لبزانکی نمدی یے پہ ذوالفقار علی ذلفی ءَ ۔۔۔ نمبر۔۔۔ 9
 چندن ساچ
 مڑاہداریں ذلفی۔۔۔۔
 چیزے وہد ءَ پد دل ءَ مروچی پدا اومان کُتہ کہ ترا چیزے نبشتہ بہ کناں۔۔۔۔ آ پیسری بندیک ءِ سر وَ منی دست ءَ چہ لگشت ءُ گار بوت۔ مروچی پدا ہما بندیک ءِ سر ءِ شوہازگ ءَ دراتکاں۔۔۔ بندیک ءِ سر وتی جاہ ءَ بندیک ءِ جند من نہ دیست کہ باریں کجا بیگواہ اِنت ۔۔۔ بَلے پدا ہم ہمے گاریں بندیک ءُ آئی ءِ سر ءِ شوہازگ ءِ واستا تچ ءُ تاگے بہ بیت زاناں چے بیت۔۔۔۔
 شرف داریں ذلفی
 درستاں پیسر من اے گپ ءَ گیشیناں کہ منی جند انگہ فلسفی یے نہ اِنت۔ وجودی فلسفی بوّگ وَ سکیں بلاہیں گپے۔۔۔۔۔
حیر گپ ءَ دیما براں
 من وتی گپ ءِ دیما برگ ءِ واستا استاد صبا دشتیاری ءِ کتاب بے تواری ءِ دریا ءَ چہ لہتیں گپ زوران ءُ تئی دیما پدر کناں
 ‘‘ انسان یک چاگردے ءِ تہا زندگ اِنت۔ گڈا آئی ءَ پہ وتی جند یا کہول ءِ مانگ (survival) ءَ بازیں چیزانی حیال گور کنگ کپیت ءُ اے پیم آ چہ لہتے چیزاں وت ءَ پہریزیت۔ بلے چو ایوکا ہما مردم کننت کہ آ زند ءِ اجتماعی گزر ءُ مقصدیت ءِ نموگر بہ بنت۔ انسان وتی فکر ءُ عمل ءِ حساب ءَ یک سماجی بالادے ءِ محتاج انت کہ اگاں آ وت ءَ سندیت گڑا بزاں آ جند ءِ بیگانگی (alienation) ءِ نادراہی ءِ آماچ اِنت‘‘
 ہمے کتاب ءِ تہا دگہ جاہے صبا دشتیاری چُش نبشتہ کنت۔۔۔۔
 ‘‘زند یک جدلیاتی راستی یے ءُ اے راستی ہر گام ءَ دیم پہ سباہ ءِ منزل ءَ روان اِنت۔ ہما منزل کہ رژن ءِ گواجار اِنت ءُ اگاں چارگ بہ بیت گڑا زندگیں زندمان گوں رژن ءَ ہمگرنچ اِنت ءُ تہاری مرگ ءِ کلوہ۔ تہاری ستر وتی زور ءَ بہ جنت بلے آئی ءِ آسر بیگواہی اِنت۔ اگاں اے گوشگ بہ بیت کہ رژن ءُ راستی یکیں عکس ءِ دو دیم اَنت گڑا رد نہ بیت۔ انسانی زندمان گوں زند ءِ جدلیاتی عمل ءَ دیما گام جنان ءُ رژن ءِ راہاں شوہازان ءَ روگ ءَ اِنت۔ انسان ءِ تاریخ ءِ تہا بنی آدم ءِ جہد مُدام گوں رژن ءَ ہمگرنچ بوتگ ءُ آئی ءَ تہاری ءِ زوراکی نہ من اتگ ءُ نہ کدی زند ءِ تاموریں درداں ایرجیگ بوتگ پرچا کہ رژن دارگی چیزے نہ اِنت ءُ آئی ءِ کار تہاری ءِ جگر ءَ سندگ ءُ آئی ءِ دروگ ءَ بیگواہ کنگ اِنت’’۔
 اگاں کسے صبا دشتیاری ءِ گپاں گوں تپاک بہ کنت گڈا آ اِے گپ ءَ نہ منّ ایت کہ لیکہانی سرا ساہ ءُ سر ءِ قربانی دیگ وت کُشی اِنت۔
 دوست وتی ساہ ءَ چے نیکیں نام من ءَ
 کُش بلے مُپتہ مہ کن بد نام من ءَ
 (تاج محمد طاہر)
 کریم دشتی نبشتہ کنت کہ
 پریشتگاں سوت اِنت سالونکیں حمید
 آ کہ مردے مرگ پہ وشیں نام کنت
 اگاں بنی آدم ءِ گوستانک ءِ سرا چماں شانک بدئے یِے تاں گندگ بیت کہ بنی آدمانی گیشتریں بہر مرگ ءِ دیما لگور بوتگ ءُ تتکگ اَنت۔ پمیشکا اے گپ دیم ءَ آرگ بوتگ کہ ’’آ شیرے نہ اِنت کہ روباہی مہ زانت‘‘ منی حیال ایش اِنت کہ آ شیر یکبرے روباہ بوت گڈا پدا آئی ءِ شیر بُوگ دروگ اِنت۔
 براھندگیں ذلفی
 بیا دو گپ البئیر کامیو ءِ سرا جنیں۔ ایڈوارڈ سعید البئیر کامیو ءَ ارزان نہ زوریت۔۔۔ ما ہم وتی دل ءِ تہا البئیر کامیو ءَ ارزان نہ زوریں۔۔۔۔۔ آصف شفیق ءَ کامیو ءِ گدار درآمد ءِ سرا یک جوانیں نبشتانکے نبشتہ کتگ۔ آئی ءَ کامیو ءِ لیکہ گوں مبارک قاضی ءِ اے شعر ءَ چوش گیشینتگ۔
 زمانگ ءَ کنئے ایر جیگ یا وت ءَ چہ گوزئے
 خمار جاہ ءِ دو دروازگ اَنت کجا چہ گوزئے
 آصف شفیق نبشتہ کنت کہ ‘‘ کامیو ءِ نز ءَ ہر کس کہ اے دنیا ءَ اتکگ آئی ءَ دو راہاں چے یکے گچین کنگی اِنت یا کنگ کپیت۔ یکے وت کشی ءِ دگ اِنت ءُ دومی بے معنائیں زندگی ءَ معنا دئیگ ءِ بے سوبیں جہد ءَ گلائش بیگ ءُ زندگی ءِ روچانی تیلانک دئیگ اِنت۔ اے ہر دوئیں کشکاں نہ یکے چہ دومی ءَ شرتر اِنت ءُ نہ بدتر نوں ہرکسی وتی جند ءِ تب ءَ کار داریت کہ کجام پند ءِ مسافر بہ بیت۔ تب زانشت ءِ وانگ ءَ پد مارا تہنا اے معلومداری رست کنت کہ مردمانی گیشتریں بہر ءَ وت کُشی کنگ ءِ بدل ءَ دومی راہ گچین کتگ بلے چہ ہمے دوئیں راہاں ابید انسان ءِ دیم ءَ دگہ چُشیں سیمی درے نیست کہ چہ آئی ءَ بگوزیت ءُ آپسرے سر بیت’’
 ذلفی اے فلسفہ ءِ سفر مارا دُور بارت۔۔۔۔ انگہ بیا کمو باز ہما جیڑھانی سرا گپ جنیں کہ آیانی سیادی گوں منی ءُ تئی راجی زند ءَ بندوک اِنت۔۔۔۔۔۔ تو وَ سرپدئے کہ ھنوں رومن سیاہگ ءُ عربک سیاہگ ءِ جیڑھ ءَ سر کش اِتہ۔ بیا من ءُ تو ایشی ءِ سرا کسانیں گپ ءُ ترانے کنیں۔۔۔۔ اے گپ راست اِنت کہ من ءُ تو ہردو زبان زانت نئیں۔۔۔ بَلے گپ جنئگ وَ مئے حق اِنت۔۔۔۔۔ رومن رھبند ءِ منوگرانی اولی سرپ ءِ مردمانی سرا چماں شانک بدئیں تاں گڑا اودا اوشتاتگیں مردمانی تہا یکے سید ھاشمی وت اِنت کہ ھما زمانگ ءَ سید ءَ گوشتہ ’’اگاں راستیں جست ءَ بگرئے گڑا چہ کمیں راہ ءُ رھبند جوڑ کنگ ءُ مٹ ءَ رند رومن سیاھگ پہ بلوچی ءِ نبیسگ ءَ چہ درستاں جوان تر اِنت۔ رومن سیاھگ بلوچی ءِ دو مستریں اڑاں پہ آسانی گیشین ایت کہ مروچی مئے دیمپان اَنت۔ یکے سرینوکانی کارمرد کنگ اِنت ءُ دومی گال بنگیجی اوشتیں آبانی وانگ اِنت‘‘
 پدا دیمترا سید گوشیت کہ
 ’’چوناھیگا اے گپ ءَ ھر یک سرپدیں ندکارے زانت ءُ پہ جوانی زانت کہ انوگیں سیاھگ کہ پہ بلوچی ءِ نبیسگ ءَ کارمرد بیگ ءَ اِنت ھچ رنگ ءَ بلوچی ءِ گال ءُ گالواراں گیشینت نہ کنت بَلے چے کنگ بیت کہ مئے ریش دگرانی دست ءَ اَنت۔ اگاں ترکی زبان ءِ رنگیں یک سرجمیں سرکاری زبانے ءِ سیاھگ ءِ مٹ کنگ ءُ رومن ءَ ترّینگ ءِ رنگیں مزنیں کارے اتا ترک ءَ پہ آسانی کُرت گڑا بلوچی سیاھگ کہ دنیگا وتی بنگیجی منزلان اِنت چتور ترینگ نہ بیت۔ البت اے یک مزنیں گپ ءُ تران ءُ گند ءُ نندے ءَ ابید مستریں ڈاھے لوٹ ایت‘‘
 ھمے گپ ءَ زیا بلوچ ءَ ہم وتی کتاب بلوچی راست نبیسی ءِ تہہ ءَ اے رنگ ءَ نبشتہ کنت۔
 ’’بلوچی راست نبیسی ءِ کُلیں جیڑہ ناتپاکی ءِ مستریں سوب ایش اِنت کہ اربی سیاہگ ءِ پارسی اردو دروشم بلوچی زبان ءِ دوازدہیں کشاب۔۔۔۔ لہتے گالواری جوانابی توار ءُ مانا تابیں بن دروشمی کشّاباں پہ سرجمی ءَ گیشینت کُرت نہ کنت ءُ ما چرے پارسی اردو دروشم ءَ درایگ ءَ آمادہ نہ ایں۔
 چوناہا وَ آسان تر ءُ گہتریں توجیل ایش اِنت کہ ما اے راستی ءَ سرپد بہ بئیں کہ پہ مئے زبان ءِ پیچیدگ ءُ نازرکیں تواراں رومن نبشتہ وڑ چہ ہرچ سیاہگ ءَ گہتر اِنت‘‘
 رومن سیاہگ ءِ بابت ءَ اے دوئیں واجہانی گپ مزنیں ارزشت دارنت۔۔۔ دومی نیمگا اے گپ ہم دیما اتکگ کہ رومن سیاہگ شر اِنت بَلے ہمے تاج بلوچ والا سیاہگ شر نہ اِنت۔۔۔ آیا پمیشکا شر نہ اِنت کہ تاج ءَ جوڑ کُتہ؟ یا کہ ٹِک ئِے سک باز اَنت؟ اے گپ ءَ تو دیما بَر۔۔۔۔۔
 ذلفی من وتی یک ءُ دو گپ اِدا جناں۔۔۔۔۔چیا کہ لہتیں گپ منی گوشاں ہم کپتگ۔۔۔۔۔ یکے ءَ گوشت کہ رومن سیاہگ ءِ گپ ءَ ہما مردم کنگ ءَ اَنت کہ آیاں وتی سرڈگار یلہ داتگ ءُ تتکگ اَنت۔ آیانی لوٹ ءُ واہگ ہمیش اِنت کہ ما جہانی (بزانکہ رومن) سیاہگ ءَ کارمرز کنیں بلکیں رومن سیاہگ کارمرز کنوکیں ملکانی مردم مارا پناہ بدئے اَنت یا کہ مان بیارنت۔۔۔۔
 دگہ یکے ءَ گوشت کہ بلوچستان ءِ نشتگیں یک شاعر ءُ لبزانتے اے جیڑھ ءِ تہہ ءَ گون نہ اِنت۔ اے درست فیس بُکی مردم اَنت ءُ پدا تتکگین اَنت۔۔۔۔۔
 دگہ یکے ءَ گپ گپ ءَ گوشت کہ ایشانی ٹیمب پاس نہ بیت۔ پمیشکا ھنچو کنئگ ءَ اَنت۔۔۔۔
 دگہ سنگتے ءَ چش گوشت کہ ایشانی لبزانکی بستار ہلاس بوتگ۔۔۔ ایشاں گار کتہ پُراں نوں حاکاں پٹ اَنت۔۔۔۔
 دگرے ءَ گوشت کہ اے بلوچی لبزانک ءِ سرا وت گڑیں پندل ءُ سازشے دانکہ بلوچ چہ وتی لبزانک ءُ زبان ءَ دُور بہ بیت۔۔۔۔۔
 دگرے ءَ گوشت کہ مروچاں بلوچی کتاباں کس نہ وانیت ءُ آیانی سرا کس دو دانک نبشتہ نہ کنت۔۔۔ بَلے بے سر ءُ پادیں جیڑھانی تہہ ءَ کپگ ءَ مئے مردم درستاں چہ پیسر اَنت۔۔۔
 دگرے ءَ گوشت اِے گپ ھنوں فیس بُک ءَ بُوگ ءَ اِنت۔۔۔ چیزے روچ ءَ پد گار ءُ بیگواہ بیت۔۔۔۔
 ذلفی اے سنگتانی گپ ہم مارا چارگی اَنت۔۔۔۔ بازیں مردم گوشیت کہ مئے ہمساہگیں ملک عربی سیاہگ ءَ کارمرز کنئگ ءَ اَنت اگاں ما بزانکہ بلوچ رومن ءَ بہ زوریت گڑا ما جغرافیکل حساب ءَ اثرمند بیں۔۔۔۔ باریں دگہ چنت گپ پاد اتکگ۔۔۔۔ بَلے بیا نوں وتی پسمائندگیں بلوچ ءَ ہم گوں چمے ءَ چاریں۔۔۔۔ بلوچ کُجا نشتگ؟ ہما دمگاں کہ بلوچ آباد اَنت اودا کجام سیاہگ وانینگ بیت؟ بلوچانی مزنیں ٹکے ماں پاکستانی بلوچستان، ایرانی بلوچستان ءُ اوگانستان ءُ مزن ہور بزانکہ گلف ملکاں آباد اِنت۔۔۔ آیا اِے دمگاں رومن وانینگ بیت۔ یا نہ بیت؟ اگاں رومن سیاہگ اے ملکاں وانینگ نہ بیت گڑا بلوچ چوں رومن ءَ در بارت؟
 پیسرا گپ ءَ چہ وت ءَ بندات کناں۔۔۔ ما کہ اولی کلاس ءَ وانگ ءَ اتیں ما نہ زانت ’’اے، بی سی ڈی‘‘ اِے چی اَنت؟ بَلے ما ’’آ، ا، ب، پ‘‘ اِے دربرتگ اتنت پرچا کہ مارا ہمے وانینگ بوتگ اتنت۔ ما کہ ’’ا، ب،پ‘‘ در برتنت ایشانی دربرگ ءَ گوں بلوچی ہم دربرت۔۔۔
 حیر ذلفی۔۔۔۔ گپ باز اَنت نمدی دراج کش بوت۔۔۔ نوں تئی ودار انت۔۔۔۔ چش مہ بیت کہ تو پدا بہ گوش ئے چندن تو برو منی درہیں نمدی آں بہ وان ءُ نوں بیا گپ بہ کن۔۔۔۔
26 اپریل 2016