Sekouris kap ede Ayiti yo di Efò Sekou yo Kòmanse Bay Rezilta
Pandanstan, moun nan Pòtoprens ap mande plis manje avèk dlo
Ann Ayiti: Sekouris kap poteasistans-yo di efò-yo komanse jwenn bon rezulta, men frustrasyon-yo ap ogmantenan Potoprens kote moun-yo pa kontan poutèt manke manje ak dlo epi yon gouvennmanki pa pran dispozisyon pou ede yo nan sikonstan la. Otorite-yo di se tou patou nan vil la oujwennn tèren ote yo enstale lopital enpwovize ak sant distibusyon asistans,aloske kantite vol avyon-yo ap ogmante nan Ayewopò entènasyonal-la. Pwogram Alimantasyon Mondyal, (PAM) gen pwojèpou-l distribye manje bay 95 mil moun nan kapital-la Jodi lendi-a. Menayisyen-yo ki sot pase plizyè jou san manje, fè konnen kantite manje-a pa ase. Sekretèjeneral Nasyonzuni-an, Ban Ki- moon promèt pou-l fè akselere transpò akdistribusyon asistans-la. Miye Ban pralbay Konsèy Dekirite-a yon rapö sousituyasyon Ayiti-a Jodi lendi-a, aprè yon vizit li te fè nan Pòtoprens yèdimanch-a. Ansyenprezidan ameriken Bill Clinton ap vwayaje Jodi lendi-a ann Ayiti kote lapakonpaye yon gwo pwovizyon sekou e li gen pou l rankontre avek prezidan RenePreval. Ayisyen-yo ap plenyenpou yo di msye Preval preske absan sou sèn-nan depi tranbleman de tè-a te platipreske tout Potoprens semèn pase-a. Plizyè dizèn milye kadav antere nan fòskomun. Daprè otorite ayisyen-yo, gen apeprè 200 mil moun ki mouri. Lezetazuni –ki nan tèt efò sekou-yo-- prandireksyon ayewopö entènasyonal-lae li deplwaye plizyè milye solda pou ofri sekurite pou sekouris kap poteasistans durjans- yo. Nouvel-yo rapote kèk zak violans ak piyaj ki fèt nanPotoprens pandan moun yo ap vin pi dezespere poutèt manje ki manke. Lèzetazini ap voye plis twoup militè nan peyi Dayiti nan momanplizyè dizèn milye ayisyen ki sòti vivan nan gwo tanbleman de tè ki te frapepeyi-yo madi 12 janvye pase-a, kontinye ap rete tann manje ak swen medikal kapsòti a letranje. Plis pase 2 mil mèrin genyen pou debake jodi lendi a nanPòtoprens kote yo pral rejwenn 5 mil sòlda ameriken ki te deja nan rejyonan. Toujou reyaksyon sou sou sitiyasyon tranblemand-tè-a kreye nan peyiDayiti : Unyon Ewòp-la ofri yon asistans ki depase 575 milyon dola pou lede peyi-a rekanpe sou pye l aprè gwo sou-kous-la. Responsab-an-chèf politikentènasyonal Uynon-an, Catherine Ashton, anonse dirijan ewpeyen-yo –ki te fèyon rankont dujans Jodi lendi-a nan vil Brusèl-- pral mete kòb sa-a touswit ala dispozisyon Ayiti. Madam Ahston kontinye pou l di peyil Lafrans lanse apèlpou l mande yon konferans entènasyonal anvan lontan sou Ayiti, men li papresize ni kilè ni ki kote. Asistans Unyon Ewòp-la se younnan dènye kontribi-syon an dat peyi donatè-yo ofri Ayiti, e li reprezante younnan pi gwo plan-dèd kominote entènasyonal-la mete sou pye depi sounami ki tefrape kontinan azyatik-la an 2004. Otorite-yo nan peyi Dayiti fè konnentranblemandtè 12 janvye pase-a touye jiska 200 mil moun, e lage plizyè santènde milye lòt nan gran-gou oubyen san kay pou yo rete. Ayisyen ki chape anbagwo kokenn soukous sa-a e kap viv nan mitan pil debri-yo, kòmanse pèdu pasyanspoutèt gwo lantè yo konstate nan livrezon manje, dlo ak lot pwovizyon sekou yo Tankou nou di l déjà, yèdimanch-la, sekretè jeneral l'ONU-an, Ban Ki-moon,--ki te fè deplasman nan Potoprens—pwomèt pou l fèakselere yon gwo kantite èd umanitè ke --daprè li-- populasyon sinister-a annAyiti tèlman bezwen. Chèf òganizasyon mondyal-la te ale Potoprens pou l tekonstate dega tranbleman detè-a ak pwop je pa-li, evalye efò sekou kap fèt-yo,prezante pèsonèlman kondoleyans-li bay gouvènman ayisyen-an, e eksprime apui lipou pèp peyi Dayiti-a. Domaj yo,destruksyon yo, kantite moun ki mouri yo, se yon bagay ki ekrazan. Poutét sa, nou bezwen asistans entènasyonal ke moun pajanm wè anvan pou ede pèp ayisyen-an. Chèf Nasyonzuni-an te pale ak jounalis ki te abò avyon ki te soti Nouyok pu mennen n Ayiti a. Avyon-ante gen abò-l plizyè gwo konseye misye Ban, lòt anplwaye Nasyonzuni akpwovizyon sekou. Msye Ban di Nasyonzuni gen 3 priyoritekounye-a an'Ayiti. Premyèman, nou gen pou-n sove la vi ; pi gwo kantite vi keposib. Nou preske pa rete tan devan-nou ankò. Sa fè déjà 4 jou, men gen espwake nou kapab sove pi plis vi toujou. OganizasyonNasyon Zuni espere bay tou --an urjans- asistans umanitè ke victim-yo bezwen,tankou Tant, dlo, ekipman medical ak lot sèvis. Msye Ban di distribusyon manje-aap ameliore e kounyela-a Nasyonzuni bezwen nouri omwen 40 mil moun pa jou. Lotpriyorite Nasyonzuni se kowòdone pakètasistans entènasyonal kap vide sou Ayiti jounen jodi-a. Nou pa dwegaspiye mènm yon sèl grènn bagay, nou pa dwe gaspiye pa mènm yon dola. Daprè kalkil La Kwa Rouj ak Nasyonzuni fè, plis ke 40 milmoun mouri nan Tranbleman de tè-a. Pamiyo, genyen 40 gadyen lapè ak anplwaye sivil MINUSTAH (Misyon Nasyon Zuni pouStabilizayon ann Ayiti-a).. Msye Ban di pou Nasyonzuni, sa se pèt ki pi grav Oganizasyon-ansubi nantout istwa-l. Li ajoute Oganizasyon-an pèdi anpil kòlèg ki chè pou li–pami yo nou jwenn chèf Misyon-an an'Ayiti, Heidi Annabi, ki te gen preske 30tan depi li tap travay pou L'ONU, epi genyen tou sou direktè sivil MINUSTAH-a,Luis Carlos da Costa. Mwen krènn pou pa gen plis kollèg toujou ki viktim, paske noupako konnen sak rive yo; nou dwe prepare n pou senaryo ki pi mal la. Men,Nasyonzuni pral kontinye travay. Deklarasyon BanKi-moon, sèkretè jeneral Oganiza-syon Nasyon Zuni, ki te vizite peyi Dayiti yèdimanch 17 janvye-a. Daprè kalkil l'ONUfè toujou, yon tyè nan tout populasyon ayisyèn-nan twouve l nan bezwen asistans,aprè gwo kokenn tranbleman-de-tè semèn pase-a, e genyen o-mwen yon milyon mounki pa gen kay pou yo rete. Youn nan pèsonalite ki te akonpaye secretè-jeneral l'ONU-an, Ban Ki moon, ann Ayiti, se Micehlle, Montas, ansyenpòtpawòl misye Ban, ki bay Radio MINUSTAH nan Potoprens yon entèvyou koteMadam Montas di sitiyasyon-an nan peyi Dayiti, se yon bagay pèsonn moun patjanm ka imajine. Sete Micehlle, Montas, ansyenpòtpawòl sèkretè jeneral Oganizasyon Nasyon Zuni, Ban Ki-moon, nan mikwo yonkòlèg Radio MINUSTAH, nan Potoprens. Toujou nan kad asistanspeyi Dayiti ap resevwa, aprè tranbleman de tè ki fè plizyè milye mò e kozedega moun poko ka evalye nan peyi-a, yon bato-lopital ameriken, USNS COMFORT,déjà sou wout pou kòt peyi-a, nan kad yon misyon ki rele Operation UnifiedResponse --oubyen : Operasyon Repons Unifye » ke Lèzetazuni mete soupye. Moun ki pale la, selyetnan-kòmandan Dan D'Aurora, responsab direksyon ki la pou kontwole dezas,dega ak viktim, sou bato USNSComfort-la. Li di : Pou sa kkonsène kapasite bato-a, kantite kabann pou blese ou malad, li genyen 50kabann. 12 sal d'operasyon, 20 kabann pou malad reprann-yo aprè operasyon, 80kabann pou swen entansif, 400 sal pou swaye malad ki bezwen swen imedyatman e500 sal pou swaye moun ki pa grav. Vwa nap tande la-a, se vwaOfisye Joe Krans. Li te déjà patisie nan misyon bato-polital-la te reyalize annAyiti nan le pase; men se premye fwa lap fè pati yon misyon kap reponn aprè yondezas. Ofisye Kransdi : Misyon sa-a totalman diferan paske , tankou w konnen, nan lotmisyon-yo mwen te kapab deplase nan peyi Dayiti nan kèk kote ki pat danjre; noute ka konstate anpil mizè, e sete tris. Men kounyela-a, se byen malere ke nouprale pran sant lanmò. Samdi pase-a, anvan batoUSNS Comfort te kite pò-datach li, nan vil Baltimore, tou prè Washington,kòmandan Lamarin de Gè Lèzetazuni, Doktè Adam Robinson, te genyen mesaj sa-apou plizyè santèn manm ekipaj-la, fanm kou gason, ki te rasanble pou koute l. Mswen te ranpli yon misyonumanitè ann AYiti. Mwen te genyen pwofesyonèl medikal avèk mwen laba-a. Mwen tewè ki kalte presyon, stress, ki peze sou moun kap patisipe nan misyon umanitèann AYiti. Tou sa, sete sanyon tranbleman detè. Ebyen, nou pral genyen pou n fè fas ak tou sa, plis yontrableman detè. Doktè Robinson fè konnen liatann-ni aske pèsonèl ak materyèl medikalLèzetazini ak voye ann Ayiti la-a, pral rete nan peyi-a pandan o-mwen 6mwa, e menm pi lontan pase sa toujou.