ہژدہمیکو بشخ
عدل اگہ راج انا بنداو ارے تو احسان اونا جمال و کمال ءِ۔ عدل اگہ راج انا تلخی تیان بفک، تو احسان اوٹی خوشگواری تے و ہنینی تے ودی کیک۔ (تفہیم القرآن، جلد دوئم، پنہ 565)
دا آیت اٹی ہرا مسٹمیکو ہیت انا پرمان کننگانے، او صلہ رحمی ءِ، ہرا خودغرضی و مفاد پرستی نا ضد ءِ۔ دانا مسخت دادے کہ اسلامی راج انا کل فرد آک بیرہ تینا ذات و چنا تا جوانی ءِ خواپس، بلکن تینا سانگ بند و تینائی تا ہم کمک ءِ کیر۔
-1 اگہ اللہ مال و دولت تسنے تو تینا غریب تینائی تیا ہم خڑچ کیر۔
-2 دا ہیت عدل، احسان و صلہ رحمی نا چپ ارے، کہ اسہ بندغ اس تو عیش کننگ ءِ، و اونا خڑک انا تینائیک و ایلمک اِرغ و پچ اسے کن سکرہ۔
-3 کیہی حدیث آتیٹی اونا تصریح ارے کہ بندغ نا اولیکو حقدار اونا لمہ باوہ، اونا زئیفہ، چناک و اونا ایلم ایڑھک اریر۔ پد آن او ہمو تینائی تا کمک ءِ کیر، و پد آن ہموفک اوفتیان پد خڑک انگاک مریر۔
ہرا راج اٹی دا اصول آ عمل مننگ اٹی ءِ، اوٹی پن نا تپہ ئی شور ہرادے تپہ ئی خار پاننگ سہی مریک، امر ودی مننگ کیک۔
صحافی دا رد اٹ بھاز اہم ءُ کڑد اس ادا کننگ کیک۔ او بایدے تینا قلم نا واکداری اٹ عدل و احسان و صلہ رحمی نا جوانی تے مخلوق نا مزغ آتیٹی زیات آن زیات جاگہی کرفے، تاکہ راج اٹی مہر، ایلمی و سیالداری نا فائدہ غاک مون آ بریر۔
اللہ تعالیٰ دا آیت اٹی دا مسہ جوانی نا پرمان کننگ تون اوار مسہ ہندن ءُ گندہی تیان تورینے، ہرا انفرادی حیثیت اٹ فرد آتے و جم حیثیت اٹ راج ءِ خراب کننگ نا سوب اریر۔
اولیکو گڑا ”فحشا“ ءِ، ہرانا اطلاق ہر ہمو گندہی آ مریک، ہرا قبیح و شکی گری نا سوب مریر۔ دن کہ زنا، لغڑ مننگ، قوم لوط انا عمل، دُزی، شراب نوشی، پنڈنگ، کرینگ تننگ و بدکاری کننگ۔ گندہی تے تالان کننگ ہم فحش انا سفت اٹ بریک۔ داکان بیدس دروغ نا پروپیگنڈہ، تہمت خلنگ، ڈکوک آ ڈوہ تا پاش کننگ، بدکاری تیا چست کروک آ افسانہ غاک، و راگ آک، و فلم اٹی لغڑ آ فوٹوک، نیاڑی تا سرخی پوڈر مرسا تینے نشان تننگ، نیاڑی نرینہ نا اواری، اسٹیج آ نیاڑی تا ناچ کننگ، ترڈکنگ و است چکنگ ءِ ہم فحاشی پاننگک۔
ارٹمیکو گڑا ہراڑان توننگانے، او ”بغی“ ءِ، ہرانا معنہ تینا کچ آن گدرینگ و ایلوفتا حق آتیا دو شاغنگ ءِ۔ اسُل کہ او حق آک خالق نا مریر یا مخلوق نا، یعنی دا عدل انا ضد ءِ۔
داسہ ہُننگے کہ عدل و احسان نا راستکی ءِ سورة شعراءٹی ہرا وڑ پیدوار کننگانے:
”گندہی نا بدل ایہن ہم گندہی ءِ۔ ولدا ہرکس اس بشخا،و اصلاح کے اونا اجر اللہ غاٹے۔“
دا آیت نا رد اٹ اگہ بندغ گندہی نا بدل اٹ ہندن گندہی ہلے، تو دا عدل مریک، و اگہ بدلہ ہلپک تو بیداد کروک ءِ دا سوب آن بشخے کہ اوڑان اونا اصلاح مریک، تو دا احسان مریک۔ ہرانا اجر ءِ اللہ ایتک۔ دا سوب آن بندغ دا ہیت انا چرت ءِ خلپ کہ بدلہ ہلپننگ ءِ اونا نزوری و لغوری تکنگک۔ بلکن دا ہیت مون آ مرے کہ بشخنگ نا عمل اللہ کن مرے، تو او نزوری اف، بلکن اسہ ہندن ءُ نیکی اسے ہرا اللہ ءِ کل آن زیات دوست ءِ۔ و اللہ تو پک ءِ کہ جوان ءُ بدل ایتک، او تینٹ پاہک:
مَٹ: ”نیکی نا بدلہ نیکی آن بیدس پین انت اس مریک۔“ (الرحمن، 60)
دا اصول صحافت اٹی ہم المی ءِ، مخالف اسُل کہ امر ءُ غلیظ و خارتس ءُ وڑ اسے ٹی ہیت کے، امر کہ غلط دوبہ خلے، مومن صحافی ءِ مڑوئی عدل و احسان نا زی آ کاریم کروئی ءِ۔
عدل و انصاف نا اسلام اٹی ہرا اہمیت ارے، دانا اندازہ ءِ دا ہیت آن کروئی تمک، کہ قرآن پاک اٹی آنحضرت ءِ وار وار دا تاکید کننگانے کہ اے محمد ہر باندات انصاف کبو۔
مَٹ: ”پا نی، حکم کرینے رب کنا انصاف نا۔ و راست کبو مون تے تینا، (پارہ غا کعبہ نا) وقتا ہر نماز نا، و توار کبو اودے خالص کروک اوڑکن عبادت ءِ۔ ہندن کہ اول پیدا کرے نمے ہڑسینگرے۔“
مَٹ: ”و حکم کننگانٹ، کہ انصاف کیو، نیام اٹی نما۔ اللہ تعالیٰ رب ءِ ننا و رب ءِ نما۔“ (الشوریٰ، 15)
ہفتئی تلار
تاک، 24
پنہ : 04
