میر ہیبتان ء بیبگرءِ اُشترانی بَرگءِ شعرءِ پژدرءِ احوال
نبشتہ کار: فقیر شاد
اے شعر چہ ہما شرتانی شعراں چہ یک شعرے کہ میر ہیبتان ء بیبگر، جاڈو ء جلب، چاکر ء شیہکءُُ شے مرید ء مبارک نندنت ءُُ شرت جننت۔ رندءُُ لاشاریانی دورءُُ باریگءَ بازیں قولءُُ شرتے جَنگ بوتگ۔آہاناں پہ وتی کتگیں قولءُُ جتگیں شرتانی پاسداری ءُُ پہازگءِ ہاترءَ وڑ وڑیں تاوان باری سرءَ اتکگ انت۔ انچیں بر بوتگ کہ آہاں پہ وتی شرتءُُ قولاں شکلیں ساہءُُ سر زیان کتگءُُ باہینتگ انت ءُُ چہ سوبءُُ بے سوبیءِ سیمسراں ہم گوستگ انت۔بلے چہ وتی کتگیں قولءُُ سوگنداں پد نہ کنز اتگ انت۔
آ دورءِ بستگیں شرتءُُ کتگیں قولءُُ وارتگیں سوگند سک باز بوتگ انتءُُ ہر چند کہ گیشتر شعر دست بہ کپیت۔ گڑا ہماہانی شرتءُُ سوگندءُُ قول ہم گیشتر رسیت۔ ہما قولءُُ شرت کہ زانگ بنت چہ آہانی توکءَ چار شرت سک نام کپتگءُُ مشہور انت کہ ہیبتان، جاڑو، چاکرءُُ مریدءَ جتگ انت۔
اے گپءِ حیال گور کنگی انت کہ اے چاریں شرتانی جنائینگءِ مستریں ذمہ وار چاکر بوتگ کہ آئیءَ خاص پہ شے مریدءِ دشتار ھانی بنت دینارءِ برگءِ ہاترءَ شرت جنائینتگ انت۔ اے بارہءَ اگاں کسے زانگ لوٹیت۔ گڑا مریدءُُ ھانیءِ داستانءِ شعراں گوں دل پہکیءَ بوان ات کہ شمارا اے بارہءَ وت زانتکاری بیت کہ چاکرءَ پہ ھانیءِ برگءَ چونیں جوانیں کار کتگ کہ چو روچءَ روژنا انت۔
بُنگِشءَ گپ چش انت کہ چاکرءِ سوہوءُُ سّراپیں رَبالو سازین چہ ھانیءِ ہلکءَ گوں بے سوبی ءُُ ناکامیں دلے واتر کنت۔ گڑا پہ ھانیءِ برگءَ چاکرءِ واستا بیدء شرتانی جنگءِ مندرءُُ ہیلہءَ دگہ ہچ راہءُُ درے پشت نہ کپیت۔
آ یک روچے رندءُُ اے دگہ ہم کُنّتیں مردماں ماں وتی ماڑیءِ چیرءَ لوٹائینیتءُُ دیوان کنت ءُُ گشیت کہ بیا اِت ما چو وتی پتءُُ پیرکانی ڈولءَ شرتءُُ قول کنیں۔ چو کہ آ وتی ٹکءِ سردار بیتءُُ پہ اے دگراں آئیءِ گپءِ پروشگءُُ انکار سک گران بیت۔ پمیشکا کس انکار کت نہ کنت۔ چہ دیوانءِ نشتگیں مردماں درستاں چہ ساری میر ہیبتان بیبگر سے براں وتی راستیں دستءَ ماں نوہتاں جنتءُُ گشیت کہ ہر کسی اُشتر گوں منی بگءَ گوں بہ کپیت۔ من آئیءِ اشترءَ پدءَ نہ دیاں۔ جاڑو ء جلب قول کنتءُُ گشیت کہ کسے منی رِیشاں دست بہ جنت یا بہ گیپت من ایشانی گرگءِ ہوزءَ ہما مردمءَ کُشاں، چاکر گشیت من اے کہیرءِ لمبءَ ننداں کسے ہمے کہورءَ چہ بنءَ بہ گڈیت۔ من چہ ہمے کہیرءِ بنءَ چست نہ باں۔ شے مرید گشیت کہ پشمبےءِ سہبءِ سرءَ من ماں مسیتءَ نمازءَ بہ باں کسے بئیت منی پتّرءَ بہ نندیتءُُ چہ منءَ ”داد“ بہ لوٹیت من دادءِ دیئگءَ بند نہ باں۔
چہ جاڈوءِ کتگیں قولءَ چاکرء اعظم آئیءِ تلاہیں بچءَ ماں کینگی ئیں پتءِ دستءَ کوشارینیت۔شے مریدءِ نامینتگیں دشتار ھانیءَ پچ گرائینیت کہ چہ ھانیءِ سوکءَ مرید سرءَ پہ گنوکیءُُ درانڈیہیءَ درکاریتءُُ پادء وت روتءُُ گار ءُُ شگالی بیت۔ چاکر وت روت کہیرءِ چیرءَ نندیتءُُ چاریت کہ گوات کجام نیمگءَ کشگءَ انت۔ وت گواتءِ نیمگءَ نندیتءُُ مردمانءَ گشیت کہ شما کہورءَ بہ بُرّ ات۔ وہدیکہ آکہورءَ بُرنت گڑا گوات کہورءَ دومی نیمگءَ بارتءُُ دور دنت کہ چہ ایشیءَ چاکرءِ ناکُنےءَ ہم پرواہ نہ بیت۔ باز مردم گشیت کہ کہور آئیءِ سرءَ کپیت۔ بلے آ کہورءِ جمکانی درمیانءَ کیت۔ پمیشکا ہچ ءِے نہ بیت۔
ہیبتان بیبگرءِ جتگیں شرتءِ سرءَ چاکر وتی جَتپانءَ گشیت کہ تو یک اشترے آئیءِ بگءِ توکءَ راہ بہ دئے۔ جت پان سردارءِ گپءَ زوریت یک مستیں لیڑہے ماں ہیبتانءِ اشترانی توکءَ یلہ دنت۔ ہیبتان ایشیءَ را وتی لیکیتءُُ چاکرءِ جتپانءَ را پدءَ لیڑہءَ نہ دنت۔ رندءَ رِندچاکرءَ گشنت کہ ترا بائد انت کہ تو وتی اشترءَ ہر حالتءَ بیارءُُ آئیءَ مئیل کہ ہیبتانءِ بگءِ تہءَ انت کہ مارا اے دگہ راج شگان جننت کہ میر چاکرءَ وتی اشتر پچ گپت نہ کت۔ چاکر آہاں تسلا دنتءُُ گشیت کہ من اے رنگیں اشتر پہ نامء حدا پہ فقیراں بکشاتگ انت۔ من پہ اشترےءَ گوں ہیبتانءَ جنگ نہ کناں ءُُ آئیءَ نہ کُشانءُُ گار نہ کناں۔ پرچا کہ آ منءَ باندا کار دنت۔
ہیبتانءَ پہ لاگریں لوکے گار کناں
باسکءَ پروشانءُُ لدءَ را آسے دیاں
ہما وہدءِ دودانی مطابقءَ اے یک بزدلی یے بیت کہ چاکر وتی اشترءَ میاریت۔ چہ دومی نیمگ ءَ گوہرام جہہ جنت کہ من رواں چہ ہیبتانءِ بگءَ چاکرءِ اشترءَ کاراں کہ آ وت ہچ نہ گشیت ءُُ وتی اشترءَ نیاریت۔ وہدے میر ہیبتانءِ بگءَ گوہرامءِ مردم رُمبیننت۔ رندءَ رِند اں ہمے حال روتءُُ سر بیت کہ ہیبتانءِ بگ چہ مئے بدلءَ مئے دژمن گوہرامءَ برتنت کہ پہ ما عیبی گپے۔ نوں رند لشکر کننت۔ چہ آ نیمگ ءَ ہیبتانءِ لشکر کیت گوں چاکرءِ لشکرءَ ہوار بیتءُُ رونت گوں گوہرامءَ جنگ کننت۔ چہ اے جنگءَ سے صدءُُ شسَت لاشاریانیءُُ یک صدءُُ پنجاہ چاکرءُُ ہیبتانءِ مردماں کشگ بیتءُُ اشتراں رِند برنت۔
نوں ہیبتان وہدیکہ وتی اشتراں لوٹیت۔ گڑا رند آئیءَ را اشترانی دیئگءَ تیار نہ بنت کہ دوئیں نیمگءَ پدءَ لشکر کشی بیتءُُ پہ جنگءَ تیار بنت کہ شے کہیری توکءَ کپنتءُُ ایشاں پہ جنگءَ نیلنتءُُ پہ سہلءُُ ترانءَ راضی کننت۔ اے سہلءُُ تران تاں ہپت روچءَ جاری بیتءُُ ہپتمی روچءَ ہمے فیصلہ کنگ بیت کہ چاکرءَ بائد انت کہ ہیبتانءِ بگءَ بہ دنت۔ ہیبتان ہم آئیءِ مستیں لیڑہءَ بدنت،ہما کہ گوں آئیءِ بگءَ گوں تّر اتگ۔چاکر پہ ہمے یکیں اشترءِ ہاترءَ ءُُ ماں جنگءَ مرتگیں مردانی ھون بہاءُُ بیرءِ ہاترءُُ دیناں ڈاڈرءِ نیمءُُ ناڑیءِ دمگاں میر ہیبتانءَ پہ گچین بہ دنت۔ تاکہ دوبارہ یکے دومیءِ سرءَ ارش مہ کنتءُُ راضی بہ بنت۔ ایشانی اے فیصلہءَ دوئیں نیمگانی مردم مننّتءُُ راضی بنت:
ڈاڈرءِ نیم ءِے داتگءُُ ناڑی پہ گچین
اے جنگءَ میر ہیبتان سوب کنتءُُ درستاں چہ گیشتر تاوان میر گوہرامءَ رسیت کہ آئیءِ سے سدءُُ شَست مردم کشگ بیت۔
نوں من پہ درور ہما دورءُُ باریگءِ جتگیں شرتءُُ کتگیں قولءُُ سوگنداں نبشتہ کنانءُُ ہر کسی شرتءُُ قولءِ دیمءَ ہمائیءِ نامءَ نبشتہ کناں۔
اے گشگ بے بن نہ بیت کہ ہر یکےءَ کہ قولے کتگ۔ گڑا رندءَ اگاں آئیءَ وتی شرت پورہ کتگ یا کہ کت ءِے نہ کتگ۔ ہرحال پہ آئیءَ المیءَ یک شعرے یا کہ چدءُُ گیشتر شعر اش پر بستگ:
جاڈو جلب قولے کتگ
مردے منی ریشاں بہ گیپت
ریشءِ ہوز مردءَ کشاں
جاڑو
میر ہیبتانءَ قول کتگ
لوکے منی بگءَ کپیت
قول انت پدءَ لوکءَ نہ بارت
ہیبتان
ایش انت منی قولءُُ بنا
ننداں ہمے درچکءِ بنءَ
کہیرءِ پٹکیں ساہگءَ
اگاں مردے بہ بُریت ءِے سرءَ
من چہ بنءَ چست نہ باں
چاکر
ایش انت منی قولءُُ بنا
پشمبےءِ سہبءِ سرءَ
من مسجدءَ واناں نماز
کسے داد بہ لوٹیت چہ منءَ
من دادنءَ بند نہ باں
مرید
گڈء مبارکءِ لتّرءَ
قول انت سایاں چوٹواں
مرید
لوگءِ آپ منءَ مُردار انت
گوں پیش کارچیں پسانی گوشتاں
چاکر
قول انت منءَ چو اومرءَ
چو اومرءَ قول انت منءَ
من بکشگءَ بند نہ باں
بند بوھگی مردے نیاں
نودبندگ
چوناہا ایشانی قول سک باز انت بلے پہ درورءُُ منینگءَ ہمے بس انت۔
٭٭٭
گیچین چَہ باسک ءِ پُتینکاں ایریں کتاب میراث ءِ چارمی ورژن ءَ