Obama fikricha diplomatiya eng kuchli qurol
Amerika va dunyo ommasi Obamadan muammolarni bir urinishda yechishni kutmayotganmikan? Keksa arboblar Obama sehrgar emas, undan dunyoni
Sharhlovchilar Jorj Bushrahbarlik qilgan so’nggi 8 yilni Qo’shma Shtatlar uchun har jihatdan salbiy, urushva nizolar avj olgan, inson huquqlari poymol bo’lgan fojiali bir davr deyabaholamoqda. Bush prezidentliginingso’nggi oylarida AQSh ipoteka bozorida boshlanib butun dunyoga tarqalgan iqtisodiyinqirozga ham guvoh bo’lyapmiz. Xatolarni tuzatib, vaziyatni o’nglash o’tamashaqqatli vazifa. Ammo “o’zgarish” shiori ostida saylangan yangi prezidentBarak Obama “Amerika jahon sahnasida yana peshqadam bo’ladi” demoqda. Bungaerishish uchun Obama o’zgacha siyosat va vositalarni qo’llash niyatida. Shubhasiz, bugun AQShningharbiy qudratiga teng kela oladigan mamlakat yo’q. Amerikaning yaxshiqurollangan va tayyorlangan zobitlari dunyoning 130 davlatidan joy olgan. Biroqayrimlar nazarida mamlakat kuchga to’lishi bilan obro’si va o’zga xalqlardiliga yo’l topish salohiyatini ham yo’qotib bordi. Ilmiy izlanishlar ushbu tendensiyani isbotlamoqda. O’rganilgan 33 mamlakatdan26 tasida o’tgan 8 yil ichida AQShga nisbatan salbiy qarashlar kuchaygan. Nensi Snou, Nyu-Yorkdajoylashgan Syracuse Universitetiprofessorining aytishicha, Bushning o’rniga Barak Obamasaylanganining o’zi ijobiy o’zgarish. "Dunyo saylovdan ko’zini uzmay, Obama-Bayden komandasi g’alaba qilishiniorzu qilgan edi. Orzu ushaldi. G’alaba Amerikaga qarshi kayfiyatni pasaytirgandek... Endi gaplardan ishga o’tish vaqti keldi",- deydi Snou. Obama Chikagoda g’alabasini nishonlar ekan, AQShni yana yetakchi davlatgaaylantirishga so’z berdi: "Amerika orzular ushaladigan davlat ekaniga, bu diyor mayog’i hali ham yonibturganiga shubha qilganlar g’alabaga qarasin. AQSh kuch-qudrati uningqurollari-yu boyligida emas, biz e’zozlab kelgan demokratiya, erkinlik,imkoniyat va chekinmas orzularimizda". Mamlakat, deydi Barak Obama, yangi yo’nalishdan boradi. U prezidentlikkakelishi bilanoq AQShnning Kubada joylashgan Guantanamo qamog’ini yopishga so’zbergan. Harbiy turma va inshootlardagi vaziyat tekshiriladi. Mahbuslarni qiynoqqa solganlar qonun oldidajavob beradi, tahqirdan voz kechiladi, deydi yangi prezident. "Obamaning maqsadi hukumatga va umuman Amerikaga bo’lgan ishonchni tiklash. Hamxalq orasida, ham xorijda",- deydi Obama. Obama so’zga chechan siyosatchi. Ammo xalqaro sahnada qudratli bo’lishning o’zshartlari bor. Kimdir ochiq zo’ravonlik yo’li bilan, yana kimdir siyosiy,iqtisodiy, madaniy yo’l bilan birinchilikka erishadi. Masalan, AQSh ustunligini ta’minlaydigan omil bu uning harbiy kuch-qudrati debishongan rasmiylardan biri bu sobiq Mudofaa vaziri Donald Ramsfeld. Amerikasiyosati birovga yoqmasa, der edi u, nachora, bunga ham ko’nikish kerak. Bush ma’muriyati o’zibilganidan qolmay, o’zboshimcha siyosat yiritganlikda, hatto Britaniya kabiittifoqchilarini pisand qilmaganlikda tanqid qilinadi. Tahlilchi Kristen Lordfikricha Obama davrida “o’zimiz eplaymiz” degan gapni endi eshitmaysiz. "AQSh o’zini boshqalarga tengko’rib quloq tutsa, muloqot va muzokara kuchiga ishonsa, musulmon davlatlariniqiynayotgan muammolarni hal qilishga dildan ko’maklashsa, bunday siyosatAmerikaning o’zini xavfdan asraydi",- deydi Lord. Biroq, deya ogohlantiradi ekspertlar, Amerika va dunyo ommasi Obamaga kattaumidlar bog’lab, undan dunyo muammolarini bir urinishda yechishnikutmayotganmikan? Keksa arboblar Obama sehrgaremas, undan dunyoni o’zgartirishni kutmang deya ogohlantirmoqda. Lekinodamlarni umid qilishdan to’xtatish qiyin, Obama va’dalarining ustudan chiqadidegan umiddan.