Qozog'iston elchisi: Saylovda xatolar bo'ldi, lekin yutuqlar undan-da ziyoda
Asosiy tanqid shuki, jarayon da ko’plab jiddiy xatolarga yo’l qo’yilgan, ovozlar oshkora sanalmagan. Qozog’iston hukumati nima deydi?
Saylovda 80 foizdan oshiq ovoz bilan g’alaba qozongan “Nur Otan” partiyasi rahnamosi, prezident Nursulton Nazarboyev fikricha xalqaro hamjamiyat, ayniqsa G’arb Qozog’istondagi haqiqatni tan olishi lozim. Ya’ni, deydi u, xorij matbuotiga bergan intervyusida, Qozog’iston bugun ko’p-partiyaviy parlamentga ega. Markaziy saylov komissiyasiga ko’ra, Majlis, parlament quyi palatasiga uch partiya a’zolari tanlangan: “Nur Otan” 80,7 foiz ovoz bilan; “Ak Jol” demokratik partiyasi 7,5 foiz ovoz bilan va Kommunist xalq partiyasi 7,2 foiz ovoz bilan. Rasman ro’yxatdan o’tgan yana to’rt partiya juda oz ovoz olgan. Muxolifat saylov natijalarini qoralamoqda. 17-yanvar kuni qayib 250 kishi Almatida norozilik namoyishiga chiqqan. Saylovda ovoz berish huquqiga ega fuqarolarning 75 foizdan ortig’i qatnashgan, 6,980,000 kishi. “Biz davlat sifatida shakllanishga, siyosiy va iqtisodiy jihatdan oyoqqa turishga intilib yashayotgan xalqmiz. Siyosiy madaniyatimiz o’sayapti, astalik bilan ildiz otayapti”,- deydi diplomat, Vashingtonda o’tgan matbuot anjumanida. O’zgarishlar qilish, jamiyatni yanada erkinlashtirish - yangi avlod qo’lida, deydi u. Uzoq davr bir mafkura ostida yashagan jamiyatning ko’p-partiyaviy, xilma-xil siyosiy guruhlarga o’rganishi oson kechmaydi, deydi u, vaqti kelib, haqiqiy siyosiy raqobat maydoni shakllanadi. AQSh Davlat kotibasi Xillari Klinton Qozog’iston Tashqi ishlar vaziri Yerjan Kazixanovga telefon qilib, qonun ustuvorligi va demokratik saylov ahamiyati haqida eslatgan. Amerika jarayonda yo’l qo’yilgan xatolar va kuzatilgan muammolarni tuzatishga chaqirmoqda. Vashington bu borada Qozog’istonga yordam berishga tayyor. Nazarboyev ma’muriyati kamchiliklarni tan olmoqda. Lekin yutuqlar ziyoda, deydi elchi Idrissov. “Saylov ochiq va oshkora o’tdi...Jarayonni 819 chet ellik mutaxassis kuzatdi, 156 xorijiy jurnalist yoritdi. Muammolar ham, ijobiy o'zgarishlar ham oydek ravshan", - deydi diplomat. Bosh prokuraturaning bildirishicha, 76 jinoiy holat, 45 ma’muriy xato qayd etilgan. 28 holatda qoidalar buzilgani aniqlangan. Fuqarolarning ovoz berish huquqi qo’pol ravishda poymol etilgani haqida biror ma’lumot yo’q, deyiladi idora bayonotida. Neftchi shaharda 16 dekabr kuni avj olgan to’polonlarda 17 kishi o’lgan, jamoat maskanlari, bizneslar va do’konlar vayron bo’lgan edi. Fojia hamon tergov ostida, deydi diplomat, 33 shaxsga nisbatan jinoiy ish ochilgan, kamida 400 ma’muriy tekshiruv olib borilmoqda. Prezident Nazarboyev norozi fuqarolarning talablari ko’rib chiqilib, adolat ta’minlanadi deya va’da bergan. Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti singari organlar saylovlarni kuzatganida, bu saylovni oldingilari bilan qiyoslashi, jarayonni har tomonlama o’rganib, shoshmay hisobot berishi kerak, deydi Idrissov. Lekin Qozog’istonning o’zi bu tashkilotga 2010-yilda raislik qilgan va uning faoliyati bilan bog’liq “muammolarni” to’g’rilash imkoniyatiga ega bo’lgan. Elchi buni tan olib, “Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti bilan ishlashda davom etamiz”, - deydi. Blokning Demokratik insitutlar va inson huquqlari bo’yicha idorasi esa har bir hisobot asosli, xatolarga yuzlab kuzatuvchi guvoh bo’lgan deya bildirmoqda. Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan , magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.