Qozog'iston, Amerika hamkorlikning 20 yilligini sarhisob qilmoqda
Qozog'iston Tashqi ishlar vaziri Yerjan Kazixanov Vashingtonda. Oq Uy, Davlat departamenti va Mudofaa vazirligida muzokaralar.
Tashrifdan maqsad, deydi Qozog’iston rasmiylari, hamkorlikni oshirish. Atlantika Kengashi anjumanida so’zlar ekan, Kazixanov Qozog’iston tashqi siyosatini shunday ta’rifladi: “Biz barqaror yo’nalishga egamiz. Biror davlatni dushman deb bilmaymiz. Qozog’iston barcha davlatlar bilan samimiy va serqirra hamkorlikka tayyor. Avvalo qo’shnilarimiz bilan aloqalar mustahkam bo’lishini istaymiz. G’arbu sharq bilan birdek samarali munosabatda bo’lishga bel bog’laganmiz. Yirik qo’shnilarimiz Rossiya va Xitoy yaqin hamkorlarimiz bo’lgani singari Yevropa Ittifoqi va Amerikani ishonchli sherik deb bilamiz. G’arbdan, xususan, AQShdan kelayotgan sarmoyaga tayanamiz va investitsiya oqimini oshirishni xohlaymiz”. O’tgan 20 yil ichida Amerika va Qozog’iston orasidagi savdo aylanmasi 20 milliard dollardan oshdi. Vashington bu davlatga shu kungacha 91 million dollarga teng harbiy ko’mak ko’rsatgan. Ta’lim, sog’liqni saqlash, fuqaro jamiyati, atrof-muhit muhofazasi va boshqa sohalarda ham birga ishlab keladi. "Qoradori savdosi va ekstremizmga qarshi kurashda qo’shnilar bilan yaqindan ishlashga harakat qilayapmiz. Savdo-sotiqqa kelganda, Yevropa Ittifoqi bilan yangi kelishuvlar imzolash niyatidamiz. Rossiya va Belarus bilan boj ittifoqiga kirishga qaror qilganmiz. G’arbiy Xitoydan G’arbiy Yevropaga yetadigan yangi savdo yo’li Qozog’istonning katta qismini o’z ichiga oladi. Biz, AQSh olg’a surayotgan Yangi Ipak Yo’li tashabbusini olqishlaymiz”. Kazixanov uchrashuvlarda yurtini qiynayotgan muammolarga ham to’xtaldi. Jumladan, 2011-yilning dekabrida Qozog’iston g’arbidagi Janao’zen shahrida yuz bergan qonli voqealarga. Qashshoqlik, deydi u, jiddiy e’tibor talab qiladi va hukumat xalqning dardiga quloq tutib, Janao’zenda ommani ko’chaga olib chiqqan sabablarga qarshi choralar ko’radi. 15 kishini hayotdan olib ketgan fojia hozirda tergov qilinmoqda. Javobgar shaxslar sudga tortiladi, deydi Kazixanov. 15-yanvarda o’tgan parlament saylovlari, G’arb nazarida xalqaro talablarga javob bermadi, adolatli va demokratik o’tmadi. Qozog’iston hukumati xatolarni tan oladi, ammo parlamentga uch partiya a’zolari saylangani – demokratik qadam, deya qayd etadi. Yadroviy qurollar va chiqindilardan qutulish yo’lida olib borilgan harakatlari bilan Qozog’iston muhim global o’yinchiga aylandi, deydi u. Nursulton Nazarboyev tanishtirgan iqtisodiy dastur chet el sarmoyachilari uchun katta imkoniyatlar yaratdi. 1990-yillar oson bo’lmadi, lekin bugun Qozog’iston iqtisodi dunyodagi eng barqaror tizimlardan biri, deydi AQSh diplomati. Qozog’iston, Amerika siyosatdonlari nazarida, G’arb ta’sirini cheklamayotgani, aksincha, jamiyatni globallashtirishga urinayotgani ijobiy samara bermoqda. Mamlakat ta’lim muassasalari Amerika va Yevropa Ittifoqidagi ilm dargohlari bilan ishlab keladi. Ilmiy va professional almashinuvlarning taraqqiyotga hissasi katta, deydi Robert Bleyk. Nursulton Nazarboyev bilan 1989-yilda Vashingtonda uchrashgan Brent Skovkroft, o’sha paytda AQSh prezidenti, keksa Jorj Bushga davlat xavfsizligi bo’yicha bosh maslahatchi bo’lgan arbob, fikricha Qozog’iston dadil qadamlari bilan G’arbda ko’pchilikni lol qoldirdi. Nazarboyev yangi davlatchilikka asos soldi va tabiiy jihatdan boy, ammo ko’p jihatdan qashshoq bir mamlakatni oyoqqa turg’azdi. Biroq, deydi Skovkroft, hali oldinda qilinadigan ishlar talay: AQSh sobiq senatori Chak Xeygel (Chuck Hagel) fikricha, Qozog’iston dunyoning har qanday davlati bilan ishlashga qodir va bu xususiyati bilan nafaqat mintaqa, balki butun Yevrosiyoda ajralib turadi. Nazarboyev siyosatining ba’zi jihatlari yoqmasligi mumkin, deydi u, lekin uning pozitsiyasi aniq va ravshan. Kelishmovchilikni bosiqlik bilan muhokama qiladi, til topishishga urinadi, deydi Xeygl, 1997-2009 yillar orasida senatorlik qilgan respublikachi. Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan , magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.