(سفر نامہ)
 اسحاق رحیم
 (یک روچی سفرے ماں کسرکند ء-)
 28 جنوری ء_ ساچانیں سھب ء- من ، نواز کلمتی، یوسف انیس ، مولوی نورمحمد ء، جی آر گریب گوں جی آر گریب ء_ گاڑی ء- چہ چاھبار ء- دیم پہ “کسرکند” ء- درکپتیں مئے گاڑی چہ “تیس” ء_ راہ ء- درکپت روڈ ء_ چپی نیمگ ء- تیس ء_ بازار ات کہ دو کوھانی میان ء- ڈولدار گندگ بئیگ ات چپی نیمگ ء- کوہ ء_ سر ء-
بلوچ راجی بامرد میر ھمل کلمتی ء_ “تیس ء_ کلات” پرشتگ ء، لمبتگ درا ات کہ گوش ئے زاناں دگہ ھملے ء_ ودار کنگ ء- ات روڈ ء_ سر ء- پہ کلات ء_ نشان دئیگ ء- چہ سرکاری ادارھانی نیمگ ء- بورڈے ھم لگوک ات کہ آئی ء_ سر ء- زنڈ زنڈ نبشتہ ات” قلعہ پرتقالی” بزاں ھمل ء_ کلات پرتگیزانی نام ء- ات- مئے گاڑی گوں تیزیں گاماں دیم ء- جنزان ات گوں چاھبار فری زون ء_ مزنیں گیٹ ء_ درایگ ء- پد دیم ء- “پارگ” ات پارگ ء_ دو بازار روڈ ء_ چپی نیمگ ء- مئے چماں کپت یکے بشیر ء_ پارگ ات ء، دومی پارگ ھوتان بزاں ھوتانی پارگ کہ اے چہ روڈ ء- کمیں گستاہ ات دیمتر ء- ما “گھ” (نیکشھر) ء_ دوراھی ء- سر بیتیں کہ چہ اد ء- دو راہ گیش انت یکے پہ کنرک،کھیر بیر ء، جاشک ء- روت دگرے پہ نیکشھر ء- ما نیکشھر ء_ راہ گپت ء، رھادگ بیتیں روڈ ء_ کش ء، گور چہ بے ھوری ء، ڈکال آماچی ء- انچوش ھشک ات انت کہ ھچ سبزی ئے چم ء- نہ کپت ھردوں نیمگ ء- ھشکاوگیں پٹ ات کہ ما “مومان” ء، “سھرکمب” ء- رستیں روڈ ء_ راستی دست ء- مومان ء، چپی نیمگ ء- سھر کمب ات ۔سھر کمب ء- من ء- روگی ات کہ منی بن پیرکے سھرکمبی مردمے ات لوٹ ات ھمائی ء_ بارو ء- جست ء، پد بہ کن آں بلے مرچی مئے سپر دیم ء- ات پمیشکہ من گوں ھمراھاں اے واھگ ھم زاھر نہ کت دیمتر ء- روڈ کوھانی نیام ء- پیچ ء، تاب روان ات بلے چہ روڈ ء_ وشی ء_ سبب ء- اے کوہ میان ء_ بازیں پیچ سک تکلیف دئیوک نہ ات انت کوھانی نیام ء- ھم لھتیں میتگ گندگ بیت چراھاں “دینار کلگ” ء، “جلاھی کلگ” ھمے کوھانی میان ء- جھلگ ء- اتاں کمیں دیمتر ء- روڈ ء_ چپی دست ء- یک بورڈے لگتگ ات آئی ء_ سر ء- “مخت” نبشتہ ات ء،کسانیں روڈے ھم پہ ھمے میتگ ء- روگ ات من زانت اے جاگہ بلوچ راجدپتر ء_ نمیرانیں سر میر براھیم ء گل محمد ء_ میتگ ” مھت” انت کہ اے ملک ء_ واجکاراں انچوش کہ بلوچستان ء_ دگہ بازیں جاگھانی نام وتی داب ء- نبشتگ اتاں انچوش “مھت”ء_ نام ھم “مخت” نبشتگ ات۔ اے میتگ ء_ نندوکیں میر براھیم ء_ پت گل محمد وھدے پہ گٹو ء، مالیات نہ دئیگ ء_ جرم ء- ھما وھد ء_ زوراکیں ھاکم سردار سید خان ء- آوار جت ء، گوں وت برت گڈا میر براھیم ء- ایوک تھناگوں سردار ء_ لشکر ء- جنگ دات ء، شھید بیت
 “آ بری وش ات محترم چالیں
 میر سلامت ات رستم تیم سالیں
 براھیم ء گل محمد زباد مالیں
 جاگہ ئے مھت ء_ میزریں شھرات
 جیرو پہ کلیں عالم ء- بھر ات
 گاڑی ء- جی آر ء_ لگت گٹ ء- ات گاڑی شتابی روان ات داں ما دیست دیم ء- مزنیں مچکدگے ء، شھرے زاھر ات کہ اے “نیکشھر” ء_ شھر ات نیکشھر چوناھا “گھ” ات کہ مرچاں اشی ء_ نام سرکاری واکداریں ادارھاں بدل کتگ ات ء، نیکشھر ایر کتگ ات نوں پہ گھ ء- کس ئے نہ زانت اے ھما گھ انت کہ بلوچی بتلے گوش انت” ناں گھ گھتر انت ناں کسر کند ” گھ ء_ شھر ء_ تہ ء- مئے گاڑی کم کم روان ات گھ ء_ تھی ندارگ باز وش ات سرکار ء- بازیں درچک ء، پل کشتگ ات ء، یونیورسٹی ء، دگہ گیشتریں سرکاری ادارہ ھم گھ ء_ تہ گندگ بئیگ ء- ات انت، مارا چہ گھ ء- ھم دیمتر روگی ات چہ شھر ء_ درکپگ ء- پد مئے گاڑی ء_ واگ ڈرائیور ء- پہ رودراتکی ترینت انت ء، کسرکند ء_ راہ ئے گپت چنڈوکان ء، دزبن کہ گوست انت دیم ء_ شھر “ساربوگ” ات اود ء- ما وتی میزبان مولوی فضل الرحمن فون جت کہ مارا “کلمت” ء- روگی انت یکبرے ما کلمت ء- رویں گڈا پدا پہ سبارگ تئی گور ء- کائیں آئی ھمد ء- مردمے ء_ سر ء- فون جت ء، “سپر بامری” نیم کماشیں مردے مئے ھمراہ دات سپر ء- مئے گاڑی پدا ھما دیم ء- بیرو دئیائینت کہ چما راہ ء- ما اتکگ اتیں واتری ء- انچوش کہ دزبن ء- گوستیں چپی دریاباری نیمگ ء- “ھمیری” ء_ دو راھی پہ سپر بامری ء_ گوشگ ء_ پد ء- گپت جھلگ ء- کسانیں کئورے جھلاد ات ء، چہ کئور ء- ھما دست یک مزنیں بابے دروازگے لگوک ات کہ آئی ء_ دو مزنیں کمان دابیں گوزگی راہ ات انت کہ چراھاں یکے روگ ء_ راہ ات ء، دومی آیگ ء_ اے باب ھمیری ء_ دھیار ء- جتگ ات کہ اشی ء_ برز ء- بازیں شھرء، میتگانی نام ڈال ڈال نبشتہ ات انت ء، آھانی راہ ء، کلومیٹر شون داتگ ات انت انچوش کہ چہ باب ء- گوستیں کوھے ء_ دیم ء- “ھمیری” ء_ ڈولداریں میتگ ات سپر بامری ء- ڈرائیور اشارگ دات کہ چہ ھمیری ء- چپی نیمگ بہ روت ڈرائیور ء- کہ واگ پہ چپی نیمگ ء- ترینت آں کمیں راہ ء_ روگ ء- پد کوھنیں میتگے ء_ نشانی درا بوت مئے راستی نیمگ ء- کوھے ات کہ روڈ کوہ ء_ دیم ء- چہ روگ ات ء، چپی نیمگ ء- مچکدگانی شھر اتاں سپر بامری ء- گوشت اے میتگ ء_ نام “کوھبن” بوتگ یک زمانگے اد ء_ آبادیں میتگے بیتگ انوں اے میتگ ء_ مردماں لھتیں “کلمت” ، “بگ” ء، لھتیں حاجی آباد ء- نندوک انت ما ھمے ھبران اتیں کہ دیم ء- میتگے درا ات اے میتگ “کلمت” ات ما کلمت ء_ کماش ء_ شوھاز ء- اتیں کہ چرائی ء- کلمت ء_ تاریخ ء- جست بہ کنیں
 کلمت ء_ دھیاری ء_ دپتر کہ گوں گل ء، ھشتاں بستگیں کوھنیں بانے ات ما گاڈی ھمیشی ء_ دیم ء- اوشتارینت میتگ ء_ شورا ء، دھیار (کونسلر) ھر دوں اد ء- نئے ات انت ھمد ء- واجہ یوسف انیس ء- یات اتک کہ ایوب ایوبی کہ وت ء- مزنیں زانتکار ء، سرپدیں لبزانتے گوش ایت سید ھاشمی ء_ راھبند ء، سیاھگ ء- ھچ مان نیارایت ھمے نزیک ء_ میتگ ھمیری ء_ جاھمنند انت یوسف ء- ایوبی فون جت ء، وتی پجار کنائینت ء، وتی آیگ ء_ مکسد گوشت بلے ایوبی ء- مارا ھم سید ھاشمی ء_ کنڈ ء- آپ وارینت سلاہ جنگ ء، مھمان کنگ وتی جاگہ ء- ما چہ آئی ء- انچیں مردمے ء_ نام جست کرت کہ تاریخ زانت ء، سرپدیں مردمے بہ بیت ھمے ھم مارا نہ گوشت ئے یوسف ء_ جواب ایوبی ء- چوش دات” من شمارا نہ زان آں کہ شما کئے ات ء، مردم ھمے میتگاں باز انت یکے جست بہ گر ات” گوں ھمے ھبراں فون ئے بند کت۔۔ پدا مارا گوشگ بوت کہ روڈ ء_ راستی دست ء_ باگ ء- یک عبداللہ نامیں کماشے ھست کہ اے میتگ ء_ کماش تریں مردم انت وھدے ما باگ ء- شتیں کماش گوں دگہ دو پیرزال ء- نندوک ات آھاں مارا وش آھت کت ء، نادینت ناہ اش وارینت اد ء- مارا سرجمیں بلوچی چاگرد ء_ گندگ ء- اتک کہ مروچاں چشیں چاگرد ھر کج ء- نیست۔۔کماش ء_ ناہ وا ما وارتاں بلے کلمت ء_ بارہ ء- کماش ء- گوں پیرزالاں ھچ سرپدی نیست ات ما نندوک اتیں دگہ ھئیرمحمد نامیں کماشے اتک آئی ء- ھم ھچ نہ زانت مئے ھمراہ سپر بامری ء- ھمد ء- دادالرحمن نامیں مردمے فون جت گوشت ئے ھمے دادلرحمن تاریخ زانتیں مردمے بلکہ بہ زانت گوں ھمے ھبر کماش ھئیر محمد برانز گپت گوشت ئے” داد الرحمن نہ زانت پلانی زانت” بامری ء- ھئیر محمد ء_ ھبر ء_ جواب ء- پد ء- گوشت کہ “چہ دادالرحمن ء- گھتر کس نہ زانت” نی ھئیر محمد ء- کئے دار ایت ؟گوشت ئے “بامری تو اے ملکی مردمے نئے تو چوں زان ئے کئے زانت کئے نہ زانت ؟ “ھمے داب ء- ھبر ھنچو برز شت کہ کماش ھئیر محمد سک جزباتی بوت ما چہ اد ء- وت ء- گشاد کش ات ء، پد ء- گاڑی ء- سر کپتیں گاڑی انچوش دیم ء- روان ات دیم ء_ میتگ” توکل” ات ء، پد ء- “بگ” اتک مارا بگ ء- دادالرحمن درگیجگی ات پمیشکہ ما سپر ء_ سوج ء_ پد ء- تچک ء- دادلرحمن ء_ دروازگ ء- سر بیتیں داد الرحمن ء- مارا نادینت وت ء، نواز ء- شجرہ نسبانی سر ء- باوست بندات کت منی دل ء- ات چرائی ء- کسرکند ء_ تاریخ ء- جست بہ کن آں بلے آئی ء_ وتی شوک ھم گوں شجرہ ء- ات اے پڑ ء- آئی ء_ شوک ھمے ھساب باز ات کہ ء- وت ء- برت داں “بابا آدم” ء- سر کت بلے پد ء- ھم من چہ آئی ء- جست گپت “شمے اے علاقہ ء- کلمت پرچہ گوش انت ؟” درائینت ئے “کلمت مئے علاقہ ء_ نام نہ انت مئے اے جاگہ ء_ نام “ڈنڈار” انت اے میتگ ء- بگ گوش انت ڈنڈار ء، کوھبن ء_ میان ء- کسانیں زمینے ء- “کلمت” گوش انت بلے من چوش نہ زان آں اے جاگہ ء_ نام پرچہ کلمت انت اد ء_ نندوکیں مردم ھم کلمتی ٹک ء_ مردم نہ انت” چہ کسانیں نیادے ء- پد دادالرحمن ما اشتاپی اجازت کت ء، گوں سپر ء_ ھمرائی ء- دیم پہ “ساربوگ” ء- شتیں جمعہ ء_ نماز وھد ات مولوی یوسف ء، مولوی نورمحمد ء- جمعہ ء_ نماز وانگی ات نماز ء- ما ساربوگ ء- بلوچستان ء_ مزن نامیں عالم
 قاضی دادالرحمن ء_ مسیت ء- شتیں مسیت انگت ھما داب ء- ات بزاں کسانیں گل ء، ھشت ء- گوں بستگیں کوھنیں مسیتے ات کہ آئی ء- دیم ء’ مزنیں درچکے رستگ ات ء، دیمی نیمگ ء- باگے ات اے کسانیں مسیت ھما تاریخ مسیت ات کہ یک زمانگے قاضی دادالرحمن اد ء- گوں وتی ترندیں گالواراں انچوش واز کتگ ات کہ گوشداروکاں پہ اشکنگ دم نہ برت ھمے مسیت ء_ کتگیں واز سرجمیں بلوچستان ء_ کنڈ کنڈ ء- داں مرچیگ ء- ھم شنگ انت چہ نماز ء- پد ما سپر بامری ساربوگ ء_ بازار ء- ایر کت ء، وت کسرکند ء_ نیمگ ء- راہ گپتیں راہ ء- بانشیپ ء، دگہ لھتیں میتگ گوازیناں کت انت ء، کسرکند ء- “بلوردان” ء- شتیں بلوردان کسرکند ء_ ھما میتگ انت کہ اد ء- چہ مرچیگ ء- 62 سال پیسر 1954 سید ھاشمی ء- ھم سپرے کتگ ء، لھتیں روچ ھمد ء- جل اتگ سید ء_ کتاب “تراپ کنیں ترمپ” ء_ اولی بھر ء_ بازیں دستونک ھمے میتگ ء- پربندگ بیتگ انت چہ جست ء، پرس ء- پد کسرکند ء_ مزن نامیں عالم قاضی دادالرحمن ء_ چک واجہ مولوی فضل الرحمن ء_ لوگ درگپت واجہ مئے وش آھت ء- چہ لوگ ء- ڈن اوشتوک ات گوں مئے رسگ ء- مارا بگل گیرئے کرت ء، لوگ ئی برت اودء- واجہ باشندہ چہ پیسر ء- نندوک ات ما یکجاہ سبارگ وارت واجہ باشندہ ما جست کرت کہ اے جاگہ ء_ نام پرچہ بلوردان ایر کنگ بوتگ گوشت ئے اد ء- زمین سک ترند انت مردم اگاں لوٹ انت چات بہ جن انت گڈا داں دو میٹر ء- زمین انچوش چو بلور ء- ترند انت کہ پہ ارزانی جنگ نہ بیت چریشی ء- جھل بزاں دو میٹر ء- جھل آپ انت من چہ باشندہ ء- بلور ء_ بزانت جست کرت گوشت ئے بلورتلار ء_ بزانت ء- دنت اے اولی رند ات کہ من بلور ء_ بزانت ء- پہ تلار اشکنگ اتاں سید گنج ء، لبز بلد ھردوکانی تہ ء- بلور ء_ بزانت شیشگ ء، شیشگی آپوار نبشتہ ات واجہ مولوی فضل الرحمن ء- گوشت کہ منی آریپیں پت واجہ قاضی دادالرحمن ء_ 450 کیسٹ واز ھست انت کہ بلوچی زبان ء_ تہ ء- انت آھانی تہ ء- قرآن ء_ بلوچی تفسیر ھم ھوار انت کہ واجہ ء- وت بلوچی زبان ء_ تہ ء- کتگ بلے اے کیسٹ نبشتہ کنگ لوٹ انت اگاں شمے گور ء- انچیں مردمے درکئیت وا باز جوان انت ما گوشت ما وا دراہ دزگٹیں مردم انت بلے اے کار کنگی کارے بائد کہ کنگ بہ بیت اگاں دگہ ھچ نہ بیت ھمے کیسٹ بائد ام پی تری ء_ تہ ء- کنورٹ کنگ بہ بنت پرچاکہ کیسٹ ھما پیت بند انت آھاں اگہ دیر بہ گوز ایت ھراب بنت واجہ ء’ دستبندی کت اگاں ھمے کار شمے دست ء- بہ بیت ھم جوان انت من گوشت من جھدکن آں انچیں مردمے دربہ گیجاں کہ اے مزنیں گنج ء- چہ بیگواھی ء- بہ رکین ایت پد ء- ما چہ واجہ مولوی فضل الرحمن ء- ھم اجازت گپت ء، عصر ء_ نماز ء- چہ بلوردان ء’ گوریچی نیمگ “ھلنچکان” نامیں میتگے ء- شتیں اود ء- چہ نماز ء- پد ما مولوی غلام رسول نامیں مردے ء_ گور ء- چاھے وارت ء، پد ء- زوت چہ ھلنچکان درکپتیں اے بری ما مشورت کتگ ات کہ چہ “جکیگور” ء_ راہ ء- واتر کنیں بزاں چہ نیکشھر ء_ راہ ء- نہ روئیں ما پدء- اتک چہ کسرکند ء- “ھدار” “باپتان” ء، “جکیگور” ء_ راہ گپت بزاں رودراتکی روان بیتیں مگرب ء_ نماز ما راہ ء- جاگھے ونت ء، چہ مگرب ء- پد ما ھدار ء- سربیتیں اود ء- ما مولوی عبدالمجید روانبد ء_ لوگ ء-شتیں کہ واجہ ء- کمیں بہ گندیں مولوی عبدالمجید روانبد بلوچی زبان ء_ نامئیں کلاسیکل لچہ کار مولوی عبداللہ پیشنی ء_ کستریں برات انت ء، انوں ھستیں وھد ء- زندگیں کلاسیکل لچہ کارانی تہ ء’ مستریں ء، جوانتریں بلوچی کلاسیکل لچہ کار انت- واجہ ء_ نماسگ دارتک ء، مارا لوگے ء- برت ئے واجہ ھمود ء- نندوک ات ماگوں واجہ ء- دست ء، دروت بوتیں ء، واجہ ء_ گور ء- وتی پجار کنائینت ء، گوشت ما خاص تئی دیدار ء، گندک ء- اتکگیں واجہ ء- گوشت کہ “لھتیں روچ انت منی طبیعت ناساز بوتگ بلے مرچی گھتر انت” گوں مئے ملاقات ء- واجہ سک گل بوت ء،رو ئے پچ ات گوں جوانی ء- مار ء- گپ ئے جت گوشت ئے “اے وھد ء- منی سند کساس 65 سال بیت بزاں 60 ء، 70 ء_ درمیان ء- انت من کراچی ء-کڈھ ء_ مدرسہ (مظہرالعلوم ) ء- ھماوھد ء- وانگ ء- بیتگ آں کہ پاکستان ء_ صدر مرزا سکندر بوتگ” واجہ روانبد ء_ دیوان سک وش ات بلے ھئیپ کہ مارا ء- اشتاپ ات ما شیرچاھے وارتء، پد ء- گوں واجہ ء_ اجازت ء- درکپتیں “باپتان” گوازینت ء، جکیگور ء_ دوراھی ء- مئے گاڑی ء- پہ زرباری وتی واگ پہ “باھو” ء- ترینت انت “گوات کش کنڈگ” ، کشاریگ، کھیر برز ،درگس، ریکو کش، ھوت گٹ ، شیرگواز ، ڈمپگ ، کرگی ء، شاھبیگ زئی ما گوازینان کت آں پہ شتاب وتی منزل نوبندیان ء- اتکیں۔۔۔۔۔
 (29 جنوری 2016)