( زند نامک )
دومی بہر رفیق چاکر
اولی کلاسءَ باریں مارا کئے وانینتگ اَت بلے مرحوم حاجی محمودءِ کدی کدی مئے کلاسءَ آیگءُ مارا وانینگ منءَ پہ کلہے یات بیت کہ وھدے واجہ حاجی محمود مئے کلاسءَ اتکگ اَت گُڈا تیوگیں کلاس ءَ کسےءَ زرانک ھم سُرینتگ اِتاں.کُل وانوک کسان اِتاں بلے مئے ھم کلاسانی توکءَ عبدالمالک ولد واجہ نوردین ھم سالءِ گُڈ سراں آرگءُ مئے کلاسءَ پہ وانگءَ نِندارینگ بوتگ ات کہ آ چہ مئےکلاسءِ کُلیں گونڈالاں دہ یا پانزدہ سال مستر اَت.ھمے گُشگ بوتگ اَت کہ آ پسانی شوانگ بوتگءُ حاجی عبدالخالقءَ پہ زور آرتگ اَتءُ کلاسءَ نِندارینتگ اَت.عبدالمالک ھرچی کہ جُہد کُرتگ اَت بلے آ وانگءِ کالبءَ پیم نہ بوتگ اَتءُ دیر نہ بوتگ اَت کہ آئی یکرندے گوں واجہ حاجی محمودءِ مُشتءُ لگتاں وتی وانگ یل داتگ اَتءُ پدا ھچ رنگءَ سکولءَ پہ وانگءَ گِندگ نہ بوت.
مرحوم حاجی محمود پرومءِ اولی وانندھیں مردم بوتگ کہ آئی مردمانی نمدی نبشتہ کُرتگ اَنت، سورانی نکاحءِ وانینوک ھم بوتگءُپرومءِ سکولانی تہا اولی اُستاد بوتگ کہ پرومءَ ھنوں تیوگیں اُستادءُ کُہنیں وانندہ ھمائی شاگرد بوتگ اَت.حاجی محمود یک کاملیں اُستادے بوتگ کہ آئی بیم سک مزن بوتگءُ آئی ھمک وانوک چہ لوگاں در کُرتگءُ سکولءَ پہ وانگءَ بُرتگ اِتاں.ڈنی ملکاں کار کنوکءُ زِند گوازینوکیں مردمانی نمدی کہ اتکگ اَنت گُڈا پرومءِ جتائیں دمگاں چہ مردماں آ حاجی محمودءِ کرا آورتگ اَنت پہ وانینگءَءُ پدا ھمے نمدیانی جواب ھم چہ واجہءَ نبشتہ کنگ بوتگءُ روان دیگ بوتگ اَنت.واجہ حاجی محمودءِ تحتی والا پچیس آئی نشانی بوتگ کہ وھدے آجائینءِ میتگءَ چہ آئی لوگءِ دپءَ اسٹارٹ بوتگ گُڈا سکولءَ کُلیں نودربرانی جان یکرندے گَز گَز بوتگءُ ھما کہ آیاں نہ ونتگ آیانی ایمان ھم یکرندے چہ تُرسءَ نزور بوتگ اَت.آئی مدام سکولءَ ھمک چُکءِ بابتءَ جُست کُرتگءُ اگاں یک چُکے وانگءَ نیاتکگ گُڈا واجہءَ زانتگ اَنت کہ آئی زُنڈگءُ چیر بوگءِ جاگہ کُجام اِنت.آرا ھرکسی گم پِر اَتءُ آرا پرومءَ وانگءِ جوانیں چیدگ زانگ بیت۔
اے وھداں کہ واجہ زندگ اَتءُمئے سکولءَ اَت دومی کلاسءِ وھداں چہ ابید من پدا آرا نہ دیستءُ یک سُہب ئےءَ ما دیم پہ سکولءَ پیداک اِتاں کہ ھمے ھال شنگءُ تالان اَت کہ واجہءَ ڈلوءَ وپات کُرتگءُ گوں اے ھالءِ اُشکنگءَ تیوگیں پروم گمءُ رنجانی دیمپان بوتگ اَت.پرومءِ وانگءُ زانتءُ سرپدیءِ اگاں گپ بہ بیت حاجی محمود پرومءِ علمءُ زانتءُ وانگءِ اولی چمگ اَت کہ آئی علمءُ زانتءِ روژنائی ھمک لوگءَ بُرتگ اَتءُ تالان کُرتگ اَت.حاجی محمودءِ دوستیں سنگتءُ ھمراہ واجہ مولوی غلام اللہءُ پی ٹی آئی واجہ محمد ابراھیم اِتاں کہ واجہ مولوی غلام اللہ تاں زندءِ گُڈیں روچاں گوں ھمے سکولءُ پرومءِ مردماں گوں بندوک اَتءُ ھمک مردمانی وشیءُ گمءُ رنجانی وھدءَ آیانی ھمراہءُ یکجاہ اَت.واجہ محمد ابراھیم چہ حاجی محمودءِ ناگتیں مرگءَ چہ پد زوت چہ پرومءَ لڑءُ بار کُرتءُ پنجگورءَ جاہ منند بوت۔
تاں کہ من ھوش داشتگ مئے لوگءَ گُژنءُ بزگیءُ نا دزرسی بوتگ.پت پیسرا دبئیءَ بوتگ بلے منی
پیداک بوگءُ من ھوش کہ داراں منی کماش واجہ چاکر ھمدا بوتگءُ پرومءَ بگر تانکہ بلیدہ یک روڈےءِ پچ کنگءَ جُہد کنگءَ بوتگءُ آئی وتی تیوگیں زِند پہ پرومءِ مردمانی آسراتیءَ گوں ھمے روڈءِ پچ کنگءَ گوازینت.ھمک وھد کہ منءَ ھوش کنت منی کماشءَ چہ سرکار یاکہ ھما مردم کہ درملکءَ بوتگ اَنت چہ ھمایاں دسٹ ٹال کُرتگ اَتءُ ھمے روڈءِ جوڈ کنگءَ پہ وتی ھمک وھد ءُ ساھت داتگ اِتاں.مردماں روزگار کُرتگءُ مال یکجاہ کُرتگ اَت بلے منی کماشءَ اے روڈءِ پچ کنگءَ را وتی زِندءِ مستریں سوبمندی زانتگ اَتءُ مُدام جُہد کنگءَ اَت.مئے لوگءِ دیمءَ مُدام سرکاری بلڈوزر اوشتاتگ اَتءُ اگاں چہ جاگہےءَ آرا چیزے رستگ اَت آئی مردم یکجاہ کُرتگ اِتاںءُ دیم پہ بلیدہ پہ روڈءِ کار کنگءَ شُتگ اَت.لوگءَ بزگی اَتءُ کماشءَ گوں دلءُ جان وتی زِند پہ پرومءُ بلیدہءِ مردمانی آسراتیءِ واستہ داتگ اَت کہ روڈے پچ بیتءُ دوئیں دمگانی مردم یکے دومیءَ گوں جوانیں رنگےءَ گِندُکءُ گِداروک کُرت بہ کناںءُ روگءِ واستہ جوانیں آسراتیءِ بہ بیت۔
پرومءَ اے وھداں چاکر روڈءِ سلوگنءُ نعرہ ھمک کسانیں چُکانی دپءَ اَت.منی کماشءَ وتی تیوگیں زِندءُ ورنائی پہ ھمے کارءِ واستہ داتگ اَتءُ پرومءِ مردماں ھم گوں جوانی ءَ کمک کُرتگ اَت.محکمہ ایم ایم ڈی چہ کسانیءَ منی جاگہ بوتگ اَت کہ مُدام منی کماش ھمدا اتکگ اَتءُ گوں محکمہءِ مردماں نِندءُ نیادءُ سرکارءِ روڈءِ بابتءَ کارءِ بابتءَ من مُدام وتی کماشءِ ھمراہ بوتگ اِتاں.وھدے چہ پنجگورءَ بلڈوزرءُ ڈرائیور یاکہ محکمہءِ واکدارے اتکگ اَت گُڈا چہ مہمانانی آیگءَ مئے لوگءَ دعوتءُ ورگ بوتگ اَتءُ مئے لاپ شودی ھمے رنگیں روچاں بوتگ اَت.رحیم آبادءَ میتگءِ نیامءِ دو بلوچی کُل بزاں چارِکی منی کماشءَ بستگ اَتءُ یکےءِ تہا ما گیشتر نِشتگ اِتاںءُ دومیءِ تہا ھمک مہمان کہ اتکگ اَت ھمودا نِشتگ اِتاں.کارءِ وھداں مردم گیشتر کوہءُ کلگاں بوتگ اَنت بلے وھدے چہ پنجگورءَ یکے اتکگ یا کہ کارءِ سرجم کنگءَ رند وھدے یکے پنجگور روگءَ بوتگ گُڈا مئے لوگءَ شپءَ جلگءَ چہ رند پنجگورءَ شُتگ اِتاں.
سُہبءَ وتی کتاباں بگلءِ بُنءَ بکنءُ گوں دِرتگیں پچءُ سِستگیں چپلاں جائینءِ ریکءُ ھاکانی تہا سَپٹ کنانءُ روگءُ نیمروچءَ پدا مدرسہءَ روگءُ وانگ مئے ھمک روچی کار اِتاں.سکولءَ ھر وڈ بوتگ اَت ماپہ وانگءَ شُتگ اِتاں بلے پہ مدرسہءِ روگءَ مُدام پاداں مئے ھمراہ داری یل داتگ اَت.چہ مُلاءِ تُرسءَ وڈ وڈیں توجیل سازاِتگ اَت بلے ما سوبمند نہ بوتگ اِتاں.اگاں یکروچے مسیتءِ وانگءَ روگ نہ بوتگ اَت گُڈا واجہ ناکو حاجی گمانی گوں شیپاکءَ مئے لوگءَ اتکگ اَت.ناکوءِ تُرسءَ چہ ابید گیشیں وانگءِ ھُب مارا نیست اَت کہ مدرسہءَ مولوی ساھب چو ملکموتءَ مئے سرا زوراک اَتءُ چہ وانینگءَ گیشتر مئے جانءِ بندءُ بوگ پہ شیپاکءُ لٹاں نُکُت نُکُت اِتاں ءُ زندانءَ زِندانی مردماں اینچو جنگءُ بیہار دیگ نہ بیت کہ مارا جنگءُ ایزا دیگ بوتگ اَت.چہ مُلاءِ بیمءَ ما دیم گوں جائینءَ کُرتگ اَت جان گَز گَز بوتگ اَت.وھدے سالءِ تہا مدرسہءِ موکل بوتگ اِتاں یاکہ مولوی ساھب زہریءَ شُتگ اَت گُڈاکُجام ناچءُ کُجام شاتکانی جائینءِ دیمءَ کورءِ لمبءَ بوتگ اَت.گوں مدرسہءِ بند بوگءَ مئے میتگءِ تیوگیں ھمسریں سنگتءُ چہ جائینءَ امان اللہ عبدالکریم، عارف مول جانءُ دگہ یکءُ دو سنگت کہ اتکگاں گُڈا دیم پہ کوہانی نیمگءَ ٹوبہ،کلگ کور یاکہ سرناگ مئے دور جاگہ بوتگ اَت.
گیشیں ورگءُ چرگ نیست اَت بس تاپگی لہتیں نانءُ آرت جتگیں ھُرماگ مئے چادرءِ لمبءَ پلاسٹکءَ بستگءُ مارا گون اِتاں.
ٹوبہ جائینءِ نمبیانی نیمگءَ کوہانی رد کہ بِندات بیت دو کسانیں کوہابی نیامءَ یک کسانیں کلگے کہ ادا لہتیں کُروچیں مچاں چہ ابید مچانی سارتیں ساھگءَ یک کسانیں چات ئے است اِنت کہ شُورّ ءُ سِنگانءَ پروشتگءُ آپ در کُرتگ اَت ھمے کسانیں چاتءِ آپءَ چہ آ وھداں تیوگیں آتراپءِ رمگاں آپ وارتگءُ شُپانکاں وتی کلیءُ کیٹلی آپ کُرتگ اِتاں.ٹوبہ پہ ھمک راھگوازی مردماں یک سارتیں ساھگے بوتگ اَت کہ ھمک دم بروکیں مساپرءَ پہ دمءِ بالاد کنگءَ دمانے ھمے کُروچیں مچانی ساھگءَ وتی دم راست کُرتگ اَت ءُ ھمے چاتءَ چہ آپ وارتگ اَت. گرماگءَ پہ مُرگانی آپءِ ورگءَ دگہ آبدانی نہ بوتگ اَت .کلگ کور چہ کہدا عبدالحکیمءُ یار محمدءِ بازارءِ نمبیانی نیمگءَ یک بلاھیں کلگ ئے بوتگ کہ ادا رنگ رنگیں مچءُ سروپءُ انارءَ چہ ابید انجیرءِ یک بلاھیں باگ ئے بوتگ کہ چہ مچءُ دگہ نیوگانی درچکاں کمے گِستا کورءَ بالا یک چمگ ئے بوتگ کہ ھمے چمگءِ آپ میزان میزانءَ چُنزُران بوتگءُ گوں سِنگءَ ڈوکاں بستگیں تکشءِ تہا جم بوتگءُ پدا پہ مچءُ دگہ درچکانی دیگءَ کارمرز کنگ بوتگ.چہ تکشءَ جہلءَ گورم بوتگ کہ جُہلیءَ آئی آپ سبز بوتگءُ مارا مُدام گُشگ بوتگ کہ گورم سک جُہل اِنت کہ ایشی تہا روکیں ھمک مردم پدا زندگ نہ بیتءُ در نئیت.ما چہ تُرسءَ کدی ھم گورمءِ تہاروگءُجان شودگءِ جُہد نہ کُرتگ.
سرناگ چہ اے سئے ایں جاگہاں گیشتر ڈولدارءُ جلوہ دار بوتگ کہ لہتیں مچءُ درچکانی کسانیں اے کلگ باز ڈولدار بوتگ بلے مچکدگءِ روچ در اھتی نیمگءَ بُرزیں کوہءِ سرا شپاں وپسگءِ وتی یک مِزگ ئے بوتگ.ٹوبہ واجہ بوھیرءِ ھنکین بوتگ بلے کدی کدی آ گِندگ بوتگ کہ ابید چہ لہتیں کروچیں مچاں دگہ ھچ نہ بوتگ بلے کلگ کور ءِ واھُندءُ پجار واجہ عبدالرحمن ولد ملا مجید بوتگءُ واجہ کمردین ھم مُدام ادا گوں واجہ سکیدادءَ گِندگ بوتگ.عبدالرحمن،کمردینءُ سکیداد کلگ کورءِ ھما کارست بوتگ اَنت کہ ایشاں چہ ابید کلگ کور ابیتک بوتگ.ھرکس پہ پکنکءُ گردگءَ کہ شُتگ اے سئے ایں کارست ھمودا ساڈی بوتگ اَنت.پرومءَ پیر پرستی نہ بوتگ بلے منءَ یات اِنت کہ کلگ کورءِ مچکدگءِ روچ دراھتی نیمگءَ یک کبرستان ئے بوتگ کہ اودا یک کبرےءِ سرا مزنیں بیرک ئے مِک بوتگءُ کدی کدی یک یک زالبول ھمے کبرءِ سرا مرادءِ لوٹگءَ من کسانیءَ دیستگ.گُشگ ھمے بوتگ کہ اے کبر بی بی حنیفہ نامءِ یک نیکیں زالبولےءِ بوتگ.سرناگ واجہ سبزلءِ نشانی بوتگءُ آ گوں وتی دُدیں گپاں باز نامدار بوتگ.اگاں کسے پہ پکنکءَ شُتگ گُڈا ناکو سبزل پہ بے مڑاہی وتی مہمان پہ پسءُ کوشءَ دلجم کرتگ اَنت. سرناگ یکے و دور بوتگ دومی گپ ایش بوتگ کہ پہ سرناگءِ روگءَ یک تیوگیں روچے پکار بوتگءُ اگاں کسےءَ شپءَ جلگی بوتگ گُڈا سرناگ وشتریں جاگہ بوتگ۔
اے سئے ایں کلگ مئے ھمک ماہءُ ھمک ھپتگءِ جاگہ بوتگ اَنت کہ من، منی ناکو زتک پزیر آسکانی امان اللہ کریم شبیر میاہ،عارف مولجان ،بشیر حمزہ،روف ملا خدا بخش،الیاس حمزہ،ریاض داد،حاجی اکرم ءُ مئے کہول ءِ ایدگہ مئے ھمسرو بوتگ اَنت.مئے تہا شکاری تہنا شہید زاھد آسکانی بوتگ کہ مُدام پہ چگوگءُ بڈولءُ دگہ بالی مُرگءِ جنگءَ باز شیوار بوتگ. شہید عمرءَ چہ ما مستر بوتگ بلے برے برے کہ پنجگورءَ چہ اتکگ گُڈا مئے ھمراہ بوتگءُ ما گوں آئی ھمراہیءَ مُرگ ءِ شکار کُرتگ.منءَ یات اِنت کہ یکرندے کلگ کورءَ ما جوانیں رنگےءَ شکار کُرتگ اَتءُ بازیں مُرگ ئے جتگ اَتءُ آ رنداں مئے شکارءِ کنگءُ مُرگءِ ورگءِ چُھ پروشتگ اَت.سرناگءِ نازبو باز ڈولداربوتگ اَنت کہ تیوگیں دمگءَ نازبوءِ وشیں بو تالان بوتگ.
روان اِنت ………..