عدالت لگوک ئس، جج تینا بھلا کرسی آ تولوک، دارہ ایرہ غان تے اونا گاٹ آک اشٹانٹو سلوک، جج انا دوٹی اسہ پاٹ انا ہتھوڑی اس، ہرا وخت آ تہٹی تولوک مچی ٹی پُس پُس مسکہ، تو اودے خلسا پاریکہ ’’آرڈر آرڈر۔‘‘ یعنی چُپ مبو۔ ولدا زرس چپی تالان مسکہ۔ ایلو کنڈ آ کنا دوٹی ہتھکڑی خلوک کنے سلفیسر۔ کنا زی آ بھلو بھلو الزام ئسکہ۔ ہرافتا اینو شنوائی ئس۔ اولی وار کن تون مقابل اسہ چنا اس کہ دہ دوانزدہ سال نا وئی اٹی ئس، اودے ایسر۔ او کنا کنڈ آ خلوک آ خراس آنبار ہُراکہ، وکیل مون انگا کوٹ و مون آ بوٹ بینوک برسا اوڑان سوج کرے۔ ’’نم دادے درست کیرے؟‘‘
’’جی ائو۔‘‘ چنا ورندی تس۔ مستی پارے ’’دا کنا استاد مسنے۔ ولے دا اسہ جوان ءُاستاد اس متنے۔‘‘
’’او امر؟‘‘ وکیل سوج کرے۔
’’او دا وڑ کہ دا بیرہ ٹیم پاس کننگ و تنخواہ ہلنگ کن بسکہ۔ دادے تینا مضمون نا بارو اٹ ہچ خبر اَلو۔ ولے تینا مضمون آن بیدس دنیا نا ہر گڑا غا شرہ کریکہ۔ ملکی و درملکی سیاست، شاعری، خاص وڑ اٹ جون نا تو انا تنخواہ نا حساب کتاب، دافتیان بیدس تینا ایلو سنگت آتتون تینا عشق انا گپ شپ، ووخت وخت ہموڑے کلاس اٹی سوٹا ءِ ہم خلککہ۔ ہرا وخت دا کل آن فارغ مسکہ، تینا خن تا شیف آن ’’عظیم‘‘ کہ اسہ زیبا ءُمار اس ئس، اوڑا ہُراکہ۔ و اودے توار کریکہ۔ اڑے او عظیم، دانگ بر، نی تینا کاریم تے کرینس یا نہ؟ اودے تینا رہی آ خواہفیکہ۔ بیرہ اودے ٹیم تسکہ۔ لس وڑ اٹ اگہ پاو دادے تینا مضمون آن بیدس ہر گڑا نا معلومداری ئسکہ۔ تو دا کنا مجرم مس۔‘‘
عدالت اٹی زرس چپی تالان مس۔ کل کنے گندہ گندہ ہرارہ، دن چا کہ اوفک پاننگ خواہسرہ کہ دادے تو نن بھلو شرف اس تسنہ، و دادے نن قوم انا وارث تکانہ، دا تو بھاز بے حس ءُبندغ اسے۔ ای اوفتا خن تا تاب ءِ اتنگ کتوٹ۔ و تینا خن تے کوچرائی آن شیف کریٹ۔ دا چپی ٹی جج انا اسہ وار ولدا توار بس۔ ’’پین داڑا انت دوبہ ئُ۔ اوفتے ہم مستی اتنگے۔‘‘
’’جی خواجہ۔ داڑان بھاز آتے شکائست ارے، اگہ موکل مرے اوفتا شاہد آتے ہم خواہفو۔‘‘ وکیل عرض کرے۔ جج سرہ ءِ سرفسا موکل تس۔ تو اردلی کوک کرے، سرکار بنام بلوچ خان حاضر مرے۔
ہروہ کہ اسہ پیر ءُکماش اسے نا دوٹی اسہ جوان ءُورنا اس ہلکنے، و اودے کرار کرار آ اتنگ ءِ۔ پیر انگا کلہ اسے ٹی وٹنس بکس اسکان تینے سر کرے۔ لڑزسا خن تے مچے موشکا و کنے آ اُرا۔ دے اس کنے کئے کرے تو اسہ دم اونا لڑزنگ ترند مس۔ و خن تے تینا کنے آ کشسا سوختہ مرسا پارے۔ ’’دا خبیث ءِ کنا مون آن چَپ کبو۔‘‘ وکیل اونا خڑک آ ہنا اودے دلاسہ تس۔ ’’ماما نی فکر کپہ، او تینا انجام آ سر مریک۔ اودے سزا ملک۔ نی پا نے داڑان انت شکائست ارے؟‘‘
’’صاحب! دا سردار نا نائب ئس۔ ای سڑدار نا ڈغار تا اسہ بزغر اسے اُٹ۔ کن تون اوار منہ پین ہم بزغر اریر۔ ولے ای ہڈ آن زرس نزور ئسٹہ۔ دا خبیث ءِ سڑدار تینا ڈغار تا رکھ و چیٹ و بزغر تتون حالی حوالی کن مون تسکہ۔ و د ابے غیرت نا خنک پیہن ئسرہ، دانا خنک ننا نیاڑی تیا سخت ئسر۔ اوفتے گندہ غا خن تیٹ ہُراکہ، بلکن سفا پاو ننا نزوری آن فائدہ ہرفسا اوفتتون گندہی ہم کریکہ۔ نن تینا نزوری و مجبوری نا سوب آن دادے ہچ پاننگ کتونہ۔ مدام تینا خن تے شیف کرینہ۔ دادے دن زندہ اِلنگپ۔ بلکن پاہو تننگے۔ انتئے کہ دا ننا عزت آتتون گوازی کریکہ۔ نن درپدر ئسنہ۔ خداءِ منبو دادے زندہ الیپبو۔‘‘ او ہوغسا تینا دو تے جج انا مون آ تَفے۔ اسہ وار ولدا جج کنے آ ہُرا، خنک تے خیسن خیسن ئسرہ۔ دن چا کہ خنک تے پیش تمنگ ئُ۔ ای اسہ وار ولدا تینا خن تے شیف کریٹ۔ حیران ئسٹہ انت ورندی ایتو۔ عدالت اٹی پُس پُس ولدا بنا کرے۔ ’’آرڈر آرڈر‘‘ جج پارے۔ ولدا چپی مس۔ ’’ماما دا تینا غلطی تا سزا ءِ ضرور خنوءِ۔ نم بے فکر مبو۔ دانا سزا کل اکن پنت اس مرو۔‘‘ وکیل اسہ وار ولدا جج ءِ پارے۔ ’’خواجہ! اسہ پین پریادی اس ہم انصاف خواہنگ کن بسنے۔ نما موکل مرے۔ اودے توار کیو؟‘‘ جج ائو اٹ ورندی تس۔ اسہ وار ولدا کوک مس۔ سرکار بنام بلوچ خان حاضر مرے۔ دا توار کنا جان اٹ اسہ لڑزہ اس شاغا۔ سوچاٹ داسہ وا پین انت غزہ اس خلکنٹ۔ خنوہ اسہ ورنا اس اونا مون انگا زیبا غا ریش، کاٹم نا تے پژہ غاک زیبا رندوک، سیم ءِ نیام آن کشسا کن تون مون مقابل وٹنس بوکس اٹ بس سلیس۔ او کنے آ ہُرا، خبر اف است اٹ تے انت ئس، او ظاہر کتو تے، وکیل اوڑا بس اودے قسم تس کہ انت پاسہ راست پاسہ، پارے: ’’جج خواجہ دا بندغ ءِ خان سڑدار کرے، تاکہ ننا قومی مسئلہ غاک آسانی اٹ ایسر مریر۔ و دانا کاٹم آ منصف نا دستار ءِ تخا۔ ولے دا تینا دا دستار خواجہی نا غلط فائدہ ءِ ہرفے۔ نئے خلقت نا ڈغار تے اِلا، نئے عزت و ناموس ءِ۔ بلکن ای اگہ دا پاو کہ دا تو دستار نا خاطر آن تینا ایلم ءِ ہم کسفے۔ اوڑتون اوار اوار کیہی ورنا تا کاٹم ءِ ہم کنگ۔ بیرہ پین کس ءِ خوش کننگ کن دافتیان ہم دانا است پُر متو، تو دا ننے ایلو خوم تتون ہم جنگ تس۔ جند ءِ تے تو ہچ ملتو، ایلوفتا کاٹم تے کنگ۔ بیرہ تینا ذات انا فائدہ کن۔ دن انگا بندغ نا سزا انت مرے، تینٹ عدالت فیصلہ کے۔ ولے اگہ کنا منشا ءِ کس ارفے تو ای دا پاوہ دن انگا ءِ سرعام پاہو تننگے۔ تانکہ مستی کس دا وڑ جیرت کپ۔‘‘ جج ہم اوفتا لہجہ غان متاثر مس، انتئے کہ او تینا ہیت ءِ بھاز گچینی و دلیل اٹ مون آ تخا۔ ’’دانا جرم آک اسُل بھاز ئُ، دا تینا انجام آ المی ہنو ءِ۔‘‘ وکیل اسہ وار ولدا پارے۔ ورنا ’’منتوار‘‘ پارسا اسہ وار ولدا کنے آ اُرا، و پیش تما۔
’’پین کس ہم داڑان گلہ دار ارے؟‘‘ جج اسہ وار ولدا سوج کرے۔ زرس چپی تالان مس۔ مچی آن اِرا بندغ بش مسر۔ پاریر ’’ننے ہم گلہ ارے۔‘‘
’’نم ہم ببو۔ و تینا شکائست آتے جج انا مون تخبو، تاکہ دا ڈوہدار تینا ایسر آ زوت سر مرے۔‘‘ وکیل اوفتے خواہفے۔ اسٹ اس تا بش مس، کنے ولدا خید ہرفے، و کنا جوڑک باسر۔ ای اوفتے پالفنگ کن تینا دوی ءِ اوفتیا خوشکاٹ، سوچ اٹ تماٹ، داسہ وا انت غزہ اس کرینٹ۔ مدان آ دُو ءِ دریٹ تینا پیشانی آن خید آتے پاک کریٹ۔ ہمو بندغ ہم وٹنس بوکس اٹی کن تون مقابل سلیس۔ تینا تول/ بش آن اسہ ماخول ءُبندغ اس خننگاکہ۔ خن تا تے جوزہ سفا پاش پاریکہ دانا است اٹی کنا برخلاف بھلو لار اسے۔ و داسہ اودے دا وار رسینگا کہ دا لار ءِ کشے۔ جج اوڑا اُرا سوج آن گڈ ورندی تس۔
’’خواجہ! ہرا وخت ای دانا برخلاف بش مسٹ، تو کنے و کنا اُرا والا تے بھاز بد رد کننگا۔ ننا دیر و اِرغ اسکان بند کننگا۔ خلیس آن ننا شار والاک ہم نن تون سلام دعا ءِ اِلار۔ ولدا ہم ای ہمت کریٹ، تینے نما انصاف کن پیش کریٹ۔ دادے نن ریاست اسے نا حاکم کریسن، اسہ بھلو ریاست اسے نا خواجہی ءِ تسن تے۔ دا ریاست کن ننا کیہی نسل آک جنگ کرسا تینا آسراتی ءِ گوہار، ولے افسوز دافک پوک مسر۔ دا خواجہ دافتیان ناجائز فائدہ ہرفے۔ قوم اکن گڑاس کننگ نا جاگہ غا دادے تو تینا ہوش اَلو، چڑہ بنگ و عیاشی تیٹی گار ئس۔ نئے دا ننے اسہ جوان ءُادارہ اسے نا خواجہ کرے، نئے کہ ننے اسہ سوگو ءُریاست اس تس۔ بلکن دا تو ننا زبان ءِ ہم گوہا۔ دانا سوب آن ننا بروک آ نسل آک ہم بے بختی تیٹی اختہ مرسا غلام جوڑ مسر۔ دا بشخنگ نا وڑ اٹ اف۔ دادے ہر وڑ اٹ سزا تننگے۔ بلکن ہنداخہ سخت سزا تننگے کہ بروک آتے کن اسہ پنت اس مرے۔‘‘ دا ہیت آتے پارسا وٹنس بکس آن دڑنگا۔ ای اودے ہرسا کریٹہ کہ او ہرا خن تیٹی کنے آ ہُرو ءِ، ولے او دا جار دن چا کہ کنے ہچ تکتو۔ اسُل کنا کنڈ آ ہرتو، سدھا ہنا تینا کڑسی آ توس۔ ولدا ایلو بندغ تینے مستی کرے۔ لاغڑ آ جون اتون عمر انا پنجاشست سال انا وئی ٹی اسہ کنڈ آن بغل جولا اس ٹنگوک، جیب اٹی تے اسہ سیاہی والا پین اس ئس کہ اوفتا چرنگ آن اونا جیب انا شیف خرن ئس۔ خن تیا چشمک اس تخوک کہ اونا شیشہ غاتا بھلنی آن ہندا گمان مسکہ کہ او خواجہ نا خنک بھاز نزور مرور۔ چشمک ءِ مچے بڑزا کرے، و کنے آ ہُرا۔ و ولدا تینا خن تیٹی خلک تے۔ اسہ شاعر اسے نا شعر اسے نا گڑاس بند خوانسا پارے ’’یہاں قلم بکتے ہیں ایمان بکتا ہے۔‘‘ پارسا خواجہ پارے ’’ادب زند انا ترجمان ءِ۔ زند انا ادب تون بھلو اوڑدہی اسے۔ دن کہ لیڈن پارے، دا وخت کاٹم سرفنگ نا آخا بلکن کاٹم پرغنگ نا ءِ۔‘‘ زرس چپ کرے ولدا کنے آ دو ءِ مریفسا تینا ہیت ءِ مستی درے ’’داڑا دا وخت اسکان بھاز دوبہ پک مسنو، ولے کل ءِ تا اسیجا کر دافتا دا گناہ کل آن زیات مریک۔ دا تو تینا لوز آتے سودا کیک۔ دانا سوب آن ننا کل ادیب، شاعر خاہوت بدنام مسنے۔ ای سمجھوہ دانا دا جرم اکن دادے اول گرفنگے، اوکان گڈ نیام بازار اٹ ٹنگنگے۔‘‘ دا ہیت ءِ او تینا دنّان تے خلاسسا پارے۔ ہندن لگا کہ اگہ اونا وس ہلوسس تو کنے ڈلاکہ۔ ولدا شیف مس۔ تینا کڑسی نا کنڈ آ ہنا۔ تانکہ تینا کڑسی آ تولتویسس کنے آ خار ٹی ہرسا کریکہ۔
’’جج خواجہ دانا دا جرم آک دادے پاہو تننگ کن گنج اسے ئُ۔‘‘ دا ہیت آتتون وکیل ہم ہنا تینا جاگہ غا توس۔ عدلات اٹ اسہ بھلو چپی اس تالان مس۔ کل انصاف نا خاطر آن جج آ ہرارہ۔ ای سوچاٹ، ای انت انت کتنٹ؟ دا کل گناہ تے کرینٹ، چاوہ کہ کنا کاٹم ہنا، خلیس اٹ جج انا کنڈ آ ہُراٹ۔ اول سر اٹ او ہنداخہ سوختہ ئس۔ دن چا کہ ہنداڑے کنے سم تا گواچی کننگ نا آرڈر ایتے۔ اوکان گڈ ولدا کنا جون پنت اکن ٹنگنگے۔ ولے زرس اسے آن گڈ اونا خار مچے کم مس، او کنے آ ہُرسا مچے بشخندہ کرے۔
ہفتئی تلار
تاک:05
29جنوری، 04 فروری 2022ء
پنہ: 06
