AQSh endi Rossiya fazo kemalaridan foydalanadi
Raketalar birin ketin eskirar ekan, aksariyat amerikaliklar mamlakatning samodagi shuhratli davri yakunlandi deya xavotirda.
NASA, fazo agentligi bilan hamkorlik qilgan kompaniyasining bir yarim mingdan ziyod xodimi ishsiz qoldi. Amerikaning barcha raketalari xizmat muddatini o’tab bo’lgach, astronavtlarni fazoga uchirishga vosita qolmay endilikda Qo’shma Shtatlar Rossiya raketalaridan foydalanishga majbur. Ijaraga olingan kemada amalga oshirilgan har bir parvoz 50 million dollar turadi. AQSh fazo dasturi yakunlangach kosmik parvozlar bilan mashhur Florida shtati uchun mashaqqatli va mavhum davr boshlanmoqda. Minglab odamlar ishsiz qoldi. Umrining 37 yilini og’ir raketalarni ishlab chiqaruvchi kompaniyasiga bag’ishlagan Merfi Vordman buni yaxshi tushunadi. Ilk astronavtning avval fazoga, so’ng Oyga chiqishiga hissa qo’shgan bu odamning ko’ngli g’ash. Kuyovlarimdan birini hozirgina ishdan bo’shatishdi. Boshqa kuyovimning ham javobini yaqinda berishadi. Qizim ishsiz qoladi", - deydi u. Vordman va boshqalar NASAning Marsga chiqish uchun Oyda bazalar yaratish tashabbusini qo’llab-quvvatlagan. Ammo prezident Obama rejadan asteroid va Marsga parvozni ko’zlagan 10 yillik dastur foydasiga kechdi. Vordman nazarida bunday loyiha ish bermaydi. "Eski dastur umidimiz edi, ammo uni bekor qilishdi", - deydi u. AQSh hukumati xususiy kompaniyalarni fazoni tadqiq etishga yaroqli vositalar ishlab chiqishga chaqirmoqda. Koinotga yetti bor ko’tarilgan sobiq astronavt Franklin Chang-Diaz fazo dasturidagi bunday katta tanaffusdan tashvishda. "Dastur yakunlanmasidan 10-15 yil oldin zarur texnologiya, muqobil reja ishlab chiqishimiz kerak edi", - deydi fazogir. Chang-Diaz Xyustondagi “Ad Astra Rocket” kompaniyasida ishlaydi. Plazmali raketa yaratish ustida izlanish olib bormoqda. NASAning fazoni zabt etishga qaratilgan uzoq muddatli dasturiga umid bilan qaraydi. "Fazo sohasida bir sahifa yopilib, undanda yaxshirog’i ochilyapti", - deydi u. Merfi Vordman bunga shubha bilan qaraydi, ammo umid qilishdan boshqa iloj yo’q, deydi. "Nabiralarim bor. Ularga fazo haqida ko’p gapiraman. Ammo ular ulg’aygach, dasturga nima bo’ladi, bilmayman, aqlimga sig’maydi",- deydi u.