 İşsizlik Azalıyor mu Artıyor mu?
TÜİK son bir ayda işsiz sayısının 178 bin azaldığını açıklasa da İŞKUR, 3 Mart’ta açıkladığı İstatistik Bülteni’nde, kayıtlı işsiz sayısının son bir ayda yüzde 14 yükselişle 3 milyon 653 bine ulaştığını bildirdi
İSTANBUL — Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye’de işsizlik düşüş eğilimini sürdürüyor. Bugün, Şubat ayı Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarını açıklayan TÜİK'e göre 15 yaş ve üzerindekiler için işsizlik oranı Ocak ayına kıyasla yarım puan azalarak yüzde 10,7’ye geriledi. Yılın ilk ayında 3 milyon 757 bin olan toplam işsiz sayısı da 178 bin azaldı ve 3 milyon 579 bin kişi olarak kayıtlara geçti. Her ne kadar TÜİK son bir ayda işsiz sayısının 178 bin azaldığını açıklasa da bir başka kamu kurumu İŞKUR, 3 Mart’ta açıkladığı İstatistik Bülteni’nde kayıtlı işsiz sayısının son bir ayda yüzde 14 yükseliş ile 3 milyon 653 bine ulaştığını duyurdu. İŞKUR ile TÜİK arasındaki veri çelişkisi, son bir ay ile sınırlı değil. İŞKUR, son bir yılda işsiz sayısının 972 bin arttığını söylerken TÜİK araştırmaları aynı dönemde işsiz sayısının 4 milyon 236 binden 3 milyon 579 bile gerilediğini ortaya koyuyor. Yine TÜİK’e göre son bir yılda istihdam edilenlerin sayısı ise 27 milyon 477 binden 30 milyon 6 bine yükseldi. İşgücü piyasaları üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Prof. Aziz Çelik ankete dayalı verileri kullanan TÜİK ile kayıtlı verileri kullanan İŞKUR arasında bir fark olmasının mümkün olduğunu, ancak bu kadar farklı yönde iki sonuç çıkmasının metodolojik bir problemden kaynaklanabileceğini savunuyor. VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi, ‘‘Kayıtlı verileri kullanan İŞKUR işsizlik artıyor derken TÜİK’in azalıyor demesi çok acayip bir durum. Evet, iki çalışmanın de birbirini yüzde yüz tutması imkansız ama bu kadar ters yönde iki sonuç kesinlikle izaha mecbur. TÜİK son dönemde kendisini ‘Enflasyonla ve İşsizlikle Mücadele Kurumu’ gibi görüyor sanki. Burada elbette bu bilinçli yahut kasıtlı yapılıyor diyemem ama metodolojik bir problem olduğu görülüyor. Sonuçta bir kurum son bir yılda neredeyse 1 milyon yeni işsiz var derken diğeri işsiz sayısı yaklaşık 700 bin azaldı diyor. Böyle ters yönde büyük fark normal değil’’ dedi. TÜİK’in işsizliğin azaldığını gösteren araştırmasına bir tepki de Cumhuriyet Halk Partisi’nden geldi. Aynı zamanda Emek Büroları Koordinatörü olarak da görev yapan CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, TÜİK araştırması ile İŞKUR verileri arasındaki çelişkiye dikkat çekti. Ağbaba, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ‘‘TÜİK işsizliğin Şubat ayında, Ocak ayına göre 179 bin kişi azaldığını açıklıyor. Ocak ve Şubat ayları arasında ise (İŞKUR’a) işsizlik başvurusu yapanlar sayısındaki artış ise 131 bin kişi. İşsizlik TÜİK’in iddia ettiği gibi azalmıyor, aksine artıyor. TÜİK istihdamın bir ayda 90 bin kişi arttığını ama işsizliğin bir ayda 178 bin kişi azaldığını yani 178 bin kişinin bir ayda iş sahibi olduğunu söylüyor. 90 bin istihdamın arttığı yerde 178 bin kişinin yeni bir iş bulmasını TÜİK nasıl açıklıyor? Şubat ayında TÜİK’e kayıtlı işsiz sayısı 3 milyon 579 bin. İŞKUR’un Mart ayı verilerine göre kayıtlı işsiz sayısı 3 milyon 635 bin kişi. İŞKUR’un Mart ayındaki kayıtlı işsiz sayısı TÜİK’in Şubat ayındaki resmi işsiz sayısını geride bıraktı’’ yorumunda bulundu. TÜİK’in verilerine göre, işsizlik oranı erkeklerde yüzde 9,3 iken kadınlarda ise yüzde 13,4 olarak tahmin ediliyor. Toplam istihdam oranı ise geçtiğimiz ayda olduğu gibi yine 46,6 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 64 iken kadınlarda yüzde 29,6 olarak gerçekleşti. 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,6 puanlık azalış ile yüzde 20,7 olurken bu yaş grubunda işsizlik oranı ise erkeklerde yüzde 17,7, kadınlarda ise yüzde 26,5. İşçi sendikalarının ‘‘geniş tanımlı işsizlik’’ olarak tanımladığı zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan ‘‘atıl işgücü’’ oranı Şubat ayında bir önceki aya göre 0,9 puan azalarak yüzde 21,8 oldu. Türkiye’nin üç büyük işçi konfederasyonundan DİSK’in araştırma birimi DİSK-AR, yayınladığı raporda, geniş tanımlı işsizliğin pandemi öncesi seviyeleri aştığına dikkat çekti. DİSK-AR raporunda, ‘‘Şubat 2020’de 722 bin olan zamana bağlı eksik istihdam sayısı, Şubat 2021’de COVID-19 salgını etkisiyle 2 milyon 61 bin kişiye yükseldi. TÜİK’in atıl işgücü oranından hareketle yaptığımız hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı Şubat 2022’de 7 milyon 989 bin olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsiz sayısı iki yılda 959 bin kişi arttı. Türkiye’de 2018 Eylül’de başlayan ekonomik kriz ve 2020 Mart ayından bu yana yaşanan salgınının da etkisiyle işgücü piyasası dışına çıkış eğilimi artıyor. Şubat 2022’de ise dar tanımlı işsizlik yüzde 10,7 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 21,8 olarak gerçekleşti. Dar ve geniş işsizlik arasındaki fark bu dönemde 11,5 puan oldu. Dar ve geniş işsizlik arasındaki makasın bu denli açılmasının en önemli nedeni salgın dönemindeki işten çıkarma yasağının dar tanımlı işsizliği sınırlı düzeyde tutmuş olması ve işbaşında olunan sürenin azalmasıdır. Böylece dar tanımlı işsizlik sınırlı kalırken geniş tanımlı işsizlik fırlamıştır’’ ifadeleri kullanıldı. Türkiye'de istihdam edilenlerin sayısı uzun bir aranın ardından yeniden 30 milyonu gördü. Ancak istihdam oranı hala yüzde 50’in uzağında. Prof. Aziz Çelik de Türkiye’de her zaman ağırlıklı gündemin işsizlik oranı olmasının istihdamdaki düşüklüğü sürekli gölgelediğini söylüyor. Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi, ‘‘Türkiye’deki işgücü alanının en temel sorunu belki de istihdam oranının düşüklüğü. Çalışma çağındaki nüfusta işgücüne katılımın düşük olması, istihdam alanının en önemli meselesi. Şubat ayı için bu oran yüzde 46,6 olarak açıklandı. Ancak mesela istihdam oranında Avrupa Birliği ortalaması yüzde 65 civarında. İşgücüne katılım oranı ise OECD ve AB ülkelerinde 70’in üzerinde. Maalesef Türkiye’de çalışma çağındakilerin önemli bir bölümü çoğu zaman iş bulamayacağını düşündüğü için işgücü piyasasına girmiyor. ‘İş bulursam çalışırım’ diyor bu kitle’’ dedi.