افراطیت در پاکستان مهار شدنی است؟
آگاهان پیوند ناگسستنی اداره های ملکی و نظامی پاکستان را با گروه های افراطی، عامل عمدۀ دهشت افگنی در منطقه می پندارند.
بم‌گذاری انتحاری هفته گذشته در یک پارک تفریحی در شهر لاهور که منجر به کشته شدن 72 نفر عمدتا مسیحیان شد ، توجه جهانیان را بار دیگر بر مشکل افراطگرایی در پاکستان متمرکز ساخت  . همزمان با این ، مظاهراتی در پاکستان به خاطر تطبیق شریعت اسلام و ابراز حمایت از مردی راه‌اندازی شد که یک فعال پاکستانی مخالف قانون منع توهین به مقدسات اسلام را به قتل رسانده‌بود  . کاربران پاکستانی در شبکه‌های اجتماعی ، تصاویری را نشر کرده‌اند که در آن رهبران ارشد قوای خاص پولیس پاکستان بر مزار ممتاز قادری دست به دعا ایستاده‌اند  .  ممتاز قادری منسوب پولیس پاکستان‌بود که سلمان تاثیر ، سیاستمدار پاکستانی را به خاطر دفاع از زن متهم به توهین به مقدسات اسلام ، به قتل رساند  .  قادری در ماه فبروری اعدام شد و همزمان با تطبیق این حکم ، ده‌ها هزار پاکستانی به حمایت از وی به جاده‌ها ریخته و مظاهره کردند  . هزاران مدرسه دینی در سرتاسر پاکستان وجود دارد اکثر این مدارس نوجوانان مسلمان را با اندیشه‌های خشونتبار مشبوع می‌سازد  .  اکثر طالبان و رهبران جهانی افغان نیز در این مدارس آموزش دیده‌اند که اکثر آنان از سوی حکومت پاکستان حمایت مالی می‌شود  . اخلاص مقامهای پاکستانی در مبارزه بر ضد افراطگریی باردیگر زمانی زیر سوال قرار گرفت که رنا ثناالله وزیر قانون پنجاب ، فعالیت گروه‌های تندور را در آن ایالت نفی کرد  . زاهد حسین آگاه امور تندروان در پاکستان می‌گوید که گروه‌های ممنوعه و تندرو سنی در ایالت پنجاب مستقر‌اند و رهبران آن گروه‌ها با نام مستعار در پنجاب زندگی می‌کنند  .  آقای حسین به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفته است که یکی از این گروه‌ها جیش محمد است که زیر چندین پرچم فعالیت دارد و در بسا موارد بم‌گذاری دخیل بوده است  . ایالات متحده امریکا اعلام کرده است که گروه دهشت افگن لشکر طیبه نیز زیر نام جماعت الدعوه در پنجاب فعالیت دارد  .  این گروه در سال 2015 ممنوع اعلام شد و حافظ سعید رهبر آن آزادانه در پاکستان گشت و‌گذار کرده و بر ضد منافع غرب و هند بیانیه ایراد می‌کند  . زاهد حسین می‌افزاید که پنجاب همچنان مقر سپاه صحابه است ، گروهی که بخش نظامی آن مسوول یک سلسله حملات بر ضد اقلیت شیعیان در سرتاسر پاکستان است  .  او می‌افزاید که آقای ثناالله عمال سپاه صحابه را در پنجاب می‌شناسد و به گفته وی در جریان مبارزات انتخابات ایالتی ، رهبر این گروه ممنوعه در کنار ثناالله ایستاده‌بود  . پاکستان همواره شاهد حملات مرگبار تندروان بر مکاتب ، دانشگاه‌ها ، بس‌های عامه ، پارکها ، کلیساها ، معبدها و مکان‌های عبادی شیعیان بوده است  .  کمیسیون مستقل حقوق‌بشر پاکستان گزارش داده است که سال گذشته میلادی 4612 نفر در اثر خشونتها در پاکستان کشته‌شده‌است  . جماعت الاحرار ، گروهی که مسوولیت بم‌گذاری اخیر در لاهور را به دوش گرفت ، ریشه در ساحات قبایلی پاکستان دارد ، با گروه دولت اسلامی ابراز همدردی کرده است  . مایکل کوگلمن ، تحلیلگر مسایل جنوب آسیا در مرکز پژوهشی وودرو ویلسن به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفته است که جماعت الاحرار آمال افراطگرایانه مشترک با سایر گروه‌های تندرو فعال در پاکستان دارد  . هزاران سرباز پاکستانی در جنگ بر ضد تندروان در مناطق قبایلی پاکستان کشته یا زخمی شده‌اند  .  با اینحال ، قوای نظامی پاکستان ارتباطات تاریخی و ناگسستنی با گروه‌های تندرو دارد ، که این امر پرسش جدی را در مورد اکثریت در بیرون از پاکستان مطرح کرده است  . خبرگزاری اسوشیتدپرس نگاشته است که قوای نظامی پاکستان بذر لشکر طیبه را افشاند و با آن مساعدت مالی ، سازمانی و عملیاتی کرد  .  سایر گروه‌ها چون حرکت الجهاد که جنگجویان آن اهداف هندی را در ساحه کشمیر آماج قرار می‌دهند ، گفته می‌شود که روابطی با اداره استخبارات نظامی پاکستان یا آی اس آی دارد  . رهبران نظامی پاکستان نیز همواره خود را با گروه‌های تندرو در آن کشور همسو ساخته‌اند  .  جنرال ضیاالحق ، حاکم مستبد نظامی پاکستان در سالهای 1970 و 1980 برای محدود ساختن آزادی‌ها و گسترش بیشتر قوانین اسلامی در آن کشور از وجود گروه‌های تندرو استفاده کرد  . در گذشته نه چندان دور ، پرویز مشرف ه به ظاهر بر ضد افراطگرایی موضع گرفت ، اما زمانیکه ضرورت افتاد ، به خاطر باقی ماندن در قدرت با گروه‌های تندرو معامله کرد  . عاقل شاه ، تحلیلگر پاکستانی ماه گذشته در رساله به نهاد " شورای روابط خارجی " مستقر در ایالات متحده نگاشت که عامل بنیادی تندروی در پاکستان پیشینه تاریخی استفاده از جهاد به عنوان " ابزار امنیت ملی " از سوی قوای نظامی آن کشور می‌باشد  . اما مقامهای نظامی پاکستان هرگونه ارتباط با گروه‌های افراطی و تندرو را رد می‌کنند  .  عاصم باجوه ، سخنگوی ارتش پاکستان گفت که قوای نظامی آن کشور در حال حاضر در برابر افراطگرایان تحمل ندارد  .  آقای باجوه در صحبت با خبرگزاری اسوشیتدپرس گفته است که سربازان پاکستانی " بدون تبعیض " و " تفکیک " تندروان را هدف قرار داده و به " امحای تهدید دهشت افگنی " مصمم است  . مایکل کوگلمن با اشاره به عملیات ارتش پاکستان در وزیرستان شمالی و کشتار تندروان و تخریب شبکه‌های آنان گفت " تازمانیکه جامعه پاکستان به فراهم‌آوری بستر مناسب برای اندیشه‌های افراطی ادامه دهد و تا زمانیکه حکومت آن کشور با این اندیشه‌های خطرناک مقابله جدی نکند ، دهشت افگنان بیشتری با این روایات نفرت انگیز پرورش و تغذیه‌شده‌و به تولید نسل ادامه خواهند داد  . "