Dunyoda olti million kishi qochqin, yordamga zor
BMT Qochqinlar agentligi rahbari Antonio Guterrez fikricha bu insonlar noto'g'ri siyosat va mojarolar qurboni. Ularga yordam berish naf
Dunyoda bugun 6 million kishi chekka qishlog’ushaharlarda bir lagerdan boshqasiga ko’chib yashab keladi. Doimiy boshpanaga zor bu insonlarning farzandlari uchun imkoniyatlar cheklangan. Ko’p hollarda yoshlar ham o’z kelajagini qochqinlar lagerlarida ko’radi. BMT Qochqinlaragentligi boshpana izlagan insonlar sonini kamaytirish ustida bosh qotirmoqda,ammo tashkilot turli davlatlar yordamisiz hech narsa qila olmaydi. Agentlik rahbari Antonio Guterrez “qochqinlar noto’g’ri siyosat va mojarolar qurboni”,- deydi. “Jahonda notinch nuqtalar ko’p ekan, qochqinlar sonini ham cheklashqiyin. Lekin hukumatlar istasa, ularga g’amxo’rlik qila oladi”,- deydiGuterrez. Biror davlatda urush chiqsa, tabiiyki, aziyatda qolgan aholi avvaloqo’shni davlat tomon yo’naladi. Qo’shnidavlatning esa qochqinlarga qarashga qurbi yetmasligi mumkin. Iroqlikqochqinlar Suriya va Iordaniyada millionlab sonlarda azobda kun ko’rayotganibunga bir misol. Xalqaro tashkilotlar yordamisiz mezbon mamlakat qochqinlarmasalasi bilan shug’ullana olmaydi. Qochqinlarga boshqa davlatda sig’indisifatida qaraladi. Ularning yangi jamiyatga qo’shilishi qiyin va aksariyathollarda qo’shila olmaydi ham. Masalan, Iordaniyada shu kungacha falastinlikqochqinlar alohida koloniyalarda yashayotgani ma’lum. Vaholanki, har ikki tomonarab tilida gaplashadi va qardosh xalqlar hisoblanadi. “Qochqinlarga nisbatan munosabatni ijobiylashtirish ko’p hollarda axborotvositalari qo’lida”,- deydi Antonio Guterrez. “Ular taqdirini yoritish,insonparvarlikni targ’ib qilish, ayniqsa xotin-qizlarni zo’ravonlikdan asrashuchun harakat qilish kerak. Qochqinlarlagerida qizlar hayoti hamisha xavf ostida. Ularning nomusiga tegish hollariko’p uchraydi. Chunki ota-ona nochor ekan, bolalar ishlashga majbur. Ularga esahaq-huquqsiz odamlar sifatida qarashadi”. Qochqinlar BMT yordamida doimiy boshpana olishga urinadi, lekin ularni qabulqilishga rozi davlatlar topilgunicha vaqt, mablag’ va sabr-toqat kerak. Insonparvarlik yordami cheklangan miqdorda beriladi. Qochqinlar noqonuniyyo’llar bilan non topishga majbur. Bugun Somali, Sudan, Sierra Leone, Iroq va Afg’onistondan chiqqan millionlabqochqinlar yaqin kelajakda tinch panoh topish umidida yashamoqda. Masalani yaqindan o’rgangan olim Jeyms Milner fikricha har bir davlatqochqinlarga g’amxo’rlik qilishni dolzarb vazifa deb bilishi lozim, haminsoniy, ham siyosiy jihatdan. 10, 15,20 yillab sizning sarhadingizda yashashga majbur odamlar,istaysizmi-istamaysizmi, sizning jamiyatingizning bir qismiga aylanadi. Ulargamamlakat taraqqiyoti uchun hissa qo’shishga imkon berish kerak. Toki ularda bujamiyatga nisbatan muhabbat, mas’uliyat hissa uyg’onsin. "Qochqinlar boshqalarning muammosi emas. Kimdir eshigingizni qoqib najot so’rayaptimi,unga ko’mak bermasdan iloj yo’q. Urush va xunrezliklar tufayli bor-yo’g’idanayrilgan odamlar hayot uchun kurashayotganini ko’rib turib, ularni qabulqilmaslik, tibbiy va ijtimoiy yordam ko’rsatmaslik nafaqat xalqaro-siyosiy,balki insoniy majburiyatlarga ham zid",- deydi professor Jeyms Milner. Bugun, deya bildiradi BMT, qochqinlar yashamayotgan davlatning o’zi yo’q. Ulartaqdirini hal etish oson emas, ammo xalqaro tashkilotlar yordamida bungaerishish mumkin. E’tibor ajatilsa vasiyosiy xohish bo’lsa bas, deydi Qochqinlar agentligi rahbari Antonio Guterrez.