Gia đình tôi gồm 4 anh chị em, mẹ tôi cùng 3 em sống chung trong 1 ngôi nhà thuộc quyền sở hữu của mẹ tôi, gia đình tôi ở riêng. Đầu tháng 8/2011, mẹ tôi bị tai biến mạch máu não phải nhập viện và di chứng là liệt nửa người bên trái và nói ngọng. Cùng thời gian đó mẹ tôi phát hiện bị suy thận phải chạy thận 1 tuần 3 lần tại bệnh viện. Sức khỏe của bà ngày 1 yếu, lúc nào cũng phải có người túc trực chăm sóc. Đến ngày 01/11/2011 thì mẹ tôi bị tai biến lần 2, nhập viện và đến ngày 23/11/2011 thì mẹ tôi qua đời. Mẹ tôi lập di chúc vào ngày 10/10/2011, có người của UBND xuống tận nhà ký xác nhận. Vậy tôi muốn hỏi trong thời gian đó, mẹ tôi có còn đủ khà năng hành vi dân sự để lập di chúc không vì vào khoàng thời gian đó bà rất yếu, nói không ai nghe rõ, chỉ thành tiếng ú ớ? Người của UBND có được phép xuống tận nhà để xác nhận di chúc hay không? Nội dung xác nhận là như thế nào? Tại thời điểm lập di chúc có cần có sự xuất hiện của tất cả anh em không?
Theo quy định tại Điều 19 Bộ luật Dân sự thì “người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ trừ trường hợp quy định tại Điều 22 và Điều 23 của Bộ luật này” mà Điều 21 quy định về người không có năng lực hành vi dân sự là người chưa đủ 6 tuổi và Điều 22 thì quy định về mất năng lực hành vi dân sự, cụ thể đoạn 1 khoản 1 Điều 22 quy định như sau “1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Toà án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận của tổ chức giám định”. Như vậy, người thành niên có năng lực hành vi đầy đủ nếu không bị Tòa án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở của tổ chức giám định. Mặt khác, khoản 1 Điều 647 quy định “người đã thành niên có quyền lập di chúc, trừ trường hợp người đó bị bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác mà không thể nhận thức và làm chủ được hành vi của mình”. Như vậy, tại thời điểm 10/10/2011 mẹ anh bị liệt nửa người do di chứng của tai biến và nói ngọng nhưng chưa bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự nên mẹ anh có quyền được lập di chúc. Theo quy định tại điểm b, khoản 1 Điều 24 Nghị định số 75/2000/NĐ-CP thì chứng thực di chúc thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã. Ngoài ra, khoản 1 mục I Thông tư số 03/2001/TP-CC thì việc chứng thực được thực hiện ngoài trụ sở trong trường hợp việc lập di chúc của người mà tính mạng bị cái chết đe dọa do bệnh tật, tai nạn hoặc người bị bại liệt, người già yếu không thể đi lại được. Mẹ anh tại thời điểm 10/10/2011 bị liệt nửa người nên cán bộ của UBND xã được phép xuống tận nhà để chứng thực di chúc. Nội dung xác nhận mà anh hỏi ở đây là lời chứng thực di chúc của người thực hiện chứng thực, cụ thể xác nhận “a) người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; b) nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật” (khoản 1 Điều 652 Bộ luật Dân sự). “Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết” (Điều 646, Bộ luật Dân sự), do di chúc là ý chí cá nhân nên khi mẹ anh lập di chúc thì không cần có sự xuất hiện của tất cả các anh em của anh.