Tahlilchilar: MDHda "Janubiy Osetiya" va "Abxaziya"lar ko'p
Rossiya-Gruziya urushidan keyin Mustaqil Davlatlar Hamdo'stligida yuzaga kelgan vaziyat o'zaro rishtalarni qayta ko'rib chiqishni taqoz
MDH doirasida Janubiy Osetiya va Abxaziyamustaqilligi bo’yicha biror munosabat bildirilmagan bo’lsada, sobiqittifoq davlatlari ikki tomonlama aloqalarda bu borada aniq bir pozitsiya borekaniga ishora qilmoqda. O’zbekiston prezidenti Islom Karimovning Ozarbayjonga rasmiytashrifida Rossiya-Gruziya urushi, Janubiy Osetiya va Abxaziyamustaqilligi masalasi konkret muhokama qilingani haqida ma`lumotlar yo'q. Davlat rahbarlari ayirmachilik harakatlari va, umuman, Kavkazdagi vaziyat yuzasidangaplashgan. O`zbekiston prezidenti Armaniston va Ozarbayjon o`rtasidagi talashhudud - Tog`li Qorabog` borasida o'z pozitsiyasini ma`lum qilgan. Islom Karimov mojaro muzokaralar bilan hal etilishilozimligini ta`kidlar ekan, O`zbekiston Ozarbayjonni to'liq qo`llab-quvvatlashiniaytgan. Aksariyat aholisi arman, ammo qonunan Ozarbayjon hududihisoblanmish, biroq o’zini alohida respublika deb biladigan Tog’liQorabog’ Kavkazning qaltis, notinch nuqtalaridan biridir. 1991 yilning 10 dekabrida Tog’li Qorabog’ o’zini mustaqil deb e’lonqilgach, hududda urush boshlangan va ozarlar mintaqadan bosh olib ketgan. 1994yil 5 mayda Ozarbayjon, Tog’li Qorabog’ va Armaniston orasida tinchlik bitimi imzolangan. Bu ixtilofning barham topishi yohud keskinlashishidaRossiyaning o`rni muhim ekani ta`kidlanadi. “Tezkor Guruh” tahlil markazi sharhlovchilaridan biriShuhrat G`aniyev fikricha Ozarbayjon va O`zbekistonda Kavkazdagi so'nggi mojaro xavotir bilan qabul qilingan. “Qisqa qilib aytganda, sobiq ittifoqdagi har bir davlatdao`zining “Janubiy Osetiyasi” va “Abxaziyasi” bor. Bu davlatlar o`taehtiyotkorlik bilan diplomatiya olib borishi kerak. Chunki Rossiya Gruziyadagiharakati bilan o`zi uchun chegaralar va xalqaro hamkorlik yo`qligini ko`rsatdi.Bu, albatta, O`zbekistonga ham tegishli, bizda ham muxtor respublika bor. Ozarbayjonuchun esa, ayniqsa, muhim. Qozog`istonnngi shimoliy hududida esa rus diasporalarijuda katta”, - deydi G`aniyev. O`zbekiston mustaqil ravishda Rossiya-Gruziya urushigarasmiy munosabat bildirmasa-da, bunday pozitsiya avval Shanxay HamkorlikTashkiloti doirasida, keyinchalik Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkilotitarkibida ayon bo'ldi. Sharhlovchilar nazarida Kavkaz urushi O`zbekistonga ham bevositata`sir qilgan. Siyosiy sharhlovchi Farhod Tolipov fikricha mustaqillikni mustahkamlashga qaratilgan tashqi siyosat avvalo mintaqadavlatlarining birlashishidan boshlanishi kerak. “Agar kimdir Checheniston mustaqilligini tan olsa, kimdirKurdiston mustaqilligini tan olsa, dunyoda nimalar bo`lishini tasavvur qiling.Rossiya Janubiy Osetiya va Abxaziya mustaqilligini tan olib qaltis harakatqildi. Mintaqa hozir juda murakkab geosiyosiy vaziyatda. Mustaqilliknihimoya qilish, mustahkamlash dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Bunday vaziyatdamintaqa davlatlari birlashishi, tarqalib ketgan mintaqaviy tashkilotini tiklashbilan o`z jipsligini namoyish etishi zarur”, - deydi Tolipov. Kavkaz urushidan keyin O'zbekiston tashqi dunyo bilan munosabatlarini jadallashtira boshladi. O`zbekiston mudofaa vazirligida AQSh markaziy qo`mondonligi vakiligeneral-leytenant Martin Dempsi, Germaniya Mudofaa vaziri Frans-Yozef Yungbilan muzokaralar o`tdi. G`arb-O`zbekiston munosabatlari tiklanishida muhim bo’lganmasala - Yevropa Ittifoqining Andijon fojealaridan keyin rasmiy Toshkentgajoriy etgan sanksiyalari yaqinda yana qayta ko'rib chiqiladi. Sanksiyalar, deydi Yevropa rasmiylari, O`zbekistonda inson huquqlari bilan bog’liq vaziyat yaxshilanmas ekan, o'z kuchida qolishi mumkin.