Amerika'da Sıfır Çöp Üreten Lokanta
İdaho'nun Boise kentindeki lokantanın amacı ‘sıfır atık’ üretmek ve 2012 yılına kadar çöp sorununu ortadan kaldırmak
Amerika’da solucanlarla yapılan ve vermikompost adı verilen kompostlama yöntemini uygulayan sadece iki lokanta var. Bunlardan biri Hawaii eyaletinde, diğeriyse Idaho eyaletinin Boise kentinde. İdaho’daki Bittercreek Alehouse adlı bu restoranın felsefesi ‘gıdanın sadece nereden geldiği değil, nereye gittiği de önemli. Boise kentinin merkezindeki bu binanın bodrum katı, ‘Kent Solucanı’ adlı yeni bir kompostlama uygulamasına evsahipliği yapıyor.Restoranlarda solucan mı? Evet, kesinlikle! Bu insana ters gelse de artık bir çevre gerçeği. Bu çok hareketli mutfakta 200 binden fazla solucan kendilerine son derece uygun bir yuva bulmuşa benziyor. Lokantanın sahibi, benzersiz bir kompostlama programı geliştirmiş. Kompostlamada hem yemeklerin yapımı sürecinde ortaya çıkan gıda atıkları ve müşterilerin bıraktıkları gazete ve dergiler kullanılıyor. Paketlemeden ve lokantanın ofis bölümünden alınan kağıtlardansa solucanlara yatak yapılıyor. Matt Fuxan lokantanın müdürlerinden: “Aşçılarımız yemeklik malzemeleri hazırlarken kereviz sapları, soğan ve patates kabukları, marulların kök kısımları gibi gıdaların yenmeyecek bölümlerini çöpe atmak yerine 20 kiloluk kovalarda topluyor. Günün sonunda bu kovaları bodrum katına indiriyor ve buradaki bidonların içine ince bir katman atık seriyoruz. Atıkların üzerini parçalanmış gazete kağıtlarıyla kaplıyoruz. Bir hafta içinde solucanlar bunları tüketiyor.” Lokantanın amacı ‘sıfır atık’ üretmek ve 2012 yılına kadar çöp sorununu ortadan kaldırmak. Altı aydır atıkların azaltılması konusunda yoğun çaba harcayan restoranın sahibi Dave Krick, çöp miktarını yakından izlemiş. Miktarın çokluğu karşısında şok olan Krick, bu miktarı azaltma yolları aramaya başlamış. Matt Fuxan, lokantanın sahibi Krick’in vermikompost yani solucanlarla kompostlama yönteminin restoranın içinde uygulanmasına karar verdiğini söylüyor. Fuxan şöyle konuşuyor: ”Burada kent çapında yürütülen bir kompostlama programı yok. Bu nedenle sorunları kendimiz çözmek zorunda kaldık.” Mutfaktan çıkan günde yaklaşık 50 kiloluk çöpe eklenen yemek artıkları, kızıl Vermont solucanları için her gün ziyafet anlamına geliyor. Solucanlar bu iki büyük metal bidonda yaşıyor. Bidonlar lokantanın deposunun yanındaki küçük bir odada duruyor. Matt Fuxon anlatıyor: ”İki bidonumuz var. Yerden yaklaşık 45 santim yukarıda duruyorlar. Bidonların yüksekliği 90 santim, eni 120 santim, uzunluğuysa yaklaşık 5 metre. Her biri yaklaşık 100 kilo ağırlığında solucan taşıyabiliyor.” Bidonların içinde metal elekler bulunuyor. Solucanlar eleklerin üzerinde, organik gübre ve gıda atıklarının arasında yaşıyor. Solucanların ürettiği kompost elekten aşağıya düşüyor ve kovalarda toplanıyor. Kompostlama, kötü kokulu bir işlem. Bunun nedeni, gıda atıklarının çürümesinin yarattığı kimyasal süreç. Bu durum, bir restoran ortamına uygun olmayabilir. Ancak bu lokantadaki kompostlama kokusuz. Solucanlı kompostlama yani vermikompost, sağladığı bu avantaj nedeniyle birçok işyeri tarafından tercih edilebilir. Ancak sorun, çoğu restoranın kompostlama için yeterli yerinin olmaması. Matt Fuxon şunları söylüyor: "Çöplüklere giden çöp miktarını azaltmanın en yararlı yolu bu. Kompostlamayla çöpü paraya dönüştürüyorsunuz." Bittercreek Alehouse lokantası kompostlama yöntemine başlamadan önce de çevreye duyarlıydı. Mutfakta çayır otlarıyla beslenen Idaho eyaleti sığırı, yerel peynirler ve ünlü organik Idaho patatesi kullanılıyor. Matt Fuxon şöyle konuşuyor: ”Sadece müşterilerimize güzel yemekler sunmakla kalmıyor, bahçenizdeki sebze ve meyveleri besleyen gübreyi de biz hazırlıyoruz.” Pekin Olimpiyatlarına katılan Amerikan Voleybol Takımı’ndan altın madalyalı voleybolcu Thomas Hoff da lokantanın müşterilerinden. Hoff şöyle konuşuyor: ”Seri üretilen gıdalarda bulunan tarım ilaçları ve diğer zararlı maddeler buradaki yemeklerde yok.Yemeklerin kalitesi ve tat farkını hemen anlıyorsunuz. Tatlar son derece özel.” Solucanlar mutfak artıklarını besin değeri yüksek kompost haline getiriyor. Lokanta bu şekilde günde yaklaşık 50 kilo çöpün çöplüklere gitmesini engelliyor. Restoran ayrıca elde ettiği yılda bin tonluk kompostu satmayı planlıyor. Lokanta, böylece müşterilerine hem leziz ve organik yemekler sunuyor, hem de çevreye katkıda bulunuyor.