Abdulaziz Komilov va Sodiq Safoyev Vashingtonda "6 plyus 3" tashabbusini tushuntirdi
O'zbekiston nazarida Afg'onistonda tinchlikka erishish uchun barcha qo'shni davlatlar va AQSh, Rossiya hamda NATO birga ishlashi kerak.
O’zbekiston nazarida Afg’onistonda qurol bilan tinchlikka erishib bo’lmaydi. Prezident Islom Karimov bu borada yaqinda BMT Bosh Assambleyasi yig’ilishida ham so’zlagan edi. Kecha Vashingtonda Atlantika Kengashi deb nomlangan tahlil markazida O’zbekiston Tashqi ishlar vazirining birinchi o’rinbosari Abdulaziz Komilov va Senatda xalqaro aloqalar qo’mitasi raisi Sodiq Safoyev “6 plyus 3” tashabbusini tushuntirdi. “Bizning nazarimizda”, - deydi Abdulaziz Komilov Amerika siyosat ahliga murojaat qilar ekan, "Afg’onistondagi mojaroni hozirgi harbiy harakatlar bilan hal etib bo’lmaydi”. Tinchlik Afg’onistonda afg’on xalqining o’z qo’lida, deydi Komilov, ularga bunga erishish uchun yordam berish kerak. Buning uchun esa mana shu tinchlikdan birdek manfaatdor davlatlar bir davrada o’tirib, murosa yo’lini izlashi, afg’onlarga yo’l ko’rsatishi kerak. O’zbekiston bunda Afg’oniston bilan chegaradosh olti davlat – Pokiston, Eron, Turkmaniston, O’zbekiston, Tojikiston va Xitoyni nazarda tutmoqda. Ularga, shuningdek, AQSh, Rossiya va NATO singari xalqaro o’yinchilar ham qo’shiladi. Mana shu guruh, deydi Abdulaziz Komilov, tinchlikka erishish dasturini ishlab chiqadi va uni amalga oshirishga boshchilik qiladi. AQSh va Eron bir-biriga dushman taraflar ekani sir emas, ammo O’zbekiston hukumati ta’biricha Afg’onistonda tinchlik bo’lsin desa, tomonlar bu borada fikr almashishga, hamkorlik qilishga majbur. Sodiq Safoyev Afg’oniston Markaziy Osiyoning ajralmas qismi, u yer barqaror bo’lmasa, atrofdagi hech bir xalq tinch yashay olmaydi, deydi. ”Geosiyosiy, etnik va til jihatdan, iqtisodiy va geografik nuqtai nazardan Afg’oniston Markaziy Osiyoga kiradi”, deydi senator. “O’zbekiston Kobul va boshqa katta shaharlarni 100 foiz elektr quvvati bilan ta’minlamoqda. Isitish tizimi ham shunga bog’liq”,- deydi Safoyev. Senator fikricha Afg’onistondagi uzluksiz urush negizida qoradori sanoati turibdi. Uni ishlab chiqarish, jahon bozoriga olib chiqish va uning foydasi kimga tegib, kim aziyat chekayotganini unutmaslik kerak, deydi u. Jangarilarga quvvat berayotgan, ularni qurol-aslaha bilan ta’minlayotgan, qabila qo’mondonlaridan tortib, bu jamiyatning hokazo va hokazo qatlamlarini tebratib kelayotgan narsa shu – qoradori savdosi, deydi Safoyev. Bu yerda faqat ta’minotchi emas, uning iste’molchisi ham aybdor. Mahsulot G’arb tomon yo’nalgan sari uning narxi ham ko’tarilib boradi, deya tushuntiradi senator. Shu yilning mart oyida bu masala ko’tarilganida, aniq javob nima ekanini bilish uchun Davlat departamenti, bu davlat tashqi ishlar vazirligiga murojaat qilganimizda shunday javob olganmiz: “Afg’onistonning qo’shnilari mintaqa xavfsizligi va barqarorligi yo’lida muhim rol o’ynayotganini qadrlaymiz. Lekin Afg’oniston kelajagi haqida gap ketganda, bu davlat rahbariyati bilan kelishib ish tutmay iloj yo’q”. Maxsus vakil Richard Xolbruk shu yili Toshkentda bo’lib, prezident Islom Karimov bilan gaplashganida uning fikrlarini qunt bilan tinglagan va O’zbekiston rahbariga Amerika munosabatini bildirgan. Vashington Afg’onistonga nisbatan strategiyasini yangilaganida Markaziy Osiyo davlatlari bilan bu borada birga ishlash ham ko’zda tutilgan, lekin “6 plyus 3” haqida biror gap yo’q. Serqirra aloqalardan har ikki tomon manfaatdor, deydi Komilov. O’zbekiston savdo va iqtisodiyhamkorlikni kengaytirishni istaydi. Respublika Afg’onistonga noharbiy yuk tashiladigan Shimoliy Ta’minot Tizimida markaziy rol o’ynab kelmoqda. AQSh rasmiylari bu loyiha ish beryapti va “O’zbekiston yordamidan minnatdormiz” deb keladi. Pokiston orqali o’tadigan yo’nalishlar Tolibon xuruji ostida ekan, AQSh Markaziy Osiyo bilan bu boradagi hamkorlikni kengaytirsa ajabmas. Komilovdan bunday ko’mak evaziga O’zbekiston nima istaydi deb so’raganimizda, shunday javob oldik. ”Biz bu tizimdan ulkan foyda ko’ramiz. Uning kengayishidan manfaatdormiz. AQSh bilan bunday hamkorlikni oshirishimiz kerak. Yangi kelishuvlarga erishish niyatidamiz. O’zbekiston uchun bu katta iqtisodiy imkoniyatlar yaratadi”, - deydi Komilov. Amerika rasmiylari ham bu fikrdan yiroq emas. Obama ma’muriyati a’zolari bunday imkoniyatlar mavjudligini tez-tez tilga oladi. Lekin, deydi ular, regionga sarmoya jalb qilish osonmas, xususan O’zbekiston investorlar uchun qulay muhit emas. "Bu AQSh hukumati emas, xususiy sektor qo’lida”,- deya eslatadi Sodiq Safoyev. O’zbekistonda o’ziga xos biznes muhiti vujudga kelmoqda. Amerika tadbirkorlari bilan muloqotdamiz. Ularning xavotirlaridan xulosa chiqargan holda qonunchilikni o’zgartirib, zarur sharoit yaratishga harakat qilayapmiz”, - deydi senator. O’zbekiston rasmiylari bilan davra suhbatida Amerika siyosatdonlari ularning Qirg’izistondagi o’zgarishlarga munosabatlarini ham so’radi. Tojikistonda jangari xurujlari haqida so’ralganida esa senator O’zbekiston qo’shnilariga terrorizmga qarshi kurashda yordamni ayamaydi dedi. Har ikkala rasmiy mintaqaviy integratsiya, chegara masalalari va qo’shnichilik aloqalariga ham to’xtaldi. Safoyevning ta’kidlashicha, bugun O’zbekiston chegaralari biznes va qatnov uchun ochiq. Lekin davlat xavfsizlik nuqtai nazaridan ba’zida ularni yopib qo’yishga yoki favqulodda choralar ko’rishga majbur, deydi u. Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan , magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.