Qirg'izlarning istagi nima? Tinchlik va farovonlik, deydi Saltanat Berdikeeva
Saltanat Berdikeeva “Qirg’iziston Chorrahada” deb nomlangan hujjatli filmida oddiy fuqarolar, ayniqsa yoshlar fikrini o'rganadi.
Qirg’iziston, deydi u, yolini topib ketadi va bugungi murakkab vaziyat demorkatiyaga intilgan har bir jamiyat boshdan kechiradigan tabiiy holat. Saltanat Berdikeeva ishlagan hujjatli film “Qirg’iziston Chorrahada” deb nomlanadi va unda muallif yuqorida keltirilgan fikrlarini asoslashga harakat qiladi. Etingiz jimirlar ekan, ko’z oldingizda gala-gala yoshlar, asosan yigitlar, u yoqdan bu yoqqa yugurib, buzg’unchilik qilayotgani, betamiz so’zlar aytib, qichqirayotganiga guvoh bo’lasiz. Naqadar beadablik deya o’ylaysiz. Shularmi demokratiya deb ko’chaga chiqqanlar? Qirg’izlar o’zi nima xohlaydi? Davlat to’ntarishlari-yu qo’zg’olonlar ortida haqiqatan ham erkinlik talabi turibdimi yoki bu hammasi faqat o’z manfaatini o’ylagan siyosiy, iqtisodiy va jinoiy doiralarning ishimi? Suhbatdoshlarning ko’pi Qirg’izistonda o’tgan 20 yilda xalq hayotini yaxshilash uchun yetarlicha harakat qilinmaganidan, korrupsiya turmush tarziga aylanib, butun infratuzulma ishdan chiqqanidan noliydi. Odamlarni ko’chaga olib chiqadigan asosiy sabab, deydi ular, bu ilojsizlik, ishsizlik, bekorchilik. Bir ziyoli ekologik ahvol yomonlashib borayotgani, suv tanqisligi va qishloq joylarda tirikchilik qilish deyarli mumkin bo’lmay qolgani haqida gapirib beradi. Ta’lim saviyasi pasayib ketgan, mamlakatda mutaxassislar yetishmaydi va mavjud resurslar ham boy berildi. Ularga vijdonli, fidoiy va kuchli yo’lboshchilar kerak. Qirg'izlar tinch, farovon va erkin hayot istaydi, deydi olima. Liderlarga kelganda, umid yangi avloddan degan gaplarni eshitasiz. Saltanat Berdikeeva maktabni endi bitirayotgan qirg’izlar bilan gaplashar ekan, ular bugungi qiyinchiliklarni o’tkinchi deb ataydi. Atrofda diktaturalar barq urib turganiga qaramay, Qirg’iziston qo’rqmasdan erkinlik yo’lidan ketdi, deydi bir o’quvchi. G’arbcha demokratiya yo’lini tanlab xato qilganimiz yo’q, inqiloblar xalqimiz zulmga toqat qilmasligini ko’rsatdi, deydi yana bir yosh qirg’iz. Ikki xalq bir-birining qonini to’kkani zamonning eng dahshatli fojiasi bo’ldi, deydi u, lekin elatlar yonma-yon yashashga, til topishishga majbur. Muammolar talay, ular vaqtida hal etilmayapti, ammo bu haqda ochiq gapirish mumkin, oshkora fikr almashish mumkin, rahbarlarni tanqid qilish mumkin, mana shuning o’zi bir yutuq, deydi Saltanat Berdikeeva, atrofdagi biror jamiyatda bunchalik so’z erkinligi yo’q. Olima mana shu erkinlik bora-bora taraqqiyotga olib borishiga ishonadi. AQSh Demokratik Jamg’armasi (National Endowment for Democracy) Qirg’izistonda uzoq yillardan beri ishlab keladi. Tashkilotning region bo’yicha rahbari Miriam Lanskoy Saltanat Berdikeevaning filmini yuqori baholaydi. Uning sharhicha, kartinaning mazmuni shunday: kelajakka ishoning, lekin uni kutib emas, harakat qilib yashang. Bugungi muammolarni ochiq tan oling va nima qilmoq kerakligi ustida o’ylang. "Rossiya na o’zi, na boshqalar demokratik qadam qo’yishini yoqtiradi. Buni o’ziga xavf deb biladi. Shuning uchun Qirg’izistonda parlament tizimi ish bermaydi deb bong urayotganidan xayron emasman. Qizig’i, bunday taxminlar va pessimizm G’arbda, jumladan AQShda ham yangramoqda”,- deya afsuslanadi u. “Mana shunday muhitda ishonchni boy berish oson”, - deydi Miriam Lanskoy, “lekin Qirg’izistonda qay elat vakili bo’lmasin, umidga to’la insonlar ko’p va ular oshkoralik, mas’uliyatli boshqaruv va erkinlik istab yashamoqda”. Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan , magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.