Halîl Ûysal Îzmîr de maya xo ra bîyo û verî Ewropa, uca ra zî rayîrê xo açarnayo koyanê Kurdistanî. Halîl Ûysal seba ke cuye û şerê gerîlayan sey belge bianco û xeberan biresno dinyaye şi koyanê Kurdistanî û hem bi şahidê a cuye û hem zî cuya gerîlayan û xoverdayîşê ci resna ma.
Ûysal bi makînayê fotografî kewt rayîr. Her demê koyan o efsunî bi kameraya xo resna pêroyê dinyaye û reyna bi qelema xo demê koyan nuşt. Halîl Ûysal koyan de sey yew şîîre herekîya û na şîîre ge bi çekuyan, ge bi yew fotograf-dîmen restî şarê Kurdî.
Halîl Ûysal no erd de maya xo ra nêbi, la zerrîya ci ya pake û zîze no erd de bena pîle û zerrîya her gerîlayî de bi hîsîyatê efsunîyî xo rê ca viraşto. Halîlî koyan de wezîfeyê xo yo tarîxî baş fehm kerdo û her game de ma rê na rêça tarîxîye dano wendene. Ha bi nuşte, ha bi fotograf-dîmenanê xo. Halîl Ûysalî bi kamera û qelema xo mîrasêko pîl xo pey de verdayo:
Qeleme û kameraya Halîl Ûysalî ra efsunîya koyan
“Ez no erd de nêameya dinyaye û nê erdî de nêbîya pîl. Mi tena koyê no welato ke ma ci ra vanê Kurdistan dîyî. Yew zî dûrî ra roşnîyê bajaran…. Labelê ez çemanê Kurdistanî de bîya hît, mi dest na bi kemeranê ci ra û mi amnanê ci yê keskî de ereq rijna dê. Tîya de embazê mi bîyî, embazê mi merdî. Mi înan ra dima îstirî rijnayî. Mi yew wext nê merdimî tena antenê kamera û peyê cû ez nê merdiman reyde ciwîyaya. Mi înan de eynî nan, eynî batanîye û eynî serd pare kerd. Ez bîya şahidê şehadetê înan. Êdî qet yew mekan pey de nêmaneno. Ez şorî zî nêeşkena qet yew cayî pey de biverdî. Na cografyaya hîraye de ti vana qey keyeyê xo de ya. Ko bi ko, her kemere de sîmaya yew gerîlayî, huyayîşê embazan heşnena. Ez nê koyan de, senî ke merdim odayanê keyeyê xo de gêreno, fetelîna. Qet yew çî dûrî nîyo, qet yew çî xerîb nîyo, dest ke derg bikî, eşkena biresa ci.”
Halîl Ûysalî koyan de xo şinasnayo û bi qelema xo welatê xo de yewbîyayîşî wina tarîf keno: “Her çîyo ke ez vînena û her çîyo ke ez dest nana piro, yew wextî ano ra mi vîrî û ciwîyayîşê verî îzah keno. Ez tîya de pêroyê wextan temîyan de ciwîyena. Mi nêzanitêne ke kemerê tîyayî wina bi zeman barkerde yê. Kemerî zemanî xo mîyan de danê we û seba fehmkerdişê na rastîye ganî serrî derbaz bibê ke merdim fehm bikero.
Peynîye de mi fehm kerd ke sey merdiman nîyê. Mi fehm kerd ke ê qet çîyî xo pey de nêverdanê, ser o derbaz nêbenê. Mi ke na rastîye dîye, mi koyan ra kemeran ra, çem û kemeran ra hîna zêde hes kerd. Ge-ge ez zî wazena sey yew kemere pêroyê wextî xo de binîjna, pêro sûretan, pêro çekuyan xo de bida we. Ez ge-ge wazena ke sey yew kemere bimana û nêlewîya. Zana, nas kena û ci ra hes kena. No welat êdî bi welatê mi.”
