من ءُ سیلانؔ شُتیں گْوادر ءَ
 ___________________ اِسحاق خاموشؔ
 (سیمی بہر)
 روچ جہل آھان اَت ءُ بس ماں تچکیں دگ ءَ روان ات۔
 سیلانؔ ءَ پدا نُرنڈگ بِنا کُتگ اَت……….سیلانؔ ءَ وتی موبائل دست ءَ اَت ءُ گوں بٹناں لئیب ءَ ات۔
 ’’ پہ ما مُدام ھؤر ءِ سر ءُ نوک ءِ چیر…………اینچُکیں بلائیں رُوٹ یے ……اے چون انٹر نیشنل رُوٹ یے بیت ….چائنا پاک اکنامک کوریڈور جوڑ بیت…….موبائل ءِ سگنل انگت ءَ کار نہ کننت….مردُم تانکہ موبائل ءَ گپّ مہ جنت واللہ مردُمءِ دپ کِچگ دنت ، اَنچو بد عادت کُتگ مردُم اے موبائل ءَ…………موبائل ءِ سگنلاں کار بُکُتیں من سرجمیں ھال کراچی ءَ سر کُتگ اِتنت سکّ وشّ اِنت اے دَمگ…… ‘‘
 سیلان یڈّولا ھبر ءَ ات ءُ من ءُ ظفرؔ دوئیں ھچ گُشگا نہ اِتیں۔۔۔ سیلانؔ ءَ برداش نہ بُوت گُشت ئے منی ھیالءَ شُما دوئیناں سکّ دمبُرتگ ھچ ھبری ءُ ھالی نہ ات‘‘۔
 ظفرؔ ءَ گُشت : ’’ سیلانؔ من دم نہ بُرتگ من اے تیاب دپی ھند ءُ دمگانی باروا جیڑگ ءَ آں……….. تو زان ئے مکران ءِ اے تیاب دپی دَمَگ بئیپاری ءُ مواصلاتی لحاظ ءَ مزنیں اَرزشتے داریت….اے چہ کرناں وتی جتائیں بستار ءُ ارزشت ءَ راجدپترے ءِ واھُند اِنت۔گُشنت کہ یک زمانگے ادا سندھ ءِ واکدارانی قبضہ بُوتگءُ سندھ ءِ ہمے واکدار کہ ہڑپہ دود ءُ ربیدگ ءِ بیرکدار اتنت، وتی زِری بئیپاری کارانی چار ءُ گُزار ءِ ھاترا اے دَمگ اِش وتی دستاں زُرتگ‘‘۔
 سیلانؔ ءَ وتی موبائل کیسگ ءَ کُت ءُ گُشت : ’’ اے ھساب ءَ ہرکس بہ جنت مَلُو ءَ کہ مَلو مال ءِ ھُدا اِنت‘‘۔
 من چار ات کہ سیلانؔ منی نیمگ ءَ چارگ ءَ اِنت ءُ دلمانگ اِنت کہ من گپّے بہ جناں۔
 ’’ ھؤ سیلان! چِد ءُ پیسر… یونانی راجدپتر زانتانی رِد ءَ مکران ءِ تیاب دپی ھَند ءُ د َمَگءِ جہہ منند فارسانی زیردست بُوتگ انت چیا کہ کوروش اعظمءِ زمانگ ءَ بِزاں ۵۹۰ تاں ۵۳۰ چہ مہتر عیسیٰ ءَ پیسر مکران ءِ اے دَمگ پرشین ایمپائرءِ یک صوبہ یے بُوتگ……کوروش اعظم ءِ نام وَ اشکُتگ نا؟‘‘
 ’’ اِنّا…………..اے بلوچے بُوتگ زاناں؟‘‘
 ’’ اِنّاں ……….. تو اوں روچ ءَ کُچک اِشکیل کن ئے سیلانؔ‘‘
 ظفر ؔ ءَ جت کندگے۔
 ’’کوروش ءِ اعظم ایران ءِ یک مزنیں بادشاھے بُوتگ… ہمیشی ءَ ماں ایران ءَ ہخامنشی سلطنت ءِ بُن ھِشت ایر کُت۔کوروش اعظم دُنیا ءِ مزن مزنیں باجبرانی سْرپ ءَ شُمار بیت‘‘۔
 بسول گْوست ءُ دگ ءِ کش ءِ ایریں سِنگ دُور پشت کپان بُوتنت۔کلمتؔ ءِ زید ءُ دَمگ حمل جیہندؔ ءِ یات ءُ تْرانگاں نوک کنان اِتنت۔گُشنت کہ کلمت انگت یونان ءِ راجدپتر ءَ نکش اِنت کہ آ وھد ءَ آئرا کالیبا(Kalyba)یا کالیما گُشگ بُوت۔ گُشنت کہ اے دَمگ ءَ مچّ باز بُوتگ ءُ چریشی ءَ ابید مورت ءِ دْرچک ہم باز بُوتگ۔اے دَمگ حمل جیہند ءَ ماں راجدپتر ءِ تاکدیماں نمیران کُتگ۔
 من جیڑگ ءَ اِتاں کہ سیلانؔ ءَ وتی چشمک چہ چماّں در کُت ءُ شعرے دپ ءَ کُت۔
 ’’شمبے ءِ روچ ءَ سر مہ شود بْراتانی گُہار
 شمبے پہ بْرات ءَ شُومّ اِنت ءُ شانزدہ پہ پِت ءَ
 شمبے ءِ روچ ءَ حمّل ءَ شاگے نول کُتگ
 حمّل ماں شاگ ءَ شاگ بما سبزیں ساوڑ ءَ‘‘
 ’’………..واہ سیلانؔ من گُشتگ تو ھچ نہ زان ئے ……..بلئے نوں من زاناں کہ تو زبرئے‘‘
 ’’ اِنّاں من ھاک ءُ پُر نہ زاناں ہمے شعر ھیال ءَ اتک ، گُشت …..نہ زاناں چے گُشگایاں‘‘
 ’’سیلانؔ اے شعر بلوچانی راجی بامرد حمّل جیہند ءِ بارو اِنت۔شانزدمی کرن ءَ اولی رند ءَ کہ پُرتگیزی لشکر چہ ہندوستان ءَ واتر بیت تہ ماں مکران ءِ تیاب دپی ھند ءُ دَمگاں ایر کپیت تاں آھاں اے دمگاں مزنیں لُٹّ ءُ پُلّے کُت۔حمّل جیہند ہمے لشکر ءِ دیم ءِ دارگ ءَ پاد کئیت ءُ شاگے زُوریت ءُ اِشانی رند ءَ کپیت…….. ماں زر ءِ میانجین ءَ حمّل ءَ بازیں ھمراھے یلہ دنت ۔ گُڈسرا حمّل ءَ دزگیر کننت ، حمل ءَ مزنین لالچ ءُ ملامے مننّت بلئے حمّل رازی نہ بیت ءُ وت ءَ جنائین ایت‘‘۔
 ’’ ھو ھاں بِزاں‘‘
 بس ءِ ڈرائیور ءَ ٹیپ ءِ توار بُرز کُت۔
 ’’ گُلاب ءُ آسمی پُلّاں زَرگ زُرت
 دِل ءَ جت پُلّ ءُ تو پُلأاں سِندگ ءَ ئے‘‘
 ’’ واہ اُستاد نورل………..ھمیش اَنت اُستاد……..سدابہار اَنت واللہ اے گانا‘‘۔
 سیلانؔ ءَ گُشئے چہ واب ءَ جہہ جت۔
 ما ، ڈورءَ سر بُوتگ اِتگیں۔۔۔۔من قبلہی نیمگ ءَ چار ات روچ جمبراں مانپوشتگ ات بلئے انگت ءَ مہلہ ات ….ھپت بج ءَ کراچی ءَ روچ باریں چُنت بلڈنگانی پُشت ءَ اندیم بیت بلئے ادا روچ جمبراں اندیم کُتگ۔
 سیکورٹی کارندہ گاڑیاں یک پہ یک ءَ چیک ءُ تان کنگ ءَ اِتنت۔سیلان ؔ ءَ گُشئے پدا چہ واب ءَ جہہ جت۔
 ’’ واہ یار ظفر تو اودا بچار بورڈ ءِ سرا چے نبشتہ……پولیس ءِ سائن بورڈ ءِ سرا بلوچی نبشتگ‘‘
 من ھما نیمگ ءَ چار ات یک بورڈ ے ءِ سرا اُردو لبزاں گوں نبشتہ ات ءُ جہل ءَ نبشتہ ات ’’ شُمئے منّت واراں‘‘
 پدا ما کہ شہر ءِ تہا پُترتیں تہ من دیست کہ دُکانانی دیم ءِ بازین سائن بورڈے ماں بلوچی ءَ نبشتہ اِنت۔
 چونائی ءَ گْوادر ءِ وتی یک ارزشتے ماں راجدپتر ءَ بلئے اَنّوں وَ گیشتر کہ ماں دُنیا ءِ دمک دمکاں پاک چائنا کوریڈور ءِ جکس ءُ توار ہرکسی گوشاں کپیت۔
 راجدپتر گُشیت کہ حضرت داؤدؔ ءِ زمانگ ءَ کہ ڈُکّال بیت چہ کوہِ سیناؔ ءَ بازیں مردُمے لڈّ ءُ بار کنت ءُ ہمے دَمگ ءَ کئیت ءُ اے ہم گُشگ بیت کہ چہ مہتر عیسیٰ ءَ ۳۲۵ سال پیسر سکندر اعؑظم وھدے چہ برصغیر ءَ واتر دیم پہ یونان ءَ رؤگ ءَ ات آئی ءَ ہمے دَمگ درگیتک۔چو کہ اے دَمگ پہ دُنیا ءَ یک بئیپاری مزنیں رَہ جاھے ات پمشکا سکندر اعظمؔ ءَ اے دَمگ وتی دست ءَ زُرت ءُ سیلیکوس نِکاٹورؔ اِد ءِ حاکم جوڑ کُت۔۳۰۳ مہہتر عیسیٰ ءَ چہ پیسر نکاٹور ءَ ادا حاکمی کُت۔پدا چندر گُپت ءَ اُرش کُت ءُ اے دمگ چہ یونانی حاکماں پچ گپت ، سد سال ءَ پد اے حکمرانی پدا ایرانی حاکمانی دستاں بُوت۔۷۱۱ء محمد بن قاسم اے دَمگ ءَ کئیت۔ پدا ۱۵۸۱ءَ پُرتگیزی اے دمگ ءَ اتکنت ءُ اے سرجمیں دَمگ اِش سوتک ءُ تباہ کُت۔پدا بازیں حاکمے ءَ وتی حاکمی برجم دارگ ءِ جُہد ءُ کوشست کُت۔پدا گچکیؔ ءُ بُلیدئیاں اے دَمگ وتی دست ءَ زُرت۔تانکہ ۱۷۴۰ ءَ بُلیدئیاں ادا حکومتی کُت۔پدا یک دْراجیں مُدّتے ءَ گچکیاں حاکمی کُت۔بلئے وت ماں وتی گِر ءُ چیلاں اے حاکمی اش برجاہ داشت نہ کُت۔خان قلاتؔ میر نصیر خان اول توک ءَ کپت ءُ آئی ءَ اے دَمگ ءُ اِد ءِ آمدن وت ماں وت ءَ نیم کُت۔
 ۱۷۸۳ ءَ مشکت ءِ بادشاہ ءِ گوں وتی بْرات سعید سلطان ءَ دلگرانی بیت۔ سعید سلطان …. خان قلات ءَ کاگدے بشتہ کنت ءُ ماں گْوادر ءَ آھگ ءِ واھش ءَ پدّر کنت۔ خان قلات سعید سلطان ءَ لوٹارین ایت ءُ آئی ءَ گْوادر ءَ جاہ دنت ءُ گْوادر ءِ ہرچی در آؤکیں آمدن ءَ ہم سلطان سعید ءَ دنت۔۱۷۹۷ سلطان واتر مشکت ءَ واتر بیت….. بلئے کسّہ ادا نہ اوشتیت پدا گْوادر دست پہ دست بیت ءُ ہما اِنت کہ ہمے کِسّہ روان اِنت۔
 من جیڑان اِتاں۔ دگ پکاّ ات ءُ دوئیں نیمگ ءَ لیٹ جتگ اِتنت….. ٹریفک پولیس چو مزنیں شہرانی وڑا گشت ءَ ات۔بلئے ما کہ لہتے کلومیتر دیما شُتیں گُشئے من وابے گِندگ ءَ بُوتگ اتیں ۔۔۔۔۔گْوادر ھما گْوادر ات۔ ھما بلال مسیت، آئی ءِ کِرّ ءِ رُستگیں پیریں مُچ، ہما پْرشتگیں بازار ءِ کِشک، چہ کِشکاں ھما پاد اتکگیں دنز……….بس لہتے کُوٹی نوک بُوتگ اِتنت کہ زاناں ھور ءُ ھاراں چگل داتگ اتنت مردُماں پہ نااِلاجی پدا بستگ ءُ نوک کُتگ اِتنت۔
 ما جاوید کمپلیکس ءِ دیما اوشتاتگ اتیں۔
 ’’من گُشتگ زاناں گْوادر پیرسؔ بُوتگ……….اخباراں من گْوادر ءِ بلاہ بلائیں بلڈنگ دیتگ اَنت ….. ھمے کُج انت ، من ءَ ھمیشاں پیشدار ظفرؔ…. ‘‘
 سیلانؔ گُشئے گوں وت ءَ ھبرءَ اَت۔
 دمانے ءَ پد حاصل دادؔ گوں وتی گاڑی ءَ اتک۔
 دہ منٹ ءَ رند ما نیا آباد ءِ کمپانے ءَ نشتگ اتیں……… سیلانؔ ءَ نرنڈاِت کہ نیا آباد چہ کُجا اتک ادا…………. حاصلؔ ءَ گُشت اے پیسر ءَ نوک آباد بُوتگ ، اے رند ءَ کمّ کمّ ءَ بدل بُوتگ ءُ نیا آباد بُوتگ۔
 ’’ کمّ کمّ ءَ بچار شُمئے جند بدل مہ بیت اے وڑا‘‘
 سیلان ءَ گُشت۔
 ظفرؔ ءَ ٹہکے دات ءُ گُشت۔
 ’’ کمبہ تو وتی گپّ ءَ ہرجاگہ جن ئے‘‘
 (روان اِنت)
 ٭٭٭