ڈسٹرکٹ جیل نا اسیر آک
کنے جوان یات ءِ کہ نیپ انا اسہ دیوان اسے ٹی ہرا ٹی خاص و عام نیشنل عوامی پارٹی نا راہشون و باسک آک ساڑی ئسر، ہراٹی نواب اکبر خان بگٹی (ہرا نیپ انا دوستخوا اس ئسکہ) او ہم ساڑی ئس۔ نیپ انا اسہ زموار ءُ عہدیدار اس ہراتم اسٹیج آ دا پڑو ءِ کرے کہ داڑے تولوک باسک آتیٹی ہرافک نیپ انا باسک افس، اوفتا منتوار مرینہ کہ اوفک دا دیوان آن کار۔ اولیکو وار نواب صاحب دا پڑو آ چکار کتو و اودے گوجالا، ولے ہراتم ارٹمیکو وار اسٹیج آن ہندا پڑو مس، تو پڑو مننگ تون نواب محمد اکبر خان بگٹی دیوان آن بش مس ہنا۔ دا پڑو اوڑے تولوک کیہی بندغ آتے دوست بتو، ولے دانا پد انا کس ءِ سما اَلوکہ۔
دا بے وڑ انا رویہ ءِ نواب محمد اکبر خان بگٹی بھاز است آ ہلک، ہموزدے آن پد نواب صاحب نیپ آن عملی وڑ اٹ بے تعلق مس۔ و نیاڑی اسمبلی باسک انا گچین کاری تا وخت آ تینا ایلم میر احمد نواز بگٹی ءِ نیپ انا پندار نیاڑی اومیتدار گودی فضیلہ عالیانی ءِ وونٹ تفننگ نا پارے۔ و منہ وخت آن پد نواب صاحب انگلستان آ ہنا۔
نیپ حکومت نا اینک کننگ نا پس منظر و بلوچستان اٹی ایران نا فائدہ:۔
بلوچستان اٹی نیشنل عوامی پارٹی نا پارلیمانی سروک سردار عطاء اللہ خان مینگل 20 دسمبر 1971ء نا دے وزارت اعلیٰ نا منصب آ توس و کابینہ اس ٹہیفے۔ ہراٹی اسہ کنڈ آن بلوچ الس اٹی خوشی اس تالان مس، تو ایلو کنڈ آن بلوچستان نا سیم اتون گنڈوک ایران ءِ بلوچستان اٹی تینا فائدہ غاک دُو آن ہنوک نظر بسر۔ ایران نا دیکی ٹی عراق، جہاندم اٹی سوویت یونین، دے ٹِکی سیم انا نیمہ بلوچستان تون گنڈوک ءِ، و ایلو نیمہ اوغانستان نا سیم اتون اوار تموک ءِ۔ ایران دا ڈیہہ اٹی سامراجی فائدہ غاتا نگہبان و سامراجی لٹ و پل آ تالان نظام کن پولیس مین نا کڑد ادا کننگ ئس، ہندا کڑدار و خارجہ پالیسی تا سوب آن بیدس پاکستان آن ایران نا تعلقداریک کل ہمسائے تتون خراب ئسر۔ او تینا سیم آتتون گنڈوک پاکستان بلوچستان اٹی نیپ انا صوبائی حکمت ءِ تینا فائدہ غاتا کسر اٹ اڑنگ تکا توس۔ و اودے ایرانی بلوچستان نا الس آ زہم تمنگ نا گڑتی ہرفے، انتئے کہ نیشنل عوامی پارٹی ماسکو نواز پارٹی نا حیثیت اٹ پنی ئس، و ہرانا اوغانستان اٹی بلوچ و پشتون قومیت آتا بھلو کچ اسے ٹی رہینگ انگ نا سوب آن جوان ءُ تعلقداری اس ئسکہ۔
بلوچستان اٹی چَپیکو کنڈ نا ہندن ءُ ترقی پسند پارٹی سے نا حکومت ہرا سوشلسٹ نظریہ غاتا مخ تف ئسکہ، و بلوچ قبائلی و روایتی راج اٹی بلوچ قوم دوستی ءِ تالان کننگ ئس، ایران نا شہنشاہ رضا شاہ پہلوی ءِ وڑتوکہ۔ انتئے کہ بلوچستان اٹی نیپ انا حکومت ایران اٹی بلوچ قوم دوست سیاست ءِ سوگو کننگ نا سوب مننگ کریکہ۔ و چپیکو کنڈ نا نظریہ غان تعلقداری نا سوب آن نیپ حکومت ءِ ایران اٹی تینا جہانی پالیسی تا کسر اٹ پت تکنگاکہ، گڑا بلوچستان اٹی نیپ حکومت انا ساڑی گری ٹی پاکستانی بلوچستان تون گنڈوک ایرانی بلوچستان اٹی دانا زہم انا مننگ المی ئس، ہرا اوفتے کن سگ آن پیشن ءُ گڑاس ئسکہ۔ ہندا سوب آن شہنشاہِ ایران بھلو وخت اسے آن بلوچ قومی ویل اٹی فریشانی نا سوب آن و بلوچستان اٹی تیل، گیس و معدنیات آتا کوڑی تے تینا فائدہ غاتے کن نسخانی تکاکہ۔ او بلوچستان اٹی دا وڑ انا حکومت نا چٹفنگ و بنجا غانبار شہنشاہِ ایران نا پالیسی تیان خڑکی تخوک حکومت اس اتنگ نا خواہندار ئس، کہ ایران نا پاکستان تون گنڈوک سیم سامراج مخالف زہم آن رکھوک مرے۔
نیپ حکومت آن مست ایران نا سفارتکار نا دا بیان کہ کنے بلوچستان نا سرزمین آن ایران نا گند بننگ اٹی ءِ، آن بلوچ الس خاص وڑ اٹ بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن نا طالب علم آک خار اٹ بسر، بھاز برانز کریر، بیان بازیک مسر، اخیر ایرانی سفارتخانہ ءِ خاخر تننگا۔ جناح روڈ نا ڈان ہوٹل نا چوک آ دا رد اٹ برانزی مچی اس مسک، کہ اناگت سم کاری بنا کرے۔ عبدالحکیم لہڑی تران کریکہ، ہرادے پولیس سدھا شست کرے، اسہ سم اس اونا دُوٹی لگا، ہراڑان او ٹھپی مس۔ ایلو سم اونا رہی آ سلوک ورنا، منان ءِ لگا، ہرا ہمو جاگہ غا زوال مس۔ دا واقعہ غان پد پگہ غا نیپ و طالب علم آتا اسہ برانزی جلوس اس پیش تما، دا برانزی جلوس آن ایلو راہشون تتون اوار شیر محمد مری ہم تران کرے، او پارے کہ ہرکس کہ بلوچستان ءِ بد ءُ وڑ اسے ٹی ہُرا، اونا خن تے کشنہ۔
”پاکستان پیپلزپارٹی نا بنجائی وزیر غلام مصطفی جتوئی کوئٹہ ٹی پیش بروک واقعہ غاتا زمواری ءِ نیپ آ تخا، و بنجائی وزیر عبدالحفیظ پیرزادہ دادے بیرہ غیر ذمہ دار و مارکو تا برانز اس گوندسا پارے کہ دا گڑاک خاص وڑ اٹ مسٹر بگٹی نا پاننگ آ مسنو۔“ (یاروں کے روبرو، مصنف چاکر خان رند، پنہ ۰۶۳، پبلشر بلوچی دنیا)
بلوچستان اٹی نیپ حکومت نا ودوک آ السی دوستخواہی و اونا ایرانی بلوچستان اٹی بلوچ پرستی نا زہم آن خلوک آ شہنشاہِ ایران نا بلوچستان نا بابت اسہ انٹرویو اس ہراٹی شہنشاہ ایران محمد رضا شاہ پہلوی پاش انگا لوز آتیٹی پارے کہ ”اگہ پاکستان ویل آتا گواچی مس تو ایران دا حق تخک کہ او تینا رکھ اکن Protective Action ہلے۔“ شہنشاہ ایران نا دا انٹرویو الس و ورنا تیٹی خار ودی کرے و دانا رد عمل ترند ئس۔ ہر کنڈ آن دانا مذمت کننگا، و دادے براہ راست مداخلت نا پن تننگا۔
ہفتئی تلار
تاک: 13
09-03 اپریل 2021ء
پنہ: 02
ڈسٹرکٹ جیل نا اسیر آک
کنے جوان یات ءِ کہ نیپ انا اسہ دیوان اسے ٹی ہرا ٹی خاص و عام نیشنل عوامی پارٹی نا راہشون و باسک آک ساڑی ئسر، ہراٹی نواب اکبر خان بگٹی (ہرا نیپ انا دوستخوا اس ئسکہ) او ہم ساڑی ئس۔ نیپ انا اسہ زموار ءُ عہدیدار اس ہراتم اسٹیج آ دا پڑو ءِ کرے کہ داڑے تولوک باسک آتیٹی ہرافک نیپ انا باسک افس، اوفتا منتوار مرینہ کہ اوفک دا دیوان آن کار۔ اولیکو وار نواب صاحب دا پڑو آ چکار کتو و اودے گوجالا، ولے ہراتم ارٹمیکو وار اسٹیج آن ہندا پڑو مس، تو پڑو مننگ تون نواب محمد اکبر خان بگٹی دیوان آن بش مس ہنا۔ دا پڑو اوڑے تولوک کیہی بندغ آتے دوست بتو، ولے دانا پد انا کس ءِ سما اَلوکہ۔
دا بے وڑ انا رویہ ءِ نواب محمد اکبر خان بگٹی بھاز است آ ہلک، ہموزدے آن پد نواب صاحب نیپ آن عملی وڑ اٹ بے تعلق مس۔ و نیاڑی اسمبلی باسک انا گچین کاری تا وخت آ تینا ایلم میر احمد نواز بگٹی ءِ نیپ انا پندار نیاڑی اومیتدار گودی فضیلہ عالیانی ءِ وونٹ تفننگ نا پارے۔ و منہ وخت آن پد نواب صاحب انگلستان آ ہنا۔
نیپ حکومت نا اینک کننگ نا پس منظر و بلوچستان اٹی ایران نا فائدہ:۔
بلوچستان اٹی نیشنل عوامی پارٹی نا پارلیمانی سروک سردار عطاء اللہ خان مینگل 20 دسمبر 1971ء نا دے وزارت اعلیٰ نا منصب آ توس و کابینہ اس ٹہیفے۔ ہراٹی اسہ کنڈ آن بلوچ الس اٹی خوشی اس تالان مس، تو ایلو کنڈ آن بلوچستان نا سیم اتون گنڈوک ایران ءِ بلوچستان اٹی تینا فائدہ غاک دُو آن ہنوک نظر بسر۔ ایران نا دیکی ٹی عراق، جہاندم اٹی سوویت یونین، دے ٹِکی سیم انا نیمہ بلوچستان تون گنڈوک ءِ، و ایلو نیمہ اوغانستان نا سیم اتون اوار تموک ءِ۔ ایران دا ڈیہہ اٹی سامراجی فائدہ غاتا نگہبان و سامراجی لٹ و پل آ تالان نظام کن پولیس مین نا کڑد ادا کننگ ئس، ہندا کڑدار و خارجہ پالیسی تا سوب آن بیدس پاکستان آن ایران نا تعلقداریک کل ہمسائے تتون خراب ئسر۔ او تینا سیم آتتون گنڈوک پاکستان بلوچستان اٹی نیپ انا صوبائی حکمت ءِ تینا فائدہ غاتا کسر اٹ اڑنگ تکا توس۔ و اودے ایرانی بلوچستان نا الس آ زہم تمنگ نا گڑتی ہرفے، انتئے کہ نیشنل عوامی پارٹی ماسکو نواز پارٹی نا حیثیت اٹ پنی ئس، و ہرانا اوغانستان اٹی بلوچ و پشتون قومیت آتا بھلو کچ اسے ٹی رہینگ انگ نا سوب آن جوان ءُ تعلقداری اس ئسکہ۔
بلوچستان اٹی چَپیکو کنڈ نا ہندن ءُ ترقی پسند پارٹی سے نا حکومت ہرا سوشلسٹ نظریہ غاتا مخ تف ئسکہ، و بلوچ قبائلی و روایتی راج اٹی بلوچ قوم دوستی ءِ تالان کننگ ئس، ایران نا شہنشاہ رضا شاہ پہلوی ءِ وڑتوکہ۔ انتئے کہ بلوچستان اٹی نیپ انا حکومت ایران اٹی بلوچ قوم دوست سیاست ءِ سوگو کننگ نا سوب مننگ کریکہ۔ و چپیکو کنڈ نا نظریہ غان تعلقداری نا سوب آن نیپ حکومت ءِ ایران اٹی تینا جہانی پالیسی تا کسر اٹ پت تکنگاکہ، گڑا بلوچستان اٹی نیپ حکومت انا ساڑی گری ٹی پاکستانی بلوچستان تون گنڈوک ایرانی بلوچستان اٹی دانا زہم انا مننگ المی ئس، ہرا اوفتے کن سگ آن پیشن ءُ گڑاس ئسکہ۔ ہندا سوب آن شہنشاہِ ایران بھلو وخت اسے آن بلوچ قومی ویل اٹی فریشانی نا سوب آن و بلوچستان اٹی تیل، گیس و معدنیات آتا کوڑی تے تینا فائدہ غاتے کن نسخانی تکاکہ۔ او بلوچستان اٹی دا وڑ انا حکومت نا چٹفنگ و بنجا غانبار شہنشاہِ ایران نا پالیسی تیان خڑکی تخوک حکومت اس اتنگ نا خواہندار ئس، کہ ایران نا پاکستان تون گنڈوک سیم سامراج مخالف زہم آن رکھوک مرے۔
نیپ حکومت آن مست ایران نا سفارتکار نا دا بیان کہ کنے بلوچستان نا سرزمین آن ایران نا گند بننگ اٹی ءِ، آن بلوچ الس خاص وڑ اٹ بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن نا طالب علم آک خار اٹ بسر، بھاز برانز کریر، بیان بازیک مسر، اخیر ایرانی سفارتخانہ ءِ خاخر تننگا۔ جناح روڈ نا ڈان ہوٹل نا چوک آ دا رد اٹ برانزی مچی اس مسک، کہ اناگت سم کاری بنا کرے۔ عبدالحکیم لہڑی تران کریکہ، ہرادے پولیس سدھا شست کرے، اسہ سم اس اونا دُوٹی لگا، ہراڑان او ٹھپی مس۔ ایلو سم اونا رہی آ سلوک ورنا، منان ءِ لگا، ہرا ہمو جاگہ غا زوال مس۔ دا واقعہ غان پد پگہ غا نیپ و طالب علم آتا اسہ برانزی جلوس اس پیش تما، دا برانزی جلوس آن ایلو راہشون تتون اوار شیر محمد مری ہم تران کرے، او پارے کہ ہرکس کہ بلوچستان ءِ بد ءُ وڑ اسے ٹی ہُرا، اونا خن تے کشنہ۔
”پاکستان پیپلزپارٹی نا بنجائی وزیر غلام مصطفی جتوئی کوئٹہ ٹی پیش بروک واقعہ غاتا زمواری ءِ نیپ آ تخا، و بنجائی وزیر عبدالحفیظ پیرزادہ دادے بیرہ غیر ذمہ دار و مارکو تا برانز اس گوندسا پارے کہ دا گڑاک خاص وڑ اٹ مسٹر بگٹی نا پاننگ آ مسنو۔“ (یاروں کے روبرو، مصنف چاکر خان رند، پنہ ۰۶۳، پبلشر بلوچی دنیا)
بلوچستان اٹی نیپ حکومت نا ودوک آ السی دوستخواہی و اونا ایرانی بلوچستان اٹی بلوچ پرستی نا زہم آن خلوک آ شہنشاہِ ایران نا بلوچستان نا بابت اسہ انٹرویو اس ہراٹی شہنشاہ ایران محمد رضا شاہ پہلوی پاش انگا لوز آتیٹی پارے کہ ”اگہ پاکستان ویل آتا گواچی مس تو ایران دا حق تخک کہ او تینا رکھ اکن Protective Action ہلے۔“ شہنشاہ ایران نا دا انٹرویو الس و ورنا تیٹی خار ودی کرے و دانا رد عمل ترند ئس۔ ہر کنڈ آن دانا مذمت کننگا، و دادے براہ راست مداخلت نا پن تننگا۔
ہفتئی تلار
تاک: 13
09-03 اپریل 2021ء
پنہ: 02
