Afganistan'a Yardımın Geleceği Sorgulanıyor
Senato Dış İlişkiler Komitesi tarafından hazırlanan raporda istikrar projelerinin kısa vadede olumlu sonuçlar verdiği bildiriliyor
Başkan Barack Obama'nın Afganistan'daki Amerikan askerlerini çekme planını açıklamasından birkaç hafta önce NATO geçiş sürecine hazırlanırken Senato Dış İlişkiler Komisyonu Afganistan'a yapılan yardımla ilgili bir rapor hazırladı. Rapor Afganistan'a son 10 yılda gönderilen 19 milyar dolarlık yardımın hedefine ulaştığını ancak bu paranın istenmeyen olumsuz sonuçlara da yol açabileceğini belirtiyor. Merkezi Los Angeles'ta bulunan bir yardım örgütü Afgan halkına yardımın olumsuz sonuçlarını engellemeye çalışıyor. Jim Hake'in amacı terörizmle savaşa katkıda bulunabilmek. Bilgisayar yazılımcısı ve internet girişimcisi Hake, 8 yıl önce Spirit Amerika adlı yardım örgütünü kurdu. Örgüt Afgan halkına malzeme yardımı yaparak buradaki Amerikan askerlerine yardımcı oluyor. Hake şurları söylüyor: "Askerler yerel halka yardım için neye ihtiyaçlarını olduğunu söylüyorlar. Örneğin Afgan kadınlara dikiş makinesi gerekiyor, çocuklara okul malzemesi erkeklere iş aleti lazım." Los Angeles merkezli örgüt internet aracılığıyla bağış topluyor. Bütün toplanan para yardımı malzeme satın almakta kullanılıyor. Bu malzemeler yerel ekonomiye yardım amacıyla Afganistan'dan alınıyor. Hake bir amaçlarının da Amerikan askerlerinin Afgan halkıyla ilişkileri geliştirmek olduğunu söylüyor. Amerika Barış Enstitüsü'nden Andrew Wilder Afganistan'a yardımın etkilerini inceliyor. Wilder şöylekonuşuyor: "Yardım projelerinin amaçları çok iyiniyetli. Ancak bazen bazılarının istenmeyen sonuçları olabiliyor." Senato Dış İlişkiler Komisyonu tarafından hazırlanan raporda istikrar projelerinin kısa vadede olumlu sonuçları olduğu, örneğin bu sayede ilişkilerin geliştirildiği ve istihbarat toplandığı belirtiliyor. Ancak fazla yardım yerel ekonomiyi istikrarsızlaştırabileceği gibi Amerika ve NATO askerleri ülkeden çekildikten sonra ekonomik durgunluğa da yol açabilir.Andrew Wilder şunları söylüyor: "Bir savaş yaratarak ekonominin balon gibi büyümesine yol açtık. Şimdi savaştan çıkma sürecine girerken bu balonun da patlama riski doğuyor." Dünya Bankası tahminlerine göre Afganistan'da yerel gelirin yüzde 97'si askerlerle yardım örgütlerinin harcamalarından elde ediliyor. Uluslararası yardım kuruluşlarından elde edilen para Afgan hükümetine gitmiyor. Rapor bu durumun hükümetin kaynakları kontrol etme yeteneğini zayıflattığını ve yolsuzluğu arttırabileceğini belirtiyor. Bazı bireysel projelerin sürdürülmeleri için bir plan da yok. Spirit of Amerika'dan Jim Hake bazı projelerin uzun vadeli olmaya gerek duymadığını ve yine de yerel halka yardımcı olabileceğini söylüyor. Hake, örgütünün küçük projeler üzerinde çalıştığını ve paranın nereye harcandığını yakından izleyebildiklerini belirtiyor: "Taşeronlarla çalışmıyoruz. Afganistan'da malzeme gerektiğinde bunu kendimiz doğrudan kaynağından alıyoruz." Ancak Afganistan'a akan dış yardımın önündeki engeller devam ediyor. Uluslararası Barış Enstitüsü’nden Andrew Wilder dış yardımın zamanla azalacağını belirtiyor. Wilder yardım fonlarının Afgan hükümetinin kontrolunda olması gerektiğini savunuyor: "Uluslararası örgütlerin bu ulusal programlara destek vermesi önemli. Bu projelerin güvenilir olup olmadıkları da ortaya çıkarılmalı. Yardım programları hükümet bütçesi içinde yer alırsa daha uzun vadeli ve sürdürülebilir olur." Senato raporu da Afganistan'a yapılan yardımın denetlenmesini ve hükümet yolsuzlukla mücadele ettiği sürece yardımın sürdürülmesini tavsiye ediyor.