Avrupa Birliği'nden Kıbrıs Resti
AB zirvesine özellikle Türk liman ve havalimanlarının açılmasını öngören Ek Protokol konusunda verilen mesajlar damgasını vurdu
Brüksel’deki Avrupa Birliği zirvesi Türkiye’ye, Kıbrıs uyarısıyla sona erdi. Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Türkiye’nin limanlarını Kıbrıs Rum Kesimi’ne açmaması durumunda üyelik sürecinin kesintiye uğrayabileceğini söyledi. Avusturya Başbakanı Wolfgang Schüssel de, "Türkiye’nin bu yıl içinde yükümlülüğünü yerine getirmesini ve Ankara Anlaşması'na uygun hareket etmesini bekliyoruz" şeklinde konuştu. Ana konusu Türkiye olmayan Avrupa Birliği devlet ve hükümet başkanları zirvesine özellikle Türk liman ve havalimanlarının açılmasını öngören Ek Protokol konusunda verilen mesajlar damgasını vurdu. Zirve sonuç bildirisinde yer alan Türkiye paragrafını Rum Kesimi ve Yunanistan’ın istekleri doğrultusunda sertleştiren Avrupa Birliği, bununla da yetinmeyerek Ek Protokol konusunda şu ana kadarki en açık ve en sert açıklamayı yaptı. Avrupa Birliği, Türk deniz ve hava limanlarının yıl sonuna kadar Rum bandıralı gemi ve uçaklara açılmasını istedi. Avrupa Birliği’nin Kıbrıs konusunda zaten “agresif” olan tonunu bir doz daha yükseltmesinde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın, Brüksel Kıbrıslı Türkler konusunda adım atmadıkça limanların açılmayacağını vurguladığı ve “Müzakereler durursa durur” ifadelerini kullandığı açıklaması etkili oldu. Dönem Başkanı Avusturya’nın Başbakanı Wolfgang Schüssel “Eğer Erdoğan’ın bu açıklaması doğruysa sorun yaratır” dedi. Schüssel’den önce uyarı mesajı gönderen isim Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac oldu. Ek Protokol konusunda Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne yönelik yükümlülükleri bulunduğunu hatırlatan Chirac, müzakerelerin riske girebileceğini ima ederek “Taahhütlerine saygı göstermeliler. Özellikle de Kıbrıs mallarına liman ve hava limanlarının açılması konusunda. Eğer bunu yapmazlarsa genişleme sürecinde ilerleme konusundaki kapasitelerini şüphe altında bırakırlar” dedi. Schüssel de Ek Protokol konusunda Türkiye’nin net bir yükümlülük altında olduğunu belirterek “Türkiye bu protokolü imzaladı ve bundan kaynaklanan yükümlülüklerini yıl sonuna kadar yerine getirmeli” diye konuştu. Komisyon’un genelde zaman vermeksizin uygulama talep ettiği Ek Protokol için net takvim veren Schüssel, Türkiye tarafından adım atılmaması halinde Aralık 2006 Zirvesi’nde üye ülkelerin alınacak önlemler konusunda karar vereceğinin altını çizdi. Türkiye’ye yönelik sert mesajlar zirve bildirisinde de yer buldu. Türkiye paragrafında tek olumlu unsur olarak fiili müzakerelerin başlamasından duyulan memnuniyet yer alırken Türkiye’nin antlaşmalarda yer alan değerleri, hedefleri ve yasal düzeni paylaşmasının beklendiği dile getirildi. Müzakere Çerçeve Belgesi’nde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiğinin altının çizildiği belgede, bu yükümlülükler arasında Ortaklık Anlaşması ve Ek Protokol’ün tam uygulanmasının da bulunduğu dile getirildi. Avrupa Birliği, 21 Eylül 2005’te, Türkiye’nin Kıbrıs deklarasyonuna cevap olarak yayımladığı deklarasyona zirve bildirisinde de atıf yaptı. Tanıma ve ilişkilerin normalleştirilmesi gibi unsurları da içeren “bu deklarasyonda geçen tüm ilgili unsurlar konusunda kaydedilen ilerlemenin Avrupa Birliği Konseyi tarafından değerlendirileceği” de Rumların talebiyle metnin nihai haline girdi. Rum Kesimi’nin isteğini karşılayan Avrupa Birliği, Yunanistan’ı da unutmadı. Atina, Ege’de yaşanan sorunların sorumluluğunun tek taraflı olarak Türkiye’ye yüklenmesini sağlayan bir ifadeyi metne sokturmayı başardı. Türkiye’ye iyi komşuluk ilişkilerine bağlılık uyarısı yapan metinde “Sorunların barışçıl çözümünü olumsuz yönde etkileyecek her türlü eylemden kaçınılmalı” ifadesi kullanıldı. Avrupa Birliği’nin son uyarısı ise reformlar konusunda geldi. Sonuç bildirisinde Türkiye’den reform sürecini yoğunlaştırması talep edilirken tam ve etkin uygulama istendi. Kıbrıs konusunda Türkiye’ye sert uyarılar çıkan zirvede Avrupa Birliği Anayasası konusundaki anlaşmazlık ve birliğin genişleme kapasitesi de değerlendirildi. Liderler, yeni anayasa konusundaki anlaşmazlığın giderilmesini iki yıl erteleme konusunda anlaştı.. Zirve sonunda yayınlanan ortak bildiriye, anayasa sorununun 2008’e kadar çözümünü öngören bir hüküm kondu. Zirvede, Filistinliler için acil yardım paketi kabul edilirken İran’ın nükleer programı konusunda sunulan teşvik paketine hemen yanıt vermesi istendi. Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen, PKK yanlısı yayın yapan Roj TV’nin kapatılmaması için kendisine mektup yazan 56 belediye başkanı hakkında soruşturma açılmasını eleştirdi. Danimarka Başbakanı Rasmussen, belediye başkanlarının yargıya sevk edilmesinin Avrupa Birliği prensipleriyle bağdaşmadığını söyledi. Güneydoğulu belediye başkanları, Rasmussen’e gönderdikleri mektupta, ROJ TV’nin Danimarka’dan yayınlarına devam etmesi gerektiği yolundaki dileklerini dile getirmişti. Türkiye ise, bir süredir, ROJ TV’nin kapatılması için Kopenhag hükümetine baskı uyguluyor.