Gia đình tôi có mẹ và 3 anh em (trong đó 2 trai đầu và 1 gái), bố tôi đã mất. 2 gia đình anh trai vẫn sống chung trên mảnh đất, cô út đi lấy chông. Hiện tại mẹ tôi muốn lập di chúc phân chia tài sản. Hiện nay mẹ tôi muốn làm di chúc như sau: muốn gia đình con trai trưởng phải ở đất rộng hơn, do vậy muốn trao đổi nội bộ gia đình và làm di chúc để tránh tranh chấp như sau: - Con trai thứ ở nhà 4 tầng x 40m2 - Con gái x 20m2 sẽ được quy đổi bằng tiền tương đương với 1 tỷ và số tiền do con trai trưởng trả cho em gái - Con trai trưởng: 40m2 - Phần diện tích của mẹ tôi: 40m2/100m2 nhà 6 tầng, trong đó mẹ tôi muôn làm di chúc đồng ý chia thành 2 phần cho 2 con trai trưởng và thứ. Tuy nhiên, 20m2 con trai trưởng sẽ có trách nhiệm hoàn trả trong 3 năm cho con trai thứ và dứt điểm khoản 20m2 đất này. Như vậy, sau này con trai thứ và con gái út sẽ không được động chạm đến phần đất đó nữa. Về phần mẹ tôi: quan điểm muốn “phòng thân” nên rất muốn: đứng tên sổ đỏ cho 30m2 và để di chúc lại nếu mẹ tôi khuất, phần đất này hoàn toàn để lại cho gia đình cậu con trưởng. Mong nhận được tư vấn của Ban biên tập Thư Ký Luật. Chân thành cảm ơn!
Thứ nhất, về quyền lập di chúc của mẹ chị đối với tài sản của bà, bà có các quyền quy định tại Điều 648 và Điều 650 Bộ luật dân sự 2005 như sau: Quyền của người lập di chúc Người lập di chúc có các quyền sau đây: 1. Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế; 2. Phân định phần di sản cho từng người thừa kế; 3. Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng; 4. Giao nghĩa vụ cho người thừa kế; 5. Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.” Do đó, việc định đoạt từng phần di sản thuộc quyền của bà. Để đảm bảo di chúc hợp pháp và tránh những tranh chấp sau này, thì khi thực hiện lập di chúc cần đảm bảo những điều kiện theo Bộ Luật Dân sự 2005, tại: Di chúc hợp pháp 1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây: a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép; b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật. 2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. 3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực. 4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này. 5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực.” Thứ hai, về nội dung trong di chúc bao gồm: + Ngày tháng năm lập di chúc; + Họ tên và nơi cư trú của người lập di chúc; + Họ tên người hưởng di sản, xác định rõ điều kiện hưởng di sản, phần hưởng của mỗi người; + Di sản để lại, nơi có di sản; + Việc chỉ định người thực hiện nghĩa vụ và nội dung của nghĩa vụ. Lưu ý: Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu; nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được đánh số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc. Trên đây là tư vấn của Ban biên tập Thư Ký Luật về cách lập di chúc chia nhà đất. Bạn nên tham khảo chi tiết Bộ luật dân sự 2005 để nắm rõ quy định này. Trân trọng!