( زند نامک )
سیمی بہر رفیق چاکر 
جائین ہائی سکول آ وھدا‍ں مڈل بوتگءُ پروم ءِ تیوگیں دمگاں چہ نودربر پنج جماعت پاس کنگءَ چہ رند جائینءَ پہ وانگءَ اتکگ اَنت.اگاں اے وھداں گوں پیشی وھداں دیم پہ دیم بہ کن ئے گُڈا ما گُشت کناں کہ وانگءِ واھگ آ وھداں گیشتر بوتگ کہ پرومءِ دزءَ بگر تاں کلیری نودربر پہ پادی سیکلءُ پادانی سرا ھمک روچ وانگءَ اتکگ اَنتءُ سکولءَ ھمک میتگءِ مردم بوتگ.دزءَ چہ بازیں نودربر جائینءِ کشءُ کِراں وتی پجاروکیںءُ وتی کہولءِ مردمانی کرا وانگءَ بوتگ اَنت.کلیریءَ چہ ھمک روچ اتکگیں واجہ علی محمد درزی گوں وتی دوئیں بچ اسماعیل ءُ اشرفءِ ھمراہیءَ ھمک روچ اتکگ اِتاں. اسماعیلءُ اشرفءَ سکولءُ مدرسہءَ ونتءُ واجہ علی محمدءَ جائینءَ ہسپتالءِ پُشتی نیمگءَ کبرستانءِ کشءَ وتی دوکانءَ پُچ دُوھتگ اَتءُ پرومءِ چہ کواسیں درزیاں یکے واجہ علی محمد بوتگ.واجہ علی محمدءِ پچیس موٹر سائیکل ھمک روچ چہ کلیریءَ اتکگءُ بیگاہءَ پداواتر بوتگ.اسماعیلءُ اشرف تاں دھمی جماعتءَ ھمدوانگءَاِتاں بلے پدا کدی ھم من گوں آیاں دُچار نہ کپتگاں.چہ زاعمرانءَ ھم نودربر جائینءِ سکولءَ وانگءَ اِتاں.گواشءِ ھمک میتگءَ چہ بچک وانگءَ اتکگ اِتاںءُ نیمروچءَ کوچگءِ تہا پُلکانی تہا ترگز گِرانءُ ھمک نودربر وتی لوگاں روان اِتاں.ہائی سکولءِ وانوکاں مدرسہ ھم آباد کُرتگ اَتءُ مدرسہءِ برانڈہ چہ وانوکاں پُر اَت.حاجی سبزل بازارءَ ھم مزنیں نودربرے اتکگ اَت پہ وانگءَ ءُ پدا آ میتگءِ نودربرانی سروکی غوث بخش حاجی سبزل کُرتگ اَت کہ ھمک روچ گوں وتی سبزیں سوپر سیکلءَ وانگءَ اتکگ اَتءُ چہ غوث بخشءِ آیگءُ وتی وانگءَ یل کنگءَ رند مہیم حاجی سبزل ھم جوانیں نودربرانی تہا شمار بوتگ اَت کہ آئی سیاھیں سوپر سیکلءِ سرا دگہ یکءُ دو سنگتانی ھمراہیءَ اتکگ اَت.اسماعیل واجہ جمعہ ءُ ایوب شوہاز گیشتر پادانیءَ چہ کوچگءِ تہا ھمک روچ کتاباں بگلءَ کنگءُ سکولءَ آیگءَ من دیستگ اِتاں.سلیمان بازارءِ بازیں نودربرے اتکگ اَت وانگءَ بلے نصیر احمد وتی پادی سیکلءِ سرا ھمک روچ وتی کلاسءَ اتکگءُ ونتگ اَت.ہائی سکولءُ جائینءِ مدرسہءَ لہتیں مردمانی یک ٹولی ئے مولوی ساھبءُ سکولءِ اُستاداں داشتگ اَت کہ ھمک نہ آوکیں نودربر آیاں چہ لوگءَ بڈ جتگءُ آورتگ اَت.اے ھما مردم اِتاں کہ چہ وانگءَ گیشتر ھمے رنگیں چستءُ ایرانی تہاایشاں بہر زُرتگ اَت.وانگءِ نیمگءَ کم دلگوش دیگءِ سبب بوتگ اَت کہ اُستاداں یاکہ سکولءَ آپءِ آرگ،دارءِ چنگءُ نہ آوکیں چُکانی بڈ جنگءُ آرگءِ کارءِ زمہ واری ھمیشانءَ دیگ بوتگ اَت.اے ٹولیءِ تہا قدیر حاجی آدم، فضل بیبگر،عبدالخالق عرف بارگ،شوکت ولد واجہ محمد رحیم، حبیب واجہ حاجی محمد حسن،شیر جان حاجی محمد نعیم،عبدالمالک دلمراد،شریف کلیری والا،طاہر عبدالواحد،عظیم شیر محمدءُ دگہ لہتیں بوتگ اَت کہ پہ ھمے کارءَ یکءُ ٹِک بوتگ اَنتءُ اے رنگیں کار گیشتر ھمیشاں گوں جوانیءَ کُرتگ اَت.پہ وانگءَ اے نزور بوتگ اَنت بلے پہ دارءِ چنگءُ آپءِ آرگءَ ابید زُنڈتگیں نودربرانی سکولءَ آرگءِ کار ھمیشاں کُرتگ.
سکولءِ کُہنیں دوئیں کوٹی کہ مرچاں لُڈیتگ اَنتءُ کارمرز بوگءَ نہ اَنت اے سکولءِ پکائیں کُہن تریں کوٹی بوتگ اَنت کہ یکے چارمی جماعتءِ گونڈوانی واستہ بوتگءُ یکے پنچمی جماعتءِ واستہ. یک کوٹی ئے انچُش بوتگ کہ اگاں دروازگ بند کنگ بوتگءُ چہ دروازگءِ کسانیں یک درےءَ ڈنءَ گردوکءُ تچوکیں چُکانی ساھگ کوٹیءِ تہا جوانیءَ گِندگ بوتگ اَنت پمشکہ ھمک روچ سُہبءِ سرا چُکانی مُچ بوگءُ اسمبلیءِ سرادُعاءِ وانگءَ چہ ساری کسانیں چُکاں دو ٹولی جوڈ کُرتگ اَت کہ یک ٹولیءَ ھمے کوٹیءِ دروازگءِ دپی نیمگءَ ڈنءَ تتکگءُ لیب کُرتگ اَتءُ دومی ٹولیءِ گونڈو کوٹیءِ تہا ھما تچوکءُ لیب کنوکیں گونڈوانی ساھگاں چارگءَ اِتاں کہ ما فلم چارگایاں.چارمی کلاسءَ ما ھمے کوٹیءَ ونتگ اَتءُ اے کوٹیءَ گوں زِندءِ بازیں تہاریں روچ ماگوازینتگ اَت کہ مئے مہروانیں اُستادءُ بلوچی زُبانءِ جوانیں شائر واجہ احمد علی مارا وانینتگ اَت. ما کُلیں کتاباں گزارہ کُرتگ اَت بلے ریاضیءِ کتابءِ وانگءُ سوالانی جوابءِ دیگ مئے کارے نہ اَت.مدام ما ریاضیءِ کلاسءِ وھداں دست بستگءُ واجہءِ دیمءَ چو بُتءَ اوشتاتگ اِتاں.واجہءَ کُجام رنگءَ پہ مُشتءُ لگت مارامان بندان کُرتگ اَت ھما لٹانی تہلی انگت منی دنتانءِ کنڈگءَ مان اِنتءُ آ کلاسءِ ھمک وانوک واجہءِ مُشتءُ لگتءُ بیہاراں پہ شریءِ سرایات کنت بلے عارف مولجان اے کلاسءِ تہا ھما مردم اَت کہ آئی مدام ریاضیءِ کاپیءِ تہا سوالانی جوابءِ گُڈ سراں واجہءِ دست رند جتگ اَتءُ ما لٹ وارتگ اَتءُ عارف ٹاٹءِ سرا نُشتگءُ بنگءُ بروت اَت.کساس سئے ماہءَ رند عارفءِ اے دُزی گِرگ بوتءُ واجہءَ زانت کہ اے دست رند منی نہ اِنت بلکیں عارف واجہءِ دست رند وت جتگءُ ھمے پیش داشتگ کہ من سرجمیں سوالانی جواب نبشتگ اَنت.وھدے اے راز پاشک بوت گُڈا عارف ھم دلءِ سیرءَ لٹ وارتگ اَت.اے کلاسءَ مئے بازیں ھم کلاس گوں ماوانگءَ اِتاں بلے چہ زہریءَ سیادی داروکیں عبدالمالکءُ یونس مئے ھم کلاس اِتاں کہ آمسیتءَ وانگءَ اِتاںءُ آیاں کاپیءُ تحتیءِ سرا وش نبشتہ کُرتگ اَت.عبدالمالک ءُ یونس فٹ بالءِ لیب کنگءَ ھم سک نامدار اِتاں.
سکولءِ وانگءِ وھداں اگاں پنچ ماہءِ سرا منی ماتءَ پنچ کلدار منی کیسگءَ مان کُرتگ گُڈا من چہ گلءَ بال بوتگ اِتاںءُ پنچیں کلدارملا یعقوبءِ دوکانءَ چناءُ ریوڈی کُرتگءُ لموسان بوتگءُ کلاسءَ اتکگ اِتاں.گیشتر تفریح ءِ وھداں من کلاسءِ تہاابیتکیءَنِشتگءُ کتابءِ وانگءِ ڈرامہ کُرتگ اَت یاوتی کاپی سرجم کُرتگءُ سوالانی جواب نبشتہ کُرتگ اِتاں.اے وھداں منی مستریں واھگ ھمے بوتگ کہ کدی منءَ شش کلدار گوں بیتءُ من ملا یعقوبءِ دوکانءَ تنکیں گولیں بسکوٹ گِراںءُ دلءِ سیرءَ وراں.منءَ یات اَنت کہ پہ اے رنگیں بسکوٹءِ گِرگءُ ورگءَ بس یکرندے منی اے واھگ سرجم بوتگ اَتءُ من ملاءِ دوکانءَ یک کاگدے بسکوٹ گِپتگءُ ورانءَ اتکگءُ کلاسءَ سر بوتگ اِتاںءُ پہ اے بسکوٹءِ ورگءَ منی بسکوٹءِ نیاز بُندی پُرشتگ اَت.سکولءِزمانگءَ کدی کدی قدوس یا کہ خداداد برنجءُ قابلی آرتگءُ بہا کُرتگ اَتءُ آیاں وانگءِ وھداں ونتگ اَتءُ وانگءَ چہ پد برنجءُ قابُلی سکولءِ پُشتی نیمگءَ کسانیں سپتےءِ تہا بہاکُرتگ اَت.وانگءِ وھداں سپتءِ لوھیگ گوں برنجاں دروازگءِ پُشتی نیمگءَ ایر اَت کہ برنجانی وشیں بو تیوگیں کلاسءَ تالان اَتءُ مئے وڈیں لہتینانی بھتءَ بس ھمے بو پشت کپتگ اَت ءُ مئے اے واھگ کدی سرجم نہ بوت کہ روچےءَ برنجءُ قابَلیءِ گِرگءَ سوبمند بہ باں.گیشتر و زر ھچ نہ بوتگ اگاں پنچ ماہءِ سرا دو کلدار رستگ گُڈا چہ ایدگہ تیاریں بچکانی تیلانک دیگءُ مُچ بوگءَ قدوسءُ خدا دادءِ برنج مئے دنتانءِ کنڈءَ نہ شُتگ اَنت.قدوسءِ سپتءِ یک چیلکے قدوسءِ دستءَ بوتگءُ یک بندے ادریس یا ماجدءِ دستاں بوتگ کہ چہ میتگءَ سپت آیاں گِپتگءُ سکولءَ آرتگ اَت.خدا دادءِ سپت گیشتر ھمائی جندے بڈءَ بوتگ ءُ دومی نیمگءَ عبدالمالک دلمراد یا شیر جانءَگِپتگءُ سکولءَ رسینتگ اَت.
پنچمی کلاسءَ وانگءِ وھداں من گوں وتی ماتءُ مستریں گُہارءَ مشورہ کُرتگ اَت کہ من سکولءَ پہتگیں گُر چہ لوگءَ پچاںءُ سکولءَ کاراں بہا کناں.من گُرءِ پچگءُ بہا کنگ بِندات کُرتءُ تاں ھپتگےءَ منی کار گوں جوانیءَ بوتءُھمک روچ پہتگیں گُر تیوگءَ بہا بوت اَنتءُ چہ ھمے زراں من پہ وتءَ کاپی،قلمءُ دگہ سکولءِ وانگءِ واستہ کارمرز بوتگیں چیز پہ بہا زُرتگ اِتاں.گوں منی سکولءَ گُرءِ تاپگءُ بہا کنگءَ چہ رند دگہ بازیں بچکانی دلگوش ھمے نیمگءَ بوتءُ نوں گُر بہا کنوکیں بچکانی کساس گیش بوتگ اَتءُ نوں منی گُر کم کم پشت کپان اِتاںءُ ابید چہ سیتءُ نپءَ من ھامگیں گُرانی وامدار بوتگ اِتاںءُ من یک ماھےءَ پد گُر بہا کنگءِ وتی اے کار پیتکءُ پدا وتی پیسری ڈولءَ وتی دلگوش وتی وانگءِ نیمگءَ کُرتءُ تفریحءِ وھداں بچکانی گِرگءُ ورگ اَتءُ من گیشتر وتی وھد وتی کلاسءَ ٹاٹءِ سرا گوازینتگ اَت.من کمے شموشتگ اَت کہ مئے کسانیں کلاساں عارف لعل مئے ھم کلاس بوتگ اَتءُ عارفءِ پِت درملکءَ بوتگ اَتءُ آ یک ازگاریں لوگےءَ چہ سکولءَ پیداک اَت.عارفءِ ماتءَ ھمک روچ چہ لوگءَ پُراٹہ پتکگءُ عارفءِ بیگءَ کاگدےءِ تہا کُرتگءُ داتگ اَتءُ ماسئے مردم پزیر آسکانی، عارف مولجانءُ من مُدام عارف لعلءِ بُندر جتگ اَتءُ پُراٹہ کپی چُنڈی کُرتگءُ وارتگ اِتاںءُ وتی وھد تیلانک داتگ اَت.عارف وتی پُراٹہءِ کپی چُنڈی کنگ ءِ رازءَ سرپد نہ اَت یاکہ مئے سرا آئی بزگ کُرتگ اَت کہ چہ زانگءَ ابید ھم آئی ھچ نہ گُشتگ اَت.باز وھد نہ گوستگ اَت کہ عارفءِ بیگءَ پُراٹہ ما ھچ نہ دیستءُ اے کسہ پہ مُدامی ھلاس بوتگ اَت.
اے ھمادورءُ باریگ اَت کہ ما لُنکہے پُراٹہ انچو دُز اِتگءُ وارتگ اَت کہ گوں ھزار شیواریءُ سرپدیءَ بلے مئے دل مدام جنگءَ اَت کہ مئے دُزی گِرگ مہ بیت.مئے رنگیں مردم کہ بے زر اِتاں گُڈا ماتءَ ھُشکیں شپءِ سراَتکگیں نانءِ چُنڈے یا کسانیں مِتگیں ھُرماگے آرت جتگءُ کاگدےءِ تہا مان کُرتگءُ بیگءَ مان کُرتگ اَت.نانءِ گوں پیمازءَ ورگءِ ھم رواجے بوتگ کہ مئے رنگیں لہتیں مردم بوتگ کہ نان گوں پیمازءَ وارتگءُ سکولءَ وتی گُزران کُرتگ.تحصیلءِ مگربی گوریچانءَ کورءِ نیامءَ رُستگیں مئے کُروچیں مچ ھم شموشگ نہ بیت کہ ھامینءِ بِنداتءَ بِگر تاں گُڈ سراں مئے وارینوک بوتگ کہ ما تفریحءِ وھداں شُتگءُ وتی دست بُرز کُرتگ.کورءِ نیامءَ رُستگیں کُروچیں مچءِ داتگیں ھُرماگ مئے واستہ چہ یک گنجءُ ھزانگےءَ چہ کمتر نہ بوتگ.
روان اِنت……….