Mới đây có 1 bé gái sơ sinh bị bỏ tại cổng một ngôi chùa, sáng sớm Sư thầy (trụ trì) phát hiện và bế bé vào chùa chăm sóc, đồng thời trình báo chính quyền địa phương về việc này. Xin hỏi, việc người mẹ bỏ con như vậy có vi phạm pháp luật không, nếu vi phạm thì bị xử lý thế nào?
Điều 69 của Luật Hôn nhân gia đình năm 2014, quy định về Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ, như sau: “1. Thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội. 2. Trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. 3. Giám hộ hoặc đại diện theo quy định của Bộ luật dân sự cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự. 4. Không được phân biệt đối xử với con trên cơ sở giới hoặc theo tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không được lạm dụng sức lao động của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động; không được xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội”. Tại Điều 7 của Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, quy định. Các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó nghiêm cấm “cha mẹ bỏ rơi con, người giám hộ bỏ rơi trẻ em được mình giám hộ” (khoản 1). Tại Điều 3 của Nghị định số 71/NĐ-CP ngày 22 tháng 08 năm 2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, hướng dẫn như sau: “Điều 3. Cha, mẹ bỏ rơi con, người giám hộ bỏ rơi trẻ em được mình giám hộ 1. Sau khi sinh con, cha, mẹ bỏ con, không chăm sóc, nuôi dưỡng. 2. Cha, mẹ, người giám hộ không thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng, cắt đứt quan hệ tình cảm và vật chất với trẻ em, trừ trường hợp cho trẻ em làm con nuôi hoặc bị buộc phải cách ly trẻ em theo quy định của pháp luật. 3. Cha, mẹ, người giám hộ cố ý bỏ rơi trẻ em ở nơi công cộng, bỏ mặc hoặc ép buộc trẻ em không sống cùng gia đình, bỏ mặc trẻ em tự sinh sống, không quan tâm chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em để trẻ em rơi vào hoàn cảnh đặc biệt”. Điều 22 (Nghị định số 144/2013/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính về bảo trợ, cứu trợ xã hội và bảo vệ, chăm sóc trẻ em) về vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em “1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: a) Bỏ hoặc không chăm sóc, nuôi dưỡng con sau khi sinh; b) Cha, mẹ, người giám hộ không thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng, cắt đứt quan hệ tình cảm và vật chất với trẻ em, trừ trường hợp cho trẻ em làm con nuôi hoặc bị buộc phải cách ly trẻ em theo quy định của pháp luật; c) Cha, mẹ; người giám hộ cố ý bỏ rơi trẻ em ở nơi công cộng, bỏ mặc hoặc ép buộc trẻ em không sống cùng gia đình, bỏ mặc trẻ em tự sinh sống, không quan tâm chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em để trẻ em rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. 2. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc thực hiện nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em theo quy định của pháp luật đối với cha, mẹ, người giám hộ có hành vi vi phạm tại Khoản 1 Điều này”. Đối chiếu với các quy định trên, việc người mẹ bỏ con mới sinh đã vi phạm pháp luật. Vì cháu bé không bị ảnh hưởng đến tính mạng nên chỉ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng. Giả dụ trường hợp này mà gây hậu quả nghiêm trọng (nếu bé bị chết) thì người mẹ bỏ con sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.