آذربایجان‌لیلار مین ایل‌لر بویو اؤزلرینین تاریخی تورپاغی اولان آذربایجان اراضی‌سین‌ده یاشایاراق، بشر اویقارلیغینا بؤیوک قاتقیلار وئریبلر. ساواشلار، اینقیلابلار، حربی چاتیشمالار، دونیادا گئدن اجتماعی-سیاسی پروسه‌لر نتیجه‌سین‌ده آذربایجان پارچالانیب، آذربایجان‌لیلارین بیر قیسمی یورد-یووالارین‌دان دیدرگین سالینیب، سۆرگونلره معروض قالیب، ایش تاپماق، تحصیل آلماق مقصدی ایله دوغما وطنی ترک ائد‌رک باشقا اؤلکه‌لرده مسکونلاشیبلار. حاضردا دونیانین هر یئرین‌ده آذربایجان‌لیلار یاشاییرلار.
اوزون بیر دؤور وطن‌ده یاشایان آذربایجان‌لیلار باشقا اؤلکه‌لرده مسکونلاشمیش هموطن‌لری ایله گؤروشمک، علاقه‌لر یاراتماق ایمکانین‌دان محروم اولوبلار. سووئت دؤولتینین قاداغالاری قارداشین قارداشلا گؤروشمه‌یینه ایمکان وئرمیردی. سووئت رژیمینین ضعیفله‌مه‌یه باشلادیغی ۱۹۸۰.جی ایللرین سونلارین‌دا آذربایجان خالقی اؤز هموطن‌لری ایله علاقه‌لر یاراتماق اوچون سعی‌لرینی آرتیردی.
۱۹۹۱.جی ایل، دسامبرین ۱۶سیندا ناخچیوان اؤزارک جمهوریتینین عالی مجلیسی ایران و تورکییه ایله سرحدده تیکان‌لی مفتیللرین سؤکولدویو گونو – یعنی، ۳۱ دسامبری، دونیا آذربایجان‌لیلارینین همری‌لیک گونو اعلان ائتدی. بون‌دان سونرا بایرامین بوتون اؤلکه‌ده رسمی قئید ائدیلمه‌سی باره‌ده آذربایجان جمهوریتینین عالی سووئتین‌ده قرار قبول اولوندو.
میللی گونلر و بایراملار خالقین یاشادیغی سیناقلاردان و چتینلیکلردن اوزو آغ چیخمالارینین شرفینه قوتلانیر. یعنی، بیر نؤوع وارلیق-یوخلوق دؤیوشو ایله باشلایان و بو دؤیوش‌دن باشی اوجا، اوزو آغ چیخان خالقلار او آنلارین سئوینجینی گله‌جک نسیللرله بؤلوشمک اوچون او گونو بایرام کیمی قبول ائدیبلر. بو گونون قوتلانماسین‌دا، قارانلیق‌دان آیدینلیغا چیخیشین وئردیگی معنوی قورور و بو قوروردان دوغان اؤزونه اینامین بخش ائتدیگی موتلولوق اساس‌دیر.
