Mintaqaviy ittifoq tashabbusi atrofidagi bahslar avjida
Shu oy Qozog'iston prezidenti Nursulton Nazarboyev Turkmaniston va Tojikistonga safar qilib, mintaqa iqtisodiy integratsiyasi masalasig
Kelasi hafta Tojikiston poytaxtida Yevrosiyo Iqtisodiy Hamjamiyatiga a’zo davlatlarning oliy darajali uchrashivi o’tkaziladi. Joriy oy boshida Qozog’iston prezidenti Nursulton Nazarboyev Turkmaniston va Tojikistonga safar qilib, mintaqa iqtisodiy integratsiyasi masalasiga to`xtalib o`tgan. Turkmanistonga tashrif cho’gida neft-gaz eksporti uchun magistral yollarni ko`paytirishga doir kelishuv imzolangan. Qozog’iston Tojikiston iqtisodiyotiga 100 million AQSh dollari miqdorida investitsiya kiritishga qaror qilgan. Nazarboyevning tashrifidan so`ng Tojikiston rasmiylari Markaziy Osiyo davlatlari ittifoqini tuzish g`oyasiga moyillik bildirgan. Siyosatshunoslar fikriga ko`ra, Qozog`iston va O`zbekiston o’rtasida ham shu xildagi tashriflar kuzatilsa-da, amalda o’zaro aloqalarda jiddiy ijobiy o`zgarish ko`zga tashlanmaydi. O`zbekiston Strategik Tadqiqotlar Instituti vakili Sayfiddin Jo`rayev mintaqa ittifoqini tashkil etish fikrini populistik g`oya deb hisoblaydi. Siyosiy tahlilchi Sharofiddin To`laganov ham shu fikrda. “Bu tashabbus amalga oshmaydi. Mintaqadagi avvalgi iqtisodiy tashkilotlar Yevrosiyo Iqtisodiy Hamjamiyatiga qo`shilib ketdi. Nazarboyevning Turkmaniston va Tojikistondagi safariga kelsa, undagi chiqishlar qog`ozda qolib ketadi”, - deydi To`laganov. O`zbekiston televideniyesining siyosiy sharhlovchisi Tursunboy Qoratoyev esa Qozog’iston mintaqada gegemonlikni da’vo qilmoqda deb hisoblaydi. Rossiyalik ekspertlar Markaziy Osiyo ittifoqini “ehtiyojsiz” va “amalga oshmaydigan” deb baholab, mintaqa davlatlaridagi qarama-qarshiliklarga sha’ma qiladi. Ular fikricha Nursulton Nazarboyev AQSh tomonidan ilgari surilgan Katta Markaziy Osiyo loyihasini tadbiq etmoqchi. Siyosatshunos Farhod Tolipovning aytishicha, bu tashabbus yangi emas. “Rivojlanish va iqtisodiy o`sish nuqtai-nazaridan, albatta, birlashish, integratsiya katta yutuq bo`ladi. Haqiqiy iqtisodiy o`sish uchun katta yo`l ochadi. Bunga shubha yo`q. Ob’yektiv ravishda, tarix taqozosi bilan va turli geosiyosiy qonun-qoidalarga ko`ra, integrasiya bo`lishi muqarrar, faqat bunga sub’yektiv sabablar to`sqinlik qilishi mumkin”, - deydi Tolipov. Siyosatshunoslar fikricha, Qozog`iston prezidentining Turkmaniston va Tojikistonga safari mintaqa muammolarini tashqi davlatlar ta`sirisiz yechish mumkinligini ko`rsatmoqda.