NATOning nimaga qodirligi sinovdan o'tmoqda
NATO, Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti, kelajagi ayni damda ikki masalaga bog'liq. Harbiy blok Afg'onistonni tinchlik bilan ta
RossiyaGruziyaga qarshi urush boshlab, o’z manfaatlarini qurol bilan himoya qilishgaqodir ekanini isbotlagach, NATO – Shimoliy Atlantika harbiy ittifoqi sharqtomon kengayish rejasi ustida ancha o’ylanib qolgan. Aprel oyida Buxarestdao’tgan sammitda tashkilot a’zolari Gruziya va Ukrainani o’z safiga qabul qilishniyatini bildirgan edi. Reja dekabr oyida yana muhokamaga qo’yiladi. Rossiyabunga qat’iyan qarshi. NATOga kirish Gruziya va Ukraina uchun nimaga muhim? Kreml nega bundan xavfsiramoqda? NATO 1949 yilda tuzilgan va asosiy maqsadi YevropaniSovet Ittifoqidek yirik harbiy qudratga ega mamlakatdan himoya qilish bo'lgan.1991 yilda SSSR bo'linib ketgach, Moskva va NATO aloqalari yaxshilanaboshlagan. Ammo harbiy ittifoq endi biz kerak emasmiz deyayotgani yo'q. Xuddishu o'rinda Rossiya ham undan xavfsirashda davom etmoqda. Endi mana o'zini Yevropaning bir qismi deb biluvchiGruziyani o'z qanoti ostiga olmoqchi ekan, Rossiyaning bu mamlakatga bostiribkirgani NATO va Kreml orasida o'tgan yillarda ancha sovuqlashgan munosabatlarniyanada keskinlashtirdi. NATO matbuoti kotibi Jeyms Appaturay "Amerika Ovozi"bilan suhbatda "aloqalar juda tarang", - deydi. "Rossiya rasmiylari bilan uchrashganimizda iliq gaplashar, o'zaro manfaatlarhaqida o'rtoqlashar edik. Hozir esa bu muloqotlar o'rnini achchiq so'zlaregallagan. NATOning kengayishi, Kosovo mustaqilligi, Gruziyadagi mojarolarbobida ikki tomon pozitsiyasi tubdan farq qiladi",- deydi Jeyms Appaturay. NATO sobiq Sovet Ittifoqi hududida joylashgan, Yevropa hamjamiyatiga kirishniistagan jamiyatlarni, agar a'zolik shartlariga javob bersa, tarkibiga olishnimaqsad deb biladi. Bu degani ular Shimoliy Atlantika xavfsizlikzonasining bir qismiga aylanadi. Rossiya esa bu nima uchun kerak deya hayron. Mamlakatning BMTdagi elchisi Vitaliy Churkin NATO kimdan xavfsirayapti degansavolni o'rtaga tashlaydi. NATO hali ham Rossiyani tahdid deb bilsa, "demakittifoq bizga qarshi turish uchun kengayayapti", - deya xulosa qiladi u. "Xavfsizlik va barqarorlik hamma uchun birdek ahamiyat kasb etsa, NATOningkengayish rejasi hech qanday mantiqqa ega emas",- deydi Vitaliy Churkin. "Bunday kengayish xavfsizlik muammolariniko'paytiradi xolos. Rossiya ham tinchlik tarafdori. Uning ham manfaatidabo'lgan yangi turdagi bitimlar kerak",- deydi Rossiya diplomati. Rossiya NATOda o'z elchisiga ega. Bu lavozim egasi Dmitriy Rogozin "davlatimNATOning uning chegarasiga yetib kelishiga yo'l qo'ymaydi",- deydi. "NATO-Ukraina, NATO-Gruziya aloqalari deya bong urilganda, NATO-Rossiyaaloqalarini ham unutmang",- deydi Rogozin. "Manfaatlar muvozanatda saqlanmasa,oqibati voy bo'ladi. NATOdek harbiy tizimni bizga yaqinlashtirar ekansiz,bizning fikrimizni ham inobatga oling",- deydi diplomat. Alyansning sharq tomon kengayishi ustidan a'zolar ham bir fikrda emas. Ba'zilarUkraina va Gruziya qabul qilinsa, NATOularni, masalan, Rossiya hujumidan himoya qilishga qodirmi deya so'ramoqda. Shimoliy Atlantika Bitimining 5-moddasiga muvofiq, a'zo davlatga qilingan xurujbutun ittifoqqa qarshi hujum demakdir. AQSh Ukraina va Gruziyani a'zolikkatayyor desa, Fransiya va Germaniya bu qarashdan yiroq. Rossiyaning NATOdagi elchisi esaular a'zolikka olinsa, hozirgi vaziyat va muvozanat salbiy tus oladi deya qaydetmoqda. "Aloqalar yanada keskinlashib, Amerika va NATOboshqa masalalarda Rossiya hamkorligidan ayriladi",- deya ogohlantiradi DmitriyRogozin. Rossiya NATOning Afg'onistondagi missiyasida yordamlashib kelmoqda. Alyans 53minglik qo'shini bilan bu mamlakatni Tolibondan tozalash va barqarorliknita'minlash yo'lida qator qiyinchiliklarni boshdan kechirmoqda. Xalqaro bo'hronlarning oldini olish va ularni o'rganish bilan mashg'ul tashkilotvakili Nik Grono fikricha NATO hozircha Afg'onistondagi vazifasini o'tayolmayapti. "Tinchlikparvar kuchlar qancha ter to'kmasin, Afg'onistonda jangarihujumlar avjida. Demak, NATO hozirgi strategiyasini qayta ko'rib chiqishikerak",- deydi tahlilchi. NATOning Brusseldagi qarorgohida o'tirgan rasmiylar yaqin kelajakda ikki muammohal etilishi kerak deya tan oladi: biriAfg'onistonda tinchlikni ta'minlash, ikkinchisi esa ittifoqni kengaytirishbilan bog'liq kelishmovchiliklarga barham berish. Bu maqsadlarga erishishuchun, deydi ular, Rossiya bilan til topishmasdan iloj yo'q.