سامان کر
زندہ مننگ نا بشہ سامان کر
نی پِت آتے اینو پُھلستان کر
لب و جرگہ نا دا ڈینڈ ءِ اِلے نی
یعنی اُست آن کفر ءِ کش ایمان کر
کشک زنجیر آتے دا، آزانِ حق
بر کہ داسہ پین نی سامان کر
نی سبخ ایت اُست ءِ آزادی نا
دا غلام تے آجو ءُ انسان کر
شور دمچر انت نشان ایتو ءِ رنگ
گوہسہ تینے پدا ارمان کر
دا کلہو ءِ شہباز ءِ پا نصیر
زندگی مُچ غاو عزیز آتیان کر
(کاروان کے ساتھ۔ پنہ 140،141)
٭٭٭٭٭
جیونی نا کّرک
دریائے جیونی نا کّرک آ بس، خڑینک غم تا کہ ای شلنگ اُٹ
نا وعدہ غاتے اتیوہ اُست آ، جغر نا ڈیوا ءِ روشن کننگ اُٹ
گمان الّو کہ غصہ کیرہ دا تینا سیال آک ہم کنے آن
ای سوچ و فکر اٹ دا ڈُب ہلکُٹ، لڑونج تینا لخ ءِ کننگ اُٹ
کہ سختی سوری ٹی خیال دا ئس، کنے نم اُست آن دپّرورے
گمان ہندا غلط مسّک، کہ اونا داسہ ای چَپ خننگ اُٹ
غزل سرپند مفیرے دادے دا تلوسہ اُست انا داستان ءِ
کنا ہمو بس اُمید سلتو، چراغ ءِ اُست انا ای ہُشنگ اُٹ
عجیب آ دنیا نا وڑ ڈول آک، دا چراغ متکن آ، آسمان نا
وفا و قول آتے کُل ءِ پِرغاٹ وئی ءِ تینا ای کم کننگ اُٹ
نصیر پاننگ نا دا گپ افّس گڑاس تو چس ءِ دا دوستی نا
بھاز وخت آن پد حقیقت ءِ پاش اینو ای وا خننگ اُٹ
(کاروان کے ساتھ۔ پنہ 62،63)
٭٭٭٭٭
اسلم نا یاد اٹ
(جیکب آباداسلم نا کزیہ دے نا وخت آ)
کڑمبی ءِ داخیال آ تیٹ، ارے جمّر تا تالان غم
کہ پوسکن مس دا اُست آتیٹ اسلم نا پدا ماتم
اے یوسف ناکہ ماتم ٹی کہ تولوک ئسنہ داسکان
کہ اسلم ہم امر زُو اس کرے موکل ہنا داکان
روادار قدرت ہم الّو کہ اسلم نا جوانی ءِ
ترند آ تیز موج آتیٹ کہ کشتی نا روانی ءِ
بتو ہچ ملخموت ءِ ترس اسُل اونا جوانی آ
ننا دا بے وسی آ ہم ننا دا مودہ خوانی آ
ننا تو دا کدام آتا، کہ ہندا چار بُوچ ئسُر
زمانہ نا دا طوفان اٹ ہنارک غرق او مسُر
ہنار اوفتے کریرک مِش، گروک اس مرگ انا تما
کہ اسلم نا جتائی ہم جغر ءِ کپ کرے الّا
مجاہد مڑد ہم ئسک، قلندر ہم، سپاہی ہم
بہادر ئس، تونگر ئس، وطن نا او فدائی ہم
او تینا دشمن آتے تون دلیری اٹ مقابل ئس
او آجوئی نا پِرّک ئس وطن کن تینا قربان مس
اونا جاغُن و جیرت اٹ اسُل لڑزہ بتو ہچ وخت
قدم تے وخت اس ہرفیکہ پدی وا ہم متو ہچ وخت
بلال و خالد و فاروق انا ایمان ئس اوڑتون
خدا نا آسرا سیبو، نا سامان ئس اوڑتون
(کاروان کے ساتھ۔ پنہ 49،51)
٭٭٭٭٭
راج کے سڑدار
چُنکا کودک طفل و غڈُوک
جڈّوک در در دھکّہ ہلیرک
جیجاک چُپ چُپ خڑینک خلیرک
نئے پِنڈ رسینگے وام اس خوار…. اے ایلم
راج کننگ ءِ سڑدار
چُنکا غڈوک پیسکر ہوغر
زیباک لنگڑ بینگُن خاچِر
مسنک اُرا تا لج ءِ گوہِر
پِڈ ءِ پُر کے زردار…. اے ایلم
راج کننگ ءِ سڑدار
لنگڑ بینگُن قوم ءِ خوار
اُرا اُرا ٹی ماتم زار
ہلنگ ءِ سڑدار بیگار
پوڑی و بجّار….اے ایلم
راج کننگ ءِ سڑدار
لخ تے خلیر او جیب آن کشّر
زراغ مسیل اٹ دتر تے پوشِر
ہڈ و پالُو کاٹم پِر غِر
جرگہ ءِ ہتھیار….اے ایلم
راج کننگ ءِ سڑدار
ڈینڈ کرفر مہر ءِ او دیر
ایلم ایلم تے او جنگ تیر
توم آ دُو تیٹ دولت مُچ کیر
وڈّی نا امبار…. اے ایلم
راج کننگ ءِ سڑدار
زیبا وطن نا دود عجیب ءِ
باتی لنگڑ لُوچ غریب ءِ
بِنگُر خوش ءُ، پارہ نصیب ءِ
کلدار آتا شلکار…. اے ایلم
راج کننگ ءِ سڑدار
بوتار تینا راج ءِ ٹہیفے
بے غم خاچے نت تے مُریفے
دنّا بِنے او دیِر ءِ بنفے
دھرتی نا بوتار….اے ایلم
راج کننگ ءِ سڑدار
(کاروان کے ساتھ۔پنہ، 81،83)
٭٭٭٭٭
بولان
(15مارچ 1948ءبولان آن تدینگ انگ وخت آ)
خشک بے مہر تلشپ آ تراشوک آ تلار آتا نوان
پُتک ہلکُنو دیوالک مہر آتا زراب آن
دروشم نا کرنچ آتے ٹی ءِ اے وخت انا دہشت
ٹھپ آتیان وہنگ ءُ دترک قہار نا زغم آن
او پیر ءِ سفا جڈّو ءِ زابل نا مسیل
بارُن آ بُربانک، و ڈُوک آ تیدار آ کرنچ
دُنکہ کوہزاد تینا غصہ و خار اٹ
کہ زابل نا بلوچ آتا نظر شاغاسُس
ہندن اینو ہم بولان نا ہر گھٹ گَر آک
دا خوارہ مگر، تینا ترند آ جوزہ ٹی
کنے ہُننگ ءُ، بس سیل کننگ ءُ
اسہ کوہزاد اسے تو جنگ کننگ کن
(کاروان کے ساتھ۔ پنہ 84،85)
٭٭٭٭٭
ڈیوا نا مسیل
دڑد آن تینا اُست انا ای ساندہ بے قرار
سدخہ وطن چراغ آ ای پِرّک آنبار
مہمان شام اسے نا ڈِیوا نا ای مسیل
دُنیا ٹی دا اریٹ ای بے مٹ نامدار
مننگ اٹی ءِ پالُن دامُن دا اُست انا
کہ سُہب و بیگہ کن تون خڑینگ انا قطار
ای تینا نا راز ءِ تینٹ ڈکنگ کتوٹ
مشکل ءِ پین اسے نا مروٹ راز دار
رُژن ءِ عزیز انا دا کچاری ٹی ڈیہہ انا
نا یاد اٹی اے یوسف دا خنک سوگوار
اے کُرد گپ گو اکن پاہک نصیر خان
دُن تو تینا کلام آ تینٹ ای شرمسار
(کاروان کے ساتھ۔ پنہ 117)
٭٭٭٭٭
قوم انا بھلا تپہ
دا وخت اسُل اف خاچنگ نا، خاچوک آ مدامی نسخان اٹ
دُوآن اگر کہ وخت ہِنا، تین تون نن ہوغون ارمان اٹ
بس چاپ، خمار و باگُل ٹی، افسوز …. تدینگ انگو دا ننک
پُھل آتا جاگہ کم بخت، کوٹور دسنگ ءُ گلستان اٹ
او سیل سوات ءِ کننگ ءُ کہ زیبا غا موٹل گاڈی تیٹ
(کاروان کے ساتھ۔ پنہ 86)
٭٭٭٭٭
اے کنا زیبا وطن
تُغ کرینے بال خن تیِان، کاٹم آ سوچ آک ہزار
ہَورہ ءِ ہم تلوسہ ٹی اُست ءِ اف صبر و قرار
دڑد و غم تا جمّر آک ءُ کاٹم آ تالان اریر
اے گروک آتا چڑینک آک تمّسا زند ءِ ہُشار
نی کنا زیبا غا دھرتی ای نے ہلیو پا امر؟
بیدس نے آن پین جاگہ اُست ءِ ہڑسو پا امر؟
چاوہ داڑے ظلم و زوراکی سزا دزگیر ارے
نتّ تے ٹی جولان ارے دا دُو تے زنجیر ارے
بُڑز سڑدار آک داڑے، کیرہ زردار آک بے داد
بے وس آ کاریم کروک آ، کاٹم آ شمشیر ارے
نی کنا زیبا غا دھرتی ای نے الّو پا امر؟
شیشہ ءِ دا اُست انا پریس اٹی خلّو امر۔۔؟
چاوہ ای ہستین داڑے راج ارے زردار انا
حکم کیرہ، ظلم کیرہ قہر ارے سڑدار انا
زندگی باریم اسے ای دادے ہرفنگ کپّرہ
مس دتر اڑزان داڑے بے وس آ لاچار انا
نی کنا زیبا غا دھرتی ای نے الّو پا امر؟
پین ڈیہہ اٹ دیدہ غاتے، اُست ءِ کشّو پا امر ؟
نا اوار ءِ مِش تے ٹی دا، باوہ پیرہ نا دتر
نوجوان آتا دتر، یا بخت و شین ءِ در پہ در
نرگسی خن تیان وہوک آ رنگ رنگی آ خڑینک
مہر و مابت مس بے سہب اُست نا شاد ءِ مگر
نی کنا زیبا غا دھرتی ای نے الّو پا امر؟
سیالی ءِ ای مِش، دتر نا دُن پِرغو پا امر؟
ای نے اِلّوفٹ اسُل خوف و بھیم آن ظلم انا
ای نے اِلّوفٹ اسُل دا زُوم، ہیم آن ظلم انا
ای نے اِلّوفٹ اسُل ہچ دُو تیا سڑدار انا
ای نئے نَرّوٹ بَج تروٹک دنگ و سیم آن ظلم انا
دا مروئی ءِ کنے بس کُٹ اٹی نا ڈیہہ دفن
داغ مَون انگا ای سِلّوٹ ای نا مون آن اے وطن
(کاروان کے ساتھ, ۔پنہ 86۔88)
ہفتئی تلار
تاک، 24
پنہ : 03
