دھمی بھر… رفیق چاکر
( من ھم لانچءِ سرا دبئیءَ رواں )
جیلءِ مستریں گیٹ پچ کنگءُ ما تہا برگ بوتاں.گیٹءِ دپی نیمگءَ یک کسانیں کوٹی ءِاست اَت کہ ایشی تہا چہ سُپاھیگ پُترتءُ در اتکاں.بازءَ کاگدءُ دپترءِ واستہ کارمز بووکیں چیز گون اَتءُ بازءَ گوں دپترءَ نِشتگیں وتی مستریں آفیسرءَ ھلوتءُ سُک سُک کُرتگءُ در اتکگ اَت.ماھمے کوٹیءِ تہا پُترینگ بوتاں گُڈا گوں جیلءِ سبزیں پوشکاں منی چم گوں یک زنڈیں مردےءَ کپت کہ آئی کیسگانی سرا گوں اسپیتیں گُدےءَ عثمان نبشتہ اَت.آ انچو زنڈاَت کہ من پیسرا اے وڈیں زنڈیں مردم وتی زندءَ نہ دیستگ اَت.چہ زنڈیءَ آئی دستءُ پاد ھم ھنچو زنڈءُ تُرسناک اِتاں.آئی پادانی چپلءُ بوٹ نیست اَت بلکن آ گوں شپادیں پاداں برے جیلءِ مزنیں دروازگءُ برے جیلءِ تہا شُتگ اَت.
ما یکجاہ لین کنگءُ نِندارینگ بوتاں ءُ یک مردمےءَمارا آپ آرتءُ دات ما سک تُنیگ بوتگ اِتاں.گوں آپانی گِندگءَ منءَ ھنچو سما بوتگ اَت کہ ما تیوگیں راہ آپ نہ وارتگ اَت.ما نِشتگءُ مردماں روک روکءَ چارگءَ اِتاں کہ باریں نوں مئے آسر چے بیت.
یک شریں ساھتےءَ چہ رند مارا یک یکءَ توار کنگءُ لوٹائینگ بوت.ھرکسءَ وتی بُکچہ بند ھما پیم گریہن داتگ اَتءُگون اَت.بس یک جوڈھے پُچءُ یک چادرے ھمک سنگتءَ گون اَت.مردم یک یکءَ روان بوتاں ءُ منی باریگ کہ اتکگ اَت گُڈا من لپوشان بوتءُ ھما نیمگءَ شُتاں. منی کیسگ ءِ تہا کپتگیں لہتیں زرءُ منی گھڑیال زورگءُ یک کسانیں گُدے پیلکےءَکنگءُ بند کنگ بوتاں ءُ ھمے پیلکءِ سربِرا منی نام جُست کنگءُ نبشتہ کنگ بوت. منءَ یات اَنت کہ منی نام محمد رفیق ایرانی نبشتہ کنگءُ یک نیمگء ھمودا ائیر کنگ بوت کہ چہ من پیسرا اتکگیں مردمانی سامان گِرگءُ ائیر کنگ بوتگ اِتاں.سیاھیں ربڑے گھڑیال یکرندے پدا پیلکءَ بوت.من ڈنءَ درآتکاںءُ ھمے پیمءَ گوں ودارءَ شپءِ یک شریں بہرے گوستگ اَت.تیوگیں مردم کہ ھلاس بوتاں گُڈا پدا ما اوشتارینگ بوتاں ءُ زنڈیں عثمان مارا یک دگہ ھمبارےءِ نیمگءَ بُرتءُ یک سبزیں چاہ واری ءُ یک نان واری ربڑے سبزیں رکابیءِ دستءَ دات.دو سیاہ رنگیں کمبل ھم مارا ھر یکےءَ دیگ بوت.ما نوں زانت کہ ما پہ بُن ادا مہمان بوتاں. ھمک مردم سیاہءُ تہاریں شپءِ وڈا سیاہ تَر اِتگ اَتءُ جیڑگءَ اَت.کمبل کیزیانی ڈَڈُرّتگیں ءُ بودناکیں کمبل اِتاں بلے من کہ لیٹرینءِ دپءَ کُلونز بوتگءُ وپتگ اِتاں منءَ اے کمبل سک دوست بوتاں کہ بوت کنت کہ اے زندان مئے واستہ چہ سُہارءَ کمے گِہتر بیت.ھرکسءَ وتی چاہ واری کَڑی والا سبزیں کوپءُ سبزیں رکابیءُ سیاھیں کمبل بگلءَ داشتگءُ اوشتاتگ اِتاں.ھمک مردم کہ رزانءُ کمبل دیگ بوتاں گُڈا عثمان پدا وت ساریءَ بوتءُ ما آئی دُمبءَ چو گاریں رمگءَ روان اِتاں. جلالی یک دگہ دُگنیائے اَت روگءُ آیگ اَت گردءُ چَر اَت کندگءُ شاتکامی اَت.ما چہ بازیں بیرکاں گوستگءُ روان اِتاں. عرب فارسی پٹھان پنجابیءُ ایدگہ قوماں چہ ابید بنگالی ھم یک بلاہیں کساسےءَ گِندگ بوت.
ھمک بیرکءِ دپءَ چہ ما کہ گوستگ اِتاں گُڈا مردماں مارا سک چار اِتگ اَتءُ جُستءُ پُرس کُتگ اَت.سیمءِ بلاہ بلاہیں ٹَٹ بستگءُ بُرز کنگ بوتگ اِتاں. چہ کوٹیاں چہ ابید گیشتر مردم ھمے ٹَٹانی تہا گَردءُ تَر کنگءَ اِتاں.مابرگءُ یک کوٹیءِ دپءَ یل دیگ بوتاں ءُ مارا گُشگ بوت کہ شمئے جاگہ نوں ھمیش اِنت.ما یک نیمگےءَ ھمے کوٹیءِ تہا نِشتءُ ودار کُرت گُڈا یک پنجابی ءَ مارا جُست کُرت کہ شما چہ کُجا اتکگ اِتءُ چہ کُجا سیادی دار اِت.ما گُشت کہ ما لانچءَ اتکگءُ گِرگ بوتگاں ءُ چہ پاکستانءِصوبہ بلوچستانءَ چہ سیادی داراںءُ ما بلوچاں.گُڈا گوں بلوچءِ نامءِ اُشکنگءَ ھما پنجابیءَ پہ گل جواب دات کہ شمئے دگہ بلوچے ھم ھمے بیرکءَ بند اِنت.ما گوں بلوچءِ نامءِ اُشکنگءَ سک گلءَ چہ بال بوتاںءُ جُست کُرت کہ بلوچ گُڈا ھنو کُجا شُتگ.دمانےءَ چہ رند یک پٹکیںءُ جانءَ پُریں مردمے اتکءُ گوں ما دعا سلام بوت. ما وتی پجار کنائینتءُ گوں پرومءُ پنجگورءِ نامءِ اُشکنگءَ آ سک گل بوتءُ گُشت ئے من ھم چہ تسپ پنجگورءَ سیادی داریںءُمسقطءَ کساس دو سال بوتگ کہ کارءَ بوتگوں ءُ ھمے زوتاں گِرگ بوتگوں.آئی گُشتگ اَت کہ منءَ دو ماہ بیت کہ من اے بندی جاہءَ کیزاں.منءَ ججءَ پنچ ماہ کیز داتگ دو ماہ گوستگءُ دگہ سے ماہ انگت پشت کپتگ.من واجہ محمد جان نہ زانت کہ اولی رندءَ دیستگ اَت بلے واجہءَ گُشت کہ منی نام محمد جان اِنتءُ من واجہ اکبر غمشادءِ ناکو آں.من واجہ اکبر غمشاد دیستگ اَتءُ پجہ آورتگ اَت.محمد جان باز مِہروانیں مردمے اَتءُ مارا آئی تسلہ دات کہ ادا ورگ،چَرگ،وپسگءُ تیوگیں آسراتی است اَنت.آئی مارا مئے جُست کُرتءُ ماوتی تیوگیں مساپریءِ ھالءُ اھوال آرا داتاں.گپءُ دیوان بوت ءُ محمد جان گلءَ چہ بال اَت کہ دو ماہ بیت من بلوچی گالوار نہ اُشکتگ ءُ یک بلوچے نہ دیستگ.محمد جان ھم یکدارءَ سوار بوتگءُ اتکگ اَت بلے آرا دو سال بوتگ اَت کہ مسقطءَ کارءَ بوتگ اَتءُ دو سالءَ چہ رند آئی وت وتارا گِرائینتگ اَتءُ پہ پنجگورءَ روگءَ دلمانگ اَت.تانکہ آئی وتارا وت دستءَ مہ داتین اَت آئی ملکءَ شُت نہ کُرتگ اَت.محمد جان ججءَ سزا داتگ اَتءُ آوتی گُڈی روچانی ھلاسیءِ ودارءَ کنگءَ اَت کہ بلکن منی سے ماہ ماپ کنگ بہ.بیت.آ سرپد نہ اَت کہ کدی آرا یل دیگءُ راہ دیگ بیت بلے آرا اے گُشگ بوتگ اَت کہ آئی سزا کہ ھلاس بنت آرا بالی گُرابءَراہ دیگ بیت.آئی روگءِ ٹکٹ آئی ھما اربابءَ داتگ اَت کہ ھمائی کِرا کارءَ بوتگ اَت.محمد جان مئے واستہ یک رُژنائی اَت.مارا آئی جیلءِ دُراھیں وڈءُ پیم گُشتگ اِتاں.جلالی جیل چو جیلءِ وڈا نہ اَت آ دگہ دُگنیائے اَت.واجہ محمد جان مارا چاہءُ تام کُرتءُ مئے دیوان پدا نوک بوت. ملا نصیر، اختر ،محمد جان، عبدالحمید ءُ دگہ ھم لہتیں بلوچ است اَت کہ مئے دیوانءَ نِشتگءُ گپءُ رپ کنگءَ اِتاں. ما سبزیں چاہ واری کوپ زُرتگءُ شیرچاہ دلءِ سیرا وارتگ اَت.چاہ باز وارتگ اَت بلے چاہ سک شیرکنءُ تامدار نہ اِتاں. دپءَ تام ھم نہ کُتگ اَت.اے بیرک کہ مارا برگءُ سر کنگ بوتگ اَت دُراہ لانچ والا مردم اِتاں کہ لانچءَ اھتگءُ گِرگ بوتگ اِتاں.پٹھان پنجالی سندھی سرائیکی فارسی بنگالءُ دگہ بازیں ھندءُ دمگانی مردم ھم مئے بیرکءَ اِتاں.دو بیرک جوڈ کُرتگ اَت بلے مردم بیرکءَ چہ ڈن نِشتگ اِتاں. اے مئے اولی شپ اَت کہ ما اتکگ اِتاں. چہ سُہارءَ در آیگءَ چہ رند مئے جبینءَ ساہ کپتگ اَت کہ ما چہ تہاریں کوٹیءُ لیٹرینءَ چہ دراتکگءُ بلاہیں جیلےءَ آرگ بوتگ اِتاں کہ اودا بلوچ باز اَت ادا ھرکس وتی بادشاہ وت اَت.شپ پہ دیوانءُ مجلس وتی گُڈی جاہءَ اتکءُ سر بوت.ڈنءَ ما وتی چہ سیاھیں کمبلاں یکے چیر گیتکگءُ یکے وتی بالِشت کُرتگءُ وپتگ اِتاں.سارتءُ وشیں گواتے ھم لھم لھمءَ کشگءَ اَت.شپءِ گُڈی پاسءَ ما واب کپتگ اِتاں.سہبءَ مہلہ ما پاد اتکءُ پہ نمازءَ ساڈی بوتاں کہ واجہ محمد جان مارا ھال داتگ اَت کہ ادا مسیت ئے ھم است.ما پدءُ دُمب بوتءُ نمازءَ شُتاںءُ نمازءَ پد من قرآن پاکءِ تلاوت کُرتگ اَتءُ مسیتءَ کمے تچک بوتگ اِتاں.چہ وابءَ کہ من بُست کُرت تاں روچ کمے بُرز بوتگ اَت.من وتی ھمراھانی کِرا اتکءُ نِشتاں.چاراں تاں تیوگیں سنگتانی دیمءِ تہاری کمے گار بوتگ اَتءُ ھرکسی لُنٹانی سرا یک بچکندے تالان اَت.
جلالی جیل پراہءُ شاھگانیں جاگہےءَ اَت.تاں چمءَ کار کُرت مردم گِندگ بوتاں.ایشی تہا سدانی حسابءَ بیرک جوڈ کنگ بوتگ اَت. زالبول،گونڈیں چُک، قاتل، دُز ،ڈنگءُ ھر وڈیں مردم است اَت بلے اے بیرکءَ کہ ما برگ بوتگ اِتاں دگہ پیمیں مردم نیست اَت ایوکہ لانچءَ اتکگیں مردم اِتاں.ما وتی بیرکءِ ساھگءَ نِشتگ اِتاں کہ واجہ محمد جان مارا سرپدی دات.کہ مگربی نیمگءَ چُکانی بیرک اِنت کہ اودا تہنا چُک بنداں.نمبیانی نیمگءَ زالبولانی بیرک اَت کہ آ بیرکءِ تہا ھما زالبول آرگءُ بند کنگ بوتگ اِتاں کہ آ کُشتءُ کوشءُ دُزی ڈنگیءَ ابید دگہ ھرابیں کارانی تہا بوتگاںءُ سرکارءَ گِپتگءُ بند کُرتگ اِتاں.جیلءِ تہا ھما کیزی کہ آیانءَ بیست سالءَ بِگر تاں زندءِ کیز دیگ بوتگ اَت ھرکسءَ یک کارے ھم دیگ بوتگ اَت. گاڈی،ٹریکٹرءِ چلائینگءَ ابید وڈ وڈیں کار مردمانءَ دیگ بوتگ اَت.جیلءِ تہا دھکان کاری،ٹریکٹرے سرا زمین نَنگار دیگ،لِڑّءُ ھاک چست کنگءُکہربا پیمیں کسانیں ھُرماگانی دَر چِنگ،درچکانی تاکءُ بوچّانی ساپ کنگءَابید وڈ وڈیں کار است اَت.
روچءِ دل درد یازدہ بجءَ آرگ بوتگ اَت کہ آیانی تہا وڈ وڈیں ورگ است اَت.پیشیمءِ نان نمازءَ چہ رند دیگ بوتگ اَت.شپءِ نان کساس شپءِ یازدہءُ دوازدہ بجءَ مارا دیگ بوتگ اَت. شریں ساپءُ پلگاریں ورگ آرگءُ مارا دیگ بوتگ اَت بلے ھمے لِبنانی نان کہ آرگ بوتگ اِتاں ھمک مردمے نامءَ سے نان است اَت. سے نانءَ ابید دگہ نان دیگ نہ بوت.ما کہ لوگءَ نِشتگءُ شیکن تَنسینتگ اَت اے لبنانی سے ایں نان مارا ھچ بس نہ بوتگ اِتاں گوں اے نانانی ورگءَ دپءِ تُرُپپَگ ھم نہ کپتگ اَت.
وھد تیلانک ورانءُ روان اَتءُ ما ھم جلالیءَکپتگءُ وتی روچاں پہ لنکُک ھساب کنگءَ اِتاں.روچءَکمے قرآن پاک ونتگءُ دعا لوٹتگ اَت.روچ کہ کمے چِست بوتگ اَت مردم یکجاہ کنگءُ کارءَ برگ بوتگ اِتاں ھرکس وتی قسمتءِ وداریگ اَت کہ آئی سر کُجا کپیتءُ کُجا راہ دیگ بیت.یکرندے کہ مارا ھُرماگءِ دَرچِنگءُ یکجاہ کنگءَ بُرتگ اَت گُڈا ما سک گلءَ بوتگ اِتاں کہ ما دلءِ سیرءَ ھُرماگ وارتگ اَت.اولی گپ ایش اَت کہ مارا سک دیر بوتگ اَت کہ ما ھُرماگ نہ وارتگ اَتءُ دومی گپ ایش اَت کہ شیرکنیءَ پہ ما نیاز بُند اِتاں.ما اینچو ھُرماگ دَر نہ چِتگ اَت کہ اینچو دپءَ کُرتگءُ وارتگ اَت.ما وتی تیوگیں کیسگ ھم چہ آیگءَ پیسر پُر کُرتگ اِتاں.وھدے مارا پدی وتی بیرکءَ برگ بوتگ اَت گُڈا ما پہ گنوکی وتی پشکءِ دیمی دُمبُل پُر کُرتگ اَت پہ وتی ھما سنگتاں برتگ اَت کہ آیانءَ ھاکءُ لِڑءِ کشگءُ دھکان کاریءَ برگ بوتگ اَت.من وھدے چہ کارءَ کہ پیداک بوتگ اِتاں گُڈا ما پہ لیمبوءِ تاکاں ھم ھُجُمب کُرتگءُ لیمبوءِ تاک سِستگءُ پہ محمد جانءُ دگہ لہتیں سنگتاں آرتگ اَت کہ آیاں دپی تَمباکءِ جاگہءَ ھمے لیمبوءِ تاک کارمرز کُرتگ اِتاں.
مدام کہ مارا پہ کارءَ برگءُ درکنگ بوتگ اَت گُڈا ھرکسءَ جُہد کُرتگ اَت کہ آرا ھُرماگءِ دَر چِنگءَ برگ بہ بیتءُ ھرکسءَ پہ ھاکءُ لِڑّءِ روپگءَ وتارا دور دارگءِ جُہد کُرتگ اَت.ما بلوچاں وتارا یک یک کُرتگ اَت کہ چہ ما یکے ھُرماگءِ نیمگءَ برگ بہ بیت.آ روچءَ کہ ما ھُرماگءِ نیمگءَ برگ بوتگ اِتاں گُڈا آ روچءَ ما شریءِ سرا وشال بوتگ اِتاں تاں شپ ما وارتگءَ گَڑَّگ کُرتگ اَتءُ دپءِ تام اتکگ اَت.
روان اِنت ……………..