O'zbekistonda qonunlar nomiga, bolalar yana paxtazorda
"Bolalarni og'ir mehnatga jalb qilishni taqiqlash" va "Bolalar huquqini kafolatlash" to'g'risidagi qarorlar amalda tadbiq etilmayapti.
O'zbekistondayaqinda qabul qilingan "Bolalarni og`ir mehnatga jalb qilishni taqiqlash" va "Bolalar huquqini kafolatlash" to'g'risidagiqonunlar xalqaro hamjamiyat tomonidan ijobiy baholansa-da, amalda tadbiqetilmayapti. O`zbekiston Bosh vaziri ShavkatMirziyoyev yuqoridagi qarorlarni imzolaganidan keyin ikki hafta o`tib, maktabo`quvchilari yana paxta dalalariga chiqarilgan. Mahalliy manbalarga ko'ra, ular22 sentabrdan boshlab paxta tera boshlagan. Huquq himoyachilari nazarida buyil qabul qilingan va yuqorida tilga olingan qonunlarni hukumatning o`zibuzmoqda. "Ezgulik" inson huquqlarijamiyati vakili Abdurahmon Tashnovga ko`ra mazkur qarorlar bolalar huquqlarinikafolatalsh uchun emas, aksincha, xalqaro jamoatchilik ko'zi uchun qabul qilingan. "Bu siyosiy qaror. Xalqaromaydonda O`zbekiston bu borada ancha tanqidga uchradi. Bundan tashqari AQShDavlat kotibasi Kondoliza Rays Turkmaniston va O`zbekiston prezidentiga bolalarmehnatidan foydalanishni to`xtatish haqida xat yozgan. Shu bois VazirlarMahkamasini qarori qabul qilindi. Qarorga muvofiq maktablarda darslarto`xtatilmasligini e`lon qilishdi, lekin 20 kunlik paxta terimi natijalariterim sur'ati nihoyatda tushub ketganini ko`rsatdi. Hukumat yana o`quvchilarnidalaga chiqarishga majbur bo`ldi", - deydi Abdurahmon Tashanov. Andijon viloyatidan olinganma`lumotga ko`ra 6-sinf o`quvchilari uchun umumiy paxta rejasi 300 kilo miqdorida belgilangan. Bolalarshanba- yakshanba kunlari ham paxta dalasida. Jizzaxliklardan biriga ko`rasakkizinchi sinfdan boshlab o`quvchilar dalaga chiqarilgan va o`quvchilarga40-50 kilodan kunlik reja belgilangan. 1990- yillarda maktabo`quvchilarini paxta terimiga jalb etmaslik jamaoatchilikda keng muhokamagachiqqan masalalardan edi. Bir nech yil o`quvchilarni paxta dalasigachiqmasligiga erishildi. Biroq keyinchalik paxta yakkahokimligikeskinlashishi barobarida o`quvchilar yana paxta dalasiga qaytarildi. Ayni paytda mahalliy jamoatchilikva nodavlat tashkilotlar masala haqida hech nima demaydi. Rasman ro`yxatda turgan nohukumatva notijoriy tashkilotlar orasida bolalar huquqlarini himoyalashgaixtisoslashgan tashkilotlar deyarli yo`q. "Sog`lom kelajak" nodavlattashkiloti vakiliga ko`ra bu muassasa maktab o`quvchilari salomatligi va gigiyenamasalasi bilan shug`ullanadi. Tashkilot bolalarni paxtaga jalb etilishi oqibatihaqida aniq bir munosabatga ega emas. Tahlilchilar fikricha o`quvchiva talabalarni paxta terimiga chiqarishning asosiy sababi bu ularning arzon ishkuchi ekanligida. Shu bois ham o`zbek paxtasining tannarxi nisbatan arzon.Boshqa bir sabab - paxta terish mashinalarining kamligidir. Fermerlarga ko`ra terimmashinalari bo`lmagan taqdirda ham o`quvchilar o`rniga ishsiz o`tirgan aholinijalb qilish mumkin, biroq buning uchun terim haqini ko`paytirish kerak. Davlatbuni istamaydi. "Necha yillardan beri faqatdabdabali gaplar.. Mablag` yoq` deyishadi, lekin kelgan mablag'-daromad qayoqqaketadi"? - deydi fermerlardan biri. Ko`p hollarda paxta fermer uchundaromad keltiruvchi ekin emas, biroq hukumat va eskport bilan shug`ullanuvchi kompaniyalaruchun asosiy daromad manbalaridan. Abdurahmon Tashanovga ko`rapaxta savdosi mamlakatdagi yopiq tizim va u bilan bog'liq ma`lumotlar sirsaqlanadi. "Bolalar termasa paxtani kimteradi? Kattalar 68 so`m uchun dalaga chiqmaydi. Hukumat bundan katta foydako`rayapti. Korrupsiya keng tarqalgan. Narx-savdo hech qachon ochiq aytilmaydi,yashiriladi", - deydi u. O`zbek paxtasi jahon bozorida,xususan G`arb savdo kompaniyalari tomonidan, bolalar mehnatidan foydalanibterilgani uchun rad etila boshlagan.