Fransa Petrol İthalatında Yüzünü Suudi Arabistan'a Çevirdi
Amerika'nın İran’la yapılan nükleer anlaşmadan çekilerek Tahran'a ekonomik yaptırımları da yeniden başlatmasından bu yana Avrupa’yı İran’la ticaretini canlı tutması için teşvik eden Fransa'nın, İran’dan petrol ithalatını azaltıp, Suudi Arabistan’dan daha fazla petrol ithal ettiği aktarılıyor
Fransa geçen yıl boyunca ABD’nin İran’la yapılan nükleer anlaşmadan çekilmesinin ve Tahran’a ekonomik yaptırımları yeniden başlatmasının ardından Avrupa’yı İran’la ticaretini canlı tutması için teşvik ediyordu. Ancak Reuters haber ajansına göre veriler aynı dönemde Fransa’nın İran’dan petrol ithalatını azalttığını ve Tahran’ın bölgedeki rakibi Suudi Arabistan’dan yaptığı petrol ithalatını arttırdığını ortaya koydu. Son haftalarda Fransa, Suudi Arabistan’a silah satışını arttırdı. Reuters’ın haberine göre Suudiler’in Fransızlar’dan daha fazla silah almasının Fransa’nın ithal ettiği Suudi petrolünü arttırmasıyla doğrudan ilgisi olduğuna dair delil yok. Ancak Fransa’nın Suudi Arabistan’dan petrol alımını arttırması Avrupalı ülkeleri İran’la ticarete teşvik eden Paris’in kendisinin İran’la ticaretini azalttığını gösteriyor. Reuters’a göre bu aynı zamanda küresel bir güç ve NATO Güvenlik Konseyi’nin üyesi olan Fransa’nın İran’a baskı yapan ABD’ye ve Arap dünyasındaki yakın müttefiki Suudiler’e karşı duramayacağını gösterdi. Geçen ay Savunma Bakanı Florence Parly, Fransa’nın güvenlik ve enerji konusundaki çıkarlarını korumak için Suudi Arabistan gibi müttefiklerle bağların önemli olduğunu söyledi. Parly, ihracatın Fransa’nın güvenliği için stratejik olan bağları kurmayı mümkün hale getirdiğini söyledi. Reuters’a göre ilk kez bir bakan parlamentoda yaptığı konuşmada silah satışını Fransa’nın Suudi Arabistan’la ekonomik ilişkileriyle geniş ölçekte ilişkilendirdi. Reuters’ın konuştuğu bir diplomatsa “Fransa nükleer anlaşmayı istiyor çünkü bölgede barışın sağlanmasına katkı sağlayacağını düşünüyor, ancak Suudi Arabistan’la da tarihi ilişkilerimiz var, bunları neden bozalım?” dedi. İran’ın petrolünü uluslararası arenada satma kapasitesinin keskin şekilde düşmesi ekonomiyi olumsuz etkiledi. Avrupa Instex sistemiyle bunun olmasını uzun vadede engellemeyi amaçlıyordu. Fransa Maliye Bakanlığı verileri Fransa’nın Nisan 2017–Mart 2018 arasında 2,2 milyar euroluk ham petrol aldığı İran’ın Fransa’nın en büyük üçüncü petrol tedarikçisi durumunda olduğunu gösteriyor. Ancak son 12 ayda bu rakam yüzde 57 düşerek 936 milyon euro’ya indi. Eylül 2018’den itibaren Fransa’nın İran’dan petrol ithalati yaptırımların devreye girmesiyle tamamen durdu. Mart 2018 ve Nisan 2019 arasında Fransa’nın Suudi Arabistan’dan petrol ithalatıysa yüzde 50 artarak 3,7 milyar euro’ya ulaştı. Sanayiyi bilen kaynaklar Suudi ve İran petrolünün birbirine çok yakın özelliklere sahip olduğunu bu nedenle birbirinin yerine kullanılmasının zor olmadığını söylüyor. Aynı dönemde Fransa, yine İran’ın petrolüyle benzer özellikte petrole sahip Rusya ve Irak’tan ham petrol ithalatını arttırdı. ABD’nin petrol ihracatını sıfıra indirmeyi hedflediği İran’a yönelik ekonomik yaptırımları yeniden başlatmasının ardından Çin ve Hindistan hariç diğer ülkeler İran’dan petrol ithalatını kesmek zorunda kaldı. İmtiyazların süresinin dolmasının ardından şimdi Çin ve Hindistan da İran’dan petrol ihracatını kesiyor. 2015’te İran’la BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere ile Almanya arasında yapılan anlaşma Tahran’ın nükleer programında sınırlamaya gitmesi karşılığında ekonomik yaptırımların hafifletilmesini öngörüyordu. Bu dönemde Fransa’nın en büyük şirketleri hızla İran’la iş yapmaya başladı. Total İran’a dönen ilk uluslararası petrol firması oldu. PSA ve Renault gibi otomobil üreticileri de bu dönemde İran’a geri döndü. 2016 ve 2018’in başı arasında Fransa’nın İran’dan ham petrol ithalatı yılda 2 milyar euro’nun üzerine çıktı. Ancak Başkan Trump, İran’la yapılan nükleer anlaşmayı yüzyılın en kötü anlaşması olarak değerlendirerek ABD’yi anlaşmadan geri çekti, Fransa gibi Tahran’la ticaret yapan ülkelerin de İran’ın petrol sektörü başta olmak üzere ekonomisini hedef alan yaptırımlar kapsamında ceza alacakları uyarısında bulundu. Fransa’nın Suudi Arabistan’dan petrol ithal etmesi ve Riyad’la Birleşik Arap Emirlikleri’ne silah satışını arttırması Fransa Cumhurbaşkanı Emanuel Macron’un eleştirilmesine neden oluyor. Zira her iki ülke de bu silahları Yemen’de İran destekli Husi milislere yönelik Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon tarafından yürütülen operasyonda kullanıyor. Suudi Arabistan son beş yıldır Fransa’nın en önemli silah ithalatçılarından. Suudi Arabistan’ın Fransa’dan silah alımı 2018’de yüzde 50 artarak 1 milyar euro’ya çıktı.