Tahlilchilar: Gruzin va osetinlar siyosiy o'yinlar qurboni
"Kim nima deyayotgani muhim emas, xalqim ko'makka muhtoj", - deydi gruziyalik jurnalist Giya Abashidze. "Urush hech kimning boshiga tus
RossiyaJanubiy Osetiyadagi harbiy harakatlarini urush emas, insonparvarlik va tinchlikmissiyasi deya ta’riflashda davom etarkan, zamonaviy tarixni o’rgangan olimlar,“nahotki”? – deya ajablanmoqda. Kreml Gruziyaning amaldagi rahbari MixailSaakashvilini mintaqa xalqini qirib tashlashga uringanlikda ayblab, mamlakatdanajralib chiqishga ahd qilgan Janubiy Osetiya va Abxaziya xavfsizligi vabarqarorligi uchun har narsaga tayyor ekanini qayd etmoqda. Vashington esaSaakashvili boshchiligidagi hukumat va Gruziya demokratiyasini himoya qilibchiqmoqda. Amerika matbuotida bosilayotgan tanqidiy sharh va maqolalarda harikki tomonda yangrayotgan so’z va chaqiriqlar quruq, eskirgan va siyqasichiqqan bayonotlar deya baholanmoqda. Agar Rossiya Gruziyaga bostirib kirib, "osetinlarningboshini silayapmiz deyishga jur'at etsa, unda sobiq SSSRning Afg'onistonda olibborgan uzoq, muvaffaqqiyatsiz va qonli urushi xalqaro majburiyat bo'lgan ekan-da", -deya tanqid qiladi siyosiy sharhlovchi Ariel Koen. "Rossiya Kavkazda asosan besh maqsadni ko'zlamoqda",- deydimintaqa bo'yicha tahlilchi Koen. "Birinchisi Gruziyani Janubiy Osetiyadan butunlay siqibchiqarish. Bunga erishib bo'ldi ham. Ikkinchidan, Saakashvilini yo'qotish.Uchinchidan, Gruziyadan o'tuvchi neft va gaz quvurlarini o'z qo'liga olish vashu tariqa Qozog'iston neft buloqlaridan Qora dengiz bo'yidagi portlargachabo'lgan ta'minot tizimiga xo'jayinlik qilish",- deya tushuntiradisiyosatshunos. "Eng asosiysi", - deydi Ariel Koen, "Ukrainaga NATOgakirish sizning boshingizga ham shu kunlarni olib keladi deb uqtirib qo'yish.Bunga Vladimir Putin shu yilning bahorida NATOning Buxarestdagi sammitidaishora qilgan". G'arb ziyolilari nazarida Rossiya sobiq Sovet ittifoqihududini asta-sekin o'ziga bo'ysundirishga harakat qilmoqda – ham siyosiy, hamiqtisodiy jihatdan. "Ruslar butun nazoratni yana qo'lga olmoqchi",- deydi ArielKoen. "Nafaqat qaytarish, balki buning uchun Rossiya kuchishlatishga ham tayyor",- deydi tahlilchi. Uning fikricha, tarixan Rossiyao'zini tiklab olgan har qanday davrda qo'shnilarga zarba berib kelgan. ArielKoen va boshqa qator tahlilchilar Rossiya Janubiy Osetiyani hali-beri tarketmaydi degan fikrda. G'arb nima qila oladi? Ariel Koen uch, uncha kuchli bo'lmagan, vosita haqidagapiradi: birinchisi, Rossiyaning Jahon Savdo Tashkilotiga a'zolik yo'linito'sish; ikkinchisi, uni Katta Sakkizlikdan, ya'ni dunyoning eng rivojlangandavlatlari kengashidan chiqarish va uchinchisi, xalqaro hamjamiyat 2014 yilgiQishki Olimpiya O'yinlarini Sochida o'tkazish qaroridan qaytishi mumkin. Yana bir siyosiy tahlilchi Zeyno Baran nazarida RossiyaGruziyaga tajovuz qilishni anchadan beri mo'ljallayotgan edi va bu bilan Kavkazva Markaziy Osiyodagi tabiiy zaxiralarga boy davlatlarga ham G'arbga ergashishyaxshi oqibatlarga olib bormasligini namoyon etmoqda. Mintaqadagi hukumatlarvaziyatni ko'rib, asabiylashayotgani tabiiy deydi turkiyalik olima. Qozog'iston Rossiyaning tutgan yo'lini quvvatlasa,Qirg'iziston mojaro diplomatiya orqali hal etilsin degan fikrda. O'zbekiston,Tojikiston va Turkmaniston aniq munosabat bildirmagan. Gruziyalik jurnalist Giya Abashidze "Amerika Ovozi" ga uyerdan vaziyatni tasvirlar ekan, "kim nima deyayotgani muhim emas, xalqim ko'makka muhtoj", - deydi. "Urush hechkimning boshiga tushmasin. Mamlakatim siyosiy o'yinlar qurboni. Bizni urushga o'zisababchi bo'ldi deb ayblayotganlar bu yerdagi xunrezliklarni ko'ribgina kimzo'ravon, kim jabrdiyda ekaniga guvoh bo'ladi",- deydi. Tbilisidan intervyubergan Giya Abashidzening aytishicha gruzin xalqi bugun Saakashvilini birovozdan quvvatlab, davlatchilikni saqlab qolish, siyosiy va milliy birdamlikqanchalik muhim ekanini tushungan. G'arb o'z tinchlikparvar kuchlarinikiritmasa, Rossiya bizning sarhadni tark etmaydi deydi Abashidze. Rossiya esa Mixail Saakashvili layoqatsiz rahbar, uhokimiyatda qolsa, mintaqa alanga ostida qolaveradi deya bong urmoqda. Tashqiishlar vaziri Sergey Lavrov Saakashvili bilan muzokara qilishdan foyda yo'qdeydi. Lavrovning bu bayonotlariga AQSh va Yevropa - Saakashvilixalq ishonchi bilan saylangan prezident, bu demokratik tuzum - deya javobbermoqda. Britaniya tashqi ishlar vaziri Deyvid Miliband AQSh vaFransiya tomonida ekanini ta'kidlab, Rossiyaga "Sovet Ittifoqi o'tmishda qoldi.Sobiq Sovet hududi bo'linib ketgan. Rossiya o'z chegarasini bilib olsin",-deydi. Miliband nazarida Kremlning hatti-harakati Sovuq Urush davridagisiyosatidan ham o'tib tushgan. "Rossiya hamon o'sha eski mentalitetda ishko'rmoqda, ya'ni agressiya - mojaro yechimi",- deydi Britaniya Tashqi ishlarvaziri. Angliyaning "Tayms" (The Times) gazetasi sharhlovchisiMaykl Binyon esa Rossiya G'arb bilan shaxmat o'yini o'ynamoqda va hozricha yutmoqda deydi. Uning tahlil qilishicha, G'arb SSSR qulaganidan beri Rossiya bilanhisoblashmay qo'ygan edi. Putin oxirgi yillarda G'arbning ko'p qarorlarigachidadi: Kosovo mustaqilligi, Iroq va Afg'onistondagi urushlar, NATOningkengayishi, Polsha va Chexiyada o'rnatilishi kutilayotgan mudofaatizimlari. Putinning "qopqoniga Gruziya ilindi",- deydi Binyon. Kremlga bu urushni oqlash qiyin emas,chunki G'arbga "oldin o'zingga boq" deyish mumkin. "Mojarodan hamma saboq olsin", - deydi Maykl Binyon. "Sobiq SSSRhududidagi davlatlar: qayerda joylashganingizni unutmang. NATO: Kavkazmashmashalari sizga kerakmi? Gruziya: Boshingizga bu kunni keltirgan prezidentsizga ma'qulmi? AQSh: Rossiya bilan maslahatlashib ish ko'rishni unutmang". Amerika matbuotida ham shu mazmunda qator maqolalarchiqqan. Urush boshlanganidan bir hafta o'tib, G'arb ziyolilari vaziyatni turlitomonlardan turib, tahlil qila boshlagan. AQShning iste'fodagi sobiqdiplomatlaridan Pol Saunders, Bush ma'muriyatiga quyidagicha maslahat beradi:"Saakashvili qaltis xatolar qilganiga qaramay uning hokimiyatdan olinishiga yo'lqo'ymang. Gruziyaga esa Qo'shma Shtatlarga yengiltak va mulohazasiz hamkorlarkerak emas deb uqtiring".