Amerikaliklar prezidentga ovoz bera boshlagan
AQShda saylovlar noyabr oyining to'rtinchi kuniga belgilangan. O'sha kuni 150 millionga yaqin fuqaro saylov uchastkalariga borishi kuti
AQShda saylovlar noyabr oyining to’rtinchi kunigabelgilangan. O’sha kuni 150 millionga yaqin fuqaro saylov uchastkalarigaborishi kutilmoqda. Ammo ayrimlar allaqachon ovoz berib bo’lgan. Saylov komissiyasiga ko’ra ko’plab saylovchilar prezident uchun muddatdan avvalovoz berishni ma’qul ko’rmoqda. Bunga ularning qonunan haqqi bor. Kimdir saylovkuni vatanida bo’lmasligi yoki biror sabab bilan ovoz berishga ulgurmasligimumkin. Ogayoda odamlar erta tongdan navbatda turyapti. ”Garri Potter kitobini olaman, sport poyafzali yoki video o’yinlarning engso’nggisini olaman deb navbatda turamiz-ku! Bu axir davlat rahbari uchunsaylov, demokratik jarayon fidoiylik talab qiladi...”,- deydi saylovchilardan biri. Jorjiya shtatida esa saylov rasmiylari olomonni eplay olmay, vaziyatdanshikoyat qila boshlagan. Soatlab navbat kutganlar ham xunob. ”4 noyabr kuni nima bo’ladi, bilmayman. Odamlar yaxshiyam hozirdan ovoz beraboshlagan. Olomonni qarang”,- deydi yana bir saylovchi. ”Amerika tarixida hech qachon shuncha odam ovoz berishga chiqmagan. Dunyo biznikuzatyapti”,- deydi yana bir amerikalik. Erta ovoz berish o’tgan yillar ichida odat tusiga kirgan. Shtat va okrugrasmiylarining taxminicha saylovchilarning 33 foizi 4 noyabrgacha ovoz beribbo’ladi. 2004 yilda saylovchilarning chorak qismi shunday qilgan edi. Ayrimfuqarolar ovoz berishga “bugungi iqtisodiy ahvol majbur qilyapti meni” deydi. ”Iqtisod chatoq ekan, odamlar siyosatdan norozi ekanini ovoz berib namoyishetishi kerak”. Siyosatshunos olim Dennis Jonson prezidentlikka nomzodlar hozir odamlarningko’ngliga yo’l topish uchun har narsaga tayyor payt deydi. ”O’z pozitsiyalarini bu nomzodlar hali unaqasiga, hali bunaqasigatushuntirishdan charchamaydi. Bir gapni qayta-qayta aytavergani sari odamlarham masalalar haqida ancha o’ylanib, ovoz berishga oshiqyapti”,- deydi Jonson. AQShning ikki senatori Oq Uyni egallash uchun jon-jahdi bilan kurashar ekan,shu paytgacha ovoz berish xayoliga ham kelmagan fuqarolar ro’yxatdan o’taboshlagan. Chunki Amerikada rahbarlik lavozimiga shu paytgacha birorta qoratanli ravo ko’rilmagan. Lekin ovoz berish juda qaltis jarayon. Saylovchilarni ro’yxatga olishdantortib, ovozni sanashgacha. Ogayo shtatida, masalan, bir kishi bir necha ismbilan registratsiya qilingan. Kimligi so’rab-surishtirilmagan. ”Bilasizmi, qing’ir ishlarni qilishga usta odamlar ko’p”,- deydi saylov komissiyasi vakilllaridan biri. Fuqarolarni ovoz berishga undovchi tashkilotlardan biri – ACORN katta xatolardaayblanmoqda. Las Vegasda uning bosh idorasi tintuv qilinib, katta tergov ishiochilgan. ACORN xodimi Frank Biti esa“respublikachilar saylovda boy berishdan qo’rqib bizga tuhmat qilyapti” deydi. ”Respublikachilar biladiki, bizning tashviqotimiz natijasida ovoz berishgaqaror qilgan amerikaliklarning aksariyati Barak Obama tarafdori. Unga ovozberishmoqchi. Qarabsizki, respublikachilar bizni qora ishlarda ayblayboshlagan. Maqsad bu odamlarning ovoz berishini cheklash",- deydi ACORN xodimi. Ayni kunlarda AQSh Adliya vazirligi saylovchilar ro’yxati bilan bog’liq 90ishni ko’rib chiqmoqda. Ovoz berishga haqqi yo’q odamlar registratsiyadano’tgan. Kimlardir bunga majburlangan. Saylovlarni yaqindan kuzatuvchi professor Kurtis Gans siyosiy partiyalarniturli nayranglarda ayblaydi. Ayniqsa, agar poyga keskin kechayotgan bo’lsa,oradagi farq juda oz bo’lsa. ”Amerika jamiyat sifatida qoq ikkiga bo’linib qolgan. Siz yo demokratsiz, yokirespublikachi. Har ikki yilda umummamlakat saylovlari o’tkazilganda, har ikkipartiya biror buzg’unchilik yo’lini topadi”,- deydi Gans. Saylov komissiyasi esa 4 noyabrda biror jiddiy xatolar kuzatilmaydi deganumidda. Ovoz berish markazlari gavjum bo’lishi tabiiy, lekin har bir fuqarogao’z uzviy huquqidan foydalanish uchun barcha imkoniyatlar yaratilishi kerak.