Kohë prove për NATO-n - 2002-09-23
Ish-ambasadori amerikan në NATO, Robert Hunter flet mbi sfidat me të cilat përballet aleanca
Zoti ambasador, cilat mendoni se janë sfidat me të cilat përballet aleanca në realitetin e ri botëror dhe si do të trajtohen ato në samitin që do të mbahet në Pragë së shpejti? Ajo që të bën përshtypje në kalimin nga vitet ’90 në këtë dekadë të re, është se NATO vërtetoi se nuk i ka ikur koha por mbetet shumë e rëndësishme për t’u përballur me sfidat e reja botërore, edhe brenda vetë Evropës për të përfunduar procesin e krijimit të një Evrope të bashkuar dhe të lirë dhe veçanërisht për tu siguruar që të gjitha zonat, gjithë vendet e Evropës Juglindore, Shqipëria, vendet e Ballkanit dhe vendet e tjera të ngjashme të integrohen plotësisht në botën demokratike perëndimore. NATO duhet të luajë rolin e saj në këtë drejtim. Ajo do të pranojë anëtarë të rinj në takimin e nivelit të lartë në nëntor. Do të përfundojë punën për krijimin e marrëdhënieve të reja me Rusinë. Ajo gjithashtu do të punojë për rritjen e aftësive ushtarake të të gjithë aleatëve në mënyrë që ata të vazhdojnë të punojnë së bashku, por çështja më e rëndësishme do të jetë sesi duhet të përballohen sfida si terrorizmi ndërkombëtar, si mund të përballohen sfida të tilla si rreziku i përhapjes së armëve të shkatërrimit në masë, veçanërisht atyre bërthamore. Po ashtu Iraku është në qendër të vëmendjes. Është një kohë prove për NATO-n, Shtetet e Bashkuara, evropianët për të ndërtuar diçka me të vërtetë të rëndësishme për këtë shekull të ri. Sekretari amerikan i Mbrojtjes, zoti Rumsfeld foli kohët e fundit për mundësinë e krijimit të disa njësive të reja anti-terrorizëm brenda NATO-s. Si mendoni se do të ndikonin këto njësi të reja në një rol të ri të NATO-s në botë? Ajo që do të bëhet dhe po bëhet aktualisht në punën kundër terrorizmit ndërkombëtar në NATO, u shtohet përgjegjësive të tjera që ajo vazhdon t’i ndjekë. Një propozim është krijimi i asaj që quhet Forca e Ndërhyrjes së Shpejtë, ku do të marrin pjesë rreth 25 mijë ushtarë nga vende të ndryshme, ndoshta të gjitha vendet e NATO-s, të stërvitur në drejtime të posaçme që mund të dërgohen në vende të ndryshme të botës, nëse vendoset, të lajmëruar në momentin e fundit. Është një mënyrë shumë e mirë për të angazhuar aleatët në përpjekjet e reja. Aleanca po lëviz gradualisht në drejtim të lindjes përsa i takon përgjegjësive të saj. Në vitin 1995 ajo ndërhyri me vendosmëri për të ndalur luftën në Bosnje. Në vitin 1999, veproi me vendosmëri për të shpëtuar jetët e shumë njerëzve në Kosovë dhe për të nxjerrë jashtë forcat serbe dhe më pas kjo çoi në rrëzimin nga pushteti të zotit Millosheviç. Shumë aleatë të NATO-s u angazhuan në Afganistan. Aleatët duhet të jenë të gatshëm të marrin vendime për të qenë në lartësinë e sfidave të reja. Rusia ka tani një marrëdhënie të re me NATO-n dhe pikat e nxehta në glob aktualisht nuk janë më në Evropë, por jashtë saj dhe NATO ka vepruar përgjithësisht në Evropë. Si mendoni se do të përshtatet aleanca me këto ndryshime? Në radhë të parë, Shtetet e Bashkuara po marrin drejtimin në gjëra të tilla si armët e shkatërrimit në masë dhe anti-terrorizmi dhe po u kërkojnë një numri aleatësh të NATO-s të bashkohen me to. Ndoshta me kalimin e kohës NATO vetë do të marrë disa përgjegjësi, për shembull në rindërtimin e Afganistanit. Nëse ka një luftë kundër Irakut, NATO-ja mund të luajë një rol atje pas luftës, jo gjatë saj, ose, dhe besoj se kjo ka më shumë mundësi të ndodhë: kur (dhe e theksoj ”kur” dhe jo ”nëse”) të ketë një zgjidhje të krizës izraelito-palestineze. Ka shumë mundësi që atëherë të ngrihet një forcë paqeruajtëse e jashtme, domethënë Shtetet e Bashkuara, por unë shpresoj që edhe NATO të marrë pjesë. Kështuqë në përgjithësi, ndërsa ne shikojmë përtej Evropës në përpjekje për të përballuar rrezikun e terrorizmit dhe atë të armëve të shkatërrimit në masë, vendet e NATO-s dhe ndoshta edhe aleanca si një e tërë nuk do të rrinë mënjanë.