بلوچی زبان ءِ ھزگاری
شاھجان قادر
بلوچ ءَ اے بٹاک وتی گونچان ءَ بستگ کہ بلوچی زبان گال امبار ءِ بابت ءَ سک ھزگار ءُ پُرھاٹیگ انت۔لہتے اے بٹاک ءَ بارت گوں پوراں ہمسر کنت کہ بلوچی دنیا ءِ ھزگارتریں زبان انت۔رواج گپتگیں گپانی زِیل ءِ دارگ چو کودکی لئیب ءَ ارزان انت بلے وہدے ایشانی پَرّیچگ ءِ باریگ کئیت گڑا گپ جنوک یا وتارا دور اندیم کنت یاکہ سر ءَ ترپش ءُ سوچاکیں ” دے دلی دالی” ءِ اوکارگ ءَ درکاریت۔
مارا اے راستی منّگ لوٹیت کہ اگہ بلوچی Concrete لبزانی باندات ءَ ھزگار انت گڑا دومی نیمگ ءَ Abstract لبزانی تک ءَ نِزور ءُ نیزگار انت ہم۔
بلوچ ءِ کرءَ ہَور ءُ باران، مُد ءُ موسم ءَ سیادی داروکیں ہزارانی کچّ ءَ گال ءُ گالبنددست کپنت۔ساربانی، مالداری ءُ کوچگی زند ءُ گزران ءِ ہمگرنچیں ازباب ءُ پدرائِشت بہ بنت یا دریاوردی ءِ کار ءُ کسب ءُ زِر ءَ سیادی داروکیں شے آنی نام، سِلاہ ءُ سنج بہ بنت یا مرکب ءُ باربَریں دلوت، اے کُلاں چپ ءُ چاگرد کنوکیں لبزانی معاملہ ءَ راستے کہ بلوچی ءِ ھزگاری پاسگ نہ بیت بلے وہدے تو سرکاری نوٹیفکیشن ے یا چہ اردوءُ انگریزی ھالتاکے ءَ زرتگیں شونگالے بلوچی ءَ رجینگ بلوٹئے گڑا سک مانگِیشئے ءُ تکانسر بئے۔تعینات، مثبت، اقتصادیات، تمثیل، اساطیر، تفویض، دعویٰ، مدنظر ءُ اے رنگیں ہزاراں لبزانی بلوچی چہ بُن ءُ بیھ ءَ نیست اَنت۔اگہ کسے ءَ ٹہینتگ انت، گڑاپہ دلجمی رواج ہم نہ گپتگ انت۔پدا بدبہتی ایش انت کہ ٹہینوک ءُ رواج دیوک ہم یکے نہ انت۔یکے گشیت شِیر منی ءُ دومی گشیت روگن۔ءُ ہمے کشّاں چیل ءِ تہا اگہ ھِینزک ءِ جندہم بہ چَلیت کس ءَ دانک ے پِرنہ بیت۔
بلوچ ءِ گوں Concrete لبزاں دَرسمائی ھُب ناکی انچو بے کَچ انت کہ آئی ءَ تاکّاری ءُ رسانکدر، سیاست، شہزانتی، نگدکاری ءُ معیشت ءِ گال ءُ گالبندانی جوڑکنگ ءَ گیشتر ریڈیو، ٹیلی وژن ءُ موبائلاں بلوچی نام پِربندگ ءَ وتی سر ءِ مازہ ہوشینتگ اَنت۔پدا ایشانی نام ہم انچیں دلبریں بہمانگی نام اَنت کہ مردم ءَ اَجب مانگیشین اَنت ءُ برے برے تُرسین انت ہم ! پہ درور ءَ، ما موبائل ءِ نام گوانکو کتگ۔بلے بلوچانی دمگی گیدی کسہ ءُ شِرک ءُ پال ءِ تہا ” گوانکو” یک چم ندیستیں مہلوک ے ءِ نام اِنت۔اے ھساب ءَ اگہ کسے وتی کوہستگی سیادے ءَ بگشیت کہ منا دو گوانکو ماں کیسگ ءَ انت گڑا آ بزّگ چہ ترس ءَ وتی پادانی میاربیت کہ اے واجہ ءَ وَ جِنّ ءُ سیہ دیھ کیسگ ءَ کتگ انت ءُ تَریت۔۔!
پُٹہ، استین، رگام، موشنز، تَرہَور، بُگ، گوْاش، کیلگ، مِیتاپ، گوروَنڈ، گَمّر ءُ اے گونگیں دگہ ہزاراں لبز شائری ءُ کسہ ساچی لبزانک ءَ سک براہدار ءُ مہکم کننت بلے برزءِ داتگیں زندمان ءِ تکاں ایشانی آ کساس ءَ زلورت نہ بیت چوکہ تکنیکی ءُ زانشتی لبزءُ گالبندانی بیت۔
من یکرندے ہمے بابت ءَ گوں یک واجہ ے ءَ گپ ءَ اتاں گڑا منا گُشتے کہ ” تو منّے شر نہ منّے شر، بلے منی ایمان انت کہ بلوچی ءِ تہا ہرلبز ءِ بدل است”
بلے بیاکہ زبانزانتی تچک ءَ تچک یک سائنس ے ءُ اے سائنس گشیت کہ زبان ءِ ھالیگیں روت گوں ” ایمان” ءِ چاچاں گلایگ ءُ ساکم کنگ نہ بنت۔