Faollar: Tashqi dunyo O'zbekistonda ahvol og'ir ekanini tushunmayapti
Yaqinda O'zbekistonda o'lgan ikki mahbusning jasadida qiynoq alomatlari aniqlangan. Tohir Nurmuhamedov va Fitrat Salohiddinov diniy eks
24 noyabr kuni Irlandiya poytaxti Dublinda huquq himoyachilarining xalqaro anjumani ish boshlaydi. Yaqinda BMTning Qiynoqlarga qarshi qo'mitasi yig’ilishida O’zbekistondagi vaziyat muhokama qilingan. Inson huquqlari bobida O`zbekiston inqiroz yoqasida degan xavotirlar mavjud. Inson huquqlari bo’yicha xalqaro tashkilotlar ma’lumotiga ko`ra, O`zbekistonda qiynoqlar va inson huquqlari bilan bo`gliq vaziyat og`irlashgan. Biroq BMTning qiynoqlarga qarshi qo`mitasi yig`ilishida chiqish qilgan O`zbekiston rasmiylari buni tilga olmagan. Mazkur yig`ilishda O`zbekiston rasmiy delegatsiyasidan tashqari nodavlat tashkilotlar, “Ezgulik” va Qiynoqlarning oldini olish bo`yicha tezkor guruh vakillari qatnashgan. O'zbekiston Tashqi ishlar vazirligi ta’kidiga ko’ra, mamlakatda qiynoqlarni bartaraf etishga qaratilgan choralar amalga oshirilmoqda. Yig'ilishda O'zbekistonda inson huquqlariga oid qator muhim savollar ko`tarilgan. Jumladan, ekspertlarni qiynoq holatlari bo'yicha Ombusdmanning mustaqil tekshiruv o'tkaza olish vakolati qiziqtirgan. “O`zbekiston delegatsiyasi bu savolga javob bera olmadi. Rasmiy hisobotda Ombudsman arizalarni tekshirishi ko`rsatilgan, lekin o’z tajribamizdan kelib chiqib shuni aytishimiz mumkinki, qiynoq holatlarini tekshirish bo`yicha inson huquqlari vakili hech qanday harakatlar qilmagan”, - deydi tezkor guruh vakili Suhrob Ismoilov. BMT qo`mitasi mutaxassislarini qiziqtirgan masalalar quyidagicha: O`zbekistondan chiqarib yuborilgan xalqaro tashkilotlar faoliyati, nima sababdan Qizil Xoch Tashkiloti qamoqxonalarga hamon kiritilmayotgani va hokazo. O`zbekiston rasmiy delegatsiyasi bu savolga ham to`liq javob bermagan. Inson huquqlari bilan bog'liq vaziyat Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining Jenevada o'tgan yig'ilishida ham muhokama qilingan. 2008 yildan mazkur tashkilotga raislik Finlyandiya zimmasiga o`tadi. Shu munosbat bilan yaqinda Finlyandiya tashqi ishlar vazirligida Markaziy Osiyo huquq himoyachilari bilan uchrashuv o`tgan. O`zbekiston tomonidan qatnashgan huquq faoli Tolib Yoqubov Yevropada O`zbekistondagi vaziyat haqida noto’g’ri xulosalar mavjudligi, huquq faollari qamoqda saqlanayotgani, shunday vaziyatda Yevropa Ittifoqi sanksiyalarni yumshatishi taajubli hol ekanini aytgan. Inson huquqlari tashabbus guruhi rahbari Surat Ikromov o’tgan oy O`zbekistonda ikki mahbus qiynoqlardan vafot etganini ma`lum qiladi. “Hozir shartlar O`zbekiston tomonidan qo`yilayotganga o`xshaydi. Nima qilish kerakligini O`zbekiston belgilayotgandek. BMT, Yevropa Ittifoqi, Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti birgalikda harakat qilishi, bosim o`tkazishi kerak. Vaholanki, masalan, Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti vakolatxonasi biz kabi norasmiy tashkilotlar bilan ishlamaslik haqida maxsus memorandum qabul qilmoqda”, - deydi Ikromov.