Amerika Markaziy Osiyo bilan ochiq muloqot yuritishga tayyor
AQSh tashqi siyosati uchun mas'ul Xillari Klinton "har bir davlat bilan o'zaro manfaatlardan kelib chiqqan holda ish tutamiz",- demoqda
Amerika o’z ta’sir kuchini moddiy va ma’naviyyordam orqali oshirishni ko’zlamoqda. Siyosatdonlar nazarida MarkaziyOsiyoning har bir mamlakati bilan alohida va umumiy mintaqaviy muloqotrejalangan. Xillari Klinton Amerika qudratini ikki turgabo’ladi: qattiq va yumshoq, harbiy va no-harbiy. AQSh diplomatiyasiendi no-harbiy, iqtisodiy-madaniy aloqalarga asoslanadi, deydi u. “AQShtashqi siyosati uch yo’nalishga ega: xavfsizlik, diplomatiya vataraqqiyot. Davlat departamenti diplomatiya va taraqqiyot uchunjavobgar. Bular davlatimizning oliy maqsadlarini amalga oshirishda engko’p hissa qo’shadi”. Barak Obama va Xillari Klinton jahonahlini, shu jumladan Markaziy Osiyo jamiyatlarini ochiq muloqotgachaqirmoqda. “Mintaqa hukumatlari Amerika bilan ochiqmuloqotga tayyor. Bu sir emas. Dialog boshlansa, u albatta xavfsizlikva energetikaga asoslanishi ham turgan gap. Markaziy Osiyo rahbarlaribuni yaxshi tushunadi”, - deydi tahlilchi. Jounsga ko'ra, mintaqa iqtisodiy va taraqqiyot bobida ko’makka muhtoj. "AQShham mushkul vaziyatda ekan, moddiy yordam miqdorini ko’tarmasa kerak. Lekin Xillari Klinton AQSh Xalqaro Taraqqiyot Agentligi rolinioshirmoqchi. Yangi dasturlar boshlansa ajabmas”, - deydi u. “Bumasalani dunyoning boshqa materigidan turib amalga oshirish juda qiyinva juda qimmat... Shu jihatdan AQSh uchun Markaziy Osiyo bilan yaqindanhamkorlik qilish muhim”, - deydi Abdurahmonov. SiyosatdonlarAQSh-Rossiya va AQSh-Xitoy aloqalari iliqlashsa, Markaziy Osiyo hamyengilroq nafas oladi degan fikrda. Mintaqa davlatlari yirik derjavalarorasida sarson ekanini tan olmasa-da, bu bir haqiqat, deydi ular. Amerikaislom dunyosi bilan aloqalarni yaxshilamoqchi. Lekin, deyaogohlantiradi Ahad Abdurahmonov, Obama ma’muriyati dunyo musulmonlarinibir qolipda ko’rmasligi kerak. “O’rta Osiyo xalqlari vaularning madaniyati islom diniga chambarchas bog’liq bo’lgani bilan birholda, biz baribir sobiq Sovet o’lkalari bo’lganimiz sababli bizdagiichki siyosat dinamikasi va tashqi siyosatdagi prioritetlar YaqinSharqdan, masalan, ancha farq qiladi”, - deydi o'zbekistonliktahlilchi. Ahad Abdurahmonov Vashington Markaziy Osiyodagi bugungivaziyatni yaxshilab o’rganib chiqishi lozim, quruq tanqid foydabermayapti, deydi. “Uzoq-muddatli strategik hamkorlikkaasoslangan yo’nalish bo’lishi shart. Chunki bugun dunyoning istalganmamlakatida kamchilik, muammo, hatto inqiroz yoqasiga yetib qolganholatlar ham uchraydi. Lekin hech kimda bu muammolarni bir yoki ikkikunda to’g’rilab qo’yadigan sehrli tayoqcha yo’q”,- deydi tadqiqotchi. Kevin Jounsfikricha inson huquqlari va demokratiya targ’iboti endi g’oyaviy emas,“amalda nima qilish mumkin”? degan asnoda olib borilishi mumkin. BillKlinton davrida huquq va fuqaro jamiyatiga e’tibor katta bo’lgan. Xillari Klinton mintaqa bo’ylab safar qilib, erkinlik va oshkoralikhaqida gapirgan. Bugun vaziyat o’zgacha. AQShda asoslangan nohukumattashkilotlarning mintaqada ishlashi og’irlashgan. Ular xalqnirahbarlarga qarshi qayrayotganlikda gumon qilinadi. Ular maqsad yordamberish deya qanchalik tushuntirmasin, bu tashkilotlarga ishonch past. Amerika ana shu ishonchni tiklash yo’llari ustida o’ylanmoqda. Xillari Klintonning xulosasi shuki, O’zbekiston kabi yoshdavlatlar demokratiya va oshkoralik nima ekanini yaxshi tushunmas ekan,ularga erkinlik haqida aql o’rgatish befoyda. Muloqot, muloqot vamuloqot, deydi Klinton. O’zbekistonlik va amerikaliklarziyolilar nazarida hozir ikki tomonlama aloqalarni jadallashtirishuchun noyob imkoniyat paydo bo’lgan. AQSh yadroviy xavfsizlik, ta’lim,biznes va sog’liqni saqlash kabi sohalarda ko’makni oshirsa, deydiular, uning mintaqada nufuzi oshadi. Obama “buyruq berishni bas qilib,xalqlar dardiga quloq tutamiz”, - deyapti. Bu narsa amalda qanday aksetishini baholashga hali erta. Lekin odamlar astalik bilan bo’lsa-da,biror o’zgarish bo’lishini kutmoqda.