AQSh: O'zbekistondan baza so'raganimiz yo'q
Yetakchi diplomatning aytishicha AQSh Qirg'isiton talabiga ko'ra Manasdan chiqishi kerak. Vashington O'zbekistonda qayta baza ochish ma
AQShda prezident Barak Obama Afg’onistonga nisbatanyangi strategiyani tanishtirayotgan paytda Moskvada Markaziy Osiyo yetakchilariXitoy va Rossiya rahbarlari bilan muzokaraga to’plandi. Eron va Amerika diplomatlari so'zga chiqqan sammitda Vashington qo’shnidavlatdagi harakatlarda mintaqa hukumatlari bilan maslahatlashishi kerak deganchaqiriqlar yangaradi. Obama rejani e'lon qilganida Markaziy Osiyo davlatlariga alohida to'xtalmadi. Ammo hujjatda qayd etilishicha mintaqa Afg’onistonga ko’p jihatdan yordam bera oladi: Xususan qoradoriga qarshi kurash, mamlakatinfrastrukturasini tiklash, maorif, sog’liqni saqlash, iqtisod, yengil va og’irsanoat, qolaversa xalqaro koalitsiyani quvvatlash. "Afg’oniston bobida shukungacha berilgan va berilayotgan yordamdan juda minnatdormiz",- deydi AQShningJanubiy va Markaziy Osiyo masalalari bo’yicha bosh diplomati Richard Boucher. “Mintaqa rahbarlariAfg’onistondagi vaziyatdan xavotirda ekanini, u yerda tinchlikni ta’minlashhammaning manfaati uchun xizmat qilishini yaxshi biladi”,- deydi rasmiy. AQSh havo kuchlari yozoxirigacha, Qirg’iziston talabiga ko’ra, Bishkek yaqinidagi Manas havo bazasinibo’shatishi kerak. Aerodrom 2001 yildan beri Afg’onistonda xalqaro koalitsiyatalablarini qondirib kelayotgan edi. Qirg’iziston Amerikaqo’shinlarini chiqarib yuborish qarorida qat’iy va bu Vashingtonga ayon, deydiRichard Boucher. “Biz Qirg’izistonhukumatidan bu borada nota olganmiz. Manasdan chiqish harakatidamiz”,- deydiAQSh bosh diplomati. Richard Boucher “AmerikaManasda qolish yo’llarini qidirmoqda” degan sharhlarni rad etadi. Qirg’izistonboshqa sohalarda ham yordam berishi mumkin, hamma narsa faqat Manasga bog’lanibqolgan emas, deydi diplomat. 2001-2005 yillar orasidaO’zbekistonning Xonobod bazasidan foydalangan AQSh, ayrim manbalarga ko’ra, respublikagaqo’shinlarni yana joylashtirishni istagan bo’lardi. Lekin Vashington rasmiylaribu ma’lumotlarni inkor etadi. Obama ma'muriyati ehtimoliy hollar haqida mulohaza yuritmoqchi emas. O’zbekistondan aynan qanday yordam kutilmoqda? Respublikaqanday ko’makni ma’qul ko’rsa, shuni, deya javob qiladi Richard Boucher. “Biz O’zbekistonda qaytabaza ochish haqida gaplashayotganimiz yo’q va buni so’ramaganmiz”,- deydiAQShning mintaqa bo’yicha bosh rasmiysi. Respublika noharbiy sohalarda hambeqiyos yordam bera oladi. AQSh O’zbekiston xalqi va hukumatidan umidvor, deydiRichard Boucher. Amerika harbiylari Termizda Germaniyaga qarashli bazadan vaqti-vaqti bilan, cheklangan ravishda foydalanib kelayotgani ma'lum. Pentagon muqobil tranzityo’llari ustida o’ylanar ekan, Rossiya Afg’onistonga noharbiy yukni uninghududi orqali tashilishiga qarshi emas va bu borada Oq Uyga qayta-qaytaeslatmoqda. Afg’onistonga nisbatanyangi strategiyada diplomatiyaga katta o’rin beriladi. Notinch o’lka atrofidagihar bir davlat bilan yaqindan hamkorlik qilish,terrorizmga qarshi kurashda qo’shni jamiyatlar bilan maslahatlashib ishtutamiz, deydi Davlat kotibasi Xillari Klinton. Jorj Bush davridaAQSh-Markaziy Osiyo aloqalari ortida turgan Evan Feygenbaum, mintaqada ko’plabmuzokaralar olib borgan sobiq rasmiy, fikricha manfaatlar haqida gapirishhammaning qo’lidan keladi, lekin bugungi xatarli zamon amaliy choralar talabqilmoqda. “Yordam beramiz, bizbilan hisoblashing deyayotgan tomonlar nimaga qodir ekanini ko’rsatsin”, -deydi Evan Feygenbaum. Amerikada aksariyat siyosatdonlar Shanxay HamkorlikTashkilotiga kuchli guruh deb qaramaydi. Terrorga qarshi kurash butashkilotning asosiy vazifalaridan biri deb ta’kidlansa-da, deydi Feygenbaum,"hayotda hali bu hamkorlik qanday aks etganiga guvoh bo’lganimiz yo’q". “AQSh bugungi kundaMarkaziy Osiyodagi har bir davlat bilan o’ziga yarasha harbiy yoki noharbiyhamkorlikka ega",- deydi sobiq diplomat. "Shanxay Hamkorlik Tashkilotida Afg’oniston masalasi tez tezko’tarilsa-da, bu ittifoq u yerdagi vaziyatga nisbatan yagona birqarashga ega emas". Shu bois, deya mulohaza yuritadi Evan Feygenbaum, Vashington har bir davlat bilanmuloqotni davom ettiradi va kim nima taklif qilayotganiga qarab ishtutadi.