Energiyaga ehtiyoj Yevropani Markaziy Osiyoga yaqinlashtirmoqda
Mintaqa davlatlari xalqaro maydonda teng o'yinchi bo'lishni istaydi. Yevropa Ittifoqi esa Markaziy Osiyoga yo'llarni ochadi, mahsulotig
Yevropa Ittifoqining Markaziy Osiyoga nisbatan strategiyasini tuzishdabosh-qosh bo'lgan Germaniya diplomatlariga ko'ra, shu paytgacha asosan insonhuquqlaridan nariga o'tmagan, cheklangan hamkorlik o'rnini endi strategikmunosabatlar egallaydi. Ittifoq mintaqa davlatlarida diplomatik idoralariniko'paytirish, ko'proq yordam ajratish hamda turli sohalarda siyosiy dialog olibborishni istaydi. Xo'sh, munosabatlar nega aynan bugun jiddiy tus olmoqda? Birinchi navbatda, yaqin hamkorlikdan har ikki tomonbirdek manfaatdor. Yevropa Ittifoqi uchun Markaziy Osiyo tabiiy boyliklarini,xususan gazni Turkiya va Gruziya orqali o'z bozoriga yetkazish o'ta muhim. Yevropa diplomatlari energetik hamkorlik hamma narsadan ustun ekaniniyashirmaydi. Ayniqsa Rossiya, Xitoy va AQShning bu jabhada Yevropadan anchaoldinda ekanini hisobga olsak. "Osiyo davlatlari esa xalqaro maydondahurmat-e'tiborga tashna va ular ham energetik resurslarini iloji borichaqimmatroq narxda va ko'p sonli xaridorga sotishni istaydi", - deydi Yevropa IttifoqiningMarkaziy Osiyo bo'yicha maxsus vakili Piyer Morel. "Mintaqa davlatlarining istagi ko'p tomonlamamunosabatlar qurish, geografik joylashuvi mahsulot sotish uchun noqulaybo'lsa-da xalqaro maydonda boshqa davlatlar bilan teng o'yinchi bo'lish. Yevropa Ittifoqi yosh davlatlarning bu tabiiy intilishini to'la quvvatlaydi". "Yevropa Ittifoqi esa Markaziy Osiyoga yo'llarniochadi, mahsulotiga o'zi xaridor tanlab eksport imkoniyatlarini oshirish,tabiiy resurslarini ishlab chiqarishda ko'maklashadi", - deydi Morel. "Erkinsavdo hamda raqobat sharoitida muayyan yirik derjavalarning regionda hukmronlikqilishi qiyinlashadi. Xullas ittifoq Markaziy Osiyoni dunyoga ochishniistaydi". Piyer Morel o'tmishda Fransiya prezidentimaslahatchisi va bu davlatning Xitoy va Gruziyadagi elchisi bo'lib ishlagan. Ikki yil ilgari Yevropaning Markaziy Osiyo bo'yicha maxsus elchisi etibtayinlangan. O'tgan oy Kavkazdagi harbiy mojaro ketidan, YevropaIttifoqini boshqarayotgan Fransiya tashabbusi bilan, Piyer Morel endilikdaittifoqning Gruziyaga safarbar etilayotgan kuzatuvchi missiyasini hamboshqaradi. O'tgan hafta Parijda Yevropa Ittifoqi va MarkaziyOsiyo hamkorligiga doir ilk forum o'tkazildi. "Tadbir ancha oldin rejalanganbo'lsa-da, Gruziyadagi voqealar Markaziy Osiyoga e'tiborni kuchaytirgani,forumga tayyorgarlikni tezlashtirgani sir emas", - deydi Morel. Uning aytishicha, Yevropa Ittifoqi va Markaziyo Osiyodavlatlari tashqi ishlar vazirlarini bir joyga to'plagan anjumandan maqsadmintaqani ittifoqning barcha a'zolariga birdek tanishtirish, globalxavfsizlikka tahdid soluvchi omillarni belgilab olish va siyosiy muloqotnikuchaytirishdir. "Markaziy Osiyoda suv muammosi dolzarb", - deydi PiyerMorel. "Sovet Ittifoqi davrida kollektiv va majburiy tarzda yo'lga qo'yilganbarter sistemasi allaqachon ishdan chiqqan. Yevropa Ittifoqi har bir davlatningsuv boshqaruvi bo'yicha siyosatini qayta ko'rib chiqishga yordamlashadi". Suv boyliklarini qanday taqsimlash o'ta nozik masalava mintaqa davlatlari o'rtasida ziddiyatlarga sabab bo'lib keladi. "YevropaIttifoqi bu kelishmovchilikni yechishda vositachilik qilmaydi, balki hamkorsifatida yordam beradi". Yevropa Ittifoqi va Markaziyo Osiyo forumida qabulqilingan bayonotda, shuningdek, terrozim va odam savdosiga qarshi kurash, qurolva qoradori kontrabandasiga qarshi chora ko'rish, mintaqaviy xavfsizlik vaAfg'onistonni tiklashda birga ishlash ko'zlangan. AQSh Yevropa Ittifoqi tashabbusini quvvatlamoqda. Amerikadiplomatlari kabi Yevropa rasmiylari ham Markaziy Osiyoda hech qanday "BuyukO'yin" ketmayapti deydi.