عه‌لی حسێن فه‌یلی
/ لە جارانەو وتنە ک هەر وەختێگ هەر میللەتێگ دە وەرەقەت تەحلیل و لە بەن شیکاری وەز
و وەزیات خوەێ نەئەڵهات و ئەو تەواناییە لە دەس دا، هەم خەڵەتێگ و هەمیش داشکێگە یەکا.
هەر چێ کە وە وەخت
ئەڵوژارتنەێلە له‌ عراق نزیکترەو ئەبیمن، واتەوات و هەڕەشە کردن دە ناونی لایەنەێل
سیاسی و چەکدارەێل و لایینگرەێلەیانیش فرەترەو ئەکرێ وەتایبەت ئەو میلیشیاێلە ک سیمایان
شارستانی و کار و بار مەدەنی ئەگرنە مل و ئامانجەێلەیان سەربازییە.
وەز عراق لە لا
دەسهەڵاتداری و بێ‌دەسهەڵاتی ئێسە جوورێ وە پێ هاتگە ک هەر چەنێگیش قەێڕان بان ئەڵ
بانیش لە تێ بکەفێ ئەتوانیمن بێژیمن ک هیچ هەڕەشەیێگ لە دەسهەڵات دەسهەڵاتدارەێلە ناکا.
ئێقەرە مەنین دە
دەسهەڵات بییەسە یەکم خواز دە عراق ک وەداخەوە ئەبینیمن ک تاکمەجارێ فرە لە گیچەلەێلەێ
ناو وڵات دەسکرد پارتەێل سیاسیین ئەڕا یە ک وازی وە پێیان بکەن و خوەیان نەکیشرنە خوار
و هەر کامەیان بەرنامەێلێ ئەڕا ئی کارە داڕژنن ئەڕا خوەیان.
دە ئی ناودەسانە
لە یەکلاوە وڵات و وڵاتوەندەێڵە تووش خسار دە بان خسار ئەیان ئوو لەولاویش "راسی"
و "خاسی" وەگەرد "راسان" و "خاسان" ئەکرێگە قوربانی
تەماکاری و فرەخوازی حزبەێلەگە و باوەگەوراێلەیان ئوو هووڵ داشتن ئەڕا نان و گیان مەردمەگە
ئەکرێگە ژێر خواستەێل ئیدئولووژیکی و نەتەوەییو مەزهەبی و هووزپەرەسی خاون دەسهەڵاتەێلە.
گشت ئی پارامترەێلە
نیشان ئەدەن ک دەنگ و ڕای خاکستری و بێ‌لایینگرانە فرەترە لە دەنگ و ڕای چەرمگ یا دەنگ
و ڕای سیە و لاییندارانە وەگەرد ئی‌لا یا ئەو لایینەێلە، دە هەر ئنتخاباتێگ.
دە وڵاتەێل پێشکەفتە
ئیمە هە چەن حزب فێشتر نابیینیمن باوجی دە عراق چشتێ فرەسە حزب و حزب‌بازییە و دە کەمتر
شوونێگ چەنە عراق ئێقەرە حزب دەسهەڵاتدارتر لە دەوڵەتەێلە چکیاگە . وەداخەوە عراق بییەسە
بهێشتێگ ئەڕا رانت و رانت‌وازی و گەندەڵی دارایی و سیاسی و ترور و کوشت و بڕەێل ئاشکرا
و بێ‌سەر و شوون کردن خاون بیر و باوڕەێل و چالاکەێل مەدەنی.
دە کەمتر شوونێگ
چەنە عراق تاوانبارەێل زندانی وە پوول ئازاد کریانە یا وە خاتر پوول و کەمدەسی خریانەسە
بەندی‌خانە.
یە دروو نییە ک
بڕێگ ئێژن عراق وڵاتێگ ماڵ‌خاونە چوون دە عراق، ئازادی ئەڕا کوشتن هەسە و ئازادی ئەڕا
باس کردن دە بارەێ قوربانییەێلە نییە.
کەسێ ناوێرێ پرسیاری
بکا ک ئەڕا عراق بییەسە بهێشت تاوانبارەێلە و ئەڕا کریاگە وە جەهەنەمێگ ئەڕا چل ملیوون
ئنسانێ ترەک؟
ئەوانە ک ئەخوازن
یەکتری لە بەین ببەن ناتوانن ک جوور خاسان و راسان وەل یەکا بژیین، ناتوانن باس ئاوەدانی
بکەن ئوو باس چارەسەر کردن بیمارییەێلەیش ناکەن ئوو باس خاسەو کردن مەدرەسە و سازین
بیمارستانیش هەر ناکەن.
یاخییەێل وە یاسا
ئوو دەسهەڵاتخوازەێل کوودەتاچی بێ‌باوڕن وە ماف و بەش مەردم باوجی لە ئاژاوە ناینەو
فرە کارئامەن. باوڕ دیرن ک دیکتاتووری شەرقی لە دیموکراسی غەربی خاسترەکە ئوو دە دنیاێ
خوەیان ک پڕ لە شەڕ و شەڕخوازییە هیچ وەختێگ نیازێگ وە دیموکراسی نابینن. هەمیشە وە
دڵخوازییەو باس مووشەکەێل و ته‌یارەێلێ ئەکەن ک وژەیێگ لە خاک عراقیش وە ئەمناک نەهیشتنە
ئوو دە ئیجوورە وڵات پڕ لە شووڕ و شەڕێ هەمیشە هە خوەیان دە ئەمنترین شوون دنیا ئەبینن.
ئەگەر وە ژمار
کوشریاگەێل و زامدار عراق ئێسا ک گیروودەێ هیچ جەنگ رەسمیێگ نییە بنووڕیمن ئەبینیمن
ک  فرە فرەترن لە قوربانییەێل جەنگەێل رەسمی.
هێزەێل خاون‌دەسهەڵات باس ئەوە ناکەن ک چ سیستم سیاسیێگ ئەخوازن وەلێ رەفتار و حوکمێیان
نیشان ئەدا ک ئەگەر لە ئەوانەو بێ "شەڕ هەمیشانی" لە "ئاشتی هەمیشەیی"
خاسترە.
یە هێژدە ساڵە
ک ئەوان نیشان دانە ک ناخوازن یا ناتوانن ک ئەڕا پێشکەفتن و سەرفرازی وڵات و فرووز
هاوردن وڵاتوەندەێلە، یاساێ جەنگەێل کڵاسیک ( سه‌ركه‌فتن یه‌كجارو شچكست یه‌كجار) جیوه‌جی
بکەن ئوو وە خاتر زاڵ بیین ئی بیر و باوڕەێلە، وەداخەوە ئەبینیمن دروو دەلەسەێلێ ک
وە ناو دروشمەێل دادگەری و ئاشتی ئەدرێ ناهیلێ 
دادگەری راسکانی بمەزرێ.
ئمڕووژیش عراق
ها دە ناوڕاس جەنگەێلێ ک حوکوومەت ناتوانێ بخەفنێگەیان ئوو لەولاویشەو میلیشیاێلەێش
ناتوانن وە ئاسانی دڵ لەێ شەڕەێلە بنن و واز بیارن ئوو بچنە ناو پروسەێ سیاسی. گشتێیان
لاێ‌ دەم ئاشتی‌ ئەخوازن ئوو ناێژن لە کوو؟ ئوو وە چە؟
موشکڵەێ ئمڕووژ
عراق، کەمی پێشنیار و رێگەچارەێل سیاسی نییە بەڵکەم ناهاوسەنگی وەز و فەزاێ سیاسییە
ک کار، سەخت و دژوار کردگە. ئەڕا لایەنەێل دەسهەڵاتخواز هیشتن وەز و وەزیات لەێجوورە
حاڵەتەێلێ، کەمخەرجترەکە لە جەنگێگ گەرم ک بەرژەوەندییەێلەێ ئەوان پاسا ئەکا. رساڵەتێ
ک نریاگە وە مل سەرۆکەێلە و گەپەێلە دە دنیاێ سیاسەت، یەسە ک رێگە وازەو بکەن لە وەر
رێ ئوو بەربەستەێلە ئەڵگرن نە خوەیان نواێ گشت چشتێ بگرن و رێ‌بوەسن دە وەراوەر وڵات.
ئەو ئوتووبانە
سیاسییە ک یە هێژدەساڵە ک قەتار سیاسەت ئی وڵاتە دە بانێ ئەجمێ هەر بییەسە پاوان حزبەێل
گەورا. ئێسە پرسیارەگە یەسە ک ئایا دی وەخت وسانن جەنگەێل بێ‌پیرووزی ک بێ‌سەرئەنجام
مانە و بێ‌کووتایی، دە ناونی گشت لایەنەێل شەڕانچی دە عراق نەڕەسییە؟
