نقاق و وفاق
گفت و شنودی اختصاصی با رؤیا حکاکیان، شاعر و نویسنده مقیم آمریکا
رویا حکاکیان - نویسنده و شاعر ایرانی زاده و بالیده تهران - به لطف تالیفات و سروده‌هایش به زبان انگلیسی درآمریکا بسیار تحسین‌شده‌ .  وی که درسال 1364 پناهنده سیاسی این کشور شد ، دو کتاب نگاشته که با اقبال فراوان روبه رو شده‌اند ؛ سفر به سرزمین نه و قاتلان قصر فیروزه  .  حکاکیان که یهودی است ، اغلب ازتلفیق پیچیده مذهب و ملیت و فرهنگ می‌نویسد و این روزها بر تنش فزاینده میان ایران و اسرائیل تمرکزدارد  .  - در روز شنبه ، شماری از ایرانیان درشبکه‌های اجتماعی به وی انتقاد کردند و روایت او را از رفتار رژیم ایران با یهودیان ، داستان‌پردازی خواندند  . چند و چون گفته‌های خانم حکاکیان و واکنشها نسبت به آن طی گفتگویی اختصاصی با وی : در ، شما به تجربه تان هنگام تحصیل درایران اشاره کردید و اینکه دستشوییهای مدرسه شما - که بسیاری از اقلیتهای دینی درآن درس می‌خواندند - مسلمانان را ازغیرمسلمانان جدا می‌کرده است  .  درپی آن ، گفتید که به رغم تلاش نظام برای تفکیک و تفرقه ، محصلان به این خواسته تن در نمی‌دادند ومسلمانان مرتب از دستشویی‌های اقلیتها استفاده می‌کردند  .  ظاهرا عده‌ای درشبکه‌های اجتماعی به بخش نخست این گفته شما اعتراض کرده‌اند و به بخش دوم آن بی‌توجهی  .  واکنش شما چیست  ؟ ر  .  ح  . : طبعا آزرده خاطر شده‌ام ، چرا که تجربه‌ای را که نقل کردم ، ازسرگذرانده‌ام  .  بسیاری از کسانی که اکنون مرا به داستان سرایی متهم می‌کنند ، اساسا درآمریکا بزرگ شده‌اند و تجربه زندگی درایران را - آن هم به عنوان شهروند کلیمی - ندارند  .  حتی در میان اقلیتهای دینی ، بین ارامنه با دیگر اقلیتها ازجمله کلیمیان ، تفاوت فراوان‌بود  .  ارامنه ، به ویژه چون باهم ارمنی صحبت می‌کردند ، به نوعی " خارجی " تلقی می‌شدند  .  یهودیان اما ، کاملا " ایرانی "‌بودند  .  پدرم که زاده و بالیده خوانسار است - می‌گوید وقتی دبستانی بوده ، در روزهای بارانی اجازه نداشته به مدرسه برود ، چرا که تصور اکثریت مسلمان آن بوده که خیسی باران ، او را ناپاک می‌کند و این ناپاکی به مسلمانان نیز انتقال می‌یابد  .  اینها تجارب واقعی و عینی یهودیان ایرانی بوده که به دنبال انقلاب اسلامی ، درفشار فراوان گذاشته شدند و تجارب تلخشان همچنان تداوم دارد  . مایه دلسردی است که برخی ازایرانیان ، گاه به گفته‌ها - یا دست کم به تمامی گفته‌های هم با دقت گوش نمی‌دهند  .  منتقدان من هم ، حاضر نیستند به توضیحاتی که داده‌ام ، توجه کنند و خود را از سوئ برداشت رها کنند  . به باور شما سبب این همه حساسیت ایرانیان نسبت به آنکه از خود یا فرهنگشان انتقاد شود ، چه می‌تواند باشد  ؟ ر  .  ح  . : شاید این باشد که ایرانیان انتقاد‌پذیری و قدرت تحمل کمتری برای آن دارند که از رفتارها و عاداتشان ایراد گرفته شود  .  مردم برخی کشورهای دنیا - مثلا آمریکا - انتقاد را برمی تابند و با به نقد گذاردن مستمر فرهنگ و فکرشان ، جای جولان آن را هم می‌گشایند  .  علایق ملی و میهنی اصولا دو بعد دارد : یکی افتخار و علاقه به گذشته ، و دیگری ، تعلق خاطر به اکنون  .  دراغلب ما ایرانیان ، بعد نخست ، قوی ، اما بعد دوم ، ضعیف است ، از آن روی که بعد دوم با بهبود فرهنگ و عادات امروزین ، معنا می‌یابد و تا حاضر به عقده گشایی از پیچیدگیها و کاستیهایی نباشیم که گرفتار آنهاییم ، نمی‌توانیم فرهنگ اکنونمان را غنی کنیم  .  جوانان امروز ، اندیشه‌هایی باز دارند که به نظر روشنتر از نسلهای گذشته می‌رسد  .  شاید این نسل ، بتواند در سوق دادن فرهنگمان به سمت و سوی بهتر ، و گریزمان از واپس‌گرایی ، موثر باشد  .