واجہ جان مَھمد دشتی ءِ رِد ءُ بند داتگیں ’’بلوچی لَبز بلد‘‘ اے وھدی بلوچی زبان ءِ مستر ءُ سرجم تریں گالگنج اِنت ءُ ایشی ءِ تہ ءَ ھزاراں اَنچیں لَبز ھم ھوار اَنت کہ ’’سیدگنج‘‘ ءَ مان نہ اَنت۔ جَھلءَ اَنچیں گالانی لَڑیے دیگ بیتگ کہ’’بلوچی لَبزبلد‘‘ءَ ھوار بیگ ءَ پشکپتگ اَنت. امیت انت کہ اے گال چارگ ءُ تَپّاسگ بنت ءُ ھما کہ پکائیں لبز اَنت، دیمتر ءَ هوار کنگ بنت:
 (ا)
 آپتابو: لوارءِ وھدءَ دم پہ سھت وتا آپ بہ جنئے، آپتابو گیپت
 آگاں بیگ : (تِلکاں پَبّی لَیب ءَ) بیلاں روگ
 آلیٹ ورگ : یکیں کش ءَ دُبَر لیٹگ(ھَر آلیٹ وارت)
 اَجِیر : (اجیریں زِند)
 اَژنوک : چہ نوک سر ءَ
 اُشترمار: مزنیں مارے
اُشتر مور: ٹانگوئیں مورے
 اَلبار : مُچّ۔ باز
 اَمبِیر بیگ : چَک ءَ کپگ۔ سر ءَ بیگ۔ مانشانگ
 اَمزور بیگ : دَرد ءِ کم ترّگ
 اَندازگ : مانبُرّگ۔ کُورّایگ
 اِندگہ : ایدگر
 اوسام : مزنیں چَول
 اِیّا : (بَھمانگالے)۔ اَجکہی یا ناباوری ءِ درشانے
 ایلنڈگ : وَھل۔ چوٹ۔ آپشانیں زمین۔ جَھلگ
 (ب)
 باس: بُو ءُ باس
 بَبّری: بُز ءِ زاتے کہ چُک ءُ شِیر باز دنت
 بَدگُٹّ: ھما کہ گُٹّ ئِے وش نہ اِنت
 بَرّ ءُ بَڑنگ: ھَیران ءُ وانگ
 بَربَرانک: سکیں زوراکی
 بْرتک ءُ بْریج: گوں روگناں پچگ
 بْرمشگ: کمّو شھم کنگ
 بُز رِیشّ: ھماکہ ریشّ ئِے دْراج ءُ بارگ ءُ بَڈّول اَنت
 بُکّ ءُ کلِکّ: لیب لَچّہے
 بَلگاہ کنگ: دمان ءَ زھر گرگ ءُ کُوکّار کنگ
 بُلھَڑ: (بُلھَڑی تازی)
 بُنچنڈ: زمین چَنڈ ءِ بُن
 بٗوتک: نشانگ بازی ءِ ایرکتگیں نشان
 بَھرِشت: کار ءِ وَنڈ۔ کنٹری بیوشن
 بَھریز: پہ چیزے ءَ تلوسگ۔ (دل بَہریز کنت)
 بِھزات: شَرزات
 بِھیا: جاندُزّ۔ ٹَپُّر
 بے پاند: کید ءُ بند ءَ آزات۔ بے ھَدّ
 بے ڈاہ: اناگہ
 بے سَنج: (بے سَنجیں ھَور)
 بیلاں رَوگ: (تِلکاں گْوزی لیب ءَ) آگاں بیگ
 بیلی: تِلکاں گْوزی ءِ تَھرے
 بِینکس: پَزّور۔ (بِینکسیں کپوت)
 (پ)
 پاپوش: پاد ءَ کنگی چیز چو کہ سواس، موزگ
 پاک جیگ: پاکدامن
 پالش: کوشانی جڑکینگی رنگ
 پالوپ، پالومپ: دلوت ءِ پاد ءِ بندگ ءِ لوپ۔ پادلوپ
 پان: جایگی تمباک
 پاندان: پان مان کنگ ءُ ایرکنگ ءِ دَرپ
 پانوار: پان وروک۔ ھما کہ پان ءِ نشہ ءَ ھیلدار اِنت
 پاوان:
 پَبّ: تِلکاں پَبّی لیب ءَ ھما دار کہ آئی ءَ زیرنت ءُ تِلک ءَ جننت
 پَپّرتگ: گْوات گِپتگیں۔ پَزّور
 پُپ سَڑی کنگ: گوں بازیں رَپٹگاں دلریش کنگ
 پَٹ: (پَٹیں گْوچ: پَزّوریں گوسک)
 پُٹّل: (پُٹّلیں رِند)
 پَچلرزگ: گُڑگ۔ پَدّْرھگ
 پُچّی دیم: بے ھیر۔ نابود
 پُرّاپُرّ:پزّور۔ جٗون ءُ گلّڑ ءَ مزن
 پَرّاچک: ماھیگانی بَڈّ ءِ کُنٹگ
 پَرانگُر: آنگو
 پِرجُکّگ: گوں دْراھیں وزن ءَ سر ءَ جُکّگ
 پُرتُک: لُولکے
 پِرلیسگ: یکیں گپ ءَ باز رند ءَ جنگ۔ لیزگی کنگ
 پَریٹ: انگریزی پریڈ ءِ بلوچی۔ (گاٹ ءُ پَریٹ)
 پَرینگُر: اینگو
 پُژدر: پُشت ءِ ندارگ
 پُس پَیری: پیریگ ءَ پیسر ءِ روچ
 پَکّوڑا: نُھد ءِ آرت ءِ کباب
 پِلان ءُ گْوھمان: پِلاں پِلاں کس یا ھبر۔ وغیرہ
 پِلپلانزو:
 پُلّو: پُلّ۔ دوست۔ دوستناک
 پُلیل ٹاپ: سر ءِ ٹاپے
 پَنچ سری: پنچ ھمینچک گیش
 پَوّا: لَوّا۔ اگل ءَ تنک
 پُوّا: (نُنکانی زبان ءَ) تِرّ
 پُوگّا: ھُپّوک
 پَہراز: پَہریگ۔ پَہرمند
 پَہک رِی: شَرّی ءَ رِیّگ (چُکّ ءَ بِلّ، پَہک ری بیت)
 پَہیر: ھما کہ ساڑی نہ اِنت
 پیپلو آپ چَمّ: گْریواسک۔ ھما کہ رسگ ءَ گریت
 پیچِن: پیچ ءُ تاب
 پِیر ءُ ڈُڈّر: سک پیر
 پیربا: پیریں ابا۔ پیرک ءِ توار کنگ ءِ گْوانگال
 پیرما: پیریں مات۔ بلک ءِ توار کنگ ءِ گْوانگال
 پیشنامگ: سرنامگ۔ دیوان ءِ بُنگپ
 پیش نہاد: پربها. لِیلّام ءِ بولی
 (ت)
 تاکّار: تاکبنداں کار کنوک۔ صحافی
 تاکّاری: صحافت
 تاوان دِہ: تاوان دیوک
 تاھُد دَرمان: درمان ءُ دارگ وارینگ ءِ وھد ءَ گشنت بزاں درمان کار کنات
 تباھکاری: تباھی ، کاربیرانی
 تَب زانت: ماھرنفسیات
 تَپچار: تاپ کچّ۔ ھما ازباب کہ تپ یا گرمی ءِ چارگ ءَ کارمرز بیت
 تَرّیں بانور: نوک سِیریں بانور۔ سَمبھتگیں جنین
 تْرَبُز ورگ: سرپاد ورگ۔ ترپُونز ورگ
 تُکشگ: واھگ دارگ۔ تُشکگ
 تَگریچ: جُنزگ یا تَچگ ءِ ریچ
 تَلشپ: (تَلَشپیں سِنگ۔ سِنگ اِش تَلشپیں سرجَہ اَنت)
 تَمبالُو: آپ ءِ بوتل
 تُنجُم، تْرنجُم: پہ بد دُوائی گشنت (بیا ادا تُنجُم بی)
 تَنِیچک: تَنکّیں پٗوش چوکہ پِیمّاز ءِ تَنیچک
 تُو کنگ: لیب ءَ را اَدارُکی دارگ یا بئے نہ کنگ(منا تُو اِنت) تُو آپ ، تُو دْرنگ، تُو گار: تِلکاں پَبّی لیب ءَ تِلک ءِ جَنَگ ءِ وھد ءَ گشنت بزاں اگاں تِلک آپ ءَ بہ کپیت، جاگھے دْرنگ بہ بیت یا گار بہ بیت گُڑا لیب تُو اِنت بزاں بئے نہ اِنت۔
 تٗولگ اَنگور: لِیلام بَلُک
 تُولُو: ٹولو۔ ڈوکو
 تیزپَھم: ھما کہ دمان ءَ دَربارت
 تیزواد: سٗورتام
 (ٹ)
 ٹاٹ ءُ باٹ: ٹَش ءُ پَشّ۔ شَوک۔ پُچ ءُ پوشاک ءَ برابر
 ٹَپّاں پاپُلُو: ٹَپّاں چیری۔ لیبے
 ٹَٹّا مُٹّا: زْرنگ۔ دْرھجان۔ بَڑ
 ٹکانہ: پیر ءُ پکیر یا دگہ کسے ءِ نندگ ءُ وپسگ ءِ جاگہ
 ٹِگا ٹِگ: مِکّامِکّ۔ (ٹِگا ٹِگ جواب دیگ)
 (ج)
 جارِدَگ: بے رِد ءُ بند
 جارکشّ: سرکار یا گلے ءِ ترجمان
 جاں پَھک: ٹُوال
 جاھِین: جَژن۔ زیارت ءُ پیرانی ھَیرات ءِ وَنڈ
 جَبراک: (جبراکیں سُھیل)
 جَبزگ: کْوھن ءُ کلنڈ
 جِجّ : (نُنّکانی زبان ءَ) جُوجّک۔ گْور
 جَکانسری: ھیدریچی۔ جُھد ءُ جکانسری
 جَلّ ءُ جاگہ: پیم بیگ۔ جاگہ کنگ
 جمال کار: ھما کہ کار ءَ سر ءَ گْوازین اِیت۔ (کمال کار، کار ءَ پَکّا کنت۔ لگانڈکار، کار ءَ ھراب کنت)
 جَمانک: مُچّی۔ یکیں جاہ ءَ جم بیگ
 جَن ءُ جنجال: نہ وَژدم ءُ نادِلسریں زال
 جَن ءُ جنّت: وَژدم ءُ دِلسریں زال
 جِنّ کشّ: ھما کہ جِن گپتگیں مردماں اِلاج کنت
 جِن کٗول: لُوڑ۔ پُورّ
 جواناب: ھما آب کہ کشّاب نہ اَنت۔ چوکہ (ب، پ، ت)
 جوڑشت: جوڑ بیگ ءِ وَڑ۔ ساخت
 جوڑم: جوڑدیگ ءِ وَڑ۔ مرکب
 جٗوزَگ: آس ءَ گوں دار کُٹینگ
 جٗوزٗوک: ھما دار کہ آس ءِ کُٹینگ ءَ کارمرز بیت
 جٗون تَپّاسی: لاش ءِ پَٹّ ءُ ھَنڈ کنگ ءُ چارگ۔ پوسٹ مارٹم
 جِیگ بوجی: جیگ ءِ بوجگ۔ (پہ جنین)اولی رند ءَ وپت ءُ واب کنگ۔ defloration
 (چ)
 چاپار: کتاب ءُ تاکبندانی چاپ کنگ ءِ کار یا جاہ۔ پریس
 چاپجاہ: کتاب ءُ تاکبندانی چاپ کنگ ءِ کارجاہ۔ پرنٹنگ پریس
 چاپکار: چاپ کنوک۔ پرنٹر
 چانچ ءَ دیگ: دستاں دیگ۔ تحویل۔ حوالہ ءَ دیگ (انگریزی in charge of ءِ بلوچی)
 چاہ ءُ چِلیمّ کنگ: آپ ءُ تام کنگ۔ ھِزمت کنگ
 چِپس، چِپسُک: ڈولداریں جنک یا بچکک
 چَکاس گِر: امتحان گروک
 چَکانٹ: چرپ۔ (چرپ ءُ چکانٹ)
 چُکّ ءُ چِیپّل: چُک ءُ چلانگ
 چُکّ ءُ لیس: چُکّگ ءُ چَٹّگ
 چَلوکی: دیم ءِ دنتان کہ گْوناھاں گَٹّ چننت(incisors)
 چُمبال: چیزے ءِ ٹُلّ یا بُرزتریں لسون۔ کلائمکس (climax)
 چُنچوں: آخر چوں
 چُوچّم: ھِیرت چَمّ
 چَور چَور: چیزے ءِ بابت ءَ گپ ءُ ٹال ءِ شنگ بیگ
 چوکا: شِیر مان کننت ءُ گرادنت ءُ ملائی جوڑ کننت
 چَھر ءُ بانزُل: بال کنگ
 چیربوئی: ٹَپّاں چیری
 چِیلک جنگ: دْراج ءُ شَھشاھیں گروک ءِ جنگ(گِروک چیلک جنت)
 چِیلگُم: گُنجِک. ساجِک۔ انگریزی chewing gum ءِ بلوچی
 (د)
 داد کنگ: پہ دست نیک دُوا کنگ (سالونک ء داد کنگ)
 دادی دُرّی: ھما دو مردم کہ ھروھد ءَ ھمراہ اَنت
 دارجابَل: دار ءِ گوندوچ
 داری: دار چِنوک یا بَہا کنوک۔ دار ءِ کار کنوک
 داستان، داسپان: دْراجیں کسّہ
 داگدار: پولنگی
 دَبُونَگ: کسانیں دپ (چاچ: دپ ئِے یک ءُ دَبُونگ ئِے دو)
 دپ ءُ دل: دودِلگ۔ گڑ ءُ منج
 دَدّگ: ھبر ءِ تہ ءَ مُکّگ۔ مُکّینگ
 دْراجُو: ھما مردم کہ سک بُرز ءُ بارگ اِنت
 دْراجُولّگ: سک دْراج۔ شَتنگ
 دَرائی: لانکبوج
 درجہ بندی: درجہ یا تَھر ءِ گِیشّینگ
 درمان جاہ: درمانانی رسگ ءِ جاگہ۔ میڈیکل اسٹور
 دَرمانکاہ: ھما کاہ کہ پہ دوا ءُ درمان کارمرز بیت
 دَرنو: ٹِلُّو
 دریاسالار: دریائی لشکر ءِ مستر۔ امیرالبحر
 دَڑٗونگ: کوھن ءُ کرُتکگیں (دَڑونگیں لوگ)
 دُزچَمّی: چیر ءُ کائی (دُزچمی چارگ)
 دُزّی دازی: دُزی ءِ واقعہ
 دَزھَرچی: دست ھرچی۔ چاہ ءُ پان ءِ زر
 دَرچین: دَرچتگیں۔ گچین
 دِکّہ ءُ داڑی: تیلانک دے ءُ کائی۔
 دَگانُک: گْوبز(گودِرّ) ءِ نَگنُک
 دِل بَستگی: پہ چیزے ءَ دل ءِ بندگ۔ واھگداری
 دِل بَکّی: دلپروشی۔ بددلی
 دلدوست: ھما کہ دل ءَ دوست اِنت
 دَلّڑی: جاکُوئیں جنین۔ زبان دراز
 دِلساچ: ھما کہ دل ءَ وش بیت
 دِلگاہ: توک توک ۔ heartland
 دِلمِیر: ھما کہ وتا مزن لیکیت
 دَمب چار، دَمب زانت: ھما کہ کوھنیں یادگارانی زانتکاریے archeologist
 دُمبَلِیسک: مُرگ ءِ دُمب ءِ پُٹ
 دِنّ: رَند۔ بَر (آ اولی دِنّ ءَ چکاس ءَ سوبین بوت)
 دُوا دیگ: بَدلوٹگ
 دوبْراگ: دو ریس (دوبْراگیں ساد)
 دوبُن: دوپوستیں مردم۔ دوبُنی ئیں دْرچک
 دو مُٹّ: (پہ جنین) سر ءِ گْوپگ ءِ دابے
 دَہ یَکّ: دہ کلدار ءِ سر ءَ یک کلدارے
 دِھدِھی: اِشتاپ۔ ھَیّا ھَیّا (مروچیگیں زند ءِ دِھدِھی)
 دِیتک: دِیتّانی بَدتگیں سْیاھی۔ سْیاھیچک
 دیمدَرائی: اولی رَند ءَ پَدّر کنگ۔ چیزے ءِ بُنگیج کنگ۔ افتتاح.
 دَینگ: زمین ءِ پْراھیں چُنڈ (پِلانی ءَ بلاھیں دَینگے گپتگ نشتگ)
 (ڈ)
 ڈاک سَر: سِیتہ سَر۔ ھما کہ سر ءِ مِید ئِے سرجم ءَ رِتکگ اَنت
 ڈُپّ: ھما کہ وتا مزن لیکیت ءُ بٹاک جنت
 ڈِکّ ءُ ڈِلِکّ: سَک ڈِکّ۔ باز پِر بیگ (کُنر ڈِک ءُ ڈِلِکّ اِنت بزاں سک بَر اِنت)
 ڈُورّا: (نُنّکانی زبان ءَ) گاڑی۔ موٹل
 ڈُولّ: بَدرُوہ ۔ جِنّ۔ بھوت
 ڈیک ءُ ڈَگّر: پیریں جنین ءُ مردین
 ڈُوبّا: بَلاھیں ٹَرّ۔ زنڈگ
 (ر)
 راجمان: سماج۔ معاشرہ
 راھرو: راہ ءَ رووک۔ مساپر
 رَپِتن: روگ۔ (مرد ءَ کہ وتا اولاک نیست، پاد ءَ رپتن ءَ نَنگے نیست)
 رَٹّا جنگ: دَر نہ برگ ءُ زَپت کنگ
 رِچی پِچی: باگچین۔ لَلُّو پَنجُو۔ لَچی داسی
 رِدکار: شونکار۔ تامُرانی ایڈیٹر
 رَسانک: کلوھ ءِ سر بیگ۔ ابلاغ
 رَسانک دَر: کلوھ ءِ سرکنگ ءِ راہ ءُ در۔ ذرائع ابلاغ۔ میڈیا
 رِکّ ءُ رٗوم: مردم ءَ شرم ءُ ننگ ءُ آھانی پُٹ
 رُمب ءُ ریچ: مُچّی میڑی۔ مردمانی آیگ ءُ مُچ بیگ
 رُمبو ٹُمبو: مُچّی میڑی کنگ ءُ کارے کنگ
 روکڑا: نگدیں زَرّ
 رٗومی: ھما کہ روم نہ سائیت
 رَھرَہ: لکیر لکیر
 ریام: دریائی سِنگ ءُ کوہ کہ گرّناک انت
 ریامی سانگ: ماھیگے
 ریامی شِکّ: ماھیگے
 ریبار: (چلّڑاں تْرانج ءُ شیبھاں ریبار)
 ریجانی: ھما جاگہ کہ مدام سبز ءُ آباد اِنت (چَمّگ یا گْورم ءِ سبب ءَ)
 (ز)
 زاپِرانی: رَنگے
 زُبّگ: زنڈ ءُ گْونڈ
 زَرّام: بجٹ
 زَرب شان: دوچے
 زَرداری: زردار بیگ۔ سرمایہ داری
 زَرکاری: کارے ءِ تہ ءَ زَرّ جنگ۔ سرمایہ کاری
 زِرزانت: دریا ءِ بابت ءَ زانتکار
 زِروان: زِر ءِ وانَگ۔ زِر زمین۔ جزیرہ
 زِروان بُرّ: جزیرہ نما
 زَرّیچ: زَرّ ءِ ریچ کہ زَرّ ءِ کدر کپیت۔ افراط زر۔inflation
 زِلّ: (ژِیپّگ ات کشمیری لُڑیں زِلّاں)
 زُنّال: گورانی گْور ءِ بَندیکّ
 زَنڈ دپار: زنڈیں دپار وروک۔ باز وروک۔ لاپی
 زنگ ءُ ماسیت: گلگ ءُ زاری
 (ژ)
 ژامب ژامب: کور یا دریاءِ آپءِ توار
 (س)
 ساتہ سَر: ھما کہ سرئِے ساتگ
 سار ءُ سما: ھوش ءُ زانگ
 سارت ءُ سِرتگ: دیراں ایر بیتگیں ورگ
 سارت ءُ سَکٹّ: دیراں ایر بیتگیں ورگ یا مردگ
 سازین: سازتگین۔ جوڑ کتگیں۔ ایجاد
 سال ءُ سِیم: بازیں سالے
 سال ءُ سند: اُمبر
 سبز ءُ آباد: سرسبز
 سبزاچک، سبزاوگ: سبزگ۔ کاہ ءُ کشار
 سَپِینڈُک: (چاچ: ھر ء سَپِینڈُک سی من بار، شپ ءَ تَرّیت ءُ روچ ءَ گار)
 سَتاکار: توسیپ کنوک
 سراھُرّ: اَپس ءِ چار ءُ گزار ءُ کاہ ءُ کدیم کنوک
 سَرپانک: سر ءَ پانِگ۔ کارکنوکانی مستر
 سرتاج: سر ءِ تاج۔ دْرستاں شرتر
 سَررَھبند: مُلک یا گل ءِ مستریں رھبند
 سُرّینگ: زھر برائینگ
 سِستار: سستگیں استار۔ شہاب ثاقب
 سَک سَکّ ءَ: زیادہ۔ گیشتر۔ باز براں (آ سک سک ءَ رَوّا نہ کنت)
 سُک ءُ ڈُکّ: کُٹائیگ۔ اَڑ ءُ کُڑ
 سَوت ءُ سمندری: گوں کُوکّار سوت جن ءُ کائی
 سوجکار: سر ءُ سوج کنوک
 سَھتیان: پِرگپتگیں چیز کہ زلورت ءِ وھد ءَ کار ءَ کئیت
 سُھرچَک: کمے سُھر
 سُھردپ: سُھرچَک۔ ھما کہ دپ ئِے سُھر اِنت (سُھردپیں مِنڈ چَلانگنت)
 سیاہ پَتّر: اُشترماھیگ ءِ زاتے
 سیاہ دار: مُھریں دارے
 سِیتہ سر: ھما کہ سرئِے سیتگ۔ ڈاکسر
 سیچی: (گُرکانی سیچی، شئے سیچی، دَرسیچی)
 سیوَنج: وسیلہ
 سَیھُوت: سئے کس ءِ ٹولی
 (ش)
 شاہ ھَرچ: بادشاھانی پیم ءَ ھرچ کنوک۔ فضول خرچ
 شبگْواچ: شَپچر
 شپانکو: شوانگ ءِ دپ ءُ دپگریں ورگدانیں کپات
 شَربُرّ: شرچیز۔ (ڈوبارگ ءِ وھد ءَ گشنت چو کہ ھمے شَربُرّیں چُکّ ءَ مارا جنجال کنائینت)
 شُرد ءُ شَلُوپ۔ شُردءُشَلاپ: سک شُرد
 شِرد ءُ مین: لچیں زمین
 شُژدہ: سجدگ۔ بندگی
 شُلُک: شورتگیں جاور۔ نگیگیں ءُ دِھدِھیں وھد
 شَماگ: سری دَزمالے
 شُورّگ: (مجولی لیب ءَ) مجولانی چامپگ ءُ تچگ (شُورّتگ اِت!)
 شَھردار: شھر ءِ مستر۔ مئیر
 شَھلچّہ کار: مزنیں شائر
 شِیشلو شالو: گیدی سوتے۔ لیب لچّہے
 شِیشُم: شَرداریں دْرچکے
 (ک)
 کاپینگ: پِرّینگ۔ دَور دیگ
 کارمُزّ: کار ءِ مُزّ
 کاکڑی: بادْرنگ۔ تَر۔ سبزی یے کہ ھامگ ءَ وَرنت ئِے
 کاہ ءُ کدیم: دلوت ءِ ورگ۔ گور کنگ
 کپّگو: گلّوئیں ماھیگ ءِ زاتے
 کپوت تِنگ: یَک تِنگ۔ یکیں تنگ ءَ نوشگ
 کُپّوئیگ: پس ءِ نادْراھی یے
 کتراپ: کتر ءِ آپ۔ برپی آپ
 کِت ءُ نار: کِتّگ ءُ نارگ
 کَٹگ: گُٹّ ءِ کچگ دیگ ءُ شاکارگ آیگ
 کِچّ ءُ تُوتّ: مکن۔ پابندی۔ گْوش ءُ کا
 کڈّایگ: کڈّن کنگ۔ کارے کنگ ءَ گْوشگ
 کُرپونز: گْونڈ پونز
 کریٹ: دار یا کاپُور ءِ ڈبّا (چہ انگریزی)
 کڑنجا: راہ نشان۔ پَند شون دیوکیں تَھتگ
 کڑے بَڑے: گڑ گڑ۔ بیکاریں گپ۔ گْران ءُ چپ ءُ چوٹیں ھبر
 کسانام: کسانیں نام۔ چوکہ کتابُک کتاب ءِ کسانام اِنت۔
 کستر ءُ مستر: اختیاردار۔ ھرچیز ءِ مستر
 کس گَڑّ: مرد کُش
 کِشدان: کِشت ءُ کِشار
 کِشکی اَھُور: ماھیگے؟
 کلّ ءُ کسارت: مردم ءِ کل کنگ ءِ کار
 کُلّ ءُ کال: کُلّ ءُ جَکّ۔ کُلّگ ءُ جکّگ
 کلکش: کلکشاں۔ استارانی مُچّی
 کلمو: گْوراک کانٹی۔ درمانکاھے
 کِلینڈر: گاڑی ءِ کلینڈر۔ (انگریزی کلینر یا کنڈکٹر ءِ بلوچی)
 کمانُک: کسانیں کمان۔ کسانیں بریکٹ ءِ نشان ’’()‘‘
 کم شکری: ماں ھون ءَ شکر ءِ کمّی hypoglycemia
 کم کاسگ: کسان دلیں مردم۔ کم ظرف
 کوسا: سبزی یے
 کٗوشک: (کھن ءُ کوشک)
 کُوکّار ءُ واھی: جاک ءُ سَلوات
 کُولّ: (پِیمّاز ءِ کُولّ)۔ پِیماز ءِ ڈِیلّ
 کونڈکلّ: کونڈ ءِ پُشتی نیمگ ءِ کلّ۔ کونڈ ءِ کْوک
 کوھچک: ھچکاہ
 کوھی سانگ: ریامی سانگ۔ ماھیگے
 کیپالی: مُونس۔ شکست (ھُدا مارا کیپالی مہ کنت)
 کِین بَند: اُشتر ءِ دُمب ءِ چیر ءِ ساد کہ رَھت ءَ داریت
 کِین شموش: ھما کہ سک بیھال بیت
 (گ)
 گاٹ: پاسپان۔ انگریزی گارڈ ءِ بلوچی
 گاٹ ءُ پَریٹ: جنگی زور ءِ پیش دارگ
 گالرِد: گالانی رِد کہ سرجمیں گپے بہ جنت۔ جملہ
 گالشون: گالانی شون۔ گالانی مانا ءُ گِیشوار۔ فرھنگ
 گالگنج: گالانی گنج۔ لبز بلد ۔ بزانت بلد۔ ڈکشنری
 گپچَرّ: بَٹاک۔ دْروگیں تْران
 گُتّا: جُوّائی ءِ جاگہ
 گُد شٗود: گُد شودوکیں مردم یا مشین
 گَرّ ءُ گبرّ: گرّناک۔ زِبر (چاچ: بُن ئِے گرّ ءُ گبرّ اِنت، سرئِے نُگرہ ءُ زَرّ اِنت)
 گِردکاری: (واڑہ ءِ) دارءِ تْراشگ ءُ گِرد کنگ
 گِرگِڑی: کسانیں گُگّو
 گرم: (موسم یا چیز) ھما کہ سارت نہ اِنت
 گرم سَر: جوشوئیں مردم
 گرم پَٹّی: درمان جتگیں پَٹّی یے کہ ریش ءَ پُھتگ کنت
 گرمشین، گرم مشین: تُپنگے کہ باز تیر ھور ءَ جنت
 گِر ءُ چِیلّ: کشّاں چیل
 گِر ءُ دار: مِڑوکیں مردمان ءَ گرگ ءُ دارگ۔ سَلاہ بِناہ۔ ٹَھینگ
 گرّی: پاگاسیں ماھیگ ءِ زاتے
 گَڑٗول: مزن ءُ گْرانیں دُرّ
 گَڑیلّگ: سرگ۔ کانپول (تئی کاراں سَر پِر بی، ناں گَڑیلّگ)
 گزدانی: سارمیں ماھیگ ءِ زاتے
 گژّینگ: گُوتی گونڈار
 گسڑ: گس۔ گند۔ ناکارئیں چیز۔ (گند ءُ گسڑ)
 گشئے، گْوشئے، گوشئے زاناں: پہ درور دیگ ءَ گشنت
 گل ءُ چَل: گل ءَ بال
 گِلّ: پِلّ۔ ٹیری لیب ءِ کلُّک
 گُلابی: رنگے
 گلبیر دیگ: پِلکّگ ءُ ورگ
 گَلنازی: لاڑُکی
 گَنتِر: گندہ تر۔ ھراب تر
 گنجی پراک: پَشک ءِ چیر ءِ پوشاک
 گْوات آپُس: نادْراھی یے کہ زالبولاں گیپت۔ لاپ اِش لاپ پُرّی ءِ وَڑ ءَ گوات گران کنت
 گْواج، گْواجِن: مَڈّی۔ وسائل
 گْوراک کانٹی: درمانکاھے۔ کلمو
 گٗور پَڈّنی: ماھیگے
 گْورچک: مُرگ ءِ سینگ ءِ گوشت
 گٗوڑانی: زمستان ءَ ھور ءَ پد ءِ سارتی
 گوش ءُ پونز کنگ: گوش ءُ پونز ءِ بُرّگ ءِ سزا۔ دْروشم ءِ کروجگ
 گوشداروک: ھبرانی دلگوش کنوک
 گوک واب: ھما مردم کہ اَلدو واب ءَ آگہ نہ بیت۔ گراں واب
 گٗولاہ: (لَٹّ ءُ گولاہ)
 گولاھُو: اَپشال۔ ابدال
 گْوندو ءُ امان کنگ: گْوندو دیگ۔ دم ءُ چُوپّ ءِ زور ءَ کارے پَرمایگ
 گْوھمان: (پِلان ءُ گْوھمان)
 گیام: (دَنز ءُ مُج ءُ گیام)
 گیدی کسّو: کوھنیں کسہ
 گیدی لبزانک: وَھدی شئیرءُ کسہ، بتلءُ چاچ
 (ل)
 لَٹّ ءُ کُٹّ: پہ لَٹّ ءُ لگت جنگ
 لَٹّ ءُ گولاہ: گوں لَٹّاں سِلاہ بَند
 لَٹُک جنگ: اَڑل دیگ۔ کار ءَ شری ءِ سر ءَ نہ کنگ۔ جُگاڑ کنگ
 لِچّوک: کاھے کہ پُچّاں لِچّیت گوں۔ پُشیش
 لَکّی: اَپس ءِ شرّیں زاتے
 لِمپ ءُ لُوشت: پَشّانک یا دگہ سببے ءَ لِمپانی رچگ
 لوھار: (لوھاریں مِید)
 لُھلُھاسگ:
 لیلا پیلا کنگ: پہ کارے ءِ نہ کنگ ءَ نامہ ءُ نِیمّون کنگ
 لینڈی گونڈار: گیتی گونڈار۔ لینڈ لیٹ دیوکیں کڑُک
 (م)
 مامٗول: اوست (مُھت ءُ مامول)
 مائینچگ: سیوی۔ چو ڈَنڈِسک ءَ بارگیں وراک یے۔vermicelli
 مُپت وار: مُپت ءَ وروک۔ دگر ءِ چمدار
 مُٹّ جنگ:
 مرائر: (پِیتّ ءُ مرائر)
 مَرزبوم: بوتن جاہ۔ ڈیھ
 مُرگ پانچ: دوچے
 مَرّند: کاھے
 مَست ءُ کلندر: سک مَست۔ سک زھر گرگ
 مُکام: گیگان گرگ
 مَلّاڑ: بوجیگ ءَ کارکنوکیں مردم
 مَمات: سک نِزور کہ سُرگی مہ بیت (چہ نادراھی یا دگہ سببے ءَ)
 مُنّا سواسو، مُنسا سواسو: ماھیگے
 مَنّانک: ھما گْواھی کہ مَنّین اِیت۔ ثبوت
 مٗوچ: ھِیرت ءُ بورہ بورہ ۔ گوشت یا دگہ چیزے ءَ اَنچو گْرادگ کہ بُوچّ بہ بیت۔
 موسمبی: تْرنج ءِ رنگیں نِیبگے کہ شیرکن ءُ تْرپش ھوار اِنت
 مونگاڑو: (سھتے ءَ مونگاڑو کن اِت تْرمپاں)
 مونگل: سک سُچگ۔ سُچگ ءُ تْرند بیگ
 موھری: (شئیراں ھما مرد جننت کہ وت موھری داواگِر انت)
 میراسی دَرد: نادراھی یے
 مِیرانٹ: اُشتر ءِ نادْراھی یے کہ کاہ ءُ آپ نہ کنت
 (ن)
 نابَستگ: ھما کہ کسی بیراں نہ اِنت۔ غیرجانبدار
 نارُشتی: جی ءِ لیب
 نازل: ناز ءُ ادا کنوکیں جنک
 ناسِتکی: بے باوری۔ ھچ دین ءِ نہ مَنّگ
 ناکُن رنگ: ناکُناں جنگ ءِ رنگ
 نالِشت: نالگ۔ پِریات۔ چہ سرکار یا آمیدگس ءَ دزبندی کنگ
 ناوار ءُ گَڈّگ ریچ: اگاں کسے ترا جست کنت کہ تئی نام کئے اِنت ءُ ترا نام گُشگی مہ بیت
 گڑا تو گشئے: ’’منی نام ناوار ءُ گَڈّگ ریچ اِنت!‘‘
 نِبیدگ: آڑال۔ کپتگیں۔ نباشد۔ جون
 نِدوار: نِد ءِ وارتگین۔ مِیدانی رچگ ءِ نادراھی یے۔ مِیدوار
 نُکمبگ: ورگ
 نگدانک: نگدی نبشتانک
 نگدکار: نگدکاری کنوک۔ شر ءُ ھراب ءِ گِیشّینوک۔ شرگدار
 نَنّا: (نُنّکانی زبان ءَ) نگن۔ نان۔ ورگ
 نوشاپ: نوشگی چیز۔ شربت یا شراب
 نوک باھند: ھما مردم کہ نوک پِڑے ءَ ایرکپتگ
 نوک گْور: نوگلیں جنک
 نیاسگ: ناسگ۔ پہ رِد ءُ بند ایر کنگ
 نیلبوم: (نیلبومیں زِر)
 (و)
 وانِشت: وانگ ءِ کار یا وانگ ءِ کچّ ءُ کساس۔ مطالعہ
 وَڈّیرہ: میتگ یا کُٹُمے ءِ مستریں مردم
 ورنامُشکو: ماھیگے
 وزیر ءُ گزیر: سرکاری اُگدھانی مردم
 وَسّراوَت: بے سبب ءَ۔ بے ٹوھینگ ءَ
 وَسّیاد: وت سیاد۔
 وَش تْراپ: وَش آواز
 وَش چامَل: ڈَولدار
 وش گُمانی: وَش مَنّی
 وَگّڑ: (وَگّڑیں جنک)
 (ھ)
 ھا: ھَو۔ جی ھو
 ھارجت: ھار ءِ تاوان داتگیں
 ھام کنگ: ھَشتی یا چَوکی ءِ لیب ءَ مُلّا بیتگیں چُکّ ءَ پدا لیب ءَ ایرگیجگ
 ھُپّوک: پُوگّا۔ غبارہ
 ھَڈّ دَرد: بِرتپگو۔ ھڈ ءُ بندانی درد کنگ
 ھراب تَراب: ھراب۔ نگیگ
 ھُرژَپّگ: زوراں وتی نیمگ ءَ چِکّگ
 ھست ءُ نیست: دیماتریں مردم۔ چم ءُ پونز
 ھَلینگ: سُبک سُبک ءَ تچگ ءِ دابے
 ھم باسکی: پَجّی ءَ۔ گوں ھمزوری
 ھَمبُرّ: یکیں بُرّ ءُ گاٹ ءِ۔ یک وَڑین
 ھم چَھرگ: ھمرنگ
 ھَمسَنگی: وزن ءِ یک بیگ۔ ھلوا ءِ تَھرے
 ھم گنگل: ھمسرو۔ سنگت
 ھَوپَت: گیگ۔ وار۔ وَس (مئیگی ھَوپتے نہ اِنت)
 ھُوتّی پہ ھُوتّی کنگ: ژَپّان کنگ
 ھَور ءُ ھَرّگ: ھور ءُ ھار۔ ھور گواران
 ھُوشّ کنگ: ھُشتر ءِ جوکینگ ءِ وھد ءَ ’’ھُوشّ ھُوشّ‘‘ ءِ توار کشّگ
 ھیدریچی: جُھد ءُ جکانسری
 ھِیرت چین: ھُورت ھُورت ءَ چتگیں مِید
 ھَیلہ: لاڑ۔ ھما کہ ھدّءَ گیش دوست دارگءِ سببءَ گہتگ
 (ی، ے)
 یَبَّل: یک بَل۔ ھما کاپَر کہ بَل ئِے یکے
شھاز کار : ناگمان