۱۵۰ سالگی گاندی؛ روز جهانی عدم خشونت
بان کی مون: زمان آن است که دعوت گاندی به صلح و آشتی را به یاد آوریم و به این هشدار او بیندیشیم که «چشم در برابر چشم سرانجام به کورشدن همگان می انجامد»
سازمان ملل متحد روز دوم اکتبر ، برابر با دهم مهرماه ، را روز جهانی عدم خشونت نام گذاشته است  .  انتخاب این روز در گرامی داشت زادروز مهاتما گاندی رهبر هند است که با بهره‌گیری از روش‌های غیرخشونت بار ، این کشور را به سوی استقلال از حکومت بریتانیا هدایت کرد و خود الهام‌بخش بسیاری از جنبش‌های مسالمت‌آمیز حقوق مدنی و تغییرات اجتماعی در سراسر جهان گردید  . گاندی در سراسر زندگی خود و حتی در خشن ترین شرایط سرکوب ، و در برابر فشارهایی که تحمل ناپذیر می‌نمود ، از اعتقاد خود به مبارزه بی‌خشونت دست برنداشت  . نظریه‌ای که پشتیبان عمل گاندی‌بود - مانند تشویق توده‌های مردم به نافرمانی مدنی از قوانین بریتانیا ، و راه پیمایی تاریخی نمک در سال 1930 -، جایگزین کردن شعار « هدف وسیله را توجیه می‌کند »، با نظریه « وسیله صواب در راه هدف‌های صواب »‌بود  .  به این معنی که استفاده از روش‌های خشونت بار برای برقراری جامعه‌ای صلح‌آمیز امری غیرعاقالانه است  .  او معتقد‌بود که مردم هند در مبارزه برای آزادی از استعمار نباید به خشونت و نفرت رو آورند  . موهنداس کارامچاند گاندی که بیشتر به مهاتما ( به معنی روح بزرگ ) گاندی معروف است و هوادارانش در هند او را پاپو ( به معنی بابا ) می‌خواندند ، در دوم اکتبر 1869 در پوربندر در ایالت گجرات هند به دنیا آمد  .  او درس حقوق خواند و سرانجام در هند و در آفریقای جنوبی به مدافع حقوق مردم هند بدل شد  .  گاندی با سازمان دادن به تحریم‌های ضد استعمار بریتانیایی در هند با شکل‌های صلح‌آمیز نافرمانی مدنی ، رهبری جنبش استقلال خواهی هند را به دست گرفت  .  او معتقد به تسامح مذهبی و مخالف تبعیض‌های کاستی و طبقاتی در جامعه هند‌بود  .  سرانجام در سا ل 1948 به دست یک هندوی فناتیک ترور شد  . گاندی در لندن درس حقوق خواند اما درسال 1893 به آفریقای جنوبی رفت و 20 سال در آنجا به مبارزه با قوانین تبعیض‌آمیز علیه هندیان دست زد  .  او پایه‌گذار فلسفه ساتیاگراها یا مقاومت از طریق نافرمانی مدنی و بدون خشونت توده‌ها بود و به یکی از رهبران عمده سیاسی و معنوی دوران خود تبدیل شد  .  ساتیاگراها هنوز یکی از نیرومند ترین فلسفه‌ها در تلاش‌های آزادی خواهانه در جهان امروز است  . گاندی در سال 1914 به هند بازگشت و حزب کنگره ملی هند را بنیان گذاشت  .  که برای کسب استقلال از راه عدم خشونت - عدم همکاری تلاش می‌کرد  .  هدف او کمک به زارعان و کارگران فقیر برای اعتراض به مالیات‌های ظالمانه و تبعیض‌ها بود  .  هدف‌های او زدودن فقر ، آزادسازی زنان و پایان دادن به تبعیض‌های جامعه کاستی هند با هدف نهایی خود مختاری و استقلال هند‌بود  .  در پی کمپین نافرمانی مدنی اش ( 1919 - 1922 ) به اتهام توطئه به زندان افتاد ( 1922 - 24 ) .  در سال 1930 در مبارزه نمادین با انحصارات حکومتی بریتانیا ، راه پیمایی بی‌نظیر 320 کیلومتری خود را به سوی دریا برای گردآوری نمک آغاز کرد  .  پس از آزادی از زندان در سال 1931 در کنفرانس میزگرد لندن برای اصلاح قانون اساسی هند شرکت کرد  .  در سال 1946 با میسیون دولت برای ساختار قانونی جدید مذاکره کرد و پس از استقلال هند در سال 1947 با آن که خود هندو‌بود ، در جلوگیری از درگیری‌های خونین میان هندوها و مسلمانان در بنگال سخت تلاش کرد  .  اما این تلاش سرانجام ترور او را در دهلی به دست یک هندوی متعصب به نام ناتورام گدس درپی آورد  . تعهد گاندی به عدم خشونت و باور او به ساده زیستی چنان که لباس‌های خود را خود می‌بافت ، غذای ساده گیاهی می‌خورد و با روزه داری‌های پیاپی هم به تزکیه نفس می‌پرداخت و هم از آن به عنوان ابزاری برای اعتراض استفاده می‌کرد - حتی پس از مرگ او چراغ راه و نور امید برای ستم کشان و محرومان و مردمان حاشیه‌ای جهان است  . با این حال بازی تاریخ آنجاست که رهبری که با هرگونه خشونت مخالف‌بود ، خود به خشونت آمیزترین شیوه‌ها از پای درآمد  . روش و فلسفه گاندی الهام‌بخش و راهنمای کسانی چون مارتین لوترکینگ رهبر جنبش ضد تبعیض نژادی و حقوق مدنی آمریکا ، و رهبران سیاسی چون نلسون ماندلا و واتسلاو هاول شد  .  رهبرانی که جایگاه اخلاق را در عرصه قدرت و سیاست برجسته و والا کردند  . ‌بان کی مون ، دبیرکل سازمان ملل در پیامی که به مناسبت روز جهانی عدم خشونت منتشر کرده ، با اشاره به این که روز عدم خشونت روز بزرگ داشت فلسفه مهاتما گاندی رهبر هند است می‌گوید نمونه گاندی ثابت می‌کند که با اعتراض‌های صلح‌آمیز می‌توان به بسی بیش از آنچه تهاجم نظامی نائل می‌شود ، دست یافت  . ‌بان کی مون می‌افزاید : اصولی که در منشور جهانی حقوق‌بشر مصوب سال 1948 ، یعنی سال مرگ گاندی ، مستتر است تا حد زیادی به باورهای گاندی مدیون است  . در زمانه‌ای که شاهد گسترش خشونت‌های فرقه‌ای و ویرانی میراث و مکان‌های فرهنگی هستیم ، زمان آن است که دعوت گاندی به صلح و آشتی را به یاد آوریم و به این هشدار او بیندیشیم که « چشم در برابر چشم سرانجام به کورشدن همگان می‌انجامد » ‌بان کی مون می‌افزاید : باید فرهنگ صلح را ، بر اساس گفت‌وگو و تفاهم ، و برای زندگی در هماهنگی و همدلی پرورش دهیم و تنوع غنی جامعه بشری را محترم و گرامی بداریم  . ‌بان کی مون می‌گوید : هیچ ابزاری بالاتر از آموزش برای ارتقای حیثیت و کرامت انسانی و توسعه فرهنگ عدم خشونت و بناکردن صلح پایدار وجود ندارد  .  از طریق آموزش است که می‌توان راه‌های نوین زندگی با یکدیگر بر روی این سیاره را ساخت و پرداخت  .  آموزش می‌تواند در عین حال شکل‌های نوین شهروندی و هم بستگی جهانی را ، که برای جهان امروز ضروری است ، پایه‌گذاری کند  . ‌بان کی مون در پایان پیام خود از همه مردم جهان می‌خواهد : با نیروهای عدم تحمل مقابله کنند ، شهروندی جهانی را ارتقا بخشند و به هم بستگی انسانی بر اساس فلسفه عدم خشونت گاندی شکل دهند  . اصل عدم خشونت یا مقاومت عاری از خشونت ، استفاده از خشونت فیزیکی را برای دستیابی به تغییرات اجتماعی و سیاسی منع می‌کند  .  این شکل از مبارزه اجتماعی که غالبا با نام « سیاست مردم عادی » توضیح داده می‌شود ، در کمپین‌های جمعی مردم سراسر جهان برای دست‌یابی به عدالت اجتماعی به کار گرفته می‌شود  . پرفسور جین شارپ ، از پژوهشگران پیشگام در امر مقاومت عاری ازخشونت ، در کتاب خود به نام « سیاست عمل بدون خشونت »، این روش را چنین تعریف می‌کند : « عمل بی‌خشونت ، فنی است که مردمی که تسلیم و بی‌اعتنایی به سرنوشت خود را رد می‌کنند و مبارزه را اساسی می‌دانند ، برای مبارزه بدون خشونت خود به کار می‌گیرند  .  عدم خشونت به معنای تلاش برای پرهیز یا غفلت از مبارزه نیست  .  بلکه پاسخی است به این پرسش که چگونه باید در سیاست عمل کرد و بویژه چگونه بایداز نیروها به نحوموثر و مطلوب استفاده کرد  . » با آن که عدم خشونت غالبا به عنوان معادلی برای صلح جویی به کار می‌رود ، از اواسط قرن بیستم این عبارت در تعریف بسیاری از جنبش‌های تحولات اجتماعی ، که تمرکزشان بر مخالفت با جنگ نیست ، به کار رفته است  . یک اصل کلیدی عدم خشونت آن است که معتقد است قدرت حاکم بر اساس موافقت مردم شکل می‌گیرد و مبارزه عاری از خشونت این قدرت را ، از طریق حذف این موافقت با همکاری جمعی ، متزلزل می‌کند  . سه مرحله اصلی اقدام بدون خشونت عبارت است از :