Հարցազրույց Մինսկի խմբի համանախագահ Մեթյու Բրայզայի հետ
Կարող է լինել քաղաքական փոխզիջում՝ ազգային ինքնորոշման սկզբունքը եւս հաշվի առնելով
Խոսելով ժողովրդավարության ընթացքի մասին՝ նա այն կարծիքըհայտնեց, որ շատ բան կա դեռեւս այս բնագավառում անելու համար։ Նա առաջընթացհամարեց մարտի մեկի դեպքերի կապակցությամբ մի քանի ոստիկանի դեմ գործերհարուցելու փաստը։ ՝՝Եւ լավ է, որ այժմ բանակցություններ են ընթանումընդդիմության հետ՝ օգոստոսի մեկի ցույցը մարզադաշտերից մեկում անցկացնելու շուրջ։ Իհարկե գերազանց կլիներ, եթե թույլատրվեր դրա անցկացումը բողոքի ցույցերիավանդական վայրերում՝ ՝՝Ազատության՛՛ կամ Մատենադարանի հրապարակներում։ Այսինքն՝կա դրական տեղաշարժ, սակայն շատ բան կա անելու խոսքի լիակատար ազատություննապահովելու համար՛՛։ Ո՞րն է այն վերջնաժամկետը, մինչեւ որտեղ ԱՄՆ-ըկցանկանար տեսնել, որ կատարվել են բոլոր պահանջները։ Այս հարցին ի պատասխան Մեթյու Բրայզան ասաց, թե ինքը չիցանկանում որեւէ մեկին սպառնալ, պարզապես հիշեցնում է, որ սեպտեմբերին անց էկացվելու Հազարամյակի մարտահրավեր կորպորացիայի խորհրդի նիստը եւ Հայաստանում ամենինչ պիտի արվի, որ այդ ծրագրի գործունեությունը չդադարի։ Ինչ վերաբերումէ նոր պատերազմ սկսելու Ադրբեջանի բարձրագոչ հայտարարություններին ուսպառնալիքներին, Մեթյու Բրայզան ասաց, թե հինգշաբթի օրը Հայաստանի ու Ադրբեջանիարտգործնախարարներ Նալբանդյանի ու Մամեդյարովի հետ հանդիպման ժամանակ քննարկվելիքբազում հարցերից մեկն էլ դա է լինելու։ ՝Բարձրագոչ հայտարարությունները տեղ չպետք է ունենան այսգործընթացում։ Ղարաբաղյան հակամարտությունը չունի ռազմական լուծում։ Ես ինքս չեմտեսել Ադրբեջանում որեւէ մի պաշտոնյա, որն իրապես ցանկանար պատերազմ։ Նմանհայտարարությունները բխում են հարցի կարգավորման դանդաղ ընթացքից։ Ադրբեջանումերբեմն չեն նկատում առաջընթաց։ Սակայն այն, որ Ալիեւը որոշեց Սարգսյանի հետհանդիպումից հետո, սկսել բանակցություններ արտգործնախարարների մակարդակով, խոսումէ այդ գործընթացին ապավինելու փաստի մասին՛՛։ -Ըստ որոշ վերլուծաբանների, Հայաստանի նախագահը, Թուրքիայիհետ հարաբերությունները բարելավելու նպատակով, գնում է Հայոց ցեղասպանություննուրանալու ուղով։ Եւ Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանի պաշտոնում է Սենատի արտաքինհարաբերությունների հանձնաժողովըհաստատում Մարիե Յովանովիչին, որը նույնիսկ չի արտասանում ցեղասպանութունբառը։ Արդյո՞ք սրանք փոխկապակցված փաստեր չեն։ Մինսկի խմբիհամանախագահ Բրայզայի խոսքերով, դրանք տարբեր հարցեր են։ Եւ զավեշտական է, ասացնա, որ մինչ այժմ ԱՄՆ-ը դեսպան չունի Հայաստանում, որի հետ ԱՄՆ-ը ունի բարեկամականսերտ կապեր եւ որտեղ ունի կարեւոր շահեր։ ՝՝Մենք այսօր պիտի ողջունենք Յովանովիչին դեսպանի պաշտոնումտեսնելու ցանկության մասին էդուարդ Նալբանդյանի հայտարարությունը։ Նա այսպիսովխրախուսում է Սենատին՝ լիագումար նիստում եւս նրան հաստատելու համար՛՛։ Ինչ վերաբերումէ հայ-թուրքական հարաբերություններին, նա կարծում է, որ Հայաստանի ու բոլոր հայերիշահերից են բխում Թուրքիայի հետ լավ հարաբերությունները։ -Առանց հիշելու՞անցյալը։ ՝՝Որեւէ մեկը չի խնդրել որեւէ հայի կամ թուրքի մոռանալ անցյալը եւ անցածտարիների մեր ջանքերն ուղղված են եղել նաեւ նրան, որ Թուրքիայի մեր բարեկամներըհիշեն անցյալը արդար ու արժանապատիվ, թեկուզեւ դժվար եղանակով։ Իսկ թե ինչ քայլերի պիտի դիմենկողմերը հարաբերությունները բարելավելու համար, մեր գործը չէ, դա կողմերի որոշելուհարցն է՛՛։ Մեթյու Բրայզանասաց, թե ԱՄՆ-ը միեւնույն ժամանակ չի ցանկանում, որ հայ-թուրքականհարաբերությունների բարելավումը դժվարություններ հարուցեր թուրք-ադրբեջանականհարաբերություններին։ ՝՝Ուզում ենք, որ ընդհակառակը, հայ-թուրքականհարաբերությունները նպաստեն ղարաբաղյան խնդրի կարգավորմանը։ Կարծում եմ, որ այդպեսէլ լինելու է՛՛։ Թուրքիայից հողայինպահանջների մասին խոսելով՝ նա ասաց, թե բոլորն ունեն իրենց կարծիքն արտահայտելու,այդ թվում՝ պահանջատիրության մասին հայտարարություններով հանդես գալու իրավունք,ինչպես դա անում են Հայաստանում։ ՝՝Սակայն չի թվում, թե Հայաստանի իշխանություններըԹուրքիայի հետ սահմանները դնում են հարցականի տակ։ Ու եթե բացվեն սահմանները, կողմերըհարգեն այդ սահմանները եւ հարգեն անցյալը, դրանք միայն կբխեն երկու կողմերիշահերից։ -Իսկ ինչու՞ են Լեռնային Ղարաբաղի, Աբխազիայի ու Կոսովոյիդեպքում կիրառվում երկակի չափանիշներ։ ՝՝Որեւէ հակամարտություն լուծելու գործընթաց սկսվում է տարածքայինամբողջականությունը քննարկումների հիմքում դնելու հանգամանքով։ Հակամարտությունները երբեմն լուծվում են խաղաղ, երբ հասնում են քաղաքականփոխզիջման՝ տարածքային ամբողջականության եւ ազատ ինքնորոշման իրավունքները հաշվիառնելով։ Սակայն Կոսովոյի հակամարտությունը չլուծվեց խաղաղ բանակցություններիսեղանի շուրջ, այլ ավարտվեց Բելգրադի կողմից սկսված պատերազմին միջազգայինհամայնքի կողմից տրված պատասխանով։ Ու այն նախադեպ չի կարող լինել, այնպես ինչպես պնդում են Ռուսաստանի մերբարեկամները՛՛։ Մեթյու Բրայզանշեշտեց միաժամանակ, որ ԱՄՆ-ը ճանաչում է Վրաստանի ու Ադրբեջանի տարածքայինամբողջականությունը, սակայն միեւնույն ժամանակ հավատում, որ կարող է լինելքաղաքական փոխզիջում՝ մյուս ազգային ինքնորոշման սկզբունքը եւս հաշվի առնելով։