خلیفہ گل محمدنوشکوی:-
اگہ نن خلیفہ گل محمد نوشکوی نا شاعری یا اونا زندبود آ نظر اس شاغن تو او اسہ روایتی ءُ مُلا اس خننگپک بلکہ او سیاسی بصیرت اسے نا ہم خواجہ ئس، دا سیاسی بصیرت اونا شاعری ٹی خونوک آتے صاف نظر بریک۔ خلیفہ گل محمد نوشکوی نا ادبی کارکڑد بھاز بھلو وخت اس اسکان براہوئی ادبی پڑآ پیدوار الو، نئے دا شخصیت نا بارو اٹ ادارہ، تنظیم یا ادیب اس پٹ پول کننگ نا کوشست ءِ کرے نئے دا شخصیت نا ادبی کارکڑد آن واخبی فراہم کننگا۔ مننگ کیک کہ ننا ادبی ادارہ غاتا پسند و نا پسندی نا بدنیتی آ سوچ دا شخصیت نا ادبی کارکڑد آن ہبکہ مرو، انتئے کہ خلیفہ ہمو شاعرو ادیب آتا نظریہ غان تعلق تخاکہ او لسانی تعصب آتا رداٹ بلوچ مخلوق ءِ ونڈ ونڈ کروک آ سوچ آتا مدام خلاف مسنے، اونا نوشت دا شاہدی ءِ ایتک کہ او اسہ پکا ءُ بلوچ قوم دوست، وطن دوست ءُ شاعر اس تدینگانے، اونا شاعری ٹی قوم دوستی و وطن دوستی نا سرحال آتیان بیدس اخلاقی راجی و ثقافتی سرحال آک ہم اسہ بسّن ءُ فکر اسے تون درشان خننگرہ وخت وخت اس ہندن گمان مریک کہ اونا تیوی شاعری منظوم دروشم اٹ تاریخ بلوچستان ءِ۔
او براہوئی زبان نا ہمو اسٹ انگا شاعر خواجہ ئس کہ او تینا فکر و نظریہ تون اوار براہوئی شاعری ءِ جدید قصیدہ نگاری آن بلد کننگ اٹ سرسہب مس داکان مہالو براہوئی ادبی پڑآ جدید قصیدہ نگاری نا دن ءُ گچین ءُ دروشم شاید کہ ننے دوبف، ہراکہ ننے خلیفہ نا شاعری ٹی تیوی فنی و فکری حوالہ اٹ نظر بریک او اسہ گم نام ءُ سپاہی اسے نا حیثیت اٹ براہوئی ادبی پڑآ ہمووخت آدرستی راستی مس، وخت اس کہ اونا زند بود ادبی کار کڑد ءِ اولیکووار باقاعدہ وڑاٹ ڈاکٹر لیاقت سنی پٹ پول کرسا اسہ تیوی ءُ کتاب اس ”خلیفہ گل محمدنوشکوی کڑد و گشاد“ نا پن اٹ اٹ راہشون ادبی دیوان بلوچستان نا نیمہ غان دسمبر 2015ء اٹی شینک کرفے۔
”براہوئی ادب اٹی ادبی خیانت و بد دیانتی نا سوب آن بھاز ا سجندکار، شاعر و ادیب آتا لائخی و پک انگا ادبی دروشم خلقت و راج آن اودیم مسنے ہرا براہوئی ادب کن نسخان نا سوب مرسا، ادبی پٹ پولی و سجندی لائخی تے گٹو کرینے۔ دا بت ءِ چٹفنگ کن پٹ پولی کاریم تے گیشتر مروئی تمک۔خلیفہ گل محمد نوشکوی اسہ ہندن ءُ لائخ و راجی، مسکوہی زند انا تدینی نوشتہ کروک و شاعر و نوشتوک اس گوندنگک، ولے دا دے براہوئی ادب اٹی انتئے پد بٹنگانے۔؟ خلیفہ نا ادبی کاریم و شاعری و اونا کتاب آتے ادبی پڑآن انتئے اودیم کننگانے۔؟ دا تب پہی نا پد اٹ اسہ سرپند ءُ سوچ و فکر اس ارے یا پین گڑاس۔؟ دا گڑا پٹ پول نا خواست گار ءِ۔ ہندا تب پہی (نفسیات) یا سوچ ءِ ادبی خیانتی یا بددیانتی نا پن تننگ کینہ۔(سنی،2015 ء)
خلیفہ گل محمد نوشکوی براہوئی قدیم شاعری و جدید شاعری نا نیام اٹ براہوئی شاعری ءِ پوسکن ءُ فنی دروشم اسے تون مون آ اتنگ اٹ سرسہب جہد انا خواجہ ءِ اونا اولیکو شاعری نا کتاب ”تحفہ البلوچ“ نا پن اٹ 1960ء آ مُست یعنی 1946ء اٹ شینک مریک۔ اونا شینک مروک آ کتاب آتا تفصیل دا وڑءِ:
1۔تحفۃ البلوچ………… 6 194ء.۔ 2تحفۃ خان قلات…… 1947ء۔3۔گلشن مصطفی………… 1947ء
4۔تحفۃ الفقراء………… 1947ء۔5۔ گلدستہ نوشکوی…………1954ء۔
”گر بلوچ نم پارے تینے خواجہ غاک لائخ مبو
نم تینا تاریخ ءِ اینو دوارہ پوسکن کبو
نئے کہ اوغان کیک نم کن نئے کہ ہندو روس و چین
تاکہ خیسن کتنس تینا دتر تیٹ دا زمین
پین نا دھول آ چاپ خلیسہ آخر دو خوار مروس
سوتے تا ایلوک کنیرہ نی پد آن ہڈ اس خنوس“
(سنی،246،دسمبر 2015 ء)
اگہ نن دا پان کہ خلفیہ گل محمد نوشکوی بلوچستان نا سیاسی، راجی و ادبی تایخ ءِ منظوم انداز اٹ نوشتہ کرینہ تو دا خیال ردمفرو۔ اونا شاعری ٹی قصیدہ نا رنگ اتون اوار راجی تنقید نا سرحال ہم بھلو کچ اسے ٹی دوبریک۔
ہفتئی تلار
تاک: 38
15-09 اکتوبر 2021ء
پنہ: 08
