İstanbul Kart’a ‘HES Şartı’ Kaçak Göçmenleri Tedirgin Ediyor 
İBB’nin 15 Ocak’tan itibaren İstanbul Kart kullanımında HES kodu yüklemeyi zorunlu hale getirmesi özellikle kentte sayıları yüzbinleri bulan çoğu Afganistan uyruklu göçmeni kaygılandırıyor 
İSTANBUL — İstanbul’da Ekim ayında 126,5 milyon yolculuk yapılırken bu sayı sokağa çıkma kısıtlamasının yeniden uygulamaya konulduğu Kasım ayında 103 milyona düşse de hala Türkiye’nin en büyük kentinde ağırlıklı olarak yolculuklar toplu taşıma araçlarıyla yapılıyor. Bu yolculukların neredeyse tamamı İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin kullanıma sokmuş olduğu İstanbul Kart ile gerçekleştiriliyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin 15 Ocak’tan itibaren İstanbul Kart kullanımında HES kodu yüklemeyi mecbur hale getirmesi özellikle kentte sayıları yüz binleri bulan çoğu Afganistan uyruklu göçmeni kaygılandırıyor. Kabil ve çevresinde gazetecilik yaptıktan sonra Türkiye’ye gelen ve bir yılı aşkın süredir İstanbul’da çalışan Özbek kökenli Afganistan vatandaşı Sünetullah Saadet, her gün işe toplu taşımayla giden on binlerce kaçak göçmenin HES kodu zorunluluğunu nedeniyle uykusuz geceler geçirdiğini söylüyor. VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Saadet, ‘‘Afgan ve Pakistanlı kardeşlerimiz burada çok sıkıntı yaşıyor. Kimliği olmadığı için çalışamıyor, çalışma izni olmadığı için çalışamıyor. Yani bir işe gittiği zaman patronu soruyor. ‘Senin çalışma iznin var, mı kimliğin var mı, ikametin var mı?’ Olmadığı için iş vermiyor. Diyor ki ‘Biz kaçak çalıştıramıyoruz. Devlet şüphelense para cezası kesiyor’ diye korkuyorlar. Onun için bir sürü göçmen İstanbul’da ve Türkiye’nin diğer şehirlerinde binlerce sıkıntı ile yaşıyor. Son zamanlarda en büyük sıkıntıları HES kodu. Ne için? Ben şimdi Zeytinburnu’nda çalışıyorum. Evim Kadıköy’de. Metrolar, metrobüsler, otobüsler bütün HES kodu istiyor. Benim HES kodum olmadığı için ben işe gidemem. İşimi kaybederim’’ diyor. Sünetullah Saadet’e, işini kaybetmesi halinde alternatifinin ne olacağı sorusunu şu şekilde yanıtlıyor: ‘‘Afganistan’a gitsek ölürüz, sınırı geçsek, Yunanistan’a gitsek aç kalırız, Türkiye’de kalsak HES koddan dolayı aç kalırız. Başka bir çaremiz yok. Türkiye devletinden ve Afganistan Göçmenler Bakanlığı’ndan istediğim; bir çare düşünsünler. Ne olacak? Ne olacak bizim geleceğimiz? Ne olacak yaşam bizim için? Hiç kimse bize bir şey demiyor?’’ Özbek asıllı gazeteci Türkiye’ye her zaman müteşekkir olduğunu söylerken bazı çevrelerde dile getirilen yabancı düşmanlığının üzücü olduğunu dile getiriyor. Sünetullah Saadet, ‘‘Bildiğiniz gibi her gencin bir umudu var. Ben de geleceğime çok inanıyordum... Onun için ben de okula gittim. Okulu bitirdim. Param olmadığı için üniversite okuyamadım. Afganistan’da savaş olduğu için kaçmak zorunda kaldım. Burada da bazı arkadaşlar, göçmenler ve mülteciler karşısında biraz saygısızlık ediyor. Diyorlar ki ‘Korkaksınız, şerefsiniz, vatansızsınız.’ Böyle arkadaşlara sesleniyorum. Biz de insanız bizim de yaşama hakkımız var. Bizimle lütfen saygılı konuşsunlar. Mecbur olmasak sizin ülkenize gelmeyecektik. İyiliklere teşekkür ederim. Yıllarca Türkiye’den para gönderdik ailemiz ekmek yedi, karnını doyurdular. Bundan sonra da iyiliklerini yardımseverliklerini göstermelerini istiyoruz’’ diyor. Mezar-i Şerif kentinde doğan 23 yaşındaki Shoaib Hasanzada bir restoranda ocakçı olarak çalışıyor. Farsça konuşan Hasanzade ise her gün Sünetullah Saadet’in tersi istikametinde toplu taşıma araçlarını kullanıyor. ‘‘İki yıldır da İstanbul’da yaşıyorum. Çalıştığım yer Ayrılıkçeşme’de, evim ise Zeytinburnu’nda. HES Kodu kuralı tüm planlarımı altüst etti. Çünkü işime her gün metro kullanarak gidip geliyordum. HES kodu kuralı çıktıktan sonra ne yapacağım bilmiyorum. Göçmenler olarak zaten sıkıntılarımız çok fazla, zor bir hayat yaşıyoruz. Metro ile gittiğim işime şimdi taksi tutarak gitmekten başka alternatifim yok. Günde 100 TL para kazanıyorum, onu da taksiciye versem bana ne kalacak? 1-2 gün işe gitmesem beni işten atarlar. İşimi kaybedersem de aç kalırım. Kiram var, masrafım çok. Afganistan’daki ailemin umudu benim, benden para bekliyorlar. Türkiye'de işsiz bir hayat geçirmek mümkün değil. Sadece ben değil bütün göçmenler bu sıkıntıyı yaşıyor.’’ 42 yaşındaki Zabiullah Rasoli de turizm sektöründe çalışıyor. Sunullah Saadet gibi Özbek asıllı olan Rasoli, ‘‘Şu anda metrolara biniyoruz ama 15 Ocak’tan sonra binemeyeceğiz. İşimiz uzakta olduğu için toplu taşıma kullanmak zorundayız. Bu durum şu anda bizim için çok büyük bir sıkıntı. İşe gidemeyince ya bizi kovacaklar ya da yerimize başkasını alacaklar. Yürüyerek de gidemeyiz. Bütün dünya biliyor ki Afganistan güvenli bir yer değil. Türkiye'ye gelmemizin sebebi savaş ve ekonomik sıkıntılar. Afganistan’da eşim ve 3 çocuğum benden para bekliyorlar. Türkiye ve Afganistan devletinden göçmenlerin sıkıntıları için bir çözüm bulmalarını istiyorum’’ dedi. Karton fabrikasında 2000 TL’ye çalışan 22 yaşındaki Mevla Gul ise zaten hastane sorunu yaşadıklarını ve bu sorunla başa çıkmaya çalıştıklarını ancak HES kodu zorunluğu sonrasında çok zor durumda kalacaklarını söyleyerek yetkililerden kendilerine yardım eli uzatmasını istiyor.