دوکتور ئسماعیل شەمس - ئەحمەد خانی
شاعر کرمانجی ئەڵوەس سەدەێ هڤدەی زایینی، نامێگە دیاری دە میژوو و فەرهەنگ کورد.
مەم و زین، نام مەنزوومەیێگە ئەویندارانە ک شاکار خانی وە هساو دیاێ
ئوو تا ئێسە وە چەنی‌چەن زوان زینگ دنیا ئەڵگەرداننەسەێ‌وە. ئی کووداستان عاشقانە
هە شێعر پەتی نییە و چمان ئاوێنەیێگە ک دە نامێ دتوانیمن میژوو و ویر و هرز و فەرهەنگ
کوردیاتی سەردەم خانی ببییمن.
یەکی لە بێ‌وێنەترین بەشەێل فەرهەنگی
داستان مەم و زین، ئەو شێعرەێلەسە ک وەزم ئەڵگرتن ئایین نەورووز کوردی دەێ دکەێ. ئی
تکستە تا ئێسە گەورترین نووسریاگێگە ک بییەسە دی و دەێ دە بارەێ نەورووز دە کوردەواری
باس دکەێ.
ئەوی وەێجوورە وتگە ک کێخاپیرێ فرەزان
ئەڕاێ وتگە ئەڕاێ ک ئەوسا دە رووژ نەورووز، وڵاتوەندەێلە لە ژن و پیاگ و پیر و
جوان و زاڕوو، گشتێ رووڵەبجم لە ماڵ دانەسە دەر و وەیەکا بان گرتنەسە وەر و وەرە
نانە دە کێو و چیا و دەێشت و باخ و باخات و خڕ و گڵاڵ. نمام و نوونمامەێلە پڕ و پڕتاڵ
نوو کردنەسە وەر و گشت خەڵکەگە وە سنگ ئی جەژنە دێرینە خوەیان ئەڵڕازاننە و چۆنە وەێ
کارە هووکارە کریانە ک هەر ساڵ دە سەرەێ ساڵە لەێ‌وا کردنە.
خانی وە زوان شێعرەوە، ئەڵوەسییە ک
نمامەێلە دە نەورووز، ئەوینداری کردنە و چگنەسە وادەجییەێلە و دە جی‌ژوانەێلە ژوانی
کردنە و عشق تازەترێ ئەڕا خوەیان کردنەسە دی و تاکمەجارێگیش لە یەکترەکی خوازمەنی
هەم کردنە و نەورووز خوەێ جوور پەسەنییەێ بییە ئەڕا دەسگیرانی کردن جوورێ ک لە سوای
سوو تا واێ ئێوارە هە ئەڵپەڕگە و شایی و رۆگز کردنە وەرد یەکترەکی و خوەش و دڵخوەش
بیینە.
ئی رەوایەتە ک خانی لە نەورووز کردگە
هن چوار سەدە وەر ژە یەسە ئوو وە سنگ وتن داستان عاشقانەێ مەم و زین دتوانیم وە رێ
و رێچەێل کوردەواری دە ناوچەێ جزیرە و بووتان ئەوساوین ک ئێسە بییەسە بەشێ لە
کوردستان دە ژێردەسەێ کشوەر تورکیە، ئاشنا ببیمنەو. دەێ داستانە وەێجوورە وتنە ک مەم
و زین دە هام‌وشووەێل رووژ نەورووز، دە دەرەوەێ شار و دە دەر و دەێشت، یەکتری دینە
و یەک دڵ نە هزار دڵ ئەویندار و دڵدادەێ یەکەو بینە و داستانەگەیش لەێ‌وا دەس‌وەپێ
کریاگە.
چەن بەیت لەێ مەنزوومە ک ماموستا هەژار
وە کوردی سورانی دوارە ئەڵوەسیەسەێ‌وە ئەڕاتان دیاریمن:
واتا کە دەبوو بە ڕۆژی سەر ساڵ
هەر کەس دەرئەچوون نە دەست و بەر پاڵ
کیژ و کۆڕ و لاو و کۆنە ساڵان
باپیر و نەنک لە گەڵ مناڵان
جێژنی هەرە زل بوو جێژنی نەورۆز
تا پێوە بنووسێ جێژنی پیرۆز
تاکی نەدەماوەیە نە ناو ماڵ
دەیدا لە دەر و لە چۆڵگە بای باڵ
