آزمانک: کُشندہ ءِ مات
اردو : منشی پریم چند
بلوچی : شعیب شاداب
رامیشوٙریءٙ شپءٙ وپت ءُ وابے دیست کہ وِنود بِہاریءٙ یک افسرے کُشتگ ءُ جاگہےءٙ چیر انت۔ پولیس آئیءِ شوہازءٙ بے میاریں مردماں بیمّ دئیگءٙ انت ءُ سرجمیں شہرءٙ ڈاہ ءُ شور انت۔ ہمے ترسءِ تہا آ پچلرزاِت ءُ چہ وابءٙ بُستے کت’ دیستے کہ وِنود وٙ واب اِنت۔ پاد اتک آئی ءِ کرّا شُت۔ چہ دوستیءٙ دستے سرا ایر مالِت ءُ جیڑگے بندات کت کہ من چونیں وتگڈیں وابے دیست۔ چریشیءٙ آ کمو تکانسر بوت۔ پدا تچک بوت بلئے وابے نہ یتک’ دلءِ یک ترسے چیر کپت۔
سہبءٙ ونودءٙ مات تکانسریءٙ دیست گرا جُستے کت: ” اماں! تو مرچی چیا پریشان ئے؟ “
ماتءٙ ونود گوں پُر مہریں چمّاں چاراِت ءُ گشت ” منی چُک! من ترا چے بگشاں’ دوشی من یک بدیں وابے دیستگ کہ تو یک افسرے کشتگءُ تتکگ ئے ءُ بے میاریں مردم لٹّ ورگءٙ اٙنت۔
ونودءٙ گشت: ” من چہ مسیبتءٙ نہ ترساں۔ انوں زاناں کجا وشحالاں کہ چہ مسیبتاں بہ ترساں۔ ” چو گشتءُ ونود بِہاری ڈنّءٙ دراتک۔
مرچی سبءٙ چہ ونود بِہاریءِ ہچ گواہ ءُ سوج نیست اٙت۔ زانگ نہ بوت کہ کجا شتگ۔ رامیشوٙری ءٙ پیسرا پہم اِت کہ بلکیں کانگریس پارٹیءِ کارگسءٙ انت۔ وہدے ساعت یک بوت ءُ آ نہ یتک گرا رامیشوٙری پریشان بوت کہ چدو پیسر وٙ ساعت دہءٙ آ لوگءٙ اتکگ’ پدا جیڑاتے بگندئے کارے کپتگ ئے ءُ جاگہےءٙ شتگ۔ دوشیگیں وابءٙ آ سک بے تاہیر ءُ تکانسر کتگ ءٙ ات ءُ وہد گوزان بوت گرا بے تاہیری اوں ودّان بوت۔ وہدے بیگاہ بوت گڑا آ دلءٙ نہ مرّینت’ کانگریس پارٹیءِ کارگسءٙ شت۔
اودا جستءٙ چہ سہی بوت کہ ونود بِہاری مرچی سہبءٙ بگر داں اے وہدءٙ پارٹیءِ کارگسءٙ نہ یتکگ۔
شپءِ نیم گوستگ ات۔ رامیشوٙری انگت دروازگءِ دپءٙ اوشتاتگ ات ءُ وِنودءِ راہءٙ چارگءٙ ات۔ اناگاہ یک مردے گوں ترندیں گاماں تچانءٙ اتک ءُ دروازگءِ دپءٙ اوشتات’ آئی ءٙ یک سیاہیں کمبلے انچو وتارا مانپوشتگ ات کہ دیمے گیشترا اندیم ات۔
رامیشوٙریءٙ تُرس اِت ءُ جستے کت: ” تو کئے؟ “
آ ونود بِہاری ات۔ زُوت تہا پتراِت ءُ ماتءٙ را گشتے’ دروازگءٙ بند کن۔ پدا پیشگاہءٙ کمبلے دور دات ءُ ورگے لوٹ اِت۔
رامیشوٙریءٙ گوں ترس ءُ بیمّ پُرس اِت: ” تو مرچی دراہیں روچءٙ کجا بوتگ ئے؟ من دراہیں روچءٙ ترا پٹّ اِتگ۔”
وِنود بِہاریءٙ گشت: ” من یک سکیں زروری کارےءِ واستہ شتگاں۔ نوں داں دوچار ماہءٙ ادا نِشت نہ کناں۔ اے ترسگی گپّے نہ انت۔ من ہما کار کتگ کہ آئیءٙ وتی سِتک سرپد بوتگاں۔ پہ وتی ساہءِ رکینگءِ ہاترا منی ادا چہ درآہگ ءُ روْگ المّی انت۔”
رامیشوٙریءِ چمّانی دیما سیاہیءٙ مانشانت’ درّائینتے: ” چوں منی چُک! تو ہما کار کت کہ من وابءٙ دیستگ ات۔ ایشورءٙ پرچا چو تئی ہوش بُرت؟ “
ونود بِہاری ءٙ گُشت: ” ناں ایشورءٙ منی ہوش برتگ ناں کہ منی سرا مسیبت کپتگ۔ من مرچی انگریزانی چھاوْنیءِ تہا یک فوجی افسرے کشتگ۔ انچو نشانگ گِپت کہ یکّیں تیرءٙ گوں سرد بوت’ ہچ نہ سُراِت۔ “
رامیشوٙریءٙ گوں ترس جست کت: ” گرا پولیس سہی بوت؟”
” ہوْ بازیں مردمے گِرگ بوتگ’ بلئے من شر رکّ اِتوں-” وِنود بہاریءٙ پسّہ دات۔
” ہما کہ دگراں پہریزانت’ دگرانی واستہ مِراٙنت’ ہما دلیر ءُ سرمچار انت۔ ہماہانی ودی بوْگ نیکیں پالے’ ہماہانی مات وش بھت اٙنت۔ ترا لج نہ کنت کہ تو ہونے کتگ ءُ وتی توسیپءٙ کنگائے۔ ” رامیشوٙری ءٙ گوں زہر گشت۔
ونود بِہاریءٙ پیشگاہءٙ کپتگیں سیاہیں کمبل چِست کت’ پدا وتارا مانپوشت ءُ گُشت: ” اگاں تو منی مات مہ بوتین ئے’ گرا گوں وتی ہردو دستاں انوں من تئی کار گوازینتگ اٙت۔ نوں من داں زندگاں تئی شکلءٙ نہ چاراں۔ ” چو گُشت ءُ گوں زہرءٙ چہ گِسءٙ دراتک۔
کمو دیراں پد رامیشوٙری اوں گوں زہرءٙ چہ گِسءٙ در اتک ءُ کوکار بندات کت: ” تو تُری بِلّے منی چُک ئے’ من اے ناروائی ءٙ سٙگ اِت نہ کناں۔ من انوں رواں پولیس تھانہ ءٙ’ اے کوشءِ حالءٙ نبشتہ کنائیناں۔ دزگیر کتگیں بے میاریں مردمانی بدلءٙ وِنود بِہاری پاہو دئیگ بہ بیت’ گِہتر اِنت۔”
کمو دُور چُکءِ رندءٙ کپگءُ گریوگءٙ چہ پد’ مات سک دل رنج بوت’ آ واتر لوگءٙ اتک ءُ بے کساس گریت ءُ گشتے: ” ہما چُک کہ من گوں سکّی ءُ رنجاں رودینتگ’ من گٙل بہ باں کہ آ پاہوءٙ درنجگ بہ بیت۔” بزّگیں رامیشوٙری تُست ءُ کپت۔
وہدے رامیشوٙریءٙ بود کت گرا آئیءِ جوزگ مہکم ات بلئے آئیءِ دل رنجی برجاہ اٙت۔
رامیشوٙری گوں گٙل ءُ وشّی’ وتی چک’ وِنود بِہاری ءِ سزا دئیگءِ واستہ’ آمید گِسءٙ روْگءٙ ات’
اناگاہ رامِشوٙریءٙ دیست کہ دہ ورناہانی دستاں زنزیر بستگءُ پولیسءِ بازیں کارِندہاں آہاناں دزگیر کتگ ءُ پُشتءٙ دور لہتیں جنین ءُ مردینانی سر جٙہل اٙنت ءُ سُبک سُبکءٙ روان اٙنت۔
رامیشوٙری کمو اُودا اوشتات ءُ پدا ہماہانی پُشتءٙ آمیدگِسءِ نیمگءٙ شُت۔ آئیءٙ وتی تہا کمو جوزگ ودی کت ءُ اشتات۔ آمیدگِسءٙ مردمانی مزنیں مُچی یے اٙت۔ لہتیں جنین گریوگءٙ ات انت۔ رامیشوٙریءٙ اوں گریوگ بنا کت۔
یک پیریں جنینے آئیءٙ دلبڈّی دیان اٙت: ” گہار! مہ گرے’ بس کن! ہرچی مئے بھتءٙ نبشہ انت’ ہما وڈ بیت۔ منی چُک اوں بے میاری دزگیر کنگ بوتگ’ کانگریس پارٹیءِ کارِندہے بوتگ۔ تئی کجام سیاد ءُ وارس دزگیر بوتگ؟ “
رامیشوٙریءٙ آ ہچ پسہ نہ دات ءُ ہر مردم ءٙ را دم پہ ساہت جست کت کہ “جج ساہب کدی کیت’ جج ساہب کدی کیت۔”
ساعت دوءٙ جج ساہبءِ موٹل اتک۔ آمید گِسءٙ جاک و سلوات بوت۔ انچو کہ جج ساہب وتی کرسیءِ سرا نِشت’ ہمے دمانءٙ رامیشوٙری جج ساہبءِ دیم پہ دیما اوشتات ءُ دراہبات کتءُ تچکءٙ گُشت: ” واجہ! اے کیسءِ پیش کنگءٙ چہ پیسر’ من وتی گپّاں گشگ لوٹاں۔ “
جج ساہبءٙ وتی گردن دیما کشّ اِت’ چمّ سکّ داتنت ءُ جست کت: ” بُگش! تو چے گُشگ لوٹئے۔ “
رامیشوٙری: ” من پمشکہ تئی کرّا اتکگوں کہ اے کوشءِ راستیں حالاں ادا درشان بہ کناں۔ انگریز فوجی افسرءِ کُشندہ منی چُک وِنود بِہاری اِنتءُ اے دراہیں دزگیریں ورناہ بے میار اٙنت۔ “
آمیدگِسءٙ کوکار بوت۔ دراہیں بے میاریں بچکانی پِت ءُ مات رامیشوٙریءِ چپّ ءُ چاگردءٙ اوشتات انت۔
انچو یک بچکے چہ مُچّیءٙ دراٙتک ءُ رامیشوٙریءِ دیماءٙ اوشتاتءُ کارچے آئیءِ سینگءٙ گُت دات۔
رامیشوٙری پریات کنانءٙ کپت ءُ کارچ جنوکءِ نیمگءٙ چم شانک دات انتءُ اجکّہ بوت۔ آئیءٙ گریت ءُ جُست کت:
“منی چُک توئے’ وِنود بِِہاری!”
چرآئیءِ چمّاں دو ترمپ ارس رِتکءُ ہردوئیں چمّ پہ مدامی بند بوتنت۔