Qon orqali yuqumli kasalliklar yuqtirish ehtimoli yuqori
Qozog’iston, Qirg’iziston, Tojikiston va O’zbekistonda 7500 kishidan olingan qon tarkibi sinchiklab tekshirilganda, undan SPIDga yetakl
Qashshoqlikka qarshi kurashni asosiy maqsaddeb biluvchi Jahon Banki nazarida Markaziy Osiyoda bu boradagi vaziyat og’ir. O’tgan yillar ichida, deydi mutaxassislar, Qozog’iston, Qirg’iziston vaO’zbekistonda yuqumli kasalliklarning aynan qon quyilishi oqibatida o’tishiaholi hayotiga bevosita tahdid solayotgan muammolardan biri. , sog'liqni saqlash vazirliklari vaxalqaro mutaxassislar tomonidan hamkorlikda olib borilgan ilmiy tekshiruvshundan darak beradiki, Markaziy Osiyoda qon olish va quyish tizimi judaeskirgan va har bir inson hayoti jiddiy xavf ostida. Patrisio Markez (Patricio Marquez) Jahon Bankining bosh tibbiyotchilaridanbiri. Yaqinda o’tkazilgan tadqiqot ishlariga rahbarlik qilgan. “2006-2007 yillarda Qozog’iston va Qirg’izistondainfeksiyalangan qon va ignalar ishlatilgani sabab yuzlab odamlar kasallangani,ularga xususan immunitet taqchilligi virusi yuqqani aniqlangan edi. Qozog’istonshundan keyin bu muammoga qarshi kuchli choralar ko’ra boshladi”,- deydi Merkez. Qozog’iston va Qirg’izistonda o’nlab tibbiy xodimlarjavobgarlikka tortildi va ba’zilarining ishi hamon sud e’tiborida. Jahon Banki tibbiyotshunoslarining aytishicha,O’zbekiston, Tojikiston va Turkmaniston rahbariyatlari ham qon orqali xavfliviruslarni yuqtirish hollari ko’p ekanini yaxshi biladi. Muammo rasmiylarorasida, qolaversa yordam berishga urinayotgan xalqaro mutaxassislar bilan kengmuhokama qilinmoqda, deydi Patrisio Markez. “Qon infeksiyalanishi va shu tariqa odamlar kasallanayotganiMarkaziy Osiyoda sog’liqni saqlash tizimi naqadar zaif ekanidan dalolat. Bunimintaqa hukumatlari anglab yetgan”. Nafaqat kasalxona va boshqa turdagi tibbiy xizmatmuassasalari, balki qon yig’iladigan va saqlanadigan laboratoriyalar vamarkazlar ham eski uskuna va texnologiyalar asosida ishlaydi. “Aksariyat qismiyaroqsiz ahvolda. Ularni yangilash uchun esa mablag’ va yordam kerak”,- deydiJahon Banki mutaxassisi. “Birinchidan, hammaning hayoti xavf ostida. Kimdirto’satdan operatsiya qilinishi kerak bo’lsa yoki halokatga uchrab, ahvoli og’irbo’lsa, unga qon kerak. Demak, odamlar shu, infeksiyalangan qonga tayanishgamajbur”,- deydi Patrisio Merkez. “Hukumatlar shu bois xalqaro jamoatchilik ko’magidanbu muammoga qarshi darhol chora ko’rishi lozim. Tibbiy xizmat sifatinioshirish, tozalik qoidalariga rioya qilinishini ta’minlash kabi choralar shularjumlasidandir. Ikkinchidan, qon kerakligini xalq bilsin. Odamlar insonparvarlikmaqsadida qon topshirishni o’rgansin”. Markez deydiki, hozir odamlar pul uchuntopshiradi, ya’ni qonini sotadi. Axborot vositalari va hukumat hamkorlikdajamiyatda sog’lom qon – sog’lom tan degan shior ostida kampaniyalar olibborishi lozim deydi mutaxassis. “Qon laboratoriyalarini zamonaviylashtirish - davrtalabi. Markaziy Osiyoda ular o’tgan 20 yildan beri e’tibordan chetda qolgan.Umuman qon olish-topshirish maskanlari, u yerda ishlatiladigan asboblar,qolaversa butun tibbiy xizmat ko’rsatish tizimi juda orqada qolib ketgan.Ularni yaxshilash uchun juda oz mablag’ ajratiladi. Bunda, bizningcha, tashqidunyo ancha yordam bera oladi”,- deydi Merkez. Qon quyilgani oqibatida biror xavfli kasallikni yuqtirganodamlarga yordam ko’rsatish ham tegishli idora va rasmiylarning oliyvazifasidir deydi vaziyatni tekshirgan olimlar. Jahon Banki, AQSh KasallikniNazorat Qilish Markazi va boshqa xorijiy muassasalar hukumatga maslahat berishiva ko’maklashishi mumkin xolos. Infeksiya va falokat jon tanlamaydi. Demak,deydi tibbiyotchi olim Patrisio Markez, bu muammoga qarshi kurash barcha mas’ulidora va amaldorlarning o’z xalqi oldidagi burchi.