ຫວຽດນາມ 35 ປີ ຫລັງ ໄຊງ່ອນແຕກ
ຫວຽດນາມ ຊຸກຍູ້ການຄ້າເສລີ ແລະການການພົວພັນ ໃນຂົງເຂດ 35 ປີ ຫຼັງ ສະຫະຣັດ ຈາກໄປ
ເວລາຜ່ານມາໄດ້ 35 ປີແລ້ວ ນັບແຕ່ກຳລັງ ທະຫານຫວຽດນາມເໜືອ ໄດ້ເຂົ້າຢຶດເອົາ ນະຄອນຫລວງ ຂອງອັນທີ່ເອີ້ນກັນວ່າ ຫວຽດນາມໃຕ້ ໃນເວລານັ້ນ ເຮັດໃຫ້ສົງຄາມ ທີ່ຍືດເຍື້ອ ມາເປັນເວລາຍາວນານ ແລະນອງເລືອດ ກັບສະຫະລັດ ສິ້ນສຸດລົງ ທຸກມື້ນີ້ ຫວຽດນາມ ທີ່ໄດ້ທ້ອນໂຮມ ເຂົ້າເປັນປະເທດນຶ່ງດຽວ ແລ້ວນັ້ນ ແມ່ນເພັ່ງເລັງ ໃສ່ການປະຕິຮູບ ເສດຖະກິດ ໄປສູ່ລະບົບ ຕະຫລາດເສລີ ຂະນະທີ່ສືບຕໍ່ ຮັກສາລະບົບການເມືອງ ແບບຄອມມູນິສນັ້ນໄວ້ ໃນທຸກມື້ນີ້ ຫວຽດນາມ ແມ່ນມີຄວາມກັງວົນ ກ່ຽວກັບ ເລື່ອງເງິນໂດລາ ກັບເງິນເຊັນຕ໌ ຫລາຍກວ່າ ເລື່ອງສົງຄາມ ຫລືສັນຕິພາບ ບັນຫາການຄ້າ ແລະເສດຖະກິດ ເປັນເລື່ອງທີ່ຄອບງຳ ຄວາມວິຕົກກັງວົນ ຂອງລັດຖະບານ ແລະຄອບງຳ ຄວາມສຳພັນ ລະຫວ່າງ ຫວຽດນາມ ກັບສະຫະຣັດ ແຕ່ມັນບໍ່ແມ່ນເສັ້ນທາງ ທີ່ງ່າຍດ່າຍ ສຳລັບຫວຽດນາມເລີຍ ນັບແຕ່ປີ 1975 ເປັນຕົ້ນມາ ຫວຽດນາມ ບໍ່ພຽງແຕ່ຕ້ອງໄດ້ ບູລະນະສ້າງສາ ປະເທດຊາດບ້ານເມືອງ ຫລັງຈາກສົງຄາມ ກັບສະຫະລັດທໍ່ນັ້ນ ແຕ່ຍັງຕ້ອງໄດ້ຮັບມື ກັບການປ່ຽນແປງຂອງໂລກ ຊຶ່ງສະຫະພາບໂຊວຽດ ທີ່ເປັນປະເທດ ໃຫ້ການຊ່ອຍເຫຼືອ ຫຼາຍທີ່ສຸດ ແກ່ຫວຽດນາມນັ້ນ ໄດ້ພັງທະລາຍລົງ ແລະລະບອບ ການປົກຄອງ ແບບຄອມມູນິສ ທີ່ສະຫະພາບໂຊວຽດ ໃຫ້ການອຸບປະຖຳຄຳຊູນັ້ນ ສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ ກໍໄດ້ຫາຍສາບສູນໄປ ທ່ານ FREDERICK BROWN ຈາກສະຖາບັນ ການສຶກສານາໆຊາດຂັ້ນສູງ ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ JOHNS HOPKINS ທີ່ກຸງວໍຊິງຕັນ ກ່າວວ່າ ຫວຽດນາມບໍ່ມີທາງເລືອກ ແຕ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບເອົາ ການປ່ຽນແປງດັ່ງກ່າວ ການປະຕິຮູບ ຊຶ່ງຮູ້ກັນ ໃນນາມ DOI MOI ນັ້ນ ໄດ້ຖືກຮັບຮອງເອົາ ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຂອງພັກຄອມມູນິສ ຫວຽດນາມ ໃນປີ 1986 ດັ່ງດຽວກັນກັບຈີນ ຊຶ່ງເປັນປະເທດ ຄອມມູນິສເພື່ອນບ້ານ ທາງທິດເໜືອນັ້ນ ຫວຽດນາມ ໄດ້ເປີດເສລີ ທາງດ້ານເສດຖະກິດ ຂອງຕົນ ແລະຊອກຫາຊ່ອງທາງ ເພື່ອດຶງດູດເອົາ ການລົງທຶນໂດຍກົງ ຈາກຕ່າງປະເທດ ຂະນະທີ່ສືບຕໍ່ ຮັກສາລະບອບ ການປົກຄອງ ທີ່ມີພັກການເມືອງ ພຽງພັກດຽວເອົາໄວ້ ການປະຕິຮູບ ທາງດ້ານການເມືອງ ບໍ່ໄດ້ມີຂຶ້ນ ພ້ອມໆກັບ ການປະຕິຮູບ ທາງດ້ານເສດຖະກິດ ການປ່ຽນແປງ ແບບຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ ຂອງຈີນ ອາດເປັນສິ່ງດົນໃຈ ໃຫ້ຫວຽດນາມ ທຳການປະຕິຮູບ ແຕ່ພວກນັກວິເຄາະ ຫຼາຍໆຄົນເວົ້າວ່າ ອຳນາດ ທີ່ມີເພີ້ມຂຶ້ນ ຂອງຈີນ ໄດ້ເປັນສິ່ງຈູງໃຈ ໃຫ້ຫວຽດນາມ ຍື່ນມືໄປຫາ ປະເທດຕ່າງໆ ໃນເອເຊຍ ແລະສະຫະລັດ ທ່ານ EARNEST BOWER ຜູ້ອຳນວຍການ ໂຄງການໃນເຂດເອເຊຍ ຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຂອງສູນກາງສຶກສາ ນາໆຊາດ ແລະຍຸດທະສາດ ທີ່ກຸງວໍຊິງຕັນ ກ່າວວ່າ ຄວາມກັງວົນໃຈ ຂອງຫວຽດນາມ ກ່ຽວກັບຈີນ ໄດ້ເປັນປັດໃຈສຳຄັນ ທີ່ຂັບດັນໃຫ້ຫວຽດນາມເຂົ້າເປັນ ສະມາຊິກ ຂອງສະມາຄົມ ບັນດາປະຊາຊາດ ໃນເຂດເອເຊຍຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ຫລືອາຊ່ຽນ ໃນປີ 1995 ຊຶ່ງເປັນປີດຽວກັນ ກັບທີ່ຫວຽດນາມ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງ ຄວາມສຳພັນ ແບບປົກກະຕ ິກັບສະຫະລັດ ທ່ານ FREDERICK BROWN ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ JOHNS HOPKINS ກ່າວວ່າ ການຄ້າແມ່ນພື້ນຖານ ຫລືເສົາຫລັກ ຂອງຄວາມສຳພັນ ລະຫວ່າງ ສະຫະລັດ ກັບຫວຽດນາມ ແຕ່ທ່ານເວົ້າຕື່ມວ່າ ການມີອິດທິພົນ ເພີ້ມຂຶ້ນຂອງຈີນ ໄດ້ເປັນຄວາມວິຕົກກັງວົນ ຂອງພວກຜູ້ນຳ ຫວຽດນາມ ຂະນະທີ່ຮ່າໂນ່ຍ ພະຍາຍາມກ້າວເດີນໄປ ຢ່າງລະມັດລະວັງ ບົນເສັ້ນທາງ ລະຫວ່າງ ສະຫະລັດ ກັບຈີນ ໂດຍບໍ່ພະຍາຍາມ ຫຍັບເຂົ້າໃກ້ ຝ່າຍໃດຝ່າຍນຶ່ງ ຫລາຍເກີນໄປ ຈົນເປັນການຂັດໃຈ ອີກຝ່າຍນຶ່ງນັ້ນ ທ່ານກ່າວ ກ່ຽວກັບເລື່ອງນີ້ວ່າ ແຕ່ບັນຫາ ເລື່ອງການເຄົາຣົບ ນັບຖືສິດທິມະນຸດ ເຮັດໃຫ້ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງຫວຽດນາມ ເພື່ອຫຍັບໃກ້ ເຂົ້າມາຫາສະຫະລັດ ຫລາຍຂຶ້ນນັ້ນ ປະສົບກັບຄວາມຍຸ່ງຍາກ ຊຶ່ງຄວາມປະສົງ ໂດຍສະເພາະ ຂອງວຽດນາມ ກໍແມ່ນຢາກໄດ້ ຮັບສິດພິເສດ ໃນດ້ານການຄ້າ ແລະຄວາມສຳພັນອື່ນໆ ທາງດ້ານເສດຖະກິດ ການດຳເນີນ ຄວາມພະຍາຍາມ ຂອງຫວຽດນາມ ທີ່ຈະດຶງດູດເອົາ ການລົງທຶນ ຈາກຕ່າງປະເທດ ຫຼາຍຂຶ້ນ ກໍໄດ້ຮັບ ອຸບປະສັກຂັດຂວາງ ຈາກຄວາມຍຸ່ງຍາກ ກ່ຽວກັບ ລະບຽບການພາຍໃນ ແລະການສໍ້ລາດບັງຫລວງ ນັກວິເຄາະ ERNEST BOWER ກ່າວວ່າ ການສໍ້ລາດບັງຫລວງ ຂັ້ນຮ້າຍແຮງ ເປີດແປນທີ່ສຸດນັ້ນ ໄດ້ຫລຸດລົງ ແຕ່ບັນຫາທີ່ວ່ານີ້ ກໍຍັງມີຢູ່ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄວໆມານີ້ ລັດຖະບານຫວຽດນາມ ໄດ້ລິເລີ້ມ ໂຄງການເພື່ອຊ່ອຍກຳຈັດ ການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ ທີ່ເອີ້ນກັນວ່າ “ໂຄງການ 30” ທີ່ໃຫ້ລັດຖະມົນຕີ ກະຊວງຕ່າງໆ ເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບ ກ່ຽວກັບການປະຕິຮູບປັບປຸງ ລະບຽບການ ບໍລິຫານງານ ແລະໃຫ້ມມີ ຄວາມໂປ່ງໃສ ເພີ້ມຂຶ້ນ