Kollektiv xavfsizlik a'zolari Kavkaz mojarosiga doir bayonot chiqardi
Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkilotiga a'zo davlatlar rahbarlari Moskvada uchrashgan. Biroq davlatlar Janubiy Osetiya va Abxaziy
Kollektiv Xavsizlik Shartnomasi Tashkilotining (KXShT) Moskvadagisammitida ishtirok etgan Armaniston, Belarus, Rossiya, Tojikiston,Qozog’iston, Qirg'iziston va O`zbekiston rahbarlari Kavkazdagi urushnimuhokama qildi. Kechagi uchrashuvda mudofaa vazirlari Rossiya pozitsiyasiniqo’llab-quvvatlamagan edi. 4 sentyabr kuni Moskvada Kollektiv Xavfsizlik ShartnomasiTashkilotiga a`zo davlatlar tashqi ishlar vazirlarining uchrashuvi bo`libo`tgan edi. Rossiya matbuotiga ko’ra, bugun rahbarlar Rossiyaning Kavkazda tinchlik o'rnatish yo'lidagi harakatlariniqo`llovchi deklaratsiya imzolab, Gruziyaning harakatlarini salbiy baholagan. Rossiya-Gruziya urushidan bir oy o`tib shu paytgacha harbiyharakatlarga nisbatan MDH doirasida aniq bir munosabat shakllanmagan edi. Rossiya Janubiy Osetiya va Abxaziya mustaqilligini tan oldi, biroq boshqadavlatlar undan o’rnak olishga shoshmayapti. Sharhlovchilarga ko`ra, Moskvada o`tayotgan Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkiloti sammiti Rossiya tomonidan Kavkaz bo`yichaittifoqchilar topishdagi so`nggi urunish bo’ldi. Rossiya KXShTdan ancha yirik tashkilot bo`lgan ShanxayHamkorlik Tashkiloti doirasida Kavkaz bo`yicha yakdillikka erisha olmadi. Sharhlovchilarnazarida bu Xitoy tutgan pozitsiya o`laroq amalga oshdi. KXShTda Xitoy singari Rossiya bilan tenglashishi mumkinbo`lgan davlatning yo`qligi tufayli mintaqa davlatlari Rossiya pozitsiyasigayon berishga moyil. Lekin Janubiy Osetiya va Abxaziya mustaqilligini tan olishgachabormaydi, deydi tahlilchilar. “Bu yig`ilish Rossiya kutgan natijaga olib kelmaydi. Xitoy bo`lmagandaedi, mintaqa davlatlariga Rossiya qattiq bosim o`tkazishi mumkin edi. JanubiyOsetiya va Gruziyani Rossiyadan boshqa hech kim tan olgani yo`q. Rossiya Xitoygaishonayotgan edi, teskarisi b`oldi. Xitoy ayirmachilik harakatini yoqlamaydi”,- deydi sharhlovchi Iskandar Xudoyberganov. Tahlilchilar fikriga ko`ra, sammit boshlanishidan avvalRossiya Bosh vaziri Vladimir Putinning O`zbekistonga tashrifida bu boradagaplashilgan. Mustaqil davlatlar hamdo`stligi sobiq a`zosi Gruziyaninghududiy jihatdan bo’lingani ko’pchilikni og’ir ahvolda qo`ygan. Bir tomondanm mustaqil davlatlarning har birida hududiy mojaralarmavjud, ikkinchi tomondan esa, Rossiya bosimiga uchrash xavfi mavjud. Mintaqamustaqillikka erishgan bo’lsa-da, Rossiyaning kuchli ta`siri ostida. “Ukraina, Gruziya kabi g`arb tomonda joylashgan davlatlardanfarqli ravishda, mintaqadagi boshqa davlatlar NATOga qo`shilish imkoniyatigaega emas. Bir tomondan, Rossiya, ikkinchi tomondan esa, Xitoy qurshovida. Bizo`z pozitsiyamizni ishlab chiqar ekanmiz, faqatgina Rossiya manfaatlarinihisobga olmasligimiz kerak. Hududiy yaxlitlik degan tushuncha quruqtushuncha emas, hali bu vaziyatga xalqaro jamoatchilik qanday baho beradi? Xalqarome’yorlarga ko`ra qanday baholanadi? Shu tomonlarni ham inobatga olishimizkerak”, - deydi siyosiy sharhlovchi Farhod Tolipov. Xalqaro maydonda Rossiyaning izolyatsiyalanish xavfikuchaygan bir paytda mintaqa davlatlarining Kavkaz bo`yicha pozitsiyalariqanday bo`lishi ancha muhim, deydi tahlilchilar. Markaziy Osiyoni uzoq yillardan beri o'rganib kelayotgan amerikalik olim Frederik Starr fikrichamintaqa davlatlari uchun eng ma'qul yo'l - Kavkaz masalasida sukut saqlashdir.