13 اکتوبر
آپتانی جاورے کم کنگے روچ :
میان اوستمانی روچانی کیلِنڑرے تاکانی لیٹینگ ءَ چہ مالوم بیت کہ سالے کُلین سے سد وُ شست پنچ روچانی تہا گیشترین ررچ نامینتگ وُ نشان کنگ بوتگ انت پہ یک ھاسین مکسد ے اے پلہ مرزی کنگ وُ سرپدی ودی کنگے ھاترا۔
یک روچے ئے دارگ ے ارزشت مول وُ مراد الم اے گپ ے چیدگ انت کہ ما بیگوشین کہ مارا پرواہ است انت ۔ وُ ما ھمیئے چاگردے یک بہرے است اَن۔ ایشی چہ ابید باز انچین روچ ھم است انت کہ چماہانی دارگ چہ میئے کارے, کِزب ے تہا گہتری اتک کنت انت وُ ما وتا بازین اے دگرجاور وُ نادراہی آنی بدین اسراں چہ رکینگے وتی بوُدانی تہا گیشی آرت کنین ۔
اے روچانی لڑ دراج انت امینچک دگنیائِے جیڑہ وُ جاور انت , واننگ وُ زاننگی پِڑ انت ، ھمیے ھساب ءَ روچ نامینگ بیتگ انت ۔
مرچی دگنیا ورلڑ کَلیمَٹی/ calamity کنٹرول کنگے روچ ءَ دارگ انت ۔ اے پجار چہ ابید اے روچ، ورلڑ ڈِزاسٹر رِسکّ رِیڑکشن ڈے ے توارا چہ بی زاننگ بیے انت ۔
اے نامے بلوچی رجانک انت، آپتّانی اسرے کم کنگے روچ ۔انگت گوں پچترین لبزاں اے وڑ ہم گشگ بیت انت۔ آپتانی آییگ ءَ چہ پیسر انچین بندوبست کنگ کہ آپت ے زھر کم کنگ بے بنت انت ۔ ایشانی سرا کار کنگے وتی کانسِپٹ وُ تریکت انت ۔
اے کانسپٹاں چہ پیسر ما بیزان ایں کہ آپتّ ے مَنیتگیں پجار/تاریپ چے انت ۔
توپان ، آپت disaster ھما نگیگین جاور جیڑہانی ودی بیگے ھالت انت کہ چائی چہ کمیونِٹی ے جانی وُ مالی نکسانانی آماچ بییگ وُ ایکو سِسٹم ے وُ مردمانی زندگانی ے اوشتگ ءُ لنگ بیگ انت ۔ چمیے جاوراِنی سبب ءَ چہ مردم بے دست وپاد بے بنت۔ وُ وتا چمیئے جاورا چہ وت کشیت کت مکن انت ،گر ءَ ایشی ءَ یک آپتّ ے / disaster ے درجہ دھگ بیت انت ۔
آپتّ دو تھرین اَنت یکے ابرمے نیمگا چہ ، چوکہ زمین چَنڑ / سونامی ، ھوروُہار وُ ھشک سالی اے دگہ ھمیے تھرین ۔ دومی کِسمے آپتّ گیشتر چہ مردمانی دست مانجنی ءَ چہ ودی بنت انت چوکہ جاہے آچے ے کپگ ۔ آچ چہ لینانی شارٹ سرکٹے یا دہشتگردی ے سبب ءَ چہ بے لگیت اِنت ۔ ھمئے ردا ملکانی میانا یا ملکے ے تہی جاورانی وجہا چہ ودی بوتگین جنگے جاور بی یک آپتّ اے درجہا چہ زورگ بنت انت ۔ پرچہ کہ جنگ بی مردمان وتی جہ منِندی جاہا چہ جتا کنت انت۔
ابرمے گونا مردمانی بے زلورتین دست مانجنی ے سبب اِنت کہ مرچی دگنیا باز گرم تریتگ ۔ گرمی ے پہارے ودّگے وجہ انت کہ موسمانی تبے تہا گنوکی اتکگ ۔ موسوم پہ وھد سر نہ بنت وُ باز وھد بیسرین ترندی ھم پیشداراَنت ۔ پہارے ودگے وجہاں جہ تیابے تہا گمانا چہ گیش تروکین توپان/ سائکلون پیداک بوہگ انت ۔
مرچیگین روچ ے دارگ مول وُ مراد ایش انت کہ سرپدی وُ سکین تالان کنگ بیبیت انت داں کہ سرکار انچیین گامگیج بیزورانت داں کہ ۔ میئے شہر وُ کوچگ آپتانی آماچ بوہگ چہ رکینگ بیبنت انت ۔ اے روچ ، اے لوٹا کنت کہ ما وتی گلانی بودناکیءَ گیش بیکن اَن دانکہ توپانانی گونا مِڑگے وُ ایشانی، انتزام کنگے سلائیت بے ودانت ۔
اے روچ سرکاری وُ رزاکار گلاں چہ اے بودے لوٹا کنت کہ ما بتور یک پردے یا چاگردے بہرے وتی کردا پیلو بیکن اِن ۔
بہرھال راج دپتر گشیت کہ مردمانی بود ایشانی ترندی وِ نسکاں کم کت کن انتیں ۔ اولی سراں کہ بنگلہ دیش ءَ کہ ھمیے تھرین نگیگین جاور ودی بوتگ انت گرا جانی نسک ہزارانی کچ ءَ بوتگ بلے ہردین کہ مردمانی coping strategy ے سرا کار کنگ بیتگ گر ءَ رندا نسکے کساس سدانی کچ ءَ دارگ بوتگ ۔ ادا چہ اے گپ پدر بیت اِنت کہ مردمانی وُگلانی کرد اے ردا چینچک ارزشت داریت انت ۔
ملکی ستہا اگاں ما اے تھرین تیاری آنی گوست بیچارین گر ءَ چیزے کار 2005 ے زمین چَنڑا چہ پد گندگ کیت انت ۔ ایشانی تہا ملکی ستہا نیشنل ڈیزاسٹر مَنیجمِنٹ اتارٹی ے اڑّ دییگ وُ سوبائی ستہا پرونشل ڈیزاسٹر مَنیجمِنٹ اتارٹی آنی جوڑ کنگ۔ اے کار پیشدار انت کہ سرکار کمیئے گیگانی گتگ ۔ بلے آپتاں چہ آماچین مردم پہ شری اچ جاہا کمک وُ وتی پیسریگین ھالت ءَ آرّگے جہد گوِِں دلے شرین ھُب وُ واھگانی گونا کنگ نہ بوتگ انت ۔
اے ادارہانی گیشترین کار گوں توپانے آییگ ءَ چہ پد بندات بنت انت بائد ایشانی گورا اکتیار بیبیت انت کہ اے چون توپان وُ آپتانی گِرودار ے سرا منسوبہ سازی کت بیکن انت ۔
توپانانی انتزام کاری، سائنسی اسولانی لوٹا کنت انت ۔ او اے ردا ہرچ کارے وتی کیل وُ سنگ است انت کہ sphere project ے نام بتور ریفرینس زورگ بیت انت ۔
کارانی ریچ اے وڑ انت کہ اے کارا اکوامے متھدہ راہ شونی کنت انت ۔
اکوام ے متھدہ اے درگت ءَ جار پرینت وُ چہ اے دگر گل وُ ایجنسی آں چہ پراجیکٹانی لوٹ ءَ کنت انت ۔
آپتّاں نی انتزام کنگے واستہ بازین تکّاں کارکنگے زلورت بیت اِنت ۔ اے جُڑیشت ءَ درستاں چہ پیسرے کہ کار انت کہ مردماں توپان ے جاہا چہ زوت در بیکن ، ایشانی ورگ، آپے وُ اے دگر تھرین زلورتانی پُجارینگ ،لوگ ءَ چہ گِسر بوتگین مردمانی /آئی ڈی پیزانی واستہ کیمپ اڑ دییگ ۔ کیمپانی تہا شوشت وُ شود ے ، ورگی آپے نزامانی مک کنگ وُ مردماناں وتی سہتے برجا دارگے ھاترا سر وسوج دییگ وُ اے مردمانی نپساتی جیڑہانی گیشوار کنگ ۔
ایش وُدگہ بازین اورت پتارین کارانی واستہ کلین گل گوں اکوامے متھدہ ے چیردستی ھور بازین پورمانی تہا یکے دومی ے مدد وُ کمک چہ کارا دیما بر َانت انت ۔
ھمیئےردا ما وتی ہندی کاراں بیچارین
گر ءَ کمے ھبر گوستے سرا بے بیت انت ۔
کیچ ے تہا گیشتر کہ توپان ھتگ انت ایشانی وجہ مزنیین ھور بیتگ انت ۔ مزنین ھورانی وتی راج دپترے ، انچو گش انت کہ گوست ءَ مزن مزنین ھور بیتگ انت ۔ بلے ہردیں کہ مارا ہوش کنت ابرما چہ گیش توپانانی توار بر جنگ ءَ میئے وتی دست مان انت ۔ اولی توپان 1998 کیچ ءَ اتکگ ، دومی 2005 ، سیمی 2007 ۔
ڑُکالانی آییگے بی پہ کیچ ءَ مزنین تاوان بیتگ انت ۔ نود ھشتے ہار ءَ چہ پد ہند ڈُکالے ے آماچ بیت انت ، زانتکار گش انت کہ مردمانی مال دلوتانی کچ پنجاہ درسد جہل روت انت ۔ وُ 2014 ءَ چہ دیم اینگر کیچے گیشترین دمگ پدا ڈُکالے آماچ انت ۔
اے ردا سرکاری وُ درسرکاری گل آنی شرین دلگوشی پکار انت کہ پہ ہند ءَ جوانین کارانی بن ھشت ہیر بیکن انت ۔ اے درگت ءَ اگدہ دارانی گورا وساہلانی بیگ وُ ھما جنز و گامگیجانی بندات کنگے زلورت است انت کہ ھما دمگ کہ ہارانی دیمپان انت پہ پراہاں ھپازتی بند جوڑ بیکن انت ۔ وُ مردمانی بودا گیش بیکن انت دانکہ نگیگین جاورانی ٹیمبا دست وُ کمک بیبنت انت ۔ اے وھد ءَ آپے شرین کارمرد کنگے سرا دل گوشی دییگے زلورت است انت کہ آپ سائنسی اسولانی ھساب ہرچ کنگ بیبیت انت ۔
کوشکلات وُ یونین کونسل گوکدانے بندات کتگین ھپازتی بند پورہ ءَ سرجم نہ انت بائد سوبائی سرکارے پہ ایشاں زوت پنڑے بندربست ءَ بیکنت انت داں کہ اے دمگ رکینگ بیبنت ۔
وُ ھمیئے نسبت ءَ مردمانی سرپدی ودائینگے زلورت است انت کہ ھاوند مکنت آپتّ ے بیت اِنت گر ءَ آ چون وت ءَ رکینت کت کن انت ۔
ہلاس
ناصر سجاد