İnsan Hakları Gözlem’den Suriye’nin Komşularına Çağrı
“Sınırlarınızı Mültecilere Açık Tutun” çağrısında bulunan İnsan Hakları Gözlem’e göre, bu konuda Türkiye, Ürdün, Irak ve Lübnan büyük bir takdiri hak ediyor
İnsan Hakları İzleme Örgütü bugün New York’taki merkezinden yaptığı açıklamada Suriye’ye komşu ülkelerin sınırlarını sayıları giderek artan Suriyeli mültecilere açık tutması gerektiğini bildirdi. Örgüt, Türkiye, Irak, Ürdün ve Lübnan’ın, komşularıSuriye'den kaçan 200,000’den fazla mülteciye sınırlarını açmasını takdirle karşıladıklarını belirtti. Ancak örgüt yetkilileri, geçen hafta bu ülkelerdeki bazı yetkililerin kotalarını doldurmak üzere oldukları ve yakında sınırlarını kapayabileceklerini açıklamasına dikkati çekti. İnsan Hakları İzleme Örgütü Mülteci Programı Direktörü Bill Frelick, "Suriye'nin yıllar boyunca kendi ülkelerindeki çatışmalardan kaçan Filistinli, Lübnanlı ve Iraklılar’a sınırlarını açtığını ve ülke içinde serbestçe hareket etmelerine izin verdiğini" hatırlattı. Frelick, "bugün Suriyeliler dehşet verici bir şiddetten kaçarken komşu ülkeler de aynı misafirperverliği göstermelidir" dedi. Mültecilerin sayıları arttıkça ve geliş tempoları sıklaştıkça ev sahibi ülkeler mültecileri durdurmak ve görünürlüklerini asgari düzeyde tutmak için kapalı kamplarda tutmak veya yasal bir statü vermemek yoluna gidiyor. Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Birleşmiş Milletler'in Suriye içinde güvenli bölgeler oluşturarak kamplar kurması gerektiğini söyledi. İnsan Hakları Gözlem örgütüne göre, bir güvenli bölge oluşturulsa bile, Suriyeliler’in başka ülkelere sığınmasını engellemek için kullanılmaması gerekiyor. Bugüne dek İsrail hariç Suriye'ye komşu ülkeler sınırlarını çoğunlukla açık tuttu. İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak İsrail'in Suriye'den kaçan "mülteci dalgasının" işgal altındaki Golan Tepeleri'ne gitmelerini engelleyeceğini belirtti. İnsan Hakları İzleme Örgütü böyle bir girişimin kişileri zorla hukukdışı olarak zulme geri göndermek sayılacağını bildirdi. İnsan Hakları Gözlem örgütünün açıklamasında şöyle denildi: “Yaklaşık 9,000 Suriyeli iki kilit sınır kapısında kontrollerin fiilen durması sebebiyle Türkiye sınırının Suriye tarafına yığılmış durumda. Türkiye dışişleri bakanı Ahmet Davutoğlu 20 Ağustos 2012 günü BM'nin Suriye içinde kamplar kurması gerektiğini, Türkiye'nin halen ülkede bulunan 65,000 Suriye vatandaşına ev sahipliği yapmakta zorlandığını ve Türkiye'nin 100,000'den fazla mülteci kabul edemiyeceğini ifade etti. Davutoğlu'nun açıklama yapmasından bu yana Türkiye'de kayıt altına alınan Suriyeli mülteci sayısı yaklaşık 15,000 arttı. Yüzlerce Suriyeli de Irak sınırının Suriye tarafında hava ve kara saldırısına açık bir halde bekliyorlar. Irak hükümeti el Kaim geçiş noktasını kapattığı için birçoğu Bab Es Selam sınır kapısının Suriye tarafındaki bir otobüs durağında mahsur kalmış halde bekliyor. Derme çatma bir kampa dönüşmüş alanda kaldırımlarda uyuyorlar. Irak yetkilileri el Kaim kampının kapasitesini arttırdıktan sonra sınırı yeniden açacaklarını söylüyor ama Irak Yer Değiştirme ve Göç Bakanlığı 27 Ağustos'ta İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne sınırın kapatılması konusunda kendilerinin bir tavsiyede bulunmadıklarını ve bu kararın sadece bir "güvenlik tedbiri" olduğunu söyledi. Kampın idaresinden sorumlu olanlardan bir hükümet dışı örgüt temsilcisi İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne kamp kapasitesinin henüz dolmadığını söyledi.” Frelick "Türkiye, Ürdün, Irak ve Lübnan sınırlarını Suriyeli mültecilere açık tuttuklarını için büyük bir takdiri hak ediyor. Suriye'de şiddet arttıkça ve mülteciler daha çok sayıda ve daha hızla gelmeye devam ettikçe sınırların açık kalması ve kişilerin ülkeleri dışında sığınma arama temel hakkına saygı gösterilmesi daha da büyük bir önem taşıyor" dedi. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) bölgede 200,000’in üzerinde Suriyeli mültecinin kayıt altına alındığını, yeni gelenlerle birlikte sayının ciddi oranda arttığını açıkladı. Mültecilerin birçoğu kayda geçmediği için gerçek mülteci sayısının çok daha fazla olabileceği bildiriliyor. BMMYK'nin krizi yönetebilmek için gereken 193 milyon dolar talebine uluslararası topluluk bu miktarın yaklaşık üçte birini, 64 milyon Dolar bağışlayarak karşılık verdi. Ayrıca Arap Birliği ve Amerika ev sahibi ülkelere 100 milyon dolar yardım taahhüdünde bulundu. Suudi Arabistan da 72.5 milyon dolar topladı. İnsan Hakları İzleme Örgütü bağışçı ülkelerin, en fazla mülteci barındıran ev sahibi ülkelere cömertçe yardım etmelerinin son derece önemli olduğunu, bu ülkelere kamplar açmaları için de destek verilmesi gerektiğini söyledi. 27 Ağustos itibariyle 74,000 kişiyle en fazla mülteciye ev sahipliği yapan ülke konumunda. Yetkililer sınıra yakın dokuz kamp açtı ve yedi kamp daha hazırlanıyor. Türkiye kamptaki mültecilerin kısa süreli olmak şartıyla giriş çıkışlarına izin veriyor ve insani yardım talep etmeyen mültecilerin kampların dışında yaşamasına gayri resmi olarak izin veriyor. 24 Ağustos itibariyle 61,000 mülteciyi kayıt altına almış veya almak üzereydi. Yetkililer el Zaatri'de yaklaşık 16,500 mülteciyi barındıran bir mülteci kampı açtı. İnsan Hakları İzleme Örgütü 8 Ağustos'ta el Zaatri kampını ziyaret ettiğinde kamptaki Suriyeli mülteciler İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne kamptan ayrılmalarına izin verilmediğini söylediler. Az sayıda kişi de Ürdünlü bir kefil bulanların ve nüfuzlu bir Ürdünlü tanıdığı olanların kamptan temelli ayrılabildiğini ifade etti. Basında yer alan haberlere göre 13 Ağustos'ta Ürdün toplum polisi 60 mültecinin kamptan ayrılmasını engelledi. 26 Ağustos'ta hükümet sözcüsü Samih Maaytah gazetesine, şiddetten kaçan mültecilerin sayısının "kampların kaldırabileceği sayıyı geçtiğini ve kampları idare eden kurumların kapasitesininçok daha üstünde bir çabanın gerektiğini" söyledi. yaklaşık 16,000 Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapıyor. Bu sayının aşağı yukarı dörtte üçü Suriye sınırını açık tutan ve mültecilerin girip çıkmakta veya tamamen terk etmekte özgür oldukları açık mülteci kampları kurmuş olan kuzey Irak'taki Kürt Bölgesel Hükümeti'nin topraklarında bulunuyor. Anbar vilayetinde Irak merkezi hükümet yetkilileri sınırı dönemsel olarak kapattı ve yeni gelen mültecilerin kamplarda tutulacağını belirtti. İnsan Hakları İzleme Örgütü 9 Ağustos'ta mültecilerin geçici olarak tutulmakta oldukları 17 okuldan beşini ziyaret etti ve bu yerlerin polis ve askeriye tarafından korunduğunu ve mültecilerin buraları terk etmelerine izin verilmediğini gözlemledi. 27 Ağustos itibariyle 4,250 mülteci el Kaim'deki kampta ve okullarda kapalı tutulmaktaydı. Yer Değiştirme ve Göç Bakanlığı'ndan bir yetkili İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne sınırın kapatılmasından sonra onlarca ailenin, dosyaları tekil olarak değerlendirildikten sonra sınırı geçmelerine izin verildiğini söyledi. BMMYK ve Yüksek Yardım Konseyi yaklaşık 51,000 Suriyeli mülteciyi kayıt altına aldı veya alıyor ve yardım ediyor. Ancak kayıtlı olmak Suriyelilere hukuki bir statü sağlamıyor; yalnızca yardım alma hakkına sahip oluyorlar. Resmi bir sınır kapısından giriş yapanlar iki defa yenilenebilir 6 aylık giriş vizesi alma hakkına sahipler. Diğer yollardan giriş yapanlar hapis, para cezası ve belgesiz göçmen olarak sınırdışı edilme riskiyle karşı karşıya. Çok sayıda Suriyeli mülteci sınır kontrol noktalarında gözaltına alınmaktan korktukları için Lübnan'a yasadışı yollardan giriş yaptı ve bu yüzden gözaltına alınma ve muhtemelen sınırdışı edilme riskiyle karşı karşıya. Lübnan Ağustos ayında 14 Suriyeliyi sınır dışı etti. Bunlardan dördü geri döndüklerinde zulüm göreceklerinden endişeleniyordu. Frelick "Mülteci kamplarının acil durumlarda barınak sağlayan ve hayat kurtaran önemli yerler"olduğunu, "ama kapalı kampların, özellikle de uzun süre kapalı tutulanların mülteci haklarının sekteye uğramasına ve öfke ve sıkıntının ortaya çıkmasına sebep olabileceğine" dikkat çekerek, "ev sahibi ülkeler gerekli güvenlik taramasından sonra mültecilere hukuki statülerini ve serbest dolaşım haklarını tanımalıdır. Böylece mülteciler kendilerine bakabilecek duruma gelecek ve ev sahibi ülkede tüketmek yerine ekonomisine katkıda bulunabileceklerdir" dedi.