Fransızlar En Çok Orduya En Az Politikacılara Güveniyor
Ülkede yapılan son bir ankete göre, halk elit siyasetçi ve sendikacılara değil, doktor, asker ve polise daha çok güveniyor. Ankete katılanların yüzde 81'i politikacıların kendilerinde, "güvensizlik, iğrenme, can sıkıntısı ve korku" gibi olumsuz duygular uyandırdığını söylüyor
PARİS — Fransa'da neler oluyor? Ülke neden ayakta? Sarı Yelekliler Hareketi neden bir türlü durdurulamıyor? Neden ülkede kamu düzeni inşa edilemiyor. Gencinden emeklisine neden herkes sokakta? Eylemler neden bu kadar şiddetli geçiyor? Ve neden hala Fransız halkının önemli bir bölümü onlara destek veriyor? Cevipof-OpinionWay'in 2009 yılından bu yana her yıl sonu düzenlediği ve ülkenin genel profilini ortaya çıkaran kapsamlı son eğilim yoklaması bu soruların yanıtını çok net bir biçimde ortaya koyuyor. Ankette, halkın elit siyasetçi ve sendikacılara değil, doktor, asker ve polise daha çok güvendiği ortaya çıktı. Anketin en çarpıcı sonucu Fransız siyasetçilere bugüne kadar eşi görülmeyen bir güvensizlik olması. Üstelik bu depremin merkez üssü hükümet ve Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un kendisi. Anketteki sorulara verilen yanıtların hepsi endişe verici seviyede. Cevipof, Fransızlar'ın içinde bulunduğu ruh halini, "bıkkınlık, karamsarlık ve güvensizlik" kelimeleri ile tanımlıyor. Uzun süredir düzenli olarak ülkenin nabzını tutan Cevipof, anket değerlendirmesinde 10 yıldır bu duyguların var olduğuna, ancak son 1 yılda, şoke edici bir artış yaşandığına dikkat çekiyor. Anketin en çarpıcı sonuçlarından biri, kamu kurumlarına olan güven sıralaması. Bu sıralama 10 yıldır değişmiyor ancak, doktora, polise, orduya olan güven artarken, medya ve politikacılara olan güven son bir yılda hızla erimiş. Halk en çok kendisini tedavi eden hastane ve doktorlar ile halkı koruyan ordu ve polise güveniyor. En az güvendiği kurumlar ise politika, sendika, özel şirketler, medya ve kilise. Ankete göre, halkın yüzde 78'i hastane ve doktorlara, yüzde 78'i esnafa, yüzde 74'ü orduya, yüzde 74'ü polise, yüzde 69'u okullara, yüzde 65'i sosyal güvenlik kurumlarına, yüzde 63'ü derneklere, yüzde 44'ü adalete, yüzde 40'ı büyük kamu şirketlerine, yüzde 38'i Kilise'ye, yüzde 36'sı dev özel şirketlere, yüzde 27'i sendikalara, yüzde 27'si bankalara, yüzde 23'ü medyaya, yüzde 13'ü Internet ve sosyal medyaya ve son olarak yüzde 9'u da listenin en altında yer alan politikacılara güveniyor. Cevipof ile Bilim ve Araştırma Kurumu CNRS uzmanlarından Bruno Cautres, Le Figaro'ya anketi değerlendirirken, "Elbette bu eğilim yeni değil, açık bir dünya vaadiyle doğan ancak eşitsizliklerin hissedildiği bir gerçekliğe dönüşen küreselleşme sürecinin yarattığı hayal kırıklıkların başladığı 1990'lı yılların başına kadar uzanıyor. Ancak geçtiğimiz yıl yaşanan gelişmeler çok hızlı" dedi. Politika kurumuna ve politikacılara duyulan güven ise neredeyse bitme noktasına ulaşıyor. Ankete katılanların yüzde 81'i politikacıların kendilerinde, "güvensizlik, iğrenme, can sıkıntısı ve korku" gibi olumsuz duygular uyandırdığını söylüyor. Yalnızca yüzde 17'si "umut, saygı, coşku" gibi olumlu duygular dile getiriyor. Bu soruya verilen yanıtta en çok yükselen duygu ise "politikacılardan iğrenme" duygusu. Geçtiğimiz yıla oranla 7 puan artarak yüzde 32'ye yükseldi. Bundan 18 ay önce "genç ve reformcu cumhurbaşkanı olacağı" umutlarıyla gelen Macron'un nasıl ülkenin en nefret edilen siyasetçisine dönüştüğünü de inceliyor. Bütün anket verilerinin son bir yılda hızla olumsuz noktaya ilerlemesinde Cumhurbaşkanı Macron ve hükümetin büyük rolü olduğu tespitini ortaya çıkarıyor. Cevipof uzmanı Bruno Cautres bu durumu "Demokratik devrim sözü veren Macron'u iktidara getiren Fransız toplumunu tanımakta güçlük çekiyoruz. Öfke, hayal kırıklığı, gerilimler, terk edilmişlik hissi. ‘Eski dünyanın’ düşmanlıklarının üstesinden gelme projesinin taşıyıcısı olan Macron ile halk arasındaki iyi niyet ve uzlaşma antlaşması birkaç ay içinde parçalandı" sözleriyle analiz ediyor. Hangi siyasetçilere daha çok güven duyulduğu sorusuna verilen yanıtta ise sıralama 10 yıldır değişmedi, ancak yerel yöneticilere güven daha çok arttı. Buna göre Fransızlar yüzde 58 ile en çok belediye başkanlarına güveniyorlar. Ardından bölge başkanına, ardından milletvekillerine güven geliyor. Halkın en az güven duyduğu siyasetçiler ise cumhurbaşkanı ve Avrupa milletvekilleri. Milletvekillerine duyulan güven bu yıl 4 puan gerileyerek yüzde 31'e düştü. En büyük güvensizlik ise tahmin edildiği gibi Cumhurbaşkanlığı makamına duyuluyor. Bu yıl Cumhurbaşkanı'na olan güven 18 puan birden kaybederek, yüzde 23'e geriledi. Ankete göre bu yıl Cumhurbaşkanı Macron'a olan güven 16 puan birden gerileyerek yüzde 20'ye iniyor. Buna karşılık aşırı sağ lider Marine Le Pen'e olan güven ise arttı. Le Pen'e olan güven 8 puan kazanarak yüzde 25'e yükseliyor. Le Pen'i, yüzde 22 ile Başbakan Edouard Philippe, yüzde 20 ile Emmanuel Macron, yüzde 15 ile radikal sol lider Jean Luc Melenchon, yüzde 13 ile de merkez sağ lider Laurent Wauquiez izliyor. Anket, Sarı Yelekliler hareketinin gösterdiği bir gerçeği de doğruluyor. Artık sandık demokrasiler için tek adres değil. Halk kendini ifade etmek için farklı yöntemlerin arayışı içinde. Anketin en çarpıcı sonuçlarından birisi de bu. Seçimlerin "Fransa'da alınan kararları etkilemek için iyi bir yol" olduğunu düşünenlerin sayısı 2010'da yüzde 67, 2017'de yüzde 61, 2018'de ise 6 puan birden düşerek yüzde 55'e geriliyor. Sokak gösterileri ise bu yıl 16 puan birden ilerleyerek yüzde 42'ye çıkıyor. Halkın yüzde 55'i seçimlerle, yüzde 42'si sokak gösterileri ile yüzde 37'si şirketleri ve ürünleri boykot yöntemiyle, yüzde 27'si grevlerle, yüzde 8'i bir partiye üye olarak, yüzde 5'i ise internet üzerinden tartışarak Fransa'da alınan kararları etkileyebileceğine inanıyor. Sarı Yelekliler'in kısaca RIC adını verdiği ‘’Referandum d'Initiative Citoyenne’’ adlı halk referandumu talebinin de halk arasında geniş kabul gördüğü ortaya çıkıyor. Ankete katılanların yüzde 72'si, gerekli sayıda toplanan imza sonrası bir konuya ilişkin referanduma gidilmesi yönetiminin gelmesini istiyor. Toplumun 10 yıldır geniş bir fotoğrafını çeken Cevipof-Opinion Way'in Başkanı Profesör Martial Foucault, geçtiğimiz yıl yeni seçilen Cumhurbaşkanı Macron'un politikaya olan güven endeksini az da olsa olumlu yönde etkilediğini, ancak bu yıl bu endeksin tümüyle olumsuz bir ilerleme gösterdiğini belirtiyor. Peki halk nasıl yöneticiler istiyor? Halkın yerel yöneticiler gibi kendisine fiziksel olarak yakın olan siyasetçilere daha çok güvendiğini belirten Foucault, "Bu yakınlığa, 'yetkinlik ve iyilik' unsurlarını da eklemek isterim. İyi yaklaşım politikacının halkla empati kurmasını, daha yakın ilişki içine girebilmesini, onun problemlerini daha iyi anlamasını sağlıyor. Ankete katılanların yüzde 85'i sıradan halkın dertlerini anlayan politikacı, yüzde 62'si ise dürüst politikacı istiyor. Bir de tabii politikacının yeterli olması. Bugün Fransızlar kendilerini yönetenlerin yetersiz, kapasitesiz olduğunu düşünüyorlar. Politikacıların onların sorunlarını çözme becerisinden uzak olduğunu savunuyorlar. Sarı Yelekliler hareketi konjonktürel de olsa, bu durumun önemli bir göstergesi" dedi. Cevipof Başkanı Foucault, işsizlerin, dar gelirlilerin ve işçilerin politikacılara daha az güvendiğini açıkladığını, taşra ve büyük kentler arasındaki farkın açıldığını, seçmenin daha fazla doğrudan demokrasi istediğini vurguluyor. Foucault, halkın referandumu elitlere karşı bir denetim mekanizması olarak gördüğünü, ancak krizin elitlerin de ötesinde daha yapısal bir demokrasi krizi olduğunun altını çiziyor. Böyle bir tabloda özetle Sarı Yelekliler Hareketi, politikacılara güvensizlik yoluyla, demokratik ve sosyal bölünmenin çakışması, unutulan kırsal kesim ile küresel metropol arasındaki derin ayrışma ve derin "adaletsizlik" duygularının buluşması üzerinde yükseldi. Sarı Yelekliler hiçbir politik parti ya da sendikanın bu hareketi sahiplenmesine izin vermiyor. Liderlere olan güvensizlik nedeniyle, kendi aralarında da bir lider çıkaramıyorlar ya da bilinçli olarak çıkarmıyorlar. Hareketin gücü de buradan geliyor. Hükümet uzlaşma sağlamak için masaya oturacak birini bulamayınca tüm ülkede Sarı Yelekliler ile masaya oturma kararı almak zorunda kaldı. İşte bütün bu nedenlerle, hükümetin hareketi kontrol edememekten, medyanın saygı görmemekten şikayet ettiği bir ortamda ülke genelinde 15 Ocak'ta, "Büyük Danışma Toplantılarına" başlayacak hükümet için hareket çok büyük bir tehlike içeriyor. Zira bu adım da öfkenin dinmesi için işe yaramazsa, bir sonraki adım anayasal çözüm mekanizmalarını harekete geçirmek, yani parlamentonun feshi ya da referanduma gitmek olacak.