بے شك ايمانءِ بهتريں سرچمگ، پيغمبر و واجہءِ صحابيانی زندگی و تاريخ إنت. صحابه کرام، تاريخءِ هما مزن مرد أنت كه وهدے اسلامءِ دعوت په آياں رس إت آياں گوں جان و دلءَ قبول كت وگوشتش: رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلإِيمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا.
آياں گوں وتي زحمت و خدمتاں په اللهءِ دينءَ، وتي نام إش ماں تاريخءِ دپترءَ ثبت كت و په هميشه آياني نام و توار پشت كپت.
ماں إے نبشتانكءَ يك گُلے چه إے گلستانءَ كه آ حضرت عمر فاروق إنت پجار کنگ بیت.
واجهءِ نام و نسب
حضرت عمربن خطاب بن نفيل بن عبدالعزی عدوی وقرشي إنت و واجهءِ نسب ماں كعب بن لؤي ءَ گوں پيغمبرءِ نسبءَ هور بيت. واجهءِ لقب، فاروق إنت.
پيسر چه اسلام
كسانيءَ حضرت عمر وتی پت وناكوانی شپانك أت، رندءَ ماں ورنائیءَ گوں وتی براتءِ همكوپگيءَ په تجارتءَ شت و ماں وتی سوداگری سفراں په شام و يمنءَ گوں إے دگه راجانی دود و ربيدگءَ پجاروك بيت. و ماں جاهليتءَ قريشءِ سفير أت و وهدےكه اسلام آتک آئیءِ وپاداری گوں قريشءَ سبب بيت كه گوں اسلامءَ مخالفت بكنت همے پيمءَ انگتءَ آئيءَ اسلام ءِ بارهءَ باز سرپدي نيست أت؛ همے واستا آئي په كسانے كه ايمانش آرتگ أت باز ترند و سک أت.
اسلام آرگ
وهدے كه اسلامءِ توار روچ په روچ ماں مكهءَ بُرزتر روان أت و مكهءِ مشركاں ديت كه هچ پيمءَ محمدصلی‌الله‌علیه‌وسلم، چه وتی دعوتءَ دست بردار نه إنت، گڑا آياں تصميم گپت كه واجه پيغمبرصلی‌الله‌علیه‌وسلمءَ چه بين ببرأنت، بلے هركسءَ توان نيست أت كه إے كارءَ بكنت، پمشكا پهكاں يك توار بوت أنت كه عمر بايد إے كارءَ بكنت، گڑا عمر تيار بيت كه پيغمبرءَ چه بين ببارت، بلے الله تعاليءِ تقدير دگه پيمے أت.
عمرءَ زهم زُرت و ديم په «ارقم بن أبي الأرقم»ءِ لوگءَ رهادگ بيت، اناگتءَ راهءِ تها گوں نعيم بن عبدالله، ڈيكّی وارت. آئيءَ گوشت: هاں عمر! باريں كجا جَهلادئے؟ عمرءَ پسّه دات كه په محمدءِ كشگءَ رهادگوں، نعيمءَ گوشت: اوْ عمر! ترا گوں محمدءَ چكارإنت، برو وتی گهار و زاماتءَ بچار كه آ مسلمان بوتگ أنت.
وهدے كه عمرءَ إے خبر إشكت اجكّه بوت و په وتی گهارءِ لوگءِ نيمگءَ تچان بوت، بزان إے وهدی حضرت خباب، آئيءِ زامات و گهارءَ سورهءِ «طه»ءَ درس ديگا أت، وهدے كه آياں عمرءِ پادءِ برمش إشكت، حضرت خباب إش چير دات و وت يك گورے نشت أنت، عمرءَ بزاں آيانی توار إشكتگ أت، گوں هژم وغضبءَ لوگءَ مان بوت و گوشتی: شما گوں وت، چے وانگءَ إتت؟ آياں گوشت: هچی ما بس گوں وتءَ هبر كنگاإتيں. عمرءَگوشت: شما بے دين بوتگ إت؟ آيان گوشت: اگاں حق غير چه تئی دينءَ ببيت، گڑا پدا هں ما را بي دين گوشئے!؟
عمرءَ گوں إے خبرءِ إشكنگءَ وتی زامات ماں زمينءَ جت وآئیءِ سينگءِ سرا نشت و په آئيءِ جنَگ و چوپگءَ لگّ إت، عمرءِ گهار په وتی لوگواجهءِ كمکءَ شت ولوٹتی كه عمرءَ چه آئیءِ سرءَ دور بكنت كه عمرءَ شهمات كت وچه آئيءِ ديمءَ خون رچگءَ لگ إت. آئيءِ گهارءَ گوشت: اے خداءِ دژمن! تو مارا په إشیءَ جنئے كه يكيں خداءَ عبادت كنيں؟ هركارے لوٹئے بكن، ما مسلمان بوتگ إيں!
عمر، گوں إے گپانی إشكنگءَ آرام تربيت و چه زاماتءِ سينگءَ پاد آتک وگوشتي: همے صحيفهءَ كه شمائی وانگءَ إتت منی بديت تا بوانانی، بلے گهارءَ نہ منّ إت وگوشتی: تو پليت‌ئے، بايد غسل بكن‌ئے. عمرءَ إے كار كت وگهارءَ سوره «طه» ءِ آيات آئيءِ دستءَ دات اَنت، سوره طهءِ وانگءَ مزنيں تأثيرے آئيءِ سرا هشت وتی گهاری گوشت: هما ذات كه إے گپاني جتگ، بس عبادتءِ لايق إنت، منءَ محمدصلی‌الله‌علیه‌وسلمءِ گورءَ ببر إت.
عمر رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلمءِ گورءَ ماں أرقم بن أبي الأرقمءِ لوگءَ شت و اسلامي آرت. گوں عمرءِ اسلام آرگءَ مسلمانانی حالت باز تغيير كت و مسلماناں توانت ماں مسجدالحرام، پهكانی ديمءَ نماز بوان أنت و عمرءَ گوشت: رند چه مروچی هچبر خداءَ چيركانی عبادت نہ كن‌ايں.
عمرءَ گوں وتي إے توارءَ تاريخءِ سكوت پروشت و آ شير مردءَ تهنا ابوجهل و ابو لهب خطاب نكت أنت، بلكيں آئيءِ مخاطب پهكيں زوراكاں ماں پهكيں زمانگان أنت.
هجرت
وهدے كه پيغمبرصلی‌الله‌علیه‌وسلمءَ مسلمان، په هجرتءَ دستور دات اَنت، مسلماناں رُمب رمبءَ چيركانی هجرت إش كت، بلے عمر بے هچ بيمے په هجرتءَ آماده بوت و وتی زهمی لانکءَ جت زرت و ماں روشن ايں روچءَ مسجد الحرامءَ آتک و رند چه طوافءَ پهكيں كاپرانی خطاب كت وگوشتي: شما پهكاں سهيگ بہ بئيت كه من ديم په مدينهءَ روگاياں هركس كه لوٹيت چکی چوره، جنی جنوزام و آئيءِ پت ومات پرسيگ ببنت گڑا بيئيت ڈن چه شهرءَ گوں من ديم په ديم ببيت، بلے هچكسءَ إے جرأت نيست أت كه گوں عمرءَ بہ مڑيت.
حضرت عمر و پيغمبرءِ وفات
وهدے كه پيغمبرصلی‌الله‌علیه‌وسلم، چه دنيا رخصت بيت، صحابه پهک حبران بوت أنت و جهان آيانی چمانی ديمءَ تهار بوت و گوں وت إش گوشت: كاش كه پيسر چه إشيءَ ما بہ مرتين إيں، حضرت عمر رضی الله عنه، هں ماں سكيں غم واندوهے تها أت و پيغمبرءِ دوستی، آئيءِ سرا غالب أت وپيغمبر وفاتي نہ من إت، بلكيں زهمی دستءَ گپت وديم په مردمانی كت وگوشتي: پيغمبر وفات نبيتگ، بلكيں حضرت موسيءِ وڑءَ خداءِ نيمگءَ شتگ و پدا پچ تريت وهركس كه بگوشيت: پيغمبر وفات بوتگ. من آئيءِ سرءَ سنداں.
همے وهدءَ حضرت ابوبکرصديق رشی الله عنه، آتك ومردمانی دلگوشی وتی نيمگءَ كت و پرمائينتی: أے مردم! هركسءَ كه محمدی عبادت كتگ الّمءَ بزانت كه واجه وفات بيتگ، و هركسءَ كه الله عبادت كتگ، گڑا الله زندگ إنت وهچبر نمريت.
عمر گوں إے گپاني إشكنگءَ سارءَ آتک و زانتی كه آئيءَ اشتباه پهمتگ ودلجم بوت كه پدءَ وتي محبوبءَ دنياءِ سرءَ نگنديت.
حضرت عمر ماں حضرت ابوبكرءِ‌ خلافتءِ زمانگءَ
رند چه إشيءَ كه حضرت ابوبكر په خلافتءَ گچين كنگ بيت، حضرت عمر آئيءِ باسك أت و گوں وتی شور و سر سوجاں په اسلام ومسلماناں، خدمتی كت.
حضرت عمرءِ خلافت
وهدے كه حضرت ابوبكرصديقءَ معلوم بيت كه آئیءِ وفات نزيک إنت، گوں اصحابءِ شورءَحضرت عمر فاروقی په خلافتءَ گچين كت، چه إے كارءَ بازيں مردمے گوشيگا دلگران أت و گوشت إش كه حضرت عمر گرمْ مغز و جلالی مردے.
حضرت عمر رند چه حضرت ابوبكر صدیقءِ دفن كنگءَ مسجدءَ آتک و وتی روش ومنهجی په مردماں توضیح دات و پرمائینتی: أے مردم! لهتے چه شما چه منی خلافتءَ دلگران إتت وشمارا إے بیم هست أت كه عمر شمئے سرا سكی كنت، بلے إشیءَ بزان إت كه منی سكی پیغمبر و ابوبكرءِ زمانگءَ بیتگ، پچے كه پیغمبر رحمة للعالمین وابوبكر هں سكیں نرمْ دلے بیتگ، آیانی نرمی گوں منی سكیءَ یك معتدلیں حالتے پیداگ كتگ، بلے هنو منی سكی بس ظالمانی سرا إنت، و من په مومناں چه آیانی جرندءَ نرم تراں. رندا مسلماناں گوں عمرءَ بیعت كت و گوں آئیءَ دست إش دات.
فتوحات
حضرت عمرءَ ماں وتی خلافتءَ اسلامی حكومتی باز دیما برت و دو مزنْ واكیں حكومت، إیران و رومی پروش دات، و پیغمبرءِ وعده په قیصر وكسریءِ گِرَگ، حضرت عمرءِ دستءَ ثابت بیت، وآئی اولی نفرے إنت كه بیت المقدسی چه مسیحیانی دستءَ بے جنگ وهون ریچیءَ پچ گپت.
حضرت عمرءِ دورءَ اسلامی حكومت روچ په روچ پراهْ گورتر بیت، وماں آ زمانءَ حضرت عمرءَ چه مدینهءَ، گوں وتی سیاست وتدبیرءَ إے مزنیں حكومت اداره كت.
وفات
حضرت عمرءَ تا ده سال مسلمانانی خلافتءِ پست و منصب زینت دار كت، شپ و روچ په مسلمانانی خدمتءَ او شتاتگ أت ویك دمانے چه آیانی خدمتءَ غافل نبیت.
آسرا حضرت عمر فاروق، رند چه دراجیں عمرے خدمت په اسلام و مسلماناں ماں مدینه منورهءَ، ابولؤلؤ مجوسیءِ دستءَ شهید كنگ بوت، وماں وتی دو دوست ومحبوبءِ كِرءَ دفن كنگ بیت.