İnsan Hakları Gözlem Örgütü Raporu
ABD sert eleştiriye hedef oldu; Türkiye'de ise değişik alanlarda hem ilerleme hem gerileme görüldüğü belirtildi
İnsan Hakları Gözlem Örgütü, Amerika’yı, terör sanıklarına kötü muamele etmede ve “bilinçli bir politika” izlemekle suçladı. Merkezi New York’taki Örgütün 2006 yılı raporunda, Bush yönetiminin terörle mücadele çerçevesinde “işkence yapılmasını onayladığı” savunuldu. İnsan Hakları Gözlem Örgütü, Başkan Bush’un terör sanıklarına yapılan kötü muamele iddialarını soruşturması için bağımsız bir savcı atamasını da istedi. Beyaz Saray sözcüsü Scott McClellan, örgütün suçlamalarını “siyasi” olduğunu öne sürerek reddetti. Örgüt, İngiltere’yi de, terör sanıklarını işkencenin yaygın olduğu ülkelere göndermekle suçladı. İnsan Hakları Gözlem Örgütü, Rusya, Çin ve Özbekistan hükümetlerinin, “terörle mücadele” kisvesi altında siyasi muhaliflerine baskı yaptığını da vurguladı. İnsan Hakları Gözlem Örgütü, Türkiye’deki durumu ise "karışık" olarak nitelendirdi. Raporda “Hükümetin, reformlara belirli bir bağlılık gösterdiği,” ancak “Türkiye’nin, adalet, emniyet ve ordu içindeki reform karşıtı unsurların etkisi altında kalmaktan kurtulamadığı” öne sürüldü. İnsan Hakları Gözlem Örgütünün raporunda, Türkiye’de işkence ve kötü muamele olaylarında azalma gözlendiği; ancak ifade ve dil özgürlüğü alanlarında çok az ilerleme kaydedildiği vurgulandı. Raporda bu yıl Amerika Birleşik Devletleri’ne geniş yer ayrıldı. Rapora göre Amerika’nın insan hakları ihlalleri, bir dizi alt düzey sorumlunun hatasından değil; üst düzey devlet yetkililerinin bilinçli tercihlerinden kaynaklanıyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün New York başkan yardımcısı Carroll Bogert raporu radyomuza değerlendirdi. Raporda öne çıkan konunun Amerika’yla ilgili rahatsız edici gelişmelerin belirtten Bogert, “2005 yılında işkence ve kötü muamelenin, Bush yönetiminin terörle mücadele stratejisinin bilinçli bir parçası olduğunu görüyoruz. Bu durum, küresel düzeyde insan haklarını baltalayan bir gelişme. ABD'nin elindeki bazı zanlıları sorgulanmak üzere Doğu Avrupa ve bir çok Ortadoğu ülkesine yolladığını da rapor kanıtlarla ortaya koyuyor. Zanlıların gönderildiği ülkeler arasında Fas, Ürdün ve Mısır gibi sorgulamalarda işkencenin kullanıldığı ülkeler de var olduğunu biliyoruz” dedi. İngiltere ve Kanada gibi Amerika'nın müttefiklerinin de, uluslararası koruma prensibini hiçe saydıklarını belirten Bogert, Avrupa Birliği’nin de insan haklarını başka ülkelerle ilişkilerinde ikinci plana ittiğini vurguladı. Bogert ayrıca, Özbekistan, Rusya ve Çin gibi ülkelerin, Amerika'nın terörle mücadele kampanyasını, kendi siyasi muhaliflerine saldırıya kılıf olarak kullandıklarına da vurgu yaptı. Batılı güçlerin insan hakları konusunda önderliği ihmal etmesi nedeniyle, konunun göz ardı edilerek bu ülkelerle siyasi, sosyal ve iktisadi ilişkiler kurulduğunun altını çizdi. Raporda ele alınan 70 ülkeden bir tanesi de Türkiye’ydi. Bogert Türkiye ile ilgili şöyle konuştu: “Türkiye İnsan Hakları İzleme Örgütü için önemli bir ülke. Biz uzun yıllardır Türkiye’yi izliyoruz. Türkiye insan hakları konusunda büyük yol kat etti. Ancak 2005 yılında bir gerileme görüyoruz. Bu yıl Türkiye'nin insan hakları alanında çelişkili bir tablo sergilediği gözlemledik.” Carroll Bogert, Türkiye’de ifade özgürlüğü konusunda hala büyük sorunlar yaşandığını belirtti. Yaptıkları açıklamalar yüzünden bir çok kişi hakkında davalar açıldığını, vurgulayan Bogert, bu davaların çoğunun cumhurbaşkanına, bayrağa ve devlet kurumlarına hakaret suçlamaları yüzünden olduğuna dikkat çekti. Özellikle Orhan Pamuk davasının uluslararası örgütler tarafından yakından izlendiğini belirten Bogert, kendilerinin de davayı izlediklerini ve izlemeye devam edeceklerini bildirdi. Bogert, bunun dışında hükümetin reformlara belli düzeyde bağlılık gösterdiğini ancak yargı, polis ve ordu içinde 'reform-karşıtı' olarak nitelenen bazı çevrelerin bu süreci engellemeye çalıştığını öne sürdü. Rapora göre, Türkiye'nin insan hakları alanında kaydettiği başlıca gelişmenin, işkenceyle mücadelede sürekli ilerleme sağlanması olduğunu belirten Bogert, yine de karakollarda dayak ve işkenceye ilişkin iddiaların geçen yıl devam ettiğini söyledi.