Ekstremizmi në Ballkan: ideologjia radikale
Ballkani në krahasimin për frymë të popullatës, ka më shumë luftëtarë të huaj që kanë shkuar në Siri sesa nga çdo rajon tjetër i Evropës
Ndërsa kamera lëviz përballë një grupi fëmijësh boshnjakë që mbajnë flamurin e të është quajturit grup terrorist “Shteti Islamik”, ata brohorasin emrin e udhëheqësit të grupit ekstremist . Djemtë nën moshën 10 vjeçare, shumë prej tyre biondë dhe me tipare evropiane, japin paralajmërime për Amerikën: “Varri juaj do të jetë në Siri” shprehen ata. Kjo video është një prej shumë reklamave të prodhuara me mjeshtri dhe të publikuara nga Shteti Islamik dhe që kanë për objektiv Ballkanin. Përgjatë rajonit të Ballkanit, zyrtarët e sigurisë thonë se po vazhdon një luftë për zemrat dhe mendjet, ndërsa fëmijët shpesh janë vetë objektivi i kësaj propagande. Vjekoslav Vukovic është zëvendës ministër i sigurisë në Bosnje. Shumë ballkanas, kryesisht nga Bosnja dhe Kosova dhe disa nga Serbia, Maqedonia dhe Shqipëria, kanë shkuar të luftojnë në Siri. Nuk ekziston një përgjigje e saktë lidhur me arsyen se pse ballkanasit janë joshur drejt ideologjisë radikale islamiste, ndërsa ekzistojnë disa fije të përbashkëta. Shumë fajësojnë politikat jofunksionale dhe përkeqësimin ekonomik pas luftës në rajon. Në Bosnjë, papunësia mes grupmoshës 15-24 vjeçare është 63 përqind ose më e larta në botë. Në Kosovë, është rreth 30 përqind. Si rezultat ka lindur edhe është një ndjenjë e përgjithshme e shpërbërjes dhe humbjes së shpresës. Vlado Azinovic është profesor i shkencave politike në Universitetin e Sarajevës: Profesori thotë se ideologjia radikale islamiste shpesh e mbush këtë boshllëk të krijuar. Shumë prej atyre që shkojnë në Siri vijnë nga familje të shpërbëra me pak ose pa orientim prindëror. Ai thotë se shpesh ata mbështeten tek idividë që pretendojnë se janë udhëheqës fetarë dhe mund të shtjellojnë kompleksitetet që ka bota dhe qëndrimin që ata veçanërisht duhet të mbajnë. Padyshim, këta udhëheqës të vetëquajtur, u ofrojnë atyre pikpamjet më të thjeshta bardh e zi që vetë njerëzit janë të gatëshëm të përqafojnë. Makina e përgatutur mirë mediatike e Shtetit Islamik po e përdor vazhdimisht këtë vakum. Faqet e saj zyrtare janë të bllokuara, kështu që grupi përdor terma kërkimi dhe hashtag për të ndarë informacionin publikisht me pasuesit. Një valë videosh të realizuara me cilësi të lartë, disa shokuese dhe të dhunshme, të tjera që përshkruajnë jetën xhihadiste “romantike”, janë të gatshme për ata që i kërkojnë në internet. Një ish-anëtar i Muxhahedinëve boshnjakë dhe Al Kaidës, Aiman Dean, thotë se 20 vjet më parë, radikalët i përhapnin mesazhet e tyre tek grupe të vogla. Tani interneti e ka ndryshuar këtë prirje. Në rastin e Husein Bosnic, të mashtruarit nuk iu duhet të shikonin larg. Një imam, që është quajtur në mënyrë jo-zyrtare udhëheqësi i komunitetit Salifi me pikëpamje xhihadiste në Bosnje, u dënua kohët e fundit me shtatë vjet burg për “nxitje publike, rekrutim dhe organizimin e një grupi terrorist.” Në predikimet e tij të publikuara në Youtube, ai u thoshte pasuesve se vrasja e njerëzve të pafe, ose jo-myslimanëve do t’i çlirojë ata nga çdo mëkat i mëparshëm. Të paktën gjashtë qytetarë boshnjakë që morën pjesë në predikimet e tij thuhet të jenë vrarë në Siri; të tjerët ende mbeten aty. Shqetësimi për zyrtarët e sigurisë në rajon është se çfarë ndodh kur këta luftëtarë kthehen në atdhe të stërvitur me armë ushtarake dhe eksplozivë? Komunitetet në mbarë rajonin kanë filluar të luftojnë kundër ekstremizmit të dhunshëm. Në një klasë në Shkollën e Mesme Bahri Haxha pranë Prishtinës, nxënësit pyeten se si grupet si Fronti al-Nusra rekrutojnë të rinjtë. Të ndarë në grupe me nga tetë vetë, nxënësit të mbledhur rreth bankave shkollore, shkruajnë në letër arsyet që ekstremistët mund të përdorin për t’i tërhequr ata. I pranishëm në këtë aktivitet është një grup nga Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë, që drejton diskutimin. Secili grup i nxënësve sjell një listë argumentash para klasës dhe kështu fillon një diskutim. Zoti Perteshi dhe stafi i tij hedhin nga një këndvështrim ndryshe për secilin prej argumenteve të paraqitur nga nxënësit. "Qëllimi është që t’i mësojmë ata t’i shohin gjërat me një sy më kritik", thotë ai. "Pastaj ne i ndihmojmë ata të ndërtojnë një strategji të re për të trajtuar këtë problem". Zoti Perteshi thotë se problemi i ekstremizmit mund të zgjidhet vetëm nga shoqëria si një tërësi, pra institucionet qeveritare, shkollat, OJQ-të dhe, më e rëndësishmja, bashkësitë fetare duhet të japin të njejtin kontribut. Në Mitrovicë, Imami Enis Rama është marrë me përpjekjet kundër ekstremizmit për disa vite. Ai ka biseduar me disa të rinj që ishin në rrezik të shkonin në Siri. "Ka shumë sfida për të rinjtë këtu," thotë ai. "Nuk ka mundësi të mjaftueshme për t’i mbajtur ata të angazhuar këtu. Dhe në qoftë se nuk ka mundësi për ta këtu, atëherë ata do ta derdhin energjinë e tyre diku tjetër". Ai thotë se një pjesë e madhe e luftës kundër ekstremizmit është zbërthimi i mesazhit të militantëve. Zyrtarët e sigurisë me të cilët bisedoi Zëri i Amerikës e pranojnë se rajoni ka qenë i ngadalshëm në reagimin ndaj këtij problemi, por ata thonë se është bërë përparim në këtë drejtim.