'Demokrasi Sorunu Soykırım Kabulünü Kolaylaştırdı'
Alman parlamentosunun aldığı kararı değerlendiren uzmanlar, 1915 Olayları’nın soykırım olarak kabul edilmesini şaşırtıcı bulmadı. Türkiye’nin demokrasiden uzaklaştığı algısının Avrupa’da kabul gördüğünü belirten uzmanlara göre, kararın arkasında Erdoğan’ın yönetim tarzına duyulan öfke var
İSTANBUL — Almanya Parlamentosu’nun 1915 Olayları’nı soykırım olarak tanımlayan tasarıyı oy çokluğuyla kabul etmesi Türkiye’de tepkiyle karşılandı. Ancak tepkilerin odağında yalnız Alman parlamentosu yok, aynı zamanda Cumhurbaşkanı Erdoğan ve hükümet de tasarıyı önlemek için yeterince çaba göstermemekle eleştiriliyor. Uzun yıllardır Türkiye-Almanya ilişkilerini yakından takip eden gazeteci Yalçın Doğan Amerika’nın Sesi’ne yaptığı değerlendirmede, Almanya’nın bu konuda güçlü işaretler verdiğine, ama Türkiye’nin bunu önemsemediğine dikkat çekiyor. “Geçen yıl Alman Cumhurbaşkanı (Joachim) Gauck 1915 Olayları için ‘soykırım’ ifadesini kullandı. Ardında da Federal Meclis Başkanı Lammert de aynı kavramı dile getirdi. Sonra Papa aynı şeyi söyledi. Tasarı aslında geçen sene kabul edilecekti ama komisyona sevk edildi. Soykırımın kendisi bahane. Son aylarda Erdoğan’a karşı öfke var. Erdoğan’la ilgili medyada tek bir olumlu laf yok. Yeşili'yle, Hıristiyan Demokratı'yla, Sosyal Demokratı'yla tüm Alman politikacılar Erdoğan’ı fena halde eleştiriyor, hatta diktatör olarak görüyorlar. Konu Ermeni soykırımı, ana tema Erdoğan’a duyulan öfke.” Uluslararası ilişkiler uzmanı Profesör Dr. Sedat Laçiner de aynı konuya dikkat çekiyor. Amerika’nın Sesi’nin sorularını yanıtlayan Laçiner’e göre, Almanya Başbakanı Angela Merkel’in mülteci krizi nedeniyle işbirliği yapacağı Türkiye’yi kızdırmak istememesi, Alman meclisinde 1915 olaylarıyla ilgili kararı geciktirdi, ama Türkiye’deki özgürlükler meselesi onun da elini kolunu bağladı. “Özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın basın özgürlüğü ve demokrasi konusundaki açıklamaları, Alman kamuoyunu ve parlamentosunu olumsuz etkiledi. Türkiye’nin insan haklarını hiçe saydığı ve medyaya kötü tutumun artabileceği yönünde algı, Almanya’da güçlendi. Bu da Ermeni tasarısı konusunda milletvekillerini harekete geçmesini hızlandırdı. Merkel hükümetinin buna direnme gücünü de kırdı. Çünkü gayrı demokratik bir tablo çizen Erdoğan’a destek veren bir tablo içinde yer almak, Merkel’e pahalıya mal oldu, kamuoyu anketlerinde oy kaybettiği görülüyordu.” Sosyalist Enternasyonel Başkan Yardımcısı Umut Oran ise hükümetin bu süreci önemsediğini söylüyor ve bu durumun devlet ciddiyetiyle bağdaşmadığını vurguluyor. “Almanya’da bu konunun, ‘sözde soykırım’ın parlamentoya geleceği altı aydır biliniyordu. Türkiye’nin başta hükümet olmak üzere bu kadar seyirci kalması affedilemez bir hata. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki partiler bu konuda bir araya gelebilmeli ve ortak akıl geliştirilebilmeliydi. Ama en büyük kabahat iktidar partisinde zira son bir yılda Merkel altı kere Türkiye’ye geldi. İktidar partisi, vize ve göçmen konularıyla ilgili muhalefet partilerini bilgilendirmeden parlamentoda ciddi şekilde ele alınmadan pazarlık süreci ve politika yürüttü. Cumhurbaşkanı bugün Uganda’da, Başbakan Türkiye’de. Halbuki Türk parlamenterler en az iki haftadır Almanya’da kamp kurmalıydı. Milli ve yerli olmak lafla değil, 80 milyonu ilgilendiren konularda topyekun mücadele edilerek olunur.” Almanya’yı kınadığını ve bu kararın yok hükmünde olduğunu söyleyen Umut Oran, bu durumun Almanya’da yaşayan 3 milyon Türkiye kökenlinin durumunu da olumsuz etkileyeceğinden hareketle lobi faaliyeti yürütülmemiş olmasının kaygı verici olduğunu belirtiyor. Sedat Laçiner de bu ülkede yaşayan Türkiye kökenli Alman yurttaşlarının yeni durumdan olumsuz etkilenebileceğinin altını çiziyor. “Türk, Kürt, 3 milyon Türkiyeli insan yaşıyor. Almanya eğitim sistemine Türkler katil zalim olarak yansıyacak. Türkler çok negatif şekilde algılanacak. ABD’deki bazı eyaletlerde Türk olarak o dersi almak zorunda kalıyorsunuz. Fransa da bunu uygulamaya başladı. İsviçre farklı bir görüşü ifade etmek imkansız hale geliyor. Diyelim uluslararası bir şirkette çalışıyorsunuz “Ermeni soykırımı olmadığını söylüyorsunuz” o zaman bu durum size maddi manevi sıkıntılar getirmeye başlar.” Almanya’daki Türkiye kökenlilerin ekonomiye 40 milyar dolarlık bir katkı yaptığını hatırlatan Yalçın Doğan, ilk anda ilişkilerde bir sarsıntı olsa da bunun kalıcı bir hasar bırakmayacağı kanaatinde. “İki ülkenin ekonomik ve ticari bağı çok kuvvetli. Almanya en büyük ticari partner. Bunların bir anda allak bullak olması söz konusu değil. Fransa, Kanada, İtalya, Lübnan, Bulgaristan ve daha birçok ülke daha önce tanıdı. Türkiye önce büyükelçilerini geri çekti ama ilişkiler devam ediyor. Almanya ile de aynı şekilde olur. Ama artık Türkiye’nin bu konuyu daha fazla dikkate alması gerekiyor.” Sedat Laçiner, Almanya parlamentosunun aldığı kararın bugüne kadar ki soykırım kararlarından farklı olduğunu vurguluyor. “Çünkü Almanya 1. Dünya Savaşı sırasında o olaylar yaşanırken Osmanlı İmparatorluğu’nun müttefiki. Almanya’nın ‘soykırım oldu’ demesi 'biz oradaydık Osmanlı askerlerinin soykırımına şahidiz bunun ortağıyız ve sorumluğumuz var' anlamına geliyor. Ermeni diasporası için bunu dedirtmek önemliydi ve yaptı. Bu çok büyük bir başarıdır. Bundan sonra sırada İngiltere var. İngiltere de bunu derse ABD’nin kabul etmesi kolaylaşacak. İngiltere’nin etkisinde olan ülkelerin kabul etmesi mümkün olacak. Türkiye’yi sıkıntılı bir tablo bekliyor.’’