O'zbekiston va Xitoy gaz quvuri qurish arafasida
Kuzatuvchilarga ko'ra, Markaziy Osiyo yonilg'isini Xitoyga eksport qilish Rossiya monopoliyasini yo'qotishga va mahsulotni  jahon bozor
Shu yilning iyul oyidan boshlabO`zbekiston va Xitoy o`rtasida gaz quvurlarining qurilishi boshlanadi. Qurilishishlarini “O`zbekneftegaz” va Xitoy davlat kompaniyasi hamkorligida yaqindatuzilgan qo`shma korxona bajaradi. Mazkur loyihaning mintaqa davlatlariniXitoy bilan bog`lovchi asosiy energetik korridor bo`lishi ta`kidlanmoqda. Qozog'iston,Turkmaniston va O`zbekiston gazini Xitoyga olib chiqishni rejalagan mazkurquvurning 500 kilometrdan oshiqrog`i O`zbekiston hududi orqali o`tadi. 2012yildan boshlab ushbu quvurlar to`liq ravishda ishga tushishirejalashtirilgan. Agar loyiha amalga oshsa, O`zbekiston hozirgacha asosiy xaridor sanalganRossiyaning “Gazprom” kompaniyasidan tashqari boshqa yo`nalishdagi yangi birxaridorga ega bo`ladi. Bungacha“Gazprom” Xitoygayonilg'ini eksport qilish borasida faol muzokaralr yuritib kelayotgan edi. Sharhlovchilargako`ra mintaqa va Xitoy o`rtasida amalga oshishi rejalanagan mazkur loyiha ikkimuhum o`yinchi - Rossiya va Xitoy o`rtasidagi geopolitik manfaatlarto`qnasha boshlayotganidan ham dalolat beradi. "Xitoyva Rossiya Shanxay Hamkorlik Tashkilotidagi asosiy o`yinchilar hisoblanadi.Ular mintaqaga, yangi hududlarga kirib kelish uchun bir-biriga imkoniyatberishni ham nazarda tutishgan, biroq agar mintaqa davlatlari Xitoyga gazsotish loyihasidan voz kechganda edi, bundan Rossiya faqat xursand bo`lardi.Rossiya Turkmanistondan arzon narxda gaz sotib olishdan yiliga bir milliard,Qozog`iston va O`zbekistondan 500 million dollardan daromad ko`rib kelayotgan edi”, deydi sharhlovchi Kamron Aliyev. Siyosiysharhlovchi Abduvali Soyibnazarovga ko`ra Xitoyning mintaqadagi ishtirokiortida asosan iqtisodiy manfaatlar bor. “Xitoy mintaqa davlatlari bilansavdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirishga harakat qilyapti xolos, ayrimxalqaro masalalarda pozitsiya bir xil bo`lishi mumkin, bu erda harbiy yokisiyosiy ishtirok haqida gap ketayotgani yo`q. Geosiyosiy jihatdan, asosanRossiya va AQShning pozitsiyasi kuchli ”, -deydi Soyibnazarov. KamronAliyev fikricha mintaqa energetikasini Xitoyga eksport qilish Rossiyamonopoliyasiga qarshi turishga yordam beradi, biroq Xitoyning mintaqagaekspansiya tahdidini unutmaslik lozim. “Xitoy bilan bu borada shartnomagakelishish mintaqa davlatlariga gaz narxini xalqaro darajada ko`tarishga imkonberadi. Shu bilan birga Xitoy bilan aloqalarning intensivlashishi, energetikanimutlaq u tomonga burish kelajakda Xitoyni mintaqaga ekspansiyasi bilan aks-sadoberishi mumkin. Xitoyning Tibetdagi, Uyg'ur avtonomiyasidagi siyosati shuniko`rsatmoqdaki, mahalliy aholiga tug'ishni cheklash natijasida, ayrimma`lumotlarga ko`ra Uyg'uristonda xitoylarning soni bir necha barobargako`paygan. Bu Xitoyni agressiv demografik siyosati natijasida amalga oshmoqda,”- deydi Aliyev. Mintaqayonilg'i mahsulotlarini Rossiyani chetlagan holda dunyo bozoriga chiqarishbo'yicha bir nechta loyiha mavjud, biroq ularning aksariyati qog'ozda qolibketmoqda. Sharhlovchilardan biriga ko`ra O`zbekiston energetik eksportimkoniyatining kengayishini mamlakatdagi umumiy vaziyatga qanchalik ta`siro`tkazishi noma`lum. O`zbekiston mintaqada Turkmanistondan keyin ikkinchi gazeksport qiluvchi mamlakat hisoblanadi. Biroq sharhlovchiga ko`ra bu ko`rsatkich hozirgacha O`zbekistondagiijtimoiy-iqtisodiy ahvol yaxshilanishiga ta`sir o`tkazmagan. O`zbekistonenergetik zahiralari, jumladan mahsulot eksportidan kelayotgan daromad,sarflanish va yo`nalish jarayonida musaffolik yo`q.