O'zbekiston tashqi siyosatida Rossiya faktori
Mintaqada, deydi sharhlovchilar, ziddiyatlar to'lqini Rossiya rasmiy doiralarining tashriflari bilan avj oladi. Dmitriy Medvedevning Ma
MarkaziyOsiyoda demokratik boshqaruv usullari yoyiladi degan umid tobora so`nibbormoqda. Bu tamoyillardan tortinish harakati ko’zga tashlanar ekan,bunda Rossiyaning roli katta ekani ta’kidlanadi. Tahlilchilar nazarida Kreml hamishamintaqa davlatlarini bir-biriga qarshi qo’yib kelgan va bu ziddiyatlardanunumli foydalanadi. So`nggi paytdaO`zbekiston va Qirg`iziston aloqalari keskin nuqtaga ko`tarilshida Moskvaningo`rni alohida qayd etiladi. Mintaqada, deydi sharhlovchilar, ziddiyatlar to'lqini Kreml rasmiy doiralarining tashriflari bilan boshlanadi. DmitriyMedvedev yaqinda O'zbekistonga safar qilganida Markaziy Osiyoda suvto'g'onlari qurishda o'zaro kelishib ishlash kerak deb aytgani bu borada turli pozitsiga ega Tojikiston va O`zbekiston orasidagi munosabatlarini bir qadar keskinlashtirgan edi. Medvedevyaqinda Tojikistonda bo`lib, yana suv inshootlari haqida gapirdi va hamkorlik qilmoqchi ekanini aytdi. Mamlakat Rossiyadan buning uchun sarmoya kutmoqda. Medvedev Tojikistondan Qirg'izistonga o`tdi. Prezident Kurmanbek Bakiyev bilan yangi baza ochish haqida kelishuvga erishib O`zbekiston- Qirg`iziston orasidagi taranglikni yana bir pog'onga ko'tardi. “Rossiya”gazetasida bosilgan maqolaga ko'ra, Qirg`izistonning Moskavadagi elchisi Raimkul Attakurov uning davlati Rossiya qo'shinlarini aynan O'zbekiston bilan chegara yaqinida joylashtirishni maqsad qilayotganini aytgan. SharhlovchiIskandar Xudoyberganov fikricha Rossiya ta`sirining oshishi demokratiyaoroli bo`lib kelgan Qirg'izistonda ham avtoritarizm kuchayishiga olib kelmoqda. “RossiyaMarkaziy Osiyoni qayta koloniya qilib olishni o`ylamoqda. Mintaqada kechayotganbarcha harakatlar Rossiya maxsus xizmatlarining ishi. Inson huquqlaribo`yicha Qozog`iston va Qir`gizistondagi vaziyatni 1-2 yil avvalgigasolishtirsak, avhol og`irlashayapti. Rossiya bilanyaqinlashgan sari demokratiyadan uzoqlashish bo`layapti”, - deydi Xudoyberganov. Islom Karimov ma'muriyati mintaqada Rossiya qo'shinlarining ko'payishi ekstremistikxurujlar va milliy nizolar chiqishiga sabab bo'ladi deya xavotir bildirmoqda. Lekin O`zbekiston bu borada faqat bayonot bilan cheklanishga majbur, deydi mutaxassislar, chunki ToshkentdaKremlga ta`sir qilish imkoniyati yo`q. IskandarXudoyberganov "O'zbekiston G`arb bilan aloqalarni rivojlantirishi kerak",- deydi. “O`zbekistonhukumati inson huquqlari masalasidan cho`chiyapti. Bu borada G`arbbilan kelisha olmayapti. Lekin O`zbekistonda boshqa imkoniyatqolmayapti. Agar hozirgi og`ir ahvoldan chiqishni xohlasa, Yevropa bilanyaqinlashish, demokratiya sari harakat qilish kerak. Shunda aloqalaryaxshilanadi. G'arb iqtisodiy krizisdan Rossiya va O`zbekistonga nisbatan ham osonchiqib ketmoqda. Rossiya bu borada O`zbekistonga yordam bermaydi, aksiniqilishi mumkin”, - deydi sharhlovchi. O`zbekistonso`nggi paytda Yevropa Ittifoqi va AQSh bilan muloqotni jadallashtirgan. Ayrimmulohazlarga ko`ra Qirg`iziston janubida Rossiya qo`shinlari paydo bo`lishiKremlning bu o`zgarishlarga nisbatan javobidir. “Rossiya bu bilan mintaqa bilan hamkorlik qilayotgan boshqa tomonlarga bu yerda kim hukmron ekanligini ko`rsatib qo`ymoqchi”, - deydi siyosiy sharhlovchi AbduvaliSoyibnazarov. O`zbekiston tashqi siyosatida uzoq yilga mo'ljallangan aniq yo'nalish kuzatilmaydi. Strategik hamkorlar doimo o'zgarib turadi. G'arb bilan uzoq muddatli sheriklik O`zbekiston hukumatiga qator jiddiy shartlar qo'yadi. Ular orasida siyosiy erkinliklar, inson huquqlari, so'z va matbuot erkinligi singari sohalarda xalqaro me'yorlarga javob berish talablari ham bor.