُ ارس چہ آئی ءِ دیدگاں شیپ گران ات انت ءُُ نگن ءِ لنکہ ءِ نیم چہ آئی ءِ دپ ءَ در اتکگ ات ،ءُُ آئی ءِ ھیسکگ جھل روان ات انت ۔
بچک انگت گوں بے دردی ءَ گْوشگ ءَ ات ’’ من پیداک مہ بیتیناں شرتر ات ، مرچی من ویلین ءِ ٹش ءَ پشی دیست منی ھون ءَ جوش وارت ، من وتی دل ءَ گْوشت کہ دگہ مرچی من انچوش ات آں !‘‘
آ جزباتی بوت ءُُ پاد اتک ۔’’نوں شرتر انت کہ من شمارا یلہ بہ کناں ءُُ دمانے ھم شمئے کر ءَ مہ ننداں ، پرچا کہ نوں من سھب ءُُ بیگاہ شمارا بد ءُُ رد کناں ، اے پیم ءَ شما ھم بزگ بئے ، چو وَ بوت نہ کنت کہ من شمارا پھل بہ کناں ‘‘۔
پیریں دھکان ءُُ آئی ءِ جن ءَ ھچ نہ گْوشت ءُُ وتی ھاموشی یے ارسانی میار کت ، بچک ءَ رپٹ ات ’’ شموشگ ءُُ پھل کنگ چوشیں چیزے واب ءَ ھم مہ گند ات ، من دیم پہ وت رواں ھر کجا بہ باں وتی لاپ ءَ درگیجاں ‘‘۔آئی ءَ کڈو ءِ دروازگ پچ کت ، ڈن ءَ مردماں ناچ ءُُ سھبت ءُُ سوت ات ، ویلین کٹم وتی چک ءِ واتری ءِ وشیاں دلگوش ات انت ۔
شارلانٹ ءَ زوراں زور زمین ءَ لگتے جت ءُُ وتی مات ءُُ پتانی نیمگ ءَ بدیں چمے چارات ءُُ کوکار کت ’’ شما، شوّم ات!‘‘ءُُ شپ ءِ کوراسی ءَ آ اندیم کت ۔