اللہ یک ذاتے کہ آئی وجود واجب الوجودانت بغیر چہ آئی ہستیءَ اے کائناتءِ وجود و ہر چیزءِ ہستی غیرممکن انت ہر چیز وتی پیدابوگ و پشت کپگءِ ھاترا آئی ذاتءِ محتاج انت و آئی ذات وتی ہستی و قائم بوگءِ ہاترا کسی محتاج نہ انت۔
آ یک بے مثال و وتی تعرف و درستی کنگءِ ھاترا گوں مخلوقءَ بذریعہ وحی بزبان پیغمبرﷺ اے آیاتانی تہا بہ اے صورت اعلان کنت: ’’سورہ اخلاص‘‘ یعنی تو گوں اے مردماں بگش کہ اللہ وتی صفت و ذاتی کمال و صفتانیءِ بابتءَ یکے و آ چشین بے نیازے کہ آ کسی محتاج نہ انت و ہر کس ہر چیزءَ آئی محتاج انت و آرا اولاد نیست و نہ آ کسیءِ اولاد انت۔ و نہ کسے آئی مثلُ برابرانت [ترجمہ چہ حضرت مولانا اشرف علی تھانوئی]۔آ وت بوتگ و ھستنت آئی ذات ابدی انت۔ خدا ہنچو کہ خدا انت و اے کائناتءِ خالق و مالک انت ہمے پیما آئی وتی خدائیءِ فہمگءِ علم و ادراک ہر چیزءِ تہا تقسیم کرتگ و ہر چیزےءَ را یک بہرے داتگ کہ آئی چہ ہمائی ذریعہءَ آئی ذات و وحدانیتءَ زانت و آرا پجاہ کاریت آئی ذکر و عبادتءَ کنت ’’یسبح لہ ما فی السموات و الارض و ھو العزیز الحکیم‘‘ القرآن۔عالم و کائناتءِ توکا ہیچ منکرے چہ آئی ذاتءَ و کافرے چہ آئی خدائیءَ نیست و نہ بیت ابید چہ دو گری جن انسان کہ چہ ایشان کافر ہست و ہم بیت۔ ایشانی بابتءَ قرآن مجیدءِ توکا ثبوت موجود انت ’’الم تر ان اللہ یسجد لہ من فی السموات و من فی الارض و الشمس و القمر و النجوم و الجبال و الشجر و الدواب و کثیرو من الناس و کثیر حق علیہ العذاب‘‘ القرآن۔
اللہ رب العزتءِ وجودءِ نمنّوکانی پسّہ [جواب]با وجود اے گپءَ کہ چہ ہژدہ ہزار مخلوقءَ خداوند قدوسءَ وتی نائبیءِ عزت و شرف انسانءَ بخشتگ نوں گونائی بذریعہ قاصد و کتاب وتی تعلق و رابطہے قائم کرتگ و آرا اے نظام جاری کنگءِ ضامن و ذمہ دار قرار داتگ۔ نظامیکہ بطور نائبی انسانءِ سپرد کنگ بوتہ آئی نام دینِ اسلام انت دینءِ مقصدءِ نفاذ و فقط خداءِ واحدانیت و آئی توحید و یگانگی منّگ و قبول کنگ و کنائینگءِ ھاترا انت پدا آئی حکمانی منّگ و عمل کنگ انت اشی حفاظت و حاکمیءِ واسطہ و ہم اشی حکمانی جاری کنگءِ ھاترا ۱۲۴۰۰۰ پیغمبر چہ جانبءِ خدا پہ اے دنیا اہتگ، و ہر یکے چہ شان امین و صادق القولین شخص بوتگنت اے دراھینانی دعا فقط توحید و یگانگیءِ منّگ و منینگ باتگ و آئی تمامیں حکمانی قبول کنگ و آیانی سرا عمل کنگ بوتگ۔ہیچ کسیءَ را چہ اشاں گوں دومیءَ جنگ و اختلاف و نا اتفاقیے نبوتہ ہر کسءَ چہ اشاں وتی گوستگین رسول و نبیءِ تصدیق کرتگ و آہانی حقانیتءِ اعلان کرتگ تا ہم سلسلہء نبوت کہ بہ حق خاتم الانبیا حضرت محمدﷺ اہت رس ات و قرار گپت کہ نوں چد و بعد نوکیں پیغمبر و دینے نہ بیت۔ مسلم انت کہ چشیں ٹوھین گروہے امین و کامل ترین انسانانی خداءِ ہستیءِ گواہیءَ گوں برہان و روشنین دلیلاں پیش کننت ایشانی دعوت دروغ یا تکذیب کنگ نہ بنت۔دینے کہ خاتم المرسلینﷺءَ آورتءَ آئی نام اسلام انت اشی اصول سئے و رکن پنچ انت، اسلامءِ دین جہانی و عالم گرے یک قوم و ملتے واسطہ نہ انت تمام روئے زمینءِ انسان و جنانی واسطءَ حکم یکسان انت اشی تمام دستور انسانیتءِ کلّیں حقوق و آئی عزت و عظمت و احترامءِ نگہ دارگءِ ھاترا انت تا جہان ہست و موجودانت و نسل انسانیت باقی انت اے نظام اسلامیءِ ہستی فرض و لازمی انت اشی حکم ہر دور و زمانگءَ قابل عمل و اعتمادانت ہیچ زمانگےءَ ناکارہ و منسوخ نہ بیت۔چونکہ اللہءَ وتی رسولءَ را ارشاد فرمائینت کہ تو اشاں بگش کہ من شما تمامیں جن و انسانانی قاصد کنگ و دیم دیگ بوتگن تا قیامت۔’’قل یا ایھاالناس انی رسول اللہ الیکم جمیعاً الذی لہ ملک السموات و الارض‘‘ یعنی بگش اے مردم من اللہءِ رسول و شما تمامانی واسطئ اللہ آذات انت کہ آئی قبضہءَ انت حکومتی آسمان وزمینءِ۔
سئیں اصولسئیں اصول، توحید و رسالت و معادانت، ہر کسے کہ چہ اے سئیں اصولاں یکے انکارا بکنت آکس کافر بیت۔انسانءِ مسترین و مہم تریں چیز آئی جان و مال لج و حیا انت و ہم عزت و آبرواے تمامینانی ضمانت اسلامءَ زرتگنت۔ ہنچو کہ قاتلءِ سزا قتل انت دزّءِ دستءِ برّگ انت و زانیءِ سنگ سارکنگ انت و بازے دگے ہنچیں جرم ہست انت کہ آہانی سزا قیدانت یا لٹ و طراب انت بہر حال اگر بہ چشم حقیقت اگر چارگ بہ بیت اسلامی حکمانی تہا چشیں حکمے گندگ نہ بیت کہ نسل انسانیتءِ حقوق و عزتءِ بابتءَ مضر و نقصان دہ ثابت ببیت اگر کسی اشی انکارءَ کنت گڈا آئی ذمہ واری انت پیش بداریت۔نظام اسلامی کہ دین گشگ بیت خداوند قدوسءَ نبی اکرمﷺءِ آخری دورءَ تکمیل و تمام کت نوں وتی پاکین رسولء، حوالہ و تحویل دات کہ چہ اشی ورند ہیچ رنگیں کسے را اشی توکا کم و گیشیءِ اختیار نیست اشی بابتءَ خداوند قدوسءَ ارشاد کت ’’الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دیناً‘‘۔یعنی مرچی پہ شما دین ءُں کامل کت و شمئے سرا وتی نعمتاں ءُں پورہ و تمام کت و پر شما دین اسلام ؤن پسند کت، اشی سرءَ عمل کنگءَ چہ شما راضی ءُں۔اے آیات نبی کریمﷺءِ زندءِ روچانی آخری وقتءَ ماں حجۃ الوداعءَ نازل بوت بہ قول ابن جریر الطبری اے آیاتءِ نازل بوگءَ رند واجہ ہژدہ روچءَ بعد وفات فرمائینت، انا للہ و انا الیہ راجعون۔اے دین آسمانی دینانی آخری و رندی دین انت نوں تا قیامت نوکین دینے چہ جانب خدا پہ زمین و آسمانان نیست۔ اگر بالفرض کسے نوکیں دین و آئینے ابید چہ اسلامءَ بزوریت و اختیار بکنت آدین چہ آئی ابد قبول نہ بیت اشی بابتءَ ارشاد خداوندی انت ’’و من یبتغ غیر الاسلام دیناً فلن یقبل منہ‘‘ یعنی ہر کسے غیر چہ اسلامءَ دینے اختیار کنت چہ آئی قبول نہ بیت ہنچو کہ اے دین و اشی حکم و دستور ابدی انت و آخری انت ہمے پیما اشی رسینوک آخرالزمانءِ رسول حضرت محمدﷺ آخر ورندی پیغمبر و نبیانی ختم کنوک انت چہ نبی اکرمﷺءَ رند نوکیں نبی و رسول تا قیامت نہ بیت۔ ہنچو کہ آخری پیغمبرانت ہمے پیما تمام کائناتءِ جن و انسانانی پیغمبرانت‘‘۔اشی بابتءَ قرآن کریمءِ توکا اعلان انت ’’ما کان محمد ابا احد من رجالکم و لکن رسول اللہ و خاتم النبیین‘‘۔ یعنی محمد چہ شما مردینان کسےءِ پت نہنت اللہءِ رسول انت و ختم کنوک نبیانی انت یعنی نبوت ختم کنوک انت۔ اے مسئلہءِ تفسیرءِ بابتءَ یک حدیثے چہ امام بخاری اے مفہومءَ روایت انت: یعنی منی مثال و ایدگے پیغمبرانی کہ چہ من پیش آتکگ انت مثال کسےءَ انت کہ یک لوگے بست و مزین کت بلئے ھشتےءِ جاگہ حالی و ناتمام انت وقتی کہ مردم اشی اردگردانت و تعجب کننت و گشنت کہ ارمان ادا ہشتےءِ جاگہ حالی مبوتین بس من ہما ہشت ؤن و آخری و خاتم پیغمبران ءُں، ہنچو کہ نبی اکرمﷺ خاتم پیغمبران انت ہمے پیما اے دین و نظام اسلامی آخری ورندی نظام انت کہ تا قیامت قابل عمل و اعتمادانت اشی حفاظت و نگہ دارگءِ ھاترا جہاد فرض لازمی قرار دیگ بوت۔