خورشید زندگی ماندلا هرگز غروب نمی کند
رهبری ماندلا نه تنها به حکومت آخرین کانون نژادپرستی «قانونی» در جهان خاتمه داد، بلکه ادعای واهی برتری نژادی را باطل کرد.
« هرگز ، هرگز و باز هم هرگز ، دیگر این سرزمین زیبا ، ستم انسانی را بر انسانی دیگر و سرافکندگی و انگشت نما بودن در میان جهانیان را تجربه نخواهد کرد  ....  بگذارید آزادی حکومت کند  ....  خورشید هیچگاه بر چنین دستاوربزرگ انسانی غروب نخواهد کرد  . » سخنان نلسون ماندلا ، در روز بیستم ماه مه 1994 ، هنگام ادای سوگند به عنوان نخستین رئیس جمهوری سیاه پوست افریقای جنوبی در اواخر دهه 80 میلادی ، ادامه سیاست آپارتاید ، موجبات انزوای سیاسی و اقتصادی افریقای جنوبی را فراهم کرده‌بود  .  اکثریت سیاه پوست در جوش و خروش‌بود  .  نظام حاکم دو راه بیشتر در پیش روی خود نداشت : ادامه سیاست آپارتاید که از طرف دنیا محکوم شده‌بود و مستلزم اتخاذ روشهای خشونت‌آمیز ، ضد مردمی و جنگ و جدال دائمی با اکثریت مردم‌بود ، یا بر انگیختن وسایل معقول و دنیا پسندی که در سایه آن ، افریقای جنوبی می‌توانست از راههای مسالمت‌آمیز به استقرار یک نظام دموکراتیک که حاصل رای و انتخاب آزادانه مردم باشد ، توفیق یابد  . اف دبلیو دکلرک ، رئیس جمهوری سفید پوست کشور ، با درایت دریافت که راه اول او راه به جای دیگری جز به بن بست نمی‌انجامد  .  ناگزیر راه دوم را انتخاب کرد که خود ، انتخاب شجاعانه‌ای بود  .  پس از آزادی ماندلا از زندان ، دو رهبر با وجود اختلافات وسیعی که آن‌ها را از بسیاری جهات از یکدیگر جدا می‌کرد ، توانستند برای هموار کردن راه دموکراسی و حکومت اکثریت ، به‌طور موثری با یکدیگر همکاری کنند  . انقلاب آرام و دموکراتیک افریقای جنوبی که نتیجه آن انتقال قدرت از یک اقلیت سفید پوست نژاد پرست ، به اکثریت سیاه پوست‌بود ، درسی گران‌بها و آموزنده از تاریخ ، برای رهایی ملتهای دربند استبداد‌بود  .  رهبری ماندلا نشان داد که یک کشور تقسیم‌شده‌و واپسگرا ، با رهبری آگاه ، واقع بین ، صادق و ایثارگر ، برخاسته از درد و رنجهای توده‌های مردم ، توانست با هدایت صحیح ، توده‌های سیاه پوستان ظلم دیده دیروز را به رهبران امروز تبدیل کند  .  رهبری نلسون ماندلا سبب شد که افریقای جنوبی نه تنها به حکومت آخرین کانون نژادپرستی « قانونی » درجهان خاتمه دهد ، بلکه ادعای واهی برخی را مبنی بر برتری یک گروه بر دیگری ، و برتری سفیدپوستان بر سیاه پوستان را باطل کند  . تسلیم سفیدپوستان به واقعیتها ، تطبیق اجباری آن‌ها با آهنگ زمانه و جو دنیای حاضر ، و همچنین عمل‌کرد عاقلانه رئیس جمهوری سفید پوستی که برای انتقال قدرت این اقلیت به اکثریت در آن کشور ، به برگزاری انتخابات آزاد تن در داده‌بود ، دلیلی بارز بر درایت و عقلانیت آن‌ها‌بود  . هنگامی که ماندلا شعار هر یک نفر ، یک رای را در آن سرزمین طنین انداخت ، بسیاری آن را خیال پرورانه و غیر عملی می‌دیدند  .  اما پایداری و فداکاری و اتحاد ، آنچه را که غیر عملی به نظر می‌رسید ، امکان‌پذیر ساخت  . نلسون ماندلا با هدایت صحیح و منطقی مردم و جلب حمایت و پشتیبانی افکار عمومی جهان ، نه تنها به پیروزی غیر قابل تصوری برای مردمش دست یافت ، بلکه عظمت و پایداری او و مردمی که تنها به جرم پوست سیاه از ابتدایی ترین حقوق انسانی محروم‌بودند ، غرب و آزاد اندیشان جهان را بر آن داشت که در مقابل آن نیرو ، سر تعظیم فرود آوردند  .  ماندلا با ایجاد یک روحیه اجتماعی واحد باعث شد که جمعیت کشور به صورت یک فرد واحد جلوه کند  .  ترس و اضطراب جای خود را به شهامت و فداکاری داد و ابهت این قیام ، آنچنان در روحیه همگان تاثیر گذاشت که طرفداران رژیم حاکم را - از ارتش تا گروههای افراطی - از نظر روحی خلع سلاح کرد  . با وجود جنایات سفید پوستان ، هنگامی که ماندلا به قدرت رسید ، نه تنها یک سفید پوست محکوم و محاکمه نشد ، بلکه او کابینه اش را از سیاه و سفید تشکیل داد و حتی زندانبان خود را با مقام وزارت در کنار خود نشاند  .  در عین حال او الگوی مستقلی را به فراخور فرهنگ و آداب و رسوم مردم خویش دنبال کرد ، از فرار مغزها جلوگیری کرد و به عنوان رهبری صادق و از جان گذشته و آگاه به جوانب مسائل جهانی ، از درگیری و خشونت و جنگ داخلی احتمالی در کشورش جلوگیری کرد  . ماندلا با دعوت از سیاه و سفید به همکاری برای ساختن و آباد کردن کشور ، بزرگترین درس اخلاقیت و انسانیت را به بشریت آموخت و دگرگونی شگفت‌انگیز در افریقای جنوبی را می‌توان از مهترین وقایع تاریخ معاصر دانست  . روش مبارزاتی ماندلا ، به عنوان یک سیاستمدار پراگماتیک همراه با خصوصیات اخلاقی در زندگی شخصی و اجتماعیش ، شجاعت ، شهامت ، نیروی خلاق و سازنده و آباد‌کننده او ، سر مشقی برای همه شد  . رهبری نلسون ماندلا و انقلاب افریقای جنوبی ، ثابت کرد که تنها ضامن پیروزی آن کشور ، نیروی توده‌های محروم و صادق و از جان گذشته ولو فقیر و بیسواد و عقب مانده‌بود  . تحول نلسون ماندلا از یک فعال سیاسی ، قربانی آپارتاید ، و زندانی - که می‌رفت به دست فراموشی سپرده شود - تا نخستین رئیس جمهوری سیاه پوست افریقای جنوبی ، و رهبری که جهانیان به او احترام می‌گذارند ، درسی بزرگ برای بشریت است  .