٭براہوئی ٹی صوفی ازم
٭تاجل براہوئی صوفی شاعر اسے؟
٭تصوف انت سے؟
براہوئی ادب اٹی منہ وخت آن دا شرہ مننگ اٹی ءِ کہ تاج محمد تاجل صوفی شاعر اس ارے یا اف؟ انتئے کہ تاجلؔ نا بارو اٹ براہوئی نا پنی آ پول کار آک کہ اوفتیٹی ڈاکٹر عبدالرحمن براہوئی، ڈاکٹر عبدالرزاق صابرؔ و منہ پین بندغ تاجل نا بارو اٹ لکھانو کہ تاجل، براہوئی نا اولیکو صوفی شاعر ءِ۔ اول تو دا ہروئی ءِ کہ صوفی شاعری و لس شاعری ٹی انت فرق ءِ؟ انتئے کہ لس شاعری ٹی ہم اللہ، رسولؐ و بے خودی نا ہیت آک مریرہ۔ ولے اوفتے صوفی شاعر نا لڑ اٹی اتنگپک۔
پول کار آتا دا پاننگ ءِ کہ صوفی شاعر ہمودے ہرانا شاعری ٹی کیف و مستی وعشق حقیقی نا دروشم خننگے۔ اگہ نن براہوئی شاعری ءِ ہُرن تو ننے عبدالمجید چوتوئی، گل محمد نوشکوی، فیضل فقیر، صوفی عطا محمد (اسحاق سوزؔ نا باوہ)، سید محمد علی شاہ دوپاسی، مولانا عبدالخالق ابابکی، مولانا محمد یعقوب شرودی نا شاعری ٹی ہم ہندن انگا رنگ و دروشم آک نظر بریرہ، ولے نن اوفتے صوفی شاعر پاپنہ۔
ولے تاج محمد تاجلؔ صوفی شاعر نا حیثیت اٹ پنی مس و بلوچستان یونیورسٹی ٹی باقاعدہ وڑ اٹ تاج محمد تاجلؔ نا اسہ پرچہ اس ہم اوار ئس۔ ہندن اکادمی ادبیات پاکستان نا پارہ غان تاج محمدتاجلؔ ایوارڈ تننگک۔ ولے ننا منہ قلم کار اس تاج محمد تاجلؔ ءِ صوفی شاعر منپسہ۔ آخر دانا سوب انت ءِ……؟ دا بارو اٹ اسکالر آک پٹ و پول کرسا صوفی ازم نا آب آ بروک آ شاعری ءِ دا لڑ اٹ اوار کننگ کیرہ۔
تاجلؔ نا شاعری تینا کچ اسکان، ہراڑے سلوک ءِ اونا بارو اٹ ہم پٹ و پول مرے، ولے اگہ اوڑان زیات گچین ءُ کلام مون آ بریک تو دا ہم ننا زبان نا خوش بختی مرو۔ ولے نن مون ناتے مسترد کپن۔ بلکن دا بارواٹ پٹ و پول کین و بروک آ صوفی شاعر آتے پیدوار کین۔
دا بارو اٹ براہوئی نا پنی آ شاعر، ادیب و پولکار پروفیسر حسین بخش ساجدؔ ”صوفی رنگ“ انا بابت ایم فل (براہوئی ادب اٹ تصوف نا روایت) کرے۔ باید ءِ کہ او دا رد اٹ پین زیات پٹ و پول کرسا براہوئی صوفی شاعر آتا لڑ و بند ءِ جتا کے۔ تاکہ دا ادبی جھیڑہ ایسر مرے۔ پروفیسر حسین بخش ساجد تینا مقالہ ٹی نوشتہ کیک ”براہوئی ٹی کل آن زیات کتاب نوشتہ کروک آ عالم مولانا محمد عمر دین پُوری، مولانا نبوجان، مولانا عبداللہ و مولانا عبدالمجید چوتوئی آن بیدس صوفی عطاء محمد، احسن خارانی، پیر محمد نیمرغی، مولانا عبدالخالق ابابکی، جوہر براہوئی و ایلو شاعرآک تصوف نا سرحال آ نوشتہ کرسا تصوف نا پھلّ آتا خوشبو ءِ تالان کریر۔“
تصوف نا بارواٹ سید محمد علی شاہ نوشتہ کیک۔ ”حضرت داتا گنج بخش لاہوریؒ تینا کتاب کشف المحجوب اٹی تصوف نا دعویٰ کرو ک آتے مسہ بشخ کرینے۔ اسٹ ہمو کہ اودے او ”صوفی“ پاہک، ارٹمیکو ءِ ”متصوف“ و مسٹمیکو ”مستوف“ پاہک۔
صوفی ہمودے کہ او تینے حق انا کسر اٹ فنا کیک۔ تینا جند انا است خواہی تے کسفک و تینے حقیقت تون گنڈک و خُلک۔ او صوفی پاننگ نا حق دار ءِ و دا ”واصلانِ حق“ انا گروہ ءِ۔
متصوف ہمودے کہ او تینا محنت و مجاہدہ اٹ حق انا کسر ءِ پٹسا کیک۔ و تینا دا پٹ وپول اٹی راستی اٹ و است اٹ کوشست کرسا کاہک۔ متصوف اصل طریقہ غا ہنوک آک ءُ، او تینا مقصد و مرادءِ سر مریرہ۔
مستوف ہمودے کہ او دنیا نا شہرت و مال نا لالچ اٹی تینے ہندن جوڑ کیک و نشان ایتک ولے اودے اصل مزل نا ہچ خبر افک۔ دا صوفی تا جماعت کن بدرنگ ءُ لپ اسے۔ دن انگا نقلی آ صوفی تیکن عارف آک پارہ۔
”المستوف عندالصوفیہ کاالذباب و عند غیرھم کالدواب۔“
مستوف، صوفی تا خڑک آ ہیڷ آنبار ءِ، و انت کہ او کیک او حرص و طمع ءِ کہ نقلی آ صوفیک ہیڷ آنبار ذلیل و خوار ءُ۔ انتئے کہ انت اس کہ کیرہ، تینا پِڈ و نفس اکن کیرہ۔ پین گروہ اس پاہک کہ دا خرما غانبار ءُ کہ خرما مڑدار دوئی کننگ کن تینا کُل واکداری و زور ءِ خلیک۔
دا علمی دلیل آتے مون آ تخسا نن براہوئی زبان اٹی صوفی تا تو پد رندءِ خلنگ کینہ، ولے صوفیانہ کلام کن ہم ہرا پیرائے پک کننگانے، ہمودے مون آ تخسا براہوئی صوفیانہ کلام آتے چندر و جتا کرسا اوفتے پیدوار کننگ نا گرج ءِ۔
ہفتئی تلار 
تاک: 04
23-29 جنوری 2021
پنہ: 02
