Bố mẹ tôi có chung tài sản là 2 mảnh đất. Mẹ tôi không phải là mẹ đẻ của anh em tôi nên Bố tôi có làm 1 tờ giấy cho mẹ tôi 1 mảnh đất và dòng cuối cùng có ghi: "ngoài ra không còn gì". Nay mẹ tôi làm di chúc cho em trai bà và đã đưa công chứng lấy chữ ký của bố tôi (bố tôi bị tai biến không còn đủ tỉnh táo để ký và biết gì nữa). Do không ký được nên công chứng viên đã cầm tay bố tôi điểm chỉ. Lúc đó chỉ có: bố tôi, mẹ tôi, em trai bà, công chứng viên và người lái xe của công chứng viên. Vậy tờ di chúc này có hợp pháp và được pháp luật công nhận không? Mảnh đất còn lại bố tôi cũng viết 1 tờ giấy cho anh em tôi nhưng anh em tôi lại không công chứng. Bây giờ sau khi chắc chắn lấy được mảnh đất bố tôi cho mẹ tôi đòi chia cả mảnh đất còn lại nếu bố tôi có chết. Chúng tôi biết nếu bố tôi có chết thì tài sản còn lại của bố tôi vẫn phải chia. Mong nhận được tư vấn của Ban biên tập Thư Ký Luật. Chân thành cảm ơn!
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 thì: Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây: a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật. Đồng thời, Điều 636 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thủ tục lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã như sau: 1. Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã ký vào bản di chúc. 2. Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng. Chiếu theo những quy định nêu trên, thì bản di chúc này là không hợp pháp. Bởi vì, thứ nhất, người lập di chúc không minh mẫn, sáng suốt trong lúc lập di chúc, do người lập di chúc bị tai biến không còn đủ tỉnh táo để ký và biết gì nữa như bạn trình bày ở phần trên. Thứ hai, người lập di chúc không điểm chỉ được vào bản di chúc thì theo quy dịnh phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên. Tuy nhiên, ở đây, chính công chứng viên đã cầm tay bố bạn điểm chỉ. Bố bạn có làm 1 tờ giấy cho anh em bạn mảnh đất còn lại, ở đây có thể hiểu là hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nhưng hợp đòng tặng cho này không có công chứng, như vậy về hình thức hợp đồng là chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Vì vậy, việc Bố bạn tặng cho anh em bạn là sẽ không được công nhận, trừ phi hợp đồng tặng cho đó được công chứng. Đối với mảnh đất mà bố bạn cho mẹ bạn, và làm di chúc cho em trai của mẹ bạn, cũng sẽ không được công nhận vì di chúc không hợp pháp. Nên khi Bố bạn mất đi, ½ tài sản của Bố bạn sẽ chia cho những người theo hàng thừa kế thứ nhất, nếu không có di chúc. Tốt nhất, để có thể sở hữu hợp pháp mảnh đất còn lại mà bố bạn cho 2 anh em bạn, bạn nên đem hợp đồng tặng cho đó đi công chứng và hợp thức hóa mảnh đất đó cho anh em bạn. Trên đây là tư vấn của Ban biên tập Thư Ký Luật về cách lập di chúc hợp pháp. Bạn nên tham khảo chi tiết Bộ luật dân sự 2015 để nắm rõ quy định này. Trân trọng!