អ្នក​វិភាគ៖ លោក​ហ៊ុនសែន​នឹង​បន្ត​រហូត​ដល់​ចប់​អណត្តិ​ទីប្រាំ​ទោះបី​មាន​សម្ពាធ
ប្រាំ​បី​ខែ​ក្រោយ​ពី​ការបោះឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាងរាស្ដ្រ​ថ្ងៃ​ទី​២៨​ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ​២០១៣ ​អ្នក​នយោ​បាយ​និ​ងអ្នក​វិភាគ​ជឿថា​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន ​នឹង​បន្ត​ក្តោប​ក្តាប់​អំណាច​របស់​លោក​រហូត​ចប់​អណត្តិ​ប្រាំឆ្នាំ​​របស់​ខ្លួន។
ភ្នំពេញ — ការទាមទារឱ្យលោកហ៊ុន សែន ត្រូវចុះចេញពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺជាដើមទុននយោបាយមួយរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិនៅក្នុងការបង្វិលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាឲ្យងាកមករកតុចរចាត្បិតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិបានបរាជ័យនៅក្នុងការទាមទារឲ្យមានការដោះស្រាយភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងការបោះឆ្នោត។ ភាពមិនប្រក្រតីនេះ ដែលគណបក្សជំទាស់ចោទប្រកាន់ថាជាការរៀបចំរបស់គណបក្សកាន់អំណាចដើម្បីបន្លំសន្លឹកឆ្នោតដែលខ្លួនគួរតែទទួលបានជ័យជម្នះដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។ ក៏ប៉ុន្តែប្រាំបីខែក្រោយពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ដ្រថ្ងៃទី២៨ខែកក្កដាឆ្នាំ២០១៣ អ្នកនយោបាយនិងអ្នកវិភាគជឿថាលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន នឹងបន្តក្តោបក្តាប់អំណាចរបស់លោករហូតចប់អណត្តិប្រាំឆ្នាំរបស់ខ្លួន។ លោកបណ្ឌិតកែម ឡី អ្នកស្រាវជ្រាវកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍សង្គមបកស្រាយថាមានកត្តាពីរដែលអាចជាសញ្ញាបង្ហាញពីស្ថិរភាពនៃការគ្រប់គ្រងអំណាចរបស់លោកហ៊ុន សែន រហូតដល់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨នោះគឺជាការចរចារវាងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនិងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែលមិនបានលើកពីបញ្ហាសង្គមនិងផែនការនយោបាយសម្រាប់កិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសដែលជាមូលហេតុធ្វើឲ្យការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន នៅតែបន្តដំណាលគ្នានឹងការចរចាចេះតែអូសបន្លាយពេលវេលាដោយមិនបានទទួលផ្លែផ្កាពេញលេញ។រីឯកត្តាទី២នោះគឺការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ការពារអំណាចរួចជាស្រេចរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីតាមរយៈការផ្តល់ការងារជាទីប្រឹក្សា អតីតកងប្រដាប់អាវុធបង្វែរទៅកាន់កិច្ចការស៊ីវិល និងការពង្រឹងភាពស្មោះត្រង់ពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាដើម។ «ការរៀបចំចៅហ្វាយខេត្តដែលជាអតីតទាហាន។ ការបង្កើតក្រុមការងារអចិន្ត្រៃយ៍តាមខេត្តដែលភាគច្រើនអំណាចលើទាហាន។ចៅហ្វាយខេត្តនិមួយៗត្រូវស្តាប់បញ្ជា។ ការតែងតាំងឧត្តមសេនីយ៍ច្រើនក៏ជាការព្រួយបារម្ភអំពីការធ្វើរដ្ឋប្រហារដែរ»។ ប្រសិនបើគេពិនិត្យមើលស្ថានភាពនយោបាយក្រោយពីការបោះឆ្នោត គេឃើញថាទាំងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទាំងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិសុទ្ធតែបានសាកល្បងបង្ហាញសាច់ដុំដាក់គ្នា។ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិបានប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីជាជន្ទល់នៃការតថ្លៃនយោបាយ។ រីឯគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាមធ្យោបាយធ្វើការបង្រ្កាប។ ជាលទ្ធផលមនុស្សជាច្រើនបានរងរបួសនិងយ៉ាងហោចណាស់មនុស្សប្រមាណជាប្រាំពីរនាក់បានស្លាប់ក្នុងការបង្រ្កាប។ ក្រោយពីការអួតដាក់គ្នាមួយប៉្រាវ គណបក្សគូប្រជែងទាំងពីរបានដកថយមកចរចាយ៉ាងទៀងទាត់ជារៀងរាល់ដើមសប្តាហ៍។ ការចរចានេះមិនបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការរុញច្រានលោកហ៊ុន សែន ឲ្យចុះចេញពីតំណែងនោះទេ។ ប៉ុន្តែគឺជាការរៀបចំគោលការណ៍កែលម្អប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតដែលក្នុងនោះមានការរៀបចំសមាសភាពគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតនិងការកំណត់ពេលបោះឆ្នោតដែលគេមិនដឹងជាក់លាក់ថានោះជាការបោះឆ្នោតមុនអណត្តិឬយ៉ាងណា។ ដូច្នេះត្រង់ចំណុចនេះវាទំនងជាការផ្តល់សម្បទានឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមករវាងគណបក្សទាំងពីរ។ នោះគឺគណបក្សជំទាស់ឈប់ទាមទារបណ្តេញលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន ពីតំណែងហើយគណៈបក្សប្រជាជនកម្ពុជាយល់ព្រមចាប់ផ្តើមចរចាគ្នាឡើងវិញអំពីបញ្ហាបោះឆ្នោតដែលជាដើមហេតុនៃការតវ៉ារបស់គណបក្សជំទាស់ចាប់តាំងពីដើមទី។ មួយវិញទៀតគណបក្សជំទាស់ក៏មើលឃើញឧទាហរណ៍ពីគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្រោយពីលទ្ធផលនៃការបង្ក្រាបក្រុមអ្នកតវ៉ាក្រោយពីការបោះឆ្នោតពីព្រោះការរុញច្រានលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុនសែន ពីកៅអីរបស់លោកក្នុងកាលៈទេសៈបែបនេះគ្មានអ្វីក្រៅពីការឆ្លើយតបដោយការក្រាលឈាមនោះទេ។ សរុបមកវិញការដកថយមួយជំហានរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងអនុញ្ញាតឲ្យលោកហ៊ុន សែន បន្តអំណាចរបស់ខ្លួនរហូតដល់ផុតអណត្តិប្រាំឆ្នាំ។ដំណាលគ្នានោះគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងចំណេញមកវិញនូវការបង្កើតយន្តការបោះឆ្នោតមួយដែលអាចជឿទុកចិត្តបានប្រសិនបើគណបក្សទាំងពីរឈានដល់ការសម្រេចជាចុងក្រោយនោះ។ហើយប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតដែលត្រឹមត្រូវ ឯករាជ្យនិងគួរឲ្យទុកចិត្តបាននេះហើយដែលគណបក្សជំទាស់ជឿថានឹងអនុញ្ញាតឲ្យខ្លួនទទួលបានជ័យជម្នះលើគណបក្សគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ នោះគឺមានន័យថាសម្បទានរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិគឺផ្តល់ឱកាសឲ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន ដឹកនាំអំណាចតទៅទៀតក្នុងអណត្តិនេះ។ ប៉ុន្តែគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងរង់ចាំត្រងយកជ័យជម្នះនៅក្នុងការបោះឆ្នោតប្រាំឆ្នាំខាងមុខទៀត។ លោកស្រីមួ សុខហួរ តំណាងរាស្ដ្រមណ្ឌលខេត្តបាត់ដំបងរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិរិះគន់ពីភាពអវិជ្ជមានជាច្រើនក្នុងការដឹកនាំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែនដូចជាបញ្ហាពុករលួយ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនិងបញ្ហាដីធ្លីជាដើម។លោកស្រី មានប្រសាសន៍ថាដូច្នេះការប្តូរនាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវអាស្រ័យលើឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ លោកស្រីមួ សុខហួរ អះអាងថាគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនៅរក្សាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅឡើយ។ «ទី១គឺស៊ើបអង្កេតភាពមិនប្រក្រតីនៃការបោះឆ្នោតកន្លងមកនេះ។ ទី២កែទម្រង់គជប។ ទី៣គឺបោះឆ្នោតមុនអណត្តិឬបោះឆ្នោតសារឡើងវិញ។ បញ្ហាទាំងបីនេះបើមិនព្រមគឺសុំលោកហ៊ុន សែនចុះចេញ»។ នៅក្នុងពេលនេះសល់តែប្រាំមួយថ្ងៃទៀតទេ វិបត្តិនយោបាយនៅប្រទេសកម្ពុជានឹងឈានដល់គម្រប់ប្រាំបីខែ។គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានដឹកនាំរដ្ឋសភាដោយឯកបក្សនិងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដោយខ្លួនឯងដោយមិនមានសំឡេងគាំទ្រពីសមាជិកសភាជំទាស់។ អ្វីមួយទៀតដែលគេអាចមើលឃើញពីនិរន្តភាពនៃការគ្រប់គ្រងអំណាចក្នុងអណត្តិនេះរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន នោះគឺស្ថិរភាពផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ នៅក្នុងពេលនេះក្រៅពីការក្តោបក្តាប់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធណែននៅក្នុងដៃ ចលនាពាណិជ្ជកម្មនិងសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន មិនទាន់ទទួលរងការប៉ះទង្គិចដោយសារវិបត្តិនយោបាយនៅឡើយទេ។មូលហេតុដោយសារអ្នកជំនួញធំៗស្ទើរទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសគឺជាមែកធាងនៃគណបក្សកាន់អំណាចហើយការបណ្តាក់ទុនពីក្រៅប្រទេសតែងតែឆ្លងកាត់លំហូរនៃខ្សែបណ្តាញនេះ។ រីឯសហគមន៍អន្តរជាតិមានដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុបដែលមានសមាជិកចំនួន២៨ប្រទេស ប្រទេសអូស្រ្តាលីជាដើមដែលបានជំរុញឲ្យមានការដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជាមិនបានដាក់លក្ខខណ្ឌជំរុញឲ្យផ្លាស់ប្តូរក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំប្រទេសនោះទេ។បើទោះជាក្នុងពេលនេះគណបក្សជំទាស់បានប្រឹងប្រែងស្វែងរកការគាំទ្រនយោបាយផ្នែកអន្តរជាតិក៏ដោយ។ ទោះជាបែបនេះក្តីលោកនី ចរិយា ប្រធានផ្នែកស៊ើបអង្កេតរបស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុកនិងជាអ្នកតាមដានដំណើរការនយោបាយមួយរូបមានប្រសាសន៍ថាកៅអីនាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោកហ៊ុន សែន នៅតែផុយស្រួយនៅឡើយ។ លោកនី ចរិយា លើកឡើងថាកងប្រដាប់អាវុធត្រូវដាក់ឲ្យនៅពីក្រោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន ដូច្នេះការគ្រប់គ្រងផ្នែកសន្តិសុខជាតិនឹងស្ថិតនៅរឹងមាំក៏ប៉ុន្តែបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចអាចជាចំណោទសម្រាប់ការដឹកនាំប្រទេស។ «មានចំណុចពីរដែលធ្វើឲ្យយើងមានការសង្ស័យគឺផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ ដោយសារប្រទេសយើងជាប្រទេសដែលទទួលជំនួយ តើក្នុងការទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ គាត់អាចធានាបានដល់កម្រិតណា?ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នដែលជាបញ្ហាដែលយើងពិបាកក្នុងការធ្វើការសន្និដ្ឋាន»។ ដោយឡែកលោកឈាង វុន ប្រធានគណៈកម្មការកិច្ចការបរទេសនិងជាតំណាងរាស្ដ្ររបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាលើកហេតុផលចំនួនពីរមកបកស្រាយ នោះគឺជ័យជម្នះរបស់គណបក្សរបស់លោកក្នុងការបោះឆ្នោតនិងគ្មានហេតុផលផ្លូវច្បាប់សម្រាប់បោះឆ្នោតមុនអណត្តិជាការក្រាលផ្លូវសម្រាប់ការបន្តដំណើរធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោកហ៊ុន សែន ក្នុងអណត្តិនេះ។ «ព្រោះគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាជាអ្នកឈ្នះឆ្នោតហើយការបោះឆ្នោតមុនអណត្តិអីហ្នឹងគឺគ្មានច្បាប់សម្រាប់ធ្វើបែបនេះទេ។ដូច្នេះសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន នឹងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីតទៅទៀតរហូតដល់ចប់អណត្តិរដ្ឋាភិបាលនៅនឹងកន្លែង»។ លោកបណ្ឌិតកែម ឡី អ្នកស្រាវជ្រាវកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍សង្គម ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ថាប្រសិនបើវិបត្តិនយោបាយមិនត្រូវបានដោះស្រាយនោះទេ ចំណោទសេដ្ឋកិច្ចអាចនឹងកើតមានឡើងដ្បិតការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចរបស់គណបក្សកាន់អំណាចអាចនឹងដំណើរការបានតែរយៈពេលខ្លីតែប៉ុណ្ណោះដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលត្រូវការជំនួយអន្តរជាតិជាចាំបាច់៕