Guantanamodagi uyg'urlar yaqin kunlarda ozod etilishi mumkin
AQSh Adliya vaziri Erik Xolderning aytishicha, qariyb sakkiz yildan beri asirda o'tirgan 17 uyg'ur vaqtincha Amerikadan panoh topishi m
AQSh Adliya vaziri ErikXolderning aytishicha, 2001 yildan beri Guantanamoda saqlanayotgan uyg'urmahbuslar taqdiri yaqin kelajakda hal etiladi va ular vaqtincha Amerikadanpanoh topishi mumkin. Aslida u yerda 22 nafar uyg'ur asir bo'lgan va hozirda ulardan 17nafari qolgan. Besh nafari ikki yil oldin Albaniyadan boshpana olgan. Advokatlarularni Guantanamo singari inson oyog'i kam yetadigan bir joyda, tutqunlikda, hechqanday aybsiz qariyb 8 yildan beri o'tirgan, yorug' dunyoning biror nashidasinitortishdan mahrum insonlar sifatida tasvirlaydi. "Hammasiprezident qo'lida. Biz adolatli qaror kutayapmiz",- deydi Sabin Uillett (), oltiasir nomidan gapirayotgan advokat. Uch uyg'ur "AQShdan adolat kutmaymiz endi",-deya huquqiy himoyani rad etgan. Afg'onistonva Pokistonda ushlangan uyg'urlarning gunohsiz ekani darrov ma'lum bo'lgan, deydiikki uyg'urni himoya qilayotgan Jorj Klark (). Shinjondanchiqqani uchun Xitoy bu uyg'urlarning unga topshirilishini istaydi, ammoAmerika buni rad etgan. Vashington nazarida uyg'ur ozodlik harakatini yo'qqilishga urinayotgan Xitoy bu insonlarni qiynoqqa solishi, panjara ortigatashlashi mumkin. Rasmiy Pekin ta'biricha esa bu asirlarga begunoh deb qarashnoto'g'ri. Ular axir Tolibon hukmronligi davrida Afg'onistonga bekorgabormagan, ular ekstremist kuchlarga qo'shilgan, deydi Xitoy diplomatlari. Advokatlarning esa bunga javobi shunday: "Tolibondavrida Afg'oniston vatangadolar maskani bo'lgan. Pasporti yo'q, boshpanasizodamlar bu qonunsiz mamlakatda jon saqlagan. Uyg'urlar Xitoy zulmidan qochibMarkaziy Osiyoga borsa, hukumatlar ularni tutib, rasmiy Pekin qo'liga topshiraredi",- deydi Sabin Uillett. "Afg'onistondayurgan ekan deb hammani asirga olish mumkin edi axir. Odamni qamoqda saqlash vasudlash uchun unga konkret ayb qo'yilishi kerak",- deydi u. Advokat Jorj Klarkning aytishicha u himoya qilayotgan ikki uyg'ur afg'on-Pokiston chegarasida qabilalar tomonidantutilib, terroristlar uchun mukofot taklif qilayotgan Amerikaga pullangan. "Guantanamoda bunday omadsiz odamlar juda ko'p edi, hozir ham ancha. Noto'g'ri paytda noto'g'i joyda bo'lgan shaxslar",- deydiadvokat Jorj Klark. Buhimoyachilar AQShdan bu asirlarlarni darhol ozod etishni talab qilmoqda. GuantanamoningIguana degan lagerida o'tirgan 17 uyg'ur hozirda advokatlari bilan telefondagaplashishga, oilasi bilan bog'lanish imkoniyatiga ega. Barak Obama prezidentbo'lganidan beri qamoqdagi sharoit ancha yaxshilandi, deydi Sabin Uillett. "Ularbir paytlar yolg'iz kameralarda saqlangan. Quyosh nurini ko'rmagan. Hozir lagerichida erkin harakat qila oladi. Bir-birini ko'radi, sport bilan shug'ullanaoladi,"- deydi advokat. JorjKlarkning aniqlashicha uyg'ur mahbuslar qiynoqqa solinmagan. Ammo ozod etilishgahaqli bo'lsa-da, borar joyi yo'q bu insonlar ruhan ezilgan. Sabin Uillettyaqinda kechgan bir suhbatni tasvirlaydi. "Menhimoya qilayotgan uyg'urlardan biriga qarab, menga haq to'lash haqida hech o'yladingmideb so'radim. "Qanaqa haq",- deb javob qildi. "Haqim shuki",- dedim unga, "qamoqdanchiqsang, uyingga mehmonga chaqirasan. Uyg'ur taomlari juda shirin deyishadi.Rafiqang va bolalaring bilan tanishtirasan". "Omading yo'q ekan,og'ayni, men bechorada na vatan, na uy, na xotin va na bola bor. Kelajakdabo'ladimi yo'qmi, xudo biladi",- dedi bu uyg'ur. Ana chiqarishadi, manachiqarishadi deb yillab kutgan bu insonlar umidni boy bergan",- deydi Sabin Uillett. Aslidayirik korporatsiya va firmalar huquqini himoya qiladigan bu advokatlarasirlarga tekin xizmat ko'rsatmoqda. "Amerikabayrog'i hilpirab turgan joyda insonlar qiynoqqa solinayotganini eshitishimbilanoq Guantanamodagi asirlarni himoya qilishni o'z burchim deb bildim.Aybingiz odil sudda isbotlanmaguncha, siz begunoh insonsiz. Hatto aybdor debtopilsangiz ham o'z huquqingizga egasiz",- deydi Sabin Uillett. Guantanamodaaslida 500 ga yaqin asir bo'lgan. Hozir ulardan 250 nafari qolgan va Amerika hukumati bir yil ichida ularningishini birma-bir ko'rib chiqib, bu qamoqxonani yopish taraddudini ko'rmoqda. Uyg'urmahbuslar "aynan Amerikada yashashni istayman" deyayotgani yo'q. Qo'shmaShtatlar uyg'ur jamoasi katta Kanada, Finlyandiya yoki Shvetsiya kabidavlatlardan ularni qabul qilishni so'ramoqda. Uyg’ur xalqi dunyoda davlatchilik uchun kurashib kelayotgan yirik etnikguruhlardan biri. Jahon bo’ylab 20 million atrofida uyg’ur bor. Ularning 10 millionga yaqini Xitoy g’arbida - Shinjon Uyg'ur Muxotiyatida,uyg’urlar ta’biricha esa Sharqiy Turkistonda istiqomat qiladi. Markaziy Osiyo va G’arb davlatlarida ham uyg’urlar millionlarni tashkiletadi. Uyg’urlar din va madaniy jihatdan turkiy dunyoning bir qismi. Uyg'urlar"mustaqillik va erkinlik uchun kurashyapmiz" desa, rasmiy Pekin ularnibo’lginchilikda ayblaydi.