Almanya'da 12 Eylül Davasına Yakın Takip
Evren ve Şahinkaya'nın yargılanması Alman basınında yankı bulurken davanın simgesel anlam taşıdığı belirtiliyor
12 Eylül 1980 tarihinde gerçekleştirilen askeri darbenin sorumlularından dönemin Genelkurmay Başkanı emekli Orgeneral Kenan Evren ile dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Tahsin Şahinkaya’nın Anayasal düzeni ortadan kaldırdıkları gerekçesiyle Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılanmaya başlanmaları Almanya’da yakından takip ediliyor. Almanya’nın saygın Der Spiegel dergisi mahkemedeki ilk günle ilgili ‘Türkiye’de tarihi dava’ başlığı altında 12 Eylül sonrasında 650 bin kişinin tutuklandığını, yüzlerce kişinin işkencede öldürüldüğünü yazdı. Askerlerin uzun yıllar kendilerini devletin üstünde gördüğünü yazan Spiegel, Erdoğan hükümeti döneminde askerlerin güç kaybı yaşadığını ve 12 Eylül’ün sorumlularına açılan davanın da bu süreç içinde yorumlandığını belirtti. Sol liberal Die Tageszeitung’da ‘Cuntacılar mahkemeye’ başlıklı yorumunda, Türkiye’de demokrasiyi uzun bir süre rafa kaldıran 12 Eylül darbesinin ana sorumlusu Kenan Evren’in mahkemeye sağlık nedenlerinden çıkma ihtimalinin az olduğunu, ancak davanın başlamasının bile o dönemde işkence gören, hapishanelerde yatanlar için simgesel bir anlam taşıdığını vurguladı. Türkiye tarihinde ilk kez iki generalin darbe suçundan yargılanması mümkün kılan bu davayı 12 Eylül sonrasında Almanya’ya sığınmak zorunda kalanlar da yakından izliyor. Elde kesin rakamlar olmasa da, darbe sonrasındaki yıllarda onbinlerce kişinin başta Almanya olmak üzere İsveç, Fransa ve Hollanda gibi ülkelere siyasal nedenlerle sığındıkları ya da burada yaşama kararı aldıkları biliniyor. Melike Demirağ, Selda Bağcan, Şanar Yurdatapan, Cem Karaca ve Nizamettin Arıç gibi isimler darbe sonrasında yaşamlarını Almanya’da sürdürürken, uzmanlara göre ülkedeki Türk derneklerinin siyasallaşması da aynı dönemin bir sonucu. 1980’li yıllarda sosyal demokrat Türklerin kurduğu Almanya Halkçı Devrimci Birliği adlı derneğin yönetiminde yer alan Ahmet İyirdirli darbe sorumlularının yargılanmasının 12 Eylül rejimi ile hesaplaşmak açısından önemine vurgu yapıyor, fakat bunun yeterli olmadığını söylüyor. Avrupa Sosyaldemokrat Halk Dernekleri Federasyonu’nun onursal başkanı olan Ahmet İyidirli, 12 Eylül darbesinin etkilerinden sıyrılmanın kolay olmadığını, ancak generallerin yargılanmasının o dönemde yurtdışına kaçmak zorunda kalanlar için bir özür olarak yorumlanması gerektiğini de belirtiyor. Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada, Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya hakkında ‘darbe’ suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası isteniyor.