Tôi có người cháu bị bệnh đao ("down"), năm nay đã 20 tuổi. Đề nghị luật sư tư vấn, trường hợp của cháu tôi có phải là bị mất năng lực hành vi dân sự không? Nếu gia đình mai mối cho cháu tôi kết hôn, thì có trái luật không? (Nguyễn Hằng - Hà Nam)
Luật gia Nguyễn Mỹ Linh - Công ty Luật TNHH Everest - trả lời: Chúng tôi trích dẫn một số quy định của pháp luật để anh (chị) tham khảo, như sau: Bộ luật Dân sự năm 2005 (BLDS) quy định về việc mất năng lực hành vi dân sự: "Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Toà án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận của tổ chức giám định. Khi không còn căn cứ tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan, Toà án ra quyết định huỷ bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự” (khoản 1 Điều 22). Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 (LHNGĐ) quy định về điều kiện kết hôn: "1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây: a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên; b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định; c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự; d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này; 2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính” (Điều 8). Như vậy, cháu của anh (chị) mắc bệnh down không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình và phải có quyết định của Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự thì cháu của anh (chị) mới bị coi là mất năng lực hành vi dân sự (căn cứ khoản 1 Điều 22 BLDS). Trường hợp này căn cứ khoản 1 Điều 8 LHNGĐ, người mất năng lực hành vi dân sự không đủ điều kiện để được kết hôn. Vì vậy, nếu cháu của anh (chị) chưa bị Tòa án tuyên mất năng lực hành vi dân sự thì việc kết hôn đó không trái với quy định của pháp luật. Điều kiện để kết hôn được quy định rõ tại Điều 8 LHNGĐ, anh (chị) có thể tham khảo thêm.