Bush Döneminde Ankara’yla İlişkilere Damgasını Vuran Körfez Savaşı Oldu
Türkiye ve Amerika arasındaki ilişkiler Baba Bush döneminde Irak’ın Kuveyt’i işgali sonrası başlayan Körfez Savaşı sırasında güvenlik odaklı olarak ilerledi. Türkiye, Amerikan ordusunun Türkiye topraklarını kullanarak operasyon düzenlemesine yeşil ışık yaktı
Türkiye siyasetinde ve medyasında “Baba Bush” olarak bilinen ABD’nin 41. Başkanı George W.H. Bush, dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal’la kurduğu yakın ilişki ve Körfez Savaşı ile Türk kamuoyu hafızasında yer alıyor. ABD Ankara Büyükelçiliği de Bush’un vefat ettiği haberini ABD’nin 41. Başkanı ile Turgut Özal’ın fotoğrafını paylaşarak duyurdu. Türkiye ve Amerika arasındaki ilişkiler Baba Bush döneminde Irak’ın Kuveyt’i işgali sonrası başlayan Körfez Savaşı sırasında güvenlik odaklı olarak ilerledi. Türkiye, Amerikan ordusunun Türkiye topraklarını kullanarak operasyon düzenlemesine yeşil ışık yaktı. Irak’ın kuzeyinde uçuşa yasak bölge ilan edilmesiyle, Kürt mülteciler Türkiye sınırına yığıldı. O dönem Kürt mültecileri eski Irak lideri Saddam Hüseyin’in olası saldırılarına karşı korumak amacıyla sınıra yerleştirilen “Çekiç Güç” bugün Irak’ın siyasi yapılanması nedeniyle Türk siyasetinde hala tartışılan bir konu. Turgut Özal, 1991 yılı Mart ayında Başkan Bush tarafından Camp David’e davet edilip hafta sonu orada ağırlanan tek Türk Cumhurbaşkanı olmuştu. İki lider Körfez Savaşı’ndan yaklaşık iki ay sonra Beyaz Saray’da basın toplantısı düzenlemiş, Bush ve Özal basın toplantısında birbirleriyle kurdukları iyi iletişimi öne çıkarmıştı. VOA Türkçe, Beyaz Saray’da 23 Mart 1991 günü düzenlenen basın toplantısının dökümünü inceledi; özellikle Körfez Savaşı’nda Türkiye’nin Amerika’ya verdiği destek etrafında şekillenen Türk-Amerikan ilişkilerinde hem basın toplantısında hem de Amerikan basınında öne çıkan başlıkları ve liderlerin mesajlarını derledi. 23 Mart 1991’de Başkan Bush ve Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın Camp David’deki görüşme sonrası Beyaz Saray’da düzenledikleri basın toplantısına Körfez Savaşı’nda Türkiye’nin verdiği destek, Kuzey Irak’ta bağımsız Kürt devleti senaryosu ve Türkiye’nin Körfez Savaşı kaynaklı kayıplarının tazmin edilmesi konusunda Amerika’dan beklentisi damga vurmuştu. İşte Başkan Bush ve Cumhurbaşkanı Özal’a yöneltilen sorular ve liderlerin verdiği cevaplarla öne çıkan başlıklar: Körfez savaşı döneminde Amerikan basınında da sıklıkla Türkiye ve Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın hamleleri konusunda haber yayınlandı. Bunlardan biri 19 Mayıs 1991 tarihli Washington Post haberi... Gazete, haberinde Cumhurbaşkanı Özal’ın Başkan Bush’un Türkiye’den geçen Irak boru hattını kapatması talebini yerine getirdiğini, bunun Amerika liderliğinde Saddam Hüseyin’e karşı başlatılan operasyonun başarısında kilit önemde olduğunu ancak bunun Türkiye’ye milyarlarca dolara mal olduğunu yazıyor. Lally Weymouth imzalı haberde, Özal ve diğer Türk yetkililerin Bush yönetiminin Türkiye’nin çıkarlarına karşı kayıtsız kalmasına kızmalarına rağmen, Cumhurbaşkanı Özal’ın, Kuveyt’in Irak tarafından işgalinin ardından Saddam Hüseyin’le yüzleşmede Amerikalılar’ı desteklemek için başka önemli adımlar attığı vurgulanıyor. Washington Post, “Özal, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Kemal Atatürk tarafından oluşturulan ‘Araplar arasındaki ya da İslam ülkeleri arasındaki kavgalara müdahil olmama’ politikasını terk ederek üst düzey Türk bürokratlar ve subayları ezdi geçti. Özal’ın Amerika’nın Irak’ı Körfez Savaşı sırasında bombalanmasında İncirlik Üssü’nü kullanmasına izin vermekle kalmayıp, Saddam’ın askerlerinin elini kolunu bağlamak amacıyla Türk askerlerini de sınıra yığması üst düzey Amerikalı yetkilileri de şaşırttı” diye yazıyor. Gazete Körfez Savaşı’nın Türkler’in uzun süredir bildiği bir gerçeği ülkeye dışardan bakanlara gösterdiğini, bu gerçeğin neredeyse bütün politika kararlarının Özal’ın elinde olduğunu, Özal’ın “off the record” bir toplantıda Türk gazetecilere Amerika yanlısı politikasının Ankara’ya değerli katkılar getireceğini söylediğini yazıyor. Gazete Körfez Savaşı sonrası Cumhurbaşkanı Turgut Özal ve ABD Başkanı Bush arasında yapılan Camp David görüşmelerine de atıfta bulunuyor: “Özal savaşın sonunda Camp David’de Bush’la bir hafta sonu geçirdiğinde bu görüşü isabetli gibi göründü. Ama işler aniden değişmeye başladı. Özal ve pek çok Türk şu anda Ankara’nın ödüllendirilmekten çok cezalandırıldığına inanıyor. Washington’dan ve Türkiye’nin savaştan kaynaklanan kayıplarını tazmin etmek edecek olan varlıklı körfez şeyhliklerinden para pek akmıyor. (Turizm çöktü ve Irak’tan ulaştırma gelirlerinde yıllık 2 milyar dolar kayıp yaşandı) Ama dünyanın dikkati Saddam’ı devirmeye çalışan ancak başaramayan şimdi de Türkiye’nin güney sınırına yığılan 400 bin Kürt’e kaymış durumda” diye yazdı. Gazete, “Çok ironiktir. 1988’de Saddam’ın zehirli gaz saldırılarından kaçan binlerce Kürt mülteciyi kabul eden Türkiye batılı ülkelerin başkentlerinde sınırlarını kapattığı ve dünyayı da Kürtler’in yardımına koşmaya zorluyor diye eleştiriliyor” tespitinde bulunuyor. Gazete, “Saddam gitmeli” diyen Özal’ın “Saddam meselesini Amerika hariç kimse halledemez” dediğini aktarıyor. Washington Post, Körfez Savaşı sonrası Türkiye’nin güneyi, Irak’ın kuzeyinde oluşturulan uçuşa yasak bölge ve bunun Türk siyasetinde yarattığı bağımsız Kürt devleti endişesine şu satırlarla yer veriyor: “Türkiye’nin istikrarı Saddam’ın kaderine bağlı olabilir. Özal, Saddam iktidarda olduğu sürece Iraklı Kürtler’in evlerine dönmeyeceğini düşünüyor. Kalırlarsa, Türkler ve Kürtler arasındaki iç gerilim artabilir, bunun da hem Türkiye hem de bütün bölge için öngörülemez sonuçları olabilir. Bu arada Batı ülkelerinin Türkiye’nin Kürt mültecilere tavrına yönelik eleştiriler, Türkiye’de batılı güçlerin Türkiye sınırında ayrı bir Kürt devleti kurabileceği savını yeniden canlandırdı” diye yazıyor. Cumhurbaşkanı Özal’ın, Iraklı Kürtler’le gizli resmi görüşme talimatı vererek iç siyasette tabuları yıktığını aktaran Washington Post, Özal’ın Kürt politikasının perde arkasında büyük bir tartışma yarattığını, orduda üst düzey subayların Özal’ı Irak’taki Kürt bölgesini desteklemesinin uzun vadede egemen bir Kürt devletine yol açacağı konusunda uyardığını yazıyor. 21 Temmuz 1991 tarihli New York Times haberinde de ABD Başkanı Bush’un Türkiye ziyareti ve Cumhurbaşkanı Özal ile görüşmesine yer veriliyor. New York Times gazetesi de iki liderin teması ve verdikleri mesajlara ilişkin haberinde Amerika’nın Türkiye’ye Körfez Savaşı’na verdiği destek sonrası yapılan yardımı ve Türkiye’nin güney sınırına ve Irak’ın kuzeyine yığılan Kürt mültecileri öne çıkarıyor: “Türk yetkililer dünyanın adil olmayan bir şekilde Kürt mültecilere sağlanan yardım ve Iraklı mültecilerin ülkenin en yoksul kesimine akın etmesinin getirdiği yük yerine Türk sınırındaki pis kamplarda mücadele eden Kürtler’e odaklandığını düşünüyor” “Başkan Bush, Türk Hava Kuvvetleri’ni modernize edecek olan 160 uçaklık F-16 programı dahil Türkiye ordusunun modernize programına destek sözü verdi. Başkan Bush, Cumhurbaşkanı Özal ile daha yakın siyasi, güvenlik ve ekonomik ilişkilere dayalı yeni bir stratejik ilişki inşa etme konusunda mutabık kaldıklarını söyledi. Cumhurbaşkanı Özal da Amerika’ya ve diğer ülkelere Türkiye’ye savaş kaynaklı giderler için verilen 3 milyar dolar için teşekkür etti. Özal “ihtiyacımızı tam olarak karşılamasa da miktar önemli” diye konuştu”