O'zbekistonda ko'pchilik hayotdan rozi, so'rov natijasi haqiqatmi?
"Ijtimoiy fikr" markazi o'tkazgan so'rov ishtirokchilarining 90 foizi O'zbekistondagi islohotlardan rozi ekanini ma'lum qildi. Ular naz
“Ijtimoiy fikr” tadqiqot markazi o’tkazgan so’rov ishtirokchilarining 90 foizi O`zbekistondagi islohotlardan rozi ekanini ma’lum qildi. Ular nazarida O’zbekistonning chet-eldagi obro’si kun sayin oshib bormoqda. “Ijtimoiy fikr” markazi direktori o`rinbosari Marat Xojimuhamedov fikriga ko`ra, O`zbekiston konstitutsiyasining 14 yilligi munosbati bilan o`tkazilgan so`rovda qatnashganlarning 67 foizi qishloq aholisi. Ularning qariyb 90 foizi Konstitutsiyaviy huquqlar ta`minlanayotganidan qoniqish hosil qilgan. Xo`jimuhamedovning aytishicha, so`rovda respublika bo`yicha 1,5 mingdan oshiq kishi tasodifiy tanlov asosida qatnashgan, so`rovlar ishtirokchilarning uylarida otkazilgan. “Bizning tadqiqotlarimizga ko`ra, aholining 90 foizi muntazam ravishda O`zbekiston televideniyesining “Axborot” dasturini ko`rib boradi. Shuning uchun ham ularning javoblari mantiqli”, - deydi Xo`jimuhamedov. So`rovga ko`ra, ishtirokchilarning 90 foizi mamlakatda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlardan rozi. “Biz “Respublikamizda olib borilayotgan islohotlardan qoniqasizmi, davlatimiz rahbari boshchiligida huquqiy, iqtisodiy, tashqi siyosiy islohotlarga munosabatingiz qanday?” degan savollar bilan murojaat qilganmiz”, - deydi “Ijtimoy fikr” markazi vakili. Mustaqil kuzatuvchilardan biri “Ijtimoiy fikr” markazining tadqiqotlari hukumat buyurtmasi asosida amalga oshirilgan va so`rovlarda faqat hukumat a`zolari ishtirok etgan bo`lishi mumkin deb hisoblaydi. Huquq himoyachisi A`zam Turg'unov nazarida “Ijtimoiy fikr” tadqiqotlarining xulosalari haqiqatdan juda uzoq. “O`zbekistondagi hayotni, Konstitutsiyaviy huquqlar ta’minlanayotganini televideniyeda qanchalik bezab ko`rsatishmasin, baribir amalda hayot boshqacha ekani ayon bo’lmoqda”. A`zam Turg`unov Konstitutsiyaning 39-moddasini misol tariqasida keltiradi. Bu moddaga ko`ra, mamlakatdagi nafaqa, ijtimoiy va eng kam maosh miqdori bir oylik iste`mol korzinasidan kam bo`lmasligi kerak. “Lekin biz 15 yildan buyon mustaqilmiz, buyuk kelajak sari qadam tashlayapmiz, “projitochniy minimum” nima ekanini hech kim bilmaydi, bu boradagi qonun u yoqda tursin. Lekin eng kam ish haqi, nafaqa miqdorlari belgilab qo`yilayapti. Bu Konstitutsiyani ishlayotganidan darak beradimi, yoki o`lib yotganidan... Bu o`lik holatdagi konstitutsiya”, - deydi Turg`unov. Uning ta’biricha, konstitutsiya amalda ishlaganda, 15 yildan buyon 39-modda haqida eslanar edi, narxlar nimaga asosan belgilanayotgani izohlanar edi, nega aholi kommunal xizmatlardan qarz bo`lib kelayotgani haqidagi savollarga javob topilar edi. A`zam Turg`unov so`nggi paytda O`zbekistonda bo`lgan norozilik namoyishlari aholining O`zbekistondagi ijtimoiy vaziyatga munosabatini yaqqol ko`rsatgan deb hisoblaydi. “Bu odamlarni hech kim ko`chaga majburlab, olib chiqmagan yoki muxolifat vakillari borib undamagan. Ularning o`zlari hukumatga nisbatan norozil bildirib chiqishdi, bu odamlarning hammasi bugungi hayotidan, hukumatdan norozi”, - deydi Turg`unov. “Ijtimoiy fikr” markazi o’tkazgan so’rov natijalari e`lon qilinishidan biroz avval Toshkent viloyatining Cihnoz tumanida norozilik namoyishi bo`lib o`tgan. Yaqinda esa Qoraqalpog`istonning Xo`jayli tumanida aholining chiqishi, ko`chada qatnovning berkitib qo`ilishi kuzatilgan. Xo`jaylida namoyishga chiqqan aholi gaz ta’minotini yaxshilashni talab qilgan. Qish mavsumida aholining gazsiz qolishi nafaqat Qoraqalpog`iston, balki respublikaning barcha viloyatlariga tegishli ahvol. “Masalan nafaqalarni tarqatayotganda yonida “raygaz”dan va “svet”dan kassir yuradi, gaz yo’q lekin pulni to`la deydi. Gazni yoqadida, mana gaz bor pulini to`la deydi, gaz pulini to`lganingizdan keyin uch kun yonadi, shu bilan gazni boshqa mahallaga o`tkazib u yerdan pulni yi`gishni boshlashadi. Odamlar g`o`zapoya yoqayapti, daraxtlarni kesib yoqayapti. O`tin qimmat, bir moshini yuz ming so`m, oylik 25-50 ming so`m bo`lsa, hamma ham ololmaydi, faqat kim taksichilik qilayotgan bo`lsa, bir-ikki so`m topish mumkin”, - deydi mahalliy aholi vakillaridan biri. O`zbekistonda mavjud fikrga ko`ra, hozir asosiy muammo ishsizlik. Erkaklarning tirikchilik uchun mamlakatdan chiqib ketishi turli muammolar tug`dimoqda. Turmush tashvishlari asosan ayollar zimmasida qolmoqda. Kuzatuvchilar ta`kidlashicha, “Ijtimoy fikr” tomonidan o`tkazilgan tadqiqotlar hukumat bildirgan munosabatga asoslangan bo`lishi mumkin.