Yadroviy tahdid va bio-terrorizm xavfi kuchayib bormoqda
Dunyoda xavfsizlikka e'tibor oshganiga qaramasdan, mutaxassislar nazarida terror xavfi so'ngani yo'q. Eng yirik xavf - ommaviy qirg'in
Eng yirik xavf ommaviy qirg’in qurollarining terrorchilarqo’liga tushib qolishidir. Ammo gap faqat atom qurollarining tarqalishida emas. Xalqaro xavsizlik masalalari bilan shug’ullanuvchi ekspertlar Barak Obamama’muriyatini bio-terrorizm xavfidan boxabar turishga undamoqda. Ommaviyqirg’in qurollarining tarqalishi global xavfdir. Dunyo hamjamiyati kechbo’lmasdan, bu qurollar noma’qul qo’llarga tushib qolmasidan oldin keskinchoralar ko’rishi zarur. AQShning bu masalani o’rganuvchi maxsus komissiyasigako’ra, kelasi 5 yil ichida terrorchilar dunyoning biror burchagini atom qurolibilan nishonga olish xavfi bor. Aksariyattahlilchilar tahdid avvalo ichki nizolar, siyosiy beqarorlik va ekstremistguruhlar o’chog’i deb ko’riladigan Pokistondan chiqayotganini aytadi. Sobiqsenator Bob Grexem fikricha AQSh Pokistonga nisbatan siyosatini tubdano’zgartirish payti yetdi. Mintaqa, ayniqsa Pokistonning qabilalar yashovchi qarovsizhududlari radikal ruhdagi, G’arb va G’arb madaniyatiga qarshi kayfiyatdabo’lgan guruhlar makoni hisoblanadi. BarakObama ma’muriyati, deydi Grexem, Pokiston armiyasiga berilayotgan milliardlabdollar yordamning kattaroq qismini fuqaro jamiyatini rivojlantirish dasturlariga,keng omma manfaatini ko’zlovchi nohukumat tashkilotlarni quvvatlashgayo’naltirsin. PrezidentObama Amerika tashqi siyosatida ko’proq diplomatiyaga tayanib, ochiq muloqotnima’qul ko’rishini, iqtisodiy, ta’lim, madaniy ta’sir vositalarini ishga solishiniaytgan. Ishni Pokistondan boshlash kerak, deydi tahlilchilar. GarvardUniversiteti professori Grexem Allison AQSh yangi hukumatiga "muvozanatli"strategiya yuritishni tavsiya etadi. Ya'ni Pokiston hukumati bilan aloqanibuzmay turib, uni jangari guruhlarni yo’q qilishga ko’ndirish kerak. "AgarPokiston jiddiy chora ko’rmasa", - deydi Allison, "AQSh bu mamlakat hududidaTolibon va al-Qoidani nishonga olishga haqli. Harbiylar buni tasdiqlashdan boshtortsada, Bush davrida AQSh havo kuchlari Pokistondagi jangari makonlarini birnecha bor o’qqa tutgani ma’lum". TahlilchilarBush ma’muriyatining Eron va Shimoliy Koreyani yadroviy maqsadlaridan qaytarishharakatlarini ham samarasiz deb baholamoqda. Shimoliy Koreya bugun taxminan 10 yadroraketasiga ega. Eron qator sanksiyalarga qaramay bu boradagi izlanishlarinidavom ettiryapti. "Haqiqatshuki", deydi sobiq senator Jim Talent, "ektremistlar qo’l qovushtirib o’tirganiyo’q. Ular ommaviy qirg’in qurollarini qo’lga kiritishga uringan va urinibkelmoqda". Bundayxavfning oldini olish bo’yicha AQSh komissiyasiga ko’ra, bio-terroristik hujumehtimoli yanada yuqori, chunki odamlarni zaharlovchi, kasallik qo’zg’atuvchibiologik va kimyoviy moddalarni osonlikcha qo’lga kiritish mumkin. Ko’pginamamlakatlar, jumladan Rossiya va sobiq Sovet Ittifoqining katta hududlarida bu materiallaryetarlicha nazorat qilinmaydi. Sobiqqonunchi Bob Grexem fikricha, AQShning yangi hukumati “xavf barcha uchun bir”degan tushunchani asos qilib, bunday texnologiyaga ega davlatlarni bir davragato’plashi va tahdidlarni hushyor tahlil qilishi zarur. Yadroviymateriallarni nazorat ostiga olish faqat AQShning muammosi emas, deydimutaxassislar. Boshqa davlatlar ham bu qurollar tarqalishini to’xtatishdasturlari va xarajatlariga hissa qo’shishi kerak.