چمشانک::::::::::::::جمیل مھراب
۔۔۔۔۔۔تاکبند چمّگ 21 ،اولی بھر::
درملک ءَ مردم وتی کاراں انچو مان گیش اتگ کہ نزیکیں مردمے ءِ گند ءُ نند ءَ ھم روگ نہ بیت۔ بلے ساچ ءِ سنگتانی جھد ستاکرزیت کہ لبزانک ءُ زبان ءِ ھاترءَ گلے ٹھینتگ ئِے ءُ لبزانکی دیوان کن انت، ساچ ءِ سنگتانی جھد انت کہ امارات ءِ کُنڈ کنڈ ءَ دیوان بہ کنیں، تاکہ ھمک نیمگ ءِ لبزانکی ءُ زبان دوستیں بلوچاں گوں دوچار بہ کپ ایں، گڑا ھمے سلسلہ ءَ سنگت “ضدنا، فجیرہ” ءَ اتکگ ات انت، دیوان ءِ ھلاسی ءَ چہ رند لھتے کتاب سنگتاں گون ات ھمے کتابانی تہ ءَ تاکبند چمگ ھم ھوار ات۔
تاکبند چمگ ءِ شونکار،”رفیق عاجز”۔ کمک شونکار،”فدا احمد” ءُ کمک کار،”سلیم ہمراز” انت۔
چمگ تاکبند ءِ جوانی ایش انت کہ آئی ءِ تہ ءَ ردانکی بھر مزن انت ردانکی بھر ءِ تہ ءَ رجانک ءُ کسہ ءِ ھمراھی ءَ یک بھرے سچکان انت کہ آئی ءِ تہ ءَ چمشانک ءُ شرگداری ءُ نبشتانک ھوار انت۔
سچکان لڑ ءِ تہ ءَ۔
اولی نبشتہ یوسف گچکی ئیگ انت کہ آئی ءَ “چندن ءُ مسکانی شائر اتا شاد” ءِ سرنام ءَ نبشتہ کتگ۔
“اتا ءَ انچو کہ من پیسر ءَ گوشت کہ آئی ءَ شائری پڑ ءَ پہ نوکیں راھانی شوھازگ ءَ اے پراہ ءُ شاھگانیں ڈن ءَ وتی ھیال ءُ پگر ءِ بور ءَ را ہر کش ءُ پھناتاں تاچینت۔نوکیں راہ شوھاز ات، نوکیں در پچ کرت،نوکیں ھیال آورت انت”
(تاکدیم 16)
بلوچی لبزانک ءَ جوانیں تاک ءُ تاکبند چاپ بیت بلے جیڑہ ایش انت کہ مئے کر ءَ وانوک آ کساس ءَ نیست کہ ھمے تاکبند پہ وھد ءُ پاس چاپ بہ بنت وتی ھرچ ءُ درچ ءَ در کت بہ کن انت ،21 چمگ تاک ءِ تہ ءَ “اے آر داد ءِ دو نمدی ءُ ھمراھی ءَ “پازل:ازم ءِ ھزار رنگ” ءِ سرنامگ ءِ سر ءَ یک شرگداری یے ھم ھوار انت آئی ءِ تہ ءَ واجہ نبشتہ کنت۔
“پوسٹ ماڈرن ازم ءِ یک شری یے ہمش انت کہ آ گوشنت نوں میان استمانی لبزانکی کیلو پشت نہ کپتگ انت ءُ ھژدری ھم نہ انت کہ درامدانی نگدی شاھیم ءَ ہر راج وت ءَ تور بکنت بلکیں نی باید انت ہر راج وتی شئیری ربیت ءَ چہ اے گپ ءَ دیما بیاریت کہ آھانی وتی گور ءَ چے شر انت ءُ چے ھراب”
(تاکدیم 21)
منیر احمد بادینی ءِ کسمانک نویسی ءِ سرھال ءَ واجہ رحیم مہر آئی ءِ کسمانک نویسی ءِ سر ءَ وتی جوانیں تران ءَ گشیت۔
“آئی ءِ ازم ءِ مستریں جوہر کہ وانوک ءَ اثرمند کنت آ ایش انت کہ آئی ءِ کسمانکی کارست وتی آزاتیں تب ءُ مزاج ءَ گوں دیمروئی کنت۔آ ھچ جاہ ءَ ٹائپ کردار نہ سازیت ءُ نیکہ دز مانجی کنت۔بلکیں توامیں کارست کسہ ءِ ابرمی ریچ ءُ لوٹ ءِ رد ءَ دیم ءَ روان کنت دومی چیز آئی ءِ تجربت ءُ مشاہدہ ءِ پہتوی انت”
(تاکدیم 38)
چمگ تاکبند ءِ تہ ءَ اگاں ما چیزے کمی گندیں گڑا فکشن ءِ سر ءَ مزنیں گپ ءُ تران کس ءَ نہ کتگ مئے کر ءَ فکشن نبشتہ وَ بیگ ءَ انت بلے آئی ءِ سر ءَ ھبر کنوک ءُ شرگداری کنوک سک کم انت داں کسھی لبزانک ءَ شریں کساسے ءَ شرگداری مہ بیت آئی ءِ دیمروھی ھم گران انت، چمگ تاکبند ءِ تہ ءَ شرف شاد ءِ “آزمانک ءِ سر ءَ چون گپ بہ بیت ؟ جوانیں نبشتانکے بلے بایدیں اے تک ءَ گیشتر کار بہ بیت۔
شرف شاد وتی نبشتانک ءِ تہ ءَ گشیت۔
“بلوچی ءِ آزمانک کار، آزمانک نبشتہ وَ کنت بلے آزمانک نویسی ءِ بنی رپکاں آشنا ءُ سرپد نہ انت پمیشکا وھدے آ بیانیہ آزمانک نبشتہ کنت گڑا آ چہ گیدی کسہ ءِ تکنیک ءَ برزتر شت نہ کن انت۔اگاں آ چیدگی ءُ تجریدی آزمانک نبشتہ کنت،آ چاچ ءُ مچاچ بنت
(تاکدیم 43)
سید ءِ نمدیانی باز گپ بوت کنت سرنامگ ءَ چندن ساچ واجہ سید ھاشمی ءِ زند ءُ ازم ءِ سر ءَ تران کنان ءَ گشیت۔
“سید راجانی آؤکیں بدلی ءَ مارگ ءَ بیت پمیشکا گشادی ءَ گوں بازیں کاراں کنت۔آ سیدگنج ءَ نزاریت ءُ گدار نازک ءَ ہم نبشتہ کنت ءُ بلوچی زگریں لبزاں کارمرز کنت ءُ گالبند ہم سازیت کہ اے ہما چیز اَنت کہ سید ءَ اگاں ایشانی سرا دلگوش گور مہ کتیں گڑا مروچی بلوچی لبزانک ءَ اے کسانیں مُدت ءَ اینچو دیمروی نہ کتگ ات”
(تاکدیم 132)
میاں اُستمانی لبزانک ءِ تہ ءَ ساچست ءِ نوکیں کتہ کاری ءُ ھمراھی ءَ شرگداری ءِ ھم نوکیں لیکہ اتکگ بلے ما اگاں بلوچی لبزانک ءَ بچاریں گڑا مئے کر ءَ شرگداری ءِ سر ءَ ھم آ کساس ءَ ھبر نہ بیت کہ ھمک نبشتہ کار سرپد بہ بیت کہ منی ساچست کجام شرگداری لیکہانی تہ ءَ اتک کن انت۔
“مبارک قاضی : ترقی پسند یا ما بعد جدید” ءِ سرھال ءَ راشد حسرت نبشتہ کنت۔
“مابعد جدیدیت گوشیت،ایوک بے مانا بوھگ ترا مزنیں شائرے نہ کنت ءُ نئیکہ ہر کسی پہم ءَ آھگ ءَ مزن بئے۔ ءُ نا لیکہے ءَ گوں بندوک بوھگ ءَ شائری مزن بیت۔شئیر ھما وھد ءَ مزن کنگ بیت کہ تو آئی ءَ ازم ساچی یے سرپد بئے ءُ ازمکاری کنئے”
(تاکدیم 173)
سچکان ءِ لڑ دوسد تاکدیم ءَ چہ گیش انت یک جوانیں لڑے اود ءَ وانوک ءَ جتا جتائیں سرھالانی سر ءَ جوانیں شرگداری ءُ چمشانک ءُ نبشتانک گندگ ءَ کیت۔
آیانی تہ ءَ اے سرھالاں جوانیں تران بیتگ ۔
مست توکلی ءِ شائری ءَ چہر ءُ شبین ،گلاب غالب۔
شرف شاد ءِ رجانکاری،رحیم مہر بلوچ۔
بلوچی ءِ ردانک ءِ پدمنتگی، اے آر داد ءِ نمدی یے۔
جاور ترسناک انت،اے آر داد ءِ نمدی یے واجہ گنی پرواز ءِ سر ءَ نبشتہ انت۔
بلوچی لبزانک ءَ مہرانکی ءُ مارکسی لیکہ ءِ باوست ،الطاف بلوچ۔
کالم نویسی ءِ ازم ءُ بندپتر، پیرجان نعیم ۔
بیا او زند،بیا امریکہ۔۔۔منیر بادینی ءِ کسہ نویسی ،صادق صبا۔
علی جان داد ءِ شائری ءَ فیمینزم ،سلیم ہمراز۔
افلاطون ءِ ازم ءِ لیکہ ،مجیب آزاد۔
لوزانک ماں چاگرد ءِ آدینک ءَ، عباس حسن۔
شائری ءُ نوکیں شائری،ارشاد عالم۔
مکران ءِ شئیر،کہ واجہ عبداللہ روانبد ءِ ئیگ انت فدا احمد ءَ اے ھبر گیشن اتگ کہ ھمے یکیں شئیر بازیں کتاباں جتا جتائیں دروشم ءَ چاپ بیتگ ءُ آئی ءِ راستیں دروشم ھما انت کہ اشرف سربازی ءَ دیم ءَ آورتگ۔
فدا احمد ءَ وتی نبشتانک ءِ تہ ءَ نبشتگ ،ازگر علی آزگ ءِ رد ءُ بند داتگیں کتاب گوھرستان روابند “بلوچی ادبی جھدکار کراچی” ءَ چاپ کتگ بلکیں اے کتاب ءِ شنگکار “بلوچ ادبی جھدکار (باج) بھرین” انت۔
سچکان لڑ ءِ تہ ءَ “دیم پہ سپٹ ءِ تیاب ءَ ” قدیر لقمان ءِ یک سرگوستے کہ نبشتانکانی تہ ءَ چاپ بیتگ تاکبند ءِ تہ ءَ کسھی در دگرے گڑا الم ردی ءَ سچکان ءِ لڑ ءِ تہ ءَ سرگوست ھوار بیتگ۔
روان انت