Bu Pazar Sadece Kadınların
Diyarbakır’da sadece kadınların satış yapabilen semt pazarı, yıllardır ayakta durmaya çalışıyor. Her sabah pazara gelerek tezgahlarını açan kadınlar, sebze meyve satarak geçimlerini sağlıyor
DİYARBAKIR — Semt pazarının adı ‘Jiyan’ yani yaşam.‘Kadın yaşamdır’ felsefesinden yola çıkılarak bu isim konulmuş. Pazarın bütün satıcıları kadın. Diyarbakır’da 8 Mart Dünya Kadınlar Günü denince akla ilk onlar geliyor. 400 bin nüfuslu Bağlar ilçesinde 2013 yılında kurulan pazar, Türkiye’deki ilk örneklerden biri. Başka pazarlarda erkeklerle birlikte tezgah açan kadınlara rastlamak mümkün ama bütün tezgahtarların kadın olduğu örnek neredeyse yok. Pazarın kuruluş amacı şiddet mağduru ya da dar gelirli kadınlara iş imkanı sağlamak. Daha önce bir noktada sabit olan pazar, son yıllarda seyyar hale geldi. İlk açıldığında 258 kadının tezgahlarını kurduğu pazardaki satıcı sayısı 100’e kadar düştü. Her gün bir mahallede kurulan pazarda, sebze meyve başta olmak üzere, birçok ürünü bulmak mümkün. Sabahın erken saatlerinde yaş sebze-meyve haline giden kadınlar, ürünlerini alarak pazarın yolunu tutuyor. Ürünlerini tezgahlara yerleştirdikten sonra, müşterilerini beklemeye başlıyorlar. Saatler ilerledikçe pazar kalabalıklaşıyor. Tezgahtarlar kadın, müşteriler karışık. Kadınlar kış soğuğuna aldırmıyor, akşama kadar tezgah başında ekmeklerini çıkarıyorlar. Pazarcılardan biri de Nurdan Saltık. Yaşı 50’ni üzerinde, yıllardır pazarda.Bir yandan tezgahını düzeltiyor, bir yandan VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlıyor. Geçimlerini sağlayabilmenin mutluluğunu yaşadığını söyleyen Saltık, “Bir kadın olarak pazarda çalışmak fiziken yorucu ama bizim için gayet rahat. Bir kadın çocuk doğurabiliyorsa, evin yükümlülüğünü alabiliyorsa, evin bütçesini düşünürken kafa yorabiliyorsa, bunu da yapabilir. Burada fizikken yoruluyoruz ama bizim için günün sonunda evimize iki ekmek alıp götürebilirsek, çocuğumuzun okul harçlığını çıkarabilirsek gayet mutlu oluyoruz, yorgunluğunu atıyoruz” dedi. 8 Mart Saltık için ne anlama geliyor? Saltık; ”8 Mart bir gün değil, biz 365 gün boyunca çalıştığımız zaman, evimize ekmek götürdüğümüz zaman, çoluk çocuğumuza mutlu olduğumuz zaman bizim için her gün 8 Mart Kadınlar günü. Biz sadece 8 Mart'ta değil her gün hatırlanmak istiyoruz” diyor. Pazarcı kadınlardan biri de Fatma Topal. 30’lu yaşlarda ve geçimini pazardan sağlıyor. Yaz kış demeden tezgahının başında, VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Topal, sadece 8 Mart’tan hatırlanmak istemediklerini söyledi. Topal, “Bizim dileğimiz sadece 8 Mart'ta ya da 25 Kasım'da hatırlanmak değil, kadınların her zaman birbirine destek olmasıdır. Yılın 12 ayı biz buradayız, belli sıkıntılarımız oluyor, kışın soğuk, yazın sıcak değil tek sorun. Sadece 8 Mart'ta biz burada değiliz. Biz her zaman buradayız, her zaman karşımızdaki kuruluşların, kadın derneklerinin desteklerini bekliyoruz. Biz her zaman birbirimize destek olmalıyız, her zaman birbirimize ihtiyacımız var, sadece 8 Mart'ta değil” diye konuştu. Pazarcı kadınlar sorunlarına çözüm aramak amacıyla Bağlar Kadın Pazarcıları Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği adı altında örgütlendi. Dernek Başkanı Gazal Tunç da pazarcı. VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Tunç, amaçlarının kadınların kendi ayakları üzerinde durması olduğunu söyledi.Tunç, “Kadınlar kendi emeğiyle, kendi parasını kazansın ve kendi ayakları üzerinde dursun, hiçbir zaman bir erkeğe muhtaç olmasın. Her zaman diyorlar ya kadın erkek eşittir; bu eşitliği bugüne kadar görmedik, bugünden sonra inşallah görürüz. Yetkililere sesleniyoruz artık televizyonlarda gazetelerde kadınların ölümünü duymak istemiyoruz” şeklinde konuştu.