Sau khi cha, mẹ tôi ly hôn, mẹ tôi đã kết hôn với người khác. Tôi sống với mẹ và cha dượng từ năm 1994 và cha dượng tôi có làm thủ tục nhận tôi làm con nuôi. Năm 2011, cha tôi bị ốm bệnh qua đời và không có di chúc. Lúc này, con riêng của cha có với người vợ trước đã chiếm cả hai ngôi nhà và không cho mẹ con tôi được hưởng di sản thừa kế. Vậy, theo quy định của pháp luật, mẹ con tôi có được hưởng thừa kế không?
Trần Đình Sửu (Bảo Lộc, Lâm Đồng)
Trả lời: Trường hợp cha dượng bạn chết không để lại di chúc thì việc thừa kế thuộc trường hợp thừa kế theo pháp luật. Theo quy định tại Điều 674, điểm a khoản 1 Điều 676 Bộ luật dân sự (BLDS) 2005 thì vợ, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng di sản thừa kế của cha dượng bạn để lại. Do đó, nếu mẹ bạn kết hôn hợp pháp với cha dượng bạn theo thì theo quy định nêu trên và quy định tại Điều 31 Luật hôn nhân gia đình năm 2000, mẹ bạn có quyền hưởng thừa kế di sản do cha dượng bạn để lại. [Việc thừa kế tài sản được quy định rõ trong Luật] Việc thừa kế tài sản được quy định rõ trong luật Đối với trường hợp của bạn, nếu cha dượng nhận bạn làm con nuôi theo đúng quy định của pháp luật thì theo quy định nêu trên, bạn có quyền hưởng di sản thừa kế. Trường hợp, nếu bạn không được công nhận là con nuôi hợp pháp theo quy định của pháp luật thì bạn chỉ được xem là con riêng của mẹ bạn trong gia đình. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 679 BLDS, dù bạn là con riêng của mẹ bạn nhưng nếu bạn có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng đối với bố dượng như cha con thì bạn được thừa kế di sản của cha dượng bạn để lại. Đồng thời, về tài sản mà bạn nói là do cha dượng bạn để lại nhưng bị hai người anh chiếm hữu, sử dụng thì cần xác định tài sản nào thuộc quyền sở hữu, sử dụng hợp pháp của cha dượng bạn mới có thể đem chia cho những người được hưởng thừa kế. Bởi lẽ, nếu trong khối tài sản đó có những tài sản thuộc tài sản chung của hai vợ chồng thì phần thuộc về mẹ bạn không thể đem để chia thừa kế. Tương tự, nếu hai người anh hoặc bạn có tài sản riêng thì những tài sản đó thuộc riêng hai người anh bạn và không được đem chia thừa kế. Như vậy, đối chiếu với các quy định chúng tôi viện dẫn trên, nếu mẹ bạn và bạn được quyền hưởng di sản thừa kế, hoặc mẹ bạn có quyền sở hữu, sử dụng tài sản chung với cha dượng bạn lúc còn sống mà con riêng của cha dượng bạn chiếm hữu, sử dụng và không chia thừa kế cho mẹ bạn và bạn; hoặc không trả lại cho mẹ bạn tài sản thuộc quyền sở hữu, sử dụng hợp pháp của mẹ bạn là trái quy định của pháp luật. Luật sư Võ Công Hạnh Công ty Luật hợp danh FDVN (193 Nguyễn Tri Phương, TP Đà Nẵng, ĐT: 05113. 890 568, www.fdvn.vn)