Cenevre Konferansı’nda İran İkilemi
Şam rejimi ve Suriye, İran’ın da görüşmelere katılmasını isterken, Washington bu isteğe henüz yanıt vermedi
WASHINGTON — Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry Suriye için düzenlenmesi önerilen uluslararası barış konferansına destek sağlama amacıyla Ortadoğu’ya giderek bölge ülkelerinde temaslarda bulundu. Rusya ise İran’ın da konferansa katılmasını istiyor. Suriye’de süregelen iç savaşta, İran zor durumdaki lider Beşar Esat’ın en büyük destekçilerinden biri. Rusya bundan dolayı, barış sürecinde İran’ın da yer almasını istiyor. Bu isteği, Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov şu sözlerle ifade etti: “İran, Suriye hükümetiyle sürdürdüğü dayanışmayı sürekli olarak önemle vurgulamıştır. İranlı yetkililer Şam’ı düzenli olarak ziyaret ediyor. Hiç bir jeopolitik önyargı, İran’ın bu konferansa dahil edilmesine engel oluşturmamalıdır.” Obama yönetimi geçmişte Rusya’nın İran’ı sürece katma çağrısına itiraz etmiş, ancak henüz kimsenin bu görüşmelere alınması ya da dışında tutulması konusunda bir karar alınmadığını bildirmişti. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Jen Psaki Washington’un, Moskova’nın Tahran konusundaki tutumunu anladığını söylüyor. “Rusların açıklamalarını gördük. Tekrar ediyorum bu bizim için sürpriz değil. Bunu geçmişte de açıkça ifade etmişlerdi. Çalışmalarımızı ilgili tüm tarafların katılımıyla gerçekleştireceğiz.” Amerika İran’ın da konferansa katılması durumunda bunun Tahran’ın nükleer programını sınırlandırmak için sürdürülen çabaları sekteye uğratmasından kaygı duyuyor. Ayrıca, İran’ın Lübnan’da Hizbullah’a verdiği destek ve Hizbullah militanlarının Esat kuvvetlerine Lübnan sınırına yakın bölgede yardım etmesi de kaygı yaratıyor. Amerika Barış Enstitüsü uzmanlarından Steve Heydemann şöyle diyor: “Amerika’da, İran’ın bu tür durumlarda ortalığı karıştırıcı bir rol oynadığı yolunda bir görüş var. Washington, masaya Suriye’de yaşanan krize son vermede çıkarları olduğu konusunda Amerika ile Rusya’nın görüş birliğine vardığı ülkeleri oturtmaya çalışıyor.” Suriye Dışişleri Bakanı Valit El Muallim İran’ın ülkesini savunmak için yardım ettiğini söylüyor: “Bu bir iç savaş. Aynı zamanda Suriye halkına karşı yürütülen bölgesel ve uluslararası bir savaş. Biz kendimizi savunmaya hazırız ve saldırı karşısında sessiz kalmayacağız.” İran Dışişleri Bakanı Ali Ekber Salihi, daha geniş bölgesel bir çatışmayı sadece siyasi çözümün önleyebileceğini belirtiyor. Salihi, “Allah’a şükürler olsun, Suriye’de durum iyi gidiyor. Suriye’nin cesur ordusu, topraklarının çoğunu geri kazandı. Suriye yakın gelecekte eski gücüne yeniden kavuşacaktır,” diyor. Heydemann’a göre, İran’ı bir şekilde sürece dahil etmeden çatışmaya son vermenin imkanı yok. Heydemann, “Bu Suriye krizine çözüm ararken Amerika’nın İran’ı yumuşatma yolları bulmaya çalışması gerektiği anlamına gelmez. Ancak, müzakere süreci oluşurken bir şekilde İran’a en azından haklarının gözardı edilmeyeceği güvencesi verme yolu bulmamız gerekir,” diyor.