ÎHD Dibêje Li Tirkîyê Mêjîya Darbeya Leşkerî ya 1980’an Hêj Li Ser Kar E
Seroka Şaxê ÎHD'ê ya Stenbolê parêzer Gulseren Yolerî dibêje ku Tirkîyê bi qanûna bingehîn ya darbeya 82’an ve têne rêvebirin. Bi vê yekê ve girêdayî, binpêkirinên azadî û mafên mirovan, prensîbên demokrasî û binpêkirinên hiqûqê didome.
Komelaya Mafên Mirovan (ÎHD) ya Şaxê Stenbolê darbeya leşkerî ya 12’ê Îlon ya sala 1980’an bi daxuyanîyekê şermezar kir. ÎHD li taxa Şîşlî li ber Radyoya Stenbolê daxuyanî da, li ber pankarta "Di salvegera 42’an ya 12’ê Îlonê de, ne darbe ne jî dîktatorî, demokrasî û mafên mirovan yên lezgîn!" Seroka Şaxê ÎHD'ê ya Stenbolê parêzer Gulseren Yolerî li wir ser navê ÎHD’ê daxuyanîyeke xwend. "Têgiheştina 12'ê Îlonê bi pirsgirêkên pir mezintir hêj li ser kar e. Bi derbazbûna 42 salan, hîn jî em bi qanûna bingehîn ya darbeya 82’an ve têne rêvebirin. Bi vê yekê ve girêdayî, binpêkirinên azadî û mafên mirovan, prensîbên demokrasî û binpêkirinên hiqûqê didome. Herwiha qedexe û zextên heyî rêya êrîşên nefret û nijadperestîyê, dîsa bêdengkirina dengên cûda û rêya êşkence û girtinan vedike.” Yolerî herwiha destnîşan kir ku di desthilatdarîya dirêj ya 20 salan ya Partîya Dad û Peşvebirinê (AKP) de, tenê guhertinên qismî yên qanûna bingehîn pêk hatine. "Di van darizandinên de sûcên dijî mirovahîyê baş li ber çavan nehatin girtin. Jibo mirovên di bin çavan de hatin windakirin yên wek Cemîl Kirbayir, Mahmut Kaya, Huseyîn Morsumbul, Nurettîn Ozturk û kesên hatin darvekirin yên wek Zekî Altunbaş, Hayrettîn Eren, Nurettîn Yedîgol û Silêman Cîhan dadwerî nehat xebitandin û hesab ji kujer û êşkencekaran nehat pirsîn.” Yolerî di berdewamîya axaftina xwe de dîyar kir ku sala 2022’an de jî binpêkirinên mafên mirovan û kiryarên dijî hiqûqê didome. “AKP’ê bi ragihandina rewşa awarte ya piştî hewla darbeya 15’ê Tîrmehê û bi guhertina qanûna bingehîn ya 16'ê Nîsana 2017'an de û gelek pêkanînên din, darbeya 12’ê Îlonê hîn zêdetir xurt kir.” Parêzer Yolerî bang li hikûmetê kir û wiha got: “Divê hikûmet sazîyên darbeyê bigire û hemî qanûnên dibe sedema binpêkirinên mafên mirovan biguhere. Herwiha divê makeqanûnekî nû ya ku demokratîk û azadîya mafan li ber çavan digire amade bike.” Li alîyekî din ve jî yek ji şahidê 12’ê Îlonê Ferît Barut jî dîyar dike, li Tirkîye ji wê dîrokê heta niha di alîyê mafan de rewş xirabtir bûye. “12’ê Îlonê ez di Zindana Leşkerî ya Mamak’ê de bûm. Wî demî bi taybetî li zindana Amed û piştre jî li zindana Mamak êşkenceyên pir mezin hebûn. Li hember vê yekê mirovan jibo daxwaza mafêk yê xwe yê herî piçûk yê rewa jî berdelên pir giran dida. Îro jî darbeya 12’ê bi awayekî girantir didome.” Hêjayê birxistinêye ku 42 sal li ser darbeya leşkerî ya 12 Îlon’ê re derbaz bû. Bi vê darbeyê 650 hezar kes hatin desteserkirin, 50 kes hatin darvekirin, 171 kes jiber êşkenceyê mirin ku bi belgeyan jî hat piştrastkirin. Binpêkirinên mafên mirovan û êşkenceyên wî demî hêj jî di rojeva Tirkîyê de cîhek mezin digire. Hun dikarin tevahîya raportê ji ser lînka jêrîn guhdar bikin: