O'zbekiston AQShning diniy erkinlik haqidagi tanqididan norozi
Kuzatuvchilar fikricha esa AQSh O'zbekistondagi e'tiqod erkinligi ahvolini nisbatan yumshoq ta'riflamoqda.
AQSh Davlat departamentining dunyo bo’ylab diniy erkinlik bobida bu yilgi tahlilida, ayrim kuzatuvchilar nazarida, O`zbekistondagi vaziyat nisbatan yumshoq ta’riflangan. O’zbekiston diniy boshqarmasiga ko’ra esa mamlakatda e’tiqod erkinligi haqida gapirish mutlaqo o`rinsiz narsa. AQSh Davlat departametining diniy erkinliklar bo`yicha hisobotida O`zbekistonda nasroniylik dinining turli ko`rinishlariga ham ta`qiblar kuchayganiga to`xtab o`tiladi. O`zbekiston diniy erkinlik eng yomon darajada buzilayotgan qora ro`yxatga kiritilmagan bo`lsada, AQSh mamlakatda turli din vakillariga nisbatan tayziqlar davom etmoda, deya tashvish bildiradi. O`zbekistondagi diniy ta`qib so`nggi bir yilda bir qator nasroniy diniga mansub oqimlarga bosim o`tkazilishi, xalqaro tashkilotlarni missionerlikda ayblanib tugatilishi bilan ham ko`zga tashlanadi. Hozirgacha bir nechta xalqaro tashkilotlar missionerlik aybi bilan faoliyati tugatilgan bo`lsa, “To`liq evangelchilar ”, “Iegova Shohidlari” kabi diniy oqimlar taqib ostiga olingan, bir nechta cherkovlar yopilgan. Kuzatuvchilar nasroniylik dini oqimi vakillariga, bu boradagi xalqaro tashkilotlarga nisbatan bosimning aynan so`ngi bir yil ichida boshlanishi sababini O`zbekistonda missionerlik qonunga ko`ra ta`qiqilanganida emas, balki hukumat bundan G`arbga qarshi boshlangan siyosiy targ`ibot uchun foydalanishni boshlaganidan deb bilishadi. Chunki ko’p yillardan buyon O`zbekistonda faoliyat yuritayotgan nasroniylikka mansub oqimlar, xalqaro tashkilotlar hukumat e`tiboridan hamisha chetda bo`lib kelgani aytiladi. Mahalliy kuzatuvchilarga ko`ra, O`zbekistonda diniy erkinlikning bog`ilishi va tazyiqlar O`zbekiston aholisining asosiy dini bo`lgan islom vakillariga ko`rsatilishi bilan ajralib turadi. Kuzatuvchi Baxtiyor Isabek fikricha, diniy erkinlik bo`gilayotgani qora ro`yxatda ko`rsatilgan sakkiz davlatda bosim, asosan o`zga dinlarga nisbatan ko`rsatilishi bilan ma`lum: “O`zbekistonda esa bosim asosiy dini yoki boshqacha aytganda, mamlakat aholisining ko`pchiligi ishonadigan din - islomga nisbatan ko`rsatilmoqda. Uning imkoniyatlari mutlaqo cheklangan. Hatto, nasroniylikni ba’zi ko`rinishlarida imkoniyat kengroq. Aynan ana shu farqli tomonlari bilan O`zbekiston din erkinligi qo`pol ravishda buzilyaotgani ta`kidlangan sakkiz davlat qatoridan o`rin olishi kerak edi”, - deydi kuzatuvchi Isabek. O`zbekiston Musulmonlar Idorasining xalqaro aloqalar bo`limi boshli`gi Aydar Tulipov, AQSh hisobotini O`zbekistondagi vaziyatdan mutloqo xabarsiz holda yozilgan, deb baholaydi. Unga ko`ra O`zbekistonda diniy e’tiqod tayziqqa uchrayapti, deya gapirishning o`zi o`rinsiz. O`zbekiston diniy boshqarmasining an`anaviy tarzda berilayotgan munosabatlariga ko`ra, O`zbekistonda diniy bag`rikenglik amalda va turli diniy oqimlarga mansub tashkilotlar erkin faoliyat yuritmoqda. Kuzatuvchilar rasmiy hukumat tomonidan diniy ekstremizmga aloqadorlikda ayblanib qamoqqa tashlangan minglab fuqarolarni o`z e’tiqodi uchun tazyiqqa uchragan “vijdon tutqunlari” deb atashadi. Ularning ko`pchiligi qalbakilashtirilgan jinoiy ishlar bilan hukm qilingan va bu ko`rinishdagi tazyiqlar davom etmoqda, deyishadi ular.