Yaponiya Markaziy Osiyoda Xitoy bilan bellashmoqda
Yaponiya O'zbekistonga eng ko'p mablag' kiritayotgan sarmoyadorlardan - hamkorlik boshlagandan buyon mamlakat iqtisodiyotiga qariyb ikk
O`zbekiston Yaponiya bilan hamkorlikni kengaytirmoqda. Yaponiyamoliya vaziri Fukishiro Nukaganing yaqinda Toshkentga qilgan safari ham ikkidavlat o`rtasidagi hamkorlik ko`lamini kengaytirishga qaratilgan. Sharhlovchilar fikriga ko`ra, ilg`or demokratik davlatlar safida bo`lganYaponiya O`zbekiston bilan aloqani ortiqcha bayonotlarsiz, bir maromda olibbormoqda. Yaponiya O`zbekiston bilan hamkorlikni boshlagandan buyonmamlakat iqtisodiyotiga taxminan ikki millard dollar investitsiya kiritgan. Sharhlovchilarfikriga ko`ra, bu mablag’ O`zbekistonga kiritilayotgan boshqa sarmoyalar bilanqiyoslaganda ancha ko`p. Yaponiya investitsiyasi energetika zaxiralari,to`qimachilik va ta’lim sohalariga to`g`ri keladi. Shuningdek, Yaponiya O’zbekistonga turli darajada beg`arazyordam ham ko`rsatib keladi. Afg’onistondagi vaziyatni barqarorlashtirish, qashshsoqlikkaqarshi kurash, bozor tizimini shakllantirish kabi tadbirlar uchun ko`rsatilganbeg’araz yordam shular jumlasidan. Sharhlovchilar Yaponiya O`zbekiston hukumatini siyosiyjihatdan ham qo`llab-quvvatlab kelganini ta`kidlaydi. O`zbekiston hukumatixalqaro hamjamiyat tomonidan izolyatsiya qilingach, Yaponiya bosh vaziriningO`zbekistonga tashrifi ana shunday baholangan edi. Dunyo iqtisodiyoti yetakchilaridan biri hisoblanganYaponiyaning O`zbekistondagi manfaatlari yuzasidan turli mulohazalar bor. Siyosiy sharhlovchi Farxod Tolipov nazarida Yaponiya globalsiyosatda faol ishtirok etish orqali o’z xavfsizligini ta’minlaydi. Rivojlanganva energetika importiga bog’lanib qolgan Yaponiya Markaziy Osiyo zaxiralariniko’z ostiga olmoqda. “Albatta, Yaponiya ham AQSh va Yevropa kabi energetikayo`nalishlarini diversifikatsiya qilishdan manfaatdor, doimo bir mintaqaga bog’lanibqolmasligi uchun”, - deydi Tolipov. Muxolifatdagi sharhlovchilardan biri Po`lat Oxunningaytishicha, Yaponiya mintaqa energetikasidan manfaatdor deyish qiyin. Globalmiqyosda umuminsoniy qadriyatlarni ilgari sursa-da, O`zbekiston bilanmunosabatlarda bu ko`zga tashlanmaydi deydi u. Farxod Tolipov so’zlariga ko`ra, Yaponiyada Markaziy Osiyodabarqarorlik, bu mintaqa bilan hamkorlik strategik maqsadlardan biri. Yaponiyadiplomatiyasi uchun O`zbekistonda inson huquqlari masalasi befarq deyish xatobo’lar edi. “Albatta bu borada AQShchalik harakat qilmasa hamdemokratiya qanchalik muhimligini ko`rsatib turibdi, faqat siyosati salyumshoqroq. Sobiq bosh vazirning tashrifini eslasak, O`zbekiston-AQSh aloqalarimutlaqo yomonlashgan bir payt edi. (Junichiro) Koidzumi shunda ikki narsanita`kidladi. Birinchidan, O`zbekiston-AQSh aloqlarini tiklashga Yaponiya yordamberishi mumkin, ikkinchidan, O`zbekistonda tinchlik hukm surishi uchundemokratiya muhim. Yaponiya yuksak rivojlangan sharqiy demokratik davlat sifatidademokratiyaning muhim ekanini hamisha ta`kidlab kelgan”, - deydi Tolipov. Po`lat Oxunning aytishicha, Yaponiya mintaqada Xitoy bilanbellashib keladi. “Xitoy bilan raqobatchilik yuzasidan mintaqada joylashib,ta`sirini oshirishga harakat qilayotgan bo`lsa kerak. Mintaqa davlatlarigata’sir ko`rsatib, Yaponiya manfaatlarini ilgani surish asosiy maqsad”, - deydiPo`lat Oxun. O`zbekiston va Yaponiya o`rtasida strategik sheriklikhaqidagi bitim imzolangan, Yaponiya moliya vazirining O`zbekistonga tashrifidanso`ng sarmoya hajmi oshishi taxmin qilinmoqda. O`zbekiston uran moddasini Yaponiga sotish bo`yicha hamshartnoma imzolagan, hozirda uran qazib chiqarishga ixtisoslashgan qo`shmakorxona bunyod etish ustida muzokaralar bormoqda.