Yaqin o'tmish sarhisobi: qatag'onga uchragan insonlar
Mustaqillik jon va qon talab qilgan.  Tarixchilar nazarida Sovet hukumati millatning guli va xalqning eng ma’rifatli vakillarini nishon
Tarixchilar fikricha Sovet hukumati millatning guli bo’lgan, xalqning eng ma’rifatli vakillari bo’lgan ziyolilarni qatag’on etgan. Qatag’onlar mexanizmi nafaqat Iosif Stalin hukumat tepasida bo’lgan davrda, balki undan keyin ham to’xtamagan. Mutaxassislar nazarida Sovet davri qatag’onlari o’tgan asrning 80-yillari o’rtalarigacha davom etgan. Ba’zilarga ko’ra, bu mexanizm yashovchan va u hamon o’z kuchini saqlab qolgan bo’lishi mumkin. Tarixchi Sobir Mirvaliyev so’zlaydi: O’zbekistonda qatag’onlik davri bir necha bosqichlarda davom etgan bo’lsa, har bir bosqichda ko’plab ziyolilar yo qamalishgan, yoki surgun etilgan va yohud qatl etilgan. "1938 yili bir kunda o’nlab ziyolilar otib tashlanganini aytarkan, men o’zbek xalqining mustamlakachilik davridagi tarixini hasratli tarix deb atagim keladi", - deydi olim Naim Karimov. - deydi Naim Karimov. Mutaxassislarga ko’ra, Sovet hukumati tomonidan mamlakatda ruslashtirish, dinsizlashtirish, tilsizlashtirish siyosati amalga oshirila borilar ekan, bu siyosatga qarshi bosh ko’targanlar qattiq jazolangan. Tarixshunos Sobir Mirvaliyev: - deydi tarixchi. Hozirgi ma’lumotlarga ko’ra, Stalin davri va undan keyingi yillarda O’zbekistonda 100 mingdan ortiq odam qatl etilgan, yoki hibs qilingan. O’zbekiston Xalq shoiri Shukrullo eslaydi: - deb eslaydi O’zbekiston Xalq shoiri Shukrullo. Asr ibtidosida boshlangan qatag’on siyosati to 1980-yillar o’rtalarigacha davom etgan. Tarixchilar fikricha Sovet hokimiyatidek qudratli va ulkan davlatning parokandalikka uchrashining asosiy sababi, uning boshdanoq zulm va qatag’onlar asosiga qurilganidir. Tarixshunos Sirojiddin Ahmad: - deydi tarixshunos Sirojiddin Ahmad.