ຈິນເປັນເຈົ້າພາບ ເຈລະຈາສັນຕິພາບ ລະຫວ່າງ ລັດຖະບານມຽນມາ ແລະພວກກະບົດ
ນັກວິເຄາະກ່າວວ່າ ຈີນ​ໄດ້​ເອົາ​ບົດບາດໄກ່ເກ່ຍ ​​ກໍເພາະວ່າການ​ສູ້​ລົບ​ກັນ​ດັ່ງກ່າວ ເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ ຜົນປະໂຫຍດຂອງຈີນ ຢູ່ໃນມຽນມາ.
ມຽນມາໄດ້ຮັບຄໍາຍ້ອງຍໍສັນລະເສີນຢ່າງໃຫຍ່ສໍາລັບການເຊັນສັນຍາຢຸດ ຍິງ ຫລາຍບັ້ນກັບພວກກຸ່ມກະບົດຊົນເຜົ່າ ທີ່ຕໍ່ສູ້ເພື່ອປົກຄອງຕົນເອງ ແຕ່ການສູ້ລົບກັນຄືນໃໝ່ກັບກຸ່ມນຶ່ງ ຄືກຸ່ມກອງທັບອິດສະຫລະກະຈິນ ຫລື KIA ກໍາລັງຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ສັນຕິພາບໃນເຂດຊາຍແດນທີ່ສໍາຄັນເຂດນຶ່ງ ທີ່ຕິດກັບປະເທດຈີນ ເພື່ອຊ່ວຍແກ້ໄຂສະຖານະການໃຫ້ດີຂຶ້ນ ຈີນໄດ້ເປັນ ເຈົ້າພາບຈັດການເຈລະຈາສັນຕິພາບຂຶ້ນຢ່າງງຽບໆລະຫວ່າງພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ມຽນມາ ແລະພວກກະບົດ ຜູ້ສື່ຂ່າວວີໂອເອ Daniel Schearf ລາຍງານມາຈາກບາງກອກ ຊຶ່ງທອງປານຈະນໍາມາສະເໜີທ່ານ ລັດກະຈິນທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງມຽນມາ ທີ່ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດນັ້ນ ໄດ້ເປັນເຂດທີ່ມີການສູ້ລົບກັນເປັນ ບາງຄັ້ງບາງຄາວ ນັບຕັ້ງແຕ່ເດືອນມິຖຸນາເປັນຕົ້ນມາ ເວລາສັນຍາຢຸດຍິງ ທີ່ມີມາເປັນເວລາ 17 ປີ ສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການປະທະການຢ່າງຮຸນແຮງ ຫລາຍບັ້ນ ນັບຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພວກຊາວບ້ານຫລາຍພັນຄົນໄດ້ພາກັນຫລົບໜີຂ້າມຊາຍແດນໄປຍັງຈີນ ທ່ານ ໄບຣອັນ ເອຣິກຊັນ (Brian Erikson) ປະຈໍາຢູ່ກຸ່ມພາຄີດ້ານການບັນເທົາທຸກ ແລະການພັດທະນາ ປະເມີນວ່າ ມີປະຊາຊົນຫລາຍກວ່າ 60,000 ຄົນຖືກພັດພາກ ຈາກຖິ່ນຢູ່ອາໃສແລະອາໃສຢາຍກັນຢູ່ອ້ອມແອ້ມເຂດຊາຍແດນທັງສອງຟາກ ຊຶ່ງທ່ານ ເອຣິກຊັນ ກ່າວວ່າ ພວກທີ່ອາໃສຢູ່ພາຍໃນມຽນມາ ແມ່ນຂາດແຄນອາຫານການກິນ ແລະຫລາຍຄົນກໍປ່ວຍໄຂ້ ດ້ວຍລະບົບຫາຍໃຈອັກເສບ ໃນຍາມລະດູໜາວນີ້ ທ່ານ ເອຣິກຊັນ ເວົ້າວ່າ ສະຖານະການດັ່ງກ່າວແມ່ນຍາກທີ່ຈະຢືນຢັນໄດ້ ເນຶ່ອງຈາກພວກອົງການ ແລະພວກນັກ ຂ່າວນາໆຊາດ ບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ເຂົ້າໄປໃນລັດກະຈິນ ນອກນີ້ແລ້ວ ສະຖານະການຢູ່ໃນຟາກຊາຍແດນຈີນນັ້ນ ກໍບໍ່ເປັນທີ່ແຈ້ງຂາວ ພວກເຈົ້າ ໜ້າທີ່ຈີນບໍ່ໄດ້ຮັບຮູ້ວ່າ ມີວິກິດການດ້ານອົບພະຍົບແຕ່ຢ່າງໃດ ແຕ່ຈີນກໍໄດ້ເອົາບົດບາດ ສໍາຄັນໃນການສະໜອງພື້ນທີ່ເປັນກາງ ໃຫ້ທັງສອງຝ່າຍໄດ້ທໍາການເຈລະຈາກັນເມື່ອ ເດືອນຜ່ານມາ ແລະໃນເດືອນພະຈິກ ປີກາຍນີ້ ການສູ້ລົບໃນທໍານອງດຽວກັນນີ້ໃນປີ 2009 ລະຫວ່າງກອງທັບມຽນມາ ແລະພວກທະຫານບ້ານເຜົ່າ Kokan ຢູ່ໃນລັດສານ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ການຄ້າຂາຍຢຸດສະງັກລົງ ແລະຍັງຜົນໃຫ້ມີຊາວອົບພະຍົບຫລາຍພັນຄົນຫລັ່ງໄຫລເຂົ້າໄປໃນຈີນ ທ່ານ ຣະວີ ປຣະສາດ ນະຣິຍະນັນ ນັກຄົ້ນຄ້ວາປະຈໍາມະຫາວິທະຍາໄລ Chengchi ແຫ່ງຊາດຂອງໄຕ້ຫວັນ ກ່າວວ່າ ການທີ່ຈີນໄດ້ເອົາບົດເປັນເຈົ້າພາບນັ້ນ ແມ່ນສືບເນື່ອງມາຈາກການສູ້ລົບກັນດັ່ງກ່າວ ທ່ານ ຣະວີ ເວົ້າວ່າ ການສູ້ລົບກັນທີ່ຍັງມີຢູ່ຕໍ່ມາຢ່າງບໍ່ລົດລະນັ້ນ ບໍ່ພຽງແຕ່ຈະຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ສັນຕິພາບ ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງກະທົບກະເທືອນຕໍ່ການຄ້າແລະການລົງທຶນຂອງຈີນ ທີ່ມີມູນ ຄ່າຫລາຍພັນລ້ານໂດລານັ້ນນໍາ ທັງນີ້ກໍເນື່ອງຈາກວ່າ ການສູ້ລົບກັນ ໃນລັດ Kachin ນັ້ນ ໄດ້ລະເບີດຂຶ້ນຢູ່ໃກ້ບ່ອນກໍ່ສ້າງ ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍ້າຕົກ ທີ່ຈີນໜຸນຫລັງ ແລະເປັນຂໍ້ຂັດແຍ້ງກັນ ຫລັງຈາກການສູ້ລົບກັນລະເບີດຂຶ້ນ ໃກ້ໆເຂດໂຄງການກໍ່ສ້າງເຂຶ່ອນໄຟຟ້ານໍ້າຕົກ Myitsone ທີ່ມີມູນຄ່າກໍ່ສ້າງສາມພັນຫ້າຮ້ອຍລ້ານໂດລານັ້ນ ທ່ານ ເທນ ເຊນ ປະທາ ນາທິບໍດີມຽນມາ ກໍໄດ້ມີຄໍາສັ່ງໃຫ້ລະງັບການກໍ່ສ້າງເຂຶ່ອນດັ່ງກ່າວໄວ້ກ່ອນ ຊຶ່ງໄດ້ສ້າງຄວາມປະຫລາດໃຈ ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ແກ່ຈີນທີ່ສຸດ ປັກກິ່ງມີຂໍ້ຕົກລົງ ສ້າງເຂຶ່ອນໄຟຟ້ານໍ້າຕົກ ເຈັດແຫ່ງໃນລັດກະຈິນ ຊຶ່ງກະ ແສໄຟຟ້າທີ່ຜະລິດໄດ້ ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຈະສົ່ງໄປຍັງຈີນ ທ່ານ ອອງ ກຽວ ຊໍ ນັກວິເຄາະຂ່າວກ່ຽວກັບມຽນມາ ທີ່ເມືອງ Ruili ກ່າວວ່າ ຈີນຮັບເປັນເຈົ້າພາບຈັດກອງປະຊຸມສັນຕິພາບນັ້ນຂຶ້ນ ກໍເພື່ອປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດ ດ້ານເສດຖະກິດຂອງຕົນ ພວກນັກວິເຄາະກ່າວວ່າ ທີ່ສໍາຄັນໄປກວ່ານັ້ນ ກໍຄືໂຄງການສ້າງທໍ່ສົ່ງນໍ້າມັນແລະແກສທໍາມະຊາດ ທີ່ຈີນແລະມຽນມາກໍາລັງຈະສ້າງຂ້າມປະເທດ ມຽນມາໄປຍັງຈີນນັ້ນ ເມື່ອໃດທີ່ສ້າງສໍາເລັດລົງແລ້ວ ທໍ່ສົ່ງແກສແລະນໍ້າມັນດັ່ງກ່າວຈະເນັ່ງຈາກຝັ່ງທະເລກໍ້າ ຕາເວັນຕົກຂອງມຽນມາ ໄປຍັງເມືອງ Ruili ຂອງຈີນ ທີ່ຢູ່ບໍ່ໄກຈາກເຂດພາກໃຕ້ຂອງ ລັດກະຈິນ ແລະກໍບໍ່ໄກຈາກບ່ອນເກີດ ການສູ້ລົບກັນເມື່ອໝໍ່ໆມານີ້ ນອກນີ້ແລ້ວ ທໍ່ສົ່ງແກສດັ່ງກ່າວຍັງຈະເປັນທາງເລືອກດ້ານຍຸທະສາດອັນນຶ່ງ ສໍາລັບການລໍາລຽງນໍ້າມັນດິບຈາກອາຟຣິກາ ແລະພາກຕາເວັນອອກກາງ ເຂົ້າໄປຍັງຈີນ ໂດຍຫລີກລ່ຽງຊ່ອງແຄບມາລັກກາ ທີ່ມັກມີການບຸກຈີ້ກໍ່າປັ່ນນັ້ນ ທ່ານ Maung Zarni ອາຈານສອນຮັບເຊີນທີ່ໂຮງຮຽນເສດຖະສາດແຫ່ງ ກຸງລອນດອນກ່າວວ່າ ທໍ່ສົ່ງແກສແລະນໍ້າມັນດັ່ງກ່າວ ແມ່ນເຮັດໃຫ້ສັນຕິພາບລະຫວ່າງລັດຖະບານ ມຽນມາ ແລະພວກກຸ່ມກະບົດຕ່າງໆ ເປັນວັດຖຸປະສົງດ້ານຍຸດທະສາດ ສໍາລັບຈີນ ທ່ານ Maung Zarni ເວົ້າວ່າ ຈີນຊື້ແລະທໍາການລົງທຶນໃນດ້ານແຮ່ທາດ ຈໍາພວກຫິນພອຍທີ່ມີຄ່າ ແລະໄມ້ໃນເຂດ ຊາຍແດນຂອງມຽນມາ ຊຶ່ງກໍບໍ່ແມ່ນຖືກ ຕ້ອງຕາມກົດໝາຍທັງໝົດ ແລະເອົາ ເຄຶ່ອງຜະລິດຕະພັນລາຄາຖືກ ໄປຂາຍໃຫ້ ມຽນມາ ນອກນີ້ ພວກນັກວິເຄາະດ້ານການທະຫານກ່າວວ່າ ຈີນເປັນຜູ້ສະໜອງອາວຸດຍຸດໂທປະກອນລາຍໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ໃຫ້ແກ່ກອງທັບສາມະຄີລັດຫວ້າ ຫວ້າເປັນກຸ່ມກອງທັບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ຄືມີທະຫານສູ້ລົບປະມານ 30,000 ຄົນ ແລະຖືວ່າເປັນກຸ່ມຄ້າຢາເສບຕິດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຂົງເຂດເອເຊຍຕາເວັນອອກ ສຽງໃຕ້ ກໍວ່າໄດ້ ເພື່ອໃຫ້ຜົນປະໂຫຍດມີຄວາມສົນດຸນກັນນັ້ນ ຈີນກໍຍັງຂາຍອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ ໃຫ້ແກ່ກອງທັບມຽນມາເຊັ່ນດຽວກັນ ແຕ່ນັກຄົ້ນຄ້ວາ Zarni ກ່າວວ່າ ໃນເວລານີ້ ພ້ອມກັບການເປີດກ້ວາງເສດຖະກິດຂອງ ມຽນມານັ້ນ ຄວາມສົນໃຈຂອງລັດຖະບານປັກກິ່ງແມ່ນແນໄປໃສ່ນະຄອນຫລວງເນປິດໍ ໂດຍກົງ ທ່ານ Zarni ເວົ້າວ່າ ການຍຸຕິການສູ້ລົບກັບພວກກະບົດຊົນເຜົ່ານັ້ນ ເປັນຂໍ້ຮຽກຮ້ອງຂໍ້ນຶ່ງຂອງພວກປະເທດມະຫາອໍານາດຕາເວັນຕົກ ສໍາລັບປັບປຸງຄວາມສໍາພັນກັບມຽນມາ ຫລັງຈາກທີ່ຖືກລົງໂທດດ້ານເສດຖະກິດ ມາເປັນເວລາຫລາຍປີນັ້ນ ມາຮອດປັດຈຸບັນ ລັດຖະບານມຽນມາໄດ້ເຮັດຂໍ້ຕົກລົງກັນຕ່າງໆກັບ ຫລາຍໆກຸ່ມ ເຊັ່ນ ພວກຫວ້າ ກະຫລ່ຽງ ສານ ແລະ ຈິນ ແລະໂດຍສະເພາະແລ້ວ ແມ່ນໄດ້ມີການເຊັນສັນຍາຢຸດຍິງຄັ້ງປະຫວັດສາດກັບພວກກອງທັບກະຫລ່ຽງ ທີ່ໄດ້ສູ້ລົບກັບທະຫານມຽນມາມາໄດ້ຫົກສິບປີນັ້ນ