Mavi Akım Projesi'nde Tahkim Süreci Askıya Alındı - 2003-07-31
Rusya’dan Türkiye’ye yılda 16 milyar metreküpe çıkacak miktarda doğalgaz satılmasını öngören Mavi Akım Projesi ilk günden beri tartışıl
Rusya’dan Türkiye’ye yılda iki milyar metreküpten başlayarak, 16 milyar metreküpe çıkacak miktarda doğalgaz satılmasını öngören Mavi Akım projesi, gündeme geldiği ilk günden itibaren yoğun tartışmaların odağı oldu. Bu tartışmalara rağmen, 392 kilometresi Karadeniz’in altından geçen toplam 1298 kilometrelik boru hattının inşası tamamlandığında, dönemin Türk ve Rus yetkilileri bu borunun sadece Karadeniz’in iki yakasını değil, Türk ve Rus halklarını da birleştirdiği yönünde konuşmalar yapmıştı. Aradan geçen süre içinde, Türkiye’de yaşanan ekonomik kriz, doğalgaza olan talebi düşürdü. Ayrıca kriz nedeniyle, doğalgazı Türkiye’nin bir çok iline yayacak olan iletim hatlarının yapımında da gecikmeler meydana geldi. Türkiye’nin başa İran olmak üzere diğer ülkelerle yaptığı doğalgaz alım anlaşmaları da göz önünde tutulduğunda, ortaya ciddi miktarlarda arz fazlası çıktı. İşte böyle bir konjonktürde, Türkiye’de yaşanan hükümet değişikliğinin ardından hem ülkenin enerji politikası hem de Mavi Akım Anlaşması bir kez daha masaya yatırıldı. Anlaşmanın imzalanmasında usulsüzlük yapıldığı iddiasıyla bazı bürokratlar hakkında soruşturma başlatılırken, Ankara da arz miktarı ve doğalgazın fiyatını belirleyen formülü yeniden tartışmaya açtı. Hedef, alım miktarını ve fiyatını düşürmekti. Türkiye, Mavi Akım üzerinden aldığı doğalgaz için 1,000 metreküp başına yaklaşık 120 dolar öderken, Rus firması Gazprom kendi formülü uyarınca bu miktarın 153 dolar olması gerektiğini söylüyordu. Yapılan görüşmeler sonuçsuz kaldı ve Türkiye 12 mart tarihinde mavi akım üzerinden doğalgaz alımını durdurdu. Taraflar karşılıklı olarak uluslar arası tahkime gitti. Türk basınında Rusya’nın ekonomik misillemede bulunacağı yönünde haberler çıktı. Bu haberler Moskova tarafından yalanlandı. Bu arada görüşmelere de devam edildi. Son olarak dün Gasprom ve Botaş heyetleri ile 4 saatlik bir toplantı yapan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, toplantı sonunda Mavi Akım konusundaki tahkim sürecinin askıya alındığını açıkladı. Taraflar önümüzdeki haftadan itibaren fiyat formülü üzerinde çalışmaya başlayacak. Ancak Güler, oluşacak fiyatların Avrupa ülkelerinden daha yüksek olmayacağını bildirdi. Bu da Rus tarafının fiyatta önemli bir indirimi kabul ettiğini gösteriyor. Bakan Güler ve Gasprom heyetinin başkanı Kamorov 1 Ağustos’tan itibaren Mavi Akım projesi çerçevesinde Rusya’dan gaz alımına başlanacağını da duyurdu. Doğalgaz savaşlarında bir ateşkes niteliği taşıyan bu açıklamanın ardından, taraflar arz miktarı ve fiyatlar konusunda da kalıcı bir anlaşmaya ulaşabilirse, 1298 kilometrelik boru hattı, sadece doğalgaz nakledilmesine değil, iki ülke arasındaki ekonomik, siyasi ve toplumsal ilişkilerin geliştirilmesine de hizmet edecek.