Güneydoğulu İşadamlarıyla IKBY Arasında ‘İkinci Bahar’ 
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin geçen yıl düzenlediği bağımsızlık referandumu nedeniyle, bozulan ticari ilişkiler yeniden canlanıyor Bazı ticaret odaları temsilcileri ve kalabalık bir işadamı grubu, ilişkileri onarmak için bölgeye gitti. Heyet, IKBY Başbakanı Neçirvan Barzani'yle de görüştü
SÜLEYMANİYE — Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin en büyük kentlerinden Süleymaniye’de açılan ‘Süleymaniye Uluslararası Fuarı’ Ortadoğu’dan Hindistan ve Çin’e kadar birçok ülkenin iş çevrelerini bir araya getirdi. Fuarda, gıda, giyim, elektrik, elektronik gibi birçok sektör stant açtı. Fuarın en ilgi çeken konukları ise Türkiye’den oldu. Stant açmasalar da Türkiye’den 100’e yakın işadamı fuardaydı. Diyarbakır ve Batman Ticaret ve Sanayi Odaları mensupları, bir yılı aşkın bir süredir gergin olan ticari ilişkileri düzeltmek için bölgeye çıkarma yaptı. Değişik sektörlerden gelen iş insanları, fuarı gezerek, yatırım imkanlarını araştırdı. Fuar Türkiye’den giden iş insanları için umut oldu. VOA Türkçe’ye konuşan Nevin İl, ticaretin yeniden ivme kazanacağını söyledi. İl, “Bu gezinin hem bölgemize hem Türkiye’nin bütününe iyi bir enerji yaratacağını düşünüyoruz. İhracat hem bölgemiz hem Türkiye için olmazsa olmazdır, ekonomik krizler için yegane şart olduğunu biliyoruz. Üç yıla yakın bir zamandır düşen ihracat oranlarımız, bölgenin hareketlenmesiyle birlikte iyi bir ivme kazanacağını düşünüyoruz” dedi. Yıllardan beri bölgede yatırım ve ticaret yapan Ferda Cemiloğlu da yaşananları ‘ikinci bahar’ olarak nitelendirdi. VOA Türkçe’ye konuşan Cemiloğlu, ”Yıllar önce yine gelen iş insanlarıydı. İlk kapıları bizler açtık zorladık ondan sonra siyasi yapılar bir araya geldi. Şimdi sanki ikinci bahar diyorum buna tekrar bir hareket içinde olacağız. Çünkü hem Türkiye’nin hem buranın bu harekete, istikrara ihtiyacı var” diye konuştu. İş insanları fuarın ardından ticaret odalarında meslektaşlarıyla da bir araya geldi. Ziyaretin ilk durağı Süleymaniye Ticaret ve Sanayi Odası oldu. STSO Başkan Yardımcısı Yasin Faraj, ilişkilerin düzelmesi için iş insanlarından yardım istedi. Türkiye’nin Süleymaniye Havaalanı’na uyguladığı ambargoyu kaldırmasını isteyen Faraj, “Umudumuz, bu ilişkiler sayesinde hem Türkiye hem Irak oda nezdinde ekonomik ilişikleri geliştirmektir. Bizim Türkiye Cumhuriyeti ilişkilerimiz var ama daha çok güçlü ilişkiler gerekiyor, daha fazla çaba gerekiyor. Bu konuda da size ihtiyacımız var. Her iki ülkenin de çıkarları doğrultusunda, iş insanlarının, ticaret odalarının ciddi çabaları gerekiyor. İki ülkenin çıkarları hepimizin çıkarları demektir. Sizlerden yardım talep ediyoruz, biliyorsunuz son süreçte Süleymaniye hava alanına ambargo uygulanmakta. Sizlerin desteğiyle o ambargoyu kaldırıp ticari ilişkilerimizi geliştirmeyi hedefliyoruz” şeklinde konuştu. Karşılıklı görüş alışverişinin ardından iki oda arasında iş birliği protokolü imzalandı. Benzer bir protokol Erbil Ticaret Odası arasında imzalandı. İmza törenin ardından VOA Türkçe ’ye konuşan Erbil Ticaret Odası Başkanı Dara Hayati “Kürdistanı bilirsiniz. Türkiye ile sınırımız var, ticaretimiz var. Dışarıya açılan kapımız Türkiye’dir. Onun için bu ilişkiler önemlidir” dedi. Aslen Mardinli olan ve yıllardan beri IKBY’de yatırım ve ticaret yapan Bedrettin Karaboğa, ilişkilerin belli bir seviyeye çıkarılması gerektiğini savundu. Karaboğa, “Türkiye’den Irak’a yapılan ihracat 12-13 milyar dolara dayanmıştı. Ama referandumdan sonra DAİŞ’in gelişiyle bu epeyce düştü. Bunun yeniden yapılandırılması gerekir. Irak merkezi hükümetiyle ilişkilerin yeniden güçlendirilmesi gerekir. Yol Irak Kürdistan bölgesinden geçiyor. İlişkileri belli bir seviyeye getiremezseniz, ekonomiyi ve siyaseti zorlaştırır” diye konuştu. Geziyi VOA Türkçe’ye değerlendiren Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya, siyasetin bozduğu ilişkileri düzeltmeyi amaçladıklarını söyledi. Kaya, ‘’Buradaki temel hedefimiz siyasetten kaynaklı bozulan ilişkilerimizi yine en üst noktaya nasıl getirebiliriz. Kürdistan bölgesi Türkiye’nin en önemli ticaret ortağı olmaya aday. Türkiye’de üretilen hemen her ürün burada satılabilir niteliktedir. Dönüp baktığınızda buradaki iş insanları kendilerine en önemli açılış kapısı olarak Türkiye’yi görüyorlar. Bizim bu kapıları kapatma gibi bir lüksümüz olamaz. Onun için ‘ticareti nasıl geliştirebiliriz, bu ilişkileri ticaret üzerinden nasıl yumuşatıp yeniden geliştirbiliriz’in adımlarını atmak biraz da bizim gibi bölgede üyelerinin en çok etkilendiği kurumlara düşüyor” diye konuştu. Heyet temaslarının son gününde IKBY Başbakanı Neçirvan Barzani ile bir araya geldi. Taraflar, sorunların çözümü için fikir alışverişinde bulundu. Türkiye ile Irak arasındaki ticaret hacmi 2013‘te 12 milyar dolara ulaştı. Bu rakamların neredeyse tamamı IKBY ile yapılan ticaretti. İhracat hacmi 2017’de 5 milyar 500 milyon dolara kadar düştü. Kürt yönetiminin bağımsızlık referandumu sonrasında, bölgeye yapılan uçuşların durdurulması, merkezi hükümetin bölgeye ambargosu, ekonomiyi durma noktasına getirdi. Türkiye, Kürt yönetimini Habur Sınır Kapısı’nı ve petrol boru hattını kapatmakla tehdit etti. Sadece boru hattından petrol akışı kesildi ancak gelişmelerden ticaret de olumsuz etkilendi.