Roza Otunbayeva AQShning "Jasoratli ayol" mukofoti sovrindorlaridan biri
Otunbayeva Markaziy Osiyoda eng yuqori siyosiy pog'onaga ko'tarila olgan birinchi ayol, deydi AQSh Davlat kotibasi Xillari Klinton.
1. Roza Otunbayeva, Qirg'iziston prezidenti 2. Maria Bashir, Afg'onistonning Hirot viloyati prokurori 3. Nasta Palajanka, Belarus Yoshlar Fronti yetakchilaridan 4. Genriyetta Ekve Ebongo, Kamerunda so'z erkinligi uchun kurashgan jurnalist 5. Guo Jianmei, Xitoyda ayollarni huquqiy himoya qiluvchi tashkilot rahbari 6. Yoani Sanchez, Kubada yoshlar tashkiloti yetakchisi, blogger 7. Agnes Osztolikan, Vengriya parlamenti a'zosi, siyosatchi 8 . Eva Abu Halaviy, Iordaniyada tanilgan huquq himoyachilaridan 9. Marisela Morales Ibañez, Meksikada uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshida turgan arboblardan biri 10. Gulam Sug'ra, Pokistonda qishloq hayotini yaxshilash uchun kurashayotgan faol Roza Otunbayevaning "Jasoratli ayol" deb tan olinayotgani, ayniqsa, O'zbekiston va Qirg'izistonda, xususan, o'zbeklar orasida taajjub va afsus bilan qarshilanmoqda. Mintaqaning yaqin tarixida eng ayanchli iz qoldirgan, o'tgan yilning iyun oyida O'sh va Jalol-Obodni qon qaqshatgan qirg'in paytida Otunbayeva boshchiligidagi muvaqqat hukumat hech narsa qila olmagan, deydi Marfua To'xtaxo'jayeva, xotin-qizlar manfaati yo'lida ishlab kelayotgan o'zbekistonlik ekspertlardan biri. "Shuncha o'zbeklar qirilib ketdi, lekin Otunbayeva bu fuqarolarni himoya qilmadi, ular yuzlashgan mudhishliklarga ko'z yumdi", - deydi u. "Men 2009 yilda Xillari Klinton va Mishel Obama xonimlaridan AQSh Davlat Departamentining "Jasoratli ayol" mukofotini olganimda, menga qo'shilib millatdoshlarimning ham boshi ko'kka yetgandi. O'shanda bu mukofot geopolitik manfaatlardan inson huquqi ustun ekanligining isboti sifatida qalblarda umid uyg'otgandi",- deydi u. "Mukofotning topshirilishiga dunyoning turli burchaklaridagi millatdoshlarim diktatura ustidan qilingan g'alaba deb quvongan bo'lsalar, Islom Karimov va uning yugurdaklari talvasaga tushgan edi. Chunki bu mukofot jahon diktatorlari orasida yetakchilardan bo'lgan Karimov hukumati uchun zarba edi",- deydi Mo'tabar Tojiboyeva, O'zbekistonda 2005 yildagi Andijon voqealariga aloqadorlikda aybdor deb topilib, uch yil qamoqda o'tirib chiqqan huquq himoyachisi. "Bugun esa mana shu nufuzli mukofot minglab o'zbeklarni xonavayron qilgan iyun qirg'ini paytida vaqtinchalik hukumatni boshqargan Qirg'iziston prezidenti Roza Otunbayevaga berilishi hanuzgacha Qirg'izistonda davom etayotgan millatchilik qurbonlari bo'layotgan o'zbek xalqiga nisbatan haqoratdek yangradi". "Roza Otunbayeva parokanda, korrupsiyaga botgan va regionalizm iskanjasida va nochor iqtisodiy ahvolda yashayotgan mamlakatda boshqaruvni qo'lga olib, muvaqqat hukumat tuzib, bu jamiyatni parchalanib ketishdan asrab qolgan ayoldir". Klinton xonim nazarida 2010 yilda qirg'in ketidan adolatli referendum o'tib, Qirg'iziston demokratik yo'lda davom etayotgani Roza Otunbayeva mehnati mahsulidir. "Biz shu paytgacha biror davlat rahbariga bunday mukofot bermaganmiz, ammo Otunbayeva demokratiya nima ekanini tushunadigan, vaqti kelib prezidentlik o'rnini yangi rahbarlarga bo'shatishga tayyor, vatani kelajagi uchun qayg'urib yashayotgan bir lider",- deydi Xillari Klinton. "Hozir janubda ichki ishlar va qonun-tartibot idoralari ishini qayta ko’rib chiqayapmiz. Militsiya malakasini oshirish kerak va ularni almashtirib turishni yo’lga qo’ydik, ya’ni militsionerlar shimoldan boradi. Ichki ishlar va xavfsizlik kuchlari safini jinoiy elementlardan tozalash kerak. Janubda uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashni kuchaytirayapmiz. Yana bir chora bu - elatlararo hamjihatlikni ta'minlash uchun yangi dastur ishlab chiqilgan. Buni amalga oshira boshladik. Qilinadigan ishlar ko’p, buni tan olamiz",- deya javob qiladi Otunbayeva. Qirg'izistonlik o'zbek olimi Alisher Hamidov fikricha, mukofot Otunbayevaga "rahmat va xayr" qabilida berilmoqda, ya'ni Amerika uning prezidentligi poyoniga yetayotganini hisobga olib, uni shu paytgacha qilgan barcha ezgu ishlari uchun taqdirlamoqda. Sovrinni qabul qilar ekan, Otunbayeva uni butun Qirg'iziston xalqi, ayniqsa, xotin-qizlari va mintaqa ayollariga bag'ishlashini aytdi. "O'lkamizda bunday oliy mukofotga munosib, o'tyurak va mehnatkash ayollar serob. Bu mukofot bilan ular ham tan olinmoqda",- deydi u. Qirg'iziston prezidenti kecha Oq Uyda bo'lib, Barak Obama bilan uchrashgan. Shuningdek, Kongressga tashrif buyurib, Senat a'zolari bilan ko'rishgan. Vashingtonda ilm va siyosat ahli oldida qilgan nutqida, Roza Otunbayeva AQSh-Qirg'iziston aloqalari o'tgan yillarda, ya'ni Kurmanbek Bakiyev prezidentlik davrida siyosiy nayrang va o'yinlar qurboni bo'ldi dedi. AQSh tasarrufidagi Manas tranzit markazi bilan bog'liq kelishuvlar oshkora amalga oshiriladi va hamkorlik ko'lamini kengaytirish kerak, deydi u. Otunbayeva Vashingtondan iqtisodiy va siyosiy madad, qolaversa, fuqaro jamiyatini rivojlantirish yo'lida yordamni oshirishni so'ragan. Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan , magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.