گدارنویسی ءِ لھتے دلگوش کرزیں پَھنات
نبشتہ کار: زاھدہ رئیس راجی
چَہ دزگٹیاں کلھُوکے موہ رس اِت بلوچی ءِ تاک، ماھتاک لیٹینان کُت ءُ چاگردی رسانکدرانی گلاں سرے جَت ، برے برے باسکانی جند ءِ وال ءِ سرءَ ھم سروکے کُت ۔
بلوچی ءِ بازیں ردانکی ساچشت دیم ءَ اتک اَنت ۔ گیشتر وشی پہ اے چیز ءَ بیت کہ نوں وانوک تُری سنگتی ءُ پجایاروکی ءِ ھساب ءَ اگں نہ ایراد ءُ نادوستی ءِ پدّراھی ءَ ھم وتی ونتگین کتابانی سرءَ جند ءِ مارشت ءُ ھیالاں درشان کنان اَت اَنت کہ یک نیکیں پالے اَت ءُ ردانکی لبزانک ءِ دیمروی ءِ نشانی اَت ۔
ھمے درگت ءَ چمانی دیم ءَ دوسے نوکیں ءُ کُھنیں گدارانی چمشانک \ دیدانک ھم گوست اَنت۔ بلے ابید چَہ یک ءُ دو نبشتہ کارانی دگہ درستین ءِ گورءَ یکیں وڑ ءُ پیم ءَ درشانگ ءِتب ءُ مئیل گندگ بیت ۔ بزاں آھاں وتی دل دوستیں ءُ نادوستیں پھناتانی سرءَ وَ سک وش گپ جَتگ ات بلے ھمودءَ کہ گدار ءِ ازمی لوٹ ءُ گُزر اَت اَنت، پھک ءَ سرگوز کُت اَنت۔
پہ چوشیں دیدانکانی دیگ ءَ چونائ ءَ میاریگ آ ھم نہ اَنت پرچا کہ نوکباھند چَہ وت ءَ زانتکارترءِ نیمگ ءَ چمّاں سک دَینت ءُ زانتکارانی کار، چاگردی رسانکدراں باز ءَ گندگ نہ بنت ءُ ھما کتاب ءُ تاکاں کہ اِے زانتکارانی نبشتانک چاپ بنت آ ھم ھرکسی دزرس ءَ نہ بنت ۔
پمشکا دل ءَ لوٹ اِت کہ اگں راہ رواجُکی ھم گدار نویسی ءِ ازمی پھناتانی سرءَ تران کنگ بہ بیت پہ نوک باھنداں بے مُز نہ بیت۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
اے گپ ءَ دراہ زانت ءُ سرپد اَنت کہ ناول یا گدار، ردانکی لبزانک ءِ تَھرے پمشکا پَہ گدار ءِ ساچشت ءِ ردانک یا نثر بوھگ المی اِنت۔
پدءَ کسھی لبزانک یا فکشن ءِ انچیں بَھرے کہ ایشی ءِ توک ءَ زندگی ءِ اکس پیشدارگ ءِ ھمراھی ءَ گچین پھنات ءِپجّار ءُ تفسیر ءَ ھم بہ کنائین ایت ءُ پہ اے کار ءَ یکشلی ءُ روانی بوھگ ھم المی اِنت۔
میان اوستمانی لبزانکی دنیا ءَ گداریا ناول ءِ بازیں قسم یا وڑ ءُ پیم گِشینتگ اَنت چوشکہ بُن دپتری ( تاریخی )، سیاسی ، جنگی ، مھرانکی، تب زانشی ، علامَتی ، لیکھی ، واکیاتی، کسمانکی ، نیکراھی، تژن ءُ بچکندی ءُ دگہ بازینے ۔
نازقادری ” ناول کا فن “ ءِ تہ ءَ گوشیت :
” ناول کی فنی قدروں کی تعین زیادہ بہتر طور پر اسطرح کی جاسکتی ہے کہ اُ س میں:
قصہ گوئ ، دلچسپی کا عنصر ، واقعہ نگاری ، کردارنگاری ، ماحول ، منظرنگاری ، جزبات نگاری ، نصب العین ، مکالمہ نگاری ، پسِ منظر ، پلاٹ ، اسلوب ناول کی فنی قدروں میں ان تمام عناصر کا متوازن و معتدل ھم آھنگی اور یک رنگی ناگزیر ہے “
ڈاکٹرعبدالصبور وتی پٹپولی نگدی کتاب ” بلوچی کسھی لبزانک (پٹ پولی ءُ نگدکاری )‘‘ ءَ گدار ءِ اَلّمی بَھرانی رِدءَ پلاٹ، کِسّہ ءُ کِسّھی تَب ، کارست، کسہ ءِ ماحول یا چاگرد ،مکالمہ ( گپ ءُ تران) ،درشان داب یا اسلوب ،نقطہ نظر یا بُن گپ ، گدار نویس ءِ جند ءِزبان ءُ بیان ،جزبگ ءُ ھیالانی درانگازی ءِ وڑءُپیم ءُگدارنبشتہ کنگ ءِ تیکنیک ءَ ھوار کنت ۔
وھدیکہ وکی پیڈیا ءَ سرے جن ایں مارا سما کپ ایت کہ وکی پیڈیا ءَ اِے پھنات کمے گونڈتِر کُتگ اَنت ءُ گوشتگ کہ تھنا پلاٹ ، کسہ ، کارست سازی ، مکالمہ نگاری ، ندارگ سازی ءُ بُن گپ الّمی چیز اَنت۔
چونائ ءَ لھتے ندکارانی گورءَ کِسّہ ءِ جندءِ نہ بوھگ گدار ءِ جوانتریں کُتہ کاری (تجربہ) یے زانگ بیت ، بلے گپ ایش اِنت کہ گدار وھدے کِسّھی لبزانک ءِ بَھرے ، بے کسّہ ءَ تھنا ساچشتکار ءِ مجگ ءِ گڑمنجانی بے رَھبندیں پتاری ءَ کے ایر بُرت کنت؟
میان اوستمانی لبزانک ءِ گدارنویساں وتی کسہ ءِ درگتءَ زاتی جیڑہ ءُ جنجالاں ابید سیاسی، چاگردی (سماجی ) یا دودمانی زندمان ءِ ھاسیں پھناتانی سرءَ ھم سوبمندیں کُتہ کاری پیش داشتگ کہ اے کسھانی تچکیں سان (اثر) چاگرد ءِ سرءَ اوں کپتگ۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
اگں پلاٹ ءِ گپ ءَ بہ جن ایں گُڑا اے ھما ھالیکیں پٹ یا زمینے کہ ایشی ءِ سرءَ گدارءِسرجمیں ماڑی ایر کنگ بیت ۔ اے گپ ءِ مُراد ایش انت کہ پلاٹ یک انچیں زھنی خاکہ یا اسکیچے کہ آئ ءِ توک ءَ گدارنویس وتی گدار ءِ سرجمیں لوٹاں وتی بُن گپ ءِ ھساب ءَ ٹھین ایت ۔
پَہ درور بُن گپ ءَ گوں ھمگرنچیں کسہ یے جوڑ کنت ، کسہ ءِ دیم ءَ برگ ءَ جتاجتائیں واکیاتاں رد ءُ بند دنت ، اے واکیاتانی چست ءُ ایر ءِ جاگہ ، وھد ءُ پاس ءَ ھم گِشین ایت۔ واکیاتانی سرجم کنوکیں کارستاں ھم گِشین ایت ، کارستانی تب ءُ مئیل ءِ پجّار ءَ ھم چَہ آھانی مکالمہ ( گپ ءُ تران ) ءَ کنائین ایت ۔
پدءَ وتی کسہ ءَ انچیں آسرے ءَ ھم بارت رسین ایت کہ وانوک گدارنویس ءِ مکسد یا مول ءُ مُراد ءَ رس ات بہ کنت ءُ گُڈسرءَ وانوک بہ جیڑایت کہ چوش پرچا بوتگ ءُ چوش اگں مَہ بوتیں گُڑا چون بوتگ اَت ۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
چونائ ءَ ھمک گدار نویس ءِ گورءَ چَہ گدار ءِ بُنگیج کنگ ءَ پیش الم ءَ یک نہ یک ھیالے ، کسھے ، کارستے ، واکیہ ءُ جاورے بیت انت کہ آئ ءَ پہ نبشتہ کنگ ءَ سکین دَنت ءُ مجبور کنت ۔ اے وھد ءَ آ وتی ھیالانی توک ءَ ھمنکدر جیڑایت کہ اسل کسہ ، کارست ، واکیہ یا جاور پُشت ءَ چیر تراَنت ءُ زھن ءِ ساچ اتگیں کسہ ، کارست ، واکیہ ءُ جاور آھانی جاگہ ءَ زِیراَنت ءُ یک نوکیں دنیایے انچوش ٹھین ایت گوش ئے راستی آ نہ بیتگ کہ آئ ءَپیسر ءَ دیستگ یا ماراِتگ اگں نہ گوازینتگ بلکیں راستی وَ ایش اِنت کہ آئ ءِ زھن ءَ چَہ وتی نیمگ ءَ تامُرے ءِ دروشمءَ اڈ کُتگ۔
ادءَ یک چیزے زانگ لوٹ ایت کہ گدار ءِ توک ءَ کسّہ ءِ زرنگی وانوک ءِ ھدوناکی ءَ انچوش گیش کنت کہ ھچ جاہ ءَ آئ ءِ وانگ ءِ ھُبّ ءَ نہ پروش ایت ءُوانوک وتی جیڑگ ءَ یل نہ دَنت کہ دیمتر ءَ چے بیت اِنت۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
کارست ءُ کارستانی تب ءِ گِشینگ گدار ءِ الّمی چیز اِنت۔ چونائ ءَ گدار ءِ پولکاراں ، گدار ءِ واکیاتانی چست ایر کنوکیں کارستانی توک ءَ کساس دراھیں ساھدار ھوار کُتگ اَنت ۔ بلے مئے چاگرد ءَ تھنا انسان گچین کنگ بیتگ۔ زانتکارانی گوشگ ایش انت کہ گدارءِ کارست مُدام انسان بہ بیت لازُم نہ انت ۔ گدار نویس چَہ جناوراں ھم انسان ءِ کاراں گپت کنت ءُ جناورانی کارست جوڑ کنگ ءِ وھد ءَ باید انت کہ آ زندگیں کارستاں گوں ھم دَپ بہ بنت۔
برے برے وانگ ءَ گمان بیت کہ گدارانی کارستانی تب ءُ مئیل چَہ بندات ءَ بِہ گرتاں گُڈ سرءَ یک پیم اِنت ۔ بلے اگں گدار نویس ، انسانی تب ءُ نپسیات ءَ دلگوش بہ دنت آ سرپد بیت اِنت انسانی زندمان ءَ آیوکیں چست ءُ ایرآئ ءِ تب ءُ مئیل ءَ مٹین اَنت ء ُ وَھد ءِ ھمراھی ءَ آ بازیں نوکیں چیز زوران کنت ءُ کُھنیناں یل دیان کنت پمشکا گدار ءِ کارستانی تب ءُ مئیل ھم باید ھمے رنگ ءَ پیشدارگ بِہ بیت ۔کواس ءُ زانتکاراں اِے پیمیں کارست ، پیچیدگیں کارست یا راؤنڈ کیریکیٹر ءِ نام داتگ اَنت۔
بلے باز برءَ گدارانی توک ءَ انچیں کارست ھم کاینت کہ آ تچک یا سپّاٹ یا فلیٹ بنت ایشانی تب ءُ مزاج ءِ سرءَ جاورانی مٹ ءُ بدل ءِ ھچ سان نہ کپ ایت ۔ ایشاں اگں گدار نویس بہ لوٹ ایت جوانیں رنگے ءَ پیش داشت کنت بلے گیشتریں وھدءَ ھمے گندگ بیتگ کہ چوشیں کارستانی الکاپیں کارمرزی ءَ بازیں گدارنویس سرگوز کن اَنتءُ گدار ءَ نزور ترین اَنت۔ اے پیمیں کارست مئے ھمروچی زندگی ءَ گوں ھم دَپ نہ بنت ءُ نے کہ اے کارستاں وانوکانی دل ءَ ابدمانی رس ایت۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
گدار ءَ ھواریں ھمک کارست چَہ وتی زبان ءُ گالوار ءَ پجّارگ ءُ زانگ بیت کہ چریشی ءَ وانوک ءَ آھانی اُمر، جنس ، پگر ءُ مارشت ، تب ءُ نپسیات ، دل ءِ ھال ءَ ابید گوں یک دومی ءَ سیاد ی وارسی ءِ سرپدی رس ایت ءُ کارستانی چاگرد(ماحول ) ءِ باروا ھم مالوم بیت انت۔
المی انت کہ کارستانی گپ ءُ تران چَہ کسّہ یا واکیہ ءِ چاگرد ءَ ھجبر ڈن مہ روت۔پمشکا گدارءِ چارءُ تپاس ءِ وھد ءَ کارست ءِچاگرد ءِ لس تب چارگ بہ بیت نے کہ لبزانکی یا زبان ءِ زگری ۔پَہ درور :
اگں کسہ یا واکیہ ءِ چاگرد مشکت، دبئ ئیگ اِنت ، اودءِ بلوچ کارست اگں ودی ھمانگور بیتگ، وانندگ انت ، کارمندیں ورنا انت آئ ءِ گالرد (جملہ ) ھجبر بے اربی لبزیات یا بُن رھبند ءَ بوت نہ کن انت ۔ ھمے رنگ ءَ نصیر آباد ءِ بلوچ کارست ءِ بلوچی بے سندھی ءِ لبزیات یا بُن رھبند ءِ ھورتہ ھوری ءَ بیت نہ کنت۔ نوشکی ءِ رکشانی گالوار ءِ کارست ءِ گالرد ءُ لبزیات ھم وتی چاگرد ءِبنتءُ کراچی ءِ ھم انچوش۔
ھماھاں کہ یک مُدتے کراچی ءَ زندگی کُتگ ءُ سرجمیں کراچی ءَ گرداتگ اَنت آ سرپد انت کہ کراچی ءَ ودی بیوکیں وانندگیں چاگردءِ وانندگیں ورناھانی گپ ءُ تران انگریزی ءُ اردو ءَ ھور تہ ھور اِنت ءُ بے وانندگیں چاگرد ءَ ھِندی ، سندھی ءُ اردو ءِ سان گیشتر اِنت ۔
ھمے رنگ ءَ یک انچیں کارستے کہ اربستان ءَ اگں نہ کراچی ءَ زندگی کنگ ءَ اِنت بلے آئ ءِ پت پیروک ءَ چَہ ایران ءَ ھمے زوتاں اگں نہ 25 ءُ 30 سال پیسر لڈ ءُ بار کُتگ نوں اے کارستانی بلوچی ءَ پارسی لبزیات گیشتر بنت۔ سوب ایش انت کہ ایران ءَ پارسی ءِ سان گیشتر انت چَہ پاکستان ءِ اردو ءَ ۔
چونائ ءَ چاگردی رسانکداراں بلوچانی تب باز مٹینتگ ءُ آ دوبر بلوچی ءِ زگری ءِ نیمگ ءَ پیداگ انت بلے چَہ سال 2010 ءَ رند ، چدءُ پیشتر ءِ جاور ھما اَنت کہ بُرز ءَ نشان کنگ بیتگ انت۔گدارانی توک ءَ اے چیز الم دلگوش دیگ لوٹ ایت۔
ھمے رنگ ءَ اگں کارست ءَ چَہ کراچی ءُ مکران ءَ لڈءُ بار کُتگ ءُ دیم پہ اربستان ءَ شُتگ آھانی لبزیات ءُ گالرد وتی وتی پیشگیں جاھانی ھساب ءَ بنت۔
اگں گدار ءِ کارست یک بے وانندگیں لوگی جنیں آدمے ، اگں نہ انچیں نیزگاریں مردینے کہ آئ ءَ وتی سرجمیں زندگی یک ھاسیں چاگردے ءَ گوازینتگ ، ھجبر گوں یک ھم ڈنی مردمے ءَ ڈیک نہ وارتگ، پدءَ آ چاگرد ءِ مردم یک ھاسیں گالوارے ءَ گپ ءُ تران کنوک اَنت، آھانی لبزیات ءُ بتل ھم وتی چاگرد ئیگ اَنت، اے رنگیں کارستانی گپ ءُ تران ءِ گِشینگ ءِ وھد ءَ باید انت کہ ایشانی چاگرد چارگ بہ بیت نے کہ رواج گپتگیں گالوار ءِ لبزیات ءُگالرد ۔
بلے بلوچی ءِ لھتے نگدکار گدارانی چوشیں کارست ءِ گپ ءُ تران ءِ بنیات ءَ گدار نویس ءِ سرءَ ایراد گرانت کہ پرچا زگریں بلوچی نہ کن انت ۔
اے رنگیں ایراد وت پدر کنت کہ ایرادگروک ءَ گدارنویسی ءِ راہ ءُ رھبندانی ازمی سرپدی ءِ جند نیست۔
پمشکا اگں اے دابیں کارستاں زگریں بلوچی تران ءَ گوں پیشدارگ ءِ ردی ءَکسے بہ کنت آ بلوچ وانوکانی دل ءَ وَ وش کنت بلے گدارنویسی ءِ تھرءِ لوٹ ءُ گزراں گوں انساپ کُت نہ کنت ۔
منی جند مُدام ھیران پہ اے گپ ءَ بیتگ کہ عمّان ءِ چاگرد ءِ سرءَ جوڑ بیتگیں تامُر بہ بیت اگں نہ کراچی ءُ ایران ءِ تہ ءَ زندگی کنوکیں مردمانی چاگرد پیش داروکیں گدارے بہ بیت اگں نہ رخشان بیلٹ ءِ توک ءَ زندگی کنوکیں مردمانی چاگرد پیش داروکیں گدارے بہ بیت، مئے وانوک وتارا تامُر ءُ آزمانک ءُ گدارانی کواس پیش داراَنت ءُ اِے مکالماتانی یا گپ ءُ تران ءِ سرءَ انچوش ایراد گِر انت گوش ئے اے کارستانی تب ءُ مئیل ءُ گپ ءُ تران اگں وانوک ءِ دل دوستیں دَمگ ءِ نہ بیت ساچشتکار پھک ءَ میاریگ اِنت ۔
باید شموشگ مَہ بیت کہ کارستانی گپ ءُ تران سَتر گدار ءِ سوبمندی ءِ نشانی اِنت بلے اگں اِے تران ، وتی گِچین کسہ ءِ چاگرد ءَ گوں ھم دَپ مَہ بیت، ازمی ھساب ءَ آ پَھک ءَ نزور گوشگ بیت ۔
گدار ءَ ابید ، آزمانک بہ بیت ، کسمانک بہ بیت اگں نہ ھرھما تھرے کہ آئ ءِ تہ ءَ کسہ ءُ آھانی کارستاں کلھُوکے ھم جاہ ءُ بستار اَست اے گپ المی انت ۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
پدءَ اے ھم زانگ لوٹ ایت کہ گدار ءِ توک ءَ کارستانی گپ ءُ تران ءُ ساچشتکار \ گدارنویس ءِ جند ءِ بیان ءِ توک ءَ ھم تپاوت \ دگری بیگ المی اِنت ،ھاس ھما وھد ءَ کہ گدار ءِ توک ءَ ساچشتکار ءِ جند کارستے ءِ دروشم ءَ ھوار مَہ بیت۔
کارست ءِ زبان دَرلبزانکی بیت کنت بلے گدارنویس ءِ جند وَ لبزانکی مردمے پمشکا آئءِ زبان ءُ بیان المی اِنت کہ لبزانکی بہ بیت اگں نہ الکاپیں وانوک یا نبشتہ کارے ءِ چِھرگ ءَ بہ جنت کہ اے آئ ءِ زانت ءُ زانشت ءُ وانشت ءِ ھم آدینک انت ۔
منی ادءَ مول ءُ مُراد اے زورگ مہ بیت کہ گدارنویس وتی دَمگی لھجہ یا گالوار ءِ ھچ پلامُرزی ءَ مَہ کنت پرچا کہ انگت ما منّاکیں زبان ءِ ارتقائ اَھد ءَ ساہ کشگ ءَ اِیں ءُ انگت مارا وتی ھمک گالوارءِ گال انبار ، لبزیات ، گالبند ، گالریچ ءُ بتلانی سرءَبازیں پٹپول کنگی انت ءُ مالومداری (انفارمیشن ) مُچ کنگی اِنت پمشکا اگں کسے وتی دَمگ ءِ ھاسیں گال \ گالبند \ بتلاں کارمرز کنت ، پہ آئ ءَ المی اِنت کہ گُڈ سرءَ ایشانی بزانت ءَ ھم نبشتہ بہ کنت داں نزانتکاریں وانوکے ایشاں پَھک ءَ رَد مَہ گوش اِیت۔
بلے سیاھگی رَھبند ءَ انچوش مَہ ٹٹائیت کہ وانوک ءِ مجگ ایشی ءِ پچ کنگ ءِ زُور ءَ سگ اِت مَہ کنت۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
گدار ءِ بنگیج ءَ بہ گرتاں میان ءَ رسگ ءَ پدءَ میان ءَ بہ گرتاں آسر ءَ سر بوھگ ءَ، آئ ءِ بازیں کارستے سدان بنت ءُ نوکیں ھوار بیان بنت ، بلے نے سستگیں کارستانی کسہ ناتوام یل دیگ بہ بیت نے کہ ھوار بیوکانی ھواری ءَ وانوک ” غیرضروری “ بہ مارایت ۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
گدار ءِ بامردیں کارستانی ھمگرنچی باید سرجمیں گدار ءَ بہ بیت ۔ چوش مہ بیت کہ بنگیج ءَ کمے داتگ ، دیمتر ءَ نے آئ ءِ جزبگ ءُ مارشتانی باروءَ کسے زانت ، نے کسے آئ ءِ جیڑہ ءُ جنجال ءَ زانت ءُ پدءَ تچک ءَ آ آسرءَ دیم ءَ یارگ بہ بیت کہ اے کارست چوشکہ ھیرو انت پمشکا ایشی ءَ الم ءَ پیش بہ دار ءُ چہ ھمیشی ءَ گدارءَ کُٹین ۔ اے پیمیں ردیانی سوب ءَ بازیں سوبمندیں گدار ھم دیم پہ بے سوبی ءَ سربیتگ انت۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
نوں کائیں گدار ءِ ندارگ سازی یا منظر کشی ءِ نیمگ ءَ ایشی ءِ مُراد گدار ءِ چاگرد ، آئ ءِ کسّہ ، کسّہ ءِ دیم ءَ بروکیں واکیات ءُ کارستانی کش گورءِ پیش داشتگیں ندارگ اِنت ۔
اے گدارنویس ءِ انچیں سنچ یا صلاحیتے زانگ بیت اِنت کہ دروگیں یا وت ساچیں کسّہ ءَ راستیں چیز پیش دارگ ءَ بلائیں کُمکے دنت ءُ میان اوستمانی بازیں گدارانی سوبمندی ءِ مستریں سوب ھم ھمے زانگ بیت ۔
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
ھمک گدار نویسے گدار ءِ نویسگ ءَ پیش یک بُن گپے مجگ ءَ ایر کنت ۔ اے بُن گپ ءِ دیم ءَ یارگ ءُ آئ ءِ مول ءُ مُراد باید انت کہ گدار ءِ توک ءَ گام گام ءِ سرءَ زانگ ءُ پجّارگ بہ بیت۔ پرچا کہ اے انچوش پہ گدار ءَ المی انت چوشکہ پہ بدن ءَ ھون ۔
اردو ءَ ایشی ءَ ” نقطہ نظر “ ءِ نام دینت ءُ بلوچی ءَ من ایشی ءِ نام بُن گپ ءِ مول ءُ مراد داتگ۔
چونائی ءَ ھمک انسان ھاس کن ازمکار ھما مردمے کہ کائنات ءِ ھمک چیز ءَ چارایت ، مارایت ، جیڑایت ءُ جتائیں دروشمے دیگ ءِ جُھد ءَ کنت ، ھروھد ءَ اے ازمکار پہ کجام ھم بُنگپ ءَ وتی ند ءَ کاربندایت بزاں کہ آ وتی مارشت ءُ ھیالانی وسیلہ ءَ وتی مسکد ءَ بیان کنگ ءِ جُھد ءَکنت پمشکا ساچشتکار ءِ نقطہ نظر ساچشت ءِ پُشدر ءَ الم ءَگون بہ بیت ۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
اگں تیکنیک ءِ گپّ ءَ بہ جناں گُڑا فکشن ءِ توک ءَ روا بیتگیں دراھیں تیکنیک پہ گدار ءَ ھم روا اَنت۔ چوشکہ بیانیہ ( واقعاتانی بیان ) ، کسمانکی ، مکالماتی ، رودپتری ( ڈائری) ، نمدی، ریزمانکی (انشائیہ ) ، جیڑگی ( دل چونڈگی ) ءُ دگہ بازینے ۔ اگں موہ رس اِت تکینک ءِلوٹ ءُ گزرانی سرءَ جتائیں نبشتانکے دیم ءَ کاراں کہ اے نبشتانک سک دراج بیتگ ءُ ابید چَہ انچیں وانوکاں کہ آھاں دربرگ ءِ ھُب ءُ واھگ است بلکیں دگہ کسے ایشی ءَ مہ وان ایت ۔
٭٭٭ ٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
گدار ءِنبشتہ کارھروھد ءَ جتا جتائیں دراں نبیسگ ءِ جُھد ءَ کن انت باید ایش انت کہ اے در یک دومی ءَ گوں ھمگرنچ وَ الم ءَ بہ بنت بلے یک درے چَہ دومی ءَ انچوش گستا بہ بیت کہ یک جتائیں چیزے زانگ بہ بیت ۔
لھتے مردم اولی در، دومی در، سیمی در ءَ گدارءَ مان دَینت ءُ دگہ ھچ چیز نشان نہ کن انت ۔ ایشی ءَ توک ءَ گدارنویس تھنا ھمنچو پابند اِنت کہ آ پیسریگیں در ءُ دیمتر ءِ درءِ میان ءَ کسہ \ ندارگ \ جاور ءِ دگری ءَ پیش بہ دارایت بلے چوشکہ ” توکہ زند ءِ درورے “ گدار ءَ من درانی گِشینگ ءَ سالانی ھساب داتگ ۔ پمشکا نوں من باید پابند بہ باں کہ ھمک سال کہ من بُرز ءَ داتگ باید آ وھد ءُ زمانگ ءِسیاسی ءُ چاگردی جاور ھال ، وانندگ ءُ بے وانندگ ، کسان ءُ مزن ، جنین ءُ مردین ءِھمک روچی لبزیات ، گالرد ءُ بتلاں ھم دلگوش بہ دَیاں ۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
ھلاس
دو اپریل دوھزار بیست