Olimpiada Tokioga qimmatga tushmoqda
Ayrim hisob-kitoblarga ko’ra, Olimpiada o’yinlariga mezbonlik Yaponiyaga 35 milliard dollarga tushadi. Bu avvaldan ajratilgan 7,5 milliard dollarlik byudjetdan katta farq qiladi.
Biroq ishlar rejadagiday ketmadi. Global pandemiya tadbirning bir yilga kechiktirilishiga sabab bo’ldi. Biroq muammo faqat pandemiya bilangina bog’liq emas. Tokioda bosh olimpiada stadionini qurish uchun yirik qiymatga ega loyiha taklif etilgan edi. Kimlardir uni gigant kaskaga, fazo kemasiga, yana kimlardir toshbaqaga qiyos qildi. Loyihadan voz kechildi. Olimpiada o’yinlari ramzi Belgiyadagi teatr emblemasidan o’zlashtirib olingan degan da’vo ortidan Tokio logotipni olib tashladi. Olimpiada o’yinlarining tashkiliy qo’mitasi prezidenti joriy haftada iste’foga chiqishi mumkinligini ma’lum qildi. Ayollar majlislarda juda ko’p gapiradi, degan tanqidi ortidan yuzaga kelgan e’tirozlar prezidentning o’z vazifasidan ketishiga sabab bo’lishi mumkin. O’yinning kechiktirilgani, tashkilotchilarning aytishicha, mamlakatga 3 milliard dollarlik xarajat yuklagan. Ayrim hisob-kitoblarga ko’ra, Olimpiada o’yinlariga mezbonlik Yaponiyaga 35 milliard dollarga tushadi. Bu avvaldan ajratilgan 7,5 milliard dollarlik byudjetdan katta farq qiladi. Tashkilotchilar ayrim loyihalar to’gridan-to’g’ri o’yinlarga aloqador emasligini aytib, yirik raqamlar borasida e’tiroz bildirgan. Biroq mamlakat aholisini boshqa tashvishlar ham o’ylantirmoqda. So’nggi so’rovlarga ko’ra, aksariyat yaponiyaliklar olimpiada o’yinlari koronavirus pandemiyasining keskin kuchayishiga sabab bo’ladi deb hisoblaydi. Shuning uchun ham tadbir bekor qilinishi yoki yana kechiktirilishi lozim. Ekspert Viktor Metisonning ta’kidlashicha, olimpiada o’yinlari bilan bog’liq iqtisodiy muammolar COVID-19 pandemiyasidan avval ham mavjud edi. Joriy vaziyat olimpiadaga mezbonlik qilish tartiblariga radikal o’zgarishlar kiritish lozimligini yuzaga chiqarmoqda. Ekspertlar nazdida, o’yinlarga mezbonlik davlatlar uchun iqtisodiy qopqon rolini o’ynamoqda. Xalqaro tadbir uchun qurilgan yirik komplekslar keyinchalik yo ekspluatatsiya qilinmayapti, yo yetarlicha foydalanilmayapti. Britaniyaning Oksford universiteti o’tkazgan tadqiqotga ko’ra, Tokio olimpiadasi eng yirik mablag’ sarflangan yozgi o’yinlar sirasiga kirishi kutilmoqda. Garchi mezbon mamlakatdan global pandemiya sharoitida o’yinlarni qanday o’tkazish borasida izoh talab qilinmayotgan bo’lsa-da, xarajatlarni nazorat qilishning imkoni bo’lmayapti. Oksford tadqiqotida qayd etilishicha, 1960-yildan buyon o’tkazilgan olimpiada o’yinlarida belgilangan byudjetdan o’rtacha 172 foiz ko’p mablag’ sarflangan. Quyida Oksford tadqiqotida sanab o’tilgan ayrim ayanchli faktlarni keltiramiz: