کتاب چمشانک : ہیبتان عمر
شونکار : جان بروک مین
چھاپ ءِ سال : 2002
بنی آدم ءِ ابرمی تب انت کہ آ وتی چپ ءُ چاگردءِ ماحول ءُ چیزانی باروا سرپد بوئگ لوٹ ایت، پمیشا آ وتی استیں زند ءِ گوازینگ ءَ ابید وتی گوست ءُ باندات ءِ باروا ہم پٹ ءُ لوٹ کنت۔ انسان ایوکا ہمروچی زند ءِ گوازینگ ءَ دلجم نہ انت بلکن ءَ آ وتی آئوکیں صداں سالانی پیش بندی ءَ کنت۔ ہالانکہ آئی ءَ را وت ہم اے باور نہ کنت کہ آ تاں چینچو مُدّت ءَ زندگ بیت۔ مرگ ءُ زند ءِ جنجال ، وشّی ءُ آسراتی آنی باروا پٹ ءُ پول کنگ ءُ ایشانی توجیل در کنگ ءِ علم ءَ را دربرگ ءِ جہد بنی آدم ءَ وتی آئوکیں جاورانی باروا گیشتر تکان سُر کنت پمیشا آ ہما جُستانی پسّواں در گیج ایت کہ آ ہما زمانگے مشکل ءُ جنجالاں رکینگ ءِ توجیل بہ بنت۔
’’The next fifty years ‘‘ کتاب چوناہا بیست ءُ یکمی کرن ءِ بندات(2002) ءَ چھاپ بوتگ بلے ہمے زوتاں کہ کرونا ءِ سبب ءَ مردم لوگ ءَ نشتگ من اے کتاب ونت، نوں لوٹاں کہ کسانیں چمشانکے نبشتہ بہ کناں ءُ شمارا کتابے باروا سرپدی بہ دیاں ۔
اے کتاب نوزدہمی ءُ بیستمی کرن ءِ سائنسی ایجادانی باروا سرپدی دئیگ ءَ ابید آئوکیں پنجاہ سال ءِ نوکیں سائنسی چیزانی باروا پیش گُشی کنت ءُ ہما جُستانی پسّو آں در گیجگ ءِ جہداں کنت کہ آئوکیں وہداں پہ بنی آدم ءَ جنجال ودی کن انت یا پرائی ءَ آسراتی بہ بنت۔
کتاب ءِ تہا نبشتگیں نبشتانک دو بہر ءَ رد ءُ بنددیگ بوتگ انت۔ اولی بہر ءَ کائنات، ریاضی، بنی آدم ءِ تب بزاں رویہ ءُ زند ءِ باروا نبشتہ کنگ بوتگ۔ دومی بہر ءَ بنی آدم ، آئی ءِ ہمروچی زند ءِ سرا جوڑ کتگیں سائنسی چیزانی سان، مشین ءِ کردار، ذہن ءُ حیال ءِ دیمرئی ءُ ردوم ءِ باروا انچیں جست ایر کنگ بوتگ کہ آ آئوکیں زمانگ ءَ دنیا ءُ بنی آدم ءِ زند ءِ سرا شَرّیں یا حرابیں اثر دئور دینت۔ وت ساچیں زانت (Artificial Intelligent) ءِ باروا انچیں سرپدی است کہ آ مرچی بیست سال ءَ پدنوں دیما آہگ ءَ انت۔
کتاب ءَ ہوار نبشتانک انچیں مردمانی انت کہ آ وت ہما تہر ءِ زانوگر انت۔ چوشکہ رچرڈ ڈاکنز، پال ایولڈ، برائن گڈون، جعفری ملر، پال بلوم وڑیں سائنس زانت ، تب زانت ءُ ڈاکٹرہوار انت۔
چوناہا وَ درستین نبشتانک وانگی انت بلے من ءَ جہلے شون داتگیں نبشتانک گیشتر دوست بوت انت۔
آئوکیں زمانگے باروا بازیں سائنس زانتاں ءُ نبشتہ کاراں وتی لیکہ دیما آئورتگ انت۔ اے ردا فکشن سائنس ءَ سک باز دیمروئی کتگ۔ چوشیں صداں درور است کہ نبشتہ کاراں سائنس فکشن ءِ وسیلہ ءَ انچیں لیکہ ءُ ازباب (Device) شون داتگ کہ رندا سائنس ءِ زانتکاراں آہاناں حقیقت ءَ جوڑ کتگ ءُ چریشاں بازیں ازباب پہ وتی ہمروچی گرزاں ما ایشاناں کارمرز کنیں۔
کرونا ءِ نادراہی ءَ مردماناں ہمے احساس داتگ ات کہ تنیگا بنی آدم ءَ اینچو سائنسی دیمروئی نہ کتگ کہ آ ہرچ نادراہی ءِ علاج ءَ بہ کنت۔ بلے اے کتاب ءِ وانگ ءَ ہمے سما بیت کہ بنی آدم مدام وتی کش ءُ گوریں چیزانی، کائنات ءِ ءُ چہ نادراہیانی پہریزگ ءِجہداں سَر ءُ پُٹ انت۔ ہرچ مشکلے دیما کئیت آئی ءِ توجیلے در کنگ ءِ جہد کنگ بیت پمیشا بنی آدم ءِ زند گوں وہد ءِ گوزگ ءَ گیشتر ارزان ءُ وشحال بوہان انت۔
سائنس ءِ پڑ ءَ وانوکیں نودربر چرے کتاب ءِ وانگ ءَ وتی نصاب ءِ کتاباں شر تر پہم ات کناں چیا کہ ادا ہمے سرحالانی باروا نوکیں حیال دیما آرگ بوتگ کہ آ ماں اسکول ءُ کالجاں وانینگ بوئگ ءَ انت۔
آئوکیں زمانگے باروا پیش گُشی کنوکانی تہا یوواح ہراری ءِ کتاب Homoduesءُ 21 Lessons of 21st century ہمے زوتاں چھاپ بوتگیں نوک تریں کتاب انت کہ نامدار انت ۔
اگاں موہ رس اِت جہد کناں کہ اے نوشتاکانی بلوچی رجانکاں سائنس بلوچی گروپ ءَ شیئر بہ کناں۔