نبیسگ ءَ چہ، من چے چے در بُرتگ؟
شونا سنگھ بالڈون (ہندوستان)
رجانک: چندن ساچ
ہما زمانگ ءَ کہ من اسکول ءَ وانگ ءَ اتاں۔ آ 1970 ءِ دہک اَت۔ اسکول ءَ زالبولیں استاداں مُدام ہمے گپ کتگ ات کہ لبزانک ءَ برصغیر ءَ چہ ڈن نبشتہ کنگ بیت ءُ ہندوستان ءَ نبشتہ بوؤکیں ہر چیزے بس نبشتانک اِنت۔
من نبیسگ ءَ چہ اے در برتگ کہ اِے فرق ءُ پئیر رد اِنت ءُ المی ہم نہ اِنت۔ ادیب پرے ہاترا نبشتہ نہ کنت کہ مئے تہا ہرکسے چہ ہندوستان ءَ ڈن نشتگ اودا نبشتہ کاری جادوئی اثر ءَ چہ دیما رؤت ءُ لبزانک ءِ تہا ہوار بیت۔ ادیب بیانیہ نبشتہ کنت یا نہ کنت ، پمیشکا نبیسیت کہ چہ آئی ءَ دنیا ءِ سرپد بُوہگ ءُ دنیا ءَ را چیزے دئیگ ءَ کمک رسیت۔ اِے یک زہرشانی یے ءُ اِے زہرشانی سلاہاں گوں نہ بیت بلکیں زبان ءَ گوں بیت۔
ترا دانکہ اے یقین مہ بیت کہ نبشتہ کاری ءِ تہا طاقت مان اِنت، تو ہچبر لبزانکی دیوان ءُ کانفرنساں بہر نہ زورئے کہ آ زندگی ءَ دیمروی ءِ راہاں پِرینیت۔ وپسگ، ورگ، ورگ ءِ گرادگ، ساپ ءُ پلگاری ءُ زندگی ءِ ہمروچی اِے دگہ کاراں ابید ہم یک دنیا آباد اِنت کہ آ تئی ہمروچی زند ءِ راہ ءُ راہبنداں ترا پیش داریت۔ اِے لبزانکی دنیا اِنت۔
ادیب نبشتہ کنگ ءُ وانگ ءَ چہ وتی کار ءَ بندات کنت۔ ادیبانی کانفرنس ءُ دیواناں ما نبشتہ کنگ ءِ فن ءَ در بریں۔ ما اِے در برگ لوٹیں کہ مئے سما ءُ در سما ءِ نیامجین ءَ دروازگ چوں پچ کنگ بنت ءُ ما پدا بھیسہ کنیں کہ لبزاں گوں برجاہ بوتگیں مئے جنگ شر بوتگ یا شر نہ بوتگ۔
ہما وہد ءَ منی عمر یازدہ سال اَت منی واہگ ات کہ من نبشتہ کارے بہ باں۔ بَلے اے بابت ءَ من جیڑ اِت کہ منا وتی مارشتانی درانگازی ءِ راہ ءُ راہبند در گیجگی انت ءُ اِے درشان دابی انچیں رنگے ءَ بہ بیت کہ چد ءُ پیسر کسے ءَ اِے رنگ ءَ وتی مارشتانی درانگازی نہ کُتگ۔ دریگتے من ہما وہد ءَ بزانتیں کہ ہچ چیز چش نا آشنا نہ بیت۔ پرچا کہ ما ہر چیزے انسان ءِ بستار ءَ جیڑیں یا کہ ماریں، آ پیسر ءَ جیڑگ ءُ مارگ بوتگ۔ اِےچیز چہ انسان ءِ راجدپتر ءَ بوہان ءُ پیداک اِنت۔ فرق ایوکا ایش اِنت کہ تو چیزاں چوں چارئے ءُ آیاں نوکیں رد ءُ بندے دئیے۔
من کہ جنزاں بوتاں تہ گمان بوت ایوکا لبزانی توار بُرز کنگ بوتگ۔ اے درست چہ پیسر ءَ گُشگ بوتگ انت۔ درستیں وشیں کسہ ہم پیسر ءَ بیان کنگ بوتگ انت اِے وڑا کہ من بیان کنگ ءَ یاں چہ ایشی ءَ ہم وشتریں وڑے ءَ بیان کنگ بوتگ انت۔ اے دگہ نبشتہ کار کہ من ونت اَنت تہ گمان بوت کہ منی نبشتہ کرتگیں ہچ چیز نوک نہ اِنت۔ من انچو بے توار بوتاں۔ چو ہما چُک ءِ وڑا کہ سؤت جناں جنان ءَ اناگہ ءَ حاموش بہ بیت۔ پرچا کہ ریڈیو ءَ انچیں سؤتے شنگ بوہگ ءَ اِنت کہ آئی ءِ دپ ءِ سؤت ءَ چہ ریڈیو ءَ شنگ بوؤکیں سؤت وشتر اِنت۔
پہ مزنیں ادیباں اِے چیلنجے ءُ آیاں دیما جنزگ ءِ توکل دنت ءُ اِے جیڑگ ءَ پرمائیت کہ آ ہما چیزءَ گشگ لوٹ اَنت آ مردمانی دلگوش ءَ گوں وت کنت یا نہ کنت؟
من چہ بازیں نامداریں ادیباں ہمگرنچیں اے مثال اش کتگ کہ نبیسگ ءِ کار انچش انت کہ تو ٹائپ رائٹر ءِ دیما بہ نند ءُ داں تئی لنککانی سر تراول بہ بنت یا چہ لنککاں حون در بئیت۔ بَلے نبیسگ ءِ بابت ءَ ترا کس نہ گشیت۔نبیسگ ءِ کار ترا وت ءَ کنگی انت، کس ترا کمک کُت نہ کنت، اِے انچیں کارے کہ ایشی ءِ کنگ ءَ تو تہنائے ۔ لبزانک ءِ دنیا ءَ ہر کارے کنئے آئی ءِ آسر ءُ برورد ہرچی بنت آیانی ذمہ وار تو وت ئے۔
من یک مہمے بندات کنگ لوٹاں۔ ۔۔۔ بزانکہ قلم، کاگد، لبز، سوفٹ وئیر، نوٹس درستانی سرا ٹھپایے جناں کہ حبر دار!!
وہدے حیال ءُ واہگ کہ یکجاہ بنت گڑا یک مشکلے اِے بیت کہ بندات کُجا چہ بہ کنیں۔ من یک رو دپترے ءِ نبشتہ کنگ بندات کت۔ آئی ءِ تہا من وتی غم، تکانسری، درد ءُ رنج، تب ءُ مئیل، نبشتہ کُت اَنت۔ من ءَ اِے گپ ءَ باز وشی بوتگ کہ منی رودپتر من ءَ چہ ابید کس ءَ ونت نہ کُتگ۔ اے یک جوانیں عادتے بوتگ، ایشی ءِ شری اے بوتگ کہ منی ڈائری مدام منی کِرا بوتگ۔ رودپتر چہ ڈائری ءَ جتائیں چیزے پرچا کہ ایشی ءِ تہا تو وتی سرجمیں چیزاں نبیس ئے۔ رودپتر ایوکا وئیل ءُ واقعیہانی نبیسگ ءِ جاہ نہ اِنت بلکیں آئی ءِ تہا تو وتی حیالءُ لیکہ ءَ دیما کارئے ءُ پدا تئی گورا لبزانی امبارے بیت۔ اِے ہما وہد ءِ مارشتانی حزانگ بیت کہ آ زمانگ ءَ ایوکا لبزانی بادشاہی بوتگ۔
من اسکول ءُ کالج ءِ وانگ ءِ زمانگ ءَ شاعری ہم کُتگ داں 30 سال ءِ عمر ءَ اے سفر برجاہ منتگ۔ من وتی اولی ردانکی کتاب آ فارن وزٹرز سروائیول گائیڈ آف امریکا وتی ہمراہے ءِ کمک ءَ نبیسگ بندات کت کہ آئی ءَ کتاب نبیسگ ءَ من ءَ دلبڈی دات۔ ہما وہد ءَ کہ ما نبیسگ بندات کُت اے یک ازمی جہد ءُ کوشستے نہ اَت۔ ایوکا لہتیں گپ کنگی اَت۔ پہ درور ایش کہ اِے کائنات ءِ تہا یک دُوری یے، ہمدا اِے کتاب ءَ بُوہگی اِنت ۔ اے مائیں کہ ما زندگی ءِ تجربہ ءُ پٹ ءُ پول ءَ کُت کنیں۔
بَلے وہدے ما کتاب کہ سرجم کُت گڑا حیران ءُ ہبکہ بوتیں کہ اے کتاب ءَ مارا چے چے سرپدی نہ دات۔ مئے وتی بابت ءَ، مئے دوستانی بابت ءَ، مئے دود ءُ ربیدگانی بابت ءَ، دنیا ءَ گوں مئے تب ءُ مئیل پدا لبزانی گچین۔۔ یکروچے ایڈیٹرے ءَ مارا چیلنج کُت گڑا ما اِے جاہ ءَ رستگ اتیں کہ آئی ءِ دیما داشت بہ کنیں، ما کہ کتاب سرجم کُت گڑا زانت کہ ما پیسرا اگاں اِے بہ جیڑ اتیں کہ اے کار چُش گران اِنت گڑا ہچبر بندات نہ کُتگ ات۔
من چے چے در برت؟
بے تواری ءَ گپ جنگ ءِ بندات کنگ، کار ءَ گوں دل ءِ جہلانکی ءَ، گوں جوش ءُ جوزگاں بندات کنگ۔
منی دومی کتاب، انگلش لیسنز اینڈ ادر اسٹوریز، سئے ملک، ہندوستان، کینیڈا ءُ امریکا ءِ جنینانی بابت ءَ اِنت۔ من اِے کتاب 1992 ءَ بندات کُت ءُ 1996 ءَ چاپ کُت۔ من وتی ذاتی تجربہ ءُ جیڑھ یلہ دات اَنت ءُ لبزانک ءُ کسہانی دنیا ءَ شتاں۔ اے وڑا منی دیما دگہ جُستے پاد اتک۔ نبشتانک چی یے؟ ناں، بلکیں آ کُجام چیز اِنت کہ نبشتانک ءَ اے قابل کنت کہ یات بہ بیت؟
اے جُست ءِ پسہ ءِ شوہاز ءَ من وتی کوہنیں دوستانی نیمگا شتاں، ہمایانی نبشتہ کتگیں کتابانی کوہنیں تاک لیٹینت اَنت کہ آ دنیا ءِ ہر گپ ءَ فہم اتگ اتنت، آیانی نبشتانک ونت اَنت کہ آیانی تاک ہم نوں زرد بوتگ اتنت۔ ہمے وڑا من ءَ اِے جُست ءِ پسہ ءِ شوہاز ءَ کمک رست۔ جوانیں ادیب ہما اِنت کہ آ وتی کست ءُ کینگ ءَ نبشتگیں چیز ءِ تہا پہ زور دؤر نہ دنت۔ آ وتی بدل ءَ انسان ءِ مارشت ءُ جاوراں ارزشت دنت ءُ آ مارا دنیا ءِ جیڑھ، گوست ءِ دودمان ءُ زیبائی ءِ نیمگا بارت ءُ مئے تہا نبشتہ کنگ ءِ واہگ ءَ ودی کنت۔
من ءَ اے جُست ءِ پسہ ءِ ہم شوہاز اَت کہ تو پہ کئے ءَ نبشتہ کن ئے؟
من سئے دودمانی تہایاں۔یکے ہندوستانی، دومی کینیڈا ءِ ءُ سئیمی امریکا ءِ، من اِے سئے ئیں دودمانی تہا بان ءُ نبشتہ کناں۔
مروچی آ جُست ءِ پسہ ایش انت کہ من ہما مردمانی واستا نبشتہ کناں کہ گوں آیاں من ءَ مہر اِنت۔ من دنیا ءِ ہما کُلیں مردمانی واستا نبشتہ کناں کہ آ انسانیت ءِ بُوگ ءِ واہگ دار اَنت۔ ہما پیما کہ ما زندگی گوازینیں۔ بزانکہ راجدپتر، فلسفہ، دودمان، روایت ۔۔۔۔۔ ایشانی مئے زندگی ءَ سرا اثر چے بیت۔
کسہانی کتاب ءَ پد من یک گدارے ءِ نبشتہ کنگ بندات کُت۔ من آ گدار ءِ نام جسم ءُ جان چے یات کنت، ایر کُت۔ اے گدار ءِ بُن گپ دو سال پیسر منی ذہن ءَ اتکگ ات۔ اے کتاب منی زندگی ءَ گوں انچو ہمگرنچ اِنت کہ ہر روچ من ءَ اے ورگ وارینگی اِنت۔ بیگاہ ءَ من ایشی ءَ ساپ ءُ سینگار کناں۔ آ پہ لجے ءُ میار منی اندر ءَ اتکگ بَلے پدا آستو آستو ڈن ءَ درآیان ءُ پدر بوہان بوتگ۔ مردم چونیں چونیں گپ کن اَنت۔ من ہمے گپاں نبشتہ کنان اتاں، پدا اے من کارستانی دروشم دئیاں کُت اَنت۔
نوں لچہ، آزمانک ءُ گدار ءِ نیام ءَ لکیرے کش ات کناں۔ بازیں لچہ بے بیانی ءَ اوشت ءِ آماچ گندگ کاینت کہ آیانی تہا شاعر جاور، جیڑھ ءُ آیانی گیش ءُ گیواری ءِ گپ ءَ کنت بَلے واقعہ ءُ ندارگانی تہا ہچ بدلی گندگ نئیت۔ کسہ نبیسوک ءِ کار ایش انت کہ آ کسہ ءِ یک دریگے پچ کنت ءُ وانوک ءَ ندارگانی دنیا ءِ زر ءَ تیلانک دنت۔ وانوک ءِ کار گمان یا حیال کنگ اِنت۔ دومی نیمگا یک گدارے پہ نبشتہ کار ءَ مزنیں کینوسے ءِ وڑا اِنت۔ نبشتہ کار ءِ گورا وتی گپانی جنئگ ءَ اودا مزنیں جاہے بیت۔ بَلے ادا نبشتہ کار یک جاہے ءَ مزنیں ردی یِے کنت وہدے آئی ءِ کارست چہ آئی ءِ دست ءَ در کاینت۔ کسہ ءُ گدار ہر دُکانی تہا نبشتہ کار ڈرامہ ءِ راہ ءُ راہبنداں وتی کنت۔ دوئینانی تہا کش ءُ چیل بیت بَلے ڈرامہ لازمی اِنت کہ بہ بیت۔ وانوک ءَ واقعہ ءِ سبب ءُ اثر ہر دو بہ رس اَنت۔ اناگہی واقعہ اِدا دوست کنگ نہ بنت۔ ایشی ءِ تہا حقیقت بوہگ المی اِنت۔ من وتی گدار ءِ تہا ہمے جہد کتگ کہ سوفٹ وئیر ءِ شریں بہر ءُ ڈیزائناں گوں وتی ماڑی ءَ جوڑ بہ کناں۔
دگہ گپے ایش انت کہ اِے یک ساچشتی واہگے۔ ہر درانگازی ءُ ہر لبز ءِ وتی سببے بیت۔ من ہما درائیں نبشتہ کاراں ساڑایاں کہ آیاں بے انٹرنیٹ ءُ ورڈ پروسیسر ءَ پٹ ءُ پول کُتگ۔ آیاں پہ وتی پٹ ءُ پول ءُ انٹرویوانی واستا دُور دُور ءَ سر کتگ۔ نہ آیاں ای میل ءِ آسراتی بوتگ نئیکہ فون ءِ۔
من ءَ امیت اِنت کہ شمارا باور نہ بیت کہ من یک انچائیں سفرے جَتگ۔ بازیں نبشتہ کار وتی گدار ءَ گوں دلجم بنت۔ بازیں نبشتہ کار وتی کسان کسانیں کسہاں گوں تاہیر گرنت ءُ لہتیں گوں وتی لچہاں دلجم بیت۔ بازیں مردم چشیں ہم بنت کہ آیاں نبشتہ کنگ ءِ بدل ءَ ایوکا اے گپ دوست بیت کہ من ءَ مردم ادیب بہ گوشاں۔ بازیں نبشتہ کار چشیں ہم بنت کہ آیاں وت ءَ نبیسگ اینچو وش نہ بیت بلکیں آیانی بابت ءَ کسے نبشتہ بہ کنت آ گل بنت۔ مارا بازیناں نبشتگیں چیزانی نادراہی بیت۔ مئے تہا لہتیں نبشتہ کار کتابانی دکاناں رؤت پدا ہمے سرپد بیت کہ من ہر نبشتگیں کتاب ءُ ہر نبشتہ کار ءَ گوں مقابلہ کُت کناں۔ ایشی ءَ پد لوگ ءَ روئیں داں ماہے ءَ ما نہ زانیں ما چے بکنیں۔ بَلے اے درست ہمے لیب ءِ بہر اَنت۔
ما نبشتہ کنیں، پرچا کہ اے مئے لوٹ اِنت ءُ نبشتہ کنگ اگاں ارزان بوتیں گڑا ہرکس ءَ نبشتہ کتگ ات۔ ما چہ دنیا ءَ ہرچی کہ زوریں پدا ہمیشاں واتر دئیں۔ بَلے ایشی ءِ تہا امیتے ہست آ ایش انت کہ ما چہ اے دنیا ءَ ہرچی کہ زرتگ پدا آیانی تہا زیبائی، فلسفہ ءُ وشی ءِ گیشی کُتگ ءُ نوں واتر دئیگ ءَ ئیں۔ ما نبشتہ کارانی دیواناں ہما درستیں لبز کہ اش کُتگ انت بَلے اودا ہرکس ءَ اے لبز وتی وڑا فہم اتگ ءُ معنا داتگ انت۔ ایشی ءِ سبب ایش انت کہ ما دنیا ءَ وتی وتی وڑا معنا دئیں۔
من انوں انگت نبشتہ کارے نیاں بَلے اے منزل ءِ نیمگا رہادگاں۔ اے درگت ءَ من وت ءَ دلبڈی دئیگ ءَ یاں۔ اے سفر ءِ تہا من مردمانی دل ءِ تہا نندگ ءُ اودا سئیل کنگ لوٹاں۔ من نوں من نیاں۔ من ءَ اے گپ ءِ ہم نوں ہچ پرواہ نیست کہ منی چیزاں کسے وانیت یا نہ وانیت۔ منی گدار کہ چاپ بیت الم یک الماری یے ءَ روت ءُ اودا یر بیت۔ پدا یک زالبولے ءَ دعوت دئیگ بیت کہ آ بئیت ءُ ایشی ءَ بہ وانیت۔ من ءَ امیت اِنت کہ منی کارستانی ہمراہی آئی ءَ وش بیت۔ اِے کتاب ءَ پد، من ءَ امیت انت کہ من دگہ کتابے نبیسگ ءَ باں۔