Amerikada korrupsiya va oshkoralik yonma-yon yuradi
Illinoys shtati gubernatori Rod Blagoyevich Barak Obama prezidentlikka saylangach bo'shab qolgan senatorlik o'rnini pullashga uringanli
Shu kunlarda Illinoys shtati gubernatori (Rod Blagojevich) tergovostida. Blagoyevich Barak Obama prezidentlikka saylangach bo’shab qolgansenatorlik o’rnini pullashga uringanlikda ayblanmoqda. Shtatning Kongressdagia’zosi muddatdan avval o’rnini tark etsa, gubernator tanlagan odam bu joyniegallaydi. Ammo bu qonun doirasida amalga oshirilishi lozim. Tergovga boshchilik qilayotgan federal prokuror Patrik Fitzjerald (Patrick Fitzgerald) esa tekshiruv davometmoqda, qora ishlar haqida dalil-isbot ko’p deydi. "Bu ish shu qadar korrupsiyaga botganki, Linkolnni qabridan turgazib yuboradi". Blagoyevich, deydi federal prokuror, mahalliy kasalxona va matbuotga do’qqilib, ularga turli moliyaviy talablar qo’ygan. Ayrim tashkilotlardan poraso’ragan. Aks holda byudjet qirqiladi deb ogohlantirgan. Jurnalistlarga bosim o'tkazgan. Tergovchilarningaytishicha, gubernator Barak Obamadan qolgan senatorlik o’rnini katta pulgasotmoqchi bo’lgan. Buni isbotlovchi suhbatlar yozib olingan, deydi prokurorFitzjerald. "Mana eshiting: “Bu oltin imkoniyat. Uni quruqqa berib yuboradigan ahmoq yo’q,”– deydi gubernator". Barak Obamaning bu ishga aloqasi yo’q, deydi tergovchilar. Ularninganiqlashicha bo’lajak prezident bu haqda bilmagan. "Men gubernatorning idorasi bilan gaplashmaganman. Bunday ishlardan xabarim hambo’lmagan",- deydi Obama. Lekin bu kabi qing’ir qilmishlar AQSh siyosatida yangilik emas. Alyaskasenatori (Ted Stevens) neft kompaniyalaridan mo’may pora olganlikda aybdor debtopilgan. Stivens Kongressga qayta saylanishgaharakat qildi, ammo xalq bunga yo’l qo’ymadi. Uning 40 yillik siyosiy faoliyatichilparchin bo’ldi va yaqinda Senatni ko'zida yosh bilan tark etdi. Luiziana shtatidan saylangan kongressmen (William Jefferson) ham poraxo’rlik va vakolatini suiste’molqilganlikda ayblanib, sud qilinmoqda. 2006 yilda tergovchilar uyini tintuvqilganida muzlatgichidan 90 ming dollar topilgan. Jefferson ham shu tariqaKongressdagi o’rnini boy berdi. SiyosatshunosAllan Lixtman (Allan Lichtman) bu hollardan ajablanmaydi. “Hamma pul ketidan quvadi. Siyosiy qudrat odamni ochko’zlikka undaydinazarimda. Bu siyosatchilar o’zini qonundan ham ustun deb biladi. Vijdoninisotadi”, - deydi Lixtman. Lixtmanning aytishicha Amerikada siyosiy korrupsiya tarixi uzoqqa taqaladi. 1860-yillarda,fuqarolik urushi ketidan, Ulissis Grant (Ulysses Grant) prezidentlikka kelgan paytda, AQShdayulg’ichlik eng yuqori darajaga chiqqan. Urushdan tiklanish davri poraxo’rlikdavri sifatida ham tanilgan. Bu qaltis yillarda siyosatchilar xalqni rosao’margan. 1920-yillarda,Vorren Xarding (Warren Harding) prezidentlik paytida, neft manbalarini rivojlantirish uchunharakat avj olgan bir davrda, tabiiy boyliklar uchun javobgar vazir Albert Foll(Albert Fall) poraxo’rlikda ayblanib, sud qilingan va qamalgan. 1970-yillardaesa Richard Nikson (Richard Nixon) muxolifatga qarshi ishlarda ayblanib, prezidentlikdanketgan. 2003-2005 yillarda Vakillar Palatasida respublikachilar, o'sha paytda ko'pchilik, yetakchisi bo'lgan (Tom DeLay) korrupsiya ayblari ostida qoralanib, Kongressdan haydalgan. "Afsuski, davlatimiz tarixi korrupsiya va yulg’ichlik bilan belangan. O’tganyillarda ayniqsa ko’p ishlar fosh etildi.Tizim oshkora ekan, xalq bu illat haqida yaxshi biladi va uni ochiqmuhokama qiladi",- deydi Lixtman. "Korrupsiyaga berilgan arboblarni tergov qilamiz, javobgarlikka tortamiz vajazolaymiz, hatto eng oliy lavozimda o’tirgan insonlarni ham. Lekin ularninghammasini ushlanmoqda deya olmaymiz",- deydi Lixtman. Barak Obama “prezidentlik davrimda korrupsiya va poraxo’rlikka qarshi keskinchoralar ko’raman” deya va’da bergan. “Marhamat,Rod Blagoyevich mashmashasi”, - deydi tahlilchilar, Obamaga so’zida turaolishini isbotlash uchun bir imkoniyat.