O'zbekistonda iqtisodiy inqiroz alomatlarini yashirib bo'lmaydi
2009 yil iqtisodiy jihatdan og'ir kelishi mumkin. O'zbekistonda inflyatsiya darajasi yuqori. Ishsizlik keng. Rahbariyat asl vaziyat haq
2009 yil O`zbekiston iqtisodiyoti uchun jahondagi moliyaviyinqiroz sabab og’ir kechadi deya ogohlantirmoqda. Mahalliy faollarga ko`raO`zbekiston hukumati global tanazzul ta’siri va oqibatlari haqida xalqqahisobot berishi zarur. Xalqaro ValyutaJamg`armasi vakillari 8-19 dekabr kunlari Toshkentda bo’lib, iqtisodiy vaziyatbilan tanishgan. O`zbekistonhukumati va bu jamg’arma e`lon qilgan bayonotga ko`ra respublikada 2008 yildaiqtisodiy o`sish qayd etilgan, biroq inflyatsiya darajasi hamon yuqori. Bayonotda ta`kidlanishicha,jahon iqtisodiyotidagi pasayish sabab 2009 yilda O‘zbekiston eksport tovarlarigatalab kamayishi va pul o`tkazmalari qisqarishi mumkin. “O‘zbekiston iqtisodiyotirivojlangan davlatlar moliya bozorlari bilan to‘liq integratsiyalashmaganligisababli xorijiy kreditlar va kapital oqimining keskin kamayishi hisobidanjiddiy zarar ko‘rish ehtimoli yo‘q”, - deyiladi bayonotda. O`zbekiston global inqirozningsalbiy ta`sirini yumshatish uchun moliyaviy barqarorlikni ta`minlash va inflyatsiyanipasaytirish bilan birga aniq choralar ham ko’rishi zarur. Xalqaro ValyutaJamg`armasi missiyasi ushbu qaydnoma bilan chiqar ekan, mahalliy faollardan iborat “Xalqdiplomatiyasi” klubi ham bugungi ahvolga o’z munosabatini bildirmoqda. Ziyolilardaniborat klub a’zolari nazarida moliyaviy inqiroz o`zbek so`miningqadrsizlanishi, ishsizlar sonining yanada ko`payishi, qashshoqlikchuqurlashishi va ijtimoiy tushkunlikka olib borishi mumkin. Butahlilchilar fikricha hukumatda inqiroz qarshi aniq bir dastur yo`q va masalajamoatchilik orasida, axborot vositalarida muhokamaga qo’yilmayapti. “Qozog`istonhukumati krizisga qarshi dastur qabul qildi. Bizda biror dastur qabul qilinganima’lum emas. Bu masalani hatto muhokama qilishga qo`rqamiz. O`zbekiston chetelga gaz, paxta, uran sotayapti. Bu mahsulotlarning narxi qanchalik tushdi,qancha zarar ko`rildi”? - deydi klubvakili Komron Aliyev. TahlilchiJahongir Shosalimov sharhlashicha krizis O`zbekiston avtomobil sanoatiga zarbabergan. “O`zbekistondaishlab chiqarilgan va Qozog`iston,Rossiya va Ukrainaga yuborilgan avtomobillar qaytarib yuborildi. Ikkinchidan,bu mashinalar mamlakat ichida AQSh dollariga sotilayapti. O`zbekiston hukumati amerikaliklarbilan tuzilgan shartnomaga ko`ra, sotilgan mashinalarni konvertatsiya qilibbera olmayapti”, - deydi u. “Xalqdiplomatiyasi” klubi a’zolari iqtisodga bog`liq aniq statistik ma`lumotlargaega emas va iqtisodni chuqur biladigan mutaxasisislar ham kam. Biroq, deydiular, inqiroz oqibatlarini sezish va uning alomatlari haqida gapirish uchun kundalikturmushda dalil-isbot yetarli. “Masalan,mamlakatda smentga bo`lgan talab 20 foizga tushib ketgan”, - deydi AbdullaTojiboy og`li. Moliyviyinqirozning yana bir oqibati minglab mehnat muhojirlarining ishdan ayrilib,vatanga qaytib kelayotgani. O`zbekistonaholisining katta qismi mehnat muhojirlari daromadi bilan kun ko’radi. Muhojirlartopgan pul tovar- savdo aylanmasini, moliya tizimi, xaridorlik quvvatini ushlabturgan edi. Yaqin kelajakda o`zbek so`mi yanada qadrsizlanishi mumkin. “Avvalboshda bir so`mga ikki qozoq tangasi sotib olish mumkin edi. Hozirga kelib birtanga 12 so`mga ko`tarildi. Hukumat “krizis bizga unchalik tegishli emas”deyapti. Haqiqatda esa mamlakatda inqiroz 17 yildan buyon davom etayapti, Korrupsiyabu jamiyatni yemirib bormoqda” – deydi klub a’zolaridan biri Fayzulla Isxoqov.