AQSh: Janubiy Osetiya va Abxaziya Gruziya tarkibida qoladi
G'arb davlatlari Rossiyani sulh bitimiga amal qilmayotganlikda ayblab, Kremlga bosimni oshirmoqda. Rossiya prezidenti Dmitriy Medvedev
Kavkazdagi mojaroga vositachilik qilayotganFransiyaning bildirishicha, Rossiya qo'shini 18 avgust kuni Gruziyani tark etaboshlaydi. Bu haqda Rossiya va Fransiya prezidentlari o'rtasida kechgan telefonsuhbatida kelishib olingan. Rossiya tanklari Tbilisidan 50 kilometr uzoqlikdagiIgeoti shahridan chiqayotgani haqida xabarlar bor. Moskva va Tbilisi imzolagansulh bitimiga ko'ra tomonlar avvalgi pozitsiyalariga qaytishi shart. G'arb davlatlari Rossiyaga bosimni oshirmoqda. AQShva Fransiya Kremlni sulh bitimiga amal qilmayotganlikda ayblagan. AQSh rahbariJorj Bush nazarida ziddiyatlarga olib kelgan ikki bo'lginchi hudud – JanubiyOsetiya va Abxaziya Gruziya tarkibida qolishi kerak. "Janubiy Osetiya va Abxaziya Gruziyaning xalqarohamjamiyat tomonidan tan olingan sarhadlariga kiradi. Rossiyaning bu hududlarniGruziyadan ajratish harakatlari o'rinsiz", - deydi AQSh prezidenti. Har ikki mintaqa Sovet Ittifoqiqulagach, Gruziyadan ajralib chiqish uchun qattiq kurash boshlagan. O'zinimustaqil deb e'lon qilgan, ammo xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olinmagan. Ko'pchilik bu yerda Rossiya pasportiga ega. Rossiya Tashqi ishlar vaziri SergeyLavrov Gruziya Janubiy Osetiya va Abxaziya haqida unutsin deya ta'kidlagan edi. Prezident Bush Gruziyachegaralari boshqa davlatlar kabi hurmat va himoyaga loyiq demoqda. Uningaytishicha Rossiyaning sulh bitimini imzolagani ijobiy qadam, endigi vazifa –unda bitilgan shartlarni bajarishdir. Biroq hozircha Rossiyaningrejalari haqida aniq ma'lumot yo'q. Vazir Sergey Lavrov ta'biricha qo'shinnichiqarish uchun muhlat belgilanmagan. Rossiya harbiylariga ko'ra esatayyorgarlik boshlangan. AQSh diplomatlarining aytishicha,sulh bitimi doirasida Rossiya tinchlikparvar kuchlari Yevropadan kuzatuvchilaryetib kelgunga qadar Gruziyaning ba'zi hududlarida qolishi mumkin. Mamlakatningg'arb-u sharqini bog'lovchi asosiy yo'llar ochiq turishi belgilangan. Tbilisida Germaniya kansleriAngela Merkelni qabul qilar ekan, Gruziya prezidenti Mixail Saakashvili birqarich yerimizni ham Rossiyaga bermaymiz deya takrorladi. BMT qoshidagi bolalar jamg'armasi– UNICEF urush tufayli uy-joyini tark etgan aholi, xususan bolalar taqdirigae'tiborni qaratmoqda. Gap 120 ming kishi haqida ketmoqda. UNICEF vakili Gordon Aleksandr"qochqinlar asosan ayollar va bolalar" deydi. Agentlik kelasi oydan boshlabmaktablarni qayta ishga tushirmoqchi. Maktab binolari hozirda qochqinlar uchunboshpana vazifasini o'tamoqda. Kavkazdagi mojaro Vashington-Moskva munosabatlarigaziyon yetkazishi tayin. Ammo Gruziya rahbarining chaqiriqlariga qaramasdan,Qo'shma Shtatlar bu mamlakatga qo'shin safarbar etmoqchi emas. Gruziyalik jurnalist Giya Abashidze"Amerika Ovozi"ga vaziyatni tasvirlar ekan, Rossiya tanklari shaharlarni behudaaylanib, Gruziya qurolli kuchlari va politsiyasini provokatsiyaga undamoqda -aholi orasida shunday fikr mavjud deydi. Gruziyaning Gori shahri hamon Rossiyanazorati ostida va shaharga gumanitar yordam kiritila boshlangan. AQSh prezidentligiga respublikachi nomzod JonMakkeyn Rossiyani xalqaro qonunlarni buzganlikda, Kavkazning mitti mamlakatinibosib olib XXI asrga to'g'ri kelmaydigan hatti-harakatda tanqid qilmoqda. "Rossiya harbiylari Gruziya hududlarini darhol tarketishi lozim. XXI asrda mamlakatlar bir-birini bosib olmaydi", - deydi Makkeyn. Senator nazarida AQSh yechimini kutayotgan ko'pginamasalalarda Rossiya yordamiga muhtoj ekani sir emas. Biroq o'zaro munosabatlarniqayta ko'rib chiqish kerak. Rossiyaning Gruziyaga shiddatli hujumi, deyditahlilchilar, uning G'arbga bo'lgan ranj-alamining aks-sadosidir. NATO vaYevropa Ittifoqining sharq tomon kengayishi, AQShning Yevropada mudofaa tizimio'rnatish rejasi hamda G'arbning Kosovo mustaqilligini qo'llab-quvvatlaganiKremlni g'azabga keltirgan. Britaniya sobiq tashqi ishlar vaziri Malkolm RifkindGruziya NATO tashkilotiga qabul qilinganda edi, bu mojaro kelib chiqmasdi deganfikrlarga qo'shilmaydi. "AQSh, Britaniya, Fransiya va Germaniya Gruziyagaqanchalik hamdard bo'lmasin, Rossiya bilan urushgacha bormaydi. Chunkikelishmovchiliklarni do'q-po'pisa va harbiy qudrat bilan hal qilib bo'lmaydi",- deydi Rifkind. Kavkazdagi mojaro shuni ko'rsatmoqda-ki, Rossiya o'zmaqsadlariga erishish uchun harbiy kuchdan foydalanishga tayyor. Yevropaningqator davlatlari Rossiya yonilg'isiga tobe ekan, "nima qilish kerak" degansavolga oson javob yo'q. Britaniyalik tahlilchi Maykl Denison G'arbningRossiyaga bosim vositalari cheklangan deydi. "AQSh va Britaniya Kremlni ochiq tanqid qilmoqda,lekin boshqa ko'pgina davlatlar, jumladan Germaniya, Italiya va Fransiya kabiyonilg'i xaridorlari ehtiyotkorona ish tutyapti", - deydi Denison. Mustaqil Davlatlar Hamdo'stligi munosabatini hamxuddi shunday ta'riflash mumkin. Qozog'iston Rossiyaningtutgan yo'lini quvvatlasa, Qirg'iziston va Turkmanistan mojaro diplomatiyaorqali hal etilsin degan fikrda. O'zbekiston va Tojikiston aniq munosabatbildirmagan. Bu iqtisodiy pragmatizm, Rossiyadanxavfsirash yoki voqealar qay tomonga burilishini kutish bilan izohlanmoqda. Tahlilchi Dmitriy Sayms MDH davlatlari u yoki bu tomonni quvvatlagani bilanhech narsa yutmaydi deydi. "Gruziya Ozarbayjondan tashqariboshqa hamdo'stlik a'zolari bilan yaqin aloqada emas. Prezident MixailSaakashvilining demokratiya oyoq osti bo'layapti deb kuyinib gapirishiO'zbekiston va Qozog'iston kabi avtoritar davlatlarda hech narsanianglatmaydi", - deydi Dmitriy Sayms. AQSning Wall Street Journalgazetasi sharhlovchisi Daniel Xeninger Rossiya o'z harakatlari bilan vahshiyonaqoidalar va siyosiy shantaj hukmron, qolaversa beshafqat bir yangi dunyonishakllantirmoqda deydi. Uning tahlil qilishicha,Gruziyaning G'arbda ta'lim olgan yosh rahbarlari mamlakat siyosiy, iqtisodiy vamoliyaviy tizimini isloh qilib, mayda qadamlar bilan G'arb andozalari tomonintilmoqda. Biroq Kreml nigohida GruziyaningSaakashvili rahbarligidagi hukumati "farishta" emas. "Saakashvili JanubiyOsetiya aholisini qirib tashlashni buyurgan va mintaqa huquqlarini tinimsizbuzib kelmoqda", - deydi Rossiya Tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov. "Saakashvili g'irt provakator.Xalq manfaatini ko'zlaganida Gruziya armiyasiga qonli hujumlar boshlashnibuyurmagan bo'lar edi. Biz aralashishga, mintaqada yashayotgan fuqarolarimiznihimoya qilishga majbur bo'ldik. Saakashvili prezident ekan, mintaqaga tinchlikkelmaydi", - deydi Lavrov. Rossiya prezidenti DmitriyMedvedev ham Saakashvili prezidentlikdan ketishi kerak degan talabnitakrorlamoqda. Uningcha G'arb ko'zbo'yamachilikni bas qilib, Saakashvilini yoshdemokrat rahbar deb "erkalatmay", real yechimlar haqida o'ylashi lozim.