لیڈری
آزمانک: ولید گربۆنی
لیڈری آسانێں کارے نه إنت، لیڈریا پۆهتوی لوٹیت، سیاست پکار إنت ۆ مردۆما مخالفانی پندل دربرگ لوٹ أنت. برے برے دروغ بندگ هم سیاستا پکار إنت. پمیشا شرێں دروغبندگءِ رپْکا هم لیڈر به زان أنت. نێکه رحمان ملکءِ ڈولێں دروغبند. بازێں کساں گۆشتگ که رحمان ملک أبدالانی ۆ دلارانی لیڈر بیتگ که پاسپورٹے جوڑ کنگءِ بدلا ۲۰ یا ۳۰ روپیا ئی چه مردۆماں لب زۆرتگ. بلوچستانءِ ألکاپێں مردۆم رحمان ملکءَ وتی رمگءِ شپانْک هم نه کن أنت.
أگر کسے دروغبند به بیت، گوڑا فلانیءِ ڈولا به بیت….. دیوالاں هم گوش پر إنت پمیشا فلانیءِ ناما نه گروں. مفتا فلانیءِ فلان دوست منی گۆٹا طوق بیت.
من فلانی وتی لیڈر منّتگ أت، بله لهتے عێب ئی هست. فلانیءِ خرابی إیش إنت که دروغبندیا أبید آئیءِ آدگه کار لیڈری کار نه أنت. مثال شراب نه وارت، روچاں آگاه إنت ۆ شپاں وپسیت. کار وا هر کسا کنگی إنت، بله گندگا فلانی پنچ وهدءِ نمازے إنت. گوں ملایاں هم باز نندیت. لهتیانی گۆشگ إنت که ملایانی دیوانا فرشته أگر تاں دیرا به نندیت، گوڑا بزاں زمین ئی پلیت کۆت. لیڈر ۆ ملا هوار بوت نه کن أنت. پکار إنت که لیڈر وتی دیۆانا چه مذهباں به پلگار أنت. من أگر لیڈرے بیتێنون، گۆڑا شپانی پاسا وتی پریاتوں هاوندءِ دیما کۆتگ أت داں مسیتاں نه روگ ۆ پنچ وهد نماز نه وانگءِ گناه ئی منا پهل به کۆتیں أنت.
هاوند وا دلانی حالا سهیگ إنت. أگر لیڈرے مسیتاں نه روت ۆ دگه لیڈری رپکاں رندگیری کنت؛ هاوند زانت که په نێک نیتی کنت، دلا هچ دغابازی نیست. هاوندءَ قول داتگ که توبه کارا حقوق ألله-هاں بکشیت. حقوق ألعباد أنت که بکشگ إش مردۆمانی سرا إنت. شرّیں لیڈری وا حقوق ألعبادءَ أدا کنگءِ نام إنت. دروغے که په کارےءِ شر کنگا بندگ به بیت، آ دروغءِ رضایت هاوندءَ هم داتگ. پمێشا بے نمازێں لیڈراں گناهکار حساب کنگ ناروا إنت.
منی جندءِ دیما لیڈری سکّ إنت. لیڈری کنگ أگر آسان بیتێن أت، نه نشتگ لیڈرانی دیوانانی مردۆم چاه ۆ چلیم نه کۆتگ إتنت. نێکه لیڈرانی مهمانجاها آتکگێں پوتارانی بٹاکاں گوشدارگءِ هۆب منا هست. ألبت، چه بێکاریا همے کار گنج إنت. جوڑیے گۆد ۆ دپارے نگن منا ۆ منی زهگاں رسگا إنت. أگر راضی مه بیتێنوں گوڑا ناکاما تۆفنگدارے بیتگ إتوں. لیڈرانی تۆفنگدایا برے برے شرێں بکشش رسیت.
تۆفنگداریا سر سر جنگ پکار نه إنت. بس لیڈرءِ حۆکْمءِ سرا عمل کنگی إنت. أگر لیڈر نامءِ لیڈرے مه بیت ۆ واهگ ئی حقوق ألعبادءِ پاسداری به بیت، گۆڑا وا آئیءِ تۆفنگداری نیامتے إنت. هما وهدا که کسێا کۆشگ یا آوار جنگءِ فرمان لاپ پرست یا ناسرپدێں لیڈرا دات، گۆڑا بزاں که مرک ۆ زندءِ جنگ إنت. بهتا کار کۆت ۆ سوبین بیتئے؛ لیڈر گل ۆ بکشش باز إنت. أگر ناکام بیتئے، بزاں جن جنوزام ۆ چۆک چوره بوت أنت.
لیڈرانی گپ من إشکۆتگ أنت که تۆفنگدار إش سوج داتگ أنت ‘فلان کسا به کۆش أنت، فلان کسا أغوا به کن أنت ۆ فلان جاگها بند به کن أنت…..’ هنچۆشێں گپ هم إشکۆتگ أنت که گۆشگ بیتگ فلان کسءِ چکانْپگءِ درگتا ڈرایور کۆشگ بیتگ یا بندیگ بیمار بیتگ ۆ درمان نه رسگءِ سببا بیران بیتگ أنت…. میانملکی أنجمنءِ یک کارندوے که چکانپگ بیتگ أت، نادراهیانی درمان نه بیگءِ سببا آئی وا چه مرکءِ کلا رکّ إت. إدا هاوندءَ بلوچ قوم وشنام کنگی أت.
باز براں مردۆماں آوار جنگءِ درگتا تۆفنگدار کۆشگ هم بی أنت. لیڈر هنچۆش حکم دی أنت که گۆشێگا همے کاراں کنگ بٹءِ دپارے ورگ إنت. جۆستا چه تۆفنگداراں کسے به کنت که کسێا آوار جنگءِ کار چنچۆک گران إنت ۆ کمۆکێں ردیے مردۆمءِ سرا گار کۆت کنت.
من وت چاه ۆ چلیم کنؤکون، منا دگه کاراں کار نیست. پدا هم من دلا وش بیتگ توں أگر منی واجهکارێں لیڈرا تۆفنگدار پکار مه بیتێن أت. إیشی مردۆماں آوار جنگ یا کۆشگءِ حۆکم دیوکے نه إنت؛ شریف ألنفسێں لیڈرے إنت. ألبت، مرچی إے ملکا بے تۆفنگدارێں لیڈرءِ معنا بے لِٹکێں شیر إنت. مرچی لیڈر جوڑ بیتگێں زییں تۆفنگداراں په إیماندارێں لیڈراں لیڈری کنگ گران کۆتگ. إیماندارێں لیڈر وتی قومی ۆ إنسانی فرض سببا سیاستءِ پڑا یله دیگا نه أنت. أگر پڑ إش په تۆفنگیاں یله دات، گۆڑا ملک په مردۆماں پشت نه کپیت. نێکه لوگ په لوگءِ واهۆندا. پهک شادی کۆرءِ ڈولا تلپچ بی أنت. مۆلک، مِلک ۆ مال هول بی أنت