سرنوشت دوسیه افغانستان در محکمه بین المللی جرایم
در حال حاضر دوسیه افغانستان در محکمه بین المللی جرایم در مرحله بررسی مقدماتی قرار دارد و تا کنون مرحله تحقیقات کامل توسط آن محکمه در مورد ارتکاب جنایات جنگی توسط جناح های درگیر آغاز نشده است.
با تشدید جنگ در افغانستان ، تلاش سازمان‌های حامی حقوق‌بشر برای به محاکمه کشانیدن مرتکبین جنایات جنگی در افغانستان نیز افزایش یافته است  . افغانستان در سال 2003 عضویت محکمه بین‌المللی جرایم را به دست آورد و در سال 2007 سارنوال آن محکمه روند بررسی مقدماتی را در مورد ارتکاب جنایات جنگی در افغانستان آغاز کرد  . هدف از راه‌اندازی بررسی مقدماتی این‌بود تا مشخص شود که آیا جناح‌های درگیر جنگ یعنی نیرو‌های افغان ، نظامیان امریکایی و گروه‌های ضد حکومت افغانستان چون طالبان ، پس از اول می‌2003 دست به جنایات ضد بشریت زده‌اند یا خیر  . محکمه بین‌المللی جرایم در آخرین گزارش خود در مورد افغانستان در اواخر سال گذشته میلادی گفت که " بزودی " در باره آغاز تحقیقات در پیوند به ارتکاب جنایات جنگی در افغانستان تصمیم خواهد گرفت  . گیسو جهانگیری ، معاون فدراسیون بین‌المللی حقوق‌بشر که اخیرا با شماری از سایر فعالان حقوق‌بشر برای ملاقات با مقام‌های محکمه بین‌المللی جرایم به مقر آن محکمه در شهر لاهه هالند رفته‌بود ، می‌گوید که آنان در این ملاقات خواستار آغاز هر چه زودتر مرحله تحقیقات در مورد جنایات جنگی در افغانستان شدند  . خانم جهانگیری در رابطه به صدای امریکا گفت " محکمه ( بین‌المللی جرایم ) تعین کرده که در سه حوزه تحقیقات خود را پیش می‌برد : نسل کشی ، جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی  . " به گفته خانم جهانگیری محکمه بین‌المللی جرایم " سه بازیگر جنگ را در افغانستان تعین کرده است که شامل ارتکاب جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی به دست گروه طالبان و گروه‌های مسلح وابسته به آن ، دولتمردان افغانستان و اعضای نیرو‌های مسلح امریکا و اداره استخبارات مرکزی یا سی آی‌ای می‌شود  . " معاون فدراسیون بین‌المللی حقوق‌بشر افزود که سارنوال محکمه بین‌المللی جرایم در 10 سال گذشته شکایات زیادی را در پیوند به جنایات جنگی در افغانستان دریافت کرده و امیدواری‌های وجود دارد که آن محکمه دستور آغاز تحقیقات کامل را در این مورد صادر کند  . به گفته گیسو جهانگیری ، رسیدگی به شکایات قربانیان جنایات جنگی در افغانستان می‌تواند در رسیدن به " صلح واقعی " و ترویج قانون مداری در آن کشور کمک کند و به فرهنگ معافیت از مجازات پایان دهد  . این فعال حقوق‌بشر می‌گوید که برخی مقام‌ها در دولت افغانستان از آغاز تحقیقات محکمه بین‌المللی جرایم در مورد جنایات جنگی در آن کشور هراس دارند و مخالف هر گونه همکاری دولت با آن محکمه می‌باشند  . اما دوا خان مینه پال ، معاون سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان گفت که دولت آن کشور با تمام سازمان‌های حامی حقوق‌بشر و نهاد‌های که در این زمینه تحقیق می‌کنند ، همکار است و اتهام‌های ارتکاب جنایات جنگی و نقض حقوق‌بشر توسط نیرو‌های افغان را رد کرد  . آقای مینه پال گفت " مرتکبین جنایات جنگی معلوم است  .  آنان افراد‌اند که هنگام ادای نماز حملات انتحاری انجام دادند ، نمازگذاران را به گلوله بستند ، با بمگذاری در شهر‌ها و جاده‌ها غیرنظامیان را کشتند و از خانه مردم به حیث سپر استفاده کردند  .  مرتکبین جنایات جنگی همه کسانی‌اند که علیه نظام مشروع و قانونی افغانستان می‌جنگند  . " یکی از جناح‌های دیگر که با اتهام‌های ارتکاب جنایات جنگی در افغانستان روبرو است ، نیرو‌های نظامی ایالات متحده و اداره استخبارات مرکزی آن کشور یا سی آی‌ای است  . ایالات متحده عضو محکمه بین‌المللی جرایم نیست و رسیدگی به جنایات جنگی توسط نیرو‌های نظامی آن کشور در افغانستان کار آسانی نخواهد‌بود  . کتیرین گالاگیر ، کارشناس مسایل حقوقی در مرکز حقوق قانون اساسی که یک سازمان حامی حقوق‌بشر در ایالات متحده است می‌گوید که نیرو‌های امریکایی یک " برنامه رسمی شکنجه " مظنونین را به راه انداخته‌بودند و بخش از این برنامه در افغانستان عملی‌شده‌است  . او گفت که گزارش‌های حکومت امریکا نشان می‌دهد که نه تنها سربازان امریکایی بلکه کارمندان بخش ملکی و قراردادی‌های حکومت آن کشور نیز در شکنجه افراد در افغانستان دست داشتند  . گالاگیر علاوه کرد " عدم عضویت ایالات متحده در محکمه بین‌المللی جرایم به این معنی نیست که شهروندان آن کشور در ارتباط به ارتکاب جنایات جنگی ، جنایت علیه بشریت و یا نسل کشی مورد پیگرد قانونی قرار نگیرند  . " خانم گالاگیر ابراز امیدواری کرد که اگر زمانی کدام نظامی امریکایی توسط محکمه بین‌المللی جرایم به خاطر ارتکاب جنایات جنگی در افغانستان مجرم شناخته شود ، کشور‌های عضو آن محکمه در بازداشت آن شخص ، با محکمه بین‌المللی جرایم همکاری کنند  .