Anh Quang, người ở Lạng Sơn kết hôn với chị Lan, người ở tỉnh Bắc  Giang. Sau khi kết hôn hai vợ chồng sinh sống ở bắc giang, nhưng do anh Quang thường xuyên buôn bán, qua lại cửa khẩu Tân Thanh nên hộ khẩu anh vẫn để cùng gia đình ở phường A thuộc tỉnh Lạng Sơn, còn chị Lan có hộ khẩu ở thị trấn X thuộc tỉnh Bắc Giang. Khi sắp sinh con, để chồng và gia đình chồng thuận tiện việc chăm sóc sinh nở nên vợ chồng chị Lan đưa nhau về ở tại nhà mẹ chồng ở tỉnh Lạng Sơn. Ngày 10-4-2006, khi chị Lan đã sinh con và cháu bé được gần 2 tháng tuổi, bà Vần – mẹ chồng chị Lan đến Ủy ban nhân dân phường A, nơi bà có hộ khẩu thường trú và anh Quang vẫn còn hộ khẩu thường trú ở đó để xin đăng ký khai sinh cho con chị Lan. Do chủ tịch Ủy ban nhân dân phường là người trọng họ nên bà Vần nhờ ông này nói với cán bộ tư pháp – hộ tịch giúp đăng ký khai sinh cho cháu mình ngay tại phường. Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường đã yêu cầu cán bộ tư pháp – hộ tịch vận dụng đăng ký khai sinh cho cháu bé theo diện “đăng ký khai sinh tại nơi trẻ thực tế sinh sống”. Cán bộ tư pháp – hộ tịch sẽ giải quyết tình huống này như thế nào?
Vấn đề đặt ra trong tình huống nói trên là việc xác định và vận dụng quy định về thẩm quyền đăng ký khai sinh. Giả thiết đặt ra trong tình huống là bà Vần – người đi đăng ký khai sinh có nguyện vọng đăng ký khai sinh cho cháu ngoại tại nơi trẻ đang thực tế sinh sống, đồng thời cũng là nơi đăng ký hộ khẩu thường trú của người cha, trong khi mẹ đẻ của cháu lại có hộ khẩu thường trú ở tỉnh khác. Để áp dụng chính xác và linh hoạt pháp luật trong việc giải quyết tình huống này, cán bộ tư pháp – hộ tịch cần nắm vững những quy định về thẩm quyền đăng ký khai sinh, đặc biệt là thứ tự ưu tiên trong xác định thẩm quyền đăng ký khai sinh được quy định tại Điều 13 Nghị định số 158/2005/NĐ-CP. Điều 13 Nghị định số 158/2005/NĐ-CP quy định về thẩm quyền đăng ký khai sinh với sự mở rộng cơ quan có thẩm quyền đăng ký khai sinh bao gồm: Ủy ban nhân dân xã nơi cư trú của người mẹ, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc Ủy ban nhân dân xã nơi trẻ đang sinh sống trên thực tế. Tuy nhiên, việc xác định thẩm quyền đăng ký khai sinh phải theo thứ tự ưu tiên và điều kiện áp dụng như sau: - Trước hết, thẩm quyền đăng ký khai sinh được xác định là Ủy ban nhân dân xã, nơi người mẹ có hộ khẩu thường trú; nếu người mẹ không có nơi đăng ký hộ khẩu thường trú thì đăng ký tại Ủy ban nhân dân xã nơi người mẹ đăng ký tạm trú có thời hạn; - Trong trường hợp không xác đinh được nơi thường trú hoặc tạm trú của người mẹ thì mới đăng ký khai sinh cho trẻ tại Ủy ban nhân dẫn xã, mơi người cha có hộ khẩu thường trú hoặc tạm trú có thời hạn; - Trường hợp không xác đinh được nơi thường trú hoặc tạm trú của người mẹ thì mới được đăng ký khai sinh cho trẻ tại Ủy ban nhân dân cấp xã, nơi người cha có hộ khẩu thường trú hoặc tạm trú có thời hạn; - Trường hợp không xác định được nơi thường trú hoặc tạm trú của người mẹ thì mới được đăng ký khai sinh cho trẻ tại nơi trẻ đang sinh sống thực tế. Mục đích của việc xác định thự tụ ưu tiên và điều kiện áp dụng thẩm quyền đăng ký khai sinh như trên, một mặt, nhằm bảo đảm cho việc đăng ký khai sinh tập trung vào Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người mẹ cư trú, phục vụ cho công tác thống kê số liệu hộ tịch, mặt khác, đảm bảo cho mọi trẻ em sinh ra đều có thể được đăng ký khai sinh, không bị vướng mắc về việc xác định cơ quan có thẩm quyền đăng ký do tình trạng cư trú của người mẹ như thời gian trước đây. Trong trường hợp này, nơi cư trú của người mẹ được xác định rõ rang nên cơ quan có thẩm quyền đăng ký khai sinh cho cháu bé chỉ có thề là Ủy ban nhân dân thị trấn X, nơi mẹ cháu có hộ khẩu thường trú là đúng pháp luật. Hơn nữa, vì cha mẹ cháu bé sinh soongd thường xuyên, lâu dài tại Bắc Giang, nên việc đăng ký khai sinh cho cháu bé tại nơi cha mẹ cháu cư trú sẽ thuận lợi cho việc xin cấp bản sao sau này.