Kreyòl-Pale, Kreyòl-Konprann: Kabann, Lit, Divan,  Atè Miyò
Men si genyen ranje kabann, genyen tou tann Kabann. Kabann sa a, kontrèman ak kabann nou dòmi an, se senpleman yon pyèj.
Listwa rapòte Oswald Durand te ekri powèm sa a pandan li te nan prizon pou yon bèl marabou ki rele Marie-Noël Bélizaire. Map kanpe la, paske mwen pa anvi wè tristès anvayi kè pèsonn ni mete dòmi non plis nan je okenn moun kap tande mwen ou kap li mwen jodi a. Nan peyi Dayiti, yo asosye non choucoune ak anpil bagay. Bon bagay ! Mwen leve lakay paran mwen ak 2 ti kabann choucoune. Youn pou Djo e lòt la pou mwen. Mwen pase ven premye ane vi mwen ap dòmi sou yon ti kabann somye “Choucoune”. Ane pase, mwen t’al vizite lepè a, e ki sa mwen dekouvri nan kay la: ti kabann Choucoune nan ! Li la toujou. Somye a yon ti jan anfale (konpran li fè fon, li anfonse) men li la fèm. Kidonk, menm jan ak powèm Oswald Durand an, ti kabann nan (le petit lit--se konsa yo di kabann an franse) se synonym “longévité”. Nan ka sa nap di pito: solidité, durabilité, bon bagay. Si kabann se lit, an franse, genyen tout sòt kabann ki fèt ak tout kalte materyo. Men ase souvan, si se yon ti kabann an bwa, se yon divan, di mwens, nan vokabilè fanmi pa mwen. Lè papa’m te deside al bay fè yon ti kabann pou yon ti fiyèl li, li te di "". Franse a, rele divan nap pale la a “”. . Depi’m tande fraz sa a, mwen konnen se sou divan nan ti sal akote a, mwen pral lonje kadav kò mwen aswè a. Men an franse, divan se divan. Li tankou yon sofa e nou rankontre li le pi souvan lakay sikanalis yo--- moun kap etidye konpòtman, pwoblèm mantal ou sikolojik kay yon pasyan. Men gen kote tou, gen moun ki pa genyen anyen dòt kòm kabann ke yon nat. Nat la, se kabann pifò moun defavorize (moun pòv) nan peyi Dayiti. Li fèt ak jon pye bannan ou ak fèy (jutte) latanye. Gen lòt kote, kabann nan pa anyendòt ke yon pil rad ize (zòt ta di ranyon, haillons) moun tann atè chak swa pou yo dòmi. Sèten moun rele yo: atè miyò. E se petèt paske chak swa fòk ou tann kabann nan nou genyen ekspresyon “ranje kabann ou anvan dòmi nan je ou” la, paske chak swa, anvan ou al dòmi ou oblije tann kabann nan, ranje kabann nan--yon ekzèsis ki diferan ak ranje kabann le maten an, ke nou rele an franse: faire le lit. Si genyen ranje kabann, genyen tou tann Kabann. Kabann sa a, kontrèman ak kabann nou dòmi an, se senpleman yon pyèj (zatrap, nan Matinik ak Guadloup) Mwen sonje lè mwen te konn al pase vakans kay grann mwen, nan ane 60 yo, kouzen’m yo: Abel, Evens, Richard, te toujou ap tann kabann pou zòtolan. Kabann map pale la a, se yon kaj anbwa yo fè e yo mete yon ti moso bwa mare ak yon fil byen long kanpe anba li pou soutni li. Anba kabann sa a, yo simen mayi ou pitimi. Lè zòtalan an antre anba kabann nan pou al manje, yo rale fil la ...e yo tou kouvri’l, la pou la. Yo pran’l nan pyèj ! E nou tou gen vyann bèt volay pou’n boukannen. Kidonk, tann kabann pou yon bèt, se pran l’ nan pyèj, se pran l’ nan pa konprann, se pran l’ nan pèlen. Se te kreyòl-Pale, Kreyòl-Konprann, yon segman Lavwadlamerik avèk Jacques Jean-Baptiste. Nou ka ekri Jacques nan adrès sa a pou nou fè kòmantè ou voye mo kreyòl pou l' devlope nan segman sa a. ̈