O'zbekistonning temir ayollari oldidagi bugungi mashaqqatlar
8 mart - Xalqaro xotin-qizlar kuni ayollar nafosat va go'zallik timsoli sifatida ko'klarga ko'tariladi. Bunga monelik yo'q. Lekin aslid
Lekin aslida xotin-qizlar jamiyatda hamisha tinchlik va farovonlik, to'qlik vaosoyishtalikni ta'minlab kelgan. O'tmishda ham, bugun ham. Global moliyaviy inqiroz birhaqiqatni yanada oydinlashtirdi. Bugun ko'plab mamlakatlardaishchi-mehnatkashlar ayollar. Ular asosan sog'liqni saqlash va ta'lim sohasidaishlagani va bu jabhalar tanazzulning salbiy ta'siridan ancha uzoqda ekaniuchun ham xotin-qizlar orasida ishidan ayrilayotganlar erkaklarga qaragandaancha kam. AQShda oxirgi oylarda maoshsiz qolganlarning aksariyati, masalan,erkaklar. Boshqa bir sababi esa, deya uqtiradi mutaxassislar, ayollarningosonlikcha boy bermasligi, sabr-toqat va matonati. Sobiq SSSR davrida yetukoliygohlarni tamomlab, muhandislik va ilmiy tadqiqotlar borasida ilg'orayollardan biri bo'lgan, turmush taqozosi bilan Amerikada ko'p vaqt o'tkazadiganonaxonlardan biri fikricha bu mamlakat ayollari qanchalik zahmatkash bo'lmasin,o'zbekistonlik ayollarga yetolmaydi. "Bizning ayollarimiz juda chiniqqan, mehnatkash ayollar. Amerikalikayollar uy ishlariga ko'p ahamiyat berishmaydi. Bizning ayollar ham uynieplaydi, ham bola boqadi, ham ilmga intiladi",- deydi onaxon. Respublika xotin-qizlari, bu onaxon nazarida, bugun hukumat ishlaridaancha faollashgan va jamiyatning to'laqonli fuqarolari. Lekin moliyaviyqiyinchiliklar ayniqsa ularga og'ir tushayotgani ham sir emas. "Yo'qchilikdan shu ishga majbur bo'lishgan, o'z xohishi bilan emas. Chunki ko'p oilalar qiyin ahvolda yashaydi. Shuning uchun farzandlariningchiqib ketayotganini bilib turib, yaxshi yo'lgami, yomon yo'lgami, oilalarxudodan ko'radi. Ha mayli, o'zini eplab yuribdi-ku degan gaplarni eshitasiz",- deydi ona. Marg'ilonlik huquq faoli, oshkoralik va korrupsiyaga qarshi kurashbugunning asosiy vazifasi deb kelayotgan Mo'tabar Tojiboyeva fikricha: "O'zbekiston tarixida hech qachon ayollarimiz, ziyoli bo'la turib,oilalarini boqish uchun mardikorlik qilmagan. Dunyoning turli burchaklaridao'zbek ayollari tanasini sotib fohishalik qilayotganini ko'rish mumkin. O'zbekistonda mardikor ayollar bozorlaritashkil qilingani ham o'ta fojiali holdir. Endi qarang, qaysidir bir chalasavodmansabdorning xonadonida yoki dalasida qaysidir oliy ma'lumotli vrach yokio'qituvchi bir ayol maoshi yetmagani uchun qora mehnat bilan shug'ullanayapti.Shuning o'zi fojia deb hisoblayman". Mo'tabar Tojiboyeva bugun respublikada siyosiy lavozimlarda o'tirganayollarni, xususan Oliy Majlis va Xotin-qizlar qo'mitasi a'zolarini "saroy xonimlari" deb ataydi. Nega? Ular hamxalq orasidan chiqqan emasmi? "Chunki ular xalqdan ajralgan holatda faoliyat yuritadi. Matbuot vatelevideniyega qachon qaramay mana shu ayollar bugungi kunda xotin-qizlarningjamiyatdagi o'rni, ayollarning siyosiy ongini oshirish uchun qilayotgan ishlarihaqida to'lqinlanib gapirashadi. Aynan mustaqillikdan keyin shunday imtiyozlarberilgani haqida gapirishadi. Lekin eng achinarlisi, bu saroy xonimlari oddiyxalqdan yiroq. Ular oddiy xalqdan, jumladan ayollardan tushgan murojaat,shikoyat va arizalarni oqibatsiz qoldiradi. Bu xonimlarning shikoyatbozlargavaqti yo'q. Ular turli xil ko'ngilochar tadbirlar o'tkazish va buni matbuotorqali targ'ib qilish bilan bandlar",- deydi Tojiboyeva. Bilimolish katta pul talab qiladi. Ilmli yoshlar universitetga kirsa-da, shartnomauchun mablag' topa olmayapti. "Ota-ona qizini o'qitishni o'ylasinmi yokiturmushga berishni",- deya so'raydi ism-sharifini oshkor etishni istamagan onaxon. "Imkoniyat juda past. Hatto repetitorlar bilan tayyorlangan qizlar hamo'qishga kirib, kontrakt uchun pul topa olmayapti. O'qish uchun oila baquvvatbo'lishi kerak. Repetitor uchun ham pul kerak. O'qiyman deb yig'lab o'tirganyoshlar bor. Lekin oila buning uchun sharoit yaratib bera olmaydi. Chunkikontrakt yilma-yil oshib ketayapti",- deya tushuntiradi u. Muammolar cheksiz, ammo jamiyatga foydasi tegayotgan xotin-qizlar ham O'zbekistondako'p, deydi Mo'tabar Tojiboyeva. Asl qahramonlar- qora terga botib, paxtazoru- dalalardaishlayotgan, birovning dardiga malham bo'lib, ziyo ulashib, bir burda nongayetarli pul topgani uchun shukur qilib, bolasining egni but, erining sog'lig'iva kayfiyati joyida ekanidan xursand bo'lib, eng asosiysi tinchlik deyayashayotgan ayollar. "Hamma tinchlik deydi. Dunyoda tinchlik, oilada tinchlik",- deydi "Amerika Ovozi" bilan suhbatlashgan onaxon. Jamiyatni mehr-oqibat tebratadi, uni ulashadigan esa ayollar, deydionaxon.