Amerika Yaşama ve Ölme Hakkını Tartışıyor
Terri Schiavo'nun dramı son günlerde tüm ülkeyi büyük bir tartışmanın içine çekti
Bir ailenin dramı son günlerde tüm ülkeyi büyük bir tartışmanın içine çekti. 15 yıl önce girdiği bitkisel yaşamını tüple beslenerek sürdüren kadının yaşamına son verilsin mi? Anne ve babası 41 yaşındaki Terry Schiavo’nun yaşatılmasını, kocası ise, sağlığı yerindeyken, “tüplerle yaşatılmayı istemem” diyen eşinin, bu isteğine uyulmasını istiyor. Bölünen ailenin karşılıklı açtığı sayısız davalar devam ederken bir hafta önce beslenme tüpleri mahkeme kararıyla çıkartılan hasta yaşamını tamamlıyor. Olayın manevi ve hukuki yönleri herkesi düşündürüyor. Amerikalılar, Terry Schiavo’nun ana-babası ile eşi arasında bölünmüş durumda. Kimi, mahkeme kararıyla çekilen beslenme tüplerinin derhal geri takılarak Terry Schiavo’nun ölmesinin engellenmesini, kimi de kendi vasiyetine uyularak, onun rahatça ölmesine izin verilmesini istiyor. Amerikalıların önündeki tartışma, en basit olarak şu: eğer iyileşmesine tıbben imkan yoksa, kişinin yaşamına son verilsin mi? Daha da önemlisi bu kararı kim versin? Ancak ülkenin en tanınmış tıpta ahlak konusunda uzman Arthur Caplan soruların bundan ibaret olmadığını ve Amerikan toplumunun önünde çok daha derin manevi sorunların bulunduğunu belirtiyor: Bu uygulamayla, tıp alanında kişinin hak ve özgürlükleri kavramı, yaşam hakkının önüne geçiyor. Kişi hak ve özgürlüklerinin korunması, Amerikan anayasasının en temel ilkelerinden biri. Bu özgürlükler kişinin ölme hakkını da içeriyor. Tıpta ahlak konusunda uzman Caplan, temel hak ve özgürlükler açısından ölmeyi isteme hakkını şöyle değerlendiriyor. Eğer bir mahkemenin yargıcı, manevi bir yol gösterilmesini, bu tür zor tıbbi durumlarda rehberlik istediği taktirde tıpta ahlak uzmanları nasıl bir yol önerecek. Arthur Caplan bu soruya da şu yanıtı veriyor: Amerikalılar şu anda gelişen tıbbın ortaya çıkarttığı bir açmazla karşı karşıya. Bir yandan yaşamı kutsal sayan dini inançlar, öte yandan ölecek hastaların bitkisel hayata girmiş ve tedavisine imkan olmamasına rağmen, yıllarca tüple beslenip nefes alır vaziyette kalmasına imkan veren ileri teknoloji ve tıbbi gelişmeler. Kişinin, çektiği acıya son verme, onurlu bir şekilde rahatça ölmeyi isteme, tıbbi tedaviyi reddetme hakkı gibi durumları düzenleyen yasaların bulunmadığı bir ortamda içine düşülen açmazı çözmek için, şimdilik hukukun temel ilkeleri yol gösteriyor.