Kính chào Luật sư! Gia đình tôi có 1 căn nhà 60m2 (Định giá hiện nay khoảng 350tr/m2). Căn nhà này được cơ quan phân cho bố tôi và 2 anh em tôi từ những năm 1985. Bố tôi và mẹ tôi li dị năm 1991 và đến năm 1992 bố tôi lấy vợ, sau này tôi có thêm 2 em gái cùng cha khác mẹ. Nay, bố tôi đã mất, mẹ kế tôi đã chuyển tên đứng chính chủ hộ trong hộ khẩu gia đình, tuy nhiên sổ đỏ của căn nhà chỉ có tên bố tôi (cũng không có tên anh em tôi trong sổ đỏ). Hiện nay, căn nhà này đang cho thuê và mẹ kế tôi thu toàn bộ số tiền thuê nhà (300tr/năm) để chi tiêu cho mẹ kế và 2 em gái cùng cha khác mẹ của tôi. Tôi cũng biết mẹ kế tôi có ý định bán nhà. Vậy, luật sư cho tôi hỏi: 1- Số tiền thuê nhà đó anh em tôi có quyền đòi chia làm 4 phần không? (Vì bố tôi có 4 người con). 2- Nếu bán nhà, mẹ kế tôi có được tự quyết định không? Mẹ kế tôi sẽ được chia tài sản như thế nào? (Vì nhà này có trước khi bố tôi kết hôn bước nữa)? Rất mong nhận được sự tư vấn của luật sư.
1. Về vấn đề tiền thuê nhà Theo thông tin mà bạn cung cấp thì căn nhà này được phân cho bố bạn cùng hai anh em bạn nhưng trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lại không có tên hai anh em bạn. Do Luật sư chưa tiếp cận được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình bạn cũng như thông tin bạn cung cấp chưa đầy đủ, Luật sư tư vấn như sau: Trường hợp 1 : Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bố bạn, và hai anh em bạn, nhưng do bố bạn là người đại diện đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nếu trường hợp này xảy thì căn nhà này thuộc sở hữu chung của bố bạn cùng hai anh em bạn. Mỗi người có 20m2. Do vậy di sản thừa kế của bố bạn để lại được xác định là 20m2 ( tương ứng với 100 triệu/ năm tiền thuê nhà) Do đây là tài sản riêng của bố bạn hình thành trước thời kỳ hôn nhân với mẹ kế, bố bạn mất không có di chúc. Căn cứ theo quy định tại điều 676 BLDS 2005 quy định thì người thừa kế của bố bạn được xác định gồm những người sau: ông bà nội của bạn ( nếu còn sống tại thời điểm bố bạn mất) mẹ kế của bạn, các anh chị em bạn ( gồm 4 người con). Do vậy mà kỷ phần mà mỗi người được hưởng như sau: x = 100 triêu/ 5 người = 20tr mỗi người ( tạm coi như ông bà nội của bạn mất trước bố bạn ). Như phân tích trên thì có thể kết luận toàn bộ số tiền thuê nhà đó không thể xác định là chia cho bốn người con được mà phải chia ba để xác định phần di sản thừa kế của bố bạn, sau đó lấy di sản thừa kế chia năm ( gồm năm người thừa kế theo pháp luât) Trường hợp 2: Căn nhà là tài sản riêng của bố bạn. Nếu trường hợp này xảy ra, do đây là tài sản riêng của bố bạn hình thành trước thời kỳ hôn nhân với mẹ kế, bố bạn mất không có di chúc. Căn cứ theo quy định tại điều 676 BLDS quy định thì người thừa kế của bố bạn bao gồm ông bà nội của bạn ( nếu còn sống tại thời điểm bố bạn mất) mẹ kế của bạn, các anh chị em bạn ( gồm 4 người con). Do vậy mà kỷ phần mỗi người được hưởng từ tiền cho thuê nhà được xác định: X= 300 triệu / 5 người = 60 triệu/ người ( tạm coi như ông bà nội của bạn mất trước bố bạn ). Từ những phân tích trên thì thấy rằng nếu căn nhà là tài sản riêng của bố bạn thì bộ số tiền thuê nhà đó không thể xác định là chia cho bốn người con được mà phải chia năm ( gồm năm người thừa kế theo pháp luât : mẹ kế và bốn anh chị em của bạn) 2. Về vấn đề chuyển nhượng căn nhà. Như đã phân tích tại phần 1, thì mẹ kế của bạn chỉ có quyền thừa kế một phần trong căn nhà thuộc di sản thừa kế của bố bạn để lại, và cũng chỉ có quyền đối với phần di sản mà mẹ kế được hưởng. Đo đó mẹ kế của bạn không có quyền chuyển nhượng toàn bộ căn nhà. Việc chuyển nhượng toàn bộ căn nhà này cần có sự đồng ý của tất cả những người thừa kế của bố bạn ( bao gồm hai anh em ban, hai em gái cùng cha khác mẹ, mẹ kế và ông bà nội của bạn nếu ông bà còn sống tại thời điểm bố bạn mất).