“بانجی,ٹیکی,سوگات ءُ داد”
(بوھیر کُلانچی)
بانجی/بانجیگ,ٹیکی,داد,سوگاتءُ گواچی گِندگءَ یکّیں گال انت بلے ایشانی نیامءَ کمیّں دگری است.
بانجی/بانجیگ= نوکیں تامے یا وراکےءِ وتی ھمساھگانی سرءَ بہر کنگءَ بانجی گش انت. چوکہ وھدءَ کسے شھرءُ بندنےءَ شُتگءُ ناہ یا ماھیگ ئے آؤرتگ گڑا وتی ھمساھگانی لوگءَ تُشے تُشے ناہ یا ماھیگ ئے راہ داتگ. پمیشا گشتگ اش کہ:
چہ تئی بانجیءَ دوکیاسینءَ
لیڈھی کوھانڈے نہ رودین آں
ھاتروں وش بیت ھیالانی.
ٹیکی=چہ درمُلکءَ شھرےءَ اتکگیں مردُمءِ آؤرتگیں سوگاتءَ ٹیکی گش انت.
ٹیکی کنگ= چہ درمُلکءَ گوں مردمےءَ پہ وتی دوستءُ آزیزاں چیزے دیم دئیگ. پمیشا بلوچ گش انت کہ
“چُکءُ جن گوں درامداں ٹیکی کنگءُ راہ دئیگ نہ بنت”
سوگات=(تُحفہ)چیزے پہ دوستیءُ دلءُ واھگ کسےءَ آرگءُ دئیگءُ آروسءِ درگتءَ سالونکءُ بانوراں ھاسیں چیزے تحفہ دئیگءَ سوگات گُش انت.
سوگاتءِ گال پہ دوستیءَ اوں گشگ بیت چوشکہ.. سوگاتیں چُکّ…سوگاتیں مرد.
گُواچی=باپارءِ مال پہ بہاءَ نہادیءَ برگ..ھما مال کہ پہ بہا کنگءَگوں دگرےءَ گوں کنگ بہ بیت.
گواچی کنگ= وتی چیزے گوں دگرےءَ پہ بہاءَ دیم دئیگ.
“شُم ئے گواچی چی انت؟”
“گوادرءِ گوچیّاں نپے بیتیں
تیگ جمالءَ گو نُگرھاں گپتیں”
داد= بکشیش,انعامءُ اکرام.
چہ بادشاہ,سردار یا ھاکمءِ نیمگءَ پہلوان,سپاھی یا کاردارےءَ آئیءِ ھزمت یا شریں کردارےءِ مُزّءَ نگد,مال,نگرہ,تلاہ,سلاہءُ اولاک بکشیش دئیگءَ داد گُش انت.داد اگں یکبرے دئیگ بہ بیت پدا پچگرگ نہ بیت.
“داداں ھما مرد دئینت
کہ پیریں پتاں داد داتگ انت”
“داتگیں دادانی پدا نامرد جن انت”
*گوں زبانزانتءُ زبان دوستاں دزبندی انت کہ اے درگتءَ وتی دُریّں ھیالءُ لیکہاں درشان بہ کن انتءُ مئے رھشونیءَ بہ کننت.