Tibbiy xato fojiaga yetaklaydi, ammo professional uni tan oladi
Salomatlik inson uchun eng muhim masala. Chalasavod tabibga uchrashni hech kim xohlamaydi. Xatoni esa faqat savodsiz vrachlar qiladi de
Salomatlikinson uchun eng muhim masala. Chalasavod tabibga uchrashni hech kim xohlamaydi,albatta. Xatoni faqat savodsiz vrachlar qiladi deb o’ylaymiz. Vaholanki,hammayam odam, doktorlarning piri ham adashadi. Amerikada tibbiy xatolargaqanday javob beriladi? AQShning Ayova Universitetidagi Karver TibbiyotKolleji o'qituvchisi, fan doktori Loris Kaljian shifokor ko'p hollardacharchoq, e'tiborsizlik yoki uquvsizlik tifayli yanglishadi deydi. Doktor Kaljianning aytishicha, jarroh adashib,bemorning sog'lom qo'li yoki oyog'ini operatsiya qilgan hollar bo'ladi. Noto'g'ri diagnoz-tashxis qo'yish hollari tez-tez uchrab turadi. Ba'zida vrachbemorni tushunmaydi yoki diqqat bilaneshitmaydi, deydi doktor Loris Kaljian. Adashish boshqa, buni tan olish boshqa. AQShda chop etiladigan Tibbiy Amaliyot Jurnali(Journal of Medical Practice) tahlil qilishicha, AQShda aksariyatshifokorlar xato qilganini darrov tan olib, ochiq muhokama qilishga tayyor.Chunki oshkora fikrlamagan mutaxassis haqiqiy professional emas, haqiqiyprofessional esa xatosidan o'rganadi. Hozir Amerikada ishlayotgano'zbekistonlik shifokor o'z tajribasi bilan o'rtoqlashadi. "Ikki oy oldin ko'z o'ngimda bo'lgan voqea esimda.Yuragi sog'lom bolakayga vrach adashib yurak dorilari yozib bergan. Ertalab vakechqurun ichishi kerak bo'lgan. Kichik miqdorda bo'lgani uchun ta'sir qilibulgurmagan, ertalab obxod qilgan doktor sezib qolib, darrov kerakli idoragaqo'ng'iroq qilib, shunaqa-shunaqa ish bo'ldi deb xabar berdi. Vrachlik xatosiuchun mo'ljallangan maxsus formani to'ldirdi. Xatoni qilgan vrach jazosinitortadi bu yerda albatta." Amerikada mana shu kabi tibbiy xato tufayli bemorgakompensatsiya to'lash odat tusiga kirgan. Shifokorlar kompensatsiya fondi uchunhar oy badal to'laydi. "Vrach, masalan, 200 ming dollar maosh olsa, shuningkamida to'rtdan bir qismini, ya'ni 50 ming dollarni davlatga yuboradi. Xatoqildimi? Shu puldan bemorga kompensatsiya ajratiladi. Bundan tashqari,Amerikada hamma vrachlarning advokati bor". O'zbekistondagi ahvolni eslar ekan, shifokor xatolaru yerda ko'pincha bosti-bosti qilib yuboriladi deydi. "O'zbekistonda ham vrachlik xatosiga doir qonunlarbor. Lekin ishlamaydi. Ko'p hollarda bemor bilan gaplashib, ko'ndirib,imi-jimida hal qilib yuboriladi. Amerikada esa bunaqasi ketmaydi, qonunlar judaqo'rqinchli. Shuning uchun vrachlar har bir resept, har bir qog'ozni bir nechamartalab tekshiradi." O'zbekistonlik yana bir shifokor nazarida esaba'zida noxush hodisa uchun nafaqat doktor, balki bemor ham birday javobgarbo'ladi. "Viloyatlik bemor uzoq yillar homilador bo'lmay,davolanish uchun shaharga qatnagan. Biz belgilagan dorini ichib yurgan. Bu dori homilador bo'lishga yordam beradi, biroqqorinda bola paydo bo'lgach, dori boshqasiga almashtiriladi. Lekin bemorhomilador bo'lib qolganini bilib, hursand bo'lib, 6-7 oy davomida doktorgako'rinish bermagan va avvalgi dorini ichib yuravergan. Natijada yuragi xastabola dunyoga kelib, 10 kun yashab, nobud bo'lgan. Aytmoqchimanki, hamma vaqtham vrachni ayblash to'g'ri emas. Nafaqat shifokor, balki bemor ham o'zsalomatligiga e'tibor berishi, doktor aytgan tavsiyalarga 100 foiz amal qilishikerak." Doktor Loris Kaljian nazarida yo'l qo'yilgan xato,albatta, aytilishi kerak. Maqsad doktorni izza qilish yoki jazolash emas, deydiu. "Vrach aybiga iqror bo'lsa, "ishdan haydashadi,nomimga dog' tushadi, qamashadi" deb qo'rqadi. Uni gapirtirish uchun nimaqilish kerak? AQSh Kongressi 2005 yilda "Bemor xavfsizligi va tibbiy xizmatniyaxshilash to'g'risida"qonun qabul qilgan. Unga muvofiq, tibbiyot xodimlariadashsa, alohida tashkilotga hisobot beradi. Bu tashkilot uning ism-sharifinie'lon qilmay, hodisani o'rganadi va xulosa chiqaradi, mamlakatdagi barchakasalxonalarga hisobot jo'natiladi",- deydi doktor Loris Kaljian. Tibbiyot va sog'liqni saqlash tizimi daqiqa sayino'zgarib, yangilanib boradi. Shunday ekan, tibbiy xodimlar va shifokorlar hamo'z malakasini oshirib borishi shart. Buning uchun esa turli jamiyatlarda sharoitturlicha. Salomatlik inson uchun eng nozik masala ekan, unga muolaja qiluvchiva uni davolovchi mutaxassislar zehnini o'tkirlash – hukumatlar oldidagi asosiyvazifalarda biri emasmi?