(گڈیکو بشخ)
بیلہ شار انا بارو اٹ لس خیال:۔
ریاست لسبیلہ ٹی بھلا شار مننگ نا سوب آن بیلہ نا اسہ بھاز بھلو تاریخی ءُ اہمیت اسے۔ ولے شار اٹی بننگ آن مُست کسر اٹی خلق آک خننگرہ۔ دا جاگہ نا بندغ آک تین پہ تین لاسی بولی ٹی ہیت کیرہ ہراکہ مننگ کیک سندھی بولی آن خڑک ءِ۔ بیلہ شار انا ہر چار پارہ غا بھلو بھلو خلق و گوٹھ ءُ۔ دن کہ رارانی گوٹھ، بلوچی گوٹھ و دائے۔
شار اٹی بخال آتا بھلو آباتی اسے۔ و اوفتا بھازی واپار کیک مچ آ مخلوق نا اسٹ ایلوڑ تون جوان ءُ خڑکی اسے۔ ہرا تین پہ تینی نا بھروسہ و شرف انا بنیاد آٹے۔ جئی مُتکن آ آباتی آن بیدس داڑے کشت و کشار و واپار کن براہوئی، اوغانی ہیت کروک آتا چندی خاہوت آک آباد ءُ۔ ہرافک بیدس خلیس آن دا شار اٹی زند کیرہ۔
دا جاگہ نا مخلوق اٹی خواننگ و زند اٹی مون آ ہِننگ نا بھلو شوق اسے ہرا دا جاگہ نا نرینہ غاتیان زیات نیاڑی تیٹی خننگک۔ کراچی آن مسہ کلاک نا مُری آ مننگ نا سوب آن داجاگہ نا مخلوق تینا دارو درمان کن کراچی آ کاہک و ہِننگ بَننگ نا سوب آن داجاگہ نامخلوق ہم کراچی والا تیانبار پان شوق اٹ کُنیرہ۔ پان اتون اوار چالیہ، پان پراگ وگٹکہ نا استعمال داجاگہ نا ورنا تا عادت جوڑ مسنے۔ ہرانا شاہدی ءِ شار انا دیوال آک ایترہ ہراڑے جاگہ جاگہ غا پان تُف کننگانے۔ جئی آ آباتی نیزگار (غریب) ءِ۔ سرکاری نوکری، منہ سد دکان و منہ خاہوت نا کشاری ڈغار تیان بیدس روزگار نا ہچ ءُ وسیلہ اس اف۔ ہوٹل آتا بارو اٹ دا ہیت ءِ یات تخنگے کہ داجاگہ نا ہوٹل آتیا نمے مزئی ءُ اِرغ ملپرو۔ و داڑے دن ءُ ہوٹل ہم اف کہ ہراڑے نن اس گدریفنگے۔
بیلہ غان واپسی:۔
دن کہ وختی پاریٹ کہ ہندن کہ نن غار تا شار آن پدی بسن تو شام انا نماز نا وخت مننگ اٹی ئس۔ مہماندار نا است خواہی ئس کہ نن نن ءِ مہمان خانہ اٹی گدریفن  و سہب اتون کوئٹہ کن راہی مرین۔ ولے ای پاریٹ کہ نن داسہ راہی مرینہ۔ ہندا ہیت و گپ اٹی ئسن کہ شام انا اذان مس۔ نن کل جماعت تون نماز خوانان و تینا مہماندار تا منت ءِ ہرفسا کوئٹہ کن پیش تمان۔ نن کل سفر نا دعا ءِ خوانان۔ قومی سڑک آ منہ کلو میٹر بسوسُن کہ راستیکو پارہ غا اسہ (باب) درگہ اس ئس۔ ہراڑے ایف سی نا پوسٹ ءِ۔ ہراکان اصل اٹی آواران کن کسر پیش تمک۔ ہراڑٹ دو نیم مسہ کلاک سفر آن پد آواران بریک۔ آواران نا سیل ءِ پین وخت اس کرفوہ۔ ولے دا باب ءِ خننگ تون کنا 2013ء نا یات آک تازہ مسر۔ ہراتم نن آواران آن واپسی آ بیلہ نا خڑک آ ہندا سڑک آ اسہ جاگہ غا ارا قبر آ سلیسن۔ دافک لس وڑ انا قبر ئسر ولے دافتا یکتائی دا ئس کہ دافک اسٹ ایلوڑ تون اوار کننگاسُر۔ دافتا بارو اٹ اٹی اسہ قصہ (داستان) اس پنی ءِ۔ ای تینا سنگت آتتون قول کریسٹ کہ اگہ وخت ملا تو داڑے کانہ۔ولے وخت دا پاریکہ کہ نن داڑے ہننگ کپنہ۔ ولے نم اُست ءِ چُنک کپبو۔ ای تینا 2013ء نا یات آتے پٹسا دا پنی آ قبر آتا بارو اٹ نمے تفصیل ءِ پاوہ۔
شیرین و فرہاد نا قبر آک:۔
بیلہ شار آن 30 کلو میٹر نا مُری آ آواران نا پارہ غا سفر کرسا چپیکو پارہ غا اسہ چنکو بُٹ اسے آ اسہ کوٹھی آنبار ءُ جاگہ خننگرہ۔ و سڑک نا کنج آ اسہ بورڈ اسے آ ”شیرین و فرہاد نا قبر آک“ نوشتہ کروک خننگک۔ ہمو زمانہ ٹی کہ ای آواران نا سفر ءِ کریسٹ تو داکان دے اٹ گدرینگان و پدی بننگ آ نن نیمہ ئس۔
ولے نن و دے اٹ سفر اٹی بیرہ دے انا روشنائی و نن اٹی توبے و استار تا روشنائی نا پرخ ئس۔ہڑتوم آ وخت اٹی اسہ ہشکن ءُ پنوک ءُ سڑک اس ئس و او ہم بڑی بانگ۔ ہڑتوم آ پارہ غا نئے مش، نئے بندغ و نئے چُک و ساہدار ئس۔ بس نن وننا خدا۔ اسہ خلیس اس سنگت۔ خیر دا تو ہمو دے انا حالت ئس۔ہرانا بارو اٹ نم تون پاننگ اُٹ۔ داسہ بریوہ کسہ نا پارہ غاکہ نما خیالداری و اُست خواہی ءِ۔
سینہ در سینہ چلینگسا بروک آ و جئی آ بندغ آتا پاننگ نا رد اٹ شیرین و فرہاد نا بارواٹ مچے بھاز پرخ اتون ارا روایت پنی ءُ۔دا پرخ آن بیدس ہرا ایلو کسہ ءِ او ٹی ہڑتوم آ روایت آک ساڑی ءُ۔ داڑے اِرا ہیت نمے پاوہ ہرازیات پنی ءُ۔
”پارہ کہ شیرین لسبیلہ نا بادشاہ نا مسڑ ئس۔ و فرہاد اسہ ہنر مند و کاریگر اس ئس۔بادشاہ ءِ تینا ماڑی ٹی گڑاس کاریم کرفوئی ئس تو او ہندا کاریم ءِ فرہاد آن ہلک۔ کاریم بھاز سخت ئس ولے فرہاد ءِ تینا کاریم اٹی لائخی ئس۔ فرہاد تینا خواری و ہنر مندی اٹ منہ وخت اٹی دا کاریم ءِ سرجم کرے۔ ہراڑان ماڑی نا زیبائی گیشتر مس۔ بادشاہ خوش مس و فرہاد ءِ انعام تننگ خواہس او فرہاد آن ارفے کہ دا کاریم نا بدلہ اٹ انت اس کہ خواسہ خوا۔ نی انت اس کہ خواس ای نے تننگ کن تیار اُٹ۔فرہاد ہراتم بادشاہ نا دا ہیت ءِ بننگ تو پارے کہ کن تون خدا نا تروک ہرگڑا گنج ءِ۔ ولے فرہاد نا دا ورندی بادشاہ نا شان انا برخلاف ئس۔ ہندا خاطرآن بادشاہ اسہ وار ولدا تینا سوج ءِ کرے۔ فرہاد اسہ وار ولدا ہمو ورندی ءِ تس۔ بادشاہ ءِ دا ورندی آ تسلی متو او مسٹمیکو وار تینا سوج ءِ زور شاغسا ارفے۔
دا وار فرہاد نا ورندی مُست انا ورندی تیان جتا ئس۔ فرہاد بادشاہ ءِ پارے کہ ای انت اس کہ خواو…… نی کنے ایتوس دا ڑا بادشاہ تینا کاٹم ءِ اؤ اٹی سرفے۔و فرہاد بادشاہ غان اونا مسڑ (شیرین) نا دُو ءِ خواہس۔“
دا وخت آ دا کسہ نابارو اٹی چندی سوج آ ودی مریرہ کہ فرہاد نا دا ہیت ءِ بننگ تون بادشاہ نا انت حال مس؟ فرہاد ہراتم دیوان عام اٹی دا ہیت ءِ کرے تو کل دیوان اٹی امر ءُ بے چینی اس ودی مرو۔؟ کل آن خاص انگا ہیت دا کہ فرہاد شیرین ءِ انتئے خواہس؟ انت فرہاد نا شیرین تون ملاقا ت ماڑی ٹی کاریم کننگ آن مُست ہم ئس؟ یا اگہ شیرین و فرہاد نا ملاقات داماڑی ٹی اولیکو وار مس تو او ملاقات ہرا وڑ اٹ مس؟ و اوفتا نیام اٹی انت ہیت و قول آک مسر؟ شیرین و فرہاد اخس زیبا با اخلاق ئسر کہ اسہ بادشاہ نا مسڑ و ایلو اسہ غریب اس کہ اسٹ مننگ نا سوچاسر؟
دا ہمو مچ آ سوج آک ءُ ہرافتے ای نما دلچسپی و سوچ و فکر انا مون آ تخوہ نم تینا سوچ وفکر انا ردا ٹ دا سوج آتا ورندی ءِ پٹبو۔ ای نمے کسہ نا ایلو بشخ ءِ بنفو دا خواہش آ بادشاہ نا انت ورندی ئس؟۔
بادشاہ ءِ فرہاد نا دا ہمت آ حیرانی مس۔ او وخت انا زی آ اوڑ تون ہچبءُ ورندی اس الو۔تخلیہ پارسا مجلس ءِ برخاست کرے۔ و تینا وزیر تون فرہاد نا شکائست ءِ خلک کہ کنا زیبا غا مسڑ ءِ خواہسنے۔ و وزیر تون دا ہم سلاہ کرے کہ امر جانءِ تینا چٹفو۔ ہراڑا وزیر بادشاہ ءِ پارے کہ نی فرہاد ءِ پا کہ مون انا مش آن پال/ یا دیر انا جُو اس کشسا محل اٹی اتہ گڑا نے شیرین مِلک۔
ہراتم فرہاد نا مون آ دا شڑت ءِ تخنگا تو او تینا مہر ءِ دوئی کننگ کن دا شڑت ءِ منا۔ و تینا کوڈال اٹ دے و نن مش ءِ دڑفنگ نا کاریم ءِ بنا کرے۔ او پد ریسہ محنت و خواری اٹ داخس مش ءِ دڑفے کہ اسہ دیر انا جُو اس پیش تمنگ نا خڑک ئس کہ ہرا محل (ماڑی) نا کیرغ آن گدرینگے۔
داسہ بادشاہ کن فریشانی مس و او دربار آن اسہ بھروسہ نا چوکری اسے فرہاد نا پارہ غا مون تس و اسہ دروغ نا کلہو اس ہم کہ ہرا شیرین کن نی دا مش ءِ دڑفنگ اس او تو دنیا ءِ الا۔ ہراتم چوکری دا دروغ نا حوال ءِ فرہاد آ سر کرے تو اوڑا ڈغار کٹا۔ او تینا کوڈال اٹی تینے خلسا تینا ساہ ءِ ہلک۔
فرہاد نا شیرین نا یات اٹی تینا جان ءِ ہلنگ نا حوال مچ آ شار اٹی دم اسیٹی سر مس۔ و خاص وڑ اٹی محل (ماڑی) ٹی ہم۔ تو شیرین فرہاد نا کہنگ نا غم اٹی نزور مرسا کسک۔
دا ہمو خلقی کسہ ءِ ہرا بیلہ شار اتون تفوک ءِ۔ و دا ہیت ءِ اسہ وار ولدا نمے پاو کہ شیرین فرہاد نا قبر ہندا اسہ جاگہ اٹی ءِ۔ و ارٹمیکو ہیت ہرا کہ خاص ءِ کہ ہڑتوم آ قبر آتے اسٹ ایلوڑ تون اوار کننگانے۔ و روایت ہم ہندادے کہ شیرین و فرہاد ءِ اسہ قبر اسیٹی کھڈکریر۔
خیر دا مچ آ کسہ نا راستی ءِ خدا تینٹ چاہک۔ ولے اسہ ڈکھ انا ہیت اس دا کہ اسہ دن ءُ بھلو پنی ءُ کسہ اسیٹ شیرین و فرہاد نا قبر اسُل بے خیالی نا گواچی ءِ۔ لس وڑ انا اسہ کوٹھی اسے ہرانا دیوال آتے جئی آ و بروک آ سیلیک تینانوشت اٹ غرک کرینو۔ دا قبر یا کوٹھی آن بیدس داڑے بروک آتیکن ہچ ءُ آسراتی اس اف۔داڑسکان کہ دیر ہم کننگ کن رسینگپک۔ و نئے دن ءُ نوشت اٹی معلومداری اس ارے کہ ہراڑان شیرین و فرہاد نا بارو اٹ معلومداری مرے۔
ای پہہ مریوہ کہ بیلہ شار ءِ سیل و سواد کن مچ آ پاکستان اٹی چاہنداری کرفنگ مریک۔ ہراڑان سیل و سوا د علاقہ ٹی شون ہلو۔ و حکومت ءِ بھلو فائدہ اس مننگ کیک۔ و جئی آ آباتی ءِ روزگار ہم رسینگک۔
شیرین وفرہاد نا کسہ ءِ بیرہ نما اُست خواہی کن بیان کریٹ۔ ایلو پارہ غا ننا سفر ارا کلاک اٹی ننے وڈھ آ سر کرے۔ دا ڑے مچٹ ءُ مُری اسے آ ارا ہوٹل ءُ ہراڑے مسافر آتیکن نیامی درجہ نا ولے روایتی آ اِرغ و چا رسینگک۔ نن ہم سلیسن و ارغ چاکننگ آن پد ولدا تینا سفر ءِ مونی درین۔مست زمانہ ٹی وڈھ آن سوراب اسکان نا سفر ہرا کہ کم و وَد 150کلومیٹر ءِ۔ دے اٹی ہم داڑے سفر کننگ آ خلیس مسکہ۔ ولے داسہ الحمدللہ نن اٹی سفر اٹی ہچءُ بد ایمنی اس اف۔ ننکان دہ و نیم بجہ غا نن وڈھ آن پیش تمان و خضدار آن مرسا یک بجہ غا سوراب ءِ سر مسن۔داڑے چا کننگ نا ارادہ کرین۔چا اکن ہرا ہوٹل آ نن سلیسن او سی پیک تون گنڈوک ءِ ہرا کہ گوادر اسکان کاہک۔ ننے آن بیدس داڑے مزور تا اسہ بھلو کچ اس ساڑی ئس۔ ہوٹل نا پیشن آ تڑہ غاک جوڑ ئسر۔ و بالشت آک تخوک ئسر۔ ننکان آسمان نا کیرغ آن تہو چکنگ اٹی ئس ہراکہ ننے ہندا تڑہ غاتیا نن ءِ تیر کننگ نا دعوت ءِ تننگ اٹی ئس۔دا دعوت ءِ قبول کننگ اٹی ہچ ءُ ویل اس الو۔ ہندا خاطر آن فطرت نا دا دعوت ءِ قبول کرسا سہب انا نماز اسکان ہنداڑے آرام نا فیصلہ ءِ کرین۔ دن تڑہ غاتیا وخت اس نن تیر کبو ہُربو امر ءُ مزہ اسے۔4 کلاک آرام آن پد سہب انا نماز آ بش مسن۔ و نماز و نہاری آن پد کوئٹہ کن راہی مسن۔ و خیر و خوشی اٹ کوئٹہ غا سر مسن۔
ہفتئی تلار
تاک: 37
10-02 اکتوبر 2021ء
پنہ: 04
