E ardhmja e energjisë bërthamore në botë
Pas tërmetit dhe cunamit të 11 marsit në Japoni, vendet po rishikojnë programet e tyre të energjisë bërthamore
Vetëm parapak muajsh, ekspertë flisnin për ringjalljen e industrisë së energjisë bërthamore. Pas më shumë se dy dekadave të funksionimit relativisht të sigurt, dhe me rritjen e kërkesës së publikut për centrale të pastra pa karbon, shumë vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara dukeshin gati të rifillonin përdorimin e energjisë bërthamore si alternativë a pastër, e sigurt dhe efikase ndaj naftës. Por pastaj ndodhi tërmeti dhe cunami i 11 marsit që dëmtoi rëndë kompleksin e reaktorëve të Fukushima-Daiçit në Japoni. Në të gjithë botën, vende si Kina, me projekte aktive të energjisë bërthamore i pezulluan punimet për t’i rishikuar ato, ndërsa Gjermania dhe vende të tjera i anuluan planet e tyre. Dyshime të reja janë ngritur tani për të ardhmen e energjisë bërthamore. Ndërkohë që mbyllja dhe përpjekjet e pastrimit të rrezatimit në uzinën e dëmtuar bërthamore të Fukushimës pritet të marrin disa muaj, në mos vite, ekspertët kanë filluar të mendojnë se si kjo tragjedi do të ndikojë tek rritja e industrisë miliarda dollarëshe të energjisë bërthamore në botë. Madje, edhe analistët më optimistë parashikojnë ngadalësim të theksuar. Adrian Hejmer është drejtor ekzekutiv i programeve strategjike në Institutin Amerikan të Energjisë Bërthamore. Në Shtetet e Bashkuara nuk është ndërtuar asnjë central bërthamor në 32 vitet e fundit – që nga aksidenti i centralit bërthamore të Three Mile Island në vitin 1979 në shtetin Pensilvania. Frika e publikut rreth rreziqeve ndaj mjedisit dhe shëndetit nga rrjedhjet radioaktive dhe zhvillimi i shpejtë i burimeve të tjera të pastra dhe të ripërtëritshme e kanë kufizuar zhvillimin e energjisë bërthamore. Kris Flejvin është president i Worldwatch Institute, një grup ambjentalist në Uashington. Megjithatë, përkrahësit e energjisë bërthamore thonë se aksidentet kanë qenë të rralla. Ata vënë në dukje se mes shqetësimeve për ndryshimet klimatike, ndotjen e ajrit dhe nevojën për energji më të pastër dhe pa gaz karbonik, energjia bërthamore luan rol të rëndësishëm. Çarl Ebinger është drejtor për Nismën e Sigurisë Energjitike në Institutin Brukings në Uashington. Kostoja e ndërtimit të një kompleksi bërthamor modern mund të shkojë në miliarda dollarë dhe pronarët mund të presin me vite për miratimin e vënies në funksion. Kjo ka bërë që shumë vende të ngrejnë pyetjen nëse duan miratimin e uzinave bërthamore, qoftë të reja apo të vjetra. Menjëherë pas incidentit në Fukushima të Japonisë, shumë vende reaguan. Vendet si Kina dhe India, të cilat përballen me probleme të ndotjes së ajrit dhe ndryshimit të klimës, po investojnë shumë në zhvillimin e energjisë diellore, të erës dhe veçanërisht bërthamore. Por, njerëzit kanë ende nevojë për energji elektrike. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë nga tani e deri në vitin 2050 kërkesa globale për energji do të trefishohet, çfarë do të kërkonte investime prej 350 trilion dollarësh. Se cili do të jetë roli i energjisë bërthamore, mbetet ende për t’u parë pas rezultateve që do të dalin nga reaktorët e Fukushimës.