អាមេរិក​និង​​ចិន​ជួប​ចរចា​ពី​បញ្ហា​សន្តិ​សុខ​និង​សេដ្ឋកិច្ច​​​​នៅ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន
សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ជា​រឿយៗ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ជើង​ទឹក​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន​នៅ​ក្បែរ​សមុទ្រចិន​ខាង​ត្បូង​ជា​ទី​ដែល​ត្រូវ​បាន​គិត​ថា មាន​ប្រេង​និង​ឧស្ម័ន​ធម្មជាតិ​ច្រើន។
វ៉ាស៊ីនតោន — អ្នកការទូតចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិកជួបគ្នានៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោននាថ្ងៃពុធទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣នេះ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីសេដ្ឋកិច្ចនិងសន្តិសុខ ដែលត្រូវបានរំពឹងថានឹងរួមបញ្ចូលបញ្ហាទាមទារដែនសមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលមានជម្លោះ។ ប្រទេសចិនធ្វើទំនើបកម្មលើកងទ័ពជើងទឹកនិងបង្កើនការយាមល្បាតរបស់ខ្លួននៅក្នុងដែនទឹកដែលមានជម្លោះក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ជាទីដែលប្រទេសវៀតណាម ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី ប៊្រុយណេ និងកោះតៃវ៉ាន់ ប្រឆាំងនឹងការប្រកាសទាមទាររបស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េងកាំង។ ការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះជម្លោះមិនចាញ់មិនឈ្នះនោះគឺជាផ្នែកមួយនៃរបៀបវារៈនៃជំនួបក្នុងសប្តាហ៍នេះក្នុងរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន។ ជំនួបនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងក្រោយពីជំនួបអាមេរិកចិននៅប្រទេសប្រ៊ុយណេនៅឯការប្រជុំរបស់សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឬអាស៊ានជាទីដែលលោក វ៉ាង យី (Wang Yi) ដែលជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន ព្រមានប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពយោធា។ «ទាំងប្រទេសចិន ទាំងប្រទេសដែលមានតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រចិនខាងត្បូង កំពុងខិតខំពង្រឹងស្ថិរភាពសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ខ្ញុំជឿថា សកម្មភាពណាមួយដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្តដោយប្រទេសតវ៉ាដែលប្រឆាំងនឹងនិន្នាការ នឹងមិនរីករាយនឹងការគាំទ្ររបស់ប្រទេសភាគច្រើននោះឡើយ ហើយក៏នឹងមិនទទួលជោគជ័យដែរ»។ សហរដ្ឋអាមេរិកជារឿយៗធ្វើសមយុទ្ធជើងទឹកជាមួយនឹងប្រទេសហ្វីលីពីននៅក្បែរសមុទ្រចិនខាងត្បូងជាទីដែលត្រូវបានគិតថា មានប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិច្រើន។ ប្រទេសហ្វ៊ីលីពីនបន្ទោសប្រទេសចិនពីបទបង្កើនយោធូបនីយកម្មនិងបន្តបង្កើនកម្រិតបិរក្ខានៅឆ្នេរ ស៊ុប៊ិក បេយ៍ (Subic Bay) ដែលជាអតីតមូលដ្ឋានសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប៉ុន្តែលោកស្រី ផេក គូន ហេង (Pek Koon Heng) សាស្ត្រាចារ្យនៃសាកលវិទ្យល័យអាមេរិកាំង (American University) និយាយថា ប្រជាជាតិអាស៊ានដទៃទៀតមានការប្រយ័ត្នប្រយែង ដែលការបែកបាក់នេះផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសចិន។ «ប្រសិនបើយើងពិនិត្យមើលទិដ្ឋភាពនៃការឆ្លើយតបពីប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការទាមទាររបស់ចិន គឺភាគីមួយស្រប ដោយគេត្រូវតែសម្របសម្រួល។ ហើយភាគីមួយទៀតជម្នះ។ ដូចអ្នកឃើញហើយថា វៀតណាមមានជំហរស្រប ហើយហ្វ៊ីលីពីនមានជំហរជម្នះ»។ ចំពោះជំហរស្រប វៀតណាមចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាច្រើនស្តីពីការការពារនិងការរុករកប្រេងជាមួយនឹងចិន។ មេដឹកនាំពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិកនិយាយថា ការចៀសវាងជម្លោះក្នុងតំបន់ដែលពាណិជ្ជកម្មសកលជាច្រើនឆ្លងកាត់គឺជារឿងសំខាន់។ ប្រទេសចិនបានយល់ស្របជាមួយនឹងការចរចាកាលពីខែកញ្ញានៅទីក្រុងប៉េកាំងលើអ្វីដែលគេហៅថា «ក្រមប្រតិបត្តិ» ជាមួយនឹងសមាជិកអាស៊ាន ដើម្បីបញ្ចៀសជម្លោះក្នុងដែនទឹកដែលមានជម្លោះ៕