Cầm xe của người không phải là chủ sở hữu xe có vi phạm pháp luật không? Xin kính chào Ban biên tập Thư Ký Luật, tôi tên là Tùng Lâm, hiện đang là chủ một tiệm cầm đồ ở Chợ Thủ Đức, TP. HCM. Tôi có có cầm cho anh An môt chiếc xe gắn máy hiệu Wave RSX nhưng xe đó mẹ anh An đứng chủ quyền. Do anh An cầm xe quá hạn mà không đóng lãi vì vậy tôi mang xe đi bán, mẹ anh An biết chuyện thì kiện tôi để lấy xe lại. Vậy tôi có phải bồi thường xe hay không? Tôi có bị đi tù hay không? Còn anh An có chịu trách nhiệm vì về vụ việc này không? Mong Ban biên tập Thư Ký Luật tư vấn cho tôi hiểu rõ hơn. Chân thành cảm ơn! Email: tung.lam***@gmail.com
Thứ nhất, Điều 309 Bộ luật dân sự 2015 quy định cầm cố tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên cầm cố) giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận cầm cố) để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Nếu người chủ sở hữu không đồng ý mà người vay tiện tự ý lấy xe mang đi cầm cố thì giao dịch này sẽ vô hiệu. Trong trường hợp này, anh An tự ý lấy xe của người mẹ đi cầm cố, không có giấy tờ, chiếc xe này không thuộc chủ sở hữu của của anh An và không được đồng ý của chủ sở hữu nên giao dịch này bị vô hiệu. Do đó, căn cứ Điều 137 Bộ luật dân sự 2015 thì khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền, trừ trường hợp tài sản giao dịch, hoa lợi, lợi tức thu được bị tịch thu theo quy định của pháp luật. Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường. Đồng thời Điều 167 Bộ luật dân sự 2015 cũng có quy định: Chủ sở hữu có quyền đòi lại động sản không phải đăng ký quyền sở hữu từ người chiếm hữu ngay tình trong trường hợp người chiếm hữu ngay tình có được động sản này thông qua hợp đồng không có đền bù với người không có quyền định đoạt tài sản; trường hợp hợp đồng này là hợp đồng có đền bù thì chủ sở hữu có quyền đòi lại động sản nếu động sản đó bị lấy cắp, bị mất hoặc trường hợp khác bị chiếm hữu ngoài ý chí của chủ sở hữu. Như vậy, trong trường hợp này, chủ sở hữu chiếc xe có quyền đòi lại chiếc xe đã bị lấy đi cầm cố và bạn phải trả lại xe cho chủ sở hữu của chiếc xe. Trường hợp bạn mang tài sản cầm cố không đóng lãi khi đến hạn đi bán thì không cấu thành tội phạm của Bộ Luật hình sự 1999 nên không bị truy cứu trách nhiệm hình sự và không phải đi tù. Như vậy, bạn cần làm đơn tường trình hoặc khai báo trực tiếp tới cơ quan công an trường hợp mẹ anh An. Thứ hai, về trách nhiệm của anh An, anh An lấy xe của mẹ đi cầm cố thì anh An có nghĩa vụ hoàn lại cho anh một khoản tiền tương ứng. Nghĩa vụ hoàn phát sinh từ 1 nghĩa vụ trước đó mà theo đó chủ thể nghĩa vụ được người khác nghĩa vụ của mình phải hoàn lại những lợi ích vật chất mà chủ thể nghĩa vụ đã thực hiện thay trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác Anh An còn có thể phải chịu truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 140 Bộ luật hình sự 1999. Trên đây là nội dung tư vấn của Ban biên tập Thư Ký Luật về trường hợp cầm xe của người khác. Bạn nên tham khảo chi tiết các điều khoản khác của Bộ luật dân sự 2015 để nắm rõ quy định này. Trân trọng!