و عن ابی ھریرۃ رضی اللہ عنہ قال قال رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم اجتنبوا السبع الموبقات، قالوا یا رسول اللہ و ما ھن۔ قال الشرک باللہ، و السحر، و قتل النفس التی حرم اللہ الا بالحق، و اکل الربا، و اکل مال الیتیم و التولّی یوم الزحف، و قذف المحصنات المومنات۔ متفق علیہ مشکاۃ، باب الکبائر
سیدنا ابی ہریرہ رضی اللہ روایت کنت کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلمءَ فرمان کرت کہ چہ ہفت تباہ کنوکیں کاراں وتا برکّین اِت، [بچڈّا اِت، ببچّائین اِت] صحابیاں جست کرت کہ اے اللہءِ رسول اے ہفتیں تباہ کنوکیں چیز چے انت،؟ واجہ صلی اللہ علیہ وسلمءَ فرمان کرت کہ اول گوں اللہ تعالیءَ کسےءَ شریک و درور و ہمراہ کنگ، دومی سحر، سیمی ناحقءَ مردمءِ کشگ، چارمی رباءِ ورگ، پنجمی چورہ و سیوگءِ مالءِ ورگ، ششمی چہ جنگءِ میدانءَ تچگ [جِہگ] ہفتمی پاک دامن و پردہ داریں زالبول و جنین آدمانءَ سیہ کاریءِ تہمت جنگ۔فائدہ: اللہ تعالیءِ آخری رسول سیدنا محمدصلی اللہ علیہ وسلمءَ وتی اے مبارکیں دانکءِ تہا ما را ہفت انچیں چیز پیش داشتگ کہ اے ہفتیں چیز دنیاءَ ہم تباہ کنوک انت و آخرتءَ ہم۔
اولی تباہ کنوکیں کار شرک انت، شرک ہما شوم و ناشریں عمل و کارانت، انسانءِ ہر نیکیءَ تباہ کنت و انسانءَ ہر دابیں جہنمی جاہ و مکانےءِ حق دار اورشتارینیت، شرکءِ دو قسم انت، یکے شرک جلی (سرظاہری شرک) دومی شرک خفی (چیریں شرک) سرظاہری شرک ہمیش انت کہ انسان اللہ رب العزتءِ ذات یانکہ آئی کمال و صفتانی تہایا کہ آئی اختیارات و مرضیءِ تہا دگہ کجام یک کسے ہور بجنت، اے شرک انت،۔اے پیمیں کار عقیدہءِ واہند مشرک گوشگ بیت، و مشرک چہ اللہ تعالیءِ رحمتاں دائم زبہر محروم انت، قرآن کریمءِ تہا اللہ رب العزتءِ وتی فرمان انت؛ «و من یشرک باللہ فقد حرم اللہ علیہ الجنۃ»، ہر کس گوں اللہءَ شریکے بداریت بزاں چہ شرکءِ اے بہر و قسماں کجام یک قسمءِ شرکے بکنت، پہ آئی جنت حرام انت و ابدالا باد آئی جاہ وجود و ہنکیں و منندی جہنم انت ہمے دابءَ چہ دگہ آیات و حدیثان اے گپ ثابت انت کہ مشرکءِ ہچ پیمیں نیکیں عملے اللہ تعالیءِ دربارءَ قبول نہ بیت و آئی ہچ پیمیں نیکی ے آئی آخرتءِ کارا نئیت۔شرکءِ دومی قسم بزاں شرک خفی، ءِ دومی نام ریا انت، ریاءِ معنی پیشدارگ، بزاں اللہ تعالیءِ رضاءِ یک کارے پہ ہمے نیتءَ کنگ کہ مردم منا بگند انت و منی تعریفءَ بکننت، اے ہم شرک انت و اللہ تعالی چہ انسانءَ اے پیمیں عبادت قبول نکنت، مسلمانءِ ہما عبادت و بندگی اللہ تعالیءِ درگاہءَ قبول بنت کہ مردمءِ نیت ایوکءَ ہمے ببیت کہ من اے کارا خاص پہ اللہءَ کنان، بزاں اخلاص لازمی انت، اگر اخلاص نبوت ہر نیکی ے کہ انسان بکنت آنیکی اللہءِ نہ انت، دگہ حدیثےءِ مفہوم انت کہ باز ہنچیں دنیائی کار انت کہ اللہ تعالیءِ دربارا دینی درج کنگ و نبیسگ بنت و باز ہنچیں دینی کار انت کہ اللہ تعالیءِ دربارءَ دنیائی درج کنگ بنت، پمشا انسانءَ چہ وتی ہر عملءَ ہمے خیال ببیت کہ درمیانءَ شیطان آئی نفعءَ پہ نقصان بدل مکنت۔
دومی ہلاک و تباہ کنوکیں کار سحر انت، سحر ہما گندگ و فاسد و خرابیں کارانت کہ چہ اشی مردمانی شریں کار خراب بنت و بستگیں لوگ ویران بنت و تیاریں مال و اسباب سُچنت و پر بنت و مردمانی زندگی بے تام و گران ومشکل بیت، سحرءِ عمل شیطانی کار و عملے و حرام انت و رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلمءَ فرمان کرتگ ’’من صدّق کاھناً فقد کفر بما انزل علی محمد‘‘ ہر کسے کہ سحر گرےءِ تصدیقءَ بکنت بزاں آئی محمد[صلی اللہ علیہ وسلم] آورتگیں دین و کتاب دروگ بند قرار داتگ‘‘ اے کار شریعتءَ ہما اندازہ گندگ و خراب لیکتگ کہ سحر کفرءِ ہمراہ و ھم درور انت، پمیشکا مسلمان بایدانت کہ چہ اشی وتا دور بہ داریت، مردمانی زندگیانی و شیانی گار کنگ و پہ دودانک نقدءَ وتی ایمانءِ بہا کنگ ہما شومیں کار انتکہ چہ ہنونءَ پیسرا اہل کتابءَ کرتگ و ذلیل بوتگنت، ہر پیمیں سحرےءِ سکگّ ویات کرگ حرام انت، تاں آجاہے کہ پہ سحرءِ پروشگءَ سحرءِ یات گراگ ہم حرام انت۔سحرءِ پروشگءِ بابتءَ چہ روایتاں اے ثابت انت کہ معوذتیں [قل اعوذ برب الفلق، قل اعوذ برب الناس] ہر دابین سحرءِ پروش انت، ہمے دابءَ روایتانی تہا کئیت انت کہ چہ ہر مصیبتءَ محفوظیءِ خاطرا اے دعاءَ ہچ مٹ و بدل نیست، ’’بسم اللہ الذی لایضر مع اسمہ شیء فی الارض و لا فی السمآء و ہو السمیع العلیم‘‘۔
و قتل النفس: پی زانت کجام یک مسلمانےءِ بے گناہءَ خونءِ ریچگ ہنچیں بلاہیں جرمے کہ اشی یک بلاہیں سزاے دنیاءَ ہست، دنیاءِ سزا ایش انت کہ اگر کسےءَ ناحقءَ پی زانت مسلمانے کشتءَ گڑا قاتلءِ ساہ کشتگینءِ ساہءِ بدل انت، مقتولءِ مردم بایدانت کہ پہ نظم و نظام و حکم و حکومت چہ اے مردمءَ وتی خونءِ بدلءَ بلوٹنت، البتہ دت سرا اے بابتءَ گام چست کنگءِ اجازت نیست، چےءَ کہ اشی لاقانونیت تالان بیت، البتہ اے حکومتءِ فرض انت کہ مردمانی جان و مالءَ حفاظت بکنت، و آیانی بیر و حقءَ چہ یکدگرءَ بگیرت وبدانت، تانکہ شہر و ملکانی مردم پہ امن و سکون زندگی بگوازیننت۔حدیثءِ تہا ہست انت کہ قیامتءِ روچ ءَ اولی جست و پرس چہ نمازءَ بیت، بلئے آ روچءَ اولی ئیں فیصلہ خونانی بنت، کسے کہ بے گناہءَ و پہ زانت مسلمانےءِ ساہا گیرت آ مردم دائمی جہنمی انت،۔ربا و سودے کہ آئی تہا محنت و مال واہندءِ بہر مبیت و آرا ہشکءَ پہ تسلی کار گرگ ببیت اے حرام انت، رباءِ حرامی پہ اے خاطرا انت، کہ اے دابیں سودا و تجارتءِ تہا غریب دیما نروت و اے دابیں تجارت نقدیں مالءَ یک دستےءَ نزّ کاریت و اشی سببءَ گژن و تنگی تالان بیت، اگر چہِ یکےءَ فائدہ انت، بلئے اسلام ہما دین انت کہ آیکےءَ جان و زحمتءِ گنجائش ہست بلئے مالے نیست و دومی ہنچیں مردمے کہ مالے ہست بلئے کار کرت نکنت اے دوئیں مردم پہ ہوری کار کننت، گژا اگر نفع و سوتے رسیت دوئینانی انت اگر نقصانے رسیت ہم دوئینانی انت، رہائی سودا و تجارتءِ تہا اے گپ نیست آ قانون ہمیش انت کہ زرءِ کار گروگءَ فائدہ برسیت شر یا نقصان زر و مالءِ واہند و مالکءَ باید انت فائدہ بدانت، اے ہما تجارت انت کہ مروچی دنیاءَ آئی خرابکاری و تباہکاری دیستکنت، اے دابیں تجارت دنیاءَ تنگی و شدءِ گورا بارت و عام مردمءَ چہ اشی فائدہ نرسیت۔
دگہ یک تباہ کنوکیں گناہے چہ جہادءِ میدانءَ تچگ و جہگ انت، چیا کہ جہاد چہ اللہءِ گورا حکم انت و ہنچو کہ اسلامءِ ایدگہ پنچیں رکن انت، ہمے دابءَ جہاد انت بزاں گوں کافراں جنگ کنگ و آیانی توان و طاقتءِ مقابلہ کنگ، وقتے چہ کافرانی گورا مسلمانانءَ جنگے سرا کپیت گڑا ہر کس کہ یک برے جنگءَ ایر کپت گڑا آرا چہ سادہءِ ترسءَ تچگ نلوٹیت، البتہ پہ جنگی حکمتءَ پشتءَ لنزگ و دیما روگءَ پروا نیست، و ہمے دابءَ جنگءِ جاگہءَ پہ جنگی حکمت چیر بوگ و وتا چہ دشمنءِ زد و تیر و نشانگءَ محفوظ دارگ اے حکمءِ تہا ہور نہ انت، مردم چہ ساہءِ ہولءَ پہ اے واسطءَ متچیت کہ ساہءَ واہندے ہست آئی پہ ہر ساہدارےءَ وقت و روچے نام گپت کرتگ، تاں آ وقت نرستگ مردم ہر پیمیں بلاہانی لاپءَ ایر کپیت پروائی نہ بیت، البتہ چہ میدانءَ تچگءَ ایمان نزور بیت و ایدگہ مجاہدانی دل کپیت و آیانءَ دلپروشیءِ سبب جوڑ بیت۔
دگہ یک تباہ کنوکیں گناہے یتیم و چورہءِ مالءِ ورگ انت چیا کہ اگر کسےءَ مالواریءِ مرض انت گڑا آ کسءَ وتی دیما نگندیت و یتیم ہما نز ور و بیوسیں مردم انت کہ وتی نیک و بدءَ نزانت وتی مالءِ جلگ و دارگءِ توان و زکتے مان نیست پہ مسلمانءَ یتیمءِ دست کمکی و دلبڈّہ و سرپرستی لازم انت، نہ کہ آئی مالءِ ورگ، قرآن کریمءِ آیتءِ معنی انت؛ ’’آ کس کہ یتیمءِ مالءَ وارت آ وتی لاپءَ جہنمءِ آس ورگا انت‘‘۔
دگہ یک تباہ کنوکیں گناہے مسلمانانی زالبول و جنیں آدمانءَ سیہ کاری و زنا و سبک گامیءِ بہتان و شگان جنگ انت، چیا کہ اے گناہ اسلامءِ تہا ہنچیں گناہے کہ شریعتءَ پہ اشی سزا مقرر کرتگ و اے پیمیں مردم مسلمانانی تہا ناپاک و لیگار لیکگ بیت، ہمے دابءَ اشی گرانی و جرم ہما اندازہ مزن انت کہ اگر کسے مسلمانیں جنینےءَ زنا و سیہ کاریءِ بہتان و الزامءَ جنت گڑا باید انت وتی گپءَ پہ شرعی ثبوت ظاہر بکنت اگر پورئیں شرعی ثبوت و گواہ میاریت گڑا آ مردمءَ ترّاب و چابک جنگ بیت، انسانی زندگیءِ تہا مستریں بدنامی لج و حیاءِ بابتءَ انت، و جاہے کہ اسلامءِ کلہ و پیغام دنیاءِ تہا تالان بوتگنت آیان انسانءَ پردگ و حیاءِ تعلیم و عادت داتگ، نوں کسے کہ مسلمانانی پردگ و پاسءَ پروشیت و آیانءَ ہنچیں الزامے جنت کہ چہ آئی راجانی تہا سبکی و نسلانی تہا کمنامی پیدا بیت اے چہ ہما گناہاں یک گناہے انسانءِ تباہیءِ سبب جوڑ بیت۔اللہ ما را چہ اے دابیں تباہیان نجات بدیات
سرچمّگ: راستیں راه