پروفیسر عزیز بُگٹی ءِ بیرانی ءُ مئے لبزانک ءِ رویہ 
زاھدہ رئیس راجی 
ما یک انچیں جاھے ءِ نشتگ ایں کہ ادءَ ماتی زباناں جاہ ءُ بستاردیگ وتی جاہ ءَ، ادءَوَ ھال ایش انت کہ بلوچ یک راجے ءِ جھت ءَ بہ گرتاں بلوچی یک زبانے ءِ جھت ءَ ھم سکیں نادوستیں نام اِنت۔ پدءَ بگبتھی ایش انت کہ اے نادوستی ءَ گیش کنگ ءَ آ بلوچانی ھم مزنیں دستے ھور انت کہ پہ زاتی سیت ءُ نپ ءَ مدام بلوچ ءُ بلوچی ءِ باپارکن اَنت۔
پمشکا دپ چٹیں ، لاپ دوستیں ، نام لوٹیں مردمانی دست ءَ ھروھد ءَ مستری اتک بزاں پہ بلوچ ءُ بلوچی ءَ پندلے سازگ بوت۔ ایشانی کار تھنا اے نہ انت کہ بلو چ ءُ بلوچی ءَ بھر ءُ بانگ کنگ ءَ بدواھانی ھمراھداری ءَ بہ کن انت بلکیں ایشانی جُھد اے ھم بیت انت کہ دلپھکیں جُھدکارانی نام ءُ توار اں انچوش گار بہ کن ات کہ آیوکیں پدریچ یکے وَ چَہ ایشانی ناماں نا بلد بہ بیت ءُ دومی اگں ناماں بہ زانت ھم گُڑا وت سریں ایرادانی انچوش دیمپان ئِے بہ کن انت کہ دوبر وتی جُھد ءَ برجم دارگ ءِ نام ءَ نے آئی ءِ جند بہ زانت نے آئی ء ِ رندگیری کنوک ۔ 
اے پیش بندی (تمہید ) ءِ سوب ایش انت کہ بلوچ ءُ بلوچی ءِ دلپھکیں جُھدکارانی بُندپترءِ تپاسگ ءَ مارا انچیں بازیں نام ھم دست کپ انت کہ آھاں وتی دور ءُ باریگ ءَ چَہ وتی وس ءُ واک ءَ گیش کار کُتگ ءُ بلوچی زبان ءُ لبزانکی مڈی ءَ یک توانے بکشاتگ بلے مروچی آھانی نام توار پھک ءَ گار اِنت ۔ 
نوکیں پدریچ نہ زانت کہ اے کے بوتگ انت ایشانی جُھد چے بوتگءُ گُڈسرءَ ھال اے بہ بیت کہ نے آھانی زندگی ءَ آھاں شرپ ءُ بستارے دیگ بیت نے کہ بیرانی ءَ رند آھانی جنازہ ءَ کوپگ دیگ ءَ بلوچ راج الکاپی ءَ گون بہ بیت ۔
اے گپ ءَ من وت سرءَ نہ جَنگ ءَ آں کہ مئے نیمگ ءَ یک نامے پروفیسر عزیز بُگٹی ئیگ انت ۔ پہ بلوچی ءِ زبان ءُ لبزانک ءُ سیاست ءُ بُندپتر ءِ تک ءُ پھناتاں وتی زانت ءُ زانشت ءِ کساس ءَ مزنیں جُھد کنوکے بہ بیت بلے وھدے شکر ءِ نادراھی ءِ سوب ءَ آئی ءِ پادے بُرّگ بِہ بیت ءُ آ نپادانی باھوٹ بہ بیت ، کسے پَہ آئی ءِ چارگ ءَ سرے مَہ جنت، کسے آئی ءِ دلبڈی دیگ ءَ ھال پُرسی کنگ ءَ آئی ءِ در ءِ دپ ءَ مہ روت ءُوھدے آ چَہ دنیا ءَ بہ لڈ ایت بہ روت آئی ءِ جنازہ ءَ کوپگ دیوک آئی ءِ بُگٹی قبیلہ ءِ مردم وَ بہ بنت بلے بلوچی زبان ءُ لبزانک ءُ سیاست ءُ بُندپتر ءِ مردمانی تہ ابید چَہ پنچ شش گچین مردماں دگہ کسے مہ بیت ، گُڑا سک اپسوز بیت اِنت کہ مارا فیس بُکی ءُ واٹس ایپی دانشوار وَ مان کاینت کہ آھانی دراھیں جُھد آسراتیانی برکت ءَ اِنت بلے پروفیسر عزیز بُگٹی ءُ آھانی دور ءُ باریگ ءِ جُھدکارانی ، جُھد ھچ مان نیاینت کہ آھانی دراھیں کار بے آسراتیانی تہ ءَ بیتگ اَنت پمشکا ما ستر بہ گوش ایں آ گیشتر شرپ ءُ ازت کرزاَنت۔ 
لھتے ماہ پیسرکہ من پہ وتی تھیسز ءَ مُچ کُتگیں کتابانی ھارڈ ءُ سافٹ کاپیانی تپاسگ بنا کُتگ ات گُڑا سلیمانی گالوار ءَ نبیس اتگیں پروفیسر عزیز بُگٹی ءِ کتاب ” بلوچی اردو بول چال “ ھم دیم ءَا تکگ اَت ءُ من ھیران اتاں کہ بلوچی زبان ءِ جُھدانی نام کہ گرگ بوتگ ءُ بیگ ءَ اِنت آھانی کش گورءَ ھم پروفیسر عزیز بُگٹی ءِ نام توار گرگ نہ بوتگ۔اے کتاب ءِ سیمی ایڈیشن ءِ دست کپتگیں سافٹ کاپی ءِ وانگ ءَ سما کپ ایت کہ چَہ سال 1977 ءَ اے کتاب ءِ اولی ایڈیشن چَہ قلات پبلیکشنز ءِ نیمگ ءَ چاپ کنگ ءَ سک باز پیسر پروفیسر عزیز بُگٹی ءَ جیڑ اتگ کہ پرچا بلوچستان ءَ ھما رنگ ءَ اردو چَہ پرائمری ءَ وانینگ بوھگ ءَ اِنت ءُ بلوچی کہ صوبہ یا اوستان ءِ گیش گپ جنوکانی زبانے ، آ نودربراں وانینگ نہ بوھگ ءَ اِنت ۔ 
کتاب ءِ ”سرگال “ نامی نبشتانک کہ اولی ایڈیشن ءِ بھر بوتگ ۔ ایشی ءِ تہ ء پروفیسر عزیز بُگٹی نشان کنت کہ 
” بلوچستان ءِ خطہ ءَ انونگیں زمانگ ءَ ھمنچو نامداری رس اتگ کہ بلوچستان ءِ بابت ءَیک ءُ نیم سد سال پیش چاپ بوتگیں انگریزی کتاباں ملک ءِ جتا جتائیں چاپکاری ادارہ دوبر چاپ کنگ ءُ بُرزیں نھاد ءَ بھا کنگ ءَ انت ۔ بلوچانی بندپتر ءِ بابت ءَ چَہ مروچ ءَ دَہ سال پیش ھما کتاب کہ پانزدہ کلدار ءَ دست کپتگ اَنت نوں ھمایانی دومی ایڈیشن یک ءُ نیم سد کلدار ءَ بھا بوھگ ءَ اَنت ۔ بلے انچو نامداری ءَ پد ھم ملک ءِ توک ءِ مردماں اے ھم مالوم نہ اِنت کہ بلوچستان ءِ مردم ” بلوچ “َ انت ءُ بلوچ ھما زبان ءَ گپ جن اَنت آ ” بلوچی “ انت بلے اے بگھبھت بلوچی ءَ زبان ءِ جاگہ ءَ قومیت ءِ بزانت ءَ زورگ ءَ اَنت۔ءُ سرپد نہ بنت کہ ھما پیم ءَ تُرک یک راجے ءُ ترکی آئی ءِ راجی زبانے ، عرب یک راجے ءُ عربی آھانی زبانے ھمے رنگ ءَ بلوچ ھم یک راجے ءُ بلوچی ھم بلوچانی راجی زبانے ۔ “ 
گُڈسرءَ آ وتی کتاب ءِ چاپگ ءِ مول ءُ مُراد ءَ درشان کنان ءَ نبشتہ کنت :
”منی بازیں دوستاں بلوچی دربرگ ءِ بابت ءَ وتی واھگ منی دیم ءَ درشان کُتگ چریشی ءَ منی دل ءَ بلوچی اردو بول چال ءِ بُنگپ ءَ گوں ھمگرنچیں اے کتابُک نبیسگ ءِ واھگ پاد کُتگ ات داں دربرگ ءِ واھش ایر کنوکاں چَہ بلوچی زبان ءَ ھمنچو سرپدی بہ بیت کہ آ بلوچ ءِ گپ ھبر ءَ پھم ات ءُ سرپد بوت بہ کن انت ۔ اے کتاب ءِ توک ءَ بنیادی لبزانی ءُ ھمروچ کارمرز بیوکیں چیز ءُ ھبرھوار کنگ بیتگ انت ۔“ 
اے کتاب ءِ تپاسگ ءَ رند وھدے من پروفیسرعزیز بُگٹی ءِ دگہ کتاب شوھازگ بنا کُت انت گُڑا دیم ءَ اتک کہ آئی ءِ لھتے چاپ بوتگیں کتابانی لڑ اِے رنگ ءَ اِنت: 
” تاریخ ِ بلوچستان ۔ شخصیات کے آئینے میں “ 
” نوزورغام “ 
“بلوچی اردو بول چال” 
، “بلوچستان سماجی ادب اور ادب ثقافت اور سماج”
، “تاریخ بلوچستان” 
“بلوچی مزاحمتی ادب ‘‘
” بلوچستان سیاسی کلچر اور قبائلی نظام‘‘ 
ھمے رنگ ءَ اے ھم مالوم بیت کہ آ چَہ سال 1980 ءَ بہ گرتاں 1983 ءً بلوچی اکیڈمی ءٍ جنرل‌سکریٹری ھم بوتگ۔ 
چوشکہ من بُرز ءَ گوشت کہ جُھد تُری کسانیں بہ بیت یا مزنیں بے آسراتیانی توک ءَ کُتگیں جُھدانی بستار ھمک راجے ءِ تہ ءَ بُرز ءُ پُرارزشتیں بیت اِنت پمشکا باید پروفیسر عزیز بُگٹی ءِ کُتگیں دراھیں کار کہ تُری کجام ھم تھر ے ءَ ءُ کجام ھم پھناتے ءَ بہ بنت آھانی سرءَ دیدانک دیگ بہ بیت آھانی سرءَ باوست کنگ بہ بیت ءُ آھانی سرءَ پٹپول کنگ بہ بیت کہ اگں انونگیں وھد ءُ زمان ءِ بلوچ ایشاں جاہ ءُ بستار مَہ دنت ڈنی پندل سازوک ایشانی نام توار ءَ وَ چونائی ءَ ھم پھک ءَ گار کنان کن انت ، بلے اے مڈیانی گاری ءُ اے جُھدکارانی گار ءُ بیگواھی ءِ ربیت مئے ھلاپ ءَ ھم کارکنوکانی مزنیں دلبڈی جوڑ بنت۔