Kış Mevsiminin Gözdesi Sobalar El Emeğiyle Şekilleniyor
Ankara’da kent merkezinde ağırlıklı doğalgaz kullanılsa da, ilçelerde ve düşük gelirliler arasında kömür sobası hala yaygın. Yüksek gelirli hanelerin de nostalji merakıyla rağbet ettiği sobalar, Tenekeciler Sokak’taki esnafın hala önemli bir gelir kaynağı
ANKARA — Başkent Ankara kış mevsiminde ayazıyla ünlü olduğu kadar ısınma amaçlı kömür sobası üretim merkezlerinden birisi olarak da biliniyor. Ankara, 1990’lı yıllarda ısınma amacıyla Türkiye’nin enerji alanında 1 numaralı ithalat kalemi doğalgaz tüketmeye başladı. O yıllarda kentte hava kirliliğindeki ciddi risk nedeniyle çevre sağlığı açısından “temiz enerji” olarak doğalgaz ön plana çıktı ve bir anlamda evlerdeki kömür sobaları anılarda kaldı. Ancak kent merkezinde ağırlıklı olarak doğalgaz kullanımı yaygın olsa da ilçelerde ve bütçesi döviz kurundaki gelişmelerle fiyatı artan doğalgaz için uygun olmayan için kömür tüketimi halen önemini koruyor. Dolayısıyla evlerinde ısınmak için sobaya ihtiyaç duyanlar da halen Ankara’da Sobacılar Çarşısı’na geliyor. Ulus semtinde Tenekeciler Sokak’taki sobacı esnafı, başkentte devam ettirdikleri el emeği üretimlerini ve satış süreçlerini VOA Türkçe’ye anlattılar. Sobacılar, sadece düşük gelirliler değil kentin dış çeperinde sayıları gittikçe artan villa yapılaşmalarında da sobaya ihtiyaç duyulduğunu söylüyor. Yüksek gelirli kesimlerce bazen nostalji merakıyla bazen de çok odalı mekanda ısınma maliyetini düşük tutmak için sobaya rağbet gösterildiğini belirten esnaf, müşterilerinden arasında doğalgaz ile yeterince ısınamadığı için kömür sobasına dönenlerin de çoğunlukta olduğunu anlatıyor. Kış günlerinde soba imalatçıları, bıçakçılar, kap-kacak ve kazan üreticisi Tenekeciler Sokak’ın müşterisi yoğun. Esnaf içinde ABD ve Kanada’ya satış yapanlar da var. Müşteriler arasında ünlü sinema oyuncusu Angelina Jolie’nin bile olduğu söyleniyor. Emekli devlet memuru Serdar Yapıcıoğlu’nun ata mesleği sobacılık. Sobacılığı öğrendiği kişiyse erkek büyükleri değil anneannesi. Yapıcıoğlu’nun dedesinin erken vefatı üzerine anneannesi tulumları giyip soba imalatına başlamış ve o da mesleğini anneannesinden devralmış. Sacın olmadığı dönemde zeytinyağı tenekeler ve konserve kutularından soba borusu yapan bir ailenin mirasçısı. Yapıcıoğlu, satış yaptığı ürünlerinden kebap şişlerini Angelina Jolie’ye sattığını ve Hollywood yıldızı tarafından kendi mutfağına Türkiye’den kebap şişi götürüldüğünü söyledi. Sobacı Yavuz Kara ise, ekonomik zorluklardan şikayetçi. Sobadan ziyade mangal ve ızgara imalatı yapan Kara, eskiden daha çok üretim yaptıklarını ancak bu oranın dövizin artmasından dolayı çok düştüğünden yakınıyor. Ferhat Yazıcı 35 yıldır soba satıyor. Kentleşme projeleriyle çok katlı apartmanlardan dolayı soba satışının azaldığını yalnızca villa tipi evlerde ve hobi bahçelerinde kullanılmak üzere alanların olduğuna dikkat çekiyor. Ferhat Yazıcı vatandaşları da, merdiven altı üretimlerden kaçınmaları, içten yanan ve zehirlenme yapan “sağır soba”ya dikkat etmeleri konusunda uyarıyor.