Serranê peyênan de Kurdîstan de bi taybetî Amed û Wan de hûmara dibistananê pabesteyê Serekîya Karanê Dîyanetî zêdîyenê ke nê dibistanî hetê Weqfa Dîyanetî ya Tirkîya ra yenê îdarekerdene û tede perwerdekerdişê îmam û muezînan yeno kerdene. Çîyo ke verê cû YÎBOyan kerdêne nika zî dibistanê winayênî kenê. Ciwanê kurdê ke seba ke bibê îmam, muezzîn û mamostayê dînî şinê nê dibistanan, teda û prosesê asîmîlasyonî ra dima kewenê mîyanê sîstemî.
Nika 20 şaristananê Tirkîya û Vakurê Kurdîstanî de nê dibistanî est ê û 8 şaristananê bînan de zî êyê neweyî do bêrê akerdene. Nê dibistanî Amed û Wan de est ê û Agirî, Mûş û Bedlîs de zî do bêrê akerdene.
Wendekarê nê dibistanan Wargehê Dîyanetî yê Tirkî de manenê û raştê her tewirê teda yenê. Ame parekerdene ke nê wargehan de destûr nêdîyeno ke wendekarî şeme û yewşeme zî şorê keyeyanê xo.
Kerdişanê nê wargehan ra tayênî wina yê: Werdê nêmrojî nêdîyeno. Keyeyanê wendekaranê 'neserkewteyan' ra 130 hezar lîra yeno girewtene û no kerdiş sey senetî destpêk de keyeyan rê yeno îmzakerdene. Heqê dewamnêkerdişî teyna di rojî yê. Wendekarê nêweşî zî ancax 6 rojan eşkenê rapor bigêrê.
Merkezê Îhtîsasî yê Wargehê Dîyanetî yê Wanî cayê baregehê JÎTEMî yê verênî de, qeraxê Gola Wanî de virazîya. No baregeh serranê 90an de merkezê îşkenceyî bi û hema zî binê bîna de esteyî est ê.
Weqfa Dîyanetî ya Tirkî serra 1975 de seba ke hetkarîye bida xebatanê Serekîya Karanê Dîyanetî û neslêkê dîndarî weye bikera awan bîye. La dima ke AKP bi îqtîdar Weqfa Dîyanetî ya Tirkî bi temamî bîye baskêka AKPyî û nika zî Kurdîstan de xebata asîmîlasyonî kena.
