Shanxay Hamkorlik Tashkiloti nega Rossiya kutgan javobni bermadi?
A'zo davlatlar Rossiya-Gruziya tinchlik sulhini bir ovozdan ma'qulladi. Kreml Janubiy Osetiya va Abxaziya mustaqilligi masalasida ham d
Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga (ShHT) a’zo davlatlar Dushanbedagisammit oxirida qo’shma deklaratsiya imzoladi. Uning qisqacha mazmuniquyidagicha: Janubiy Osetiyadagi mojaro tashvishga molik, tomonlar ixtilofnimuzokara yo’li bilan hal qilishi lozim. Tashkilot nazarida Rossiya Gruziyadagi nizoni tezkorlik vashiddat bilan bartaraf etib, to’g’ri ish qilgan. Shu bilan birga, har birdavlatning hududiy yaxlitiligi, madaniy va tarixiy an’analarini hurmat qilish lozim,deydi Shanxay Hamkorlik Tashkiloti rasmiylari. Rossiya esa Janubiy Osetiya va Abxaziya mustaqilligini tanolib, bu nizomni, mavjud xalqaro qonunlarni buzgan. G’arb davlatlari Kremlningqarorini keskin e’tiroz bilan qarshi oldi. Xitoy ham xavotirda ekaniniyashirmayapti. Xitoy ko’plab millat va elatlar yashaydigan davlat, hukumatbo’lginchi guruhlar bilan kurashib keladi. Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga a’zoboshqa davlatlar, xususan, O’zbekiston, Qozog’iston va Tojikiston uchun hambo’lginchi, isyonchi kuchlar yot muammo emas. Hech kim tarafkashlik qilib,Rossiya manfaatini o’z manfaatlaridan ustun qo’ymoqchi emas. Tarozining birpallasida G’arb va AQSh bilan siyosiy-iqtisodiy aloqa tursa-yu, ikkinchipallasida Janubiy Osetiya va Abxaziya mustaqilligi tursa, Shanxay HamkorlikTashkilotiga a’zo davlatlar qay birini tanlashini aytish qiyin emas. Dushanbedagi sammitda Dmitriy Medvedev prezident sifatidailk bor qatnashdi. U Shanxay Hamkorlik Tashkiloti a’zolarini o’zigaog’dirishga, undan o’rnak olib, Abxaziya va Janubiy Osetiya mustaqilligini tanolishga ko’ndirmoqchi edi. Biroq hech bir davlat Rossiyaga ergashmadi. Rossiya prezidenti Dmitriy Medvedev nazarida Gruziyadagimojaro oxirgi yillarda ro’y bergan eng mudhish fojealardan biridir. G’arb matbuotiKavkazdagi urushni xolis yoritmagan, kim haq va kim nohaq ekani haqida yanglishtasavvur paydo bo’lgan, deydi Medvedev. Yevropa Ittifoqida rasilik qilayotgan Fransiya kelasidushanba favqulodda yig’ilish o’tkazmoqda. Rasmiy Parij nazarida Rossiyaningharakatlari sanksiyaga loyiq. Kreml Moldova, Ukraina va Qrim yarimoroligatajovuz qilishi mumkin, deydi Fransiya Tashqi ishlar vaziri Bernar Kushne. Rossiya Tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov bu taxminni “g’irt safsata” debatagan. “Gruziyaga qarshi harbiy kuch ishlatib, Rossiya ShHTdavlatlarini noqulay sharoitga solib qo’ydi. Rossiya butun dunyoga o’z qurolkuchini ko’rsatib qo’ydi. Shuning uchun ShHT sammitida o’ziga kerak bo’lganyakdilikka erisholmadi”, - deydi tojikistonlik tahlilchi Ilhom Yusupov. Ba’zilar nazarida Rossiya Qozog’iston hududiga da’vo qilishi mumkin. Qozog’izton ham bir vaqtlar Qirg’izistonga o’z yerini berib qo’ygan. “O’zbekiston Zafarobod yerlarini qaytarishga harakat qiladi degan gaplar bor.Tojikistonning esa ba’zi yerlari Bekobod, Toshkent territoriyasiga qo’shilibqolgan. Agar bu masalalar ko’tarilsa, og’ir oqibatlarga olib kelishi mumkin”, -deydi tojikistonlik olim. Unga ko’ra, bu kabi omillar tufayli ShHTga a’zomamlakatlar Rossiyaning Kavkazga nisbatan siyosatini ochiq qo’llay olmaydi. Ba’zi tahlilchilar Rossiya ShHT sammitida bu tashkilot harbiy salohiyatinikuchaytirish masalasini ko’tarishini aytgan edi. Lekin Dushanbeda o’tgansammitida Rossiya o’ylaganidek bo’lmadi. “Sammitda Afg’oniston masalasi asosiy mavzu bo’lib qolaverdi. O’zbekistonprezidenti bu masalada NATO bilan hamkorlikni unutmaslik kerakligi ta’kidladi. Islom Karimovning so’nggi gapiga Rossiya prezidenti Medvedevning sammitdavomida qilgan chiqishiga javobdek qarasak bo’ladi,” - deydi jamiyatshunosIlhom Yusupov. Regionda transport yo’llarini rivojlantirish, o’lka xafvsizligi, narkotrafikkaqarshi kurash, energetik va va oziq-ovqat taqchilligi, chegaraoldi suvmuammolari, iqtisodiy va moliyaviy aloqalarni rivojlantirish, investisiya vaekologiya singari masalalar sammit kun tartibida bo’ldi. Lekin Islom Karimovning tashrifi davomida viza tartibini bekor qilish vachegaralarni ochish haqida biror yangi gap aytilmagan.