دهم دسامبر روز تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر
شصت و دو سال پیش، قطعنامه ای با شماره ۲۱۷ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به بحث گذاشته شد که پس از تصویب به نام اعلامیه حقوق بشر یا اعلامیه جهانی حقوق بشر شناخته و منتشرشد.
مدت هاست که آخرین ماه سال میلادی ، علاوه بر تولد مسیح و جشن‌های کریسمس ارزش و اعتبار دیگری نیز یافته است  .  فعالان حقوق‌بشر این ماه را به عنوان ماه حقوق بشرمی شناسند و به آن ارج می‌نهند  .  چرا که دهمین روز این ماه شاهد ثبت مهم ترین واقعه در تاریخ حقوق‌بشر در جهان است ؛ واقعه‌ای که به حمایت از حقوق‌بشر جنبه‌ای جهانی و عام داد  .  شصت و دو سال پیش در این ماه ، قطعنامه‌ای با شماره 217 در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به بحث گذاشته شد که پس از تصویب به نام اعلامیه حقوق‌بشر یا اعلامیه جهانی حقوق‌بشر شناخته و منتشرشد  . النور روزولت ، رئیس وقت کمیسیون حقوق‌بشر سازمان ملل ، که مسئول تهیه و تدوین این سند‌بود ، پس از تصویب این سند بنیادی حقوق‌بشر جهانی ، آن را یا « منشور کبیر بشریت » خواند  .  روز دهم دسامبر 1948 پس ازچند روز بررسی و انجام تغییرهای جزئی ، سند به رای مجمع عمومی گذاشته شد و با 48 رای موافق ، هشت رای ممتنع و بدون رای مخالف در مجمع عمومی سازمان ملل به تصویب رسید  . جمهوری سوسیالیستی بلاروس ، چکسلوواکی ، لهستان ، عربستان سعودی ، آفریقای جنوبی ، روسیه شوروی ، اوکرایین و یوگسلاوی به آن رای ممتنع دادند  .  ایران ، افغانستان ، آرژانتین ، استرالیا ، انگلستان ، اوروگوئه ، ایالات متحده آمریکا ، بلژیک ، بولیوی ، برزیل ، برمه ، کانادا ، شیلی ، چین ، کلمبیا ، کوستاریکا ، کوبا ، دانمارک ، جمهوری دومینیکن ، اکوادور ، مصر ، ال سالوادور ، اتیوپی ، فرانسه ، یونان ، گواتمالا ، هاییتی ، ایسلند ، هند ، عراق ، لبنان ، لیبریا ، لوکزامبورگ ، مکزیک ، هلند ، نیوزیلند ، نیکاراگوئه ، نروژ ، پاکستان ، پاناما ، پاراگوئه ، پرو ، فیلیپین ، تایلند ، سوئد ، سوریه ، ترکیه ، و ونزوئلا به آن رای موافق دادند  .  از آن پس اعلامیه جهانی حقوق‌بشر به عنوان « معیار مشترک پیشرفت برای همه افراد بشر و همه ملت‌های جهان » پذیرفته‌شده‌است  . اعلامیه حقوق‌بشر در پاریس در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید  . دبیرکل سازمان ملل در آن زمان ( 1896 - 1968 Trygve Lie ) نروژی‌بود که از سال 1946 تا 1952 این مقام را برعهده داشت  . تا مدتها ، حقوق دان فرانسوی را مولف اصلی این سند می‌دانستند ، اما اکنون دیگر شک نیست که کانادایی ( 1905 - 1995 ) استاد دانشگاه مک گیل در رشته حقوق و علوم سیاسی و عضو کمیته حقوق‌بشر سازمان ملل متحد ، اولین نسخه این سند را نوشته و از رنه کاسن به عنوان نویسنده ی رونوشت دوم آن یاد می‌شود  . النور روزولت ، چانگ پنگ - چون ، فیلسوف ، دیپلمات و نمایشنامه نویس چینی ، و شارل حبیب مالک فیلسوف و دیپلمات لبنانی در تهیه این سند نقشی مهم و سازنده داشتند  .  رنه کاسن نقش اصلی را در بررسی‌های همه جانبه سند در سه اجلاس کمیسیون و اجلاس‌های جانبی رسیدگی به این سند بازی کرد  .  در دورانی که اختلاف‌های دو اردوگاه شرق و غرب رو به فزونی داشت ، النور روزولت توانست با بهره‌گیری از اعتبار و حرمت فراوانش سند را با موفقیت به سرانجام آن هدایت کند ، چانگ در مواقعی که به نظر می‌رسید کمیته به بن بست رسیده است با یافتن راه حل‌های باورنکردنی آن را نجات می‌داد ، و مالک که مشرب فلسفی اش پایه در داشت ، در روشن گری و تدقیق مفاهیم بنیادی این سند نقشی مهم داشت  . اعلامیه حقوق‌بشر دارای یک پیش درآمد ، یک‌بند بیانیه و سی ماده است  .  این متن تاکنون به 375 زبان و لهجه در جهان ترجمه‌شده‌و به احتمال بسیار بیشتر از هرسند قانونی دیگر در جهان به آن ارجاع داده‌شده‌است  .  نخستین ماده این اعلامیه بر اصل حیثیت انسانی فرد فرد انسان‌ها تاکید دارد و آن را بخشی ذاتی و جدایی ناپذیر از حقوق انسان‌ها می‌شناسد  .  برای متن این اعلامیه به زبان‌های گوناگون و فارسی در کلیک کنید  . قدیم ترین نوشته مدونی که بر رعایت حقوق و آزادی انسان‌ها تاکید می‌کند ، منشور حقوقی کورش شاه هخامنشی است  .  با این حال در دوران مدرن در اروپا و در عصری که به آن روشنگری می‌گویند ، فیلسوفان و متفکران به تدوین نظریه‌هایی در باره ماهیت و چگونگی حقوق انسان همت گماشتند و با انتشار آرائی چون قانون طبیعی ، الهام‌بخش تدوین سندهایی چون منشور حقوق در انگلستان و منشور حقوق در ایالات متحده و اعلامیه حقوق انسان و شهروندان در فرانسه شدند  . نیاز به وجود نوعی سند بین‌المللی برای حمایت از حقوق‌بشر در سراسر جنگ دوم جهانی حس می‌شد  .  نقض گسترده و پیوسته حقوق‌بشر در دوران جنگ جهانی دوم مانند نسل کشی یهودیان و کولیان و کشتار کمونیست‌ها و هم‌جنس‌گرایان به دست نازی هاو فاشیست‌ها ، لزوم تاسیس ابزاری بین‌المللی را برای جلوگیری از نقض حقوق‌بشر ایجاب می‌کرد  .  گنجاندن ماده جنایت علیه بشریت در منشور دادگاه نظامی بین‌المللی نیز که به محاکمات نورنبرگ انجامید ، نیاز به پاسخگو کردن عاملان این تبهکاری‌ها را در سطح بین‌المللی و فارغ از قوانین داخلی کشورها حتمی تر کرد  .  در همان زمان ، تدوین گران منشوریا اساس نامه سازمان ملل متحد نیز می‌کوشیدند میان پیشگیری از جنگ و حقوق بنیادی بشر رابطه‌ای متقابل ایجاد کنند  .  دو اصل تعهد به حیثیت ذاتی و جدایی ناپذیر همه انسان‌ها ، و اعتقاد به عدم تبعیض میان افراد بشری روح اصلی و حاکم بر اعلامیه جهانی حقوق‌بشر را تشکیل می‌دهد  . اعلامیه حقوق‌بشر دارای 30 ماده است که بر روی هم مجموعه شاملی از حقوق اساسی مدنی ، سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی ، و فرهنگی انسان هاست  .  مواد 3 تا 21 آن به حقوق سیاسی و مدنی مربوط می‌شود که حقوقی چون حق ممنوعیت شکنجه ، یا حق مشارکت افراد در حکومت از آن جمله است  .  مواد 22 تا 27 به حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی می‌پردازد  .  مانند حق برخورداری از شغل ، حق تشکیل و شرکت در اتحادیه‌ها و انجمن‌های صنفی ، و حق شرکت آزادانه در زندگی فرهنگی جامعه  .  این حق به مشارکت و دسترسی عموم انسان‌ها به هنرها و نقش آن در شکل‌گیری و کمال‌یابی شخصیت انسانی افراد مربوط می‌شود  .  این ماده همراه با ماده 26 یکی از هدف‌های اصلی حق آموزش را آشکار می‌کند  . شکاف‌های ایدئولوژیک ناشی از جنگ سرد و خودداری از تاسیس ابزاری قانونی که رعایت حقوق‌بشر را لازم الاجرا کند ، سبب شد که حقوق مدنی و سیاسی منفصل از حقوق اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی قلمداد شود و به نوعی سوئتعبیر از روح و از متن اعلامیه منجر شود  .  چرا که نمی‌توان به رعایت حق برخورداری از آموزش ( ماده 26 ) پابند‌بود و از حق جست و جو و دسترسی و استفاده از اطلاعات غفلت کرد و یا آن که نمی‌توان از حق تشکیل اتحادیه‌های صنفی سخن گفت ( ماده23 ) و به حق شرکت مسالمت‌آمیز در انجمن‌ها و اجتماع‌ها ( 20 ) بی‌اعتنا‌بود  .  اما در آن روزگار به خاطر انتخاب جانب گیرانه هنجارهای حقوق بشری توسط مهم ترین حریفان جنگ سرد ، از توجه به این‌گونه ارتباط‌های ذاتی و ناگزیر غفلت شد  .  این عمل‌کرد گزینشی سبب شد که هر حریف تنها بر رعایت موادی تاکید کند که به کار تقویت خودش در برابر حریف بیاید  .  چنین‌بود که زمینه حقوق سیاسی و مدنی مد نظر بلوک غرب قرار گرفت و بلوک شرق کار خودرا بر حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی بنیاد کرد  . ماده 28 اعلامیه که از انفصال ناپذیر بودن حقوق‌بشر می‌گوید ، اگرچه کمتر به آن استناد می‌شود اما به بیانی پیش بینانه ترین ماده این اعلامیه است ؛ این ماده با به هم پیوستن همه حقوق و آزادی‌هایی که در اعلامیه آمده‌اند ، هر فرد انسانی را به « نظامی اجتماعی و بین‌المللی متصل می‌کند که در آن همه این حقوق و ازادی‌ها باید به‌طور کامل رعایت شود » و به عبارت دیگر از ایجاد جامعه جهانی‌ای متفاوت با نظام کنونی جهان نشان می‌دهد  .  به عبارت دیگر حمایت کامل از حقوق‌بشر می‌تواند نظام موجود جهانی را تغییر دهد و این تغییر جهان از طریق رعایت کل هنجارهای اعلامیه میسر می‌شود  .  نهایت آن که این اعلامیه با نشان دادن رابطه و بستگی متقابل مواد 30‌گانه حقوق بشربا یکدیگر ، در عین حال بر لزوم همبستگی و همکاری در سطح جهانی برای تحقق مواد اعلامیه سخن می‌گوید  . لازم الاجرا نبودن اعلامیه حقوق‌بشر نقص عمده آن شمرده می‌شود  .  حکومت‌های اقتدارگرا به بهانه جلوگیری از مداخله در امور داخلی خود بر این امر پافشردند و کشورهای دمکراتیک نیز در آن احتمال نوعی مداخله‌گرایی تشخیص دادند  .  با این حال گروهی دیگر لازم الاجرا نبودن اعلامیه را امتیاز آن می‌دانند  .  زیرا به آن جنبه‌ای انعطاف‌پذیر بخشیده است که راه را بر انواع ابتکارهای قانونی در عرصه حقوق بین‌المللی باز می‌گذارد  . کشورهای اسلامی : برخی از کشورهای اسلامی اعلامیه جهانی حقوق‌بشر را سندی ناقص می‌دانند زیرا به عقیده آن‌ها این سند مفاهیم فرهنگی و مذهبی کشورهای اسلامی را درنظر نگرفته است  .  مهم ترین این کشورها در سی سال گذشته جمهوری اسلامی ایران بوده است که از زمان روی کار آمدن حکومت اسلامی در ایران همواره حقوق‌بشر را ابزاری در دست غرب و عامل استعمار فرهنگی غربیان شمرده است  .  آیت‌الله خمینی حقوق‌بشر را ابزار سیاسی و قدرت نمایی استکبار اعلام کرد و یکی از نمایندگان جمهوری اسلامی در سازمان ملل اعلامیه جهانی حقوق‌بشر را برداشتی سکولار از ادیان یهودی و مسیحی دانست که با قوانین شرع اسلام در تخالف است  . همچنین در ماه ژوئن سال 2000 کشورهای مسلمان عضو سازمان کنفرانس اسلامی رسما را برگزیدند  .  به عقیده آن‌ها این سند حق انسان‌ها را برای آزادی و زندگی آبرومند بر اساس قوانین شرع اسلام به رسمیت می‌شناسد  .  هرچند که شرع اسلام آزادی مذهب و برابری جنسیتی را رعایت نمی‌کند  . آموزش : برخی هواداران نظریه‌های آموزش غیر رسمی ، به تصریح یا به تلویح ، جنبه اجباری بودن آموزش مدرسه‌ای را با آزادی‌های مندرج در اعلامیه مغایر می‌دانند  .  میشل فوکو ، جان هالت ، ایوان ایلیچ و عده‌ای دیگر از این دسته‌اند  . تمرد از فرمان قتل : برخی از سازمان‌ها و گروه‌های حامی حقوق‌بشر و مخالف جنگ مانند سازمان عفو بین‌الملل خواستار افزودن ماده « حق تمرد از دستور کشتن » به اعلامیه هستند  . سازمان بین‌المللی مقابله با جنگ » می‌گوید « حق سرپیچی آگاهانه از خدمت سربازی » تلویحا در ماده 18 اعلامیه مستتر است اما اعلامیه آشکارا چیزی در این باره نمی‌گوید  .  ماده 18 به حق آزادی تفکر ، مذهب و آگاهی مربوط می‌شود  . با این حال و به رغم انتقاد‌ها و خرده گیری‌های افراطی بر اعلامیه جهانی حقوق‌بشر ، این سند همچنان و تا امروز تنها سند مورد قبول و استناد جامعه جهانی ، چه از جنبه حقوقی و چه از نظر اخلاقی بوده است  .  مدافعان حقوق‌بشر در هواداری شان از رعایت کامل مواد اعلامیه جهانی حقوق‌بشر به امروزی صلح‌آمیز و دور از تبعیض و خشونت و فقر دل بسته‌اند و به برقراری آینده‌ای سعادت‌آمیز با نظامی نوین چشم دوخته‌اند  .