ناتوانی توافق هسته ای در کاستن از شکاف در خاورمیانه
حرکت مسکو به سوی تحکیم ائتلافش با تهران در سوریه، تحولی بغرنج را برای دولت اوباما و متحدانش برجسته می‌کند: باوجود توافق اتمی، خط نبرد در خاورمیانه عمیق‌تر شده است.
حرکت روسیه به سوی تحکیم ائتلافش با ایران در سوریه ، طی نشست رهبران 200 کشور جهان در نیویورک ، تحولی بغرنج را برای دولت اوباما و متحدان اروپایی اش برجسته می‌کند : با وجود توافق هسته‌ای ، خط نبرد در خاورمیانه عمیق تر‌شده‌است  . روسیه به شکل فزاینده‌ای نسبت به تقویت روابطش با تهران برای تحکیم رژیم اسد در دمشق و همکاری بر سر دیگر مسائل تمایل نشان می‌دهد  .  همزمان ، با اقدامات عربستان سعودی برای جلوگیری از گسترش نفوذ ایران در منطقه پیش از برخورداری تهران از منافع اقتصادی ناشی از رفع تحریم‌ها جنگ نیابتی شدت گرفته است  . مقام‌های سعودی در سازمان ملل متحد تصریح کردند که نمی‌خواهند در هیچ بحث منطقه‌ای با حضور ایران شرکت داشته باشند  . پس از توافق 23 تیر ماه ، باراک اوباما رییس جمهوری ایالات متحده و دیگر مقام‌های آمریکایی ، بطور علنی ابراز امیدواری کردند که توافق هسته‌ای گشاینده دریچه‌ای به سوی همکاری‌های بزرگتر بین غرب و تهران باشد  .  مقام‌های اروپایی هم گفتند توافق هسته‌ای با ایران نشان داد که غرب می‌تواند با وجود اختلافات با روسیه بر سر اوکراین با آن کشور برای تخفیف تنش‌های بین‌المللی همکاری کند  . مقام‌های اروپایی از استفاده از توافق هسته‌ای ایران به عنوان شتاب‌دهنده تلاش‌های تازه برای صلح در یمن ، سوریه ، و دیگر نقاط صحبت کرده‌اند  .  فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت در حال کار بر روی چارچوبی منطقه‌ای است که می‌تواند سعودی‌ها و ایران را بر سر میز مذاکره بیاورد  . تا این جا که هیچ کدام از این تلاش‌ها نتیجه‌ای نداشته است  . با وجود یک رشته دیدارهای در سطح عالی با رهبران غربی ، از جمله دیدارهای دوجانبه محمدجواد ظریف و جان کری ، وزیران خارجه ایران و آمریکا ، ایران تمایل چندانی به همکاری با غرب نشان نداده است  . مقام‌های ایرانی آشکارا از کارزار نظامی روسیه در سوریه با هدف تحکیم بشار اسد ، رهبری که آمریکا می‌خواهد از قدرت کنار رود ، حمایت کرده‌اند  . عربستان سعودی می‌گوید محموله بزرگی از تسلیحات ساخت ایران را توقیف کرده که مقصدش حوثی‌های یمن بوده است ؛ شورشیان حوثی ، دولت مورد حمایت آمریکا در یمن را سرنگون کردند  .  عبد ربه منصور هادی رییس جمهوری یمن ، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد ، ایران را به تلاش برای نابودی کشورش متهم کرد  . همزمان ، مقام‌های ایرانی علنا از کاخ سفید خواسته‌اند ایرانیان محبوس در زندان‌های آمریکا را در ازای آزادی آمریکایی‌های زندانی در ایران آزاد کنند ؛ این نشانه قابل‌توجهی از سخت تر شدن مواضع ایران است  . دیپلمات‌های غربی می‌گویند مقام‌های ایران مدام ادعا می‌کنند که نسبت به ایده‌ها و مباحث بر سر سوریه ذهن بازی دارند  .  اما آن‌ها می‌افزایند که موضع نهایی ایران همچون روسیه این است که اسد تضمین‌کننده ثبات در سوریه است و آن‌ها هیچ تهدیدی را علیه حکومت او نمی‌پذیرند  . فیلیپ هاموند وزیر خارجه بریتانیا می‌گوید " آنچه آن‌ها می‌گویند به خوبی هماهنگ‌شده‌است  . " هرگونه امید به گشایش دیپلماتیک بین ایران و عربستان سعودی در حاشیه سازمان ملل متحد به سرعت از بین رفت  . سال گذشته ، وزیران امور خارجه ایران و عربستان سعودی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک دیدار و گفتگو کردند ، اما در پی مرگ نزدیک به 800 تن در تراژدی مراسم حج در مکه - از جمله بیش از صدها زائر ایرانی - تنش بین تهران و ریاض دوباره بالا گرفته است  . حسن روحانی رییس جمهوری ایران ، نحوه مدیریت سعودی‌ها در حج را به باد انتقاد گرفت و خواستار تحقیقات بین‌المللی در این باره شد  .  عادل الجبیر وزیر امور خارجه عربستان سعودی 26 سپتامبر در نیویورک در کنار جان کری وزیر خارجه آمریکا ، تهران را به « بازی سیاسی با یک رویداد تراژیک » متهم کرد  . به گفته دو دیپلمات ارشد غربی ، عربستان سعودی در جریان دیدارهای رهبران جهان در نیویورک مانع هر گونه مباحثه‌ای بر سر سوریه و دیگر مسائل منطقه‌ای با حضور مقامات ایرانی شد  . با این وجود این روسیه‌بود که هر گونه امید به هماهنگی در دیپلماسی خاورمیانه‌ای را نابود کرد  . با وجود دیدار حدودا 90 دقیقه‌ای باراک اوباما و ولادمیر پوتین ، رهبران آمریکا و روسیه ، که هر دو طرف آن را سازنده توصیف کردند ، اعلام ائتلاف ضد تروریسم روسیه - ایران - عراق در شب دیدار رهبران ، و حملات هوایی روسیه در سوریه ، مسکو و واشنگتن را در یک مسیر بالقوه رودرویی قرار داد  . هر چند سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه اصرار داشت که مسکو اهداف داعش و دیگر گروه‌های تروریستی را در سوریه زیر حمله گرفته است ، اما ایالات متحده ، فرانسه ، و دیگر مقام‌های رسمی گفتند کارزار نظامی روسیه به روشنی گروه‌های میانه رو مورد حمایت غرب که در جنگ با رژیم اسد هستند را هدف گرفته و تاکید داشتند که اقدامات مسکو علیه داعش بر خلاف حملات ائتلاف تحت رهبری آمریکا از حمایت دولت سوریه برخوردار است  . پوتین و اوباما در سخنرانی‌های خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد دیدگاه‌های متضادی را در باره آینده اسد ارائه دادند  .  رییس جمهوری آمریکا چند روز بعد هشدار داد که اقدامات روسیه در حمایت از اسد دعوت به فاجعه‌ای است که می‌تواند مسکو را در باتلاق سوریه زمین گیر کند  . نیکلاس گوسدو ، استاد مطالعات امنیت ملی در دانشگاه جنگ نیروی دریایی آمریکا ، در پژوهشی برای شبکه رهبری اروپایی می‌گوید همکاری میان روسیه و غرب بر سر سوریه احتمالا به « مجموعه‌ای از هماهنگی‌های تاکتیکی با هدف پرهیز از تصادم‌های ناخواسته » ختم می‌شود تا « همکاری‌های پایدار استراتژیک برای پایان دادن به جنگ داخلی در سوریه و ایجاد ثبات در منطقه » .  او تاکید می‌کند که « علت این امر همان‌طور که سخنرانی‌های اوباما و پوتین در مجمع عمومی به خوبی روشن کرد نبود یک نگاه مشترک از سوی دو طرف به وضعیت پایانی مورد نظر است » .