Qirg'izistonda omma Manas emas, tirikchilik haqida o'ylamoqda
Jamoatchilik fikri ikkiga bo'lingan: bir tomon "Amerika ketsin, Rossiya bilan hamkorlik - iqtisodiy foyda" desa, ikkinchi tomon hukumat
Qirg'iziston Manasaerodromidan AQSh havo kuchlarini chiqarish harakatida ekan, mamlakatda yangrayotgan bayonot va mulohazalarga tayangan holda, jamoatchilik fikrini ikkiga bo'lish mumkin. Bir tomon "Amerika ketsin, Rossiya bilanhamkorlik - iqtisodiy foyda" desa, ikkinchi taraf davlat nega chet el bilan hamkorlik qilishni eplay olmayapti, barqaror siyosat bilanchiqa olmayapti deya hunob. Qirg'izistonda hukumat vanohukumat tashkilotlar bilan uzoq yillardan beri ishlab kelayotgan – Saylov Tizimlari bo'yicha Xalqaro Jamg'armaning bumamlakatdagi vakili. Qirg'izistonda fuqaro jamiyati faol, ammo hukumat va xalqhamon bir-biridan uzoq, deydi u. "Hukumat jamoatchilikka o'zsiyosatini aniq tushuntirmaydi va maqsadini aniq ayon etishga qiynaladi. Rahbarlar ongiga- xalqqa har bir siyosiy qadam haqida hisobot berish kerak - degan tushuncha halisingmagan",- deydi Malinovich. Natijada odamlar mish-mishlarga ishonishga majbur. Ammo, deydi mutaxassis,qo'shni davlatlar bilan qiyoslaganda Qirg'iziston matbuoti ozmi-ko'pmi ochiqmuhokama maydoni. Odamlar fikr bildira oladi. Lekin so'nggi paytda prezidentKurmanbek Bakiyev muxolifatga bosimni oshirmoqda, deydi Dan Malinovich. "Muxolifat bahorga boribhukumatga qarshi namoyishlarni boshlaymiz der ekan, harakatning yetakchia'zolariga jinoiy ayblar qo'yilmoqda. Ularni yomonotliq qilishga urinishmoqda". Qirg'izistonning ko'zgako'ringan muxolifatchilaridan biri, "Ata-Meken" partiyasi rahbari, o'tmishdaparlament spikeri bo'lib ishlagan noqonuniy ravishda qurol olib yurganlikda ayblanmoqda. Tekebayev yaqinda Vashingtonga safar chog'ida "AmerikaOvozi" bilan suhbatlashib, "Qirg'iziston bugun nafaqat iqtisodiy, balkisiyosiy va hatto ahloqiy-ma'naviy inqiroz ichida",- degan edi. "Qirg'izistondekma'muriy-byurokratik usulda boshqariladigan davlatda bir guruh amaldorlarningshaxsiy manfaati hamisha xalq va fuqaro manfaatlaridan ustun turadi",- deya ta'kidlagan edi Tekebayev. Mamlakatda turmush darajasi pastva rivojlanish sekin. Xalq orasida Amerikaga nisbatan munosabat ancha ijobiybo'lsa-da, Rossiya bilan iqtisodiy hamkorlikni oshirish kerak degan umumiyqarash ham mavjud. Odamlar, deydi Dan Malinovich, Manas masalasiga ana shunuqtai nazardan qaramoqda. "Rossiya bu yerda uzoqniko'zlab siyosat yuritmoqda. Kreml bir emas, bir necha yuz yil o'zhukmronligini saqlab qolish va oshirishga harakat qilmoqda. Amerika ana shustrategiyadan kelib chiqqan holda mintaqaga nisbatan o'z siyosatini belgilabolishi kerak",- deydi mutaxassis. Rossiya va amerikalik ayrimziyolilar fikricha, Kreml Qo'shma Shtatlarni Markaziy Osiyodan bir amallabsiqib chiqarib, butun sobiq Sovet hududi bo'ylab o'zi ya'kka siyosiy o'yinchigaaylanmoqchi. Nimaiki hamkorlik yoki muammo bo'lsa, "biz bilan gaplashing vaishlang" deya ishora qilmoqda. Qirg'izistonni ManasdanAmerika kuchlarini chiqarib yuborishga undab, o'zi Vashingtonga yordam taklifibilan chiqayotgani bunga yaqqol misol, deydi siyosatdonlar. Dan Malinovich, mintaqahayoti bilan yaqindan tanish mutaxassis, masalaga kengroq qarashni maslahatberadi. Qirg'izistondek kichik jamiyat uchun iqtisodiy-ijtimoiy rivojlanishyo'lida turgan to'siqlarga diqqatni qaratadi. Davlat tizimida korrupsiya vamas'uliyatsizlik chuqur ildiz otgan. Bunday jamiyatlarda rahbarlardan ichki vatashqi siyosat bobida ma'qul qarorlar qabul qilish, xalq manfaatini o'ylabqadam tashlashni kutish qiyin. Jamoatchilik bugun Qirg'izistonni qisqa muddatlihamkorlik bilan bog'liq masalalar emas, yuqorida tilga olingan – yulg'ichlik,manmanlik va qonunni pisand qilmaslik kabi illatlar qiynayotganini yaxshibiladi.