2011'de Gıda Fiyatları Artmaya Devam Edebilir
Uzmanlara göre böyle bir artışın dünyanın çeşitili bölgelerinde ciddi siyasi krizlere yolaçması mümkün
2010 tüm dünyada gıda fiyatlarının yükseldiği, gıda stoklarınınsa azaldığı bir yıl oldu. Bazı uzmanlar, gıda fiyatlarının, şiddet eylemlerine yol açacak derecede yükseldiği 2008 yılı seviyesine çıkmasından kaygı duyuyor. Amerika’nın Sesi, 2010 yılında gıda fiyatlarının durumunu ve 2011’den beklentileri araştırdı. Gıda fiyatlarının rekor düzeye yükseldiği 2008 yılında birçok ülkede isyanlar çıkmıştı. 2010 yılında iklimin elverişli seyretmesiyle gıda üretiminde artış görüldü. Ancak Şubat ayında Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Başkanı Jacques Diouf, Amerika’nın Sesi’ne tehlikenin henüz geçmediğini söyledi: "Gıda fiyatlarında artışa yol açan etkenler hala mevcut. Değişen bir durum yok.” Diouf’a göre biyolojik yakıta dönüştürülen gıda ürünleri arttı. Amerika’da bu yıl üretilen mısırın üçte birinden etanol elde edildi. Enerji fiyatlarının yüksekliği de gıda maliyetini arttırıyor. Diouf, dünya nüfusunun artmasının da gıda sıkıntısı yaşanmasına yol açacağı görüşünde: “Gıda ihraç eden belli başlı ülkelerde sel ve kuraklık gibi felaketler yaşanması, bizi başladığımız noktaya geri döndürecek.” Rusya’da buğday rekoltesi bu yıl Karadeniz bölgesindeki kuraklık nedeniyle üçte bir oranında düştü. Uluslararası Gıda Politikaları Araştırma Enstitüsü Başkanı Shenggen Fan, Rusya’nın buğday ihracatını yasaklamasının tahıl piyasalarını etkilediğini söylüyor: “Rusya’nın buğday ihracatını yasaklamasına kuraklık neden oldu. Yasak da gıda fiyatlarının artmasına yol açtı.” Gıda fiyatları bölgeden bölgeye fark ediyor, ancak küresel pazarda buğday ve mısır fiyatının 2010’da yüzde 50 arttığı görülüyor. Uzmanlara göre 2011’de fiyatlar daha da artacak. Bu yıl tahıl stoklarının 2008 yılına oranla daha fazla olması nedeniyle gıda fiyatlarının iki yıl önceki rekor seviyeye ulaşmadığı gözleniyor. Ancak Fan, bunun bir garanti olmadığı görüşünde: “Çok acil önlem almamız gerekiyor. Aksi takdirde yeni bir kriz yaşayacağımız kesin.” Fan, çiftçilerin daha verimli olması için ülkelerin yatırım yapması gerektiğini, uzun vadede dünyanın daha az toprak ve suyla, değişen iklim şartlarında daha çok insanı doyurmak zorunda kalacağını söylüyor. Kısa vadedeyse piyasalar Güney Amerika’da kuru geçen mevsimi kaygıyla izliyor. Bu kıtadaki düşük rekolte, gıda fiyatlarını arttırabilir. Amerikan Tarım Dairesi Federasyonu’ndan iktisatçı John Anderson’a göre, 2008’deki yüksek fiyatlara geri dönmek mümkün: “2008 yılındaki gıda fiyatları seviyesine daha yakın olduğumuza şüphe yok. Ancak bu çapta bir fiyat artışının tekrarlanacağını söylemek için henüz erken.” Anderson çiftçilerin yüksek fiyatlara daha çok ekim yaparak karşılık verdiğini, havanın iyi gitmesi durumunda gıda fiyatlarının düşebileceğini söylüyor. Anderson ayrıca çiftçilerin bu sorunla ilk kez karşılaşmadığını da hatırlatıyor: "Son 10 bin yıldır dünya nüfusu artarken kaynaklarımız azalıyor. Bu durumla başa çıkabilmek için teknolojimizi geliştirdik ve birçok yenilik yaptık.” Bu gelişmelerin gıda fiyatlarını etkilemesinin zaman alacağını söyleyen Anderson önümüzdeki birkaç ay içinde fiyatların az da olsa artmasını bekliyor.