”پاش آ ویدن“ پنی آ افسانہ مُسہ پرسن یا ہیت کروک آتا زبان اٹی نوشتہ ءِ، دا افسانہ ٹی بود و بیرشت، زند و حیاتی نا مزّل آتے پاش کننگانے۔
”گندار“ افسانہ صیغہ واحد متکلم فلیش بیک نا تکنیک اٹی نوشتہ ءِ، داٹی افسانہ نگار ”بی بی نا گندار یا بلسم ءِ اسہ کوپہ اس استعمال کرسا تینا گدرینگوک آ وخت انا یاتی ءِ یات آ اتیک، گدرینگوک آ وخت ءِ ساڑی آ وخت اتون بیٹ ایتک کہ مُست زمانہ نا سنت و سیوت، اسٹی ایلمی، سیال و سیالداری جہد و سخا، ایمانداری و خلوص نا وخت ئس، وخت انا انسان داخہ در شونداری دوئی کتویسُس ولے انسانیت نا شیف بڑزی تیان واخب ئس۔ ساڑی آ زمانہ ٹی شونداری نا زمانہ ءِ، ولے بندغ بندغ آن مُرہنسا ہننگ ءِ، انسانیت نا قدر آک لتاڑنگسا بننگ ءُ۔ افسانہ نگار راج اٹی بروک آ بدلی آن ساڑ تخک و دا باور کرفک پاہک کہ ساڑی آ شونداری وخت انا رسم و دود آتے پد خلنگے، دا فتے گوجالنگے۔ ہرانا سوب آن بندغ مُچی ٹی ساڑی مننگ آن پدہم تنیا ءِ۔
”داسہ نن اسہ پکا ءُ اُرا سے ٹی رہینگنہ، ہر اسٹ نا کمرہ جتا ءِ، ہندن ءُ وخت ہم بریک کہ نن اسہ ایلو ءِ ہفتہ غاتا ہفتہ خنپنہ۔“
”گندار“ افسانہ ٹی بلسم نا جوڑ مننگ نا بارو اٹ سائنسی حساب اٹ معلومداری تننگانے، ہندن ننا خلقی ادب اٹی بی بی نا گندار تون گنڈوک آ کسہ ءِ بھاز زیبائی اٹ افسانہ نا بشخ جوڑ کننگانے، ”گندار“ افسانہ فلیش بیک ٹیکنیک نا اسہ گچین ءُ وڑ اسے۔
”مُخ ءِ تفیٹ لگاٹ اسہ مَش اسے آ ہراڑا گندار تینا زیب و زیبداری اٹ تموک تینا ہفت انگا رنگ آتے تالان کرسا اسہ رعب دار ءُ بادشاہ اسے نا وڑاٹ جلال اٹ مَش انا ہمو کنڈ ءِ پلویڑ کریسُس، دے اس کہ گنداراٹ پیہاٹ خنک کنا زرس تارمہ مسُر، زرہ اسے آن گڈ کنا خنک ملنگار ای اسہ پین دنیا سیٹی ئسٹہ، تینا جون آ دو تخاٹ کہ ہُرو کہ جائی کنا جنس بدل مسنے۔؟“
لالچ و جوفہ انسان نا سرشت اٹی اوڑدہ ءِ، لالچ نا دو آن انسان دا روئے زمین نا زی آ ہرا لوڑکاری، گندہی و خرابی تا سوب جوڑ مسُّنے، دا بیان آن پیشن ءِ۔ انسان نا ہوس نا سوب آن روئے زمین آ فتنہ و فساد آک مننگ ءُ۔ سیالداری، عزیز قریبی، سنگتی دوستی، ہمسائے داری و انسانی قدر آتا لتاڑنگ، و ایلم ایلم نا لخ ءِ تڑنگ نا رند اٹی ءِ۔ راج اٹی ساڑی دن انگا قدر آک انسان نا تینا بے ضمیری ءِ پاش کیرہ، بندغ نا ہراتم ضمیر کسک تو او انت اس کہ خواہے کننگ کیک، بندغی نا کُل آن بھلا سفت اونا ضمیر ءِ، ضمیر متو بندغ آزات ءِ۔ دا وڑ انگا بے ضمیری ءِ عامرفیاض تینا افسانہ ”ہمزاد“ اٹی پاش کرینے، دا افسانہ چٹھی نا ٹیکنیک اٹی نوشتہ ءِ۔ بے ضمیری نا کِسہ نا افسانہ اسے۔ دانا اول اٹ مرکزی کردار تون اونا ضمیر نا کڑیسی تمنگ نا کسہ ءِ، ہرا کہ اودے گندہ انگا کاریم آن تورسا کاہک، ولے راج اٹی ساڑی بے ضمیری ہرا ہزگار مرے یا تینے مذہبی جوڑ کروک آ تا دروشم اٹی مرے یا socalled دانشور و خوانندہ غاتا دروشم اٹ مرے ہمزاد یا ضمیر اٹ و مٹ تاب توننگ کیک۔ گڈ سراٹ مرکزی کڑدار ضمیر یا ہمزاد نا کُڑیسی گری آن آجو مریک۔
”قطب نا کنڈآ“ عامر نا افسانہ نا کتاب نا پن ءِ، و ہندا پن اٹ اسہ افسانہ اس ہم کتاب اٹی ساڑی ءِ۔ دا صیغہ واحد متکلم و بیانیہ ٹیکنیک اٹی نوشتہ کننگانے، افسانہ ٹی نوشتوک نا عشق انا بارو اٹ فلسفہِ عشق خننگک، نا پورو انگا عشق و معشوق نا دو بفننگ نا کسہ دا افسانہ نا مرکزی آ خیال ءِ، محبت، عشق انا بارواٹ دنیا ٹی اخہ در با ءُ، ہمو در خیال آتا درشانی کننگانے۔ گڑاس خیال آک دا پارہ محبت عشق اسہ وار اس مریک ولے ”قطب نا کنڈآ“ افسانہ ٹی دا پاش کننگانے کہ عشق وار وار مننگ کیک عشق و محبت اٹی مین ہلوک آک سرسہبی ہچ ءُ وخت اس خنتنو۔
انسان نا است خواہیک اسُل پورو مفسہ دا اسہ جتاءُ سرحال اسے، ولے ماہر نفسیات آک دا پارہ انسان نا ہمو استخواہیک ہرا پورو مفسہ او مزغ اٹی لاشعور نا بشخ جوڑ مریرہ، دافک بندغ ءِ تہٹی بنرہ کُنیرہ، و داڑان انسان نا سوچ آتے ٹی پرخ بریک، دافک اودے نفسیاتی مرض آتا گواچی کیرہ۔ پنی آ نفسیات چاہندار سگمنڈ فرائڈ دا وڑ انا نفسیاتی مرض آتا درمان کن تحلیل نفسی نا پن اٹ اسہ وڑ اس مون آ ایس، او تغ تا بارواٹ ہم نفسیات نا حساب اٹ عالمانہ ءُ نوشت مون آ ایسنے، ہندن تغ تا بارواٹ پاہک کہ ننا تُغک بے مسخت افس، دافتا پداٹ اسہ واقعہ یا Psychoanalysis اس ضرور مریک، او تغ نا بارواٹ پاہک کہ گدرینگوک آ وخت اٹی ننا ناپورو انگا است خواہیک ساڑی وخت اٹی ننا تغ تے ٹی بریرہ۔ ہندن عامرنا افسانہ ”بالوچڑی“ نا مرکزی کڑدار ہم مصلہ غا تغ اٹی کاہک و اونا ناپورو انگا عشق و مہر تینا مزل آ سر مریک۔ صیغہ واحد متکلم و بیانہ ٹیکنیک اٹ نوشتہ مروک آ ”بالوچڑی“ افسانہ پورو مفروک آ است خواہی تا تغ تے ٹی بننگ نا گچین ءُ وڑک اسے۔
”قطب نا کنڈآ“ افسانہ نا کتاب براہوئی افسانہ نگاری ٹی اسہ جوان ءُ ودکی اسے۔ عامر نا افسانہ غاتے خواننگ آن پد دا سما تمک کہ اونا افسانہ غاتا مرکزی خیال آک اسہ ایلو تون بھاز مِلرہ۔ اونا افسانہ غاتے ٹی کرداری افسانہ ہم ارے، اونا گیشتری افسانہ غاک عشق و محبت مہرو مریبت نا خیال آتا گڑگیس اٹی پیری کیرہ، ہراڑان اونا بندغی پاش مریک، او عشق و مہر ءِ اسہ وخت تیری اس ہم تکپک، بلکن او اسہ سنجیدہ ءُ عشق و مہر اسے نا رند اٹی ءِ۔ کچ آن زیات مہر و عشق انا خیال انا سوب آن اونا افسانہ غاک داستان نا دنگ اسکان ہَد کیرہ، و سنجیدہ غا خوانوک آتا تب ءِ شاید کبین کرور، ولے ورنا انگا پیڑی کن گچین ءُ خیال ءُ۔ اونا اصلاح پسندی و تبلیغی مزاج اونا افسانہ غاتیان پاش ءِ، ہرا کہ اودے اسہ اصلاح کار اسے نا ہند ءِ ایترہ۔ اونا گڑاس افسانہ غاتا کردار آتا پنک، اسہ پن نا ءُ، دنکہ زرینہ پنی آ کڑدار اِرا افسانہ ٹی خننگک۔ اونا عشقیہ افسانہ غاتا خواننگ نا وخت آ وار اس دا محسوس مریک کہ داڑان پد کڑدار شاید مذہب نا پارہ غا کاہے، ولے دُن مفک۔ بالو چڑی افسانہ ٹی کڑدار تینا عشق اٹی سرسہب مفک ہوغک و مصلہ ءِ شاغک دعاکیک، و ہندا دعا تے ٹی کاہک و تینا Psychoanalysis ءِ کیک۔ عملی زند اٹی دا وڑ انا بے سہبی بندغ ءِ مذہب نا پارہ غا دیک۔ حافظ شیرازی کون آ ہستی ”شاخ نبات“ نا عشق اٹی بے سہبی آن پد چلہ کشا۔ مہرو مریبت نا دا دڑد ءِ کم کننگ نا گڈیکو وسیلہ مذہب سلک۔ عامر نا بالوچڑی نا کردار ہم تینا دڑد انا دوا ءِ مذہب اٹی پٹک، عامر نا افسانہ غاتا اسہ خوبی اس دا ہم ارے کہ اونا افسانہ غاتے ٹی بالوچڑی، بلسم تون تُد تینا خلقی آ راج اٹی ساڑی ہرا کسہ غاک گنڈوک ءُ۔ او ہموفتے جوان وڑاٹ استعمال کرینے و ہندن گڑاس متل و شرک پال آتا استعمال ءِ ہم کرینے، ہرا کہ افسانہ غاتا چس ءِ پین ودفرہ، عامر نا افسانہ غاتے ٹی گڑاس فنی نزوری ہم خننگک، گڑاس حکایت نا دنگ اسکان ہم سر مریرہ، جاگہ جاگہ منظر نگاری نا گُرج الو اوڑے منظر نگاری کننگانے، ولے دا کُل اونا افسانہ نگاری نا خواننگ ءِ بے چس کپسہ، اونا افسانہ غاک زیات عشق و محبت نا دارہ ایرہ غان پیری کیرہ۔ اونا کتاب”قطب نا کندآ“ براہوئی ادب اٹی افسانہ غاتا اسہ گچین ءُ ودکی اسے، دانا حیثیت و اہمیت ءِ خوانوک آک پاش کیرہ، انتئے کہ خوانوک کُل آن بھلا نقاد ءِ۔
