بلوچی آزمانک ’واتر‘ آزمانکار : اسلم قادر۔ کیچ
آ مروچی گل ات ءُ گشئے گل ھم نہ ات ، گل ھمے واست ءَ کہ یک مزنیں وھدے ءَ شہر ءِ وانگ ءَ پد آ وتی ھلک ءَ واتر بوگا ات ، کمے تکانسر ات ھمے واست ءَ کہ پدا ھما پدمنتگی ،شدیکی ءُ بزگی ، واریں مھلوک ،تھاریں دیم ،کرچکیں پیشانی ، آکوٹانی سرا لئیب کنوکیں حاکین ءُ چلّ ءُ لاگریں ذھگانی لئیب ءُ گوازی ،جاک ءُ کوکار، نہ وانندگی ، نادراھی ءُ نہ گیگی ، یلوچی ،آ کجام چاگردی نادراھی ات کہ اودا سر نہ کشگ ءَ ات ءُ جاگہے نہ کتگ ات ۔
میر ءُ مھتبرانی بے سوب ءُ پہ دیمیں کماشی ، گو نڈیں حبرانی سرا کشت ءُ کشار ءُ حون ریچی ،پمیشاں بیبگر ءَ چہ کسانی ءَ ھمے واھگ دل ءَ داشتگ ات کہ چہ اے چاگرد ءَ در بئیت ءُ دگہ شہری زندے ءِ تہا ساہ بہ کش ایت ، کہ اودا آئی ءَ زند ءِ درسیں آسراتی دست بہ کپ انت ، انچش بوتگ ات بیبگر ءَ لاہور ءِ مستریں یونیورسٹی ءَ پہ وانگ ءَ جاہ رستگ ات ، بلئے مروچی بیبگر یونیورسٹی ءِ چکاس ءِ دئگ ءَ پدمزنیں وھدے ءَ رند وتی ھلک ءَ واتر بوگ ءَ ات ، آئی ءَ انگت ھما شہری دریسانی نہ مٹینتگ ات انت ، پرچہ کہ آئی ءَ اے وڑیں دریس ءِ سک ھُب ات ، مدام کہ واتر بوت گڈا لوگ ءَ وتی دریسے مٹ کتگ ات انت ، مروچی پدا ھما وڑاآئی ءَ شہری دریس پتلون ءُ کوٹ ءُ ٹائی پوش اتگ ات انت ءُ وتی ھلک ءَ واتر بوگا ات ، بلئے چوں ؟ آ سک ابکہ ءُ حیران بوت کہ آئی ءِ ھلک ءِ سرجمیں عکس بدل بوتگ ات ، آئی ءَ وتی ھلک نیمگ ءَ آوکیں دگ گپتگ ات ءُ پیداک ات ،بلئے مروچی لاہور ءِ پراہ ءُ جلوہ ناکیں دگ ءُ اے دگہ جلوہاں ھم توبہ ات، بیبگر ءَ اے وڑیں وشیں ءُ جلوہ ناکیں دگ ھندوستانی ءُ انگلش تامرانی تہا امریکہ ، برطانیہ ءُ جاپان ءُ فرانس ءِ ھمبرائی ءَ دگہ ھچ ملک ءَ نہ دیستگ ات ، یک نوکیں جلوہے ،یک نوکیں براہے ،نوکیں زیبناکی ئے اے دگ ءِ سر ءِ گام جنگ ءَ گوں بیبگر سئیل کنان ات ءُ پیداک ات ، آ سک حیران ات کہ اے وڑیں دیمروی چون ءُ چی پئیم اتکگ ، آ میزان میزان ءَ گام جنان ات ، دگ ءِ دوئیں نیمگ ءَ وڑ وڑیں درپشوکیں لئیٹ جتگ ات انت ، ھرچ نیمگا روشنائی ات ،اے شپے ات کہ بیبگر اودا سر بوتگ ات ،بلئے تہاری پہ نام ءَ ھم نیست ات ، بیبگر ءَ ھمے ھیال کتگ ات کہ آ ھمے دگ ءَ گیپت ءُ وتی لوگ ءَ پہ پند روت ، بلئے آئی ءَ وتی لوگ ءُ مردم کس گندگ ءَ پیداک نہ ات ،نہ پت نہ مات ، نہ برات نہ گوھار ، نہ ناکو زتک نہ ترو زتک ، نہ عزیز ءُ وارث ،نہ لوگ نہ جاگہ ،گشئے آ سکیں درآمدیں جاہ ئے ءَ اتکگ ات ،بلئے بیبگر سدک ات ، کہ اے دگ ھرچ وڑیں آئی ءِ ھما ھلک ءِ دگ انت کہ آ ھمے جاگہہ پیداک بوتگ ات ءُ رستگ ات ۔
بلئے مروچی آئی ءَ آکوٹانی سرا لئیب کنوکیں درتگ پچیں ءُ لاگریں زھگ گندگ ءَ پیداک نہ ات انت ، ھرچ نیمگ ءَ وڑ وڑیں جلوہ ناکیں ماڑی مک ات انت ، جلوہ ناکیں گاڑی ءُ اولاک ھمے دگ ءِ سرا روان ات انت ءُ ھمے ماڑیانی دیم ءِ اوشت جاہاں اوشتاتگ ات انت ، ھمے دگ انچو ڈولدار ات ،گشئے گوں ساپیں روغناں چرپ کنگ بوتگ ات ءُ ھمے لئیٹانی شھم ھمے دگ ءِ ساپناکی ءِ تہا درپشگا ات انت ، مردم چو مشینانی وڑا اے دیم آ دیم ءَ روان ات انت ، کس ءَ گوں کس ءَ گشئے کار ءُ متلبے نیست ات ، بیبگر حیران ات کہ چوں بہ کنت ، کجا بروت ، آئی ءَ وتی بئیگ دست ءَ ات ءُ حیران حیران ءَ ھمے جلوہ ناکیں ماڑیاں ءُ اولاکاں چارگ ءَ ات ، آئی ءِ مستریں حیرانی ھمیش ات کہ وتی پت ءُ مات ، برات ءُ گوھار ، ترو زتک ناکو زتک ءُ سیاد ءُ وارثاں کجا در بگیج ایت ءُ آ اے شپ ءَ کجا جاگہ بہ کنت کہ آئی ءِ ھلکءُجاگہ وا ھمے بوتگ ات ، ھمے ھلک کہ نوں یک سکیں جلوہ ناکیں شہرے جوڑ بوتگ ات ، بلئے سک مزن نہ ات۔
بیبگر پیادگ ءَ چکرگا ات ، آئی ءَ اے جاگہے یک چارکے پہ پند گول ات ، کہ بلکیں آئی ءِ مردمے در بکپ انت ، بلئے آئی ءَ ھچ مز نہ دیست ، رند اآئی ءَ دل ءَ مارات کہ آئی ءِ مردم وا ادا نہ انت ،چو مہ بیت کہ پولیس آئی ءَ درآمدے بزان انت ءُ آئی ءَ دزگیر بہ کنت ، بیبگر ءَ سک دم برتگ ات ءُ نوں ھمے ھیالے کت کہ پرچہ آ ھمودا ہوٹلے ءَ مروت ءُ پہ وت ءَ کوٹی ئے مہ گیپت ءُ اے شپ ءَ مہ گوازین ایت ، ھرچ نیمگا جلو ہ ناکیں ءُ نوکیں وڑاں جوڈ کتگیں ماڑی بیبگر ءِ حیرانی ءُ پریشانیہاں گیش کنان ات انت،گڈّا بیبگر ءَ وتی ساہ پہ یک جلوہ ناکیں ءُ پرائیں ہوٹلے ءَ برت، گشئے تیوگ ءَ گوں سنگِ مر مر ءَ جوڈ بوتگ ، ہوٹل ءَ یک سرے ھمودا کہ بیبگر ءِ ھلک ءِ بندات ات ، ھمودا بگر تا آھر ءَ ، ھوٹل ءِ ماڑی ئے پرائی ءُ دراجی ات ،جلوہ ناکی وتی جاگہ ءَ وت ات ، ہوٹل ءِ در وزگ ءُ دریگ درس شیشگ ئیگاات انت ، دیوال گوں سنگِ مر مر ءَ جوڈ بوتگ ات انت، بیبگر ءَ ھچ جاہ ءَ اے وڑیں جلوہ ناکیں ماڑی نہ دیستگ ات ، آئی ءَ ھمے ہوٹل ءِ جلوہ ناکیں دراں چہ یک درے آہستہ آہستہ پچ کُت ، ھمودا اوشتاتگیں کسان چمیں گارڈ ے ءَ اجبیں ڈولے ءَ بیبگر ءِ نیمگ ءَ چار ات ،بلئے پٹ ءُ پول ءَ پد بیبگرے پہ ہوٹل ءِ پُتر گا ایشت ،بیبگر وھدے کہ ہوٹل ءِ تہا پترت گڈا ندارگ اجب ات ، ہوٹل پہ وڑ ءُ ڈولے سمبھینگ بوتگ ات ، ھر نیمگ براہ دار ءُ جلوہ ناک ات ، سنگ ءِ مر مر ئاے دگہ قیمتی ئیں سنگ ءُ شیشگاں چہ ہوٹل ءِ در ءُ دیوال جوڑ کنگ بوتگ ات انت ،ھر نیمگا وڑ وڑیں لئیٹ پہ وڑے جلشکگا ات انت ، بیبگر گوں حیرانیں چماں دراہیں ندارگاں سئیل کنگ ءَ ات ، ھرچ نیمگ ءَ جلوہ ناکیں ٹیبل ءُ کرسیاں ہوٹل ءِ براہ گیشتر کتگ ات ، بلئے اے چوں؟، ہوٹل ءِ دراہیں کار دار کہ آ گیشتر شر رنگیں جنک ءُ بچک ات انت ، درس چائینیز ات انت ، بیبگر ءَ وتی بئیگدست ءَ ات ءُ یک پہ یک ءَ ھمے شر رنگیں چائینیز جنک ءَ بچکانی گورا شت کہ آئی ءَ پہ جلّگ ءَ کوٹی ئے بہ رسیت ، آ ہاں بلوچی ءُ اردو ءَ دگہ زباناں گپ جنگ نزانت ابید چہ چینی زبان ءَ، لہتیناں انگریزی ءَ گپ جنگ زانت بلئے باز کم ، بلئے کس گوں بیبگر ءَ گپ جنگ ءِ واست ءَ تیار نہ ا ت ءُ بیبگر ءَ کس کمار ھم نہ کنگا ات، بیبگر ھرچ کجام مردم ءِ کرا کہ شت ءُ کوٹی ئے پہ کرو لوٹ ات ، آہاں بیبگر پہ بے تبی چار ات ءُ گوں ’چینگا ژینگا‘ ءَ گوں پسہ اش دات ءُ دست اش چو بیبگر ءِ نیمگ ءَ پہ در آہگ ءِ واست ءَ سرینت ، بیبگر ءَ ھمے مردمانی باز منت کت کہ آئی کوٹی ئے ھمے ہوٹل ءَ پہ کروبہ دی انت ،بلئے بیبگر نہ اُمیت بوت ،بیبگر سک پریشان ءُ تکانسر ات ، کہ نوں آ کجا بروت ، آ وتی ھند ءُ چشیں بے جاگہی ءُ درآمدی ءَ گیشترحیران ءُ نہ امیت بوتگ ا ت ،آ چہ اودا در آہگ لوٹگا ات ، آ پہ در آہگ ءِ واست ءَ ہوٹل ءِ مستریں ءُ میانی در وازگ ءِ نیمگ ءَ شت ، ہوٹل ءِ دروازگ ءِ راستیں کش ءَ یک نیم امبریں مردے کہ آئی ءِ امبر کساس پنجاہ سال ات ، آئی ءَ جلوہ ناکیں دریسے گورا ات ، پینٹ پتلون ، کوٹ ٹائی ، جلوہ ناکیں کوشاں گوں یک جلوہ ناکیں کرسی ءِ سرا نشتگ ات ،آ شکل ءَ چہ یک پنجابی افسرے زانگ بوگ ءَ ات ، آئی ءَ اناگہ ءَ بیبگر اردو زبان ءَ پہ آئی ءِ گور ءِ آہگ ءَ توار پر جت ، بیبگر ءَ چک تراینت ءُ آئی ءِ نزیک ءَ اتک ، آئی اردو زبان ءَ گوں بیبگر ءَ گشت کہ من ادا سیکورٹی انچارج ءَ من پنجاب ءِ مردمے ا وں ، بلئے شما پہ چون ادا اتکگئے ءُ چہ کجام قوم ءَ ئے ؟ ‘ ، بیبگر ءَ پہ تکانسری گشت ’ من بلوچے اوں ،من لاھور ءَ پہ وانگ ءَ شتگ اوں ،ادا منی ھلک ءُ مردم بوتگ انت ، منی پت مات ، برات گوھار ، تروزتک ناکو زتک ،سیاد وارث ، بلئے من نوں حیران اوں کہ ادا نوں منی ھچ مردم نیست ،باریں درس چون انت ءُ کجا انت ، منی ھلک وت سرا وت اے شہر جوڈ بوتگ ،من نزاناں اے دیمروی چی وڑ بوتگ، بلئے منا گوں اے دیمروئی ءَ کار نیست ، منا گوں وتی لوگ ءُ ھلک ءُ مردماں گوں کار است ،مستریں زلم وا ایش انت کہ نوں منا اے چائینیز اے ہوٹل ءَ کوٹی ئے پہ کرو ھم نہ دئگا انت کہ من وتی اے شپ ءَ روچ بہ کناں ‘ ۔
بیبگر اردو زبان ءَ گوں ھما پنجابی افسر ءَ گوں گپ ءَ ات ، پنجابی افسر ءَ پہ بے تبی ءُ نہ دلکشی بیبگر ءِ نیمگ ءَ چار ات ءُ گشت ’ ورناہ تووتی راہ ءَ بگر ، ادا بلوچانی واست ءَ ھچ وڑیں جاگہ نیست ۔
بیبگر چہ واب ءَ پچ لرزات آ وابے گندگ ءَ ات ، آ ہیدے ءَ سٹ اتگ ات ، پشکے چہ ھید ءَ میچل ات ، آ حیران ات کہ اے چونیں وابے ات ، آئی ءَ اے شپ ءَ دیست ، آ انگت لاھور ءَ ات ، آئی ءَ سنگت رب نواز کش ءَ یکیں کوٹی ءِ تہا وپتگ ات ءُ واب ات ، نرم نرم ءَ گُرگا ات ، بیبگر ءَ رندا ھچ وڑا واب نئیتک ، آئی ءَ وتی جان ءِ ہید ھشک کت انت ءَ کوپے چاہ ئے پہ وت ءَ شر کت ءُ نوشگا ات ، آ انگت گوں وتی واب ءَ حیران ات ، آئی ءَ وتی واب وت معنٰی کت ، کہ اے شبینگے ات ، چو مہ بیت کہ بدیں بدواہ آئی ءِ ڈیھ ءَ چہ آئی ءَ پچ بگر انت ءَ بیبر انت ، بیبگر ءَ وانگ ھم توام بوتگ ات ءُ چکاس ءِ آسرے ھم رستگ ات ،بلئے آ وھدا آ ھمے جہد ءَ ات کہ ھمودا لا ھور ءَ یا اسلام آباد ءَ آئی ءَ کارے بہ رسیت ءُ پہ مدام ءِ واست ءَ ھمانگو جاہ منند بہ بیت ، بلئے اے واب ءَ آئی ءِ اے ارادگ چو برف ءِ وڑا آپ کت ، آئی ءَ ھمے شپ ءَ وتی آ ارادگ سرجم ءَ پروشت ءُ ھلاس کت ءُ جزم کت کہ آ پدا وتی ھلک ءَ وتی ڈیھ ءَ وتی وار ء بزگیں ،بلئے میار جل ءُ دلیریں مردمانی گورا واتر کنت ، آ لہتیں روچ ءَ اود ءِ جلّگ ءَ پد پہ مدام ءِ واست ءَ وتی ھلک ءَ واتر بوت ،اے رندا گشئے یک نوکیں وشبوئے چہ آئی ءِ ڈیھ ءِ حاک ءَ پیداک ات ،آ اے دیم ءُ آ دیما آکوٹانی سرا ھما لئیب کنوکیں زھگاں چارگ ءَ ات ، آئی ءِ لنٹانی سرا یک نوکیں برچکندے اتکگ ات ، آ وتی ھلک ءِ ندارگاں گوں نوکیں ھب ءُ واھگاں چارگ ءَ ات ، آ سک گل ات ، آ مروچی پدا وتی ھلک ءَ وتی جاہ ءَ واتر بوتگ ات ، آ لوگ ءَ سر بوت ، لہتیں روچاں پد فوجی جرنلے ءَ پاکستان ءِ حکومت پروشت ءُ وت قبضہ کت ، وتی وزیر ءُ گزیر داشت انت ، بنام ءُ لوچ ءُ دز ءُ ڈنگیں مردم وزیر ءُ گزیر جوڈ کت انت ، رندا گوادر پورٹ ءِ سرا کار تیز کنان بوت ، پنجاب ءِ زرداریں کانگاشک سر ءُ سنٹیں مردم گوادر ءُ گوں وتی ھواریاں پتران بوت انت، اے وھدا گوادر پور ٹ ءِ جوڈ کنگ ءِ ٹیکہ چین ءَ دئگ بوتگ ات ، گوادر چہ پنجابیاں ءُ اے دگہ دری مردماں پر بوان ات ، بلوچ سیاسی گلانی مردم ءُ اے دگہ زانتکار ءُ کواس حکومت ءِ پندلانی ھلاپ ءَ زھرشانی زائر کنگا ات انت ، بیبگر ھر روچ حالتاک ءُ اے دگہ رسانکاں چہحکومتی پندلانی دل پدردیں حالاں وانگ ءُ گوشدارگ ءَ ات، یک روچے آ وتی لوگ ءَ کرسی ءِ سرا نشتگ ات ءُ حالتاکے ءَ وانگ ءَ ات ، اناگہ ءَ چہ لوگے دریگ ءَ گوات ءَ کشگ بناء کت، گوات لوگ ءِ تہا سر کشگ ءَ ات ، بیبگر وتی لوگ ءَ کرسی ءِ سرا حالتاک ءَ وانگ ءَ ات ، ا ناگہ ءَ یک ساپیں کاگدے گوات ءَ چہ ھمودا ایریں ٹیبلے ءِ سرا چہ چست کت ءُ آئی ءِ کرسی ءِ کش ءَ دور دات، بیبگر پہ کاگدے چست کنگ ءِ واست ءَ چہ کرسی ءَ جہل بوت ، ھمے جہل بوگ ءِ میان ءَ آئی ءِ کیسگ ءَ چہ قلم لگوشت ءُ ھمے کاگدے سرا کپت ، بیبگر ءَ کاگد ءُ قلم چست کت انت ، آ ھمے دمان ءَ سرپد بوت کہ وھد نوں آئی ءَ چہ چی لوٹ کنگا انت ءُ لوگ ءِ دریگ ءَ چہ آھوکیں گوات آئی ءَ کجام پیام ءَ سر کنگا انت ، بیبگر ءَ وتی کتابانی الماریگ ءِ دپ پچ کت ءُ وتی کالج ءِ دور ءِ نبشتہ کتگیں نبشتانکاں پہ وش تبی چارگ بنا کت ، کہ برے برے آئی ءَ پہ ھب نبشتہ کتگ ات انت،بلئےمروچی آ ئی ءَ وتی آھب وتی ڈبّہ ھیال کت ، آ ئی ءَ پدا نبشتہ کنگ بناء کت ، آ پدا یک ’واتر ‘ بوت۔
(ھلاس)