آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ رهبرلیگینین قدسو ایسراییلین باشکندی اولاراق تانیماسی و آمریکا سفیرلیینی تل آویوه داشیماسی قراری، اونسوز دا کؤورک اولان اورتا دوغو باریش پروسه‌سینین و اولوسلارآراسی دیپلوماسینین اوزونه ائندیریلمیش بیر ضربه و گؤزلنیلدیگی کیمی، بو قرار دونیا میقیاسین‌دا قیناما و ردیه‌لرله قارشیلاندی. آمریکا، بو قرارینی لغو ائتمه و دوغو قدسو فیلیسطین دؤولتینین باشکندی اولاراق قبول ائتمه شانسینا هله ده صاحب‌دیر. باریش پروسه‌سینین برپا ائدیلمه‌سینین تک یولو بودور.
ترامپ رهبرلیگی هر نه قدر بو آددیمین ایسراییل ایله فیلیسطین آراسین‌داکی دیالوگو آسانلاشدیراجاغی باره‌ده اصرار اولسا دا، قدسون ائش‌سیز تاریخی، دینی و حقوقی ایستاتوسونا قارشی ائدیلمیش بئله بیر حؤرمتسیزلیگین نئجه اولور کی، دوغرو ایستیقامت‌ده آتیلمیش بیر آددیم کیمی گؤردویو ایسه هله ده بلیرسیزلیگینی قورویان بیر حال‌دیر. عکسینه، بو قرار، باریش اوچون بسلنن هر جور اومودو بالتالامیش‌دیر. بون‌دان بیر نئچه آی اول، آمریکا رسمیلری باریش دانیشیقلارینی یئنی‌دن باشلاماق اوچون اوزرین‌ده چالیشیلان یئنی بیر پلان‌دان بحث ائدیردیلر. بونا باخمایاراق بو گونه قدر هله ده اورتادا گؤرونن بیر شئی یوخ‌دور. آنجاق، اگر ترامپ رهبرلیگینین آلدیغی قدس قراری، بو یئنی باریش تشببوثونون ایلک پارچاسی ایسه، بو تشببوث ایندی‌دن "اؤلو" اعلان ائدیله‌بیلر. قدسون ساتیشا چیخاریلمیش بیر داشینماز املاک اولمادیغینی درک ائتمک مجبوریتینددیرلر.
ترامپ رهبرلیگینین قدس حمله‌سی، پوپولیزم و تک طرفلی‌لیگین زهرلی ترکیبینی تمثیل ائدیر. قدسو ایسراییلین باشکندی کیمی قبول ائد‌رک، ترامپ، یالنیز ۷۰ ایللیک آمریکا خاریجی سیاستینی باش آشاغی ائتممیش، عینی زامان‌دا ۱۹۶۷ ایلینه اساس‌لانان بیر سیرا گوونلیک شوراسینین قرارینی دا پوزموشدور. دونیا قدس مسئله‌سی و ایکی دؤولت‌لی چؤزوم باره‌ده فیلیسطین خالقی ایله دایانیشما ایچین‌ده‌دیر. بونا، روما پاپی و دیگر خریستیان کیلسه‌لری و جمعیتلری ده داخیل‌دیر. دیگر طرف‌دن، ترامپین بو یانلیش ایستیقامتلندیریلمیش قرارینین دوغوردوغو بیر خیر ده وار؛ عرب باهاری حرکتلرینین باشلانغیجین‌دان و داعش ترورونون آرتماسین‌دان بو یانا، فیلیسطین پروبلئمی اونودولماغا ترک ائدیلمیشدی، آنجاق آمریکانین بو قراری فیلیسطین مسئله‌سینی دونیا گوند‌مینین مرکزینه یئنی‌دن گئری قایتارمیش‌دیر. بو قازانیلان یئنی سرعت، ایندی عدالت‌لی و قالیجی بیر باریش تاپماق اوچون ایستیفاده ائدیلمه‌لی‌دیر.
فیلیسطین‌لیلر، اؤتن بیر نئچه ایل عرضین‌ده باریش پروسه‌سینین اساسینی قویماق اوچون اؤز پایلارینا دوشن وظیفه‌دن آرتیغینی ائتدیلر. حماس، بو ایلین اوللرین‌ده، ۱۹۶۷ سرحدلری داخیلین‌ده بیر فیلیسطین دؤولتینین قورولماسینی قبول ائد‌ن و یهودی‌لیک ایله صهونیست پروژه آراسین‌دا دقته چارپان بیر فرق قویان یئنی سیاسی سند آچیقلادی. اکتبر آیین‌دا ایسه فیلیسطین‌لی سیاسی پارتیلر، حماس و فتح، دانیشیقلارا تک بیر یاپی کیمی ایشتیراک ائتمک اوچون آنلاشما ایمضالادیلار. بونا باخمایاراق، پروسه‌نی ایرلیلتمک اوچون ایسراییل طرفین‌ده قارشی‌لارینا چیخاریلان حقیقی و جدی بیر مخاطب اولمادی.
گئچن یای، ایسراییلین حرم الشریفین ایستاتوسونو دییشدیرمه‌یه یؤنه‌لیک تخریباتلاری، ایشغال اولونموش اراضیلرده و مسلمان دونیادا گئنیش چاتیشمالارا یول آچاراق اونلارجا اینسانین اؤلومونه یول آچدی. ایندی ایسه آمریکانین قدس اوزرین‌ده آلدیغی قرارلا بو وضعیت یاخشییا گئتمک یئرینه داها دا آغیرلاشدیریلدی.
بو پروسه‌لره اساساً، پرزیدنت رجب طیب اردوغان، ایسلام امکداش‌لیق تشکیلاتی عضولرینه ۱۳ دسامبردا ایستانبول‌دا فؤوق‌ا‌لعاده توپلانتی گئچیرمک اوچون باش ووردو. ذیروه‌یه ۳۰ون اوزرین‌ده دؤولت و حکومت باشقانی قاتیلدی و ۵۷ اویه دؤولتین هامیسی ایله بیر چوخ گؤزلم‌چی اؤلکه ذیروه‌ده تمثیل اولوندو. ایسلام امکداش‌لیق تشکیلاتی، قدسو ایسراییل ایشغالی آلتین‌دا اولان فیلیسطین دؤولتینین باشکندی اولاراق اوی بیرلیگی ایله تانیدی. بو تاریخی قرار، فیلیسطین دعوی‌سینه یئنی سرعت وئرمیش اولوب گئنیش یانقیلارا سبب اولاجاقدیر.
بو گون اعتباریله ۱۳۷ اؤلکه فیلیسطین دؤولتینی تانیییب و بو دستک بؤیومه‌یه داوام ائدیر. بو وضعیت، ایسراییلین باریش اوچون ائتدیگی، یا دا ائتمه‌دیگی حمله‌لرین‌دن و هدفلرین‌دن باغیمسیز اولاراق، فیلیسطین خالقینین وارگئچیلمز حاقلاری باخیمین‌دان چوخ اهمیت‌لی بیر حادثه‌دیر.
اوسته‌لیک بو وضعیت، آمریکانین تک طرف‌لی قدس قرارینی لغو ائتمک اوچون گئدیله‌جک بیرلشمیش ملتلر پروسه‌سی ایله داوام ائد‌جک‌دیر. آمریکا طرفین‌دن کسینلیکله وتو ائدیله‌جک گوونلیک شوراسی اویلاما‌سینین آردین‌دان ایسه باش قورولدا باشقا بیر سس‌وئرمه گئچیریلمه‌سی چوخ محتمل‌دیر. دولاییسییلا، یاشاناجاق اولان بو پروسه فیلیسطین خالقینین اساس حاقلارینین بوتون دونیا طرفین‌دن تانینماسی اوچون خیرلی اولاجاق‌دیر.
ایسلام امکداش‌لیق تشکیلاتی ایستانبول ذیروه‌سینین دیگر بیر اؤنملی نتیجه‌سی ایسه قدس و حر‌م شریفین دینی و تاریخی کاراکترینین قورونماسی، فیلیسطین‌لیلرین عمومیتله و خصوصاً قدس‌لولارین دستکلنیب گوجلندیریلمه‌سی اوزرین‌ده وئریلن تعهدلار ایدی. بو چرچیوه‌ده، ایسلام قالخینما بانکی و دیگر ایسلام امکداش‌لیق تشکیلاتی باغلانتی‌لی تشکیلاتلارین آلتین‌دا قورولان بیر چوخ فوند، فیلیسطین‌لیلره یاردیم ائتمک اوچون گوجلندیریله‌جک‌دیر.
قدسون مسلمانلار اوچون بیر معنا ایفاده ائتمه‌دیگینی دوشونن آمریکاداکی خریستیان-صهیونیست دایره‌لر، دینلر تاریخین‌دن درس آلمالیدیرلار. قدس، مسلمانلارین ایلک قیبله‌سی‌دیر و ایسلامین ان قوتسال اوچونجو مسجیدینه ائو صاحب‌لیگی ائدیر. شهر، حضرت محمدین گئجه یوروشونون و گؤیه یوکسلیشینین بیر پارچا‌سی‌دیر. ایسلامین ایکینجی خلیفه‌سی حضرت عمر بن خطاب ۶۳۸.جی ایلده شهره گیریب بوراداکی خریستیان و یهودیلرین حاقلارینی تانیدیغین‌دان بری قدس، ایسلامین دینی و مدنی تاریخینین آیریلماز بیر پارچاسی‌دیر. تعقیب ائد‌ن ۴۰۰ ایل عرضینده، قدس مسلمانلار طرفیندن ایداره ائدیلدی و ۱۰۹۹دا خاچلیلارین الینه گئچه‌نه قدر اوچ ابراهیمی دین طرفین‌دن پایلاشیلدی. باتیدا سالادین کیمی تانینان صلاح‌الدین ایوبی، ۱۱۸۷ده قدسو یئنی‌دن فتح ائتد‌یگینده، اوندان عصرلر اول حضرت عمر، نه ائتدی ایسه او دا عینی‌سینی ائتدی: بوتون اینانج قروپلارینین عضولرینی "امانت" اولاراق آلدیغینی اعلان ائتدی و خاچلی یوروشلری سببیله قیبریسدا سورگون‌ده اولان قدس خاخام باشینی شهره گئری گتیردی. آنجاق نه واخت کی سون عثمانلی اوردو بیرلیگی ۱۹۱۷ده شهری اینگیلیسلره ترک ائتدی، او زامان بو گون باش وئره‌ن گونجل پروبلئملر باش گؤسترمه‌یه باشلادی.
ایسراییل‌لیلر و اونلارین آمریکالی و آوروپالی دستک‌چیلری، مقدس تورپاقلاردا باش وئره‌ن پروبلئملرین ایسراییل ایشغالی باشا چاتما‌دان اصلا اورتادان قالخمایاجاغینی آنلامالی‌دیر و بو ایشغال، باریشی، گوونلیگی، ثابت‌لیگی، رفاهی، سایغینی و اینامی یئنی‌دن مومکون قیلماق اوچون سونا چاتماق مجبوریتین‌ده‌دیر. آمریکا و ایسراییلین منیمسه‌دیگی "گوج‌لو اولان حاق‌لی‌دیر" باخیش آچیسی، اؤز ضررلرینه‌دیر و باریش و گوونلیگیه ان بؤیوک تهلوکه‌نی یارادیر. قدس، پوپولیزم و تک طرف‌لی‌لیک آدینا موادیله ائدیله‌بیله‌جک بیر شهر دئییل و قدس، کسینلیکله هر هانسی بیر قیمته ده ساتیلیق دئییل. اگر ترامپ رهبرلیگی اورتادوغودا باریش اوچون حقیقتا جدیدیرسه، ایسراییله، اون ایللردیر داوام ائتدیردیگی و ۲۱.جی عصرده بشریتی تحقیر ائد‌ن، قینانما‌سی و رد ائدیلمه‌سی لازیم اولان ایشغال، آشاغیلاما و مولکسوزلشدیرمه سیاستینی سونا چاتدیرماسی اوچون اویاری وئرمه‌لیدیر.
