بلوچی آزمانک “بستار ” اسلم قادر، کیچ
زند چی ئے ، زند ءِ بستار چی انت ؟ ، ھرکس یک وڑے ءَ معنٰی کنت ، کسے گشیت زند چکاسے پدا ھلاس بیت ، گڈا ھمے جست سر چست کنت ، کہ زند اگاں ھلاس بیت گڈا پدا چی ءَ بندات بیت ؟، چکاس وا ھر وہدا نہ بیت بلئے زند دائم ءَ است انت ، بزاں اے جہان ءُ آ جہان ، مردم مدام زندگ انت ، یک برے مریت پدا زندگ بیت ، ھما دوزح ءُ جنت ءِ راستیں گپ۔ مردم وتارا برے یک جاگہے ءَ شوھاز کنت ، برے وتارا درگیج ایت ءُ برے ھمے درگیجگ ءِ تہا وتارا گار ھم کنت ، آ کجام مردم انت کہ گار بنت ، اے گپ ءِ وتی یک بستارے وتی یک متلبے ، کسے اے گپ ءَ سرپد بیت ءُ کسے ابکہ ءُ حیران ،اے حیرانی آئی ءَ کجا بارت ءُ سر کنت ، کجام راہ ءِ ، کجام جاہ ءَ ، آ ھما وہدا سرپد بیت کہ آ سرپد بوگ لوٹیت ، اگاں سرپد بوگ نلوٹیت گڈا اے حیرانی چو کوہ ءِ وڑا آئی ءِ دیم ءَ مک بیت ءُ پدا آئی ءِ توامیں زند ھمے کوہ ءِ سرکپگ ءُ لگوشگ ءَ گوزیت ، بلئے بنی آدم ءِ وتی جتائیں بستارے ءُ کوہ ءِ وتی ، کوہ بنی آدم ءَ دم برائینت کت کنت ، بلئے بنی آدم کوہ ءَ پہ دست ڈرینت کُت نہ کنت ۔
پروفیسر غلام سرور ھمے گپاں گوں یونیورسٹی ءِ وانوکانی یک ڈلے ءَ گوں کنگا ات،اناگہ ءَ آئی ءِ دست ءَ چہ چاہ ءِ پیالہ پہ بے انانی لگوشت ءُ جہل ءَ کپت ، چاہ آئی ءِ پُچانی سرا ءُ چیزے زمین ءِ سرا ریتک انت ، پروفیسر غلام سرور ءَ پدا کنداِت ءُ گشت ” ورناہاں اے چاہ ءِ پیالہ گرم ات ،دست ءَ سگ ات نہ کُت پمیشکاں پیالہ چہ دست ءَ لگوشت ءُ جہل ءَ کپت، پرچہ کہ گرم سگگ نہ بیت ، دست ءَ سگ ات نہ کت ءُ پیالہ کپت، ھمے وڑا وتی زندا را ھچبر لہڑ گرگا مئیل ات ، اگاں زند لہڑ بہ گیپت گڈا ھمے وڑا چہ بالاد ءَ لگوشیت کپ ایت ، پرچہ کہ بالاد آس سگ ات نہ کنت ، پمیشکاں چہ آس ءَ دور بئے ، آس ءِ کار سوچگ انت بس سوچگ ، آس ءِ بستار ھمیش انت ءُ بالاد ءِ وتی ، آس ءُ بالاد یک جاگہی ءَ پئیم نہ بنت ، اگاں یک بنت گڈا پُر جوڈ بنت ءُ پُر ءِ بہا سک ارزان انت، بلکیں بہا بوت ھم نہ کنت، پمیشکاں نہ بہا کنوک است نہ بہا زوروک است۔
ھمے ڈل ءِ سروکی ءَ یونیورسٹی ءِ زانتکاریں وانوک شہمیر کنگا ات ، آئی ءِ سنگت جہانزیب ءَگوں تکانسری شہمیر ءِ نیمگا چاراِت ، شہمیر سرپد بوت، آئی ءَ چہ پروفیسر غلام سرور ءَ رضا لوٹ ات ، شہمیر گوں وانوکانی ڈل ءِ ھمبراہی ءَ پاد اتک ءُ دیم پہ وتی یونیورسٹی ہاسٹل ءَ شُت انت ۔
شہمیر ءُ جہانزیب یونیورسٹی ءِ کنٹین ءِ دیم ءَ نشتگ ات انت ءُ چاہ ءِِ ورگا ات انت، جہانزیب ءَ پہ بے تمبلی گشت ” یار شہمیر من دگہ پراں اے پروفیسر ءِ دیوان ءَ نیاھاں ، بور کنت یار ، دماگاں حراب کنت “، شہمیر ءَ گشت “یار آ فلسفہ ءِ پروفیسر انت، آئی ءِ گپانی سرپد بوگ چو آسان نہ انت،کمے دماگ زور پر دہگ لوٹیت،من ءُ تو دوئیں فلسفہ ءِ وانوکیں مارا وتی سگگ مزن کنگ لوٹیت، فلسفہ ءِ سرپد بوگ چو آسان نہ انت ” ، جہانزیب ءَ گشت ” یار بسوچ اے فلسفہ ملسفہ ہاں ، رواں یار بس ایکسائیز انسپکٹر ءِ واست ءَ درخواست راہ داتگ ، وزیرے ھم منی پت ءَ گشتگ آنشاء اللہ منی کار بیت “۔ شہمیر ءَ جہانزیب ءِ سرپد کنگ ءِ واست ءَ گشت” جہانزیب وانگ ایوکا نوکری گرگ ءِ نام نہ انت ، وانگ ءَ چہ بنی آدم ءِ زانت ردوم زوریت ،آ دنیا ءِ چست ءُ ایراں سرپد بوت کت کنت ، یک نامے در آوُرت کت کنت” ، جہانزیب ءَ کند اِت ءُ گشت ” یار اے نام ، زانت ، پجار درس فضولیں چیز انت، یار بچار ھمے پروفیسر غلام سرورءَ ، نہ شریں پوشاکے، نہ شریں لوگے، نہ دگہ مال ءُ مڈی ۓ، مُدام ٹالکی سائیکلے ءَ سوار انت ءُ یونیورسٹی ءَ کئیت، برے ہمے ٹالکی سائیکل ۓ ہم مھار انت گشۓ ڈاک والا ۓ ڈاک ءِ بہر کنگا
اتکگ، نہ گشۓ کہ پروفیسرے، چار کتابے نبشتہ کتگ، حالتاک ءُ ٹیلیویژنءَ عکس ۓ کا انت بس گل انت، باندا ریٹائر بیت کسے جست نہ کنت، جاگہے لیکچرے دنت ہزار کلدارے دست ءَ دی انت، ہمے وڑا مریت ءُ روت۔ دگہ چی بیت؟ برے برے آٰٰئی ءِ یاتءَ مراگش ۓ جم دارگ بیت، شاعر ءُ کلمکار وتی گٹ ءَ وش کن انت ءُ روانت کہ فلان ءَ چشیں زانتکاریں مردے بوتگ، بس چیپٹر کلوز
لہتیں روچ ءَ پد جہانزیب ءَ آئی ءِ نوکری ۓ آرڈر سر بوت،جہانزیب ءَیونیورسٹی یلہ دات ءُ شت یک ماہ ۓ سرجم نہ ات کہ حال اتک” جہانزیب شراب ءِنشہ ءِ حالت ءَ گاڑی ءِ ڈرائیونگ کنگا بوتگ ءُ یک ایکسیڈنٹے ءَ بیران بوتگ۔ کسہ ختم،جہانزیب ءِ زندگیءِ فلسفہ وتی جاگہہ، ایکسائیز ءِ نوکری وتی جاگہہ،بلۓجہانزیبءِ ارواہ ءَ کجا جاگہ کتگ ات ، کس نہ زانت،کۓ زانت کنت؟۔
شہمیر ءَ مروچی ارادگ کتگ ات کہ آ گوں پروفیسر غلام سرور ءَ گوں آئی ءِ لوگ ءَ دپ کپ ایت ءُ آئی ءَ لہتیں وت ما وتی جست ءُ پرس کنت، دانکہ پروفیسر غلام سرور ءِ زند ءِ بار ءَ گیشتر زانت کت بہ کنت ، شہمیر پروفیسر غلام سرور ءِ لوگ ءَ شت ءُ گوں آئی ءَ دپ کپت، یک کسانیں لوگے ، یک کسانیں کوٹی ئے ، نہ جلوہ نہ سینگار نہ رنگ نہ روغن ، یک کوھنیں پلنگے ، چار دانگ کرسی ءُ یک ٹیبلے ، یک پروشتگیں الماری ئے ، کہ آئی ءِ خانہانی تہا بازیں کتاب ایر ات انت، یک کوھنیں زمانگئے کسانیں ٹیلیویژنے ، پرفیسر غلام سرور ءَ ھمے گشتگ ات کہ آئی ءِ لوگی ءُ زھگ وتی میتگ ءَ شتگ انت وتی مردمانی چارگ ءَ ۔
شہمیر ءَ جست کت ” واجہ من لوٹاں کہ تو وتی زندءِ بار ءَ منا چیزے مروچی بگشئے گوں ” ، پروفیسر غلام سرور ءَ برچکندات ءُ گشت ” شہمیر تو تچک ءَ منا چی ءَ نہ گشئے کہ ترا گوں من حالترانے کنگی انت “، شہمیر ءَ کندات ءُ گشت ” اناں واجہ بس انچش منی وتی جند ءِ ھب ءُ
واھگ انت، شمئے زند ءِ بارءَ چیزے سرپد بوگ ءِ “،
پروفیسر ءَ کندات ءُ گشت ” شہمیر من ھما وہدا ترا وتی زند ءِ بار ءَ چیزے گشت کناں کہ من
زندگ بہ باںءُ من ھما وہدا زندگ باں کہ اے ساہ در بئیت، اے زمانگ مردگ پرستے شہمیر، اے کردار پرستے نئے، ھما وہدا مردم ءَ بڈا زور ایت کہ آ چہ اے دنیا ءَ بروت ، آ ھم اے واجہانی مہربانی انت کہ رندا تئی نام ءَ گرانت ، نوں کہ زند نیست زندگی نیست ترا چی بگشاں ؟، ہاں ترا ھمے گشت کناں کہ من چہ کجام خاندان ءَ تعلق داراں، کئی چک ءُ نماسگاں ، چہ کجا وتی بنکی وانگ بنگیج کتگ ، کجام کجام وانگ جاہاں ونتگ، نبشتہ کنگ کدی بندات کتگ ءُ دگہ بازیں ، بلئےاے جستانی چشیں جوانیں سیت نیست ،اگاں ھمے زند ءِ بار ءَ زانگ انت ،ھمیشاں ترا گشت کناں، بلئے اے زند ءِ بستار چی انت ، کس نزانت،کئے زانت کنت، اگاں کسے زانت گڈا آئی ءِ آ زانت ءَ را چینکس بستار دہگ بیت، پرچہ کہ مئے چاگرد مردگ پرستے شہمیر، ایوک ءَ مردگ پرست ءُ بس”۔
پروفیسر غلام سرور گشئے اے گپاں گوں وت ءَ کنگا ات ءُ شہمیر گوں حیرانی ءَ آئی ءِ نیمگ ءَ
چارگا ات، اناگہ ءَ بجلی شت انت ءُ تہار بوت ، دمگ ءِ چوکیدار اتک ءُ گشتے ” واجہ واپڑا والہاں بجلی کاٹ کت انت ، گشتے کہ بل نداتگ انت”، پروفیسر غلام سرور ءَ گشت ” جی اھو من زاناں کہ بل نداتگ انت، دو ماہ بیت آہاں ھچ گناہ نیست، خیر رندا چاراں “، آئی ءَ پہ تکانسری گشت، پدا آ پاد اتک ءُ موم بتی ئے روکے کت ءُ گوں شہمیر ءَ گشتے ” شہمیر زند ایوک ءَ ساہ ءِ کشگ ءِ نام نہ انت ، زند چو اے موم بتی ءِ وڑا انت ، وت سوچیت بلئے دگراں روژنائی دنت، دگراں سما ھم نہ بیت کہ آ وتی بالاد ءَ سوچیت ءُ ھلاس کنت ،وھدے کہ مرایت ءُ تہاری مانشانیت ، گڈا مھلوق پہ بزگی گشیت کہ ” اے چوں ؟ تہار بوت وا،موم بتی ھلاس بوت یار ،مرت، شریں چیزے ات رژنے دات” پروفیسر ءَ پدا وتی گپانی تہا گیشی آورت ءُ گشت ” شہمیر ھمیش انت، زند ءُ زند ءِ بستار ، اے مردگ پرستیں مھلوق ءِ بستار” ، شہمیر ءَ گشت ” واجہ من شری ءَ سرپد بوتاں کہ شما چی گشگ لوٹئے ، اگاں کسے اے گپانی ارزشت ءَ بزانت ، اگاں نزانت ، گڈا نکس وتی جاگہ ءَ مدام نہ سر پدی ءِ تہا درگیج ایت”۔
شہمیر ءَ کمے دیر ءَ اود ءِ نندگ ءُ گپ ءُ تران ءَ پد چہ پروفیسر غلام سرور ءَ رضا لوٹ ات ءُ پدا وتی یونیورسٹی ءِ ہاسٹل ءَ واتر بوت،
مروچی یونیورسٹی ءَ یک مزنیں مراگشے جم دارگ بوگا ات، زانتکار ءُ کواس ، وزیر ءُ گزیر ، مزن مزنیں افسر، یونیورسٹی ءِ اُشتاذ ءُ وانوکانی یک مزنیں کچ ے اے مراگش ءِ جلوہ ات انت،مراگش ءِ تہا یک گشتانکی بہرے ھم ایر کنگ بوتگ ات، گشتانک ءِ سرھال ات ‘ زانت ءِ بستار ءُ مئے چاگرد’ ، درسیں زانتکار ءُ کواساں سرھال ءِ سرا گشتانک دات انت، جارچین ءَ گڈ سرا پروفیسر غلام سرور پہ گشتانک دہگ ءِ واست ءَ توار پر جت، چاپانی توار ءَ چہ ہال جیسکگ ءَ ات، پرفیسر غلام سرور ءَ گشتانک بندات کُت ءُ گشت ” زانت وتی بستار وت انت اگاں زانت نہ بیت گڈا زانت ءِ بستار ھم زائر انت کہ نہ بیت، نوں گپ پشت کپ ایت چاگرد ءِ ، چاگرد ھما وڑا بیت کہ آئی ءِ تہا ساہ کشوکیں مردم بنت،چاگر وتی منزمانی گوں مردماں ءُ مردم گوں چاگرد ءَ کن انت، ھما وڑ کہ چاگرد ءِ مردم نشتگ انت، چاگرد ہما وڑا اوشتیت،بلئے مئے چاگرد ءِ وھدے کہ گپ کئیت من ہمے گشیں کہ مئے چاگرد ءِ مردم نہ نشتگ انت نہ اوشتاتگ انت، نہ زندگ انت نہ مرتگ انت، نہ آگہ انت نہ وپتگ انت، اے مردگ پرستیں زمانگے ادا زانت نہ بزانتی ءَ وتی پتار ءَ زرتگ ءُ جاہلی ءِ کور ءِ تہا چگل داتگ، کور ءِ کار وا برگ انت، تباہ کنگ انت، میر ءُ معتبر ءُ زرداریں ٹکاں رشوت ءُ سفارش ءُ مالوری ءِ وسیلہ ءَ مئے چاگرد ءِ مردم پرانی ھساب ءَ گوں ریجوکیاں بہا زرتگ انت،لس مھلوق ءَ گوں وتی نزوری ءُ مجبوریاں پہ زانت وتی زانت ءَ را پاھو ءِ لوپ گٹ ءَ داتگ ءُ ٹنگ اتگ، راج ءِ نمائندگاں چو دلارانی وڑا وتی راجی بستار استعماری سوداگرانی گورا بہا کتگ، میر ءُ معتبر ءُ زرداراں پیسرا دمگانی تہا جرگہ جتگ ءُ پادانی سرا پاد ایر کتگ نوں آہاں مزنیں افسر ءُ وزیر ءُ گزیرانی شکل ءَ اسمبلیانی تہا جرگہ جتگ ءُ وتی راج ءِ بخت ءِ لکیراں بدبختی ءِ نیمگا تاب دہگ ءِ جھد ءَ انت،لس مھلوق ءِ ایمان ہزار کلدارءَ بہا انت، آ گچینکاریانی وہد ءَ پہ دروگیں شاہدی ءَ گوں زراں بہا زورگ بنت،پگر ءُ نظریہ ءَ گوچلی ءُ پوتاری ءِ تہا وتی بستار گار کتگ، سوداگر انت اے سوداگر ، وتی راجی بستار ءِ سوداگر، آ باریں دائم ءَ سوب مند بوت کن انت یاکہ نہ کن انت ، اےنوں دگہ گپے، تریاک،چرس ،شراب ءُ ہیروئن ءِ بیوپاری مروچی مئے سروک انت، تچکیں ءُ راستیں مردم مئے چاگرد ءِ تہا نزانتکار ءُ ناسرپد گشگ بنت، آہاں ءَ کمار ھم کنگ نہ بیت، یک چاگرد یاکہ راجے ءِ سرا اینکس ھوپ کہ یک جاگہ کپ ایت،گڈا اودا زانت الم ءَ نادراہ بیت ءُ وتی جوانیں بستار ءَ یلہ دنت ءُ نہ بزانتی وتی کوریں واجہی ءَ کنت، مروچی مئے سرا نہ بزانتی واجہی کنگا انت ءُ زانت ءَ مئے چوکیداری ہم یل کتگ، بلئے زانت منی واجہاں،چو روچ ءِ وڑا روژناہ انت، روچ ءَ کس کشت نہ کنت، زانت ءَ ہم کس کشت نہ کنت، زانت نمیران انت ،زانت ءَ مرگ پر نیست، زانت ءِ واجہی پہ بُن ھچبر ھلاس بوت کت نہ کنت، زانت وتی چاگرد ءُ راج ءَ را پہ دائم ءَ ھچبر ایوک ءَ یلہ نہ دنت،ہاں،اے بوت کت کنت کہ آ چاگرد ءِ تہا نشتگیں یاکہ راج ءِ مردمانی رنگ بلکیں بدل بہ بنت،بلئے زانت وتی بستار ءَ ھچبر بدل نہ کنت،نہ بزانتی ءَ امبر نیست آ کٹ ات کنت،بلئے زانت ھچبر نہ کٹ ایت،پرچہ کہ زانت نمیران ءُ ابدمان انت،زانت ءِ بستار ہمیش انت۔
پروفیسر غلام سرور کساس یک کلاکے ءَ وتی گشتانک ءَ داریت، یونیورسٹی ءِ ہال چاپانی توار ءَ چہ جیسکگ ءَ بیت، پروفیسر غلام سرور ءَ مروچی انچش دل ءَ مارات، کہ اے رندا گشئے آ چہ وتی سرھال ءَ کنزاتگ ءُ آئی ءِ اندر ءَ دگہ یک درد ءُ مارشتے ودی بوتگ ،کہ آئی ءَ راج ءِ درد ءُ مارشت گش انت، لس مھلوق ءِ درد ءُ مارشت ، اے درد ءُ مارشت نوں پروفیسر غلام سرور ءَ کجا بارت ءُ سر کنت ،کس نزانت ، کئے زانت کنت،،،،،۔
شہمیر مروچی انچش ھیال کنگ ءَ ات،کہ پروفیسرغلام سرور ءِ وڑیں زانتکار اگاں اے راج ءِ رھشونی ءَ بکن انت، گڈا آ وہد دور نہ انت کہ اے راج سوب مندی ءِ سیمسراں سر بیت، پروفیسر غلام سرور راست گشیت کہ اے مردگ پرستیں زمانگے ، ادا راستیں ءُ شریں مردم ءَ ہما وہدا بستار بیت ،کہ آ چہ میان ءَ دربئیت، پدا چی ، ھرکس گشیت کہ شریں مردمے بوتگ ، خیر اے گوں چاگرد ءِ مردمانی سرپدی ءُ نہ سرپد ی ءَ کار دار ایت، بلئے اے چاگرد ءِ مردم کدیں سرپد بنت ، اے جست وتی جاگہ ءَ ایر انت ءُ نہ سرپدی وتی جاگہ ءَ ، شہمیر ھمے ھیالانی تہا ات، کہ آئی ءِ موبائل فون ءِ سرا یک حالے میسجے ءِ شکل ءَ اتک ، آ حال چو اے وڑات،” مروچی مزن نامیں زانتکار ءُ کواس ،فلسفہ ءِ مزن نامیں اُستاذ واجہ پروفیسر غلام سرو ر چہ بازار ءَ وتی لوگ ءَ پیداک ات کہ ناشُناسیں مردمانی تیر گوری ءِ آماچ بوت ءُ شھید کنگ بوت” ،شھید ءَ سھریں سلام، ۔
“شہمیر ءِ دست ءُ پاد لرزگ ءَ ات انت ءُ دست ءِ موبائل فون ے چہ دست ءَ لگوشت ءُ جہل ءَ کپت، موبائل فون ءِ شیشگ ءَ شانکے مان بوت،کہ اودا شہمیر ءَ پروفیسر غلام سرور ءِ عکس جاگہ داتگ ات، عکس ءِ تہا پروفیسر غلام سرور برچکندگاات، پرچہ کہ عکس ھچبر گلہ نہ کنت، عکس ءِ چ ہ بستار کہ آ گلہ بہ کنت؟، عکس ءَ وا ساہ مان نیست، نوں پروفیسر غلام سرور ھم گلہ نہ کنت، پرچہ کہ نوں آئی ءَ ھم ساہ مان نیست،بلئے آ ابدمان انت،ابدمان۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔”۔
پہ چمشانک ادءَ کلک بہ کنئے