Tojikistonda o'zbek tilidagi ko'rsatuv, eshittirishlar kamaygan
"Oxirgi 3-4 yil orasida nafaqat o'zbekcha ko'rsatuvlar qisqarib ketdi, hatto o'zbekcha qo'shiqlar eshitilmay qoldi. Masalan, "Aziya", "
Tojikistonpoytaxti Dushanbeda, Eron va Afg'oniston hamkorligida yangi xalqaro telekanalish boshlash arafasida ekan, Tojikiston aholisining kamida 25 foizini qoplagano'zbeklarga respublika elektron ommaviy axborot vositalarida qanchalik o'rinberilmoqda? Bundan ikki yil oldin Tojikistondafaqat bittaumummamlakat telekanal mavjud edi. Hozir Tojikiston yer yo'ldoshi orqalijahonga tarqatiladigan birinchitelekanaldan tashqari, "Safina"hamda"Bahoriston" nomli alohida telekanallarga ega. Radioto'lqinlarda hamefir vaqti ko'paytirilgan. Tojikiston "Xovar" informasion agentligi bo'lim mudiri Nyo'monjon Faxriddinovgako'ra, oldinlari respublika radiosida o'zbek tilida faqat 15 minutlik axborotberilgan xolos. Respublika radiosi o'zbek bo'limi xodimi Otabek G'oyibovningharakati bilan o'zbekcha eshittirishlar vaqti haftasiga bir soatgakengaytirilgan. Lekin respublika televideniyasida ko'rsatuvlar miqdori aholiniqoniqtirmaydi. Faxriddinov fikricha, Tojikistonda mavjud uch telekanalninghammasida ham o'zbekcha ko'rsatuvlar tashkil etishga imkon yo'q. "Biz ham Tojikistonbirinchi telekanalida oyiga bir soatlik vaqt olishgaharakat qilyapmiz. Bu bo'ladi. "Bahoriston" telekanali tojik farzandlarigamo'ljallangan. "Safina" telekanali esa faqat tojik madaniyati va hayotigabag'ishlangan telekanallar hisoblanadi. Bu kanallarga biz kira olmaymiz,"- deydi No'monjon Faxriddinov. Respublikaning shimoliySo'g'd viloyatida keyingi 12yil mobaynida, bilgan kishilarning aytishicha, televideniyeda oylik o'zbekchako'rsatuvlar 50 foizga, radioeshittirishlar esa qariyb 70 foizga qisqaribketgan. Xujand Davlat Universitetijurnalistika kulliyoti o'qituvchisi SayunboyTilabovning aytishicha, respublika elektron ommaviy axborot vositalaridao'zbekcha chiqishlarga ajratilgan vaqt avvaldan o'zgarmasdan kelmoqda. Ammouning fikricha, o'zbeklar uchun eshittirish va ko'rsatuvlarga ko'proq vaqtajratilishi ijobiy hisoblanardi. Tojikistonlik taniqli qalamkash Ahli Rasul Muhammad respublikada o'zbekchako'rsatuv va eshittirishlar tashkillanishida milliylikka urg'u bermaydi va bumasalani ahamiyatsiz hisoblaydi. Uning fikricha, bugungi sivilizatsiyataraqqiyoti asrida milliy mahdudlikka berilmaslik kerak. "O'zbegu-tojik deganlari hammasi nisbiy bir farqlanish, belgilar hisoblanadi. Bumasala u qadar ahamiyat kasb etmaydi," - deydi o'zbek yozuvchisi. Jurnalistika kulliyoti o'qituvchisi Suyunboy Tilabov ham Tojikistonda asosano'zbeklar yashovchinohiyalarda ommaviy axborot-tashviqot vositalariniko'paytirishga ehtiyoj ko'rmaydi. "Bu narsa uchun ehtiyoj sezilmaydi deb o'ylayman. Chunki jumhuriyattelevideniyesi va radiosida eshittirishlar berilmoqda. Davlat tilini hammao'rganmoqda. Maktablarda tojik tiliyaxshi o'rgatilmoqda. Shuni uchunrayonlarda o'sha yer aholisi tilida radiotelevideniyelar tashkil etishga hozirzarurat yo'q deb o'ylayman," - deydi Tilabov. Ko'proq o'zbeklar yashaydigan nohiyalarda istiqomat qiluvchiteletomoshabinlarning guvohligiga qaraganda, So'g'd viloyatida o'zbekchako'rsatuvlar ularning talablariga javob bermaydi. "Oxirgi 3-4 yil orasida nafaqat o'zbekcha ko'rsatuvlar qisqarib ketdi. Hattoo'zbekcha qo'shiqlar eshitilmay qoldi. Masalan, "Aziya", "CM-1" kanallaridaqo'shiqlar berilmaydi. Viloyat televideniyesida "Oqshom" degan ko'rsatuv judaqisqartitirlgan holda beriladi. Shunda ham kerak bo'lsa tojikchaqo'shiqqo'yib yuboradi," - deyishadi So'g'ddagi o'zbek tomoshabinlar.