بيگومان ئه‌و شوونه‌واره‌يله‌ ك له‌ی شارستانيه‌ته‌ كه‌فيگه‌ وه‌رچه‌و كويه‌نترين زانياری يا مه‌علوومات خه‌يگه‌ وه‌رده‌سمان له‌باوه‌ت باوگ و باپيره‌يلمان ك له‌و سه‌رده‌مه‌يل كويه‌نه‌ ژيانه‌ ، وه‌سه‌به‌ب ئه‌وه‌يشه‌وه‌ مه‌ردمان فره‌يگ ك له‌بان خاكه‌گه‌ی ژيانه‌ گرنگی يا ئه‌هميه‌ت فره‌يگ ده‌نه‌ شوونه‌واره‌گه‌ی ومقه‌يه‌تی له‌لی كه‌ن ئه‌را ئه‌وه‌ك بووگه‌ شايه‌تحاڵ خه‌بات مه‌ردم له‌و سه‌رده‌مه‌يله‌وئه‌و گرفته‌يله‌ ك هاته‌سه‌ تويشيان له‌وه‌ر خاتر دابينكردن ژيان به‌خته‌وه‌ری ئه‌را مناڵه‌يليان .
ئی جووره‌ هه‌وڵداينه‌ له‌مسر كه‌فته‌سه‌ وه‌رچه‌و ك شارستانيه‌تيگ بی وينه‌ ديريگ وديارترين نموونه‌ی ئی جووره‌ ئه‌هميه‌ته‌سه‌و شوونه‌واره‌يل جوانی وه‌ سه‌ربه‌رزی له‌شوون خوه‌يان يا له‌مووزه‌خانه‌ يا مه‌تحه‌فه‌يل خوه‌يان نيشانده‌ن و ئی شوونه‌واره‌يله‌ بوينه‌سه‌ سه‌رچه‌وه‌يگ گه‌شتياری ك مسر هه‌وه‌جه‌ وه‌پی ديريگ ئه‌را گوزران مه‌ردمه‌گه‌ی و په‌ره‌وه‌پيداين بونياد شارستانی خوه‌ی ، له‌هه‌مان وه‌خت ئی شوونه‌واره‌يله‌ ره‌سم شه‌وقداريگ ده‌ور مسر نيشانده‌ن له‌تاريخ و ئه‌و به‌شداريه‌يله‌ كرده‌سه‌ی له‌ ريڕه‌و تاريخ جه‌هان هه‌مان چشتيش له‌ وڵاته‌يل تر وه‌ك چين و هند و مه‌كسيك و يۆنان و ئيتاليا رويده‌يگ . وه‌لی له‌باوه‌ت شوونه‌وار عراق چه‌واشه‌ی ئه‌وه‌ رويده‌يگ و هه‌ر له‌كويه‌نه‌وه‌ روی وه‌ روی وه‌قاچاخ بردن و كاولكردن بويه‌سه‌وه‌و زوورم شوونه‌واره‌يل ئی شارستانيه‌ته‌ گرته‌سه‌وه‌ ك له‌سه‌رانسه‌ر عراق په‌خشه‌وبويه‌و رووژانه‌ فره‌يگ له‌و پارچه‌يل شوونه‌وار تاريخيه‌ دزيه‌ن وه‌سه‌به‌ب وه‌زع ناله‌بار ناوخوه‌يی و كزی دامه‌زرياگه‌يل ده‌وڵه‌ت و له‌ژير سايه‌ی نه‌وين ئاسايش ئه‌را ماوه‌ی دريژيگ شوونه‌واره‌يل عراق روی وه‌ روی مه‌ترسی وه‌رده‌وام بوونه‌وه‌ ، ئه‌ويش وه‌سه‌به‌ب خراوی پرووسه‌ی سياسی ك بويه‌ مايه‌ی له‌ناوبردن وفه‌وتيان چشته‌يل فره‌يگ له‌ناو مووزه‌خانه‌ يا مه‌تحه‌ف عراق ك گه‌وراترين كاره‌سات شوونه‌وار بوی له‌تاريخ جه‌هان له‌ نيسان ساڵ ٢٠٠٣ و بيگومان نيه‌تويه‌نيم پشت بووه‌سيم وه‌و ری وشوونه‌يله‌ ك ده‌سڵات گريگه‌يانه‌ وه‌ر له‌ی مه‌يدانه‌وه‌ ، چوينكه‌ ده‌ركه‌فت ك بيخوده‌و خاسترين به‌ڵگه‌يش له‌بان ئه‌و رويداگه‌ ئه‌ويش وه‌رده‌وامبوين دزين شوونه‌واره‌يله‌ ك دزيه‌ن و بريه‌ن ئه‌را شوونه‌يل تر ، ئه‌ويش له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك مقه‌يه‌تی خاسيگ له‌ليان نيه‌كريه‌يگ ، ئمجا له‌يرا مه‌به‌سمان ئه‌وه‌سه‌ ك شوونه‌وار عراق هه‌وه‌جه‌ وه‌مقه‌يه‌تيكردن خاسيگ ديريگ و هه‌وه‌جه‌ی ئه‌وه‌ ديرن رزگار بوون له‌و گرفته‌يل دزيكردن و كاولكردنه‌ ، وه‌ل ئه‌وه‌يشا هه‌وه‌جه‌ وه‌ هه‌وڵداينيگ ديرن خوه‌يان نيشان بيه‌ن ، چوينكه‌ تا ئيسه‌ له‌شوون ساڵ ٢٠٠٣ هويچ له‌ليان سه‌وز نه‌ويه‌و شوونه‌وار عراقيش وه‌ته‌نيا موڵك عراق نيه‌ ، به‌ڵكو موڵك گشت جه‌هانه‌و به‌ر١ه‌وه‌ندی گشت كه‌سيگ ها له‌وه‌ به‌شداری بكه‌ن له‌ مقه‌يه‌تيكردنی .
