Moliyaviy inqiroz – o'zbekistonlik muhojirlar ishsiz, yurtiga qaytmoqda
Jahon Banki tahlilicha global moliyaviy inqiroz Kavkaz va Markaziy Osiyodagi vaziyatga ham jiddiy ta'sir qiladi. Ayniqsa, daromadi chet
Ayniqsa, aholidaromadi chetdan kelayotgan davlatlar uchun moliyaviy inqiroz jiddiyqiliyinchiliklar tug`diradi. Sharhlovchilarning aytishicha, keyingi yillardaO`zbekiston aholi turmush darajasining nisbatan ko`tarilishiga xizmat qilgan mehnatmuhojirlari Rossiyadagi moliyaviy inqiroz asoratlari tufayli yurtiga qaytaboshlagan. Jahon Banki ma`lumotiga ko`ra, Markaziy Osiyodavtlatlarida inqiroz asoratlari eksport hajmi va chetdan kelayotgan mablag`ningkamayishi bilan kuzatiladi. Bu ichki bozordagi tanglik, ayniqsa, oziq-ovqatnarxining ko`tarilishiga olib kelishi mumkin. Jahon Bankining Yevropa va Markaziy Osiyo masalalari bo`yichavitse-prezidenti Shigeo Katsu nomidan bildirilgan bayonotga ko’ra, bir qanchadavlatlar uchun chetdan jo`natilayotgan mablag` to`g`ridan-to`g`ri kiritilayotganinvestitsiyalardan keyin ikkinchi o`rinda turuvchi moliyaviy manba hisoblanadi. Sharhlovchilar fikriga ko`ra, Jahon Bankita`kidlayotgan manba O`zbekistonda aholi turmush darajasini belgilashda birinchio`rinda turadi. “Chunki bizda investitsion muhit shakllanmagan. Bozoriqtisodiga o'tilmadi; sarmoyalar hamdavlat tashkilotlari yoki muayyan guruhdagi odamlarga tegishli, xalqqaaloqasi yo`q. Bir oyda 100 million dollarga yaqin naqd pul haqida gapketayapti, muhojirlar vataniga yuborayotgan. Bu O`zbekiston iqtisodi uchun judakatta pul”, - deydi “Tezkor guruh” tahlil markazi vakili Suhrob Ismoilov. O`zbekistonlik mehnat muhojirlarining asosiy qismi Rossiyadava Qozog`istonda. Muhojirlar, asosan, qurulish va xizmat ko`rsatish sohasidaishlab pul topadi. Mustaqil ekspert Rashid Taymurovning aytishicha, moliyaviytanglik asorati Rossiya va Qozog’iston iqtisodiyotida kuzatilmoqda. Yaqinkelajakda bu mamlakatlar iqtisodidagi o`sish sekinlashadi. “Bu O`zbekistonda ishlab chiqarilayotgan mahsulotgaehtiyojni kamaytiradi, eksport hajmi sekinlashib, iqtisod o`sishiga ta`sirko`rsatadi. Bundan tashqari, Rossiya va Qozog`istonda so`nggi yillarda tezsur’atlar bilan rivojlanayotgan ko`chmas mulk bozorida investitsiyalar oqimito`xtaydi. O`z navbatida mehnat kuchiga bo`lgan ehtiyoj yo`qoladi”, - deydiRashid Taymurov. Suhrob Ismoilovning so’zlariga ko`ra, Rossiya iqtisodidatanglik boshlangan, qurilish kompaniyalari yopilmoqda, bu haqda yurtgaqaytayotgan mehnat muhojirlari gapirmoqda. “Yaqinda qaytgan muhojirlar bilan gaplashdik. Muhojirlar guruh-guruhbo`lib vatanga qaytayapti. Buning ikki sababi bor. Birinchisi - ularishlayotgan sohalar yopilayapti, ish to`xtagan. Ikkinchi sababi - ularga pulberishi kerak bo`lgan korxonalar, shaxslar pul berishdan bosh tortayapti,chunki iqtisodiy tanglik sezila boshlangan”, - deydi Suhrob Ismoilov. Jahon Banki moliyaviy beqarorlik munosabati bilan mintaqadavlatlarini kam ta`minlangan aholi qatlamini ijtimoiy homoyalash chora-tadbirlarinikuchaytirishga chaqiradi. Birinchi navbatda oziq-ovqat mahsulotlari va yoqilg`inarxi ko`tarilishidan himoyalash nazarda tutiladi. Hozirgacha mehnat muhojirlari topayotgan daromado`zbekistonliklar uchun tirikchilikning asosiy manbasi bo`lib kelayotgan edi. Moliyaviy inqiroz asoratlari o'laroq O`zbekistonda nafaqatmuhojirlar daromadi xavf ostida, balki ishsizlar soni ham yanada ko'paymoqda.