آواچک، پہ وانگ ءُ زانگ ءَ
گلزار گچکی
اے گپ ءَ ھرچ سرپدی ایں مردم زانت کہ بے وانگ ءُ زانگ ءَ ھچّ راج دیمروی نہ کنت۔ علم ءُ زانت، سائنس ءُ ٹیکنالوجی ءُ پٹ ءُ پول اَنوگیں تینز رواجیں جھان ءَ دیمرویءِ ھژدریں لوٹ اَنت۔ پدمنتگیں راجانی پشت کپگ ءِ بنکی سوب علم دربرگ ءَ چہ دور بوھگ ءُ اے تکءَ زلورئیں گامگیجءِ نزورگ اِنت۔ رپورٹانی رد ءَ بلوچستان ءَ ھپتاد در سد چک اسکولاں وانگءَ نہ ینت ءُ میتگانی توکا یا وَ کسانیں مزوری ءَ دَزگٹّ اَنت یا گڑا نشہ ءِ آماچ بوھگءَ اَنت ءُ کچکانی پاداں پروشگءَ اَنت۔ چکانی اے کساس اسکولاں چہ ڈنّ بوھگ یک بژنی ئیں ھالے کہ باھد اِنت راجءِ ھمک زانتکار، سرپدئیں ءُ سُتکءَ دلیں مردم ءَ را تکانسر بکنت ءُ آئی ءَ را جیڑگ ءُ عمل کنگ ءِ سکین ءَ بہ دَنت۔پہ وانگ ءُ وانگ ءِ دیمروی ءُ پہ راج ءِ ھما دُراھیں چکاّں کہ بازیں جنجالانی سوْب ءَ دنیگتہ دربرجاھاں سر نہ بوتگ اَنت ءُ
پدمنتگیءِ کورچات ءَ کپتگ اَنت، اَلمی انت کہ یک آواچکے ءِ دروشم ءَ ،یک جنزے ءِ پدءَ ماں اسکولاں داھل کنگ ببنت۔ اے درگت ءَ بلوچ اسٹوڈنٹس آگنائیزشن ( بی ایس او پجار ) ءَ بلوچستان ءِ ھستیں سرکارءِ تعلیمی کمک ءَ یک جنزے بنا کتگ کہ شرّیں گپے ۔الّمءَ اے جنز راج ءِ باندات ءِ دیمروی ءِ تاموریں راھاں رُژّنے بلینیت۔ بنکی لازمی وانگ ءُ زانگءِ بابت ءَ میاں اُستمانی منّگ نامہ ءُ نعرہ چے گش اَنت ءُ اے ملک ءِ آئین چے گشیت ، یک کسانیں چمشانکے پہ ھما مردم ءُ گلا ں کہ اے بابت ءَ دل اِش ستکگ ءُ جیڑگ اِش بنا کتگ ءُ نوں دیم پہ عمل ءَ گام جنان اَنت۔اَنچو کہ زانگ بیت کہ وانگ ءُ زانگ یک بنکی انسانی حق ے، میاں اُستمانی گل اے حق ءِ باروا وتی منّگ نامہ ءِ توکا اے پیم گشیت۔
 وھدے کہ پاکستان ءِ آئین ءِ آرٹیکل25-A ،اے ردءَ گشیت ’’ ریاست اے گپّ ءِ زمہ وار اِنت کہ آدُراھیں چکاناں ،چہ رنگ ءُ نسل ءُ مذھب ءَ بالاتر، بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ آسرتی بدنت‘‘۔اے آرٹیکل ھژدہمی آئینی مٹ ءُ بدل (18th Constitutional Amendment) چہ پد نوں صوبائی زمہ واری ے جوڑ بوتگ، بلے آئی ءِ پجی ءَ فیڈریشن اَنگہ ہم اے تکءَ کار کنگ ءِ زمہ وار اِنت بزاں وفاق وانگ ءُ زانگ ءِ پڑءَ صوبہانی کمک ءَ بکنت ۔بلے دلپدّردیں گپ ایش اِنت کہ اے آرٹیکل ءِ سرءَ ھچبر عمل کنگ نہ بیت ءُ نیکہ ایشیءِ دیمروی ءِ باروءَ ا شرمند یں دیوان ءُ شور ءُ سلاہ کنگ بیت۔ پاکستان دگنیاءِ ھما بدبھتیں ملکانی لڑءَ ھوار انت کہ ادا وانگ ءُ زانگ، پٹ ءُ پول، سائنس ءُ ٹیکنالوجی ءِ جاگہ بِدتءُ ستک ءُ بیسہ آں گپتگ بزاں اے ملکءِ مردم وتی گوما بوؤکیں ہرچ عمل ءَ اگاں بیماری ے ببیت یا روڈ ایکسیڈنٹے یا گریبی ءُ بزگی ءُ واری ے یا سیلاب ءُ شرتگ ءُ وبائے، دُرستاں وتی بھت ءُ کسمت لیکھ ایت ءُ سبر ءُ شکر گیپت ءُ سجہیں زندمان ءَ پہ ھزابی ءُ کُچءُ رُزوائی گوازینیت ۔
 راجانی میاں اُستمانی گل ( اقوام متحدہ ) ءَ دگنیا ءِ دُراھیں چکانی واستہ بنکی وانگ ءُ زانگ اَلمی کتگ ءُ اے رِد ءَ دُراھیں ملکاناں کڈّن کتگ کہ آ وتی ملکءِ زَھگاناں چرے بنکی حق ءَ ھچ رنگ ءَ زبھر مکن اَنت ءُ پرے ھاترءَ اَلمّی کار بکن اَنت۔ملینیم ڈیولپمنٹ گولز ءِ دومی مستریں گول کہ یونیورسل پرائمری ایجوکیشن ءِ نعرہ ءِ یک مشھور ءُ مھکمیں نعرہ ءَ ے بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ بابتءَ اے پیم گشیت؛
 پرے نعرہ یا ٹارگٹءَ سر بوھگ ءِ واستہ راجانی میان اُستمانی گل ءِ چیردستی ءَ ماں2000 ءِ دَھک ءَ ماں ڈاکار ءَ یک مراگشے برجاہ دارگ بوتگ اَت کہ اے مراگش ءِ توکءَ پاکستان ءَ ھم بھر زُرتگ اَتءُ بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ منگ نامہ ءِ سرا دَست ھت کتگ اَت۔ اے منّگ نامہ ءِ رِد ءِ پاکستان وتی ھستیں تعلیمی شرح ءَ 54% چہ وَّدینیت ءُ سن 2015 ءَ داں اے شرحءَ 85% ءَ کاریت ءُ سر کنت۔زانگ کرزیت کہ پاکستان ءَ اے درگت ءَ بازیں پروگرام ٹھینتگ ءُ مزنیں ھرچ ءُ درچے ھم کتگ بلے ذمہ واریں گلّ ءُ اُگدادارانی نیمگا ھب ءُ واھگ ءِ کمی ءِ سوْب ءَ تنی وھدی ھاسیں سوبمندی گندگ نہ بیت۔ مئے تعلیمی واکدار ءُ گل آنی گور ملینئم ڈیولپمنٹ گولز، اے گول آنی بنکی مول ءُ مراد، اے رِد پاکستانِ ٹارگٹ ءُ اے ٹارگٹ آں داں سربوھگ ءِ راہ ءُ راھبندانی باروءَ زانت ءُ زانشت باز کم اِنت۔ وھدیکہ اے گپ تچک انت کہ اگاں مساپرے وتی راہ ءَ مہ زانت گڑا منزلءَ چون سر بیت؟۔ اَنچش کہ برزءَ مالومداری دیگ بوتگ کہ ھژدھمی آئینی بدلی سدلیانی سوب ءَ وانگ ءُ زانگ چہ بنجاہ ءَ دیم پہ جھل ءَ بزاں صوبائی سرکارءِ دست ءَ اتکگ ءُ سر بوتگ ،نوں صوبھانی زمہ واری اِنت کہ آ اے تک ءَ گھتری آرگ ءُ اشیءَ را یک جوانیں راھبندے دئیگ ءِ ھاترءَ گامگیج بزور اَنت۔ اگاں صوبہ اے رِد ءَ ایماندار ءُ راج دوست اِنت گڑا باھد اِنت کہَ المی کار اں پہ باندءَ ایر مکنت ءُ وانگ ءُ زانگ ءَ یک ایمرجنسی کارے بہ لیک ایت۔ جھلے چندیں شور ءُ سلاھ وانگی دیمروی ءَ اگاں روزگ ببنت گڑءَ امیت انت کار کمو آسان بنت۔
 کانود سازی: چش کہ ھژدہمی آئینی بدلی سدلیانی سوب ءَ بازیں تک چہ بنجاھی سرکار ءَ صوبائی سرکارءَ دَست کپتگ اَنت کہ اشانی تھا وانگ ءُ وانگ ھم ھوار اِنت، اے گپ اَلمی انت کہ صوبائی سرکار میاں اُستمانی منگ نامہ ءُ لوٹانی پد ءَ ءُ وتی دمگ ءِ جیڑھ ءُ جنجال، دود ءُ ربیدگ، چاگردی اڑاند ءُ وانگ ءَ لوٹ ءِ متابک ءَ انچیں کانود اڑ بکنت ءُ چہ اسمبلی ءَ پاس بکنائین ایت کہ چرائی ءَ بنکی ءُ المی وانگ ءُ زانگ دیما بروت ۔ اے پیمیں کانود سازی ءِ سوْب ءَ ھچ چشیں میتگے کہ بیست بچک ءُ جنکیں چک ے اَست چہ اسکول ءَ زبھر مبنت۔ اے ہم اَلمی اِنت ہر کجا کہ نوکیں اسکول جوڑ کنگ بیت ، چہ بندات ءَ دُراھیں آسراتیاں بھرہ مند ببیت۔ چش کہ اسکول بے استاد مبیت، اسکول ءَ ورگی آپ، لین( اگاں ٹراسمیشن لائن دور اِنت گڑا سولر انرجیءِ وسیلہ ءَ لین دیگ ببیت) دَست ءُ آپ جاہ یا پسیل، لیبءِ پٹ، کتاب ءُ پنسل ءُ کاپی، لیب ءُ گوازی ءِ المی ئیں سامانءُ دُرستاں چہ گیشتر المی ئیں لوٹ ساھگے بوھگ اسکول ءَ چکانی وانگ ءِ مھکمیں دروشمے ءَ برجاھ داریت۔ اے وھداں گندگ بوھگ ءَ اِنت کہ اسکول اَست، استاد نیست، استاد است ساھگ نیست، ساھگ است بلے چک زیاتءَ انت ءُ کوٹی یکے۔ شست مکتبی انت ءُ استاد یکے۔ نہ آپ است ناں پسیل ناں چکانی گوازی ءِ بندءُ بوج بوتگ نیکہ پہ استاد ءَ کرشی ءُ ٹیبل اَست۔ باھد انت کہ انچیں اسکول دوست کانود ٹھینگ ببیت کہ نوکیں اسکول ءِ منزوری وتی پجیءَ دراھیں آسراتیاں بیاریت۔ ھمے پیما اے سک المی ئیں گپے کہ ھر دو کلومیٹر ءَ پد دومی اسکول ھژدری ببیت بزاں ھرچ دو کلومیٹرءَ پد دگہ اسکولے اگاں چک اَست۔ ھمے پیما پہ جنکاں کہ گیشتر چہ اسکولاں ڈّن اَنت، باھد ھاسیں پروگرامے ءِ ردءَ اسکول منزور کنگ ءُ وانگ بنا کنگ ببیت۔ اے درگت ءَ اے گپ ءِ زانگ المی انت کہ اے وھداں بازیں جاگہاں جنکانی پرائمری اسکول اَست بلے مڈل اسکول کم چہ کم دہ کلومیٹر دور انت، جنک پرائمری پاس کن انت ءُ لوگ ءَ نند انت ،مڈل اسکولنگ یا ھائی اسکولنگ نہ بوھگ ءِ سوْب ءَ آھانی دیمتری وانگ ءِ راھ ڈَنگر جنگ بنت۔
 تعلیمی بجٹ: زَّر ءُ مالءِ بوھگ بازیں کارانی شرکنگ ءِ واستہ اوَلی ءُ آھری لوٹ اِنت۔ ھشکیں کانود سازی، سیاسی ھب، راجی واھگ ءُ نعرہ بازی ءَ کار گیگ نہ بنت۔بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ دیمرویءِ ھاترا سرکاری تعلیمی بجٹ ءَ دوسری کنگ المی انتءُ اے پڑءَ بلوچستان ءِ ھستیں سرکارءَ جوانیں گامگیج ے زُرتگ ءُ وتی تعلیمی بجٹ چہ گوستگین ءَ دہ سر گیش کتگ بلے زانگ لوٹیت کہ اے تک ءَ زرانی جوانیں کارمردی چون بوھگ ءَ انت؟آیا سرکار ءِ وانگ ءُ زانگ ءُ پلاننگ ءُ ڈیولپمنٹ ءِ کارگس وتی وتی زمہ واریاں پیلو کنگ ءَ انت کہ ناں؟ ۔ اے درگت ءَ پانگی کمیٹی کہ آھانی توکءَ سول سوسائٹی ءُ میڈیا ءِ کرد مزنیں بستارے داریت۔بجٹ ءِ وّدینگ جیڑھ ءِ گیش ءُ گیواری ءِ نیمگا بنداتی گامیگیج اِنت۔ اسل کار ھمے زَّرانی جوان کارمرزی ءُ آ ھم گوں جوانیں پلاننگ ءُ زلورتانی پدءَ کارمرزی اِنت ۔بزاں کجا اسکول اڑ ببیت؟۔ کجام اسکول چہ پرائمری ءَ مڈل ءِ درجہ دیگ ببیت؟۔ھستیں اسکولانی توکا پشت کپتگیں آسراتیانی پجارینگ ءِ راھبند ءِ ٹھینگ ءِ واستہ شور ءُ سلائی مراگش ءِ برجاہ دارگ المی ئیں کار اَنت کہ کنگ ببنت۔
 رَسانک(Accessibility): داھلہ جنز تنا وھدءَ وتی اسل مکسد ءَ سر بنیت تنکہ چکاناں داں اسکولاں جوانیں رَسانک مببیت۔ پہ درور، ما سجئیں روچ ءَ بینرمِک بکنیں، پمفلٹ بھر بکنیں، مراگش ءُ دیوان برجاہ بداریں،مات ءُ پتاناں سوج ءُ سر ءُ پنت ءُ نسیئت بکنیں بلے اگاں اسکول نزیک نہ اِنت گڑا چک چوں اسکول ءَ داھل کنگ ءُ آئی ءِ وانگ چے پیم بندات کنائینگ بیت؟ اگاں مات ءُ پتانی واھگ ببیت ھم ما چکاں اسکولاں داھل کنگ ءَ سوبین نبیں پمشکہ اے اِلمی اِنت کہ اسکول چہ میتگ ءَ دو کلومیٹرءَ چہ گیش دور مببیت پرچہ کہ کسانیں چکانی واستہ دو کلومیٹر بزاں روھگ ءُ آھگ ھمک روچ چار کلومیٹر پند بُرّگ سکیں گرانیں کارے بیت ءُ اے پہ جنکیں چکاں گیشتر جنجال والا کارے۔ زانتکارانی گشگ انت کہ چکانی چہ اسکول ڈراپ آؤٹ بزاں وانگ ءِ کپّی کنگ ءِ یک مستریں سوْباں چہ یکے ھمیش انت۔ اگاں اسکول میتگءِ توک ءَ ، چکانی دسترس ءَ ببیت، مات ءُ پتانی چمانی نزیک ءَ ببیت گڑا چک ھاس کن جنکیں چکانی واستہ دل تپرکئی کم بیت ءُ مات ءُ پت پہ اے واللہ ھی جنکاں اسکول ءَ دیم دیئنت۔ پمشکہ اے ھژّدری اِنت کہ ھر چ ھما میتگءَ کہ نزیکی اسکول ءَ چہ پندے دو کلومیٹرءَ گیش اِنت باھد انت کہ نوکیں اسکولے گوں دُراھیں آسراتیاں بوجگ ببیت۔ ھمے رنگ ءَ پہ بچکاں چائلڈ لیبر ءِ جہت ءِ کار کنگ ءِ ھلاپ ءَ سرپدی ودینگ ءِ زلورت اَنت۔ عام ءُ ھاسیں مردماں اگاں جست بکنے گڑا پسہ رسیت کہ ما گریبیں ما ونت نہ کنیں، بلے بژنی گپ ایش انت کہ بنداتی وانگ مپت ءَ انت بزاں ناں فیس است ناں دگہ کتابے گرگ ءِ زلورت انت بلے انگہ ھم چک اسکولں چہ ڈنّ انت۔ باز وَ انچیں انت کہ ناں جاگہ ئے ءَ کار ءِ انت ننکہ دگہ دزگٹی اش است ، سجئیں روچ ھوٹلاں ءُ اے دگہ بے نپیں جاھاں گردنت ءُ وتی وھد ءَ زوال کنگ ءَ انت۔ المی انت کہ اسکول ءِ وھد ءَ ہچ چک بے سوب ءَ ڈن ءَ گردگ ءِ مبیت اسکول ءَ ببیت گڑا ما سوبین بیں۔
 داھلہ جنز: بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ ودینگ ءِ ھاترءَ اَلمّی اِنت کہ ھمک سال داھلہ جنز بنا کنگ ببیت انچش انوں کنگ بوھگ ءِ انت۔ اے کارءِ ھاترءَ سرکار وتی دُراھیں وَس ءُ واکاں بکنت بلے تنکہ چاگردءِ ھمک بھرءُ ھمک ھیال ءُ لیکھ ءِ ءُ لس مھلونک ھوار مبیت ءُ کمک مکنت ، سد درسد چکانی ماں اسکولاں داھل کنگ ءِ واب ھبچر معنا نہ بیت۔ اے درگت ءَ ھمک سال ھشت ستمبر ءَ انٹرنیشنل لٹریسی ڈے( بنکی وانگءِ میاں استمانی روچ دارگ بیت)۔ اے روچءِ درگت ءَ مراگشانی وسیلہ ءَ مھلونک ءَ را سرپدی دیگ بیت ءُ چکانی داھل جنز بندات کنگ بیت۔ اے ارزانیں کارے نہ انت۔ پرے ھاترءَ المی انت کہ سرکار دراھیں تک ءُ پھناتاں ھوار بکنت گڑا چیزے بوت کنت۔ داھلہ ءِ واستہ المی انت کہ اے کار سائنٹیفک بُنپد ءُ راھبنداں گوں کار کنگ ببیت۔ اے وھد این سی ایچ ڈی یک ھنچیں گّل ے کہ آ اے کار ءَ پہ وڑ ءُ ڈول کنگ ءَ بوتگ بلے مالی جاور انی ھرابی ءُ آئینءِ ھژدھمی بدلی سدلیانی سوب ءَ اے گّل صوبہ ءَ رستگ کہ صوبہ وتی ے کنگ ءِ نہ انت۔ اے گّل ءِ کرءَ ھمک ضلع، ھمک یونین کونسل، ھمک تحصیل ءُ بلکنہ ھمک میتگ ءِ درستیں ھما چک کہ اسکول ءِ روھگ ءِ عمر (5-9)سر بوتگ انت ، ڈیٹا بوتگ کہ داھلہ یءِ جار ءِ پرینگ ءَ گوں این سی ایچ ڈی ءِ نامینتگیں کارمندہ پڑ ءَ دراتکگاں ءُ گوں اسکول ءِ استاد ءُ میتگ ءِ چوگردی رضاکار ءَ ھوار داھل جنز اش بندات کتگ۔ Out of school childrenلسٹ کہ ھمک سال نوک کنگ بوتگ ، یک ھنچیں آدینکے بوتگ کہ آئی ءَ دراھیں پدر کتگ انت کہ اے چک اسکول ءِ عمر ءَ سربوتگ انت نوں بوھد انت کہ داھل کنگ ببنت، اے پیما مزنیں کچے ءَ چک ماں اسکولاں داھل بوتگ انت۔
 داد ءُ دھشت(Incentives): پہ چکاں ھاس پہ جنکانی داھلہ ءُ ماں اسکولاں داں بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ سرجمی ءِ ھاترءَ بازیں ملکاں داد ءُ دھشت (Incentives) دیگ بوھگءَ اِنت۔ اے داد ءُ دَھشت ءِ مول ءُ مراد چکانی توکا پہ اسکول ءَ چکمکی دروشم بنا کنگ ءُ پراھاں اسکول ءَ را یک نپ ءَ مندیں جائے جوڑ کنگ اِنت۔ اے رِد ءَ چکانی ھاندان ءَ المی ئیں وَردِن، چش کہ روگن، ڈبہ والا شیر، بسکوٹ، آرت ءُ اے دگہ وردنی چیز ھوار انت دیگ بوھگ اِنت۔ بازیں ملکاں جنکیں چکاناں اسکول ءَ نیم روچ ءِ نان ھم اڑ کنگ ءُ دیگ بیت کہ چریشی ءَ چکانی ھب پہ اسکول ءِ روھگ ءَ گیش بیت ءُ آ وتی وانگءَ ھب ءُ واھگ سرجم کن اَنت۔ بلوچستان سرکار اَنچو کہ ھال اِنت کہ نیوٹریریشن پروجیکٹ بندات کنگءَ اِنت ، اے پروجیکٹءَ گوں وانگ ءُ زانگءَ ھمگرنچ بکنت ۔ جان سلامتی ءُ وانگ ءِ ٹارگٹ ءِ کلب ءَ تونگر ءُ توانائی ءُ زانت ءُ زانشت ھوار بنت ءُ یک جوانیں چاگردے ودی ببیت پہ بانداتءِ بلوچستان ءَ۔
 بنجاھی سرکارءِ کمک: ھژدہمی آئینی بدلی سدلیاں پد بلیّ کہ وانگ ءِ تک صوبہاں دیگ بوتگ بلے بنجاہی سرکار ءِ زمہ واری انگت ھما پیما برجاہ اَنت، پرچکہ ملینئیم ڈیولپمنٹ گولز اآں سربوھگ ءِ سوبمندی ءُ بے سوبی دوئیں حالتاں، میاں استمانی راج ءُ گلانی دیما پسہ دیوک فیٖڈیریشن اِنت۔ اگاں یک صوبہ ے اے تکءَ اگاں نزوری پیش بداریت گڑا پورئییں صوبہ ءُ پدءَ ملکءِ واستہ جنجالے بیت، پمشکہ فیدریشن وتی ٹیکنیکل ءُ مالی کمک ءَ یکشلہ برجاہ بداریت تنکہ کمی پشت مہ کپیت۔ بلوچستان کہ آئیءِ مالی وسائل سک باز بلے آمدن سک کم انت کہ ایشی ءِ سوب کم کٹ ءُ کمائی ءِ بے ردء پ بے انساہیں راھبند انت ، باھد انت کہ بنجاہی سرکار وتی کمک ءَ گیش بکنت تنکہ بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ دیمروی ءِ جاور گھتر ببنت۔
 لس مھلوکی آواچک: سوج ءُ سرپدی دیگ ھر کارءَ المی انت۔ بلوچ چاگرد ءَ گیشتر مات ءُ پت ناوانندہ انت ءُ زانتءُ زانشت ، وانگ ءُ زانگءِ ارزشت آ وڑءَ سرپد نہ بنت کہ چرائی پہ چکاں وانگ ءُ باعلم بوھگ ءِ راھ پچ بہ ببنت۔ گیشتر پتاں بگش کہ وتی چک ءَ اسکول ءَ داھل بہ کن پسہ ہمیش بیت کہ اسکول ءَ روت چے کنت۔ وانیت نوکری ے نہ ریست یا نوکری ءَ ٹوہیں مردمانی چک گر انت مئے گریبانی چکاں کئے نوکری دنت کہ ما بوانینن اش۔ اے یا اے رنگیں پگر ءُ لیکھ دارگ الم ءَ کم زانتی ئے بلے یک گپے پدر بیت کہ مئے نا وانندہ ءُ واندگ دوئیں وانگ ءُ زانگ ءَ را گوں نوکری ءَ ھمگرنچ کن انت ۔ پمشکہ اے سک زلوری انت کہ چاگردءَ را وانگ ءِ ارزشت ءِ بروءَ جوانیں سرپدی دیگ ببیت ءُ اے کار تھنا داھل کنگ ءِ جنز ءِ ھاترءَ کنگ مہ بیت بلکنہ اے کار سجہئیں سال ءَ وڑ وڑیں مراگشانی بھرے جوڑ کنگ ببیت۔ پرے کارا دراھیں تکاں چہ مھلونک ھوار کنگ ببنت۔ یک زمانگے ءَ گمان بیت بھٹو سرکارءِ دور ءُ باریگ اتنت، کشت ءُ کشارءِ دیمروی ءِ ھاترءَ میتگ میتگ باسکوپ پیشدارگ بوت کہ دھکان ءُ کشت ءُ کشار ءَ گوں ھمگرنچیں مھلونک ءَ سرپدی رستگ ات۔ پرے مکسد ءِ ھاترءَ یک جیپ ئے توکا پروجیکٹر مان ات کہ چہ جنریٹر ءَ ھلائینگ بوت۔ پہ اسکرین ءِ واستہ میتگءِ ساپ ءُ سلھیں دیوالے کارمرز کنگ بوت۔ پہ وانگ ءُ زانگ ءِ ھاترءَ ہمے رنگیں پروگرامز اڑ کنگ ءُ یک آواچکی جاورے ودی کنگ المی انت کہ چریشی ءَ دراھیں مھلونک یکپارگی بوجنز انت راج ءِ سرپدی ءِ کارءَ دست ءَ بہ پتائنت۔
 اھوالکار ءُ چاگردی گلانی کرد: وانگ ءُ وانگ ءَ پڑءَ گھتری آرگ نہ ایوکءَ یک ٹک ءُ راجی گل ءُ ہستیں سرکارءِ زمہ واری انت ننکہ تھنا وانگ ءُ زانگ ءِ گل ۔ بلکنہ اے زمہ واری دراھہیں وانندہ ءُ سرپدی ئیں مردمانیا نت کہ دیم ءَ بیا انت کہ کمک بکن انت۔ روتاک ءُ اھوالکارانی یک مزنیں کردے اے بابت ءَ کہ آ وتی ھالرسانی ءِ وسیلہ ءَ راج ءَ را سرپدی دیگ ءَ کارءَ پہ جوانی کت کن انت۔ ھمے رنگ ءَ چاگردی گل کہ ما این جی او یا سماجی تنظیم اش گشیں پرے کارءَ یک تونگریں باسکے بوت کن انت۔ پاکستان ءَ این سی ایچ ڈی وریں تعلیمی گل کہ آ ایوک ءَ پرائمری ایجوکیشن ءُ لٹریسی ءِ ودینگ ءِ یک جونیں گلّ ے کہ ایشی ءِ کرّءَ بنکی وانگ ءُ زانگ ءِ ودّینگ ءِ ھاترءَ دراھہیں زانت ءُ سرپدی ءُ سوجکاری آسراتی است انت بلے اے گٰل وفاق ءُ صوبہ آنی وت ماں وتی گر ءُ چیل ءِ آماچ انت۔ این سی ایچ ڈی ءَ کس وتی نہ کنت ءُ اے گّل روچ پہ روچ ڈُران ءُ کپان اَنت۔ اگاں بلوچستان سرکار اے گّل ءَ را جوانیں وڑے ءَ کار بہ گیپت ما سدکاں بازیں کارے شرّ بیت۔ انچو کہ جان سلامتی ءِ تک ءَ پی پی ایچ آئی ءِ کرد بیھال کنگ نبیت ھمے رنگ ءَ این سی ایچ ڈی ءَ ھم باز جوانیں کار کتگ کہ آھانی توکا استادانی سوجکاری ءُ وانینگ ءِ راھبنداناں مھکم کنگ، دوریں میتگاں فیڈر استاد ءُ فیڈر اسکول دیگ کہ اشانی وسیلہ ءَ بے کساس چکاں وتی بنداتی وانگ وتی لوگانی نزیک گورءَ چمے اسکولاں دربرتگ کہ نوں پہ بے زَّری بند بوتگ انت۔ اگاں بلوچستان سرکار اے گّل ءَ ھژدھمی آئینی بدلی سدلیانی رد ءَ وفاق ءِ یک گّل ئے سرپد مبیت ءُ اشی ءَ وتی بکنت من سدکاں کہ باز جوانیں کار بیت۔ بنداتی وانگ ءُ زانگ ءَ را ودینگ ءِ ھاترءَ اے گپ المی انت کہ انچش کہ یک لوگے ءِ بندگ ءِ ھاترءَ یک ڈگارے ءِ کشگ ءَ واستہ میتگ ءِ مردم آواچک کن انت وتی کار ءَ سوار کن انت بلوچستان ءَ وانگ ءُ زانگ ءَ پڑ ھمے رنگیں آواچکے ءِ سک زلورت انت ۔
سرشون: پلڈاٹ، یونیسکو