Iran'a Tanınan Süre Ay Sonunda Doluyor
İran, nükleer programının barışçı amaçlı olduğunu savunuyor; Uzmanlar İran'ın nükleer silah üretme yeteğini elde etmesinin uzun süreceğ
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, uranyum zenginleştirme işlemlerini durdurması için İran’a bu ay sonuna kadar süre tanıdı. Zenginleştirilen uranyum, sivil amaçlar için olduğu gibi nükleer silah üretmek için de kullanılabiliyor. Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler Atom Enerji Dairesi Başkanı Muhammed El Baradey’den, İran’ın Güvenlik Konseyi’nin taleplerini yerine getirip getirmediği konusunda Konseye bilgi vermesini istedi. Bu karardan sonra İran, uranyum zenginleştirme işlemini başarıyla gerçekleştirdiğini açıkladı. Baradey, Tahran'da görüştüğü İranlı yetkililerden, nükleer tesislerini uluslararası denetime açmalarını istedi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin kararı, Tahran’ın nükleer programı üzerinde Batılı devletlerle İran rejimi arasında devam eden çekişmede gelinen son aşama oldu. Amerika ve Avrupa devletleri, İran’ın nükleer silahlar edinmeye çalıştığına inanıyor. Devlet Başkanı Mahmud Ahmedinejad liderliğindeki İran hükümeti ise nükleer programının sadece sivil ve barışçı amaçlara yönelik olduğunu belirtiyor. Başkan Bush Güvenlik Konseyi’nin son kararından önce yaptığı bir basın toplantısında, İran’ın nükleer silah sahibi olmasının kabul edilemeyeceğini ve uluslararası güvenlik açısından tehdit oluşturacağını söyledi: İran’ın, uranyum zenginleştirme işlemini başarmış olsa da, nükleer silah üretebilmek için gerekli bilgi ve teknoloji düzeyine ne zaman ulaşabileceği konusunda uzmanlar arasında görüş ayrılıkları var. Tahminler, bu sürenin 2’yle 10 yıl arasında değişebileceğini gösteriyor. Silah Kontrol Derneği adlı bağımsız araştırma kuruluşunun başkanı Daryl Kimball şöyle diyor: Uzmanlar, İran’ın, gizlice nükleer faaliyet yürüttüğünün 2003 yılında ortaya çıktığını hatırlatıyor. Oysa İran, Uluslararası Nükleer Malzemenin Yayılmasını Önleme Anlaşmasını o tarihten 18 yıl önce imzalamıştı. Amerikalı eski diplomat Tom Graham son 30 yıldır silah kontrolu amacıyla yapılan bütün uluslararası görüşmelerin hepsinde görev aldı. Eski Büyükelçi Graham, İran’ın nükleer programının 1970’lerdenberi devam ettiğini söylüyor: Bazı uzmanlar İran’ın nükleer programı konusunda gelinmiş olan noktada çözümün zor olacağını, bunun için iki tarafın da esneklik göstermesi gerektiğini düşünüyor. Konu üzerinde Batılı güçler ve İran tamamen farklı tutum içinde bulunuyor. Dış İlişkiler Konseyi adlı düşünce kuruluşunun uzmanlarından Charles Kupchan’a göre, Amerikalılar ve Avrupalılar açısından tek sorun, Tahran’ın nükleer silah sahibi olması: Amerika’da yaşayan ve New Jersey’deki Ramapo Üniversitesi’nde siyasi ekonomi profesörü olan İranlı Behzad Yagmanian, nükleer uyuşmazlıkta ilginç bir diğer siyasi unsur görüyor: Profesör Charles Kupchan, Amerika’nın, İranlıların ulusal gurur duygusundan yararlanarak bir diyalog başlatabileceğini söylüyor: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’dan uranyum zenginleştirme çalışmalarını durdurmasını ve tesislerini uluslararası denetime açmasını istedi. Son günlerde ise Amerika’da yayınlanan New Yorker dergisinde, Amerika’nın İran’daki nükleer tesislere karşı askeri operasyona girişmek için hazırlık yaptığı yolunda bir yazı çıktı. Uluslararası Atom Enerjisi Dairesi, İran’ın, Güvenlik Konseyi’nin son talebini yerine getirip getirmediği konusunda Konseye bu ay sonunda bir rapor sunacak. Uzmanlar, uyarıları dikkate almadığı takdirde İran’ın daha sert önlemlere ve hatta uluslararası yaptırımlara hedef olabileceğini söylüyor.