Huadhënia forma kryesore e investimeve kineze në Ballkan
Investimet kineze në Ballkan janë më të larta se ato nga vendet e Bashkimit Europian.
Pandemia e Covid 19 e ka vënë Kinën në fokus të analizave për raportet e vështira tregtare të saj me SHBA dhe vendet e Europës. Pas krizës së euros në vitin 2008, investimet kineze në Europë u rritën 50 herë. Edhe investimet e saj në Ballkan janë më të larta se ato të vendeve të BE, kompanitë e të cilave, kur duan të zhvillojnë një kontratë, janë të maturuara, kanë procedura të rrepta dhe marrin shumë kohë, ndërsa kompanitë kineze operojnë më shpejt, me kosto të ulët pa patur parasysh standardet mjedisore apo sociale. Forma kryesore e investimeve kineze në Ballkan është huadhënia thonë studiuesit dhe kjo ka sjellë në disa raste rritje të borxhit publik në këto vende, siç është rasti në Malin e Zi. Kriza e COVID 19 nxori në pah dhe hodhi në mjaft tryeza diskutimi, raportet tregtare mes Europës dhe Kinës, apo SHBA dhe Kinës, si dhe interesat gjeopolitike në këtë rrafsh. Kina është ekonomia e dytë më e madhe në botë pas asaj amerikane dhe ekspertët mendojnë se ajo mund të sjellë lëvizje tektonike në arkitekturën e ekonomisë botërore. thotë Selami Xhepa, President i Universitetit Europian të Tiranës. Studiuesit mendojnë se Kina ka ditur t’i shfrytëzojë krizat në Europë dhe pas asaj të vitit 2008, investimet kineze u rritën 50 herë, nga 800 milion dollarë në 42 miliard dollarë në vitin 2016, duke bërë që fluksi i investimeve kineze në Europë të jetë 4 herë më i madh se ai i investimeve europiane në Kinë. Në tre vitet e fundit këto investime kanë rënë në 13 miliard dollarë për dy arsye, thonë ekspertët, që lidhen me kontrollin e kapitaleve nga qeveria kineze dhe proçedurat e rrepta nga vendet e BE. “”, - thotë Valbona Zeneli, Drejtore e departamentit të inisiativave strategjike “Marshall Center”, Gjermani Edhe Ballkani ka parë një rritje të gjurmës së investimeve kineze, përmes krijimit të një platforme 17 plus 1, mes Kinës, disa vendeve europiane dhe vendeve të Ballkanit perëndimor, me përjashtim të Kosovës. “”, - thotë Valbona Zeneli, Drejtore e departamentit të iniciativave strategjike “Marshall Center”, Gjermani Forma kryesore e investimeve në rajonin e Ballkanit është huadhënia për projekte të infrastrukturës, dhe 89% e atyre që konsiderohen investime thonë ekspertët janë borxhe. Ilustrimi është autostrada e Barit në Mal të Zi që ka rritur borxhin në këtë vend në 80%. Në qasjen e ekpertëve këto projekte të mëdha janë mjete perfekte, për të nxjerrë dobësitë strukturore dhe paaftësitë administrative të këtyre vendeve. “”, - tha Ardian Haçka, Drejtor i hulumtimeve në Institutin për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekspertët thonë se kompanitë e BE kalojnë në një fazë të gjatë kontrolli dhe maturimi para se të zhvillojnë një kontratë, ndërsa kompanitë kineze kanë disa përparësi ndaj tyre, ndaj dhe ka një stepje nga qeveri të vendeve të ndryshme kur bëhet fjalë për këto investime. “”, - thotë Valbona Zeneli, Drejtore e departamentit të inisiativave strategjike “Marshall Center”, Gjermani Investimet e Kinës në Shqipëri llogariten afro 500 milion dollarë. Shqipëria nuk ka shpenzuar fonde nga buxheti i shtetit, pasi transaksionet kanë qenë raporte tregtare mes kompanive private. “”tha Selami Xhepa, President i Universitetit Europian të Tiranës. Studiuesit mendojnë se edhe në rastin e krizës së Covid-19 Kina tentoi të shfaqej si një nga vendet më të përgjegjshme në këkë krizë, dhe kërkoi të zbehë përgjegjësinë, që pati për mungesën e transparencës. Përkundrejt fushatave të keqinformimit, ekspertët mendojnë se duhet t’i referohemi shifrave: SHBA është donatori më i madh humanitar në botë gjatë pandemisë me 6.5 miliard dollarë thonë ata. Vetëm për Shqipërinë SHBA ka vënë në dispozicion 2 milion dollarë. Ndërkohë dhe BE ka një plan asistence prej 3.3 miliard euro për krizën që shkaktoi pandemia, me një ndihmë dhe kredi të buta prej 280 milion euro për Shqipërinë.