Em trai tôi (đã có bằng lái) mượn xe của tôi gây tai nạn giao thông và bỏ trốn. Nay Công an triệu tập tôi tới làm việc vì tôi là chủ sở hữu chiếc xe đó. Đề nghị Luật sư tư vấn tôi có trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại với người bị hại không? (Phạm Trà – Thanh Hóa)
Luật gia Trần Thị Yến – Công ty Luật TNHH Everest trả lời: Chúng trích dẫn một số quy định của pháp luật hiện hành để chị tham khảo, như sau: Điều 604 Bộ luật Dân sự 2005 (BLDS) quy định Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại: “1. Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. 2. Trong trường hợp pháp luật quy định người gây thiệt hại phải bồi thường cả trong trường hợp không có lỗi thì áp dụng quy định đó.” Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP ngày 08/7/2006 hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng quy định: “Theo quy định tại Điều 604 BLDS, về nguyên tắc chung thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng chỉ phát sinh khi có đầy đủ các yếu tố sau đây: 1.1. Phải có thiệt hại xảy ra. 1.2. Phải có hành vi trái pháp luật. 1.3. Phải có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi trái pháp luật. Thiệt hại xảy ra phải là kết quả tất yếu của hành vi trái pháp luật và ngược lại hành vi trái pháp luật là nguyên nhân gây ra thiệt hại. 1.4. Phải có lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý của người gây thiệt hại.” Như vây, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng chỉ phát sinh khi có đủ các yếu tố quy định tại Điều 604 BLDS được hướng dẫn chỉ tiết tại Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP. Trong trường hợp này, nếu người gây tai nạn giao thông là em trai của chị, và chị chỉ là chủ sở hữu chiếc xe gây tai nạn (không có hành vi vi phạm nào khác), đối chiếu với quy định trên, chị hoàn toàn không có hành vi trái pháp luật và cũng không có lỗi đối với thiệt hại xảy ra. Bởi vậy, chị không có trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại.