Libya'da Ekonomik Patlama
Uluslararası Para Fonu devrim sonrası Libya ekonomisinin Kaddafi dönemine kıyasla çok daha güçlü olmasını bekliyor
Libya ekonomisi devrim sonrası bir büyüme yaşıyor. Uluslararası Para Fonu İMF’ye göre ekonomik faaliyet sekiz ayı savaşa sahne olan geçen yıla kıyasla iki kat arttı. Libya ekonomisinin Kaddafi döneminden çok daha güçlü olması bekleniyor. Trablus dışındaki işlek yolda kurulu sebze tezgahı devrimden beri iki kat büyümüş. Sahibi İbrahim Ciuma Garguti çok meşgul. Garguti halkın şimdi harcayacak daha çok parası olduğunu ve resmi görevlilerin artık kendisini rahatsız etmediğini söylüyor: “Hükümet eskiden sürekli ruhsat sorunu çıkarırdı. Belediye memurları mallarımızı alır, bizi taciz ederdi. Yolları kapatttığımızı söyleyerek rüşvet isterlerdi. Artık bu günler geçmişte kaldı.” Kent merkezinde de aynı şeyler yaşanıyor . “Bu Senin İçin” adlı butik müşteri dolu. Sahibi Muhammed el-Saadi işlerin iki kat arttığını, bunun kısmen insanların elinde daha çok para olmasından ve devlet desteğinden kaynaklandığını söylüyor. Bir önemli neden de Libyalı kadınların moda giysiler almak istemesi: Muhammed el-Saadi: “Çok şükür herşey değişti ve ülke ileriye gidiyor . İşler sürekli düzeliyor. Ülke çok değişti. Rahat çalışıyor ve Libya piyasasının taleplerini izliyor, Libyalı müşteriler ne isterse veriyoruz.” El-Saadi, neyi nereden ithal edeceği konusunda Kaddafi döneminde getirilen kısıtlamaların kalktığını da belirtiyor. Ancak büyüme her alanı kapsamıyor. Trablus’da yarım kalmış inşaatlar var. Bazıları kuşkulu yatırımcılara bazıları da ülkeden kaçan Kaddafi yanlısı işadamlarına ait. Tripoli Post gazetesinin genel yayın müdürü Said Lasvad Libya ekonomisinin kapsamlı bir yeniden yapılanmaya ihtiyacı olduğu görüşünde: “Libya ekonomisini hala tüm olumsuz yanlarıyla eski rejimin kalıntıları yönetiyor. Herşeyi değiştirip yenidan başlamak gerek. Herşeye sıfırdan başlamalıyız.” Bir çok uzman ekonominin çeşitlendirilmesi görüşünde birleşiyor. Petrol, Libya ekonomisinin yüzde 65’ini, ihracatının yüzde 95’ini oluşturuyor. Said Lavad’a göre, yeni hükümetin yolsuzluk kültürüne ve merkezi kontrola son vermesi ve ezilen özel sektörü canlandırması gerekiyor. Said Lavad: “Ülkede özel sektör ya da ekonomi diye birşey yoktu. Herşey hükümete, Kaddafi’ye ve yardakçılarına aitti.” Lasvad’a göre, Libya halkı, Kaddafi döneminde milyarlar çalan kişilerin yargılanmasını istemekte haklı. Ama Lasvad rejimle ilişkisi asgari düzeyde olan bir çok işadamı bulunduğunu ve bu kişilerin ekonominin yeniden inşasında ve herkese yarar sağlayacak dürüst ve saydam bir sistem kurulmasında önemli rol oynayacaklarını söylüyor.