Mark Parris: Türkiye Üzerindeki Çekişme Doğal - 2002-10-03
ABD’nin eski Türkiye Büyükelçisi Mark Parris'e göre Washington, Türkiye'nin kaygılarını her zamankinden daha fazla anlıyor
Irak’a karşı muhtemel bir askeri harekat tartışmaları sürerken Türkiye’nin oynayacağı rol de uluslararası alanda gündeme geliyor. Hafta içinde Irak Başbakan Yardımcısı Tarık Aziz Türk hükümetinden Amerika’yı savaştan vazgeçirmesini isterken, aynı günlerde ABD Dışişleri Bakan yardımcılarından Elizabeth Jones Ankara’daydı. Jones da Amerika’nın, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin çıkarmasını istediği Irak tasarısına destek arıyordu. Bu gelişmeleri ABD'nin Türkiye eski Büyükelçisi Mark Parris’le konuştuk. Dış politika alanında danışmanlık yapan Parris, dikkatlerin Türkiye üzerinde toplanmasının şaşırtıcı olmadığını söyledi: "Burada Irak tartışması başladığından beri bir operasyon sırasında Amerika’nın ihtiyacı olan ülkenin Türkiye olduğu konuşuluyordu. Bu nedenle Bush yönetiminin Türkiye’ye üst düzeyde önem vermesi şaşırtıcı değil. Yılın başından itibaren Başbakan Ecevit’in Washington ziyareti, Başkan Yardımcısı Cheney ile Savunma Bakan Yardımcısı Wolfowitz’in Türkiye ziyaretleri, daha sonra Dışişleri müsteşarı Uğur Ziyal’in Washington ziyareti ve en son da Elizabeth Jones’un Ankara temasları oldu." Büyükelçi Parris, bu görüşmelerin açık ve dürüst olduğunu, muhtemel bir operasyon için gereken zeminin uzun zamandır hazırlandığını söyledi. Parris, Bağdat yönetiminin bu süreci olumsuz yönde etkilemeye çalışmasının da sürpriz olmadığını kaydetti. "Tarık Aziz’in Türklerin kafasında her çeşit soru işareti uyandırmak için çabalaması anlaşılır bir durum. Türkiye üzerindeki bu çekişme doğal. Washington’dan bakınca Türkiye-Amerika ilişkisinin ne kadar değerli olduğu yıllar içinde defalarca ispatlanmıştır. Sonuçta iki tarafın da rahat olduğu bir çözüme ulaşılacaktır." Parris, Washington’da neden Türkiye’nin Irak’ta müdahaleye karşı olduğunun anlaşıldığını söyledi ancak Irak’taki durumun kabul edilemez duruma geldiğine dikkati çekti: "Ekonomik programda gelişmeler kaydedilirken Türkiye’nin çok yakınında bir savaşa karşı olması anlaşılır bir şey. Önümüzdeki haftalarda Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplumda Irak’la ilgili tartışmalar, nerede olurlarsa olsunlar herkesin konuyu anlamasını sağlayacak. Bush yönetimi bu konuda gerçeklerle yüzyüze gelinmesine yardımcı olacak. Irak 1991 yılında üstüne aldığı sorumlulukları yerine getirmiyor, Saddam rejimi başarılı olamadı ve bu da kolayca kendi haline bırakılacak bir durum değil." Peki Irak’ta muhtemel bir operasyon sonrası özellikle Kürt bölgelerinde ne gibi gelişmeler olacak? Amerika’nın bu konudaki planları neler? Ve Amerika Bağdat yönetimine karşı hem Türkiye’nin hem de Iraklı Kürtlerin desteğini ararken her iki tarafı da dengede tutmayı nasıl başaracak? Büyükelçi Parris’in bu sorulara yanıtı şöyle: "Bu konuda son bir yıl içinde Türkiye ile Amerika arasındaki görüşmeler sonucu hem Amerikan medyasında hem de yönetimde Türkiye’nin kaygılı olduğu konularda daha fazla anlayış oluştu. Bir yıl önce Irak’taki Türkmenler konusundan bahsetseydiniz Washington’da size boş gözlerle bakarlardı. Şimdi ise Türkmenlerin temsilcileri Iraklı muhalefet gruplarının toplantılarına çağrılıyor." Türkiye’nin kaygılarının Washington’da artık daha fazla anlaşıldığına Mark Parris başka bir örnek daha verdi. Bu da Savunma Bakan Yardımcısı Paul Wolfowitz’in, Irak’ın bütünlüğünü korumanın ve herhangi bir şekilde Kürtlerin bağımsızlığını ilan etmesine kamuoyu önünde güçlü bir şekilde karşı çıkılmasının önemini vurgulamasıydı: "Herhangi bir şekilde kuzeyde Kürtlerin bir devlet olarak bağımsızlığını ilan etmesi ya da gelecekteki Irak’ta büyük ölçüde özerkliğe sahip olmaları sonucunda bunun bağımsızlığa eşdeğer bir şekle gelmesine karşı olmak gerektiği vurgulandı. Sonuçta Amerika ve Türkiye’nin açık bir şekilde diyaloğa devam etmesi, kaygılarını diğer tarafın anlamasına yardım etmesi önemlidir. Geçmişte olduğu gibi bu sefer de ortak bir dil bulacak ve kendi politikalarımızı yaparken birbirimizin çıkarlarını göz önünde bulunduracağız." ABD’nin eski Türkiye Büyükelçisi Mark Parris’e, 3 Kasım’da yapılacak genel seçimlerin Washington’da herhangi bir kaygı yaratıp yaratmadığını da sorduk. Parris, Türkiye’de hükümet değişikliği ihtimalinin Washington için önemli olduğunu ve seçimlerin dikkatle izlendiğini belirtti ancak seçim sonucunun iki ülkenin birlikte çalışmasına engel oluşturacağının düşünülmediğini söyledi.