بلوچ پیریگ ، زیک ءُ مرچی
هسابجار
اے راستے کجام هم راجے کہ گلام دارگ بیت ، گلامی یک انچیں نشہ ے کہ آ راج ءِ تهی ءُ زاهری هر دُک تبانی سرا اسر کنت –
گلامیں راج وتی گلامی ءِ تها ، وتی کُلیں هستی آں چہ شمُشکار بیت ، آ گلامی ءِ ملار ءَ انچُش هنوش بیت چو کہ یک نشهی ے وتی نشہ ءِ تها –
نشهی ءِ وتی یک خاصیت ے بیت ، آ وتی نشہ ءِ پورو کنگ ءَ کلیں شِهاں ببا دنت ، بس آی ءِ مول وتی نشہ ءِ تها هنوش بوگ انت ، آ چہ کلیں هستی آں زبهر بی . تو بگو آی ءِ سرا زند گزران ءِ اهمنیچُک زِمّہ بنت چرایاں وتا گستہ کنت ءُ بس نشہ ءِ مُهتاج بیت ءُ پہ نشہ ءِ هاترا هر چیز کُت کنت –
همے داب ءَ گلامی ، گلامی راج ءَ را چہ وتا بیگانہ کنت ، هما کہ زورگیر ءِ مَنشا بیت آ هما کنت ، همای ءِ کّشِّتگیں مِیلّانی تها لیب کنت .چرا لکیر ءُ مِیلّاں ابید آی ءَ هِچی دگہ میم نہ ئیت ءُ آی ءِ سما ءَ پُلیت –
گلامی ءِ مستریں مَلار یا ( ٹسٹ ) جهالت انت ، وتی زورگیر ءِ رند ءَ کپگ انت ءُ وتی واجہ ءِ وژنود کنگ انت ، ءُ همے وژنودی ءِ باجبری ءَ وت ماں وت گورجیگ پہ گوجیگ بیت ، سرے جنگ ءُ جدل ءَ کپیت –
زورگیر ءِ مستریں سوبمندی همے وت ماں وتی جنگ ءُ جهالت ءِ تها پنیام انت ،
آ پہ همے جنگ ءِ برجم دارگ ءِ هاترا هر وڑیں هیلہ ءُ هُنر سازیت ، ءُ همے کار ءَ چد ءُ گیش ودینگ ءِ هاترا همے جهد ءَ بی کہ اے لیبی ءَ چتو من همے مِیلّانی تها لیب بداراں ءُ پہ مدامی همدا گیڑ بکناں –
زور گیر ءِ گورا چیزے مهکمیں ازباب انت کہ کارمرزاش کنت ءُ همایانی وسیلہ وتی زورگپتیں راج ءَ وتی گلام دارگ ءِ جهد ءَ کنت –
آیانی تها ، بے لاگام . نشہ ، لُٹ ءُ پُل بُگُز ءُ کینگ ، .دین ءُ مزهب ، مُلک ءُ میراس ، زات ءُ زریات ، کستریءُ مستری ، کوریں الم ءُ دُروگیں مهر ، هاکمی زبان ءُ دودماں ، لبزانک ءُ راجدپتر ، اے کلیں ازبابان وتی سرکاری واکدارانی وسیلہ ءَ گلامیں راج ءِ دلانی تها انچُش جاه دنت چُش کہ هیروین ءِ نشہ ءَ –
مُلک ءُ میراس تی انت بلے شرستہ همایگ انت ، وتی منّاں ترا وانینیت ، بلے وتی مول ءُ مُرادانی پیلو کنگ ءِ هاترا ، ترا هما علم ءَ دنت کہ آهودءَ تو گوں نہے ، وتی زبان ءُ دودماں ، وتی لبزانک ءُ راجدپتر .وتی پُچ ءُ پوشاکاں همے سپر ءِ تها مدان مدان ءَ تی سرا موشان اش کنت –
اگاں من بُگشاں کہ آی ءِ ازباباں چہ مستریں ازباباں چہ یکے همے کوریں الم انت ، تہ من رد نباں . ادا آ دو کار کنت .یکے چہ کودکی ءَ بگر داں پیرسالی ءَ ترا چہ تی جند ءَ پُلیت ءُ ترا سمای دُرشم ءَ چہ وتا بیگانہ کنت ءُ دُمی نوکرایانی لالچ ءَ یک دُومیگ ءِ گُٹ ءُ هونان کنت ءُ ترا وتی ترتیب ءِ بهرے هم چمداں جوڑ کنت –
وتا تی پِت لیکت ءُ ترا وتی چُک ءُ تی سرا هاکمی کنت ، تی شر ءُ هراب ءِ ءُ کُل هستی ءِ واجہ لیکیت وتا ، بلے کارپدے پِسّوی بنت ، تی سرڈگار ءِ کلیں مڈیاں پہ رِپک ءُ هُنر پُلیت –
دیں ءُ مزهب ءِ نام ءِ سرا گوں وتی دونمبریں ملایاں ترا ریپینیت ءُ وت ماں وتا میڑینت .زات ءُ زریات ءِ پرک ءُ پیر ءِ هیلہ ءُ هنراں سازیت . وتی کارگس ءُ کارجاهاں سیاهاں کمتریں درجہ دنت ءُ اسپیت ءَ ساڑاهیت ، تی دل ءِ تها چہ تی وتی برات ، هم مُلک ءُ همزبان ءِ شرپ ءَ دور دیهگ ءِ جهد ءَ کنت ءُ دلانی تها بُگز ءُ کینگ رُودینیت ءُ همے وڑا احساس ء کمتری ءُ برتری ءِ توم ءَ کیشیت –
چہ تی وتی تها کهده ءُ میر ، سردار ءُ ٹکری جوڑ کنت .یکے کستر ءُ دُمی ءَ مستر کنت ءُ ترا تبکاتانی تها بهر کنت . همے هیلہ ءُ هنرانی چم ءِ نزر ءَ نیاؤکیں مِیلّ ءُ زمزیلاں گوں بندوکیں گلامیں راج چہ وتی هستی ءَ چہ بیگانہ بیت ءُ روچ پہ روچ کِٹان کنت ءُ گُڈیگ ءَ سر ءَ پہ بیگواهی ءَ درکاریت –
دگنیا ءِ اے دگہ گلامیں راجانی وڑا بلوچ راج هم همے گلامی ءِ مین ءَ چہ هژده سد ءِ دهک ءَ کپتگ ءُ کیت اے دو سدیں سالانی تها بلوچ ءَ وتی بازیں هستی ے باهینتگ –
بلوچ ءِ کہ وتی راجدپتر انت هودا بلوچ سکیں دلپهکیں ءُ ایمادار ءُ مهر کنوکیں راجے ءِ بستار ءَ گندگ بی . چہ آی ءِ بتل ، شئر ، داستاناں همے پدریں کہ آ مهماندار ، میار جل ، یکے دُومیگ ءِ کُمک ،اشر ، بجار ، گوں وتی کستر پاداں مهر ءُ دوستی ، اے انچیں سپتاں کہ تهنا ترا بلوچ ءِ گورا دست کپتگ انت ، بلکیں همے کلاں کہ یکجاه کنے آ بلوچ جوڑ بیت ، ءُ بلوچ همے چیزے کوڈانی نام انت –
( اشر ءِ درگت ءَ یک واقع ے ادا بیان کنگ آلمی زاناں ، ما وتی میتگ ءَ کاپرے کمب کنگااتیں گُڑا هروکی اتکاں پهٹان کہ هراں رزان اش لڈتگ ات میتگ میتگاں تر ات ءُ بها اش کُت ،گرم کپتگ اتاں مئے گورا داشت ات ، سُبارگ ءِ سرا مارا جُست اش کُت کہ شُمے روز چُنت انت ، ما گُشت ما مُپت ءَ کارایں .پدا جست اش کت کہ شما یکیں هاندان ءِ مردم ات ما گو انان اے دُرست دگہ دگہ میتگاں چے اتکگاں ، آ ہیراں بیت ، گُشی بلوچاں کمال انت -)
چدا زانگ بی کہ بلوچ اے کتہ ءِ تها نندوکیں یک انچیں راجے کہ آ راج دوستی ءَ وتی مٹ وت انت .
بلوچ راج ءِ تها زات ءُ زُریات است انت .بلے بلوچ ءَ اشانی هچ چُشیں پرک ءُ پیر (تعصب) نہ کتگ رِنداں اُستاهاں گوں سانگ کُتگ ءُ بلوچاں گوں درزادگ ءُ گلامان ، کل بلوچ سد دل یک دل بوتگاں ، کس ءَ کس کمتر نہ لیک اتگ ، کُلانی شرپ ءُ ازت یک بوتگ .نہ کسے احساس ء کمتری ءِ آماچ بوتگ ءُ نہ کسے احساس برتری ءِ ، بلوچ ءِ کرا بس یک چیزے ءَ ازت نہ بوتگ ، آ اِنت لگوری ، لگور ءُ پد کنیزوک ، دوکہ ءُ پریب ، بلے لگور زاتے نہ انت هملے ، اے همل کسے ءَ هم کتگ ، آ آشگانیگ بوتگ ، اشی ءَ چہ زانگ بی کہ بلوچ بهادُریں راجے ءُ پدکِنزگ ءَ ئیبے سرپد بیت –
بلوچ وتی هند ءُ دمگ ءُ کُوچگاں وتی پِت ءُ پیروکی ڈگارانی سرا آباد بوتگاں گیش وت مان وت سیاد ءُ وارس بوتگاں چے یک دریں مردمے سانگ ءُ سورے ءَ اوار کپتگ .کلگ ءُ کُوچگ داں روچ ء مروچ همے داب ءَ انت –
بلے پیرگیں بلوچ ءُ زیکیں بلوچ ءِ تها یک بلاهیں پرکے اتکگ ، پیرگیں بلوچ کہ شُدیگ بیت گڑا کل شُدیگ بیتگ انت ، درتہ پُچ بیتگ گُڑا کُل بوتگ انت ، کسے مریز بیتگ داں دُراه نہ بوتگ آی ءِ لوگ ءَ شپ پانی ءَ دیر ءُ دریں مردمانی رو آ ها ءَ نہ بُرّ اتگ ، کپتوکی انچش –
پیریگیں بلوچ ءِ وژبهتی اے بوتگ کہ آوتی زمین ءِ سرا نشتگ وتی زمین ءِ برورد ے وارتگاں وتی مال ءِ پُٹ پژمے پوشتگ انت ءُ کوه ءُ کورانی درچک ءُ دار ءُ دازاں چہ وتی لوگ ے بستگ .آ کسی مهتاج نہ بوتگ . پمشکہ آ تها چہ شاهی شاهاں بوتگ –
نہ دین ءُدُگنیای ، نہ زات ءُ زُریاتی . نہ دگہ بگر ءُ بداری .پرک ءُ پیر(تعصب ) ے کتگ ، هر کس یکیں چم ءَ چارگ بوتگ شاه ءُ گدا ، پیر ءُ پکیر کل یکیں پتر ءَ نندوک بوتگ انت –
ماں مکران زگری ءُ نمازی اگاں بوتگ گُڑا یکیں کبرستان ءَ کل کسارت کنگ بوتگ انت نہ دزکوش ءِ پرکے بوتگ ءُ نہ سیر ءُ سانگ ءِ ، کس چہ کس ءَ کمتر ءُ شرتر مارگ نہ بوتگ پمشکہ کس چہ تها بیمار نہ بوتگ –
زیکیں بلوچ کہ لُچ ، لپنگہ ، بیمان ، دُز ، زگری ءُ نمازی ، ٹهی ءُ اُستا ، زات ءُ زُریات ءِ پرک ءُ پیر ءِ جنتر ءِ گر ءَ کپتگ اے کُل همے گلامی ءِ داد انت –
پریشی ءَ کس تکانسُر مہ بیت . راجے کہ گلام بی الم آ چہ وتی آں نہ بی آ بے سمای ءِ مستیں لیڑو ءَ جماز بیت ، کس کسی نہ بیت ءُ هر کس دُمیگ ءِ سرا دنتان گدروشیت ءُ پہ واجہ ءِ وژنود کنگ ءِ باجبری ءِ تها ملار بی –
بے زری، بزگی ، واری . انچیں بیماری انت کہ دوری ودی کن انت ، هرکس گیش ے وت نہ بی ، کجام راجے یا استانے ترا تاراج کنگی بی اول تو آرا وار کنے آی ءَ زری ءُ مالی هساب ءَ نیست نہ بود کنے –
مهر ءُ محبت گوں وش هالی ءَ بیت .هرکس چہ وت برابریں هرکس وشیں من دُمیگ ءَ بگنداں . گلامیں راج چو هما پشی ءَ بنت کہ کجا مید وتی ماهیگانی لَچُّکّ ءَ ایر بہ کنت منے کپوند بکناں .-
بلے وهدے راجے ءَ کہ وتی گلامی ءِ احساس بی آلم یک روچے آ اے چم ءِ نزر ءَ نیاؤکیں مِیلّلان کور کنگ ءُ زمزیلانی سِندّگ ءَ سوبیں بی-
اے کار الم مشکُلیں کارے انچو کہ تو یک بِرّیں اُشترے یا هرے درارگ ءَ چینچُک جنجالی کشّ ئے ، چنت براں ترا دور دنت .سر جنت بازیں مسیبتے ءُ تکلیپے ءَ پد نی تو آی ءَ وتی کابو ءَ کارئے ءُ کابل ء کارے کنے . یک یلچرے ءَ زِمّہدار کنگ ارزان نہ انت بلے نبتگین کارے هم نہ انت . ادا دو نیمگ ءَ ترا زور پربیت یکے هما کہ زوگیریں دُومی هما کہ زورگیر ءِ پیشداشتگیں دُره آپ ءَ اُژناگ کنگ ءَ انت –
بلے اے میان ءَ تو وتی گلامیں راج ءِ تها انچش وتا اوار گیجے ءُ آی ءِ اتبار ءُ بروسہ وتیگ کناں بے آ مَدان مَداں ءَ تی نیمگ ءَ جُنزان کنت . همے ازبابان کہ زورگیر کارمرز کنت پہ راجے ءِ گلام دارگ ءِ هاترا راج دوستیں جُنز هم هما آں کارگیپت بلے پہ همای ءِ جند ءِ هاترا ، زبان ءَ همای ءِ وانیت .راجدپتر ءَ همای ءِ آی ءَ ڈسان کنت وت مان وتی مهر ءُ دوستی ءُ همسنتی ءِ درسے دنت . آچاے کجام ٹک ءُ بُلُک یا مزهب ءِ بیبیت آی ءَ ازت ءُ شرپ بکشیت . داں کہ آ احساس ءِ کمتری ءَ چہ دربہ کپیت چاگرد ءِ تها وتی راجی زِمّہداریاں پیلو بکنت . همینچُک کہ راجی جنز اے کاراں گوں دلپهکی ءَ کناں کنت راج آی ءَ وتی مهروان لیکیت ءُ همای ءِ نیمگ ءَ آیاں کنت ، آی ءِ تها سِنچ ءُ سما وهدان کنت چہ گیر زِمّهداری ءَ زِمّهدار بوهان بی ءُ وتی شر ءُ هراب ءِ پرک ءَ زانان کنت نشہ دُزی ءُدازی ءُ چہ چاگردی اے دگہ سلکاری آں دور بواں کنت –
اے کار انچو هلوهالو ءَ نہ بنت یک پگرے ءِ رودینگ ءَ یکے وهد ءُ دُومی مِہنّت پکار بیت سرانی سر کربان کنگ کپ انت . انچو کہ مرچیگیں بلوچ ءُ زیکیں بلوچ ءِ تها کہ اے پرک اتکگ اے کل همے باهینتگیں سرانی کربانی آنی برکت انت کہ بلوچ ءَ هُوش کتگ کہ پیری من چتو بتگیں ءُ زیک من چتو بیتگان ، نی من چتو بکنان کہ وتی پیریگیں زند ءَ پدا دزبگراں –
مرچی نہ زگری نمازی ءِ پرک ءُپیر منتگ نہ بلوچ ءُ براهوی ءِ نہ درزادگ ءُ بلوچ ءِ نہ استا ءُ گلام ءِ –
راجی جُنز ءَ بلوچ ءِ دلاں چہ گلامی ءِ هیال بُن ءُ نهالان ولگوج کتگ ءُ دورداتگ . همے جُنز ءِ برکتیں کہ مرچی بلوچ هر کجا نشتگ آ پہ وتی پُچ ءُ پوشاک ، وتی زبان ءُ لبزانک ءُ وتی راج دپتر ءِ پٹ ءُ پول ءُ وتی شوهاز ءَ تُشکگایں آی ءِ شاعری بیبیت یا زندگُزان ءِ کجام هم تک ءَ وتا بلوچ کنگ ءُ پیشدارگ ءِ جهد ءَ انت –
آ چہ جاهلی ءِ تهاریاں درکپاں راجی جُنز ءِ رُژن ءِ رُژناهی ءَ دیم پہ آجوی ءِ منزل ءَ جنزان انت