Prezident Obama: Amerika qarzini vaqtida to'lashi kerak
Prezident xalqqa murojaat qilib, moliyaviy tizimdagi nuqson va muammolarni tushuntirdi. Davlat qarzi nima uchun oshib ketganini aytdi.
Hozirda Amerika 14 triilion 294 milliard dollardan ortiq qarz ololmaydi. Lekin bugun deyarli bu raqamga yetib bo'lindi. 2 avgust - oxirgi muddat. Ungacha prezident va qonunchilar bu borada kelishib olishi va Kongress qarz miqdorini oshirishga ruxsat berishi lozim. Xorijiy kreditorlar va o’z fuqarolari oldidagi moliyaviy majburiyatlarini doimo vaqtida, a’lo darajada bajarib kelgan Amerika hukumati tarixda ilk bor “defolt” holatiga tushishi, ya’ni qarzni to'lay olmasligi mumkin. Eng katta miqdordagi qarzlar Xitoy (1 trillion dollardan ortiq) va Yaponiyadan (900 milliard) olingan. Daromad va kamomad orasidagi farqni qanday kamaytirish xususida Vashingtonda siyosiy jang ketmoqda. Oq Uy va respublikachilar hukmron Vakillar Palatasi sarfiyat va soliqlar borasida turlicha pozitsiyada. Demokratlar, shu jumladan, prezident, eng boy tabaqa ko'proq soliq to'lashi kerak desa, respublikachilar "yo'q" deb turib olgan. Ular nazarida ijtimoiy himoya uchun ajratiladigan mablag'ni qirqish kerak. Muammolarga qaramasdan Amerika hamon global maydonda eng yirik iqtisodiy tizim va kuchga ega. Yillik yalpi milliy daromad qariyb 15 trillion dollar. Dunyo bo'ylab milliarderlarning 35 foizga yaqini shu mamlakatdan. Daromad yuqori, lekin xarajat undan-da yuqori va shuning hisobiga byudjetdagi yetishmovchilik miqdori ham oshib bormoqda. Bu yilgi kamomad 1,5 trillionga yetishi mumkin. "Demokratiya degani bir-birimizning yo'limizni to'sib, achchiq so'zlar almashib, zarur qarorlar qabul qilishdan bosh tortish emas, balki o'z g'oyalarimizni bir-birimizga tushuntirib, xalq manfaati uchun murosa qilish degani", - deydi prezident. Obama nutqidan keyin Beyner Kapitoliydan turib xalqqa murojaat qilib, Amerika o'z qarzini vaqtida to'laydi, hech qanday inqiroz bo'lmaydi, dedi. "Biz ertangi kunni o'ylab, xarajatni kamaytiring deyapmiz. Prezidentga bu gap yoqmayapti", - deydi Beyner. Obama esa xarajat u prezidentlikka kelishidan oldin ham yuqori bo'lganini, Amerika uzoq yillardan beri ko'rpaga qarab oyoq uzatmay qo'yganini, Afg'oniston va Iroqdagi urush bu davlatga juda qimmatga tushganini eslatmoqda. "Sarf-xarajatni kamaytirish kerak, bu haqda gap bo'lishi mumkin emas",- deydi Obama. "Lekin bu uzoq vaqt va ehtiyotkorlik talab qiladigan jarayon. Qarzni esa o'z vaqtida to'lab turishimiz kerak. Bu bahslashadigan masala emas",- deydi Obama. Hozirda Senat va Vakillar Palatasida davlat qarzi va byudjetdagi kamomadni qanday kamaytirish borasida ikki turlicha qonun loyihasi muhokamada. Obama bugungi murojaatida respublikachilarga ulardan chiqqan prezident Ronald Reyganning 1980-yillarda tutgan yo'lni eslatdi. Reygan "muvozanatli yo'l" dan borgan, ya'ni ham ijtimoiy himoyani qirqqan, ham soliqni oshirgan. Senatda hukmron demokratlar sardori Garri Rid xarajatni 2,7 trillion dollarga kamaytirish va qarz miqdorini kelasi bir yilga oshirishni ko'zlovchi reja taklif qilgan. Obamaga bu ma'qul. Hozirgi kelishmovchiliklar ortida Respublikachilar partiyasining bir qismi bo’lmish “Choychilar” harakati, o’ta konservativ guruh vakillari turibdi. Vakillar Palatasida ularning 100 a’zosi bor va ular “defolt” balki Amerikaning ko’zini ochar, qarzni to’lay olmaslik davlatni kamroq pul sarflashga majbur qilar, deya Respublikachilar partiyasiga bosim o’tkazmoqda. Demokratlar deydiki, spiker Beyner va uning safdoshlari “choychilar” qo’lida o’yinchoq. Ularsiz partiya palatada ko’pchilik o’rinni egallay olmaydi va shu bois ular bu o’ta konservativ to’da nog’orasiga o’ynashga majbur. Obama nazarida esa respublikachilar murosa o’rniga, prezidentni majburlash harakatida. Har ikki tomonning talablarini birdek aks ettirgan, eng muhimi boy tabaqa emas, “butun xalq manfaatini ko’zlovchi qonun loyihasiga qo’l qo’yaman”,- deydi Obama. “Amerikaliklar Vashingtondagi siyosiy o’yinlardan to’yib ketgan, keskinlikni bas qilib, murosa yo’lidan borishimiz kerak”, - deydi prezident. “Amerika xalqi hokimiyatga ikki partiya a’zolarini saylab, boshqaruv demokratik bo’lsin degan. Siz esa bu o’yinlar bilan hukumatni ishdan chiqarish harakatidasiz. Barcha fuqarolardan iltimosim shuki, Kongressdagi vakilingizga uni nima uchun Vashingtonga yuborganingizni eslatib qo’ying. Muvozanat va murosasiz oldinga siljimaymiz”,- dedi Obama kecha yurtdoshlariga qilgan murojaatida. Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan , magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.