Ikrom Yoqubov: sobiq agent yoki vatan xoini?
27 yoshli Ikrom Yoqubov hukumatni qora ishlarda ayblayotgan birinchi shaxs emas. Istasangiz, Ikrom Yoqubovning hech bir so'ziga ishonma
Islom Karimov rahbariyatini zolimlikda ayblab, o'zini sobiq maxsus xizmatchi deb atab, Britaniyadan siyosiy boshpana so'rayotgan Ikrom Yoqubov vatanda qattiqqoralanmoqda. Ikrom Yoqubov 16 yoshga to'lmay Milliy XavfsizlikXizmatida ishlay boshlaganini, turli vazifalarda, jumladan Milliy Xavfsizlik Kengashida faoliyat ko'rsatganini va buyillar mobaynida hukumat tomonidan tinimsiz adolatsizliklarga guvoh bo'lganiniaytadi. Yoqubovning iddao qilishicha, yuzlab insonlarning o'limiga sabab bo'lganvoqealar, xususan 1999 va 2004 yildagi portlashlar, 2005 yildagi Andijon fojiasi ortida hukumatning qo'li bor. 27 yoshli Ikrom Yoqubov hukumatni qora ishlardaayblayotgan birinchi shaxs emas. Istasangiz, Ikrom Yoqubovning hech bir so'zigaishonmasligingiz mumkin. Milliy Xavfsizlik Xizmatiga ko'ra Yoqubovning iddaolarimantiqsiz va munosabat bildirishga arzimaydi. "Men hech kimdan menga ishonishni talab qilayotganim yo'q.Nimani ko'rgan bo'lsam, o'shanarsalarni baralla aytdim. Bu Ikrom Yoqubov degan bir shaxsning qalb faryodlariemas, balki meni O'zbekistonning oddiy bir fuqarosi, erkaklari qul qilingan,ayollari fohisha qilingan, qonunlari yo'q, o'z hukumatidagi arboblari tomonidanqaro yer kabi zabul qilingan bir xalq vakili sifatida tanolishlarini istagan bo'lardim",- deydi Ikrom Yoqubov. Tabiiy bir savol tug'iladi. Nega shuncha yillar hukumatxizmatida bo'lib, Karimov olg'a surgan siyosatni amalga oshirganiniaytayotgan kishi bugun aynan bugun bosh ko'tarmoqda? "Men vatanga xizmat qilishni, millatim xavfsizliginita'minlashni istagan edim. Lekin ichkarida nima bo'layotganini o'z ko'zim bilanko'rganimdan keyin, guvoh bo'lganimdan keyin, millatimga, xalqimga qarshi,uning ustida o'tirgan hukumati, Karimov boshliq bir to'da qaroqchilarniaytmoqchiman, qanaqa jinoyatlar sodir etayotganini ko'rganimdan keyin chidayolmadim". Buni quruq safsata deb atayotgan sharhlovchi Sharofiddin To'laganov "Ikrom Yoqubov qay yuz bilan bunday iddaolarqilmoqda"? – deya hayron. Unda buning uchun qanday asos bor? Maqsad nima? Agar, deya so'raydi u, Ikrom Yoqubov haqiqatdan hamMilliy Xavfsizlik Xizmatida o'z aytayotganidek muhim vazifalarda ishlaganbo'lsa, davlat sirlarini saqlashga va davlat xavfsizligi uchun xizmat qilishgaso'z bermaganmi axir? "Qasam ichibbunday qilganlar xoin sifatida ko'riladi. Men ochig'i shubhalanaman bu odamningMilliy Xavfsizlik Xizmatida shtatda ishlaganiga. Maxfiy hujjatlarga Ikromkirmagan... umuman kirmagan deb o'ylayman. U yerda maxfiy hujjatlarga kiradiganshaxslar bor, kirmaydigan shaxslar bor. Yosh bolani bu hujjatlargakirishiga men umuman ishonmayman",- deydi Sharofiddin To'laganov. Ikrom Yoqubov bunga quyidagicha javob beradi: "Agar zulmga qarshi zulm degan kishi vatanga xiyonatqilgan bo'lsa, unda xiyonatkorlarning kattasi menman. Yohud konstitutsiyani,qonunlarni mensimasdan, o'zining shaxsiy hokimiyatini, xohish-irodasini mutlaqqilib qo'ygan shaxslarning yolg'onlarini fosh qilgan kishi yolg'onchi bo'lsa,unda men dunyodagi eng katta yolg'onchiman". Ikrom Yoqubov Milliy Xavfsizlik Xizmatida fig'ondayashayotgan, ruhan azobda ishlayotgan, siyosatdan norozi odamlar ko'pdeydi. "Men bilan birgaishlagan, men bilan birga bir xonada o'tirgan, men bilan birga O'zbekistonni,to'g'rirog'i, men hozir O'zbekistonni Karimoviston deb atayman, Karimoviston vaKarimovning xavfsizligini ta'minlagan shaxslar mening qanaqa tabiatga egaekanimni juda yaxshi bilishadi. Ular mening bu bayonotlarimdan hech hamikkilanishmaydi. Hali Milliy Xavfsizlik Xizmati ham yoki O'zbekistondagi birorrasmiy idora ham bizda bunday xodim bo'lmagan deya ayta olmayapti va aytaolmaydi ham",- deydi u. Ikrom Yoqubov 2007 yilda AQSh Davlat departamentigranti bilan bu davlatga safar qilgan. Amerika unda katta taassurotqoldirganini aytadi. "Amerikada olgan eng katta sabog'im shubo'ldiki, bu davlatning, e'tibor bering, davlatning oddiy fuqarolar, xalqoldida mas'ul ekanini men Amerikaga kelib kashf etdim. Bizdagi, O'zbekistondagikabi xalq davlat oldida mas'ul emas ekan u yurtda". Sharofiddin To'laganov kabi Yoqubovni gumon ostigaolayotgan kishilar fikricha esa "maxfiy ishlar, hukumatning ishlarini shu qadaryaqindan bilgan "agent" ishdan ketgach, Toshkentda bemalol ishlab yurgan, hattojurnalistlik qilgan va chet ellarga safarga chiqqan bo'larmidi? Ikrom Yoqubovo'zini "muhim bir shaxsdek ko'rsatmoqda, aldayapti",- deydi butanqidchilar. Ikrom Yoqubov hozir Britaniyada va bu davlatdan siyosiy boshpanaso'ragan. "Muxolifatchi emasman. Dardimni va iddaolarimni aytib hechqanday shaxsiy foyda ko'zlayotganim yo'q",- deydi u. "Uzoq o'ylanib, vijdonazobida yonib, ko'rgan bilganlarimni aytishga qaror qildim. Butun oilamO'zbekistonda... Ular taqdiridan juda xavotirdaman",- deydi Ikrom Yoqubov. "Bir vaqtlar balki men sobiq NKVDning ofitserlaridan biribo'lgan bobomga havas qilib o'sgardirman",- deydi u. "Shuning uchun ham buidoraning (SNB) takliflarini bajonidil qabul qilib, unga ishlashni boshlaganedim". Lekin bu idora faoliyati nimadan iborat ekani ayon bo'lgachumidlar puchga chiqdi deydi Yoqubov. "Shunaqa bir qarama-qarshi fikrlar paydo bo'la boshladi...Biz o'zi millatga, xalqqa xizmat qilayapmizmi, o'zi kimga xizmat qilayapmiz degan. Men buni anglab yetganimda, aniqrog'i, menga professional chekistlar aslida kimga,xalqqa emas, qanaqadir bir shaxsga xizmat qilayotganimni anglatishganida, kechbo'lgan edi. Dahshatga tushgan edim, qiynalgan edim. Siz mening ko'rinishimgae'tibor bering. Men 27 yashar yigitga o'xshamayman, tabiatan ham. Chunki buidorada, hukumat muassasalarida ishlaganim mobaynida faqat og'riq sezdim". Ikrom Yoqubovning hukumatga qo'yayotgan ayblovlaridan birishuki, Islom Karimov diniy radikalizm va terrorizmni bahona qilib, o'z siyosiyxavfsizligini ta'minlab kelmoqda. Masalan, deydi u, O'zbekiston IslomiyHarakati, xalqaro hamjamiyat tomonidan terroristik tashkilot deb tan olinganguruh yetakchisi "Tohir Yo'ldosh Islom Karimov bilan til biriktirgan". Uning bu gaplari o'tgan kunlar ichida turli axborotvositalarida paydo bo'lgach, Internetda o'zini Tohir Yo'ldoshning tarafdorlarideb tanishtirgan ayrim kimsalar Ikrom Yoqubovni tuhmatda ayblab, unio'ldirgan kishiga 500 ming dollar va'da qila boshlagan. Ikrom Yoqubov esa iddaosini isbotlashga urinib, 1999 yilning may oyida Botkenda yuz bergan janglarnieslatadi. "Islomiy O'zbekiston Harakatining katta bir qismi BotkendaTohir Yo'ldoshdan talab qildiki, agar biz Karimovga qarshi jihod qilayotganbo'lsak, kiraylik bizni to'xtatib qoladigan kuch yo'q deb. Bunga qarshi chiqqanyagona inson bu Tohir Yo'ldosh bo'ldi va hammaga ortga chekinishni buyurdi. Anao'shanda Islom Karimovga qarshi urushayapmiz deb, ushbu g'oyaga ishongan 17kishi Tohir Yo'ldoshga baralla, "Yo'q, biz sendan ajralamiz. Sen Islom Karimovga qarshi kurashmayapsan",- dedi. Tohir Yo'ldosh o'shanda aytdiki, "Hozirvaqti emas. Ana xohlasang, ketaveringlar". O'sha 17 kishiga qurollarinitopshirishni buyurdi. Ana o'sha yosh, Tohir Yo'ldoshga ishonib, Islom Karimovgaqarshi jihod qilamiz deb bir shaytonga ishonib yurgan yoshlarqurollarini topshirib, 300 metr ham uzoqlashmay, Tohir Yo'ldosh ularni otibo'ldirishga buyruq berdi. Buni [Islomiy] harakat ichidagi MilliyXavfsizlik Xizmati ofitseri Tohir Yo'ldoshdan xatni olib, O'zbekistonRespublikachi Milliy Xavfsizlik Xizmatiga keltirib berdi... Tohir Yo'ldosh IslomKarimovga qarshi jihod qilaman deb minglab o'zbek yoshlarini aldab olib boribAl-Qoidaga millionlab dollar evaziga qul qilib bergan...". O'zbekistonda hukumatga ochiq qarshilik bildirgan odam vauning yaqinlari organlar tomonidan albatta nishonga olinadi, deydi IkromYoqubov, "Lekin Tohir Yo'ldoshningyaqinlari bemalol yashab yuribdi". Ikrom Yoqubovni alamzada bir odam deya ta'riflab,uni vatanga xiyonat qilayotganlikda ayblayotgan Sharofiddin To'laganov fikrichabu shaxs milliy xavfsizlik qanday ta'minlanayotganidan xabardor emas. Yoqubovning aytayotganlari uydirma bir gaplar deydi u. "Ikrom Yoqubovdanbir qahramon yaratilishiga qarshiman. Tarixda, bilasizmi, Mahmud Yalovoch debbir sotqin odam o'tgan. Chingizxonga Markaziy Osiyoni bosib olishida yordambergan. Tarixda umumiy til bilan sotqinlarning hammasi Mahmud Yalovochgaqiyoslanadi. Bundan keyin sotqinlarning hammasi endi Ikrom Yoqubov nomi bilanbog'lansa ajabmas. Bu nafaqat mening fikrim, balki bu yerdagi ziyolilar,jurnalistlar va o'zini hurmat qilgan boshqa insonlar ham shu fikrda". Ikrom Yoqubov esa O'zbekiston maxfiy xizmatni - MilliyXavfsizlik Xizmati emas, Karimov xavfsizlik xizmati deb ataydi. Buni ochiqaytish sotqinlik emas deydi. "MilliyXavfsizlik Xizmatining ustuvor vazifasi, strategik maqsadi qilib faqat birshaxs, ya'ni Islom Karimov xavfsizligini ta'minlash, uning hokimiyatdaqolishini ta'minlashdan iborat bo'lib qoldi. Shuning uchun ham MilliyXavfsizlik Xizmatida shunaqa bir ikkilanishlar, ko'plab ofitserlar orasidanorozilik kuchayib ketgan. Bu norozilikning birinchi ko'rinishi menman",- deydiu. Ikrom Yoqubov axborot xavfsizligi bo'yicha ishlaganini aytadi. Chet el matbuotiga xizmat qilayotgan o'zbekistonliklar, xususan "AmerikaOvozi", "Ozodlik" va Bi-Bi-Si" xodimlari va muxbirlari doimiy nazorat ostidabo'lgani va kuzatilgani, ularning har bir qadami haqida ma'lumotga egabo'lganini aytadi. "Masalan sizsiz o'shalardan biri. Men sizga suhbatdanoldin shunday bir yopiq informatsiyalarni aytdimki, balki siz o'zingiz hayronqolgan bo'lishingiz mumkin. Men O'zbekiston Respublikasi axborotxavfsizligi kuratori sifatida nafaqat siz, umuman shu sohada ishlovchi barchaodamlar haqida informatsiyaga ega edim. Sizlar mening ob'yektim edingiz". 2007 yilning oktabr oyida O'shda o'zbek jurnalisti,"Amerika Ovozi" muxbiri va O'zbekiston hukumatiga nisbatan tanqidiy maqolalaribilan tanilgan Alisher Soipov o'tib o'ldirilgan edi. Qotillik ortidaO'zbekiston agentlari turgani taxmin qilinadi. Ikrom Yoqubov "bu borada hech narsa deya olmayman",-deydi. U paytgacha Yoqubov davlat ishidan ketganini aytadi. "Biroq hukumato'ziga halal berayotgan odamlardan qutulishga harakat qilishi sir emas". Ayrimlar nazarida IkromYoqubov ikki-tomonlama xizmat qilayotgan agent yoki boshpana olish, tanilish, shaxsiymanfaatlar yo'lida shov-shuv ko'tarishga urinayotgan shaxs bo'lishimumkin. "Mendan shubhalanishga, mengaishonmaslikka haqqingiz bor",- deydi Ikrom Yoqubov. "Lekin men muhojirlikka chiqib ketishga majbur bo'lganoddiy bir o'zbekman". "Men hech qandaymuxolifat yoki oppozitsion guruhga a'zo emasman. Ikki tomonga o'ynayotgan josusham emasman. Men oddiy, hozir o'z vatanida davlat tomonidan, maxsus xizmattomonidan xoinlikda ayblanayotgan va tahdidlar qilinayotgan bir shaxsman. Buhayot ekan, hayotning shunday bir ko'chalari bo'lar ekan, bu ko'chalarga kim vaqanday holatda kirishini aynan hayotning o'zigina biladi".