Demokratiya - qator muammolarga javob
Amerikalik tadqiqotchi Frensis Mur Lapey  qalamiga mansub yangi kitobda demokratiyadan saboq beriladi va aynan demokratik taraqqiyot tu
Amerikalik tadqiqotchi (Frances Moore Lappé) dunyodagi siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy muammolargabag’ishlangan yangi kitobini chop etdi. Unda aytilishicha, jahondagi ko’plabmuammolarni demokratik taraqqiyot orqalihal qilish mumkin. Aksariyat mutaxassislar nazarida resurslar kamomadi dunyodagi ko’pmuammolarga sabab. Ammo yozuvchi Frensis Mur Lapey bunga qo’shilmaydi. Uningaytishicha, ocharchilik, qashshoqlik, atrof-muhitning zararlanishi va siyosiykorrupsiya negizida odamlarning mas’uliyat va javobgarlikdan qochishi yotibdi. "Gap shunchaki saylovlarnio’tkazish, ko’p partiyaviy tizimga yoki bozor iqtisodiyotiga ega bo’lishdamas.Bu bilan demokratiya paydo bo’lib qolmaydi. Demokratiya bu o’z taqdirini,kelajagini belgilaydigan odamlar ovozi," deydi yozuvchi. ”Telba dunyoda aniqlik, ijodkorlik va mardlik” deb nomlangan kitobida (Getting a Grip: Clarity, Creativity and Courage in a World Gone Mad) Lapeyko’p muammolarga demokratiya javob deydi. "Demokratiya deganda faqatgina bizdan ko’p narsani talab qilmaydigan va merosbo’lib qoladigan tizimni tushunish kerakmas. Buning o’zi kifoya qilmaydi," deydiolima. Lapey kitobida demokratiyaning haqiqiy ma’nosini ochib berishga harakat qiladi.Unda demokratiyaning 10 san’ati degan tushunchalar haqida gap ketadi. Ya’niquloq solish, muzokara qilish, siyosiy tasavvurga ega bo’lish, xulosa chiqarishva bilim berish kabilar. "Demokratiya turlicha fikrlovchijamiyatda murosa qilishni taqozo etadi. Agar fikrlar xilma-xilligi inkoretilsa, bu totalitarizmga olib keladi. Mojaroni doim ham salbiy qabul qilishkerak emas. Haqiqiy demokratik jarayonda mojaro fikrlar xilma-xilligidandalolatdir. Fikrlar hazm qilinsa, muammolarga yechim topish osonlashadi," deydiLapey. Uning aytishicha, har birjamiyat o’z fuqarolariga ana shu demokratiya san’atidan saboq berishi kerak. Lapey rahbarligidagi Kichik sayyora instituti ana shu tamoyillarni tatbiqetishni o’ziga maqsad qilgan. "AQShdagi minglab maktablarda yoshlarga vositachilik sirlarini o’rgatyapmiz.Agar ular o’z tengdoshlari bilan til topishishni o’rgansa, muammoni hal qilishuchun maktab ma’muriyatiga hadeb chopavermaydilar. Muzokara qilish vavositachilikni erta yoshdan o’rgata boshlash kerak." Frensis Mur Lapey fikricha, odamlarning jamiyatda faol bo’lishi uchun sharoityaratish lozim. "Buning uchun odamlar o’z fikrlari boshqalar uchun muhimligini,inobatga olinishini his qilishi kerak. Buni nafaqat menikiga o’xshash kichiktashkilotlar doirasida balki hukumatlar va BMT singari yirik tashkilotlardarajasida ham qilish mumkin." Tadqiqotchi Hindistonning Kerala shtatini misol tariqasida keltiradi. "Aholi o’ta faol bo’lgani uchun qisqa vaqt ichidasavodsizlik va go’daklar orasida o’lim hollarini qisqartirishga muvaffaqbo’lindi. Odamlar faol bo’lib qo’shnilarini savodga o’rgatishdi, ayollar vabolalar salomatligi haqida axborot ulashishdi. Skandinav davlatlarida hamaholining faolligi tufayli turmush darajasi yuqori." Mana bu – haqiqiy demokratiya. U faqatgina saylovda ovoz berishdan iborat emas,deydi Lapey.