'Türkiye Avrupa'dan Yana Tavır Takınır'
Amerikan Alman Marshall Fonu uzmanlarından Ian Lesser Türkiye’nin Rusya’ya karşı politika belirlemekte tercih yapmak zorunda kalması ha
Türkiye, Gürcistan-Rusya krizinde çok zor durumda kaldıçünkü Türkiye’yle Rusya arasındaki ilişkiler oldukça yakın. Rusya Türkiye’ninen büyük ticaret ortağı. Moskova’yla siyasi ilişkiler de günden güne artıyor.Türkiye’de bir kesim Rusya’yla stratejik ortaklık kurulması gerektiğini bilesavunuyor. Dolayısıyla Türkiye-Rusya ilişkileri hem ticari, hem siyasi, hem degüvenlik alanında sanıldığından çok daha iyi düzeyde. Öte yandan Türkiye NATO üyesi ve hem Amerika hem deAvrupa’yla ilişkileri iyi. Buyüzden Türkiye bence Batının Rusya’yakarşı takınacağı tavrı çok dikkatli izlemeli. Bence gelişmeler Türkiye’yi çoksıkıntılı bir durumda bıraktı ve Türkiye bazı önemli kararlar vermek zorundakaldı. Örneğin boğazlardan Amerikan yardım gemilerinin geçirilmesi konusundaTürkiye Montrö anlaşması çerçevesinde bir karar verdi. Bana kalırsa Türkiye bukonuda hukuk kuralları çerçevesinde tavır takınacak ancak önümüzdeki günlerTürkiye’nin önüne daha zor durumlar çıkarabilir. Örneğin Batı, Gürcistan’agüvenlik takviyesi yapmak isterse ya da NATO Karadeniz’de daha büyük birdonanma varlığı bulunmasında ısrar ederse Türkiye’nin zor kararlar vermesigerekecek. Bence Türkiye Batı’yla ve Rusya’yla ilişkileri arasındadenge kurmak isteyecektir. Tabii Batı Rusya’ya karşı daha çekişmeli ya dayüzleşmeci bir tavır içine girerse bu Türkiye açısından sorun çıkarabilir. Biryandan Rusya’yla iyi ilişkileri korumak diğer yandan NATO ittifakı içindekiyerini korumak kolay bir iş değil. Özellikle de NATO Rusya’ya karşı ikinci birsoğuk savaş tavrı içine girerse. Ancak Türkiye’nin uzun vadede çıkarı NATO’yla mevcutilişkileri korumakta yatıyor. Bence Türkiye bir seçim yapmak zorunda kalırsaRusya’ya karşı daha genel bir tutum sergileyen Avrupa’dan yana tavır alacak. Evet bence değiştirdi ancak bu değişiklikler devrim niteliğinde değişiklikler değil. AKPhükümeti Suriye, körfez ülkeleri, müslüman dünyasına karşı daha öncekihükümetlerden daha rahat bir tavır sergiliyor. Türkiye’nin NATO ve AvrupaBirliği dışındaki dış politikası son yıllarda çok güçlü şekilde gelişti. AKP’liyetkililer bu işi dengeli bir tavır içinde yaptıklarını savunuyor. Bence bu birbakıma doğru ancak Rusya’yla Batı, ya da İran’la Batı arasında ilişkilersertleşirse Türkiye için dengeyi sağlamak da güçleşir.O zaman da Türkiye birseçim yapmak zorunda kalır. Tabii ki Amerika’nın görmek istediği bir gelişme değil buama Türkiye’nin İran’a karşı tavrı Avrupa’nın İran politikasından çok da farklıdeğil. Amerika’da seçimlerden sonra işbaşına gelecek olan hükümetin İran’akarşı tavrı, Türkiye’nin İran politikasına alınacak tavır açısından da belirleyici olacak. Buçok önemli bir olumlu adım. Yakınzamanda bir anlaşma beklemiyorum ama potansiyel var. Kıbrıs artık bir güvenlikmeselesi değil. Bölge için çözülmesi gereken siyasi bir mesele. 10 yıl önceKıbrıs konusunda belirleyici olan Ankara ve Atina arasındaki ilişkilerdi. Ancakşimdi durum tamamen adada olanlara ve Avrupa Birliği’nin tavrına bağlı. Amerikada bunun farkında ve bu kez resmi görüşmelere mesafeli durmayı tercih ediyor.