Kính gửi luật sư! Hiện nay gia đình tôi có một số vấn đề cần luật sư giải đáp giúp. Ông bà ngoại tôi sinh được 5 người con. Trong đó có 3 con gái và 2 con trai, mẹ tôi là con thứ 4 của ông bà. Sinh sống trên mảnh đất thổ cư từ xưa. Khoảng những năm 1970, 2 bác trai đi làm ở xa, 1 bác vào trong Miền Nam, 1 bác sống ở Thái Nguyên, bác gái và dì tôi lấy chồng và cũng không còn ở cùng với ông bà tôi nữa. Đến năm 1990, khi bố mẹ tôi đang làm đi làm ở gần nhà nhưng không sống cùng ông bà tôi mà thuê nhà gần công ty để ở. Do ông ngoại thấy tuổi già sức yếu đã nhờ người gọi bố mẹ tôi về ở cùng để chăm sóc ông bà. Từ đó, gia đình tôi( gồm bố mẹ và 4 người con) sống cùng ông bà. Đến tháng 7/1992 thì ông tôi mất. Sau đó một thời gian, do làng tôi làm đường đi qua mảnh đất do đó mảnh đất được chia làm 2 phần gần nhau (1 phần để ở và 1 phần làm ao) và 1 phần đất đền bù (có giấy tờ đền bù đầy đủ).  Đến tháng 10/1992, địa phương có chính sách làm sổ đổ cho các hộ trong thôn. Khi đo đất để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, do mẹ tôi không có mặt nên trưởng thôn (người đứng ra chịu trách nhiệm đo đất cho các hộ dân) đã đo nhầm 1 phần đất (ao bỏ không) vào phần đất ao nhà tôi. Trong sổ hộ khẩu có bà ngoại, bố mẹ và 4 anh chị em tôi, mẹ tôi dứng ra làm chủ hộ. Khi nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (mang tên hộ gia đình tôi, mẹ tôi làm chủ hộ) thì không để ý nên cũng không biết là trưởng thôn đo nhầm thêm vào phần diện tích đất ao. Phần đất đo nhầm vào đất ao nhà tôi thì gia đình tôi vẫn chưa sử dụng, lấn chiếm hoặc tác động đến. còn phần đất ở của gia đình thì bố mẹ tôi đã xây nhà 1 tầng, tường bao quanh và tân tạo lên (trước đây chỉ ở trong căn nhà cấp 4, có cái sân nhỏ phía trước, diện tích chỉ bằng khảng 1/4 diện tích sau khi bố mẹ tôi tân tạo,sau khi bố mẹ tôi xây nhà 1 tầng thì nhà cấp 4 cũ đã được phá bỏ đi). Từ đó đến nay, mọi thứ thuế, .... liên quan đến luật đều do mẹ tôi đứng tên đóng cho nhà nước. Đến khoảng tháng 7/2012, bác cả (đang sinh sống trong miền nam) ra ngoài Bắc họp gia đình (gồm bà ngoại tôi và các bác) đòi chia đất. Trong biên bản thống nhất chia phần đất ở hiện tại làm 2 phần, 1 phần mang tên mẹ tôi và 1 phần mang tên bà ngoại, phần đất ao thì mẹ tôi được 5m tính từ mép đường vào, thì mẹ tôi đã đồng ý và ký vào biên bản họp gia đình cùng với 4 bác, dì tôi nhưng lại không có chữ ký (điểm chỉ) của bà ngoại tôi (bà tôi sinh năm 1912 hiện vẫn còn sống). Sau khi đồng ý với biên bản thì phần đất ở đã xây tường ngăn làm 2, phần đồng ý mang tên bác cả thì bác đã xây nhà cấp 4. Và bác cả đã mang sổ hộ khẩu gia đình tôi đi tách khẩu của bà ngoại tôi (khi đó bà ngoại tôi đã 100 tuổi) ra và mang bà qua nhà cấp 4 bác xây để ở. 1 thời gian sau, bác cả mượn cớ là biên bản họp gia đình không có điểm chỉ của bà nên đã nhờ người mượn danh nghĩa của bà (làm giấy bà ngoại ủy quyền cho người đó) viết đơn lên UBND huyện (có người quen của bác cả) đòi tất cả các phần đất mang tên bà ngoại tôi trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Huyện đã giao cho UBND trị trấn giải quyết, hòa giải. Sau nhiều lần hòa giải không thành thì phó chủ tịch UBND trị trấn đã có văn bản hủy 2 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên mẹ tôi (phần đất đền bù đường đi thì vẫn chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng giấy tờ liên quan thì ông ngoại đã giao cho mẹ tôi cất giữ). Do không đồng ý với quyết định của Phó Chủ tịch UBND thị trấn nên mẹ tôi đa làm đơn kiến nghị gửi phòng tài nguyên môi trường huyện giải quyết nhưng phòng tài nguyên môi trường huyện đã trả đơn và nói đây không thuộc thẩm quyền giải quyết và bảo gia đình tôi có thể khởi kiện lên tòa án. (Trước năm 1992 khi địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì 2 mảnh đất trên chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) Sau đây tôi có một vài câu hỏi nhờ luật sư giải đáp giùm: 1- Việc nhà nước cấp giấp chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên mẹ tôi như vậy là đúng hay sai? 2- Tôi có nghe nói những người trên 90 tuổi thì không thể tách sổ hộ khẩu có phải không ạ? 3- Việc Phó CT UBND trị trấn ra quyết định thu hồi là đúng thẩm quyền hay không? 4- Nếu Bác, Dì, Bà ngoại tôi mà viết đơn khởi kiện đòi phân chia tài sàn thì hướng giải quyết của tòa án sẽ như thế nào? Phần đất đo nhầm đó sẽ được trả lại cho thôn hay như thế nào ạ? Xin luật sư giải đáp thắc mắc cho gia đình tôi ạ. Xin cảm ơn!!!
1. Theo luật tại thời điểm 2012 mà văn bản thỏa thuận chỉ có các người con, không có mẹ (bà ngoại) nên xem như văn bản trên chưa đủ tính pháp lý để giải quyết cấp sổ. Nên việc cấp giấy mang tên bà ngoại và mẹ bạn như thế về cơ bản là sai luật. 2. Tôi không rành các quy định về tuổi tách hộ khẩu của địa phương nơi em đang sống! 3. Theo luật thì chủ tịch Thị trấn (cấp xã) không có quyền thu hồi giấy chứng nhận QSDĐ do cấp huyện cấp. 4. nếu khởi kiện chia tài sản, theo luật thì tài sản trên chia làm đôi, bà ngoại được 1/2, ông ngoại 1/2. do ông ngoại chết không để lại di chúc nên phần ông ngoại sẽ làm 6 phần và chia đều cho bà ngoại cùng 5 người con. Hay nói cách khác nếu chia thì mẹ e chỉ được 1/12 của toàn bộ thửa đất. Đối phần đất ao cấp nhầm thì có thể được chia chung hoặc thu hồi nếu có phát sinh tranh chấp từ chủ cũ, hoặc đó là đất của nhà nước thì nhà nước sẽ thu hồi lại. Vì thế gia đình em nên cẩn trọng khi kiện chia tài sản chung!