Eron Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga a'zolikni ko'zlamoqda
Tahlilchilar fikricha, Eron Amerika tahdididan cho'chimoqda va o'ziga ko'mak beruvchini izlamoqda. Bunday panohni esa Shanxay Hamkorlik
Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga a’zo davlatlar vakuzatuvchi maqomini olgan mamlakatlar rahbarlari shu oy oxirida Tojikistonpoytaxti Dushanbeda yig’iladi. Tahlilchilar ushbu tashkilotga Eron Islom Respublikasia’zolik uchun qattiq harakat qilayotganiga e’tibor qaratadi. Shu yil mart oyidaEron Tashqi ishlar vaziri Manuchehr Mo’takki Dushanbega safari chog’ida ochiqfikr bildirgan edi. Tojikistonlik tahlilchi jurnalist Tilav Rasulzoda so’zlariga ko’ra, Eronning butashkilotga to’laqonli a’zo bo’lishi mintaqa mamlakatlarining manfaatiga moskeladi. “Chunki, bu yerda mintaqa xavfsizligi haqida gap ketmoqda va Eron Osiyodaqudratli davlatlardan biri hisoblanadi. Eronning ShHTga a’zoligi Osiyodagikuchlar nisbatini ancha o’zgartirib yuborgan bo’lardi. Uning bu tashkilotgaqo’shilishidan Tojikiston ham, Rossiya ham manfaatdordir,”- deydi TilavRasulzoda. Tojikistondagi ba’zi o’zbek tahlilchilarining fikricha, Kollektiv XavfsizlikShartnomasi Tashkiloti bilan harbiy mashg’ulotlar o’tkazib borayotgan ShanxayHamkorlik Tashkilotining harbiylashib borishi haqiqatan ham dunyodagimuvozanatning buzilishiga olib keladi. “ShHT chindan ham siyosiy-harbiy tashkilotga aylantirilsa, demak, yana MarkaziyOsiyo katta bir xavf ostida qolishi mumkin va bu dunyoda hozirgi muvozanatningbuzilishiga olib keladi,” - deydi o’zbek tahlilchilaridan biri. Tojikistonlik jurnalist Shohista Ashurzoda fikiricha, Eron Shanxay HamkorlikTashkilotidan hozircha siyosiy qalqon sifatida foydalanishni ko’zlaydi. “Fikrimcha, Eron Amerika tahdididan cho’chimoqda va o’ziga ko’mak beruvchiniizlamoqda. Bunday panohni esa ShXTda ko’rishi mumkin. Albatta, har qandaytashkilot o’z a’zolarini himoya qilishi mantiqan durust. AmmoShHTning faoliyatida hali bunday mazmunni ko’rmaymiz, to’g’rirog’I, hali ubunga qodir emas,”- deydi Shohista Ashurzoda. Tilav Rasulzodaning aytishicha, Eronning Shanxay Hamkorlik Tashkilotigaa’zoligidan Tojikistonning strategik manfaatlari bor. Uning fikricha, Rossiyava Xitoy oz manfaatlari yo’lida Tojikiston singari mayda davlatlarni pisandqilmasligi mumkin. “ShHTda asosiy vazifani yirik davlatlar bajarishi munkin. Bundaysharoitda Tojikiston mustaqil a’zo sifatida o’z manfaatlarini o’tkaza olmayqolishi mumkin. Biz bu holatni sobiq sho’rolar davrida ko’rganmiz. TojikistonShHTda Eronni o’ziga yaqin kuchli ittifoqchi davlat sifatida ko’rishniistaydi,”- deydi Tilav Rasulzoda. Uning fikricha, Eronning bu tashkilotga qo’shilishga O’zbekiston to’sqinlikqilishi mumkin. Bunga sabab qilib tojik tahlilchisi O’zbekiston va Tojikistonmunosabatlaridagi sovuqlikni ko’rsatadi. Qo’shnisi bilan munosabatlarniyaxshilashni istamayotgan O’zbekiston ShHTda Tojikistonga ittifoqdoshqudratli davlatni ko’rishni xohlamaydi deydi u. Moskvalik taniqli tahlilchi Aleksandr Sobyanin ShHTniba’zilar singari G’arbga muxollif tashkilot sifatida baholamaydi. “Bu borada ShHTning eng yirik a’zosi bo’lgan Xitoy va Rossiyaning, Qozog’istonva boshqa a’zolarning ham rasmiy munosabati mavjud. Bu tashkilot NATOga ham, AQShyoki Yevropa Ittifoqi doirasidagi biror bir xalqaro tashkilotga ham muxolifsifatida ko’rilmaydi,” - deydi Aleksandr Sobyanin.