Uyg'ur imomning rafiqasi uning aybsiz ekanini ta'kidlamoqda
"7-8 yildan beri tanigan umr yo'ldoshimning asl ismi Husayn Jalil ekaniga aminman va buni butun uyg'ur va uning yurtida - Kashg'arda ha
Uyg’ur diniy yetakchilaridan biri, Xitoy tomonidan terrorchilikda gumon qilinuvchi, hozirda Kanada fuqarosi Husayn Jalil ayni damda Toshkentda qamoqda. Yaqinda Qirg’iziston uning bo’yniga yangi ayblar qo’ydi. Bishkek rasmiylariga ko’ra, Husayn Jalil 2000 yilning mart oyida uyg’ur jamiyati rahbarini, o’sha yilning iyun oyida esa Xitoy davlat vakillarining o’girlanishi va o’ldirilishiga aloqador shaxsdir. O’zbekiston rasmiylarining bildirishicha, Husayn Jalilning asl ismi Guler Dilaverdir. Ayblanuvchining Kanadadagi advokatlari ularning mijoziga tuhmat qilinayotganini va yuqoridagi qotilliklar paytida Husayn Jalil Turkiyada bo’lganini aytadilar. Uning rafiqasi Komila Jalil Torontodan turib bilan Toshkentdagi so’nggi o’zgarishlar, yangi ayblar va Husayn Jalilning so’nggi yillardagi hayoti haqida suhbatlashdi. Komila, turmush o’rtog’ingizning Toshkentda qanday ahvolda ekanini bilasizmi? Kim ko’rishyapti turmush o’rtog’ingiz bilan Toshkentda? Turmush o’r’tog’im bilan asosan Kanada konsulligi xodimlari ko’rishishyapti. Bir haftada bir bor ko’rishga ruxsat berishgan. Advokat berilganmi unga? : Yo’q, advokat berilmagan. O’zbekiston Ichki ishlar vazirligi advokat qo’yishga yo’l bermadi. Kanada advokatimiz bor va ko’p ishlarni bu yerdan turib qilishga majbur bo’lyapti. Husayn Jalil bilan qachon turmush qurgansiz? 1999 yilning boshida, yanvar oyida. Toshkentda tanishganmiz, ammo to’yimiz Turkiyada bo’lgan. Adam tanir edilar. Birga bozorda gazlama sotishar edi. Shu biznes orqali bilardik uni. So’ngra Turkiya borib, yaxshiroq tanishib, keyin turmush qurganmiz. Hozir uch farzandimiz bor, yana biriga homiladorman. Eng kattasi olti yarim yosh. Kanadaga 2001 yilda oktyabr oyida kelganmiz. BMT Qochqinlar agentligi yordami bilan. Hozirda o’zim ham, erim ham Kanada fuqarosi. Turmush o’rtog’ingiz ham diniy yetakchi, ham uyg’ur milliy kurashi yetakchilaridan biri sifatida tilga olinadi. Sizga o’z siyosiy faoliyati haqida ochiq oydin gapirib berarmidi? Sirlasharmidi bu haqda siz bilan? Siyosiy faoliyati haqida... 1997-98 yillarda Qirg’izistonda siyosat bilan shug’ullangan, Turkiyaga ketmasdan oldin. 1998 yilda Qirg’izistonda noqonuniy faoliyatda ayblanib, to’qqiz oyga qamalgan. Ammo, Kanadada siyosat bilan shug’ullanmadi. Ingliz tilini o’rgandi. Oila boqish bilan band bo’ldi. Ba’zan Vashingtondagi radiosining uyg’ur xizmatiga gapirar edi. Talaba bo’lib, ingliz tilini o’rganayotgan edi. Kollejga borishga harakat qilayotgan edi. Besh kishilik oilani boqish oson emas. Husayn Jalil u bu joyda ishmasmidi? Oshxonalarda ishlardi. Shuningdek, Kanadadagi turk masjidlarida juma kunlari imomlik qilardi. Chet-elga tez-tez chiqayotganmidi oxirgi paytlarda? Yo’q, chunki chetga chiqish uchun muhojirlik hujjatimiz yo’q edi. Shu yilning yanvar oyida Saudiya Arabistoniga xajga bordi. Husayn Jalilning Toshkentga birinchi marta edi, shundaymi? Nega shu paytgacha hech bormagan edi? Hujjatsiz bora olmasdik. Buning ustiga bolalar kichik edi. Toshkent kirayotganida hujjatiga qarab hech kim shubhalanmagan, ammo chiqib ketayotganida tutilgan, shundaymi? Hech qanday muammo bo’lgani yo’q. Vizani ham tezda oldik. Toshkentda 24 aprelgacha turmoqchi bo’lib, vizani cho’zdirmoqchi bo’lganimizda, 27 mart kuni, ichki ishlar bo’limidan ushlashdi. Toshkentda qarindoshlar ko’pmi? Butun urug’-aymog’im Toshkentda. Ularga hech qanday bosim o’tkazilmayaptimi umr yo'ldoshingizni deb? Hech qanday bosim qilishga haqqi yo’q O’zbekistonni. Mening xo’jayinimning hech qanday gunohi yo’q. Qirg’izistonni tuhmatlari bilan o’tiribdi. O’zbekistonda birinchi bo’lishi edi va hech qanday haq-huquqsiz uni qamoqqa olishdi. Boshida mazasi yo’q, deyishganda, juda xavotir oldik. Shifokorni ham kiritishmadi, lekin keyinroq ko’rikdan o’tibdi va hozirda yaxshi ekan. Husayn Jalil umr yo’ldoshingizning asl ismi emas, deyishyapti. Uning ismi hamisha Husayn Jalil bo’lganiga aminmisiz? 7-8 yildan beri tanigan umr yo’ldoshimning asl ismi Husayn Jalil ekaniga aminman va buni butun uyg'ur va uning yurtida - Kashg’arda ham hamma biladi. Turmush o’rtog’ingizning boshqa uyg’urlar bilan munosabatlari, ayniqsa, yetakchilar bilan muomalasi yoki o’rtada kechgan kelishmovchiliklar yoki bahslar haqida bilarmidingiz? Turmush o’rtog’im uyg’urlarning ishiga ko’p aralashmas edi. Qo’ldan kelgancha yordam berar edi, ammo turli harakatlar va partiyalarning ishiga uncha qiziqmas edi. Hamma bilan kelishib ketadigan odam u. Rahmat.