Aburi yɛ Akwapim nkurow no no mu kor. Sɛ ifi Nkran rokɔ hɔ a, ɔnnkyɛr koraa na edu hɔ. Aburi na sɛ ekɔ a ibohu bea bi a ɔahyɛda ayɛ turo bi wɔ a wɔtaa frɛ hɔ “Aburi Botanical Garden” no. Ɔyɛ asaase yantamm a ne kɛse yɛ ekɛse ɔhaeduosia na wɔayɛ dɛm ture yi wɔ do. Sɛ yɛhwɛ turo no ne kɛse a, no mu ekɛse ebiasa pɛr na wɔdze ayɛ turo no. Dza aka no nyinara da hɔ a wɔdze ayɛ kwaa a no so odzi dwuma pii.
Abakɔsɛm a ɔtaa ture yi ekyir.
Ber a nkyiresi aborɔfo a wobedzii ɔman Ghana do bae no, wɔtahyee ɔman Ghana mu nyinara yɛɛ ndzɛmba ahorow pii. Wɔyɛɛ skuul, nsɔrnsɔr, ayarsabea na pii a ɔkeka ho. Aburi ture so yɛ bea kor a wɔyɛɛ no wɔ Aburi wɔ Epue Mantɔw mu.
Afe 1842 mu no, aborɔfo yi dzii kan yɛɛ adwen dɛ wɔbɛyɛ turo no wɔ bipɔ no do nanso dɛm nsusui no enntum ammba mu. Nna mpanyimfo a wɔwɔ aban mu no nnhu mfaso biara a ɔwɔ ho dɛ wɔbɔbɔ kaw dze ayɛ turo no na iyi ma hɔn mpɛn ebien a ɔtɔ do no so ammba mu.
Ebɔw bosoom wɔ afe 1890 mu mbom na abrewa yi poka kwan mu ma wotumii yɛɛ ture no. Panyin a ɔgyee too mu hwɛɛ ma wɔyɛɛ nye Germany Basel ɔsomfo panyin, W. Brandford Griffith. Mpanyimfo hyɛase yɛɛ ture no na nyia wodzii kan faa no dɛ ɔhwɛfo a odzi kan nye owura William Crowther. Nna owura yi wɔ nyimdzee soronko wɔ ture ne nyɛe mu.
Ɔnam nyimdzee a nna Owura yi wɔ no wɔ mbrɛ wosi twitwa akwan toto asaase mu siesie mu dɛ turo no boaa no ma odzii dwumason ma ture no yɛɛ kra bɔhwɛ.
Ɔhyɛase duaduaa ndua na nhyiren pii wɔ ture no mu wɔ asaase yantamm a ne kɛse yɛ ekɛse esia na ekyir pɔw awɔtwe.
Dwuma a wodzii dze yɛɛ ture yi annyɛ gyan na ɔno nye ndɛ Aburi turo yi a abɔdze ahorow pii ahyɛ mu ma no. Hɔ yɛ bea a sɛ ekɔ hɔ a, ibohu ndua ahorow; akɛse na nkakramba a hɔn edzin a wɔdze frɛ hɔn wɔ abɔdzenyansapɛ adzesua mu no bɔbɔ ho. Nyimpa pii na wɔbɔ anan fi mbeambea kɔ hɔ kɔbɔ hɔn enyi ɔkɔhoma na wɔgye hɔn enyi.
Sɛ ekɔ ture no mu a, haban a wɔdze ayɛ dan, ɔbotan a wɔdze ayɛ ture, wimuhɛn dadaw na ndua ahorow pii na ibohu wɔ hɔ.
Mpanyimfo annyɛ ture no kwaa mbom hɔn nsusui no na ama ndɛ yi ɔman no tum nya sika fi dze yɛ ɔman no no mu edwuma.
Nnyɛ sika nko na ɔma yenya mbom nkorɔfo pii so na woenya edwuma reyɛ wɔ mu dze rohwɛ hɔn ebusua.
