2010ء اٹی ملک انا آئین اٹی ہژدہ می ترمیم ملک انا نظام ءِ مچٹ سرفے، ولے داخس ہم نہ کہ اودے سفت کننگے، اوٹی اسہ آرٹیکل اسے نا رد اٹ صوبہ غاتے وتواجہ کننگا، و اوفتے خصوصی وڑ اٹ تعلیم نا پڑ اٹ آجو اِلنگا کہ او تینا نصاب تینٹ جوڑ کیر، دا پیپلز پارٹی نا حکومت ئس، و او حکومت نا گڑاس کاریم سفتی ءُ اریر۔ دن کہ بیچلرز اسکان چنا تے مفت تعلیم تننگ، ولے صوبہ غاتیٹی حال اس مروسس کہ دا کاریم و وارخواہی تیان فائدہ ہرفوسر، مڑوئی سندھ دا بابت سرسہب خننگک۔ نصابِ تعلیم اٹ آزاتی نا انت فائدہ ملا؟ دہ سال اٹی داسہ مچٹ بھاز بلوچی براہوئی نا کتاب آک چنکا جماعت آتے ٹی خننگرہ ولے اف آن حساب ءُ۔ وا ہم 2016ء ٹی نصاب ءِ مچٹ پوسکن یا اپڈیٹ کننگ نا جوان ءُ گام اس ہرفنگا ولے اوخس کاریم متو کہ داڑان کس ءِ فائدہ اس مروسس۔
اوکان پد 2017ء ٹی اسہ کانود اسے نا جوڑ کننگ نا رد اٹ پارلیمنٹ ایکٹ اس مون آ بسک ہراٹی سنگل نیشنل کریکولم یعنی کہ مچ آ ملک اٹ بیرہ اسہ کریکول یا نصاب اس چلیفنگ و صوبہ غاتا تینا جوڑ کروک آ کریکولم ءِ چٹفنگ نا ایکٹ پیش مس و اوڑتون امنا کرسا بھاز آ سیاسی پارٹیک اوڑا دستخط کریر۔ ہمو برسا برسا داسہ اونا امپلیمنٹ مننگ نا وخت بسنے و مخلوق نا مخالفت کننگ نا بنا ہم مسنے، داسہ داڑا الس نا شرہ مننگ کیک کاریم تف انتئے کہ اودے امپلیمنٹ مروئی ءِ اسُل کہ کس خوش مرے یا خر کے۔ ولے داڑتون امنا مفننگ آن مست دادے سمجھنگ نا اسہ آخری کوشست اس کین کہ دا انت اسے۔
اول اول تو ننے نصاب و درسی کتاب آتیٹی فرق ءِ پہہ مروئی تمک، یات سلے کہ نصاب چنکے چنکا آب (minimum standards) آتے جوڑ کیک دن کہ اسہ نصاب اس بیرہ دا پاہک کہ پہلی، پریپ یا پین درجہ سے نا چنا ءِ دا کلاس اٹ ہرا گڑاک المی ءُ کہ بریر۔ درسی کتاب تو پدا جوڑ مریک کہ ہمو گڑا تے امر لکھنگے و خوانفنگے، معلومداری مرے کہ ننا نصاب داسہ وفاق آن جوڑ مرو ولے ننا درسی کتاب آک داسکان ہم صوبائی حکومت نا کنڈ آن شینک مرور۔ اوٹی اردو انگلش مضمون آتیان بیدس ایلو مضمون تے تینا صوبہ تینا علاقائی زبان اٹ بدل کننگ نا حق و آزاتی تخک۔
بھاز بندغ آک دانا برخلاف پروپیگنڈا کرسا ہیت کننگ اٹی ءُ ولے ای سمجھپرہ کہ دا ناکارہ یا خراب ءِ۔ اسہ گڑاس کہ چنک مزغی آن بھلن مرسا پورو دنیا نا نصاب آتا مطالعہ غان پد جوڑ مریک و اوٹی نوکری پٹسہ پیر مننگ کہنگ نا جاگہ غا انٹرپرینیور شپ یعنی تینا تینٹ نوکری جوڑ کننگ ہیل ایتک اوٹی غلط انت ءِ؟ بھاز آ بندغ آک دادے صوبائی وتواجہی نا برخلاف پارہ، ولے نصابی کمیٹی دن پاپک کہ صوبہ نا واکداری ءِ پلنگو۔ ایلو سلیس قومی نصاب نا فائدہ یا نسخان آک تو دانا قومی کہول آ اسٹ مننگ ننا نسخان تو اسل اف۔ کل آن مست نن اگہ ہُرن اسہ غریب اسے نا چنا سے نا کہ ہرا سرکاری اسکول اٹی خوانک ہراڑے کہ گائیگدی و مست انا گڑاک لکھوک ءُ، و سڑدار ومیر اسے نا چنا تو مہالو آن پرائیویٹ اسکول اٹی جدید نصاب خواننگ ءِ، مہالو کل انا باٹی منگ ئسر؟ داسہ انتئے غریب و امیر نا چنا ءِ بریبر تعلیم ملنگ نا وخت بسنے تو نن دانا مخالفت ءِ کین؟
قومی نصاب آن بلوچستان نا وڑ انگا صوبہ و جاگہ غاتا فائدہ ءِ کہ ہرا تعلیم نا پڑ آ مہالو آن بھاز پدی ئسر، مننگ کیک کہ اینو صوبائی کہول آ گو کروک آ چناک پگہ نا دے لاہور پشاور و اسلام آباد نا چنا تتون گو تفنگ نا وڑ اٹ جوڑ مریر۔ اینو نن بھاز مست انا انگلش وکیبلری تے کاریم اٹ اتینہ، بھاز مست انا گڑاک ننا کورس بک آتا بشخ ءُ کہ داسہ اوفتا گرج ہم سلتنے، ہمو داپوسکن آ نظام آن پوسکن و اپڈیٹ مریر گڑا جوان اف؟
مخلوق مننگ کیک قومی نصاب نا مخالفت ءِ مسہ سوب آن کرو کہ اول ہرکس تینا سیاسی مفاد آتے مون آ تخسا دا نظام ءِ منپرو یا تو پوسکن آ نصاب اٹی پہلی آن پنچ اسکان قرآن مجید ناظرہ و شش آن دوانزدہ اسکان ترجمہ و تفسیر خوانفنگ نا سوب آن مخلوق دادے دقیانوسی یا تعصب پرستی نا پن ترو ولے دن اف کہ بیرہ مسلمان تے قرآن مجید خوانفنگو بلکہ ایلو مذہب تا اولیت آتا ہم خیال ءِ تخنگ نا ہیت ءِ نصابی کمیٹی است آن دتنے۔ دا وار آ نصاب ءِ بدل کننگ نا سوب ہم ہندادے کہ کل مذہب دن کہ بخال، عیسائی، شیعہ، سنی و پین چندی مذہب تا تعلیم ہم اوفتا جند آتا باتی تے کورس بک آتا وڑ اٹ تننگو۔
قومی نصاب نا خلاف ہیت کننگ نا مسٹمی سوب مچٹ سہی تکنگک، انتئے کہ ہژدہمی ترمیم اٹی صوبہ غاتے آزاتی و این ایف سی ایوارڈ تننگا ہرافتا پدی پلنگ نا خلیس اس قومی نصاب نا فیصلہ غان الس اٹ تمانے کہ جائی دن کہ نصاب جوڑ کننگ آن صوبائی حکومت ءِ بے دخل کرے ہندن این ایف سی ایوارڈ آن ہم کرو؟ ننا تینا صوبائی واکداریک کل وفاق نا وَلاڑی مرور؟ ننا صوبائی آزاتی چم چم اٹ ننا دو تیان ہنو؟
خیر دا پک ءُ ہیت افس بیرہ گمان ءُ کہ مخلوق نا است اٹ ودی مسنو ولے کل آن ودیک دا وخت ہیت نصاب نا مریک تو اوٹی بلوچستان نا چنا تیکن بھاز بھلو فائدہ، مونی ہننگ نا وارخواہی و تینا لائخی تے کل پاکستان نا مون آ اتنگ نا اسہ وارخواہی اس دو بننگ ءِ۔ بایدے داڑا غور و فکر مرے و سیاست نا چم آتیان بچسا دا وارخواہی ءِ تین کن غنیمت اس تکنگے۔
ہفتئی تلار
تاک: 33
10-04ستمبر 2021ء
پنہ: 07
