اے باوست ماں پیزبوک ءَ بلوچی زبان ءِ نامداریں ندکار منزور بسمل ءِ یک پوسٹے ءِ سر ءَ بوتگ کہ اود ءَ منزور ءَ بلوچی ءِ ورنائیں زبان زانت زیا بلوچ ءِ دو کتاب ”بلوچی توارینک“ ءُ ”بلوچی راست نبیسّی“ ءِ اکس داتگ اَنت کہ ‘بلوچی توارینک“ ءِ سرتاک ءَ ”ضیا بلوچ“ نبشتگ ءُ ”بلوچی راست نبیسّی“ ءَ ”زیا بلوچ“ نبشتگ۔ منزور بسمل ءِ گپ ایش اَنت۔ 👇
٭””زْیا/ضیا بلوچ وت منی وڑا آبانی درگتا مانگِیشتگ، بلَے مئے زوراکیں مکتبی گپ ءِ وڑا نہ اَنت۔ اِدا کمو سَیل کن اِت””٭
چیر ءِ باوست ھمیش اِنت کہ من رد ءُ بند داتگ۔ من
ایشی ءَ پہ اے نیمون ءَ شنگ کنگ ءَ آں کہ اے پہ بلوچی ءِ وانوکاں جوانیں سرپدی یے بیت۔ ءُ پہ ھمایاں ھم یک سرپدی یے بیت کہ بلوچی ءِ رھبند ءِ سر ءَ ھُبّے دار اَنت۔ ٭مجیب ولی٭
زیا بلوچ:۔ دْروت بسمل جان،
من ھچ مان نہ گِیشّ اتگاں۔
توارینک منی اولی کتاب انت، آ وھد ءَ من گوں گچینی رھبندے ءَ بندوک نہ بیتگاں۔
بلے چود ءُ پد من سیدرھبند ءِ رندگیری کناں کُرت۔
منّتواراں
سلامت بات ئے
منزور بسمل؛ْ۔ تو یار ھُدا ءَ بچار بلوچی ءِ آ دگہ گالوارانی سرا بزگ بکن، ہما آب کہ آ دگہ گالواراں کارمرد بنت، تو اشانی سپارش ءَ بکن، بلّے رہبند ءِ بہرے بنت۔۔
زیا بلوچ:۔ بسمل جان، سید ءِ رندگیر آئی ءِ بُنتواری لیکہ ءِ منّوگر انت ۔ اے رد ءَ اوپسالا ھم داں ھدّے ءَ گون انت کہ اربی آب اش درس کشّ اتگ انت ءُ چیزے بدلتوار اش ھم در کرتگ۔ اے پہ منی، تئی یا کسّی گْوشگ ءَ وتی لیکہ ءَ بدل نہ کن انت داں ایشاں جْوانیں منّانکے مہ منّارین ایت۔
دومی گپ ایش انت کہ داں بلوچی ءِ درسیں ادارہ یکجاہ مہ بنت ءُ یک رھبندے ءِ سر ءَ تپاک مہ بنت ءُ آئی ءَ رواج دات مہ کن انت، جیڑہ ھمے وڑ ءَ مان ایت۔
منی جند سیدرھبند ءِ منّوگر اِنت کہ دنیگا تازی سْیاھگ ءَ من ءَ چد ءُ گھتریں رھبند نہ دیستگ۔ ءُ چوش کہ سید ءَ وتی رھبند ءِ گیشواری سرجم ءَ کُرتگ، پد ءَ اے رھبند گیشتر رواج ھم گپتگ پمیشکا منی ھیال ءَ داں دگہ منّ اتگیں رھبندے دیم ءَ نئیت ما درس ھمیشی ءِ رندگیری ءَ بہ کنیں داں بے رھبندی مارا تاوان بار مہ کنت۔
بدلتوار ءُ بُنتوار ھچ جیڑھے نہ انت اگاں کسے ایشاں پہ جْوانی بہ وان ایت ءُ سرپد بہ بیت۔
سلامت بات ئے !
منزور بسمل:۔ بدل توار اگاں چگل دیگی اَنت، گُڑا چیا جوڑ بوتگ انت؟؟ اگاں یک زبانے ءَ کہ آئی ءِ گالوار باز اَنت، آئی ءَ بازیں بدل توار درکار بہ بنت ءُ زبان شُناسی ءِ رہبند بدل تواراں مہ منّیت، ما زبان شناسی ءِ رہبند ءَ بہ زُوریں یا زبان ءِ جند ءَ گوں کُلّیں گالوار ءُ بولیاں۔۔؟؟
زیا بلوچ:۔ بدلتوار، بُنتوارانی جتا جتائیں جاورانی پیداوار انت۔ تو وت ھم اے چیز ءَ پہ جْوانی سرپدئے کہ انجاری راست نبیسی ءَ یک توارے ءِ ھمک توارینکی جاور زیرگ نہ بیت کہ اے وڑ ءَ نبشتہ رھبند مان گِیشّ ایت۔ پمیشکا اوپسالا ءِ میل ھم ھمے نیمگ ءَ انت کہ بدلتوار زیرگ مہ بنت۔
بنیادی مشکل ایش انت کہ ما گْوشتار ءُ نبشتار ءَ یکّیں ھساب ءَ تورگ ءِ جھد ءَ کنیں ! بلے راستی ایش انت کہ اے دوئیں زبان ءِ دو گِیشّ اتگیں بھر انت۔ نبشتار ءِ وتی لوٹ ءُ گْوشتار ءِ وتیگ ۔
منزور بسمل:۔ بلے گُشتار اِنت کہ نبشتار بیت۔۔ اگاں آب ءِ جند نیست اِنت، ما چوں گُشتاری زبان ءَ بُگشین اِش؟
رودراتکی گالوارانی جہگیر ءُ نمائندہ مارا نیست، گوں آیاں ما چون انصاف کت کنیں؟؟
افّ ءُ اُفاّر چون نبشتہ بہ بنت؟ اُپّ، دگہ لبزے ءُ اُفار دگہ اخّ یاآخڑی۔۔ اشی ءَ چون نبشتہ کنئے؟
زیا بلوچ:۔ نبشتار ھمک جاہ ءَ گوشتار ءِ رندگیری ءَ نہ کنت اے چیز ءَ تو وت گھتر زان ئے کہ زانتکار دوئینانی جتا جتائیں لوٹاں منّ انت۔
بلوچی زبان ، رودراتکی، مکرانی۔۔۔۔۔۔ درسیں گالوارانی یکّی ءِ نام انت۔ مارا درساں بلوچی زبان دیم ءَ برگی انت، وتی وتی گالوار ناں !
اے رد ءَ مارا چارگی انت کہ زبان ءِ جند ءِ انجاری نبشتاری لوٹ چے اَنت۔ اگاں نبشتاری لوٹ ایش اِنت کہ یک توارے ءِ ھمک توارینکی جاور زیرگی نہ انت، گڑا ما نہ باید ایشیءَ اڑے جوڑ بہ کنیں۔۔اگاں ما چوش بہ کنیں گڑا جست الّم ءَ ودیگ بیت کہ مارا زبان دیم ءَ برگی انت یا گالوارانی سیاست کنگی انت ؟
اے وڑیں ایشو ءُ جیڑھاں سیاسی بازیگر پہ وتی نپ ءُ سیتّاں چست کن انت، اگاں ناں تو وت ھم سرپدئے کہ ٹیکنیکلی ھچ جیڑہ نیست۔
سیاسی جیڑہ مارا سیاسی رنگ ءَ گیشّینگی انت، پریشی مارا “زبان” ءِ “کُربانی” دیگ نہ لوٹ ایت منی ھیال ءَ۔
اُفّ۔۔۔ اخّ۔۔۔ ایشاں زبانزانتی ءَ چوشیں بستارے نیست۔ ھما توار کہ “ایکسپریشنے” پدّر بہ کن انت ءُ پد ءَ آیانی “فنکشنل لوڈ” کم/جھل بہ بیت، چوشیں بستارے نیست اش کہ ایشانی بنیاد ءَ بُنتواری رھبند ءَ گیشیں بارے بہ لڈّایت۔
منزور بسمل:۔ اے رنگیں لبز یکے دو نہ انت، سدانی ھساب ءَ اَنت، اینچو لبز پادمال کنگ بیت؟؟
زیا بلوچ:۔ سدانی ھساب ءَ ؟ چوش کہ ؟
منزور بسمل:۔ شمے متلب ہمیش انت کہ رہبند چہ زبان ءَ دیما تر اِنت؟؟
زلف، خمار، کیف، بخت، تخت، وخت، دْرخت، خنجر، خاتر، دگہ سک باز۔
زیا بلوچ:۔ منی مول ایش انت کہ زبان چہ گالوار ءَ دیم ءَ تر انت۔
منزور بسمل:۔ گالوار اَنت کہ زبان اِنت۔۔
زیا بلوچ:۔ زلپ، کُمار/ھُمار، کیپ، بھت، وھد، دْرچک، ھنجر، ھاتر۔۔۔۔ اے وڑ ھم گْوشگ بنت۔
پہ “کیپ” کنگ ءَ “کیف” ءِ مانا بدل نہ بیت۔
منزور بسمل:۔ لبز ءِ مارشتی نازُرکی ءِ ماس بند بیت زْیا جان۔ اے لبزاں گوں اے ادائیگی ءَ راجدپتری مارشتے گوں، اے بائد اے رنگا کُنٹیں داس ءِ سرا کُشگ مہ بنت۔ تو وت شاعرے ئے، کمو وت ہم ھیال بکن۔
زیا بلوچ:۔ جی ھو، بلے زبان یک گالوارے ءِ نام نہ انت۔ زبان وتی انجاری شکل ءَ چمے گالواراں درگیج ایت۔
نبشتہ رھبند “زبان” ءِ بنیادی ساچار ءَ گچین کنت، ھمک کسان کسانکیں چیزاں کہ جاگہ بہ دنت گڑا نبشہ رھبند مان گیشّ ایت۔
منزور بسمل:۔ جْوان۔ سلامت بات ئے۔
زیا بلوچ:۔ گُڈّی گپ ایش انت کہ نا پہ “منی” گْوشگ ءَ کارے شرّ بیت ءُ نَے پہ “بسمل” ءُ دگہ سنگتے ءِ گْوشگ ءَ۔
راھے ھما وھد ءَ گیشّ ات کنت کہ بلوچی ءِ دْراھیں گالوارانی زانتکار گوں بلوچی ءِ دْراھیں ادارھانی سروکاں بہ نند انت ءُ یک رھبندے ءِ سر ءَ تپاک بہ بنت۔ پد ءَ “ھمے درس” راجکاری پریشرے ھم جوڑ بہ کن انت کہ سیاسی جاور ھم ھمیشی ءِ پلّامرزی ءَ بہ کنت۔
درسیں گالوار بلوچی زبان ءِ بْراہ انت۔
نبشتاری رھبند ءِ انجاری کنگ ءِ مانا اے نہ انت کہ مردم وتی ھمروچی گالوار ءَ پھک یلو بہ کنت۔۔۔
اگاں ھچ راہ ءُ در نہ بیت، راجکاری ءُ راجمانی جاور سک نگیگ بیت انت گڑا گوں ادارھانی ھمپتّی ءَ بدلتوار زیرگ بیت کن انت بلے تازی آب وَ ھچ رنگ ءَ زیرگ نہ بنت۔
بزاں اگاں ما “ف” زرت ھم ، تازی “کیف” مارا “کیپ” نبیسگی انت، “ث” زرت ھم، “میراث” مارا “میراس” نبیسگی انت ءُ۔۔۔۔۔۔
پرچا کہ اے مئے بدلتواری گال نہ انت۔
بلوچ سبز ءُ بلوچی میزران بات !!
رد ءُ بند :۔ مجیب ولی