آپٹیکل الیوژن \ نگاہ ءِ وھم
زاھدہ رئیس راجی
باز بر ءَ مئے چمانی دیم ءَ انچیں چیز یا اکس کاینت کہ روک روک ءَ چارگ ءَ پد سما بیت  کہ آ اکس یا چیز  وتسر ءَسُرگ ءَ اِنت بلے گوں دلگوشی ءَ دوبر چارگ ءَ مالوم بیت انت کہ اے وَ  نہ سُرگ ءَ انت بلکیں وتی جاگہ ءَ اوشتاتگ ۔ بازبرءَ وھدے مئے نگاہ یک ھاسیں نیمگے (سمت یا زاویہ ) ءَ چاران بنت ، مارا آ جاگہ یا جاور دمانے ءَ پد چو دِگہ دابہ گندگ بنت۔
کمے اے گپّ ءَ پچتر کن آں ءُ مِیل یا ریل ءِ سواری کنوکانی درور ءَ دیم ءَ کاراں۔
ھروھد ءَ  مِیل یا ریل روگ بنا کنت آ وتی آسن ءِ پٹّی ءِ سرءَ  پیسرءَ لھم لھم ءَ روان کنت ۔وَھدے ما مِیل ءَ نندوک بئیں  ءُ چَہ دریگ ءَ ڈن چاروک بئیں، مارا گمان بیت کہ پلیٹ فارم ءِ سرءَ اوشتاتگیں مردم ھم لھم لھم ءَ روان اَنت۔
اے وڑءَ گندگ بوَگ ءِ عمل ءَ  ماں اردو زبان ءَ فریب ِ نظر یا بصری دھوکا  گوش اَنت ، ماں انگریزی زبان ءَ آپٹیکل الیوژن یا آپٹیکل ویژول گوش انت ۔ چوشکہ ماں بلوچی ءَ من ءَ پہ اے گالبند ءَ الکاپیں نامے دست نہ کپتگ ءُ گالبندساچی ءِ سرءَ من دگہ مجگیں کارے کنگ ءِ رندءَ آں پمشکا ادءَ پہ وتی بُنگپ ءِ گِشینگ ءَ ” نگاہ ءِ وھم یا نگاہ ءِ دروھگ “ کارمرز کن آں تاں وانوک مول ءُ مراد ءَ سرپد ءُ پھم ات بہ کن اَنت۔
آپٹیکل الیوژن یا نگاہ ءِ وھم ءِ بُندپتر چونائی سک کوھن ءُ کدیم اِنت بزاں350 سال پیش چہ مھتر ایسا ءَ ، ارسطو ءَ ھم ایشی ءِ سرءَ ریسرچ یا پولکاری کُتگ۔
آئ ءَ یک تجربہ یے تچوکیں آپ ءِ سرءَ کُتگ  کہ وھدے ما وتی چماں ھمے تچوکیں آپ ءِ سرءَ سک دَئیں ءُ دمانے ءَ رندچَہ آپ ءَ ڈن ڈوک ءُ ڈل ءِ نیمگ ءَ برایں ، مارا گمان بیت ، گوش ئے اے ڈوک ءُ ڈل ھم  چو تچوکے آپ ءِ پیم ءَ تچان یا سُران اَنت۔
بُرز ءَ ما وتی دراھیں درور اوشتاتگیں اکس یا چیز ءِ باروءَ جتگ ایں  کہ نگاہ ءِ جاورانی مٹ ءُ بدل ، اوشتاتگیں چیز انی سُرگ ءَ زائر کنت۔
اے داب ءَ پرچہ بیت؟ اگاں اکس اوشتاتگ، اکس ءِ چاروک پرچہ آئی ءِ سُرگ ءَ گند ایت؟
شھزانتی یا فلسفہءِ  زانوگراں ،  ایشی ءِ توجیل چَہ فلسفہ ءَ شوھازگ ءِ جُھد کُتگءُسائنسی دنیا ءِ زانوگر ءُ منّوگراں ایشی ءِ سَوَب چَہ سائنس ءَ شوھازگ ءِ جُھد کُتگ۔
سال 1981 ءَ دو بیالوجسٹ ( ھیاتیات یا زندگی ءِ وانشت ءِ زانتکار) ڈیوڈ ھوبیل ءُ ٹورسٹن ویزیل ءَھم  نگاہ ءِ وِھمی بیگ ءِ توجیل ءُ سَوَب شوھازگ ءِ جُھد کُتگ۔ آھانی  لیکہءِ رِد ءَ اِے وھم یا گمان ءِ  بُنی سَوَب ، نگاہ ءِ پُشتی نیمگءِ رَگ اَنت۔
میڈیکل ءِ زبان ءَ نگاہ ءِ اے پُشتی نیمگ ءِ رگ ءَ آپٹیکل نروز گوش اَنت بزاں انچیں  رگ کہ انسان ءِ چارگ یا گندگ ءِ ابرمی  نظام یا سسٹم ءَ رِد ءُ بند دیگ ءِ جُھد ءَ کنت۔
ھر ھما وھد ءَ کہ ما پَہ  چیزے ءِ چارگ ءَ وتی چمّاں سکّ دئیں ءَ گوں دلگوشی ءَ آ نیمگ ءَ چاران بئیں، چریشی ءَ مئے زھن ءُ پگر ھم ھما نیمگءَدلگوش دینت۔
زانتکار گوش انت کہ چم پہ چارگ ءَ  وھدے  یک ھاسیں  جاھے ءَ سک  بنت ، گُڑا اے ندارگ ءِ اکس ءَ یا فوٹو ءَ کشّ اَنت ءُ اے ندارگ ءِ بابت ءَ  رگاں کلوہ دیم  دَینت۔ رگ اے مالومداری یا سرپدی ءَ مگز ءِ ھما جاگہ ءَ رسین ایت کہ اودءَ دیستگیں اکس ءِ تجزیہ (ریس ءُ پریس) کنگ بیت ءُ یک مانا ءُ بزانتے ٹھینگ بیت۔ چد ءُ پد اے اکس ءِ ندارگ ءِ مانا ءُ بزانت مئے زھن ءِ پگر ءُ ھیالانی سرءَ تالان بیت۔
ادءَ اے  گپّ ءِ زانگ المی انت کہ اے پروسس ءِ توک ءَ لازم انت کہ چم ءُ زھن ھردوئیں یکیں ڈائیریکشن یا سمت یا نیمگ ءَ سَک بِہ بنت۔
پرچہ کہ ھروھد ءَ انسان ءِ  زھن ءُ نگاہ یک نیمگ ءَ مَہ بنت، چمانی دیم ءِ ندارگ رگاں راستیں مانا ءُ بزانتے دات نہ کنت۔
سَوَب ایش انت کہ وھدے یک مردمے ءِ نگاہ یک نکتہ ءِ سرءَ بہ بیت بلے زھن دگہ نیمگ ءَ بیت ، آئی ءِ چمانی ندارگ ءَ نگاہ ءِ پُشتی رگ نیم بُندگ پشت گیج ایت ءُ مگز ءِ سرءَ  آئی ءِ امیج یا شبیہ ھم نیم بُندگ بیت۔ وھدے مگز اے نیم بُندگیں ندارگ ءَ  پرریچ ایت   ، چہ آئی ءَ ھچ مانا ءُ بزانت درگیتک نہ کنت  ءُ اے ناسرجمیں مالومداری ءَ ھمے داب ءَ نیم بُندگ کنت ءُ  زورایت ءُ چہ وتی نیمگءَ  دگہ مانا ءُ بزانتے لچین ایت۔
برے آ گوست یا ماضی ءِ جاورے چست کنت ءُ  گوں اے ندارگ ءِ بزانت ءَ لچین ایت  ءُ برے آیوکیں وَھد ءِ بزاں مستقبل ءِ گمان کُتگیں جاورے گوں ایشی ءَ ھم دپ کنت  ءُ پگر ءُ مارشت ءِ سرءَ تالان کنت۔ چریشی ءَ مردم ءِ چم وتی دیم ءِ چیز ءَ دگہ جاورے  تہ ءَ مارایت۔
مگز  ء ِ اے دابیں  وت سریں بزانت  ھوار کنگ ءِ عمل یا کار ءَ ما چمانی رپینگ یا نگاہ ءِ وھم گوش ایں۔ پرچہ کہ چریشی ءَ مگز ءِ پگر ءُ ھیال  ءِ رَھوت (رابطہ ) گوں چم ءِ ندارگ ءَ  نہ بیت۔
نگاہ ءِ وھم ءَ ما گوں یک درورے ءَ سرپد کنگ ءِ جُھد کن ایں۔
وھدے سے کُنڈی (مثلث\ ٹرائینگل ) یا چارکُنڈی ( اسکوائر\مربع )  کشکانی اکسانی نیمگ ءَ ما  وتی چماں سک دئیں مئے نگاہ کینیوس ءِ سرءِ اے اکساں چارکُنڈی یا سے کُنڈی پیش دارایت ۔
وکی پیڈیا ءِ گوشگ ءِ رد ءَ نگاہ ءِ وھم کنگ ءُ رپینگ ءِ توجیل شوھازگ ءِ بازیں جُھدے کنگ بیتگ بلے تنیگہ کسے الکاپی ءَ اے گوشت نہ کنت کہ ایشی ءِ راستیں  سَوب چی یے۔
منی جند ءَ اے سرھال یا بُنگپ پرچہ پہ وتی نبشتانک ءَ دیم ءَ آرتگ۔ ایشی ءِ سوب ایش انت کہ  مروچیگیں زمانگ ءِ سائنس ءُ ٹیکنالوجی ءِ زانشاں
آپٹیکل الیوژن یا نگاہ ءِ رپینگ ءِ  وسیلہ ءَ بازیں کارے ٹھینتگ ءُ دیمروی کُتگ۔  ھمے پیم ءَ سائنسی پینٹنگ ءِ بازیں ازمکاراں وتی اڈ کُتگیں اکسانی توک ءَ تھری ڈی ایفیکٹ پیش دارگ ءِ جُھد کُتگ۔
بازیں اکسانی توک ءَ کسانیں ٹکے ءَ بہ گرتاں مزنیں گِرد \ چارکُنڈ انچوش نز نز ءَ  جَتگ اَنت کہ چاروک ءَ گِرد (دائرہ ) ءُ چارکُنڈ(مربع ءُ مستعطیل ) ءِ جُھلی گندگ ءَ کئیت۔
چونائ ءَ وَ اے ازمکار ءِ ساچ اتگیں کسان مزنیں گرد \ چارکُنڈ انت کہ آئ ءَ کش پہ کش ءَ انچوش رد ءُ بند داتگ انت کہ چاروک ءَ ایشانی تہ ءَ جھولانکی ءُ شاھگانی ھم گندگ ءَ کئیت۔
تھری ڈی ایفیکٹ بہ بیت اگں نہ ورچوئل رئیلیٹی ءِ تامُر بہ بنت،  اے درست ھمے نگاہ ءِ رپینگ ءِ لیکہ ءَ زٗوراَنت ءُ وتی الیوژنری ساچشت ءَ ٹھین اَنت۔
مروچاں فورسڈ پرسپیکٹیو نامی یک ٹیکنالوجی یے ھم دیم ءَ اتکگ ۔ اے ھم نگاہ ءِ رپینگ یا وژول الیوژن ءِ کار ءَ کئیت ۔
تامُر اڈ کنوک اے ٹیکنالوجی ءَ کمپیوٹرانی سرءَ جوانیں دابے ءَ کارمرزگ ءَ اَنت چوشکہ ایڈورٹائزمنٹ یا اشتہار ءِ توک ءَ یا روتاکا سرءَ ما گندایں کہ یک مردمی دستے ءِ سرءَ بلائیں ماڑی یے ایر اِنت ۔ اگاں نہ ھپت ھشت تبکیں   ماڑی  یے ھمنچو کسان ءُ پٹک اِنت کہ مردمی دست ءِ سر ءَ ایرکنگ بیت۔
گوگل شوھازکار ءِ گوشگ ءِ ردءَ ھندوستانی تامُرءِ نامداریں ازمکار شاہ رخ خان ءَ وتی تامُر ” زیرو“ ءَ ھمے  نگاہ ءِ رپینگ ءِ تیکنیک کار بستگ۔
ھالی وُڈ ءِ یک دو تامُرانی توک ءَ ھم ھمے تیکینک کارمرزگ بیتگ کہ کارست چَہ وتی اسل کد ءُ بالاد ءَ سک کسان یا پَٹک  گندگ ءَ کئیت۔
اے پڑءَ ھرھما نودربرے کہ  وانگ ءُ کارکنگ لوٹ ایت چَہ یوٹیوب ءَ نپے چست کُت کنت کہ  اودءَ بازیں تامُرے آپٹیکل الیوژن ءِ بابت ءَ  شرّیں سرپدی  دیگ ءَ انت ۔ پہ دربرگ ءَ بائد اے چارگ ءُ سرپدی زورگ بہ بنت، تاں روزگار ءِ یک دگہ درے پچ بوت بہ کنت۔
دلگوش: اے نبشتانک پہ باسک دامگ ءِ سائنس بلوچی دیوان ءَ نبیسگ بیتگ۔ روچ  9 جولائ 2020 ءَ ۔
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭