AQSh: Qozog'iston ishonchni oqlamayapti
Qozog'iston kelasi yili Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotiga raislik qiladi. Nursulton Nazarboyev boshchiligidagi hukumat xal
Qozog'istonkelasi yili  raislik qiladi. 2007yili bu borada Madridda kelishib olinganida Nursulton Nazarboyevboshchiligidagi hukumat xalqaro hamjamiyat oldida katta va'dalar bergan. Xususan mamlakatni demokratlashtirish, so'z va matbuot erkinligini ta'minlash,siyosiy muxolifatni ezmaslik, korrupsiyaga qarshi kurash va hokazo. Qozog'istonning bu yirik tashkilotga rahbarlik qilishini qo'llab-quvvatlaganAQSh bugungi vaziyatdan rozi emas. Shu paytgacha YevropadaXavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotini sobiq Sovet Ittifoqi hududidagidavlatlardan birortasi boshqarmagan. Ularning hammasi bu tashkilotga yo a'zo,yo uning hamkori. Jami 56 mamlakatni o'z ichida olgan bu uyushma MarkaziyOsiyoning har bir respublikasida o'z vakolatxonasiga ega. Bu yil Gretsiya yuritayotgan tashkilotqarorgohi Avstriya poytaxti Venada joylashgan. Yevropada Xavfsizlik va HamkorlikTashkilotining asosiy maqsadi demokratiya va inson huquqlarini targ'ib qilish,mintaqaviy mojarolarga barham berib, siyosiy-ijtimoiy islohotlarni olg'asurish. AQShning bu tashkilot bilanyaqindan ishlaydigan senator va kongressmenlari "Qozog'iston bunday yuksakmissiyaga bosh-qosh bo'lishga tayyormi?" - deb so'ramoqda. "Amerika", deydi demokrat senator BenKardin Qozog'istonning Vashingtondagi elchisi Erlan Idrissov bilan yuzma-yuzmuloqot qilarkan, "o'z va'dasida turgan davlatlarni hurmat qiladi". "Qozog'iston2007 yilda muayyan sohalarda islohotlar qilishni, 2010 yilga qadar demokratikbir jamiyatga aylanayotganini isbotlashga so'z bergan edi. Biz hozircha bungaguvoh bo'lganimiz yo'q. Yana olti oy vaqtingiz bor",- deydi senator. Qozog'istonni MarkaziyOsiyo lideri sifatida ko'radigan respublikachi kongressmen Kristofer Smit fikricha ham Nursulton Nazarboyev demokratik prezident emas. "Bu davlatparlamentida o'tirganlarning deyarli hammasi Nazarboyev partiyasiningodamlari. Matbuot hamon na Nazarboyevni,na uning atrofidagi shaxslarni tanqid qila oladi", - deya afsus bildiradi kongressmen Smit. Amerika siyosatchilari nazarida Qozog'istonda diniy va siyosiy erkinliklarhamon cheklangan. Bu davlatda shukungacha o'tgan biror saylov xalqaro talablarga javob bermagan. Qozog'iston elchisi, sobiq tashqi ishlarvaziri Erlan Idrissov, "biz harakat qilayapmiz, majburiyat va burchimiznibilamiz",- deydi. "Qozog'iston yosh davlat. Kommunizm davridan qolganillatlardan qutulish uchun 17 yil kamlik qiladi",- deydi Erlan Idrissov. "Biztub o'zgarishlar qilishga kirishganmiz. Bunda Amerikadek erkinlik barq urganjamiyatga tayanayapmiz. Biz hozir demokratiyaning debochasidamiz xolos",- deydielchi. Erlan Idrissovning qaydetishicha Qozog'iston siyosiy va iqtisodiy islohotlarni yonma-yon, biri-biribilan qorishtirgan holda olib borishga ahd qilgan va bu harakatlar samarabermoqda. Iqtisodiy taraqqiyotsiz siyosiy rivojlanish, siyosiy taraqqiyotsizesa iqtisodiy rivojlanish bo'lmaydi, deydi Qozog'iston diplomati. "Adliya va qonunchilikorganlarini isloh qilmoqdamiz. Xalqimiz erkin saylov, erkin ovoz berish nimaekanini bila boshlagan, o'z huquqlariniqadrlay boshlagan",- deydi Erlan Idrissov. "Qozog'iston",- deydi elchi,"Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotidek yirik tizimni boshqarish osonkechmasligini, bu idoraviy, moliyaviy va demokratik salohiyat talab etishinibiladi". Qozog'iston dunyodakorrupsiya eng chuqur ildiz otgan jamiyatlardan biri bo'lib qolmoqda. Yillikbyudjeti 200-250 million dollardan iborat tashkilotni nazorat qilish mas'uliyatva oshkoralik talab qiladi. Respublika bu borada ham savol ostida. AQShning Markaziy Osiyobilan aloqalariga mas'ul diplomati Qozog'istonni yaqin hamkorsifatida tilga oladi, ammo uning ta'riflashicha bu davlat boshqaruvi hamon repressiv. "Qozog'iston Markaziy Osiyoning yetakchi davlati, ammo uyerda demokratik tizim va fuqaro jamiyati jadal rivojlanayotgani yo'q. Erkinmatbuot yo'q",- deydi Jorj Krol. Amerika Qozog'istondagi eng yirik sarmoyador va neft sanoati aynan uningkompaniyalari kiritgan mablag' evaziga yuritilmoqda. Davlat departamentining amaldagi va sobiq rasmiylarining aytishichaQozog'iston Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotini boshqarish uchunbejiz tanlanmagan. Ular nazarida Nursulton Nazarboyev yakkahokim, mamlakatda muammolar talay, ammo respublika mintaqadagi boshqa davlatlarga qaragandajadalroq taraqqiy etmoqda. Nazarboyev, ular nigohida, G'arb ta'siridanhayiqmaydigan, tashqi dunyo bilan muvozanatli siyosat yuritadigan rahbar. JorjKrolning aytishicha Amerika Qozog'istondan aniq va dadil qadamlar tashlashni, xo'jako'rsingaemas, xalq hayotini osonlashtirish uchun uning huquqlarini e'zozlashniso'ramoqda. Davlat kotibasi Xillari Klinton va Qozog'iston Tashqi ishlar vaziriMarat Tajin shu oy boshida uchrashganida,AQSh bu davlatdagi "yutuqlardan" hali to'liq qoniqmaganini bildirgan. Qozog'istonda so'z erkinligi bilanbog'liq ahvol tanqid ostida. Axborot vositalari erkin bo'lmagan jamiyatdademokratiya rivoji haqida gapirish qiyin. Erkin so'z va fikrdan qo'rqqanhukumat esa demokratiya targ'iboti bilan mashg'ul tashkilotni boshqara olmaydi,deydi Nursulton Nazarboyev siyosatiniqoralayotgan tomonlar. Xalqaro tashkilotlar ta'biricha kelasi olti oy Qozog'istonuchun keskin sinovlar davri bo'ladi.