Mishel Obama - Amerikaning "birinchi ayoli"
Amerikaning "Birinchi ayoli" yoki "Oq Uy bekasi" deya tilga olinadigan ayol ham tarixda ilk bor afro-amerikalik bo'lishi ko’pchilikni h
Amerika shu kungacha qoratanli rahbar ko’rmagan. Mamlakatning “Birinchi ayoli” yoki “Oq Uy bekasi” deyatilga olinadigan ayol ham tarixda ilk bor afro-amerikalik bo’lishi ko’pchiliknihayajonga solmoqda. Qora tanli ayollarning nufuzi, jamiyatdagi roli oshadi,ularga e’tibor o’zgaradi, deydi sharhlovchilar. Tanishing -Mishel Obama. Amerikaning yangi prezidenti uni eng yaqin maslakdoshi va chinmuhabbati deb biladi. Garvard Universitetini tamomlab, advokatlik qilgan. Ikkiqizning onasi. Mishel Obama Chikagoda oddiy ishchi oilasida katta bo’lgan. Muhtoj oilalarni,ularni qiynayotgan muammolarni, farzandlari jang maydonida yurgan onalarniyaxshi tushunaman, deydi u. Prezident rafiqasi bir qarashda uning soyasi, hamrohdek... Lekin parda ortidaular katta qudratga ega shaxslar. Tarix buni ko’p marta isbotlagan. Uzoq yillardavomida ular Oq Uy bekasi sifatida faqat maishiy masalalar bilan band bo’lgan,deydi tarixchi Liza Katlin. "Bugungi zamonda prezidentlarning rafiqalari – arboblar. Ular jiddiy masalalarbilan mashg’ul va amaldagi siyosatning faol targ’ibotchilari". Davlat rahbarining rafiqasi ko’p jihatdan prezidentning shaxs sifatida kimekanini aks ettiruvchi inson. 1960-yillar boshida Jon Kennedi prezidentligi davrida rafiqasi Jaklin madaniyelchi bo’lgan. Kennedilar Oq Uyni qayta bezab, uni tarixiy yodgorlik deb tanitgan. Jon vaJaklin Kennedilartarix va san’at shaydolari edi. Prezident Lindon Jonsonning rafiqasi Ledi Byord esa diqqatni AQShniobodonlashtirish va yosh avlod tabiyasiga qaratgan. PrezidentJerald Fordning turmush o’rtog’i Betti rakdan tuzalgan inson sifatida bukasallikka qarshi kurashni targ’ib qilgan. Betti Ford saraton kasalligiga chalinganlar nogiron insonlar emas, ular dardiniyashirmasligi, ayniqsa ayollar ochiq fikr bildira olishi shart deb chiqqan. Nensi Reygan va Barbara Bush sog’liqni saqlash va maorif sohalariga hissaqo’shgan bo’lsa, Lora Bush xotin-qizlar huquqlari ustida qayg’urib nomqozondi. Jorj Bush “Lora suyangan tog’im” deydi. Lora Bush jahon kezib, ayollarmanfaatlari haqida so’zladi. Shu tariqa prezidentlarning rafiqalari omma nazarida norasmiy, ammo ishonchlielchilarga aylanib bormoqda. Masalan EleanorRuzvelt jahongashta ayol edi, u dunyo tinchligiga beqiyos hissa qo’shgan, deyditarixchi olima Allida Blek. “Eleanor Ruzvelt oddiy xalq bilan gaplashar edi. Eri yuritayotgan siyosathaqida ular qanday fikrda ekani bilan qiziqar edi”,- deydi tadqiqotchi. Xillari Klinton ham prezident rafiqasi rolini yangilagan, o’ziga yarashainqilob qilgan ayollardan. “Meni Oq Uy oshxonasidan emas, prezident stoliyonidan topasiz”,- deb ko’pchilikni hayron qoldirgan. Bill Klinton Oq Uydagi muddatini bitirarkan, Xillari senatorlikka saylandi.Oradan biroz o’tib, prezidentlikka nomzodini qo’ydi.U Amerikada bu lavozim uchun jiddiy kurasholib borgan birinchi ayol, deydi tarixchi Karl Sferazza. “Xillari Klinton uchun prezidentlik azaliy orzu edi... Bill Klinton Oq Uydanketganidan beri dunyo kezib, globalmasalalarni ko’tarib, AQShning keyingi rahbari ayol bo’lishi mumkin deb, OqUydagi yangi roliga tayyorlanayotgan edi",- deydi u. Amerika rahbarining yostiqdoshi dunyodagi eng qudratli inson degan gap bor,deydi siyosatshunos Allida Blek. “Prezidentning umr yo’ldoshi jamoatchilik tomonidan butkul elakdan o’tkaziladi. Kim u, nimani biladi, nima kiyadi, qanday kuladi, qanday yuradi, kim bilando’st, farzandlari qanday... Biz bu shaxsning chiroyli, aqlli, vijdonli,vatanparvar xullas har jihatdan a’lo inson bo’lishini istaymiz va talabqilamiz”,- deydi u. Ommaning Mishel Obamaga o’rganishi oson bo’lmaydi, deydi tahlilchilar. U hamBarak Obama singari yangi avlod vakili. Lekin turmush o’rtog’ining suyangantog’i bo’lishi turgan gap.