Rossiya Afg'onistonga yordam bermoqchi, biroq Kremlga ishonch past
Afg'oniston va Rossiya hamkorlikni kengaytirish masalasida gaplashmoqda. Sharhlovchilar fikricha, Kremlning pozitsiyasi Afg'oniston bar
Yaqinda prezident Hamid Karzay va Rossiya Tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov hamkorlikni kengaytirish masalasida gaplashgan. Sharhlovchilar fikricha, Kremlning pozitsiyasi Afg`oniston barqarorligiga xizmat qilmaydi. Sharhlovchilar fikricha, Rossiya Afg`onistondagi harbiy amaliyotlarda bevosita ishtirok etmayotgan bo`lsa-da, mintaqa davlatlarining bu boradagi harakatlarini nazorat qilishga harakat qilmoqda. Qirg`izistondagi “Manas” aerdorimidan AQSh harbiylarini chiqarish qarori ortida asosan Rossiya turganligi ta`kidlanadi. Sergey Lavrov Afg’onistonga tashrifi chog’ida Rossiya NATOning noharbiy yuklarini o`z hududidan o`tkazadi, degan. Afg’onistondagi amaliyotlar uchun mo’ljallangan bu yuk temir yo`l orqali Latviya, Rossiya, Qozog`iston va O`zbekistondan o`tadi. O`zbekiston prezidenti Islom Karimov noharbiy yuklarni Afg`onistonga tranzit qilishga rozilik bildirgan. Bu boradagi hamkorlikda davlatlar bloklar emas, o`z manfaatidan kelib chiqishi lozim, deydi u. Sharhlovchilar fikricha, Karimovning bu iddaolari Rossiya yetkachiligidagi Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkilotiga qaratilgan. So’nggi paytda Rossiya hududidan o`tuvchi “Shimoliy” yo’nalish bilan birga Kavkaz orqali o’tuvchi trazit yo’li ham muhokama qilinmoqda. Kavkaz davlatlari va Kaspiy dengizi orqali Markaziy Osiyo temir yo`llariga bog`lanishi taxmin qilinayotgan bu yo`l Rossiyani chetlab o`tadi. Ma`lumotlarga ko`ra, Gruziya va Ozarbayjon hukumatlari Kavkaz tranziti bo`yicha rozilik bildirgan. AQSh diplomatlari izohiga ko`ra, Kavkaz yo`nalishidan ham faqat noharbiy yuklar yetkazishda foydalaniladi. AQSh bazasi Qirg`izistondan chiqarilgach, xalqaro qo`shinnni ta`minlash murakkablashgan. “Markaziy Osiyoda boshqa harbiy baza ochish yoki Termizdagi aerodrom imkoniyatlarini kengaytirish haqida gap borayotgani yo’q. Faqat Afg’onistonga noharbiy yuk o`tkazish haqida gap borayapti, xolos. To`g`ri, keyingi paytda AQSh Gruziyada yoki Turkiyada harbiy baza ochishi mumkinligi haqida gapirilmoqda. Biroq Gruziyadagi vaziyat beqarorligini inobatga olsak, bu unchalik to`g`ri bo`lmasa kerak. Turkiya hukumati esa bu borada biror munosabatini bildirmagan”, - deydi siyosiy sharhlovchi Abduvali Soyibnazarov. Ma’lumotlarga ko’ra, Gruziya hukumati AQSh harbiy bazasining mamlakatda joylashishiga qarshi emas. Siyosatshunos Farhod Tolipov nazarida Kavkaz yo`nalishi muhim ahamiyat kasb etadi. “Rossiya AQSh bazasini chiqarish uchun Qirg’izistonga bosim o`tkazdi. Bu bilan Afg`oniston bilan bog`liq vaziyatda o`zgarish qilishi mumkinligini ko`rsatdi. Rossiyaning bunday “kaprizlariga” bog’lanib qolmaslik uchun alternativ yo`nalish juda muhim. Yo`lning boshqa qismida muammo yo`q, lekin Rossiya bilan bog`liq qismida muammo chiqishi ehtimoldan holi emas. Bu NATOdagilarga yoqmagan”, - deydi siyosatshunos. Sharhlovchilar nazarida Afg`oniston bo`yicha hamkorlik qilishda vaziyatni barqarorlashtirish pozitsiyasidan ema,s ko`proq geosiyosiy manfaatlar yuzasidan yondashish kuchaygan.