روچہ نا دوانزہمیکو دے ئس۔ وجاہت با ملنگ کن سودا ہلنگ کن پیشن ہناسس۔ زرہ سے آن گڈ اسہ بھلو تراک اسے نا توار مس، ہندن لگا کہ خفک دا توار آن ارّنگارہ۔ او بھاز خلیس۔ ”یا اللہ خیر کیس۔“ او خلوک آ است اتون لڑزوک آ دُو تیٹی وجاہت نا نمبر ءِ موبائل آن خلک۔ ایلو پارہ غان وجاہت ہم زو اس فون ءِ ہرفے، زو اس پارے ”ہیلو ، ہیلو۔“ ءِ بننگ تون وجاہت نا توار ءِ پہہ مس۔ تسلی کننگ آن گڈ او ارّفے کہ ”دا توار ءِ بنگس، انت مس؟ دا انت اس ئسکہ؟“ وجاہت پارے ”اﺅ داڑے بھلو تراک اس مسنے۔ خدا نا شکر ءِ کہ ای مُر ئسٹہ۔ ای جوان اُٹ۔ ولے بھاز انگا بندغ آک ٹھپی مسنو۔ نا فون بس تو ای زو اس ورندی تسٹ نے کہ نی فریشان مفیس۔ نی داسہ فون ءِ تخ۔ ای معلومداری اس کیوہ کہ انت حالیت آک ءُ۔“ وجاہت اودے تسلی ترسا پارے۔
وجاہت نا زئیفہ اودے پہہ کرسا پارے ”نی بھاز خڑک آ ہنپیس۔“ و پدا فون ءِ بند کرے۔ تانکہ وجاہت اُرا غا سر متو، اونا فریشانی زیات مرسا ہنا۔ ہر وڑ انا وہم آک اونا است اٹ بسرہ۔ ہراتم کہ وجاہت ہم اُرانا درگہ غان پیہا تو اونا ایمان ہم جاگہ غا بس۔
او وجاہت نا مون آ بس، اودے دُو خلک، اُرا۔ پک کرے کہ وجاہت ءِ ہچ متنے۔ تو پارے ”نی بسس، ای بھاز فریشان مسٹ۔“ وجاہت سودا تا بڈ ءِ اوڑا تورے، و پارے ”اسہ وار نی دا سودا تے ہرف۔ ولدا تسلی اٹ کنے ہُر۔ اسہ تو باسنی نا روچہ غاک، ولدا نی دے آ باسن آ بندغ ءِ سودا ہلنگ کن راہی کیسہ۔ اَرے نا تینا زرس اس ہم احساس اف نے۔“
”انتئے احساس اف کنے۔ ای اخس فریشان ئسٹ نے کن۔“ او ہم وجاہت ءِ ورندی ترسا پارے۔ وجاہت تون سوال جواب اٹ دا گیرام کریسس کہ پیشن انت مسنے۔ یات آتے بس تو پدا وجاہت آن سوج کرے کہ انت مس؟
”بھاز بھلو تراک اس ئسکہ۔ خدا چاہک کہ اخس کلو نا بارود ئسر۔ ہودہ بندغ شہید مسر۔ ٹھپیک ہم بھاز زیات ءُ۔ ننا اسہ ہمسائے اس ہم شہید مسنے۔ ہمو ہرانا کہ اُرا ننا کوچہ ٹی ہشت اُرا مون آٹے۔ پن تے است آ کنا بفننگ ءِ۔ ہمو دَکے ٹرک چلیفک۔ اینو سہب اتون ملتان آن کوئٹہ غا سر مسوسس۔ مسکین سودا ہلنگ کن پیش تما و شہید مس۔“ او دا ہیت آتے بھاز آرام اٹ پارسا ہنا۔
”جی اﺅ مرک برحق ءِ، اونا ہچ وخت انا ہچ سما تمپک۔ بس وخت پورو مس، تو بریک۔ اول ننا ایمان دا ئس کہ مرک برحق ءِ، تینا وخت آ بریک، ولے داسہ ایمان ننا دادے کہ بمب انا تراک اٹ موت برحقءِ۔ بس ہر بندغ تینا واری آ دا تراک نا گواچی مرو ءِ۔ داسہ تو مخلوق نا است آک ہندن سخت مسنو کہ اوفک داسہ دا تراک آتیا حیران مفسہ۔ اوفک داسہ تین کن فریشان ئسر کہ امر کسک انتئے کسک۔“
او زرس افسوز کرے، پدا با ملنگ نا تیاری تیٹی اختہ مس۔ او بوڑچی خانہ ٹی اختہ ئس۔ وجاہت ٹی وی آ خبر تے ہُراکہ۔ ہراڑے تراک نا بارو اٹ خبر آک شینک مرسا ہنارہ۔
منہ دے ہندن روچہ نا کاریم و عبادت آتیٹی گدرینگار، سما ہم تمتو کہ دا دیک امر ہنار۔ روچہ نا گڈیکو دے تیٹی اُرا نا سفائی و ایلو کاریمک ئسر۔ روچہ نا بیست و ہفتمیکو دے چھٹی نا دے ئس۔ او حویلی ٹی تولوک مصالحہ کٹاکہ۔ وجاہت ہم بالشت اسے آ جوکہ اخبار خواناکہ۔ درگہ نا توار مس۔ او بڑزا ہُرا تو درگہ غا اسہ نیم عمر ءُ نیاڑی اس سلوک ئس۔ و درگہ غان مون آ بتو، او ہم ہُرا کہ او اُرا نا تہٹی بفننگ ءِ ہموڑے درگہ غا سلوک ءِ، تو او بش مس اونا مون آ ہنا۔
اودے بخیر کرے۔ نیاڑی ہم اونا سلام نا ورندی ءِ تس، ولے نیاڑی ءِ درست کتو۔ او دا سوچا کہ دن مف درستی اوس مرو ءِ، کنا ارّفنگ آن ناراض مرو ءِ۔ ولے و ولدا ہم اوڑان سوج کرے کہ ”نی دیر اُس۔“ نیاڑی ورندی ترسا پارے کہ ”ای نما ہمسائے اُٹ۔ مصطفی نا اُرائی اُٹ۔ کنا ارے مصطفی منہ دے مست چوک انا بمب تراک اٹ شہید مس۔“ دا ہیت ءِ پارسا اونا گٹ بارّس، اونا خنک خڑینک آن پُر مسر۔ اونا توار نا نمبی ءِ او محسوس کرے۔ اودے پارے ”اﺅ جوان داسہ، ای نے درست کریٹ۔ نی بر تہٹی گدرینگ۔“ ولے او پارے ”آخا ای تہٹی بفرہ۔ کنا چناک اُراٹی تنیا ءُ۔“ اونا وڑ و ڈَول آن ہندن لگاکہ کہ او گڑاس پاننگ خواہک، ولے پاننگ کپک۔ اوڑان سوج کرے کہ ”نی کاریم اسے ٹی بسنس۔“ ولے او تینا جوڑ تے گٹ ہلک، ہچ پاننگ کتو۔
”نے گڑاسے نا ضرورت ءِ۔ تو کنے پا۔“ نیاڑی نا خڑینک آک شولنگار، خڑینک آک ئسر کہ سلنگ نا پن ءِ ہلتوسہ۔ انتئے کہ گڑاسے نا سوال کننگ کن دُو ءِ مریفنگ اخس ءُ مشکل ءُ کاریم اسے، او خسکنگ ءِ شروع کرے۔ او اودے چپ تننگ نا کوشست کرے۔
وجاہت ہم اخبار ءِ اسہ کنڈ آ تخاسس، اودے ہُراکہ۔ روچہ نا سوب آن اوڑان دیر انا ہم ارّفنگ کتوسہ۔ وجاہت تینا جاگہ غان بش مس۔ وجاہت نا زئیفہ اونا دوٹی ہلک، اودے ہموڑے تولفے۔ وجاہت نا زئیفہ اونا خڑک آ توس اودے سوج کرے کہ ”انت فریشانی سے نا، نی ننے پا۔“
وجاہت ہم اودے سوج کرسا پارے کہ ”نی ننے پا، ننے انت سما ءِ کہ انت ویل اسے۔ نن امر نا کمک ءِ کین۔“ داسہ نیاڑی ہم پاننگ ءِ شروع کرے۔ او پارے ”انت پاو ایڑھ، ہرادے آن کنا چنا تا باوہ شہید مسنے۔ ای تو فریشانی تیٹی ڈبینگانٹ۔ چنکو چنکو چنا ءُ کنا۔ ولے کنا سیال آک شہید نا مسٹمیکو دے آن پد کنا ہچ سوج ءِ کتوس۔ ای بھاز خوار اُٹ۔ چنا تا کنا حالیت ہم خنوئی اف۔“ او پارسا ہناکہ واونا خڑینک آک وہسا ہنارہ۔ اونا مون نا زعفران آنبار پوشکن ہڑسینگوک آ رنگ اونا فریشانی نا شاہدی ءِ تسکہ۔
وجاہت و اونا زئیفہ بھاز شکی مسر، ”اخس شکی گری نا ہیت اسے کہ ہمسائے نا حال آن ننے ہچ سما اف۔“ وجاہت نا زئیفہ اودے تسلی تس، ولے تینا است اٹ او بھاز ملامت ئس۔ کوچہ والا تا و تینا بے حسی نا زی آ اودے بھاز بد بس۔ پانزدہ دے ہم پورو متویسر کہ او تینا چنا تا پڈ انا خاطر آن بیوس مس اُرا غان پیش تما۔ وجاہت نا زئیفہ وجاہت آ ہُرا، تو او تینا بٹوہ ءِ ملا، ہزار ہزار نا اِرا نوٹ کشا زئیفہ ءِ تینا تس کہ او ہمو نیاڑی نا دُو آ اوفتے تخے۔
اودے پارے ”دا پیسہ غاتے ہرف، چنا تے کن سودا و گڑا نا بست و بند ءِ کر، مون آ اللہ مالک ءِ۔ اللہ کل ءِ جوان کیک۔“ اودے تو تسلی تس، ولے تینٹ ہم ہچ پہہ متوکہ کہ دا مسکین نا حالیت امر جوان مرو ءِ۔ نیاڑی پیسہ غاتے دوٹی ہلک بش مس۔ درگہ اسکان دنیا جہان نا نیک دعائی تے ترسا کرے۔ انت اس کہ دعا ئسر، وجاہت و اونا چنا تے کن خدا نا مون آ دعا کرے۔
اونا دا وڑ انا منتواری ءِ خنا تو وجاہت نا زئیفہ نا خنک ہم خڑینک آن پر مسر۔ اے نیاڑی کہ اوفتا اُرا غان ہراتم پیش تما، تو دا سوچ خلک کہ ننا نبی ننے ہمسائے نا حق آتا بارو اٹ اخس سختی اٹ پارت کرینے کہ ہمسائے نا خیال ءِ ہندن کین دن کہ نن تینا خاہوت نا خیال ءِ کینہ۔ بس پن انا مسلمان اُن۔ ہمسائے تا ہچ حال حوال نا خبر اف ننے۔ دا سختی نا دیک تو کل انا زی آ بننگ کیرہ۔ تینا دا بے حسی آ اودے بھاز خار ہم بس۔ اونا اَرے نا (مصطفی) آ مرک آ وجاہت یا اونا زئیفہ پاتیا کن ہم ہنتویسر۔ بہانہ بس ہندادے کہ نن تو بھاز اختہ اُن۔
وجاہت نا اُرائی اسہ اسکول اسے ٹی ٹیچر ئس، و جند تے بینک اٹ کاریم کریکہ۔ اوفتا اِرا چنا ئسر۔ پاش وڑ اٹ اوفتا چنکا خاہوت بھاز آسودہ ءِ۔ اوفتتون دنیا نا نعمت آتا ہچ ءُ کمتی اس اَلو۔ وجاہت نا زئیفہ دا فیصلہ کرے کہ بروک آ وخت اٹ ای دا مسکین آ نیاڑی نا ہر وڑ اٹ کمک ءِ کیوہ۔ ولدا او ہر وخت اوفتا حال حوال ءِ ہلککہ۔ اگہ تینا اُراٹی جوان ءُ گڑاس بسیکہ تو تینا مار اتون اونا چنا تے کن مون تسکہ۔ مصطفی نا اُرائی ہمو دے آن گڈ ولدا اسُل مون کتو، انتئے کہ او بھاز خودار ءُ نیاڑی اسے۔
اسہ دے اس او اُراٹی حلیم بسیسس۔ تینا مار سلال نا کسر آ ہُراکہ کہ او برے و مصطفی نا اُرائی کن حلیم نا بشخ اس دے۔ ولے او خواجہ تینا سائیکل ءِ ہرفیسس، پیشن چکر کن ہناسس۔ او ہُرے کرے، تو او تینٹ گد ءِ کاٹم آ کرے، پیش تما۔ اوفتا اُرا نا درگہ ءِ ٹکیفے، تو اُرا غان چنا تا ہوغنگ نا توار بسکہ۔ زرہ سے آن گڈ مصطفی نا اُرائی درگہ ءِ ملا تو اودے خنا حیران ہم مس۔ و خوش ہم مس۔ اودے تہٹی ہننگ کن کسر تس، ہرا وخت آ اونا اُرا نا حالیت ءِ خنا، کہ اُرا کوٹھی نا چنکو اُرا سے۔ ہر کنڈ آ اونا مفلسی تالان ئس۔ چناک تے اسہ کنج اسے ٹی تولوک تینا اسکول نا کاریم تے کریرہ۔ چنکا چنا تے جلونٹ اٹ خاچوک ئس۔ مننگ کیک کہ او بھا زہوغنگ آن پد تنگان ہناسس۔ اونا مون آ اسہ متکن ءُ سلائی مشین اس تخوک ئس، مشین نا پڑزہ غاک دامون ایمون تے تموک ئسر۔
او حلیم نا ڈونگا ءِ اونا دوٹی تس، جند تے ہموڑے ڈغار آ شاغوک آ پڑچ آ توس، مشین ءِ و پچ آتے خنا تو اوڑان سوج کرے کہ نی پچ ہم موغسہ۔
”جی اﺅ، ہرا وخت اسکان مصطفی حیات ئس تو کنے سلائی کننگ کن الیتوکہ۔ ولے داسہ کنا مجبوری ءِ۔ چنکو چنکو چنا ءُ، دافتے کن کنے کاریم کروئی تمک۔ انتئے کہ دافتا ہم گڑاس ضرورت آک اریر۔ دا کنا بلغڑ نا دو انا مشین ءِ، داسہ خراب مسنے، سہی چلینگپک۔“ او دا ہیت آتے بھاز بے وسی ٹی کرے۔
او خنا کہ اونا جند انا و چنا تا تے پچ آک بھاز جوان موغوک ئسر۔ تو او اوڑان سوج کرے کہ دافتے نی تینٹ موغانس۔
”جی اﺅ ای تینٹ موغانٹ تا۔“
”نی تو بھاز جوان موغسہ۔“او اونا سفت ءِ کرے تو او بھاز خوش مس۔ او اوڑتون جٹ اس جوان توس، و پدا اُر اغا ہنا۔ وجاہت اوڑا بھاز سوختہ ئس۔ پارے ”اُرا نا ہم گڑاس خیال ارے اف نے؟ ہراڑے کاسہ تولسہ، تو تولسہ۔“ او پارے ”وجاہت! ای مصطفی نا اُرا غا ہناسٹ۔ نے سما ءِ او بھاز جوان پچ موغک۔ بھاز خودار ءُ نیاڑی اسے۔ تینا و تینا چنا تا پڈ ءِ ولفنگ کن او بھاز خواری کیک۔“
وجاہت چڑا پارے ”بس کہ داسہ، نی انت اس کہ کریس بھاز کریس۔ ہر وخت تو اوفتا خیال ءِ کیسہ۔ پین داکان زیات انت کرون۔ داڑے ہر ارٹمیکو بندغ مفلس ءِ، غریب ءِ، نن اٹ انا کمک ءِ کننگ کینہ۔“
او پارے ”آخا وجاہت، او ننے آن کمک خواہنگ اف۔ بلکن او تینا نت تیا سلنگ نا کوشست ءِ کننگ ءِ، تانکہ اونا جند اونا چناک کس انا زی آ باریم مفس۔ نا است آ بریک اِرا تو مست او روچہ نا بیست و ہفتمیکو دے آ ننا اُرا غا بسوسس، اوکان گڈ او اسُل بتنے۔“
ولدا وجاہت پارے ”آ جوان، داسہ دا کل ءِ ہیت آتے اِلے۔ نی ہمو پیسہ غاتے اتہ کنے ایت، ہرافتے کہ ای عئیدی نا ساہدار تے کن تخاسٹ۔ ای پڑی ٹی اسہ بندغ اسے مسہ ہیٹ انا پاریسٹ، پانزدہ ہزار اسٹ نا نہاد ءِ۔ اسٹ اس ایماندار آ لمہ نا، اسٹ کنا و اسٹ اس نا ءِ۔ پیسہ غاتے کنے تانکہ ای کاو ساہدار تے اتیو۔ بھلا عئید خڑک ءِ، داسہ دے پہ دے آن ساہدارک کبین مننگ ءُ۔“ او اسہ وار کوٹھو نا کنڈ آ مون کرے، ولے گڑاس سجفے، و پدا ہڑسینگا۔ وجاہت ءِ پارے ”ای دا وار عئیدی کپرہ۔ عئیدی تو نن ہر سال کینہ۔ ولے دا وار کنے پیسہ غاک ضرورت ءُ۔ اسہ بھاز ضروری ءُ کاریم اس ارے کنے۔“ وجاہت تینا خف تیٹی ہلک، ”لا حول ولا قوة۔ عئیدی آن ہم زیات ضروری ءِ؟ چاوہ کہ وا اسہ پوسکن ءُ نمونہ نا پچ انا جوڑہ اس خنانس۔“ وجاہت ہم تینا ایماندار آ لمہ نا وڑاٹ اودے سوج کرے تو او ہم مخا۔
”جی نہ، دن ءُ ہیت اس اف، نی تسلی کر۔“
وجاہت نا دوٹی سی ہزار روپئی تس، او پیسہ غاتے ہلک پیش تما۔
پگہ غا او اسکول نا چھٹی آن گڈ رکشہ سے ٹی سوار مس، سدھا سورج گنج بازار آ تینے سر کرے۔ بھاز انگا دکان تے ہُرسا او اسہ دکان اسے ٹی ہنا، اسہ جوان ءُ کمپنی سے نا سلائی مشین اس خوش کرے۔ دکاندار تون نہاد ءِ ٹہیفسا دوانزدہ ہزار آ مشین ءِ ہلک۔ او بھاز خوش ئس۔ انتئے کہ عئیدی نا پن آ سُو تے مچ سال اکن فریج اٹ تخنگ نا تے ارادہ اَلو۔ او دا سوچ خلک کہ نن دوست عزیز و سیال آتتون مہمانی و کواب آتا دعوت ءِ عئیدی پانہ۔ ولے غریب مسکین آتے بے کار آ سُو تے ایتنہ۔ او دا عمل آن تینا بھاز است جم ئس۔ مشین ءِ ہلک رکشہ ٹی توس۔ سدھا ہمسائے نا اُرا غا بس۔ و اُراٹی تے پیہا، مصطفی نا اُرائی ہمو متکن آ مشین نا کاٹم آ تولوک ئس۔اودے جوڑ کننگ نا کوشست کریکہ۔ اودے بننگ آ خنا تو حیران مس۔ انتئے کہ مشین اونا دوٹی ئس اُراٹی تے بسکہ۔
دم کشتہ مرسا پارے تے ”ہرف دانا مشین ءِ۔ نے تون ہنر ارے، نی کاریم کر۔ نی تین کن و تینا چنا تے کن آخا بلکن نن کن ہم پچ موغ۔ نن نے مزوری ایتنہ۔ ای تینا ایڑھ تے، ہمجرات آتے و ایلو سیال آتے ہم پاوہ کہ نے آن پچ موغفر۔ نی زرس چلیف ہُر تے امر ءُ مشین اسے۔“
او داسکان ہیت کرسا ہناکہ، کہ مصطفی نا اُرائی اوڑتون دولخی کرے۔ اودے خمب کرے پارے ”ای نا دا تورَو ءِ مچ آ زند است آن دپروٹ۔ انتئے کہ ای ہڑدے کس آن کمک خواہنگ کتوٹہ۔ و اٹ و مٹ کس کن تون کمک کریکہ۔“ د اہیت اتون اونا خڑینک آک ریڑ کریر۔
ولدا او مصطفی نا اُرا ءِ تسلی ترسا پارے کہ ”نی انتئے ہڑدے کس انا گلی آ کمک کن سلس۔ نی تو کسب انا گودی اُس۔ تینا کمک ءِ تینٹ کر۔ اللہ کل ءِ جوان کیک۔“ اودے بھاز یقین اٹ دلاسہ تس، ہراتم کہ او تینا اُرا غا بس تو وجاہت اودے خناسس، کہ او مشین اس ہمسائے نا اُرا غا دریکہ۔ وجاہت اونا کسر آ ہُروک ئس۔ و اُرائی ٹی پیہنگ تون اودے سوج کرے کہ ”پیسہ غاتے ہراڑے دریس چٹ تسس۔“
”ای بھاز جوان ءُ جاگہ اس تینا پیسہ غاتے خلکنٹ۔ کنے دانا اسٹ نا دہ فائدہ مریک۔ انتئے کہ خدا نا ہم ہندا وعدہ ءِ۔“
او وجاہت ءِ ہم پہہ کرے، تو او ہم خوش مرسا بشخندہ کرے۔
ہفتئی تلار
تاک، 23
پنہ : 05
