هاوبه‌شه‌ ك چینه‌یل كوومه‌ڵگا هه‌ر یه‌كیگ  و جووریگ  له‌هه‌ڵویست جیاواز داشت. دویاى ئه‌و گویڕیان گورجه‌ ك هاته‌ بان عراق له‌شوون رمیان رژیم دكتاتۆرى و حزبه‌ شۆڤێنى و خوینمژه‌گه‌ى،به‌عزیگ  له‌قه‌واره‌یل نه‌ته‌وه‌یى و شۆڤێنى وه‌ گومانه‌وه‌ نوڕنه‌ هه‌ق شه‌رعى ئه‌و كه‌مینه‌یل هاوبه‌شه‌ وه‌لیانا وه‌مه‌هانه‌ى ئه‌وه‌ك گرفت ره‌سنیگه‌ په‌یامه‌گه‌ى له‌ نه‌ته‌وه‌ى یه‌كگردگى وه‌پله‌ یه‌ك و بیجگه‌ ئه‌وه‌یش ئه‌و قه‌وراه‌یله‌ هه‌ڕه‌شه‌ى دویم تیه‌یگه‌ بانیان له‌لایه‌ن خه‌ته‌یل ئسلامیه‌وه‌ له‌عراق.
علمانیه‌یلیش زیاتر دژ سیاسه‌ت دینن ، ئه‌ویش وه‌گووره‌ى ئه‌زموونه‌یل كویه‌ن ك ده‌وڵه‌ته‌یل تر وه‌پیا گوزه‌ر كردنه‌و ئه‌نجامه‌یل  سلبى یا خراویگ  له‌لى كه‌فته‌سه‌وه‌ جویر ئه‌وه‌ك له‌ جه‌زایر و ئه‌فغانستان كه‌فته‌ ده‌یشت و ئسپات ئه‌وه‌ كرد ئى ڕیگه‌ وه‌شیوه‌یگ  ئۆتۆماتیكى دیموكراتیه‌ت له‌ناو به‌یگ  و تیرۆر تیه‌ریگه‌ به‌رهه‌م. وه‌ل ئه‌وه‌یشا حاڵه‌ت ترس و گومان له‌لاى به‌عزیگ  له‌لایه‌نه‌یل شۆڤێنى و ئه‌و كه‌سه‌یله‌ ك هانه‌ ناو حزبه‌یل نه‌ته‌وه‌یى و دینى و نیشتمانى  له‌عراق له‌و كرده‌وه‌یل ناپه‌سه‌نه‌ سه‌رهه‌ڵده‌یگ  ك سیاسه‌ته‌یل رژیم به‌عس شۆڤێنى هیشته‌ى جى له‌ڕوى داواكردن هه‌قه‌یل شه‌رعى نه‌ته‌وه‌یى یا داواكارى چینیگ  گه‌ورا یا بویچگ  له‌پیكهاته‌یل كوومه‌ڵگاى عراقى ، ك ستراتیجیه‌تیگ  داناو گشت بڕیاره‌یلى وه‌شیوه‌ى جیاوازى و عونسریه‌ت و سیاسه‌ت یه‌ك حزب و شیوازیگ  له‌خنكانن ئازادیه‌یل بوى ، ك بیگومان ئه‌و شیوازیشه‌ سه‌رنه‌كه‌فتن خوه‌ى ئسپات كرد له‌چاره‌سه‌ر و جى وه‌جیكردن داواكاریه‌یل مه‌ردم و چینه‌یل  كوومه‌ڵگا. ك بیگومان زه‌ره‌دمه‌نترین ئه‌و چینه‌یلیشه‌ له‌ناونى پیكهاته‌یل عراق ، چین كورده‌یل فه‌یلى بوین و كه‌فتنه‌ وه‌ر پیسترین مامڵه‌ى نائنسانى و كوشتن وبڕین و ده‌سگیركردن و زندانیكردن رژیمه‌وه‌ ، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش ئه‌وه‌ك هاته‌ بان روڵه‌یل كوردستانا وه‌لیانا به‌شدار بوین له‌مه‌سه‌له‌ى نه‌ته‌وه‌یى و كاره‌سات ئه‌نفال و قه‌سف كیمیاوى و مه‌سه‌له‌ى وه‌عه‌ره‌بكردن و ئاواره‌یى و كووچ وه‌پیكردن وه‌سه‌به‌ب ئنتماى نه‌ته‌وه‌یى ، ك تویه‌نیم بویشیم مه‌ینه‌تى كورده‌یل فه‌یلى له‌ به‌عزه‌ وه‌خته‌یلیگ  زیاتر و خراوتر بوى له‌كه‌سه‌یل تر وه‌سه‌به‌ب هووكار جوگرافى و له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك نیشته‌جاى پایته‌خت و ئه‌و شوونه‌یله‌ بوین ك زیاتر مه‌ردمه‌گه‌ى عه‌ره‌ب بوین و رژیمیش وه‌ئاسانى زاڵ بوى له‌بانیان . وه‌لى كورده‌یل فه‌یلى جویر حزیه‌یل نیشتمانى تر ده‌ور خاسیگ  داشتن له‌خه‌بات دژ وه‌ دكتاتۆریه‌ت و سیاسه‌ته‌ دوشمنكاره‌گه‌ى ، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش روڵه‌یل كورد فه‌یلى كه‌فتنه‌ وه‌ر په‌لامار و كوشتن و گرتن و زه‌فتكردن ماڵ و موڵكه‌یلیان له‌لایه‌ن پیاوه‌یل رژیم به‌عسه‌وه‌ . ئمڕوویش له‌شوون رمیان دكتاتۆریه‌ت ئه‌وه‌سه‌ كورده‌یل فه‌یلى هس وه‌ئه‌وه‌ كه‌ن ك فه‌رامووش كریانه‌و ئومید له‌خوه‌یان بڕینه‌ له‌وه‌رانوه‌ر ره‌فیقه‌یل دویه‌كه‌ له‌خه‌بات و مه‌ینه‌تى له‌وه‌ر خاتر ئازادى و ده‌سه‌وه‌ركردن دادپه‌روه‌رى كوومه‌ڵایه‌تى و هه‌ق به‌شداربوین و هاووڵاتیبوین و چشته‌یل تر . وه‌ل ئه‌وه‌یشا ره‌فیقه‌یل هاو خه‌بات و زیندان و ته‌هجیر و ئاواره‌و غوربه‌تیش پشت له‌داواكاریه‌یلیان ئه‌ڵكردن . له‌هه‌مان وه‌خت دوینیم گشت لایه‌نه‌یل سیاسى و حزبه‌یل و گرووپه‌یل دینى دروشم یا شعاره‌یل دیموكراسى و هه‌ق نوێنه‌رایه‌تى ئه‌را گشت چینه‌یل كوومه‌ڵگا به‌رزه‌و كه‌ن له‌ى وڵات خوه‌شه‌ویسه‌ ، وه‌لى وه‌ختى مه‌سه‌له‌گه‌ باس له‌كیشه‌و داواكارى كورده‌یل فه‌یلى ئه‌كا گشتیان خوه‌یان له‌لى كه‌نه‌ كه‌ڕ . هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئه‌گه‌ر بایگ  و كورده‌یل فه‌یلى نوێنه‌ر تایبه‌ت وه‌خوه‌یان له‌حكوومه‌ت مه‌ركه‌زى و له‌ده‌زگایه‌یل حكوومى نه‌یاشتوون یا نوێنه‌ر له‌ ناوه‌نده‌یل بڕیارداین نه‌یاشتوون ، ئه‌وه‌ بیگومان تویشه‌ مه‌ینه‌تى زیاتر تیه‌ن و كه‌س خه‌میان نیه‌خوه‌یگ  . ئمجا ئایا باوگ فه‌یلى چه‌نیگ  چه‌وه‌ڕى بووگ له‌دویاى ئه‌وه‌ك جویر باوگ و باپیره‌ كار كرد و ماڵیگ  دروس كرد و نه‌وه‌یگ  له‌تى په‌روه‌رده‌ كرد تا وه‌حورمه‌ت و كرامه‌ته‌وه‌ بژیه‌یگ  وه‌رج له‌وه‌ك وه‌به‌دبه‌ختى و كزى بمریگ  و داڵگه‌یل فه‌یلییش چه‌نیگ  تر سه‌بر بكه‌ن له‌شوون ئه‌و هه‌مگه‌ به‌دبه‌ختى و ماڵویرانیه‌ تا بچنه‌ ناو ماڵ خوه‌یان ك له‌تى شویكردن و مناڵ ئه‌ڕایان بوى له‌تى و چه‌نیگ  چه‌وه‌ڕى ته‌رم روڵه‌یلیان بوون و حه‌سویدى وه‌داڵگ  قوربانیه‌یل هه‌ڵه‌بجه‌و ئه‌نفالكریاگه‌یلا بایگ  ك ئه‌وان قه‌ور روڵه‌یلیان دینه‌وه‌و داڵگه‌یل فه‌یلى هیمان هویچ له‌باوه‌ت روڵه‌یل بى سه‌روشوونیان نیه‌زانن.
