Chúng tôi không kết hôn, hai con mang họ mẹ, khi chia tay tôi muốn nuôi một đứa nhưng cô ấy từ chối. Chúng tôi sống chung 15 năm nhưng không có đăng ký kết hôn. Hai con chung đều mang họ mẹ. Đến nay do mâu thuẫn, chúng tôi không sống chung nữa. Xin hỏi, là cha, tôi có quyền đòi nuôi con không?
Lê Ngọc Thanh
Khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định về việc xác định cha, mẹ như sau: “Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng. Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân. Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng”. Theo các quy định vừa trích dẫn ở trên mặc dù hai bạn đã chung sống như vợ chồng được 15 năm nhưng không đăng ký kết hôn nên pháp luật vẫn không công nhận hai bạn là vợ chồng. Do đó, con được sinh ra khi hai bạn chưa có Giấy chứng nhận kết hôn không được xác định là con chung, nếu bạn có chứng cứ chứng minh là cha thì mới có quyền giành quyền nuôi con. Con bạn tuy mang họ mẹ nhưng bạn đã thực hiện các thủ tục thừa nhận con và được sự đồng ý của cô ấy nên theo quy định của pháp luật, quyền nuôi con được hiểu như sau. Theo Khoản 1 Điều 14 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định về việc giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn: “Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này”. Theo đó, “vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con”. Như vậy, với trường hợp bạn đã làm thủ tục nhận con theo quy định của pháp luật, nhưng hai bạn không thỏa thuận được ai sẽ là người nuôi con sau khi chấm dứt việc chung sống, Tòa án sẽ quyết định dựa trên quyền lợi của những đứa trẻ.