Qozog'iston Yevropa talablarini qondirish harakatida
Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotiga 2010 yilda raislik qilishga tayyorlanayotgan Qozog'istonda saylov to’g’risidagi yangi qo
Qozog’iston poytaxti OstonadaYevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti Parlament Assambleyasining17-yillik sessiyasi o’tmoqda. Markaziy Osiyoda ilk bor. Qozog’iston 2010 yildatashkilotga raislik qilishga taraddud ko’rar ekan, majlisni ochgan prezidentNursulton Nazarboyev demokratik islohotlarni jadallashtirishga va’da bergan. Qozog’istondao’tgan yili saylangan parlament tarqatib yuborilib, yil oxirigacha yangisaylovlar o’tishi mumkin. Kuzatuvchilar fikricha, bu Nazarboyevningtanqidchilarga javobi bo’ladi. O’tgan yilgi saylovlardaNazarboyev rahbarligidagi Nur-Otan parlamentga kirish imkonini beruvchi yettifoizlik marradan o’tgan yagona partiya edi. Bir partiyalik parlament Yevropatomonidan keskin tanqid ostiga olingan. 2010 yilgacha oz vaqt qolarekan, Yevropa tashkiloti Qozog’istonni siyosiy islohotlarni jadallashtirishgachaqirmoqda. Qozog’istonlik mustaqiljurnalist Farhod Sharipning aytishicha, mamlakat rahbariyati tashkilotningbarcha talablarini bajarishga tayyormas. "Hukumat Qozog’istonning milliyxususiyatlariga ishora qilib, ayrim talablarning unga to’g’ri kelmasliginita’kidlamoqda," deydi u. Yevropada Xavfsizlik vaHamkorlik Tashkiloti saylov kampaniyasining chet elliklar va fuqaroliksizshaxslar tomonidan moliyalanishiga hamda saylovlarga doir tashviqotmateriallarining Qozog’iston tashqarisida chiqarilishiga qo’yilgan taqiqlarnibekor qilishni talab qilgan. Rasmiy Ostona bu kabi talablarni mamlakat ichkiishlariga aralashuv deb talqin qilmoqda. Vashingtonda asoslangan FreedomHouse, ya’ni Ozodlik uyi tashkilotining Markaziy Osiyo bo’yicha mas’ul xodimiJeff Goldstaynning aytishicha, Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotigahech bir mamlakat majburlab kiritilmagan. "Mamlakatlar tashkilotgaixtiyoriy ravishda a’zo bo’ladi. Qozog’iston ham o’z xohishiga ko’ra a’zobo’lgan. Demak, tashkilotning barcha qoidalari va hujjatlariga rioya qilishikerak," deydi Goldstayn. Qozog’istondan saylov tiziminiisloh qilish ham talab qilinmoqda. Qozog’istonlik jurnalist FarhodSharipning aytishicha, ayni damda saylov to’g’risidagi yangi qonun ko’ribchiqilmoqda. Unga ko’ra, yetti foizlik marra saylovlarda ishtirok etadiganpartiyalar uchun to’rt foizga tushirilishi mumkin. Freedom House mutaxassisi JeffGoldstayn Qozog’iston Yevropa tashkilotiga rais bo’lishga loyiq emas va hukumat2010 yilgacha islohotlarni amalga oshira olmaydi, deydi. "2008 yilning yarmi o’tibdiki,Qozog’iston bergan va’dalarning birontasi bajarilgani yo’q. YevropadaXavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotiga a’zo davlatlar Qozog’istonni islohotlaryo’liga doimiy ravishda yo’naltirib turishi kerak deb o’ylayman." Farhod Sharip ta’birichatashkilotga raislik qilish Qozog’istonning xalqaro sahnadagi sha’nini vashaxsan prezident Nazarboyevning obro’siniko’taradi. "Ammo shu bilan birga," deydi jurnalist, "Qozog’istonuchun buning amalda foydadan ko’ra zarari ko’proq bo’lishi mumkin. Chunkienergetika siyosatida barcha davlatlar bilan birday aloqalarni olib borishgamajbur Qozog’iston tashkilotga rais bo’lgach, ayrim a’zo davlatlarni va xususanRossiyani tanqid qilib turishi kerak bo’ladi."