الحمدللہ وحدہ والصلاۃ والسلام علی من لانبی بعدہ،’’یا ایھاالناس اعبدوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحدۃ‘‘ الآیۃاور مردمان بندگیءَ بکنت وتی پہازوک و پروردگارءِ، ہمائی کہ ودی و جوڑ کرت شما را چہ یک ساہےءَ، و پدا جوڑے کرت چہ ہما ساہءِ جندءَ آئی زند شریک، و رندا تالانے کرت چہ ہمے دوئینانی پشپدا بازیں مردین و جنینے۔
چونائیءَ اے سرزمینءِ سربازیں مخلوق و زندہ جانےءِ جاہ منند و ہنکین انت، کہ اے توامیں ساہدار و زندہ جان، روزی ورانت و زنک و برہم کننت، چہ اے زندہ جاناں گنگدام ہما مخلوق انت کہ آیانءَ چیزے نہ چیزے مارشت و احساس ہم ہست، تاں آ کچّءَ کہ اے گنگدام پہ نپ و فائدہ سرگردان و چہ نقص و تاوانءَ فکر مند انت، بازیں چیزےءِ تہا اے گنگدام گوں انسانءَ ہم تب و ہمرنگ انت، چوشکہ ساہ و جان و تہی و دری اعضا و جوارح و دگہ بازیں چیزےءَ اے مخلوق گوں انسانءَ شریدارانت، چو بزان اے حیوان و گنگدام، انسانءِ دابیں مخلوق انت، و آیانی زندگی گوازینگءِ جاگہ ہمے زمین و آیانی ورد و روزی ہم ہمے چیزانت کہ انسانءِ ورد و روزی انت،۔زور و قوتءَ ہنچیں حیوان ہست انت کہ چہ آیاں یکےءَ دہ مردمءِ زور مان انت، بلئے اللہ رب العزتءَ آیانءَ عقلی بود و توان نداتگ، پمشا آیانی جسمانی زور انسانءِ خدمتءَ وقف انت۔انسان،ءِ لفظ عربی گپے و معنی انتے مہر و انس، بزان انسان مانوسی لوٹیت، مانوسی ہبیتکی و بِرّیءِ ضد انت، بزان انسانءَ بے وتی ہاڑ و ہمراہیءَ زندگی گوازینگ گران گوزیت، ناممکن بیت، اے روچاں کہ اللہ تعالیءَ انسان پیداگ کرت زمینءِ سرا بازیں مخلوقے ہم ہستت، بلئے اللہ تعالیءَ انسانءِ ہاڑ چہ انسانءِ جندءَ جوڑ کرت، ’’و خلق منھا زوجھا‘‘ چہ ئی جندءَ جوڑی کرت آئی ہاڑ و زند شریک،،۔ چہ انسانءِ جندءَ پہ انسانءَ زند شریکءِ پیدا کنگءِ مقصد چے انت، قرآن کریمءَ مقصد اے بیان فرماینتگ، ’’لیسکن الیھا‘‘ تا کہ مردین ائی گورا سکون و اطمینان حاصل بکنت،چو بزان زالبول مردینءَ سکون و قرار دیوک انت،۔انسان چشیں مخلوقے نہ انت کہ ایوک و تہنا کائی زندگوازینت بکنت، پمشا آرہا ہاڑے دیگ بوت، بلئے چونیں؟ چیشیں ہاڑے کہ چہ آئی جندءَ انت، انسانءَ چہ آئی چیا ہاڑ و ہمراہ دیگ بوت حالانکہ زمینءِ چاگرد چہ ہزار دابیں مخلوق و ساہدارءَ پرات، چہ اشان کجام یکے انسانءِ ہاڑءِ جاہ آرا دیگ بوتیں، بلئے پہ اے خاطرا چوش نہ بوت کہ انسانءِ ضرورت پہ چُشی پورہ نبوت، انس و قرار انسانءَ چہ انسانءِ جندءَ رسیت، و دومی گپ ایش انت کہ اے ہاڑ چہ انسانءِ جندءِ جسم و جانءَ جوڑ کنگ بوت تانکہ دیمترا انسان وتی ہاڑ و شریکءَ چہ وتا جتائیں مخلوقے ملیکیت، بزاں اے پیما اے گپ ثابت بوت کہ جنین آدم ایوکءَ اے نہ انت کہ انسانے، بلکے انسانءِ جانءِ چُنڈ و حصہے۔چونکہ انسانءِ خالق و پیم کنوک اللہ رب العزت انت، و آ مبارک و مہربانیں ذاتءَ انسانءِ تب و خیال واڑ و جنجال و نزوری و پزوری و بود ہلمہ و ایدگہ توامیں حال و جاور معلوم انت، پمشا آئی وتی مہربانیءَ پیسرا پیش بندی کرتگ و انسانءِ نفع و نقصءِ راہ و کار وت گیشینتگنت، و ہمک زمانگءَ وتی نیکیں بندیانی رنگءَ وتی قاصد دیم داتگنت تا کہ مردم ہما قاصد و پیغمبرانی پیشداشتگیں رہنمائیاں وتی زندءِ سفرءَ ببرّانت۔ہمک زمانگانی رسولاں وتی وہدا مردمانءَ انسانی آسراتی و کامیابی راہ سوج داتگنت، و آئیانی ہمراہ ہم بوتگنت، و آیانی زند مرگءِ دردوار و ہمراہ بوتگنت، تا زمانگے کہ مردماں رسولانی رہنمائینای چیرا وتی زند روچ گرازینتگ انت، آیانءَ راحت و قرار رستگ بلئے وہدیکہ انسان چہ رسولانی راہاں رد بوتگنت گڑا آیانءَ حیوانی راہانی روگا دیرنگوستگ۔گڑا ہمے بوتگ کہ پدا انسان شیطانءِ گوشتگیں پنت و رَستگیں کشکانی روک بوتگنت، انسان چہ انسانی داباں پہ حیوانی راہاں شتگنت، و انسانءَ وتی زندءِ ہمراہ چہ وتا جتازانگ شروع کرتگ۔ جنین آدم کہ مہر و قرارءِ مہریں قلات بوتگ، پدا زمانگءِ تیلانکانی چیرا چو گوک و پس و ایدگہ مال وجائیدادءَ یک سامانے بوتگ و بس کہ مردمے مرتگ چہ آئی مرگءَ رند کہ آئی مال و ترکہ بہر بوتگ گڑا چہ آئی مالان یکے آئی چکانی مات بوتگ، ہما انسان کہ آئی زندءِ ہاڑ و شریک بوتگ، چہ وتی پِنزءَ آئی بچانی رودینوک بوتگ۔یکبرے پدا جنیکیں چک عیب و میارے بوتگ و جنکیں چکءِ پتی آہوگ وڈ و باری خبرے بوتگ، چہ اے توامیں تہاری و تباہیان و رند و ہدے پدا یکبرے اللہءِ رحمت پہ گوارگا اہتنت، سیدنا محمدﷺ اللہ رب العالمینءِ آخری رسولءِ حیثیتءَ دنیاءَ اہت، گڑا سرجمین جہانءَ رژن و آگاہی ےءَ مانشانت، بلئے بنی آدمءِ دشمناں چہ آنحضرتﷺءِ پریشان کنگ و گوں آئی جنگ و مِڑا چک و پد نبوتنت۔وہدے آنحضرتﷺءَ وتی سرا گوستگیں حال و بودگوں حضرت ورقہ بن نوفلؓ بیان کرتنت گڑا ورقہ گوشت: دریگتے من تاں ہما روچءَ زندگ بوتین ءُں وہدے تئی قوم ترا چہ تئی ملک و شہرا در ملک کنت، آنحضرتﷺءَ پہ تعجب چہ ورقہ جست کرت کہ ’’او مخرجّی ہم؟‘‘ چے منی راج منا چہ منی ملکءَ درانڈیہ کنت؟ ورقہؓ گوشت ہوو، چیا کہ اے گپان کہ تو گوشئے چہ تو و ساری ہر پیغمبرےءَ گوشتگنت، گوں آیاں آیانی راجاں دشمنیءِ راہ زرتگ۔آنحضرتﷺءِ مبارکیں خبرانی روشنیءَ مکہ نندوکاں نوک نوکیں خبر اشکنان کرت و نوکیں جاور گندان کرت، چہ آنوکیں خبراں یکے ہمیش ات کہ آنحضرتﷺءِ جنیںءَ را ہما جاہءَ اوشتارینت کہ آ آئی حقدارات، چہ آنحضرتﷺءِ آورتگیں مبارکیں حکمان یکے ایش انت، ’’و لھنّ مثل الذین علیھنّ‘‘ مردینءِ سرا جنینءِ ہمے کچءَ حق ہست کہ جنینءِ سرا مردینءِ،، بلئے چونکہ مردینءِ سراڈباہ و لوگءِ خرچ و کفالتءِ بار ایرانت پمشا لوگءِ کماشی مردینءِ حق انت، و دومی سبب ایش انت کہ مردین ملکءِ و دینءِ و لوگءِ سرد و گرمءِ دیمپان و اسپرانت، پمشا کماشی مردینءِ حق انت، بلئے شہری و دینی فرض و حقاں دوئینانی بہر و ڈباہ یک ات، دوئینانی ساہءِ بہا و ارزش یکے، جنت و جہنمی بوگءِ سب�ما بزان جنین آدم مردنءِ بہر و حصہ انت، چہ اسلامءَ ساری جنینءَ ماتی و گہاری و چکی جاہ مقامے نیستت، اے جاہءَ آنحضرتﷺ جنینءَ اوشتارینت، واجہﷺءَ جنتءَ را ماتانی پادانی چیر گوشت،۔ ’’الجنۃ تحت اقدام الامہات‘‘ واجہﷺءَ اے ہم فرمان کرت کہ چہ منی امتءَ ہر کس کہ دو جنکیں چک شریں تربیت بدنت، جنتءَ منی نزیکتریں ہماسا ہگ ہما بیت۔چہ اے گپاں اے چیز ظاہر بوت کہ انسانءِ سفر چہ سیدنا آدم علیہ السلامءَ شروع انت، و رندا سیدتنا حوا حضرت آدمءِ جندءِ جانءِ بہر و حصہ انت، پمشا اشانی ہمراہداری ہم ہمے جذبہ و واہگءِ ہمد پیءَ ببیت کہ مردین و جنین وتا یکدگرءِ جان و جونءِ حصہ بزاننت۔چو بزاں ہر یک جنین آدمے چار جہتءَ گوں مردینءَ وابستہ و ہمگرنچ انت، مات، گہار، جنکیں چک، و چکانی مات، چہ اے چار گوری تعلق و وابستگیانی تہا سئے حرمت و احترامءِ انت، و یکے قانونی مرد و جنی راہ ور ہبندانت،اے پیما اسلامءَ زالبولارا ہما جاہ و مقام دات کہ نہ چہ اسلامءَ ساری اے پیمیں حق و رعایت رستگ نہ کہ رندا، مروچی چارگی انت کہ آیاں اے نوکیں جہانءَ ما تا چہ اندازہے وتی سیاہسرانءَ آیانی شرعی و انسانی حقان دیگائیں؟۔
سرچمّگ: راستیں راہ