Urush kinolar Oskar mukofoti uchun kurashmoqda
Oskarga munosib ko'rilayotgan filmlardan ikkisi urush, adovat va loqaydlik kabi mavzularni ko'taradi. "Qiroatxon" kartinasi Ikkinchi ja
Shu kunlarda ekran yuzini ko’rgan ikki yangifilm urush, adovat va loqaydlik kabi mavzularni ko’taradi. Voqealar realhayotdan olingan. Jahon kino san’atidagi eng yuksak sovrinlardan biri - “Oskar”mukofotiga da’vo qilayotgan “Qiroatxon” kartinasi Ikkinchi jahon urushidankeyingi davrni tasvirlaydi. “Bashir bilan vals” nomli filmda esa Bayrutda 1982 yilgifalastinliklar qirg’ini tasvirlanadi. Tanqidchilar nazarida bu asar ham “Oskar”gamunosib. Ikkinchi Jahon Urushidan 20 yil o’tib, Xanna Shmits sudoldida javob bermoqda. U natsistlar uchun ishlab, minglab odamlarni o’limgayetaklaganlikda ayblanmoqda. Qamoqda o’tirar ekan, Xanna vijdon azobida yonmoqda. U “bor-yo’g’i odamlarni qo’riqlardim xolos” deyao’zini ishontirmoqchi. “Qiroatxon” nomli bu kartina g’oyasi shuki, insoniylikkaqarshi jinoyat zug’um va zulmga nisbatan befarqlik, loqaydlik mahsulidir. Xannaning qissasini sobiq xushtori Maykl Berg hikoya qiladi. Maykl va Xanna1958 yilda uchrashgan. U paytlarda Maykl 15 yoshda, Xanna undan 30 larda edi. Uchoy davom etgan muhabbat qissasi yigitning qalbida abadiy muhrlanib qoladi. 20 yil qamoq jazosi berilganini eshitib, larzagakelgan Maykl Germaniya sud-adliya tizimiga ishonmay qo’yadi. Bosh obrazni mohirona ijro etgan Keyt Vinslet (Kate Winslet) “OltinGlobus” mukofotiga loyiq topilgan. Maykl rolida esa Ralf Fayns. Xannaningqilmishiga nisbatan nafrat va ayolga bo’lgan muhabbat uni qiynaydi. “Bashir bilan vals” nomli kartinada esa isroillik rejissyor Ari Folman urushhaqidagi xotiralar changalidan qutula olmaydi. Folman avval armiyada xizmat qilgan. 1982 yilda Isroil qo’shini safida Bayrutgahujum qilgan. Biroq u damlarni umuman eslay olmaydi. Mana shu xotiralarni tiklash uchun rejissyor sobiqsafdosh harbiylarni savolga tutadi. Ba’zilarini tushida ko’rgan. Urushmanzarasini askarlardan tinglash butunlay boshqa. Film animatsiya shaklida ishlangan, multfilm desa ham bo'ladi. Unda qo’llangan bo’g’iq ranglar odamkayfiyatiga qattiq ta’sir qiladi. Rejissyor Folmanning “Bashir bilan vals”kartinasi o’ziga xos tarjimai hol. U muallif, muxbir va bosh qahramon.Guvohlar, oddiy insonlar bilan haqiqiy suhbatni tinglaysiz. Isroillik jurnalistRon Ben Yishay ana shulardan biri. Rejissyor Folman kutilmaganda hammasini eslaydi. U Bayrutga kirgani yodida. Sabra va Shatila qochqinlar lagerida nasroniylar falastinliklarni qirgani hamshundoq ko’z o’nglida. “Qiroatxon” va “Bashir bilan vals” filmlarida bosh qahramon gunoh hissi bilanyashaydi. Obraz ijobiy ham emas, salbiy ham emas. Bu zulm va adolatsizlikka ko’zyumgan, so’ng vijdon azobida kuygan insonning istig’fori.