ہراتم ملک عثمان چلتن میڈیکل اسٹور نا بنا ءِ کرے تو اودے تیٹ عجب ءُ سیاسی دور اس چلینگ ئس۔ ایوب خان صدر ئس۔ نواب کالاباغ پاکستان نا گورنر۔ ہڑتوم آک بھاز سخت ءُ خود منشاءُ بندغ ئسُر۔ کالاباغ نوابی نا سوب آن زیات کینہ پرور، بغز ءُ بندغ اس ئس۔ ایوب خان تینا مارشل لاءنا سوب آن بے تاج بادشاہ مرسا تولوک ئس، انت اس کہ خواہوسس ہمووڑ مسکہ۔ ولے کالاباغ نا اُست مﺅن ئس۔
سردار شیرباز مزاری نا بارواٹ اسہ وار اس اسٹ اس کنے عجب ءُ ہیت اس پارے۔ ہراوخت نیشنل ڈیموکریٹک پارٹی (NDP) جوڑ مس، شیرباز اونا صدر ئس۔ ملک عثمان این ڈی پی ٹی اونا کمک کار و ہمرہ ئس۔ ملک صاحب شیرباز نا سخت شیدائی ئس۔ امبل پارے کہ شیرباز مزاری اسہ وار اس، کالاباغ تون بلوچستان نا نواب و سردار تا سفت ءِ کرے کہ دافک بھاز خیر خواہ ءُ بندغ ءُ۔ دُن افس ہرا وڑ سرکار اوفتے تکک۔ تو کالاباغ ورندی تس ”خواجہ! نی نواب آتا انت ہیت ءِ کیسہ، ای ہم تو چنکو نواب اس افٹ۔ ننے بج و باٹغ آن ہُرپہ اگہ ننے ہُروئی اُس تو بر ننا علاقہ ٹی ننا رویہ ءِ ننا مخلوق آن ارّف وہُر کہ نن تینا مخلوق تون امر اُن۔“
پاکستان دادے تیٹ دے ٹکی و دے کی پارہ غا بشخوک ئس۔ دے ٹک اٹ بنگالیک ئسُر ودے کی پارہ غا پنجاب، سرحد، سندھ و بلوچستان ئس۔ دا حالیت اٹی پروگریسو فکر تخوک آ قوم پرست آک اسیجا مرسا ملٹی نیشنل و ملٹی کلاس پارٹی اس جوڑار۔ ہرا داسکان ننا لخ اٹی ٹنگوک ءِ۔ اوفتا لیڈرشپ آن داسکان مخلوق جان خلاسی خنپک۔ اوفک انت خوار ہمو وڑ کننگ کیرہ۔ مخلوق تو ہیٹ و میل/ تا وڑ اٹ اوفتا رَند ات ہئے مریک کاہک۔ ہرا وخت اسکان دا قبائلی سسٹم و جاگیرداری ارے، لس مخلوق نا عذاب و خواریک چٹپرور۔
کنا و ملک عثمان نا نیپ اٹ درستی راستی نا سوب آن گیشتری سیاسی بندغ آک ننا رہی آ بسرہ داسہ اوفتا بننگ آن ننا روزگار ہم خراب مننگ ئس۔ ملک عثمان دا گڑا تا چیتا ءِ کتوکہ اوفتتون توسکہ گھنٹہ غاتا گھنٹہ مجلس کریکہ۔
دادے تیٹ عبدالصمد ترین گیشتری ننا دکان آشام انا پاس آ بسکہ۔ او سرکاری ملازم ئس، اودے دا سیاسی خڑکی نا سزا دُن رسینگا کہ اودے نوکری آن کشار۔ کراچی ٹی دزگیر مس بھاز بد ءُ دے خنا۔
ایوب خان بنائی جمہوریت ءِ تینا منت آ شون تس۔ فوجی طرز نا جمہوریت اس۔ داڑکہ نیشنل اسمبلی وصوبائی اسمبلی ءِ ٹہفنگا۔ صوبائی لاہور اٹی ئس وقومی پنڈی ٹی ۔
اسیکا بی ڈی نا گچین کاری مس نن نیپ والاک گچین کاری ٹی بشخ ہلکن تینا باسک آتے سرسہب کرین پدا نیشنل اسمبلی کن گچین کاریک مسر۔ داٹی ہم ننا نمائندہ غاک سرسہب مَسُر۔ بلوچستان اٹی اِرا ڈویژن ئسُر، قلات وکوئٹہ ڈویژن۔ کوئٹہ غان خیربخش مری و قلات آن عطاءاللہ مینگل اسک سرسہب مسر۔ گچین کاری تا معاملہ ٹی نواب اکبرخان بگٹی بلا نا انجینئر اس ئس۔ او بھاز کاریم کرے۔ دافتا سرسہبی ٹی اونا بھلوکمک اس ئس۔ ملاتتون مقابلہ پدا اوغان تا مُلاتتون مقابلہ۔ او وخت آ مخلوق اٹ دافتا بھلو اثر اس تالان ئس۔ واہم اکبر خان اوفتا مقابلہ ٹی خیربخش ءِ سرسہب کرفے۔ نن بھازخوش ئسُن۔ کاروبار ءِ اُست آن دَننگ ئسن۔
خیر بخش مری ہراتم اسمبلی آہناتو بھاز جم وجوش اٹ انگریزی ٹی جذباتی ءُ تران اس کرے۔ بلوچستان نا مخلوق پارے کہ ننا جوان ءُ نمائندگی اس مس۔ اونا تران نا وخت آ اسمبلی ٹی ’پِن ڈراپ‘ چُپی تالان ئس۔
اوڑان پد عطاءاللہ مینگل تو اوکان زیات جذباتی ءُ تران اس اُردو ٹی کرے۔ بلوچستان نا جوان نمائندگی مس۔
بلوچستان نا اوغان وبلوچ آک کوس آن پیشن مننگ ئسُر۔ صمد خان اودے تیٹ بندی ئس۔ دافک ہراتم پدی کوئٹہ غا بسُر تو مخلوق بھاز جم و جوش اٹ دافتے بخیر کرے۔ ملک عثمان نا خلوص و مہر انا کچ داخس دافتے کن زیات ئس کہ اوپارے ای تینا ہیرو تے کن چاہ پارٹی اس کیوہ۔ ای ہوش آن دریٹ کہ صوبائی گچین کاری ٹی احمد نواز بگٹی و مکران آن باقی بلوچ سرسہب مسوسُر۔
احمدنواز ہم انگریزی ٹی تران کر ے او ہم جوشیلا ءُ تران کار اس ئس۔ باقی بلوچ ہراکہ میرغوث بخش نا حلقہِ اثر آن سرسہب مسوسس۔ او پاکستان و ایران نا حدبندی نا رداٹ پُرزور ءُ تران اس کرے۔ اونا پاننگ ئس کہ پاکستانی سفیر و افسر آک ایران آن رشوت ہلسا بلوچستان نا ہمو علاقہ غاتے اوفتے تسُر ہرافک قدرتی مڈّی پٹرول و ایلو گڑاتیان پُر ئسر۔
ملک عثمان صاحب تینا سنگت آتتون اوار کوئٹہ میونسپلٹی نا چمنی ٹی خیر بخش مری و احمد نوازبگٹی ءِ چا پارٹی اس تس۔ او دا کل خڑچ ءِ تینا زی آ ہرفے بلدیہ ہوٹل اٹی بیا بخیری دود اس اڈ تننگا۔ میر جعفرخان جمالی خاص انگا مہمان ئس۔ خیر بخش مری کماشی کرے، ملک صاحب کل بست و بند آتے تینٹ کرے بلدیہ ہوٹل نا چمنی ٹی غالیک شاغنگار اوفتا داپارایپار گملہ غاتیٹ پھل آتے ہم ملک صاحب تینٹ خلک۔
عطاءاللہ خان مینگل و باقی بلوچ کوئٹہ ٹی ساڑی مفننگ نا سوب آن دا بیابخیری دیوان اٹی الوس۔
کنا و ملک صاحب نا سیاسی فکری سنگت شہید صادق بھاز ہمتی ءُ بندغ اس ئس۔ او ملک صاحب نا سوب آن دا مجلس اٹی ساڑی مس۔ عبدالواحد کرد مُرمُر ئس۔ او خیر بخش مری نا کولا نا لیز اکن بھلو جہد اس کننگ ئس۔
خیر بخش نا پُرکشش آ شخصیت او وخت آ ننے آ بھاز اثر کریسس۔ بھاز زیبدار ئس، ہیت وگپ اٹ نرم خوئی نا سوب آن بندغ ءِ تینا کریکہ۔ ہراتم او دکان آ بسکہ تو ای اوڑان خڑک تولوک ہندن محسوس کریٹہ کہ تینا علم و فلسفہ غان پُرانگا گپ وتران اٹ کنے تین تون اوار بڑز دننگ ءِ۔ نم باور کیرے ای اوڑان کچ آن زیات متاثر ئسُٹ۔ حالانکہ لٹ خانہ ٹی ہم اوڑتون بھاز ملاسُٹ۔ ولے او وخت آ دا حالیت اَلو۔ مڑوئی دا کل ملک عثمان نا خلوص و سچائی نا کرشمہ غاک ئسُر۔
ہندا دے تیٹ اسہ عجب ءُ واقعہ اس پیش بس۔ بزنجو تو کوئٹہ ٹی بندی ئس۔ گل خان نصیر ءِ قلی کیمپ آن ہتھکڑی خلسا نوشکے آ دننگا۔ اوڑے اودے گڑاس تُو اکن نظر بند کننگا۔ اسہ دے اس دا انقلابی آ ٹولی ’تاج ہوٹل‘ اٹی مجلس اس خواہفے۔ تاج ہوٹل اٹی عطاءاللہ خان مینگل گیشتری اڈ کریکہ اودے تیٹ کوئٹہ ٹی اودے اُرا جاگہ الو۔ دا سوب آن کہ او اُرا و بنگلہ ہلنگ آ پُجنگ کتوکہ، ہراڑسکان کنے یات ءِ کہ دا ڈکوئی آ میٹنگ اٹی عطاءاللہ، خیربخش، اکبر بارکزئی، بابوشورش و ای ساڑی ئسُن۔ بابو توکل آن زیات کمیٹڈ ءُ انسان اس ئس۔ ملک عثمان و صادق تو بلوچستان نا کیمونسٹ آتیان الوس۔ ننا بلوچ آتا سیاست اٹی گیشتری اوغان تے کشنگاکہ ہرا وخت معاملہ قبیلہ نا مروسس تو داقبیلہ نا سروک قبیلہ غان پیشن نابندغ اسے تین تون اوار کننگ ءِ جوان تکتوکہ۔
داخس کنے یات ءِ کہ اکبربارکزئی پارے کہ ننے تینا انقلابی پارٹی ءِ منظم کروئی ءِ و تنظیم کاری آ چکار کروئی ءِ۔ اونا داہیت انا ورندی ٹی خیربخش بشخندہ کرے۔ اکبر دا سیریس Serious انگا مجلس اٹی اونا بشخندہ غا گڑینگسا سوج کننگ نا وڑ اٹی اونا پارہ غا ہُرا۔
گڑا نواب صاحب پارے ”تنظیم کاری نا انت ضرورت۔ نن تون لکھ آ کچ اٹی (کَرّ، کور، جاہل، ناخواندہ) قبیلہ غاتا مخلوق ارے۔ انت اس پان تا کیرہ۔“ گڑا دا ورندی آ اکبر ہبکہ مس۔ شاید تینا مارکسی علم انا اثر آن….
داکان پد ہمو سیاست نا بنا مس ہرا سردار تا شیف اٹ ئس۔ اوفتا منشا نا ڈول انا سیاست۔ ہراتم غوث بخش بزنجو زندان آن آجو مس اوہم ہندا فکر انا پابند مس۔ اوہم ہندا سرپد مسکہ کہ سردار تیان بیدس بلوچستان اٹی پین ہچ اس مننگ کپک۔ نئے ارے۔ خاص کر ہمو سردارک ہرافتتون قبیلہ غاتا سرپرستی ئس۔ دُنکہ خیربخش، تینا ذاتی معاملہ غاتا سوب آن سرکار آن خَرکریسس۔ بننگ تون سیاسی سروک و ملک انا بے مثِل آ ہیرو مس۔ اسہ وار جیل پدا جنگی سوچ انا سوب آن تیویٰ جہان اٹی پنی مس۔ اونا سوب آن بزنجو وگل خان نصیر نا حیثیت ختم مس۔ اوفک تینٹ خیر بخش نا زیر اثر مسُر۔ بزنجو ہراکہ کل انا سیاسی اُستاد ئس پارہ کہ خیربخش ءِ ہم بزنجوسیاسی پڑ آ ایس۔ اونا انجام بلکہ داکل سیاسی ڈرامہ نا انجام المیہ ٹی بدل مس۔
ہچ تپرہ ای انت کاریم اسے ٹی کراچی آ ہناسُٹ ایڑے کنا شیر محمد تون اوڑدہی مس تو پارے کہ ملک عثمان کوئٹہ ٹی سنگت آتے بیابخیری چا پارٹی اس تسنے نن داڑے کراچی ٹی عطاءاللہ خان کن ہندن ءُ پروگرام اس ٹہیفنہ۔ اوپارے کہ داپروگرام نا خڑچ انا بست و بند ءِ ای کیوہ۔ گڑادے اس ای و ایلو سنگت آک ہنان خدائیداد کالونی ٹی میرعلی احمد تالپور نا اُراغا۔ میر صاحب تون دا پروگرام نا مسخت ءِ بیان کرین تو او ننے چندہ تس۔ گڑا ارٹمی دے میٹروپول ہوٹل اٹی عطاءاللہ خان کن استقبالیہ نا مچی اس اڈ تننگا۔ او تران کرے نن خوش مسن۔
ولے باقی بلوچ ءِ دارداٹ نئے کوئٹہ، نئے کراچی ٹی کس اُست آ شاغا۔ داکان پد لیاری نا بلوچ آک (ہرافتے ننا سردار آک تینا قبیلہ وبلوچ قوم اٹی ہچ ءُ حیثیت اس تفسہ حالانکہ دافتا مہر دافتا راجداری، سیاسی جہد ستا کڑزک) سردارعطاءاللہ نا شرف اٹی اسہ بھلو مچی اس اڈ تسُر۔ اوہم ہمو تاریخی آ پارک اٹ ہراڑے محمد علی جوہر انگریز آتا برخلاف پُرجوش ءُ تران اس کریسس۔ و دا تران نا برخلاف انگریز آک اونا برخلاف بغاوت نا 124A نا دفعہ ءِ خلسا سزا تسوسُر۔
دامچی ٹی سردار عطاءاللہ ہم تینا ورنائی نا جوش ءِ نشان ترسا پُرجوش ءُ تران اس کریسس۔ بھلو مخلوق اس دا مچی ٹی ساڑی ئس۔ عطاءاللہ خان آہم پدا دفعہ124A لگا۔ دادے تیٹ ای ہم ایلو سنگت آتتون اوار کوئٹہ غان شار بدری نا سوب آن کراچی ٹی ئسٹ۔ ولے ای دا مچی آن پد ہناسُٹ۔ اکبرخان کراچی نا جیل اٹی ئس۔ خیربخش ہم ایلوفتتون اوار کراچی ٹی ئس۔ او صدر نا Excellsior ہوٹل اٹی جہی ئس۔ ای اوڑتون اوار اونا کمرہ ٹی رہینگاٹہ۔ اسہ شام اس نن کل خیربخش تون اوار ہموڑے تولوک ئسُن کہ سرکاری کارندہ غاک بسُر ننا نیام آن عطاءاللہ خان ءِ دریر۔ وخت اس نن سرکاری کارندہ غاتا دفتر آ رسینگان تو ننے آن مُست سردار عطاءاللہ خان نا ایلم مہراللہ خان و قبائلی متبر عبدالکریم، کماندار گمشادزئی اسک ہم ساڑی ئسُر۔ اوفتے دزگیر کرسا داڑے اتنگاسس۔ ہڑتوم آتے اسیکا خضدار پدا مچھ جیل آ دننگا۔ ولے عطاءاللہ ءِ کراچی سنٹرل جیل اٹی بندی کریر۔ ہندا ککری گراﺅنڈ نا تران آن عطاءاللہ ملک وجہان اٹ پنی مس۔
کوئٹہ چلتن میڈیکل نادے تا ہمو واقعہ اسُل کنا اُست آن ہنپک کہ سہب انا یانزدہ بجہ نا پاس آ نن دکان اٹی تولوک ئسُن (دا دکان ہراکہ بلوچ آتا سیاسی ٹھکانہ ئس) اسہ پارہ غا باقی بلوچ جوش اٹ بننگ ئس۔ او دکان نا درگہ غان خڑک مس تو خیر بخش (اودے اوزمانہ ٹی K.B پاریرہ) تیناکار اٹی سلیس۔
گاڈی آن شیف مس تو باقی بلوچ بھاز شرف اٹ اونا دو ءِ ہلنگ کن ہنا تو کے بی خار اٹی اونا دو ءِ ہلتو و اوکان سر ہلک۔ باقی تہٹی بس توخنک تے خڑینک آن پُر ئسُر، بھاز ارمان اٹی دا واقعہ ءِ بیان کرسا ہمو پمفلٹ ءِ کنے نشان تس پارے ای اسمبلی ٹی حکومت نا برخلاف بلوچستان نا ڈغار ءِ ایران ءِ تننگ آ برانز کرینٹ ….
ببین تفاوتِ راہ کجاتابہ کجاست(حافظ)
ہفتئی تلار
20: تاک
