Markaziy Osiyoda suv masalasi dolzarbligicha qolmoqda
Bu borada qilingan muzokaralar natija bermagan. Mintaqa suv zaxiralari har bir davlat hududidan o'tadi, kelishuv biror mamlakat tomonid
So`nggi paytda asosan, Sirdaryo suvidan foydalanish atrofidabahs-munozaralar kechmoqda. Sirdaryo boshida joylashgan Qirg'izistonning suvgaehtiyoji elektr quvvati ishlab chiqish bilan, daryoning quyi qismidagi O`zbekistonva Qozog`iston ehtiyoji qishloq xo`jaligi bilan bog`liq. Mintaqada suvdan foydalanishni muvofiqlashtiruvchi hukumatlararokomissiya mavjud va taxminan 10 yil avval bu borada kelishuv imzolangan. Biroq tinimsiz davom etayotgan tortishuvlar bu bitim samarasiz ekanidan,unga hech kim amal qilmayotganidan dalolat bermoqda. Sharhlovchilar fikriga ko`ra, suvdan foydalanishda har birdavlat o`z ehtiyojidan kelib chiqib tartib-qoidalar o`rnatadi. Hech kimning yonbergisi yo’q. Shunday uchrashuvlardan biri yaqinda Almatida Qirg`iziston,Qozog`iston va O`zbekiston vakillari ishtirokida o`tdi. Qirgiz matbuotining mamlakat energetika vaziri SaparbekBalqibekov so’zlariga tayanib ma`lumot berishicha, O`zbekiston Sirdaryonitranschegara daryosi sifatida tan olish talabini ko`tarmoqda. Bu taklif Qirg'iziston tomonidan rad etilgan. Sirdaryoga chegaraviy daryo maqomi berilsa, suv xalqaro bitimlarga ko`ra taqsimlanishimumkin. “Biz Qirg`iziston va Tojikistonga ham xalqaro konvensiyalargaqo’shilish haqida murojaat qilib kelayapmiz, lekin ahvol o’sha-o’sha. Albatta,xalqaro konvensiyaga qo`shilish-qo'shilmaslik har bir davlatning o'zining ishi. Lekin biz masalanixalqaro tashkilotlar ko`magida hal etishimiz mumkin bo’lar edi”, - deydi O'zbekiston ekologlari harakati vakili Saidrasul Sanginov. Qirg`iziston va Tojikistonda suvdan elektr quvvati ishlabchiqarish, bu borada eksport imkoniyatini kuchaytirishga harakat boshlangan. Ayniqsa, o`tgan qishda elektr quvvati yetishmasligiqattiq sezilgan. Yonilg’i zaxiralari bo’lmagan Qirg`iziston suvdan bemalolfoydalanish imkonidan ayrilsa, mamlakatda elektr energiyasi inqirozi ro’yberishi mumkin. Qirg’iziston suvdan ko’p foydalanib,Sirdaryoda to’g'onlar sonini oshirgani sari qishloq xo’jaligiga ixtisoslashganO`zbekistonda norozilik kayfiyati ortmoqda. Suv zaxirasi bo’yicha Qirg’izistonmintaqada eng boy davlat sanaladi, suvning ko’p qismi Tyan-Shan va Pomirmuzliklarida to’planadi. Qirg’iziston suv omborlarida har yili kamida 50milliard kubometr suv yig'iladi. Ekolog Tohir Majidovning aytishicha, davlatlar xalqarokonvensiyaga qo`shilsa, har bir mamlakat o’z majburiyatlarini aniqlab oladi. Masalan,Tojikiston daryo yoqasida biror inshoot qurmoqchi bo`lsa, O`zbekiston bilankelishishi kerak. Qirg’iziston rasmiylarining aytishicha, bu yil To`xtako’lomborida suv sathi keskin tushib ketgan. O'zbekiston esa Qirg`izistonni suvni elektrquvvati ishlab chiqarish uchun yig`ib olayotganlikda ayblab keladi. O`zbekiston nazarida To`xtako’l suv ombori elektrquvvatini yaratish uchun emas, qishloq xo`jaligi uchun ishlatilishi kerak. Qozog`iston tomoni ham suvni asosan qishloq xo`jaligi uchunishlatadi. O`z navbatida Qozog`istonga kelayotgan suv O`zbekistonda ushlabqolinmoqda degan e`tirozlar ham bor.