Düzel: ‘Bulmacayı Bırak, Fotoğrafa Bak’
Prof. Dr. Emrah Düzel unutkanlığa karşı bulmaca çözdürüldüğünü, ancak fotoğrafa bakmanın beyni çok daha aktif hale getirdiğini söylüyor
Özellikle 65 yaş üzerindeki insanların sağlığını tehdit eden Alzheimer 21. yüzyılın hastalığı olarak tanımlanıyor ve dünya çapında yaşlı nüfusun artması nedeniyle giderek daha büyük bir sağlık problemine dönüşüyor. Unutkanlıkla başlayıp, hastaya bilinç kaybı ve hareket dengesizliği yaşatan Alzheimer kadınlarda daha sıklıkla görülüyor. Değişik kaynaklara göre dünyada 40 milyon, Türkiye’de de yaklaşık 400 bin Alzheimer hastası olduğu tahmin ediliyor. Hastalığı yenmek şu an için mümkün değil, ancak ilerlemesini yavaşlatacak ilaç tedavileri var ve buna paralel başlangıç aşamalarında sanat ve müzikle tedavi gibi yöntemler uygulanıyor. Almanya’nın Magdeburg Üniversitesi ile İngiltere Londra Üniversitesi’nde hafıza üzerine araştırmalar yapan nöroloji uzmanı Prof. Dr. Emrah Düzel’in Alzheimer konusundaki bir araştırması, terapide yeni bir çığır olarak tanımlanıyor. ‘Bulmacayı bırak, fotoğrafa bak’ başlıklı teziyle Magdeburg Otto von Guericke Üniversitesi’nin 2011/2012 araştırma ödülününü kazanan Profesör Düzel, Alzheimer hastalarına unutkanlığa karşı bulmaca çözdürüldüğünü, ancak fotoğrafa bakmanın beyni çok daha aktif hale getirdiğini ispatladığını anlatıyor. 32 yaşında profesör olan ve nöroloji konusunda Almanya’nın en saygın uzmanlarından biri olarak değerlendirilen Düzel, Alzheimer’e karşı sürdürülen mücadelenin önemli bir noktaya geldiğini, ancak tam anlamıyla tedavi için daha zamana ihtiaç olduğunu aktarıyor. Son olarak ABD’nin Teksas Üniversitesi’nde araştırmacılar, Alzheimer hastalığının meydana gelmesinde rol oynadığı düşünülen proteine karşı deneysel bir aşı geliştirdi. Uzmanlar aşıyı ümit verici olarak tanmlıyorlar. Araştırmam iki etaptan oluştu. Birinci bölümde 20-30 yaş arasındaki gençleri kullandım. İkinci bölümüyse yaşlı insanlar üzerinde yaptım. Her iki grupta da aynı sonuca ulaştım. Amacım insan beyninin tanıdık bilgiler karşısında yeni bilgileri tercih edip etmediğini bulmaktı. Deneklere portreler ve manzara fotoğrafları gösterdim. Bu esnada manyetik rezonans tomografi tekniğiyle beyin aktivitesini ölçtük. Beynin tanıdık resimler karşısında aktive olmadığını, resimler ne kadar tanıdık olayları gösteriyorsa, beyindeki aktivitenin o kadar azaldığını tespit ettik. Hatta tanıdık resimleri ilginç kılmak için, trafik kazası fotoğrafları bile gösterdim. Bu resimler bile beyni aktive etmedi. Bunun üzerine deneklere hiç tanımadıkları manzara ve kent resimleri gösterdim. Bu sırada beyindeki aktiviteyi ölçtük. Şaşırtıcı sonuçlarla karşılıştık. Çünkü beyinde bu fotoğraflardan aktivite oldu. Sözcük öğrenirken, hep aynı sözcükleri tekrar ederek öğrenmek yeterli değil. Ancak sözcükleri tekrar ederken bu sözcüklerin arasına yeni sözcükler kattığımız zaman öğrenme daha etkili gerçekleşiyor. Hatta zihinde daha da kalıcı oluyor. Bu nedenle çocuklarımız ders çalışmaya başlamadan önce beş dakika manzara fotoğraflarına bakmalı. Bu fotoğraflar, öğrenmeyi çok daha verimli yapıyor. Hatta beş dakika bunlara bakmak beynin 35-40 dakika canlı kalmasını sağlıyor. Yeni şeyler öğrenmek, yeni kasabalar, kentler veya ülkeler görmek, insan beynini daha canlı tutuyor. Bu arada bulmaca çözmenin beyne katkısı da sanılanın aksine çok fazla olmuyor. Emrah Düzel (43) Düzce doğumlu. Diş hekimi babasının yurtdışında iş bulması nedeniyle eğitimine Almanya’da başladı. Tıp fakültesini bitirdi. 32 yaşında Almanya’da tıp profesörü unvanını aldı. 40 yaşında Almanya ve İngiltere’deki üniversitelerde eş zamanlı olarak yönetici oldu. 2005’ten beri Londra Üniversitesi (UCL) Tıp Fakültesi Nöroloji Enstitüsü’nde araştırmalar yapıyor. Aynı zamanda Magdeburg Üniversitesi Kognitif Nöroloji ve Demans Araştırmalar Enstitüsü’ne başkanlık yapıyor. UCL Nöro Görüntüleme Merkezi’nin de onursal başkanı. Çeşitli nörolojik hastalıklardan mustarip genç ve yaşlı hastaların üzerinde çalışmalar yapıyor. Ayrıca Magdeburg DZNE (Alman Nörojenaratif Hastalıklar Merkezi)’de bozuk ya da yaralı dokuların yeniden oluşması veya oluşturulmasına müdahale yöntemleri üzerinde araştırmaları var. Almanya’daki Magdeburg nörolojik hastalıklar merkezinde araştırmaları için özel kurulmu? IKND (Institute for Kognitive Neulogie & Dementia Resarche)’nin yöneticiliğini yapıyor. Son araştırması Alzehimer üzerine. Bu hastalığın bulmaca çözerek değil, fotoğraflara bakarak gerilediğini keşfetti.