Ishchi muhojirlar uchun islom axloqiy nizomga aylangan
Muhojir vatandan ketib, tanish muhitdan uziladi va Rossiyada juda og’ir sharoitda mehnat qilayotib, islom bilan ovunadi.
VASHINGTON — Millionlab ishchi muhojirlar Rossiyada nihoyatda qiyin muhitda yashab ishlaydi. Ko’plar kuni bo’yi bozorda, qurilishda ter to’kib, topganini uyga jo’natadi. Oylab-yillab ish, bozor, qurilishdan boshqani ko’rmaydi va kechalari bir necha kishi bo’lib yerto’la yoki garajlarda tunashga majbur bo’ladi. Bunaqa sharoit odamning izzat-nafsiga tegadi, qadr-qimmatini oyog’osti qiladi, deydi olima Marlen Laruel. kechgan muhokamada u germaniyalik tadqiqotchi Sofi Roshning Moskvaga safari va izlanishidan iqtiboslar keltirdi. Tadqiqotda uch muhim fikr olg’a surilgan. “Markaziy Osiyoning boshqa davlatlari bilan qiyoslaganda Rossiyada islomga e’tiqod qilish oson. Chunki mamlakatda masjidlar ko’proq va musulmonlar ustidan nazorat yoki bosim u qadar kuchli emas”, - deydi Laruel. Bundan tashqari, vatandan ketgan odam tanish sharoitdan, jamiyatdan uziladi. Moskvani va umuman Rossiyani ular yaxshi bilmaydi. Bozorda yoki qurilishda band muhojirning birgina ovunchog’i va boradigan joyi masjid bo’lib qoladi. “Bozorlarda butun boshli jamoa bo’lib yashab ishlayotgan muhojirlar uchun islom axloqiy me’yor rolini o’taydi”, - deydi Laruel. Yaxshi-yomonni ajratishda, kundalik hayotda islomga tez-tez murojaat qilinadi. Dindan xabari bor muhojirlar esa boshqalarga yo’l-yo’riq ko’rsata boshlaydi. Bozorlar yaqinida odatda masjidlar bo’ladi va immigrantlar u yerga qatnar ekan, masalan, juma namozidan keyin qizg’in munozaralar kechadi. Ular asosan migratsiya, Rossiyada qabul qilinayotgan yangi qonunlar, huquq-tartibot xodimlari bilan qanday muomala qilish kabi masalalarni muhokama qiladi. Tojik muhojirlari masalan, islomiy partiya vakili Muhiddin Kabiriyni taklif qilib masjidda bahslar o’tkazgan. Masjiddagi muhokamalar videoga yozib olinib, internetda tarqatiladi va masalan juma namoziga bora olmagan migrant da’vat va bahsni ishdan keyin ko’rishi, ijtimoiy tarmoqlarda tarqatishi mumkin. Rossiyada islom ta’sirida qiziyotgan munozara internet orqali Markaziy Osiyoga kirib borayapti. Vataniga muhojir mana shu tajriba bilan qaytadi. Islom va siyosatni ajratib o’rgangan Markaziy Osiyo siyosiy rejimlari mana shunga tayyor turishi kerak. Uchinchi xulosa shuki, deydi Marlen Laruel, aynan migratsiya paytida o’zlik haqidagi savollar odamni qattiqroq o’ylantira boshlaydi. Nasiba Tohir "Amerika Ovozi" O'zbek xizmatida 2006-yildan beri ishlab keladi. Boshlovchi, prodyuser, muharrir, teleoperator.