سفر نامہ
اسحاق رحیم
سیمی بَہر
بَگّ ءَ پہ درْابول ءَ زھیر بیتگ
مارا پہ دشت ءِ گورگیں کُلّ ءَ
سُتکگیں ڈور
چہ میرانی بازار ءَ ما گوں ماسٹر محمد جان ءِ ھمرائی ءَ سُتکگیں ڈور ءِ چارگ ءَ شُتیں.. سُتکگیں ڈور چہ میرانی بازار ءَ گوریچی نیمگ ءَ ھمدا نزیک ءَ اِنت… ما چہ میرانی بازار ءَ کساس یک بج ءَ دراتک ءُ ھمدا نزیک ءَ کمیں راہ ءَ چپی نیمگ ءَ چہ روڈ ءَ ایرکپتیں کسانیں جُمپے ءِ سرا گوں سنگ ءَ بستگیں دیوالے درا ات ءُ یک مورچہ رنگیں رُشنو یے ھم بندوک ات..
ماسٹر محمد جان ءَ موٹرسائیکل ھمدا نزیک ءَ داشت ءُ مولوی رحمت اللہ ءَ ھم مارا گوشت کہ سُتکگیں ڈور ھمے جُمپ ءِ پُشت ءَ انت.. ما چہ گاڑی ءَ ایر کپت ءُ جُمپ ءَ سرکپتیں چاریں نیمگ ءَ جُپمانی تہا کونتکگیں جاھے درا بیت کہ اے زمین پراھی ءَ چہ آپی ھوٹگے ءَ کمیں مستر ءُ ڈگاری بیلگے ءَ کستر اَت بلے چاریں نیمگ ءَ گوں کوھانی جُمپاں انچوش درا ات کہ گوش ئے زاناں ڈگاری بیلگے… اے تَھی نیمگ انچوش پَدّر اَت کہ کونچگ بیتگ ءُ اشی ءِ ھاک کَشّگ بیتگ اَنت..
سُتکگیں ڈور ءِ بارھا زانتکار ءُ پولکارانی گوشگ اِنت کہ اے آثار یا تہزیب چہ مرچیگ ءَ 4500 تاں 5000 سال کوھن اِنت آ گوش اَنت کہ کساس 2500 سال پیسر چہ عیسوئی ءَ اے جاگہ یک بندِنی شَہرے بیتگ کہ مرچی دریا چِداں کساس 30 میل دیر اِنت بلے آ گوش اَنت یک زمانگے دریا تاں ھمدا بیتگ ءُ سُتکگیں ڈور تیاب دپی شہر ءُ بازارے بیتگ کہ چاریں نیمگ ءَ دیوالانی تہا بزاں کلاتے ءِ تہا بند بیتگ…
سُتکگیں ڈور اولی بر ءَ میجر موکلر ءَ 1876 ء ءَ گوں ھمے علاقہانی پولکاری ءِ وھد ءَ درگپتگ… پدا رندا 1928 ءِ سال ءَ آرل اسٹین نامیں انگریز مردے ءَ ھم اے جاگہ ءَ شوھازگ ءِ جُہد کُتگ بلے سرجمیں رنگے ءَ کہ سُتکگیں ڈور درجنگ ءُ شرّیں رنگے ءَ پولگ بیتگ گُڈا اے 1960 ءَ امریکانی ٹولی یے ءَ جارج ڈیلز ءِ سروگانی ءَ کونتکگ ءُ در جَتگ.. چوناھا سرکار ءَ ڈیلز ءِ ٹولی ادا درجَنگ یا کونچگ ءِ جازات نہ داتگ بلے ھمدا آثار قدیمہ ءِ ادارگ ءِ رفیق مغل نامیں نمائندگے گون بیتگ گڈا آئی ءَ امریکانی ٹولی کمک کتگ آھاں ھمے جاہ کمّیں گیش در جَتگ… چہ درجنگ ءَ پد معلوم بیتگ ادا پسیلے ءِ بزاں مزنیں دیوالے ءِ تہا شَہرے آباد بیتگ کہ ڈیلز ءِ بیلانی گوشگ ءِ رد ءَ اے ھما زمانگ ءَ سندھ ءِ مالی گُراب کہ چہ دریا ءَ اشاں عراق ءُ خلیج فارس ءَ مال ءِ بَر ءُ آر کُتگ گُڈا اے بندن ھماھانی دِکّویے بیتگ کہ آھاں چَمِدا آپ ءُ وراک زُرتگ…
پولکار چرے شہر ءِ نشانیاں ھمے اندازگ جَن اَنت اے شَہر پمیشکہ کلات دروشمیں دیوالے ءِ تہا بیتگ کہ اے شَہر ءَ چہ دمگی مردماں تُرس ءُ ھَتر بیتگ آھاں پہ وتی پہازگ ءِ ھاترا اے شَہر دیوالے ءِ تہا کُتگ ءُ اشی ءِ دیوالانی سرا بُرج یا رُشنو بَستگ..
اے شَہر ءِ دیوال ءِ سرجمی‍ں دراجی 128 گز یا 117 میٹر بیتگ ھمے پَسیل ءَ رودراتک ءَ بگر تاں روکپت ءَ شَہر وتی تہا جاہ داتگ بیتگ ءُ دیوال ءِ کُلّ پراھی 103.3 میٹر مزن بیتگ…
ھمے دیوال ءِ روکپتی نیمگ ءِ برزی 3.30 میٹر بیتگ ءُ ھمے نیمگ ءَ مزنیں واچ ٹاور بزاں رشنو یے ھم جوڈ کنگ بیتگ کہ سپاھیگاں جنگ ئے وھد ءَ کارمرز کُتگ…
رودراتکی دیوال ءِ زنڈی پولکارانی گشگ ءِ رِد ءَ 7.5 میٹر بیتگ بلے اے نیمگ ءَ رشنو نہ بیتگ بزاں کہ اے نیمگ ءَ شَھر ءَ بازیں ھَتر یا تُرس نہ بیتگ…
سُتکگیں ڈور ءِ رودراتکی ءُ روکپتی دیوالانی دریا باری نیمگ ءَ مزن مزنیں رُشنوانی (واچ ٹاور) نشان ھم گِندگ بیتگ اَنت..
انگریز پولکارانی گوشگ ءِ ردا اے شھر ءِ مردمانی روزگار تاجری بیتگ ادا ھما زمانگ ءَ تاجریں مردم جھمنند بیتگ اَنت…
ما ھم دیست ھمے درجَتگیں جاگہ ءَ ھَنّیگ ءَ ھم کلنڈی پکگیں ھِشتی ٹَکر انگت کپتگ اَنت… پولکارانی گوشگ ھم ھمیش اِنت کہ ھما زمانگ ءَ اے جاگہ کونچگ بیتگ چہ ادا گِلی پیالگ،چہ سِنگ ءَ جوڈ بیتگیں کارچ ءُ سوھانی ٹَکّر ءَ ابید تُوسک سَریں آسن ءُ کوھی ٹُکّر ھم دزکپتگ اَنت کہ چریشاں اندازگ جَنگ بیت اے جَنگی ازباب بیتگ اَنت.. ادا شوھازیگاں ھنچیں مَٹّ ھم دست کپتگ کہ آھانی تہا انسانی ھَڈّ ءُ کلمپوگ مان بیتگ انت چریشی ءَ زانگ بیتگ کہ آ زمانگ ءَ اے شَھر ءِ مردماں وتی مُردگ سوتکگ ءُ آھانی ھَڈّ ءُ پُر مَٹکہانی تَہا کُتگ اَنت…
ادا چہ ھاک ءُ گِل ءَ جوڈ بیتگیں ھِیران ءُ رزان ھم دست کپتگ کہ اے سکّیں نازُرکیں بیتگ اَنت چرے رزاناں ھمے اندازگ جَتگ اِش کہ اے ھمدا جوڈ کنگ بیتگ انت پرچاکہ اے ھنچوش نازرک بیتگ اَنت چہ یک جاگھے ءَ دومی ءَ جاگہ ءَ برگ ءِ ھاٹیگ اشاں مان نہ بیتگ… چہ سُتکگیں ڈور ءَ ھاک، گِل ءُ سِنگ ءَ ابید شیشگی چوڈیگ ھم دراتکگ کہ اے سئے رنگی بیتگ اَنت اشانی تَہا نیل، بور ءُ زرد رنگیں شیشگ ءِ چوڈیک ھوار بیتگ اَنت…
ڈاکٹر حمید تاریخ مکران ءِ تہا نبشتہ کنت کہ وھدے جارج ڈیلز کہ امریکانی ٹولی ءِ سروک بیتگ آئی ءَ پہ ھمے جاہ ءِ کونچگ ءَ دمگی مزدور یا پوریاگر کار گپتگ اَنت ءُ یک پوریاگرے ءَ روزمُزّ ءَ روچے سئے کلدار ءِ ھساب ءَ مُزّداتگ بلے اے زَرّ آئی ءَ پہ مزورانی ھاترا یک لیوی آفیسریے ءَ داتگ اَنت.. بلے رندا جارج ڈیلز ءَ معلوم بیتگ کہ اے زرّ ھمے آفیسر ءَ وت وارتگ اَنت ءُ دمگی مزور پہ بیگار آرتگ ءُ کار گپتگ اَنت گوں اے گَپّ ءِ اشکونگ ءَ انگریزی‍ں ڈیلز سکّ بژنیگ بیتگ…
(روان اِنت)