Qirg'iziston: Yangi rahbarlar hokimiyatga tasodifan qaytib kelgan eski arboblar
Mamlakat surunkali siyosiy kasalliklar changalida, deydi ziyolilar, va uni davolash uchun biror effektiv chora ko'rilmayapti.
O’tgan yili Bakiyev hokimiyatdan quvib yuborilgach, sobiq safdoshi Roza Otunbayeva uni darhol ishdan oldi. Zamira Sidiqova vatanga qaytmay, Vashingtonda siyosiy konsultantlik qilishni boshladi. Arbob Qirg’izistonda so’nggi bir yil ichida yuz bergan fojialarda Bakiyev va uning urug’-aymoqlarini hamda endilikda hukmron doiralarni ayblaydi. Birinchidan, deydi Zamira Sidiqova, o’tgan yilning aprel oyida hech qanday inqilob bo’lgani yo’q. Asl inqilob 2005 yilda bo’lgan. Ikkinchidan, mamlakatda hamon yulg’ich va vijdonsiz odamlar rahbarlik qilmoqda. Uningcha, O’sh va Jalol-Oboddagi qonli voqealar ketidan o’tgan referendum va parlament saylovlari ham demokratik jarayonlar emas. Sobiq diplomat ko’plab misollar keltiradi. “Demokratiya nima ekanini bilamiz deyish bilan ish bitmaydi, uni eplay olish kerak”,- deydi professor. Qirg’izistonni shu kungacha kim boshqarmasin, faqat qonunga tupurish va korrupsiya bilan band bo’ldi. To’g’ri, fuqaro jamiyati ildiz otdi, erkinlik va oshkoralik sari qadam ham tashlandi. Lekin rahbarlarning birortasi xalq ishonchini qozona olmadi, buning uchun nima qilmoq zarurligini anglab yetmadi ham. Mamlakatning yaqin kelajagini bashorat qilish qiyin, deydi Anvar Bugazov. “Biz demokratiyamiz deb qanchalik bong urmaylik, uning mag’zini chaqa olmayapmiz, hozircha faqat tartibsizlik”,- deydi u. Akayevning qilgan bir ezgu ishi, deydi u, etnik totuvlikka urg’u bergani. Bakiyev davrida buning aksi kuzatildi. Prezidentlar, ayniqsa Bakiyev, deydi Alisher Hamidov, xavfsizlik kuchlarini yaxshilashga diqqat qaratmadi, natijada ular na xalqni va na tuzumni himoya qila oldi. Ekspert fikricha, Qirg’izistonda olti o’ta dolzarb muammo yechimini kutmoqda: Birinchidan, huquq-tartibot organlari yaroqsiz. Ikkinchidan, iqtisodiyot eni zaif nuqtaga yetgan. Uchinchidan, na markazda, na mahalliy darajada kim rahbar ekanini bilib bo’lmaydi. To’rtinchidan, O’zbekiston bilan chegaraviy kelishmovchiliklar. Beshinchidan, yangi hukumat xalqning oddiy talablarini qondira olmayapti. Oltinchidan, oldi olinmasa, tartibsizliklar yana avj olishi, balki yana bir “inqilob” tomon yo’nalishimiz mumkin. Vashingtonda Qirg’iziston taqdiri haqida shunday xavotirli so’zlar yangrayotgan bir paytda Amerika rasmiylari mamlakat xususida umidga to’la. Vaziyat murakkab ekani sir emas, deydi Robert Bleyk, AQShning Markaziy Osiyo bo’yicha bosh diplomati Kongressga bergan so’nggi hisobotida, lekin Qirg’iziston to’g’ri va demokratik yo’ldan ketmoqda. “Butun diqqat Afg’oniston va Manas tranzit markazi ahamiyatida. Obama ma’muriyati obdon o’ylanib, aniq bir strategiya bilan chiqishi kerak. Mahalliy dinamikani tushungan holda, ko’p-yoqlama yordamni o’z ichiga olgan reja yetishmayapti”,- deydi u. “Qo’shma Shtatlar o’z manfaatlaridan kelib chiqqan holda ish tutayapti, nega biz o’z manfaatimiz ustida qayg’urmayapmiz? AQShdan nima xohlashimizni o’zi bilamizmi?” - deya so’raydi u. Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan , magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.