Huquq faollari Yevropa Ittifoqining so'nggi qaroridan norozi
Yevropa Ittifoqi O'zbekiston hukumatiga nisbatan sanksiyalarni yumshatgani mamlakatda tazyiq ostida ish yuritadigan faollar tomonidan x
Ittifoqning kechagi qaroriga ko’ra, O’zbekistongaqurol-aslaha sotish ta’qiqlanganicha qoladi, ammo Andijon voqealari ketidanYevropaga safar qilishi cheklangan rasmiylar uchun darvoza ochiq. Ittifoqnazarida O’zbekistonda inson huquqlari ahvoli hamon achinarli va tashkilotrespublika hukumatini siyosiy islohotlarni jadallashtirishga, oshkoralik tomonqadam tashlashga, xalqaro qonunlarga rioya qilishga va shu kungacha qabulqilingan qonunlarni amalga oshirishga chaqirmoqda. Lekin, deydi huquqhimoyachilari, vaziyatni yaxshilash uchun Yevropa Ittifoqi Islom Karimov ma’muriyatiganisbatan kuchliroq bosim usulini tanlashi kerak edi. Qiynoqlarga qarshi tezkor guruh vakili Abdusalom Ergashevfikriga ko`ra, boshidanoq yumshoq sanksiyalarning tanlanishi inson huquqlaribo’yicha muloqot samarasiz kechishiga turtki bergan. “O`zbekiston hukumatini rivojlanish tomongayo`naltirish, qattiqroq turish kerak edi. Hozir sanksiyalar bor-yo’qligihukumatni ortiqcha bezovta qilgani yo’q”, - deydi Abdusalom Ergashev. Yevropa Ittifoqining Andijon fojeasi bois joriy etgansanksiyalarning bosh talabi mustaqil tergov o`tkazish edi. Bu talab amalgaoshmadi. Keyinchalik sanksiyalar O`zbekiston hukumati bilan insonhuquqlarini yaxshilash yo’lidagi muloqot vositasi bo’lib xizmat qildi.Sanksiyalar yumshatilishi yoki og'irlashishi O`zbekistonda inson huquqlarigaoid vaziyatga bog`landi. Yevropa Ittifoqining bayonotida O`zbekiston hukumati insonhuquqlarini yaxshilashda qator qadamlar qo`ygani ta`kidlandi. Shuningdek,mamlakatda bir necha huquq himoyachilari ozodlikka chiqqani olqishlandi. Sharhlovchilar nazarida sanksiyalar muhokamaga chiqqanidanbuyon sekin-asta yumshatilmoqda, biroq vaziyatda o`zgarish bor debbo`lmaydi. Ayniqsa, sanksiyalar muhokamaga chiqishidan bir necha kunavval mustaqil jurnalist va huquq himoyachisi SolijonAbdurahmonov giyohvand moddalar savdosida ayblanib, 10 yil qamoq jazosigahukm qilinishi keskin e`tirozlarga sabab bo`ldi. Solijon Abdurahmonovning jinoiy ishi soxtalashtirilgani, umustaqil jurnalist va huquq himoyachisi ekani uchun shafqatsiz ravishdajazolanayotgani ta`kidlanadi. O`zbekiston Inson huquqlari tashabbus guruhi rahbari Sur’atIkromovning aytishicha, huquq himoyachilari Yevropa Ittifoqiga O`zbekistonrasmiylarining xorijdagi bank hisoblarini muzlatishni taklif etgan. “O’shanda hukumat harakatga tushib qolardi. Samarali ta`sirqiladigan narsani sanksiya sifatida tanlash lozim. Hukumatni haqiqatda insonhuquqlarini hurmat qilishga undovchi, o`zi imzo chekkan xalqaro qonunlargabo`ysindiruvchi omil bu”, - deydi Sur’at Ikromov. Yevropa Ittifoqi sanksiyalarni yumshatishga qaror qilishidaToshkentda matbuot erkinligi bo’yicha xalqaro konferensiya o`tgani ham rol o’ynaganita`kidlanmoqda. Biroq konferensiya ishtirokchilari nazarida rasmiy Toshkent aslidaso`z erkinligi bo`yicha hech qanday muloqotga bormoqchi emas. “Yo`l ochilishi uchun turli tadbirlar o`tkazilayapti. Mana Insonhuquqlari butunjahon deklaratsiyasining 60 yilligi bo`yicha qator tadbirlar o`tishirejalangan. O`sha tadbirlardan biri sifatida Solijon Abdurahmonov va A`zamTurg`unovlar qamaldi”, - deydi bu borada “Birdamlik” harakatiningO`zbekistondagi rahbari Dilorom Ishoqova. Yevropa Ittifoqi O`zbekiston bilan mintaqa bilan aloqa qilishyo’lida ma’qullangan umumiy strategiya doirasida hamkorlik qiladi. Bustrategiyaning bosh maqsadi Yevropa Ittifoqining energetik xavfsizliginita`minlash. Sharhlovchilarning aytishicha, O`zbekistonga nisbatan joriyetilgan sanksiyalarning bosqichma-bosqich yumshab borishida energetikmanfaatlarning roli katta. 13 oktabr kuni Yevropa Ittifoqi O`zbekiston rasmiylaridanbir guruhining Yevropa Ittifoqiga kirishini taqiqilovchi chorani bekor qildi,biroq O`zbekistonga qurol-yarog` sotishni taqiqlovchi band o’z kuchini saqlab qoldi.