O'zbekistonlik yetim bolalar AQShda panoh topishi mumkin
O'tgan yili Rossiyadan 4 mingdan ziyod bola Amerika oilalariga farzand bo'ldi. O'zbekistondan esa bor-yo'g'i 12 nafar go'dak asrab olin
Masalan, o’tgan yili Xitoydan salkam 5 ming, Rossiyadan 4 mingdanziyod bola Amerika oilalariga farzand bo’ldi. O’zbekistondan esa bor-yo’g’i 12nafar go’dak asrab olingan. Mehribonlik uylarida o’sayotgan bolalar qayerdabo’lgani ma’qul? Vatanidami yohud Amerikada? Qo’shma Shtatlar xorijdan bola asrab olish bobida dunyodabirinchi o’rinni egallaydi. Deylik, o’tgan yili amerikaliklar 20 mingga yaqinchet ellik go’dakni bag’riga olgan. AQSh Davlat Departamenti saytida aytilishicha, bolani xorijfuqarolariga berishga O’zbekiston rasmiylarining uncha xushi yo’q, jarayon judaog’ir. mana shu sohada ishlovchi , ya’ni “Bolahaqida” deya nomlangan agentlik direktori. Agentlik ikki yildan buyonO’zbekiston bilan ishlab keladi. Viktoriya Katzning aytishicha, O’zbekiston rasmiylariningko’pi yetim yoki nogiron bola nihoyat oila topganini ko’rib, AQShdadavolanishini mumkinligini bilib, quvonadi. Lekin O’zbekistondan bola boqibolish jarayoni puxta ishlab chiqilmagan. Mehribonlik uylari, u yerdagi bolalarhaqida ma’lumot bazasi yo’qki, chet el oilalari shunga qarab, mana bu yerdayordamga muhtoj bola bor ekan deb harakatini qilsa, deydi Viktoriya Katz. Yaqingacha bola taqdirini O’zbekistonda muayyan shahar yokituman hokimi hal qilib kelardi. Ya’ni oila hokimga yoqsa-yoqdi, bo’lmasa yo’qedi. Lekin o’tgan yili qabul qilinganqonunga ko’ra, endi O’zbekiston Xalq Ta’limi Vazirligi bolaga xaridor bo’lganoila bilan uchrashishi, sinchiklab tekshiruv o’tkazishi kerak. Vazirlik ma’qultopsagina hokimga tavsiyanoma beradi. Qo’shma Shtatlarda yetim bolalar soni boshqa davlatlargaqaraganda ancha kam. Shuningdek, deydi mutaxassislar, ko’pchilik oilalar yotmillat va madaniyat vakillarini boqib olgisi keladi. “Bola yetimxonada ruhan va jismonan sog’lom bo’lib voyagayetmaydi”, - deydi bu borada izlanuvchi olim Adam Pertman. Viktoriya Katz bu fikrga qo’shiladi, biroq boshqa halqiluvchi omillar ham bor deydi. “Gap shundaki, amerikalik oila bolani asrab olib, Qo’shmaShtatlarga olib ketgach, O’zbekistonda (yana boshqa ko’plab davlatlarda),go’dak qarindosh-urug’larining uni qaytarib olishga haqqi yo’q. Vaholanki,AQShda tartib butunlay boshqacha. Bolaning haqiqiy onasi 2-3 yildan keyinbolamni qaytarib bering deb kelsa, hech kim yo’q deya olmaydi. Amerikaqonunlari haqiqiy onaning huquqlari birlamchi deb hisoblaydi. Bu esa hambolaga, ham uni boqib olgan oilaga zarba. Shuning uchun amerikaliklar cheteldan bola asrab olishga moyil”,- deydi Viktoriya Katz. Oxirgi 2 yil ichida Katz xonimning agentligi O’zbekistondan3 bolani AQShga olib kelishga yordam bergan. Bir yarim yashar bolakay vato’qqiz yoshli qizaloq ot’gan yili, uch yoshli yana bir bola esa shu yilaprelida Amerikaga kelgan. Bu raqam Qozog’iston va Qirg’izistongaqiyoslaganda g’oyat kam. Qozog’istondan o’tgan yili 540, Qirg’izistondan esa 61go’dak Amerika fuqarolari tomonidan asrab olingan. Lekin o’tgan yili Qozog’iston chet elga bola berishnicheklab qo’ydi. Amerikada bolaning ichki organlarini sotishadi, bola boqibolganlar soliq to’lamaydi, yetimni urib, mayib qilishadi, o’ldirishadi deganuzun-quloq gaplar, tabiiyki, bunda katta rol o’ynagan. O’tgan yili AQShdaRossiyadan asrab olingan bola nobud bo’lgan. Avtomobilda yolg’iz tashlabketilgan bola nafasi qaytib jon bergan. “Bu voqea sabab O’zbekistondan bir bolaning AQShga kelishideyarli yarim yilga kechikdi”,- deydi Viktoriya Katz. “Oxirgi 10 yildaamerikaliklar Rossiyadan 50 mingga yaqin yetim bola asrab olgan. Shundan 12nafari nobud bo’lgan. Statistik jihatdan bu juda kichik ko’rsatkich. Lekinbaxtini topib ketgan boshqa o’n minglab bolalarni ham unutmaslik kerak-ku”, -deydi Kats xonim. Bolalarga xizmat ko’rsatish bo’yicha Xalqaro Kengash prezidenti fikricha esa avvalo oilalarning buzilib ketishiga yo’lqo’ymaslik, yetim bolalarning ko’payishining oldini olish, yosh avlodsalomatligi uchun qayg’urish lozim. Shuningdek, deydi mutaxassislar, o’smirlarni mas’uliyatlibo’lishga, hayotga jiddiy yondashishga undan, bola ko’rish yuksak javobgarlikekanini uqtirish lozim, toki oila va mehrga muhtoj bolalar kamaysin.