منی داغستان ( اولی بھر)رسول حمزہ توف
رجانک مجید عاجز …. چہ اردو ءَ
پیشگالانی جاہ ءَ پیشگالانی بابت ءَ لہتیں انچائیں گپّ
انچو کہ چہ واب ءَ چمّ پچ بنت . چہ نپاداں پاد میا ءُ اے وڑا مہ تچ ، کہ گشئے ترا لولُکے ءَ ڈنگے جتگ. پیسرا ھما واب ءِ بابت ءَ بہ جیڑ، کہ تو دیستگ.
بالی گراب ، چہ بال کنگ ءَ پیسر باز شور ءُ شار کنت. سرجمیں بالی پَٹّ ءَ پِرتریت ءُ تَگ جاہ ( رن وے) ءَ سر بیت. پدا گُرّان ءُ گْرندان ءَ تچان بیت .. چہ اے دراہیں کاراں پد ، پہ بال کنگ ءَ سر گیپت.
پہ بالگرد ( ھیلی کوپٹر ) ءَ ، تچگ الّمی نہ اِنت .. بلٰئے آھوں ، چہ بال کنگ ءَ ساری ، سک باز شور ءُ شار کنت. پَرپرّکی جنت ءُ ھمے وڑا درہینیت ءُ لرزینیت ، کہ گشئے مری ءِ نادراہی ءَ گپتگ ..
اے تھنا کوہی شاہین اِنت کہ چہ تلاراں چست بیت ءُ تچک ءَ آسمان ءِ جُھلانکیاں سر بیت. چو بادشاھانی وڑا ، بانزلاں شانان ءَ یکّوی برز ءَ چہ بُستر روان بیت . ہمینچو بُرز ، کہ گُڈّی ءَ چمّ کار نہ کن اَنت .
یک شرّیں کتابے ءِ بندات ءَ ہنچو بووگ لوٹیت. دراجکشّ ءُ دمبراہینوکیں پیشگالاں ابید ..
اگاں تو یک کائیگرے ءِ کانٹانی گرگ ءَ ، ھما وھد ءَ سوبین مہ بئے .کہ آ دَور جنان ءَ چہ تئی کش ءَ بہ گْوزیت. گڑا پہ تو آئی ءِ دُمب ءِ گِرگ ءُ دارگ نہ بوتگیں گپّے بیت.
پہ درور ، یک گُشندھے ءَ وتی پاندور ساز کتگ ..من زاناں ، کہ آئی ءِ گُٹّ سک وشّ اِنت. بلئے چہ سؤت ءِ گُشگ ءَ پیسر ، آئی ءِ لنکک پہ بے رھبندی تاراں وتسرا وت پرچا چیڑین اَنت؟
ھمے جُست ، ھما گُشتانک ءِ بابت ءَ ھوں چست بیت کنت . کہ چہ سازءُ زیملیِ دیوانے ءِ بندات ءَ پیش دیگ بیت ءُ ھما لیچکچر ءِ بابت ءَ ھوں ، کہ چہ کسمانکے ءِ پیش کنگ ءَ ساری دیگ بیت یا ھما پنت ءِ بابت ءَ ھوں کہ یک ناکویے وتی نوک سوریں زامات ءَ دنت ئِے.
ابید ء اشی ءَ کہ آئی ءَ ورگانی پرزونگ ءِ دیم ءَ بہ نندارینیت ءُ آئی ءِ دیم ءَ شراب ءَ پُرّیں گلاسے ایر بہ کنت.
یکروچے شاہ میل ءِ بازیں مریدے ، گوں یکّے دومی ءَ وتی زھمانی زِھانی توسیپ ءَ اِتنت. آ ھما پولات ءِ مُھکمی ءِ ستا ءَ اِتنت کہ چرائی ءَ ھمے زھم جوڑ بوتگ اِتنت ءُ قران ءِ ھما پاکیں آیاتانی زکر ءَ اِتنت .کہ ھمے زھمانی سرا نشک اِتنت. اے مریدانی تھا بزرگیں شاہ میل ءِ خلیفہ ھاجی مراد ھم ھوار اَت . آئی ءَ درّاہینت ..
” بزیں چنال ءِ ھونکّیں ساھگ ءَ شما چونیں باوست کنگا اِت؟
باندا وھدے جنگ بیت. شمئے زھمانی جوھر وت زانگ بنت ..
ءُ دگہ اے ھوں ، کہ مئے کوہی دمگاں اے رواج نیست . کہ اسپ سوار ، چہ لوگ ءِ دپ ءَ اسپ ءَ سوار بہ بیت . تنکہ آ چہ میتگ ءَ ڈنّ در مہ کپیت. آ اسپ ءِ لگام ءَ گیپت ءُ یکّوی پیادگ ءَ روان کنت. چو بلکیں ، آ پمشکا کنت .کہ یکبرے پدا جیڑیت کہ باریں آئی ءَ چیزّے نہ شمُشتگ ءُ روگ ءَ اِنت یا دیمتر ءَ مزن دگّ ءَ آئی ءِ سرا چونیں سَلّھے کپیت ؟
آئی ءَ ستر اشتاپ بہ بیت .. بلئے چہ میتگ ءَ در کپگ ءَ تاں ، آ اسپ ءِ مھار ءَ گیپت ءُ پیادگ ءَ جیڑان ءَ ، میزّان میزّان ءَ روان کنت ءُ پدا انچو سِٹّ کنت ءُ اسپ ءَ سوار بیت . کہ گُشئے پاد ئِے رکاب ءَ ایر ھوں نہ کتگ اَنت ءُ پدا زین ءِ دیمی نیمگ ءَ جھل بیت ءُ ھمے وڑا کُڑی کنان کنت. تاں دنز ءُ گُبارانی جمبراں اندیم بیت.
من وتی کتاب ءِ زین ءَ سِٹّگ ءُ سوار بووگ ءَ پیسر ، جیڑان ءَ روان آں . اسپ ءِ مھار گپتگ ءُ ھیالانی زِر ءَ اوژناگ کنان ءَ آئی ءِ ہمبراہی ءَ روان آں . چیزے گُشگ ءَ پیسر ، من گَڑ ءُ مَنج آں. چہ مردم ءِ دپ ءَ گپّ ءِ در آھگ ءَ ، تھنا آ وھد ءَ دیر نہ لگّیت ، کہ آ بہ مُکّیت. بلکیں آ وھد ءَ ھوں دیر لگّیت. کہ آ لبزانی گچین کنگ ءَ بے سوب بہ بیت ءُ آئی ءَ ہنچیں الّمی ئیں لبزانی شوھاز بہ بیت . کہ سسا ءُ زانت ءِ درانگازی ءَ کت بہ کن اَنت.
من ، نہ گوں اے وڑیں لبزاں وتی کواسی ءُ زانتکاری ءَ کسے ءَ پیش دارگ لوٹ آں ءُ نہ کہ من مُکّوکے آں. گپّ اش اِنت کہ من وتی پکار ءِ الّمی ئیں لبزانی شوھاز آں .. پمشکہ برے برے جَلّ ءُ مہ جلَّ باں.
ابوطالب ءِ گُشتن اِنت کہ یک کتابے ءِ پیشگال ، چو ھما بوچّ ءَ اِنت کہ یک شِرکی ئیں لوگبانکے ، ھما وھد ءَ وتی دنتانانی شم ئِے کنت .کہ آ وتی لوگواجہ ءِ ، گوں گُرکی پوست ءَ جوڑ بوتگیں کوٹ ءَ ، پُچنگ ءَ بہ بیت. لسّ مردمانی سِتک ھمش اِنت . کہ اگاں پُچنگ ءِ وھد ءَ ، چو کنگ مہ بیت . گڑا ھمے کوٹ ، کپن بوت کنت.
ابوطالب ءِ دگہ یک گُشتنے ، کہ من ھما مردم ءِ وڑا آں کہ تھاری ءَ دروازگے دزموش کنگ ءَ بہ بیت. یا وا دروازگ ءِ کرّا سر بوتگ . بلئے اے سَوڑگ کت کنگ ءَ نہ اِنت کہ تھا پُترت کنت یا نہ کنت ءُ تھا پُترگ ءَ نپے رس اِت کنت یا نہ کنت .. ءُ ھمے میان ءَ دروازگ ءَ ٹکّگ ءَ اِنت ھم .. ٹُکّ ٹُکّ ٹُکّ
” تھ ءِ مردم ، اگاں ترا گوشت گْرادگی اِنت گڑا پادا کہ بے وھد اِنت “
” تھ ءِ مردم اگاں ترا جَو ، آپ گْراد کنگی اِنت .گڑا وھد باز اِنت. اشتاپ کنگی نہ اِنت .
اگاں ترا ” یوزا ” نوشگی اِنت گڑا ھمساھگاں داوت دیگ ءَ بیھال مبو .
. ٹُکّ ٹُکّ ٹُکّ
من تھا بیا آں یا ترا منی پکار نہ اِنت . “
زھگ دو سال ءِ تھا گپّ جنگ ھیل کن اَنت ءُ مردم شست سال ءِ سند ءَ رسگ ءَ پد نوکی سرپد بنت. کہ آیاں زبان چوں بند کنگی اِنت .
ناں من دو سالی زھگے آں ءُ ناں شست سالی پیر مردے.
من وتی اُمر ءِ نیامی تبک آں . بلئے گُڈّی تبک ءَ نزیکّتر آں .
پمشکا ھما دو لبز ، کہ چہ منی زبان ءَ در نیتکگ اَنت چہ آ دگہ دراہیں لبزاں پُر ارزش تر اَنت. کہ چہ زبان ءَ در اتکگ اَنت .
ھما کتاب ، کہ من تنیگہ نبشتہ نہ کتگ. منی نزّ ءَ ، چہ آ دگہ کتاباں گیشتر قیمتی اِنت کہ من نبشتہ کتگ اَنت.
آ بے بھا اِنت ءُ گیشتر منی دل ءِ نزّیک ءَ اِنت . توکلی ئیں چکاسے ءِ واھگدار اِنت.
یک نوکیں کتابے ، منی نزّ ءَ ھما تنگ دپیں گَٹّ اِنت. کہ اودا من ھچبر سر نہ بوتگ آں. بلئے راہ پچ بووان اَنت ءُ نمب مانپوشیں پَٹّ ، دیم ءَ آیان اَنت.
یک نوکیں کتابے ، ھما اسپ اِنت، کہ من آئی ءَ ھچبر سوار نہ بوتگ آں. ھما زھم اِنت کہ من ھچبر چہ نیام ءَ نہ کشّ اِتگ.
کوھستگاں ، یک بتلے ھست .کہ ابید ء سَوَبے ءَ زھم ءَ ہچبر چہ جُتک ءَ مہ کش. اگاں وھدے کشّ اِت گڑا یکّیں ڈَکّ ءَ سوار ءُ سواری ، دوہینانی کِسّہ آسر بہ بیت.
کُہہ مرداں ، شمئے گپّ چینچو راست اَنت.
پدا ھم زھم ءَ چہ جُتک ءَ کشّگ ءَ پیسر ، سَدّک بہ بو. کہ اشی ءِ زِہ تیز اِنت یا انّاں.
او منی کتاب ، تاں سالاں منی دل ءِ جُھلانکیاں ، تئی لوگ بوتگ .
تو چو ھما شر رنگیں دلدار ءَ ئے کہ من چہ دُور ءَ چار اِتگ . آئی ءِ واب دیستگ. بلئے دست جت نہ کتگ. باز بر ءَ ہنچو بوتگ .کہ آ سک نزیکّ ءَ اتکگ. ہمینچو نزیکّ ، کہ من دست شھار اِت ءُ آ دست جت کتگ. بلئے اے وڑیں دماناں من ءَ لجّ بوتگ ءُ پُشت ءَ کنز اِتگ آں. بلئے نوں آ زمانگ گْوستگ . نوں من سَوڑگ کتگ .کہ آئی ءِ کرّا روان ءُ آئی ءَ امبازگ ءِ توکل کناں. لجّویں آشکے ءِ بدل ءَ ، نوں من دِلیر ءُ آزمودہ کاریں انسانے بووگ لوٹ آں. من آئی ءِ اسپ ءَ سوار بان ءُ سے چابک ئِے جنان ءُ رھادگ باں .. نوں ہرچی بیت بِلّے بیت.
پدا ھم ، چہ درستاں پیسر ، من چہ کوھاں ودی بووکیں ، پہکیں تمباکانی یک سگریٹے کشّگ لوٹ آں ءُ اشی ءَ گوں لَبزاں جوڑ کناں. وھدے سگریٹ اڈ کنگ ءَ ، اینچو لزّت رسیت .اگاں بہ کشّ ئِے ءِ گڑا چینچو لزّت رسیت ؟
اَے منی کتاب ، ترا چہ بندات کنگ ءَ پیسر ، من اے گُشگ لوٹاں .کہ منی دل ءِ جُھلانکیاں ، تو چوں تُرکّ اِت ئے؟ تئی ھیال ، چتور منی دل ءَ اتک؟ من ترا پرچا نبیسگ ءَ آں؟ ءُ زندگی ءَ منی وتی واھگ ءُ ارمان چے اَنت؟
من وتی مھماناں وتی مُبدہ ءَ لوٹاہیناں . کہ اودا انّوں انّوں ھلار کتگیں گرانڈے پوست جون بووگ ءَ اِنت . تنیگہ کتابانی بو انگت نہ آتار اِتگ . کہ مُبدہ ءَ ھون ، گوشت ءُ نوک جتگیں پوست ءِ بو تالان اِنت. من وتی دوست ءَ ھما کوٹی ءَ لوٹائین آں. کہ اودا من وانان ءُ نبیس آں ءُ اودا ہر نیمگ ءَ منی نکان شنگ ءُ تالان اَنت. آئی ءَ وتی نکانانی چارگ ءَ آجو کناں.
بِلّے تری ابّا ءَ گُشتگ ، کہ دو میگانی نکانانی پیشّکانڈوکیں مردم ہنچش اِنت چو کہ دگرے ءِ کیسّگ ءَ پَٹّگ ءَ بہ بیت.
ابا ءَ چو ھم گُشتگ . کہ پیشگال ھما مردم ءِ وڑا اِنت کہ مزن باھڑے بہ بیت ءُ آئی ءِ سرا مزنیں پاپاکی کُلاہے بہ بیت ءُ آ یک تھیٹرے ءِ اولی سْرپ ءَ تئی دیم ءَ نندوک بہ بیت . اے نوں تئی تالھ ءَ کار داریت کہ آ تچک ءَ بہ نندیت ءُ اے کش ءُ آ کَش ءَ جھل مہ بیت. من یک سئیلے چارگ ءَ بہ بان ءُ منی دیم ءَ اے وڑیں مردمے نندوک بہ بیت. گڑا منا باز بژن بیت ءُ سک نگیگ باں.
چہ وتی رو دپتر ءَ .. باز وھد ءَ من ءَ ماسکو ءُ روس ءِ اے دگہ شھراں وتی لچّہ گوشدارائینگ کپ اَنت .. اے شھرانی مردم منی ماتی زبان ” آوار ” ءَ سرپد نہ بنت. پمشکہ من چہ بندات ءَ ، وتی زگریں گالوار ءَ وتی بابت ءَ کمّے ھبر کناں ءُ پدا منی دوست ، روسی زبان ءِ شائر، منی لچّھانی رجانکاں مردماں اِش کنائینت اَنت. بلئے مردم پرمائش کن اَنت کہ چرِشاں یک لچّھے وتی جند ءِ زبان ءَ مارا اش کنائین . ما ” آوار ” زبان ءِ زیلّ ءُ بام ءُ تئی لچّھانی شئیریت ءَ سرپد بووگ لوٹیں. من آیانی پرمائش ءَ پورا کناں . اے وڑا انچو گُمان بیت . کہ یک گُشندھے چہ سَؤت گشگ ءَ پیسر، ساز ءِ تاراں پہ بے رھبندی بہ چیڑینیت.
چہ وتی رو دپتر ءَ .. ھمے زمانگاں کہ من ماسکو ءَ وانگ ءَ اِت آں . منی پت ءَ پہ گرمیں کوٹے ءِ بھا گرگ ءَ پہ من کمّے زرّ دیم دات. انچو بوت ، کہ زرّ ورگ بوت اَنت ءُ من کوٹ نہ گپت . زمستان ءِ موکلاں من داغستان ءَ اتک آں. ھما گُد ، انگت منی گْورا اِتنت. کہ گرماگ ءَ من گْور ءَ کتگ اِتنت ءُ ماسکو ءَ شتگ اِت آں.
لوگ ءَ سر بووگ ءَ پد ، من وڑیں وڑیں دْروگ ءُ ھیلّہ ساز اِت. بلئے ہر نیمونے ، چہ آ دگر ءَ گیشتر کندینگی ءُ بے باور اَت .
من وھدے وتارا پورہی ءَ اے دام ءَ ماں گیشّینت. گڑا ابا تھا کپت ءُ درّاہینت ئِے.
” بس کن رسول، من چہ تو، بس دو جست کناں “
” تو کوٹ بھا گپت اگاں انّاں . “
” انّاں “
” ءُ زرّ ورگ بوت اَنت . “
” ھو “
” بس ھلاس ، وھدے گپّ دو لبز ءَ سر جم بیت . اینچو لبز زوال کنگ ءُ دراجکشّیں داستانے آرگ ءِ چے مانا؟ “
جی ھَو ، ابّا ءَ منا ھمے ھیل داتگ.
پدا ھم ، زھگ ہنچو کہ ودی بیت . گپّ جنئگ نہ زانت. پیسرا آ ، گوں گاں کنت. ھمے سَوَب اِنت کہ باز وھد ءَ آ چہ درد ءُ دوراں گْریوگ ءَ بہ بیت. وت آئی ءِ جند ءِ مات ھم نہ زانت ، کہ پرچا گْریوگ ءَ اِنت؟
اراں یک شائرے ءِ ارواہ زھگے ءِ وڑا نہ اِنت؟
ابّا ءَ گُشتگ اَت کہ چہ کوہی چراگجاھاں میشانی رمگ واتر بہ کنت ءُ آھگ ءَ بہ بیت . چہ درستاں پیسر گُرانڈ ءِ کانٹ زاھر بنت ءُ پدا گُرانڈ ءِ جند ءُ گُڈّی ءَ رمگ.
اگاں لوٹکی یا پُرسی ودارے ءَ نندوک بہ بئے . چہ درستاں پیش گْواچی گندگ بیت.
اگاں کوہی دمگاں گْواچی یے ءِ ودار ءَ بہ بئے .. درستاں چہ پیسر دنزانی جمبر گندگ بنت ءُ پدا رند ءَ اسپ سوار .
وھدے شکاری یے چہ شکار ءَ واتر آھگ ءَ بہ بیت . چہ درستاں پیسر ، آئی ءِ کُچک گندگ بیت