Ông Huỳnh Hà (Phú Quốc – Kiên Giang) hỏi: Vào khoảng năm 1992 - 1993 gia đình tôi có khai phá một mảnh đất để làm vườn, nhưng do thu hoạch chẳng được bao nhiêu nên tôi chuyển đi ở nơi khác, lâu lâu mới về thăm và thu hoạch cây trái. Bẵng đi một thời gian, đến năm 2000 trong một lần về thăm vườn, tôi phát hiện ông Dư đã bao chiếm và được cấp “Sổ đỏ” trên mảnh đất này. Vậy, trước khi xã hòa giải tranh chấp đất, tôi có phải nhờ ấp hòa giải trước không? Trường hợp này tôi phải kiện UBND huyện đã cấp đất của tôi cho ông Dư, hay kiện ông Dư đã chiếm đất của tôi?
Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải. Như vậy, ông có quyền nhờ tổ hòa giải của ấp hòa giải hoặc không nhờ hòa giải mà gửi đơn thẳng đến UBND cấp xã để được hòa giải. Nếu xã hòa giải không thành thì ông có quyền khởi kiện vụ án dân sự về tranh chấp QSDĐ tại Tòa án huyện nơi có đất tranh chấp; hoặc ông cũng có quyền khởi kiện vụ án hành chính quyết định cấp giấy chứng nhận QSDĐ cho ông Dư nếu còn thời hiệu khởi kiện (01 năm, kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính). Tuy nhiên bản chất của vụ án hành chính là chỉ xem xét tính đúng sai của quyết định hành chính, do vậy ông nên khởi kiện vụ án dân sự là phù hợp (Luật Đất đai năm 2013, Luật Tố tụng Hành chính, Luật Tố tụng Dân sự).