دود ءُ ربیدگ
اسحاق رحیم
ھَپتُمی بَھر
وشّ آتک ءُ درْھبات :
وشّ آتک ءُ درھباتی ءِ بزانت نوک چہ در ءَ اتکگیں مہمان ءَ وشّ آتک کنگ ءُ آئی ءِ ھالپُرسی اِنت چہ درْوت ءُ درْھبات ءَ پیسر مھمان گوں آیگ ءَ چہ سلام ءَ پد وشّ اَتک کنگ بیت۔
وشّ اَتکی ءِ ماں بلوچ چاگِرد ءَ جتا جِتائیں رَنگ اَنت۔
کوہ سلیمان ءِ دمگاں ھاس مری ءُ بُگٹیانی علاقہ ءَ وشّ اَتکی انگت چو کوھنیں رنگ ءَ دراج اِنت بلے مکران ءِ دمگاں سکّ گوْنڈ ءُ لُکّ اِنت۔
وش اَتکی ءِ نام ءِ اشکونگ ءَ گوں ھرکس ھمے سرپد بیت اے آسانیں کارے بس دوگَپّ اَنت کہ گوشگی اَنت بلے راستی ءَ چوش نہ اِنت وشّ آتک ھرمردم کہ نزانت۔ پہ لبز وشّ اَتک ءِ گوشگ ءَ اے دود ادا نہ بیت اشی ءِ وتی ھاسیں تِکنیکے کہ زانگ لوٹ ایت کسے کہ وش اَتکی ءِ تکنیک ءَ سرپد نہ اِنت آ نہ زانت کہ کجام گَپّ کُج ءَ کنگی اِنت ، کجام گَپّ ءَ پیسرا کئے کنت، کجام ھبر پیسر ءَ مہمان ءَ کنگی اِنت ءُ کجام مہمان جَلّ ءَ پیسر ءَ کنگی اِنت آ کَس ھِچبر وَش اَتک کُت نہ کنت۔
وشَ اتکی ءِ وڈ ءُ پیم چو اے داب ءَ اِنت اگاں یک مردمے وتی لوگ ءَ نشتگ ءُ مہمانے کَیت تہ نِشتگیں مردم وتی مہمان ءَ وش اَتک کنت۔بلے اگاں میتگے ءَ دیوانے نِشتگ سیر ءُ سَربَرے بئیگ ءَ اِنت یا کہ پُرس ءُ پَتّرے ءَ مہلوک نِشتگ ھمے وھد ءَ اگاں مہمانے بئیت تہ مہمان ءِ وشّ اَتک ءُ ھالپُرسی ءَ دیوان ءَ نشتگیں مستریں مردم کَنت۔ اگاں دیوان ءَ سردار نِشتگ تہ اولی ھَکّ سردار ئیگ اِنت کہ مہمان ءَ وشّ آتک بہ کنت اگاں سردار نیست ءُ شئے نِشتگ دومی ھَکّ گُڈا شئے ءَ دئیگ بیت کہ اے دویں بلوچ ءِ گور ءَ پہ بُزرگ ءُ مزنی چارگ بنت کہ اِشاں ھروھد ءَ راجی ڈُبّہ ماں کوپگان بوتگ اَنت۔
اگاں دیوان ءَ سردار ءَ شئے ھردوں نندوک نہ اَنت ءُ لَس مھلوک ءِ دیوان اِنت گُڈا وشّ آتکی ءِ ھَکّ اُمبر ءِ ھساب مستریں مردم ءَ دئیگ بیت کہ آوکیں مہمان ءِ ھالپُرسی ءَ بہ کنت۔
وشّ اَتکی ءِ رھبند ءُ پیم چو اے وڈ ءَ اَنت
وھدے چہ دراتکگیں مہمان کیت ءُ دیوان ءَ سر بیت یا مہمان جَلّ ءِ گور ءَ سر بیت گُڈا سلامے دات ءُ نِشتگیں مرد یا مردم آئی ءِ سلام ءِ جواب علیک ءَ گِر اَنت۔چہ سلام ءَ پد وشّ اَتکی بیت۔
نِشتگیں مرد : وشّ اَتک ( وشّ اَتکے)
مہمان : وشّ اَتک (وشّ اَتک آں)
نِشتگیں مَرد : مہربانی کَن
مہمان : مہربانی، ھَیر اِنت تو ھَبر کَن
نِشتگیں مَرد : درْاھی ھَیر اِنت/سلامتی ھَیر اِنت
چہ وش اَتکی ءَ پد دویں مردم وت ماں وت جوڈی ءُ درْھباتی کَن اَنت اے دود کماشیں مردمانی گوْر ءَ ماں بلوچی دیواناں انگت ھَست ءُ برجاہ اِنت۔
کوہ سلیمان ءِ دَمگاں بزاں رودرْاتکی ءَ وشّ اَتکی سکّ دراج کَشّ اِنت اودا چوش وَشّ اَتک بیت۔
نِشتگیں مَرد : دُرّشاتک ئے (دُرّ شوا آتک ئے / دُرّ شما آتک ئے)
مہمان : جی بات ئے
اگاں مردم دیوانے ءَ نِشتگ اَنت ءُ مجلس اِنت گُڈا دیوان ءِ درْاھیں مردم واجہ ءَ درْاہ ءُ جوڈی کَن اَنت پدا دیوان ءِ کماش چہ دیوان ءِ مردماں اجازت گِپت گوش ایت کہ دیوان چہ واجہ ءَ درْاھی لوٹ اِت بزاں ھالپُرسی کن اِت۔
دیوان ءِ مردم گوں کماش ءَ گوش اَنت کہ تو درْاھی لوٹ کہ ھَبر تئی دَپ ءَ شیرین اِنت
دیوان ءِ کماش چہ مہمان ءَ درْاھی لوٹ ایت ھالپُرسی کَنت مہمان وتی ھَلک ءُ مردمانی درُستیں ھَیر ءُ ناھَیریں ھالاں یک پہ یک دَنت ءُ وتی سفر ءِ کِسّہاں گوش اِیت پدا چہ دیوان ءِ کماش ءَ دُرْاھیاں جُست کَنت۔ کَماش ھم وتی ھَلک ءُ مردمانی اھوالاں یک پہ یک دنت۔
وَشّ اَتکی ءَ بلوچانی جِتا جِتائیں دَمگاں کمّ کمّ ءَ تپاوت ھَست مکران ءُ رخشان یا کہ روبرکتی قِبلہی دمگانی وَش اَتکی ءَ وت ماں وت بازیں تِپاوت نیست بلے کوہ سلیمان ءِ وَشّ اَتکی ھنچوش کہ من بُرز ءَ درور دات کمّیں دراج کَشّ اِنت بلے اے گَپّ مَنّگی اِنت ھرجاہ کہ بلوچ نِشتگ وشّ آتکی ءِ دود ھَست۔اگاں دیوانے ءَ کماشے ءِ سر بہ کَپ ایت ءُ آ وَشّ اَتک کنگ مہ بیت ھنچو ھام رنگ ءَ تیار جوڈی کنگ بہ بیت تہ آ ھمے گَپّ ءَ دل ءَ کار ایت ءُ گِلگ کَنت کہ پِلاں مردم ءِ ھَدّ ءَ یا پِلاں دیوان ءَ من ءَ بے شَرپ کنگ بوتگ بزاں عزّت دئیگ نہ بوتگ۔
(روان اِنت)