'Türkiye Gazze Krizi'nde Yapıcı Arabuluculuk Rolünden Uzaklaştı'
İsrail siyasetindeki son gelişmeleri, İsrail-Filistin sorununu ve Türkiye'nin rolünü değerlendiren Washington Enstitüsü Direktörü Rober
İsrail'le Hamas arasında beklenen ateşkes biraz daha gecikecek. Zira İsrail, iki yılı aşkın süredir Hamas'ın elinde tuttuğu İsrail askeri GiladŞalit'in serbest bırakılmasını ateşkes için bir gereklilik olarak öne sürüyor. Gazze Şeridi ile geçişlerin açılması için de yine Şalit'in salıverilmesi şartı masada. Hamas ise İsrail'in son dakika şartları öne sürerek aslında ateşkesi engellemeye çalıştığını savunuyor. Bütün bu gelişmeler İsrail-Hamas ateşkesi ve genel anlamda İsrail-Filistin sorununda bir süre daha bir gelişme sağlanamayacağının işaretleri. Üstelik İsrail'de geride bırakılan seçimlerden de tek bir partiyi iktidara tek başına getirecek bir sonuç çıkmadı. Seçimlerin ardından ‘hükümeti kurma görevi kime verilecek’ sorusu nihayet yanıt buldu. İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres görevi Likud lideri Benyamin Netanyahu'ya verdi. Bu durum İsrail’de bir geleneğin de yıkılması anlamına geliyor. Zira geleneksel olarak görev seçimden en çok sandalye ile çıkmayı başaran partiye veriliyordu. Kadima lideri Tzipi Livni seçimde Netahyahu’dan bir sandalye daha fazla çıkarmayı başarmıştı. Ancak Netanyahu, hükümeti kurabilmek için daha fazla partinin desteğini toplayabilecek durumda görünüyor. Hükümetin kurulabilmesi için anayasa gereği yaklaşık 40 günlük bir süre var. 'Koalisyonda kimin olduğu İsrail'in genel politikalarını fazla etkilemez' Böyle bir ortamda iktidara gelecek koalisyonun beklemede olan İsrail-Filistin sorununa nasıl karşı bir yaklaşım sergileyeceği merak konusu. Washington Enstitüsü Direktörü Robert Satloff, iktidara Livni ya da Netanyahu liderliğinde bir koalisyonun gelmesinin çok büyük bir farklılık yaratmayacağı görüşünde. Satloff, bu farkın ancak İsrail için temel önemdeki toprakların geleceği ve Kudüs konuları müzakere konusu olduğunda görülebileceğini söylüyor. Satloff şöyle konuşuyor: "Tzipi Livni ve Benjamin Netanyahu’nun iki farklı partiden olduğu ve birşekilde farklı felsefeleri olduğu doğru ama şunu da unutmayalım ki 3yıl öncesine kadar Livni aslında Likud Partisi’nin bir üyesiydi. Kadimaise Ariel Şaron tarafından kurulan bir parti. Felsefi açıdanbakıldığında iki partinin çok farklı görüşleri savunduğunusöyleyemeyiz. Pratikte ise kullandıkları taktikler farklı. LivniFilistinlilerle barış müzakerelerine destek veriyor. Netanyahu da aynışekilde. Ancak Livni belki nihai bir sonuca varmakta daha başarılıolabilir. Ama Netanyahu ya da Livni, hangisi bu sürecin sonundabaşbakan olursa olsun, İsrail’in politikasında büyük bir değişiklikbeklemiyorum. Belki daha sonra, yani diplomatik süreç içerisindeİsrail, toprakları ve Kudüs konusunda çok temel politika değişiklikleryapacaksa belki o zaman Livni ve Netanyahu arasında bir farkgörebiliriz. Bu süreçte büyük bir farklılık görmüyorum." Satloff, Amerikan başkanı Barack Obama’nın Ortadoğu politikasının daönceki yönetimlerden büyük bir farklılık göstermeyeceği görüşünde.Ancak Obama’nın George Mitchell gibi deneyimli bir ismi busorunun çözümü için görevlendirmiş olmasının mutlaka olumlu biretkisinin olacağına inanıyor. Satloff, "Obama yönetiminin Ortadoğu diplomasisinin nasıl şekilleneceğinigörebileceğimiz en önemli işaret yönetimin Hamas’a yaklaşımı. Şu anadek Bush yönetimiyle, hatta son 30 yıldaki tüm yönetimlerle tutarlı birşekilde hareket ettiğini görüyoruz Obama’nın. Amerika Ortadoğu’dakidiplomatik sürece katılmak isteyen tüm taraflara belli şartlar koyuyor.Bunlar çok basit şartlar. Ortadoğu dörtlüsü, BM ve AB’nin de kabulettiği şartlar. Bunlar arasında İsrail’in meşruiyetinin kabul edilmesive amaçlara ulaşmak için terörizmin bir yol olarak kullanılmaması var" diyor. Ancak Satloff'a göre Obama yönetiminin bu konuyaverdiği önemi Mitchell’ı özel temsilciliğine ataması da gösteriyor.Mitchell'ın siyasi anlamda başarılı olabilecek bir müzakereci olduğunu düşünen Satloff "Barışıtaraflar yapar. Tavizleri de taraflar verir. Müzakereciler sadece bunukolaylaştırır" diye hatırlatmayı da unutmuyor. Satloff'a göre bilindiği anlamda diplomasiye başlamadan öncebile Gazze’de daha ateşkesin sağlanması, silah kaçakçılığının önlenmesigibi yapılacak çok şey var. Robert Satloff, İsrail-Filistin sorununda kısa vadede bir çözümbeklemenin gerçekçi olmayacağını vurguluyor. Satloff’a göre Türkiye’ninbölgedeki rolü çok önemli ancak Washington Enstitüsü direktörü, sonGazze krizinde Ankara’nın geleneksel yapıcı arabulucu rolünü terkettiği görüşünde. Türkiye'nin tarihsel açıdan bölgede çokönemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan uzman, siyasi liderlerin son krizde İsrail’e çok sert eleştiriler yönelttiğini ancak zamanla Türkiye gelenekselyoluna geri dönerek başarılı bir arabulucu rolüne yenidenbürüneceğine inandığını söylüyor.