Yevropa Ittifoqi bilan yaqinlashuvdan oddiy xalq nima naf ko'radi?
Yevropa Ittifoqi va O'zbekiston hukumati o'rtasida munosabatlar rivojlanmoqda. Jamoatchilik nazarida esa bu rishtalardan fuqaro biror f
Yevropa Ittifoqining Markaziy Osiyo bo`yichamaxsus vakili Pier Morell boshchiligidagi delegatsiya kecha Toshkentdamuzokaralar o`tkazgan. O’zbekiston rahbariyati bilan muloqotda inson huquqlari ahvoligaalohida e’tibor qaratilgani ta`kidlanadi. Yevropa Ittifoqi va O’zbekistonhukumati o`rtasida munosabatlar rivojlanmoqda, ammo bu rishtalardan xalqqaqanday naf tegadi? Fransiyaning O'zbekistondagielchixonasiga ko`ra Yevropa delegatsiyasiO`zbekiston tashqi ishlar va adliya vazirlari bilan uchrashgan. Elchixona matbuot kotibasi Farida Sharifullinaning aytishicha Tashqi ishlar vaziri Vladimir Norov bilan uchrashuvda Afg`onistondagivaziyat, Yevropa Ittifoqi va O`zbekiston hamkorligi, shuningdek, insonhuquqlari borasida gap borgan. Jamoatchilik orasida esa Yevropa Ittifoqi va rasmiy Toshkento`rtasida huquq yuzasidan kechayotgan muloqotga nisbatan qarashkar turlicha. Yevropa Ittifoqi O`zbekistonda yaqin o'tgan oylarda bir necha huquqhimoyachisi qamoqdan ozod etilgani va ulardan biri Mo`tabar Tojiboyevaning xorijgachiqishi uchun ruxsat berilganini olqishlagan. Ittifoq mustaqil jurnalistSolijon Abdurahmonov va siyosiy faol A'zam Turg`unovning uzoq yillik qamoq jazosigahukm qilinganini qoralab, ular nohaq sud qilinganini qayd etgan. O`zbekistonda o`lim jazosining bekorqilingani va fuqarolarning qamoqqa olinishini endi faqat sud buyura olishi mumkinligi haqida yangi qonunlar ham Yevropa Ittifoqi tomonidan iliq kutib olingan edi. Biroq yaqinda mamlakatda ro'yxatgaolingan “Ezgulik” inson huquqlari jamiyati nazarida yangi qonunlar yoki ularga o'zgartirishlar kiritish bilan vaziyat yaxshilanib qolmayapti. Ushbu tashkilot islohotlarni sarhisob qilish uchun anjuman o'tkazganida unda davlat idorasi vakili ham qatnashgan. "Ezgulik" rahbari Vasila Inoyatovaning aytishicha, hukumat bilan muloqot qilishning fursati yetgan. “Biz O`zbekistonda sud-huquqtizimida inson huquqlarining buzilishi haqida bir qancha hisobotlar tayyorlaganedik. Bu hukumatga yoqmagan bo`lishi mumkin. Tergovjarayonida advokatlarning ham huquqlari bu`zilayotgani ta`kidlandi. Hukumatidoralari huquq himoyachilarini qora bo`yoqda ko'rishni to`xtatishi kerak. Bizbirgalikda mavjud qonunchiliklarga o`zgartirishlar kiritishimiz, muloqotqilishimiz uchun vaqt keldi”,- deydi Inoyatova. Bosh prokuratura vakili qatnashgan anjumanda ayrim siyosiy mahbuslar taqdiri haqida ham gapirilgan. Jumladan, shoir Yusuf Juma oilasitomonidan yozilgan apellyatsiya shikoyatlari inobatsiz qolayotgani,qamoqxonada silga chalingan huquq himoyachisi Alisher Karomatovning yordamgamuhtojligi ta`kidlangan. Konferensiyada ishtirok etgan muxolifatvakillaridan biri Botir Norboyev fikricha avtoritar tuzumdan voz kechilmas ekan,islohotlar ish bermaydi. “Tumanlarda, viloyatlarda hokimlaravtoritar hukmdorlardir. Hokim sudga aytib siyosiy faollarni qamashi mumkin. Oshkoralik bo`lmagan jamiyatda sudning mustaqilligi haqida gap bo`lishi mumkinemas",- deydi Norboyev. Uning ta'kidlashicha, amaldorlar biror kishini qamamoqchi bo`lsa sud bilan bu borada kelishib ketaveradi. Jurnalistlar va matbuot sabab nima deb so'ray olmaydi. Bunga jur'at etgan jurnalistning o'zi xavf ostida qoladi, deydi Norboyev. YevropaIttifoqi O`zbekiston hukumatiga nisbatan 2005 yilda joriy etgan sanksiyalarni qisman bekor qilgan va yumshatgan. Buning shartlaridan biri shu ediki, O'zbekistonda inson huquqlari sezilarli darajada e'zozlana boshlashi, erkin fikrlovchi fuqarolarga o'z fikrini bayon etish uchun yo'l berilishi lozim. Hozircha, deydi jamoatchilik vakillari, hukumat zimmasidagi vazifalarni bajarmagan.