Türkiye'nin Arabuluculuğu
Uzmanlar, Türkiye'nin İsrail ve Suriye arasında arabuluculuk yapması konusunda iyimser bir beklenti içinde olmadıklarını belirttiler
Washington'dakiWoodrow Wilson Merkezi tarafından bir süre önce düzenlenen bir tartışmaprogramında Annapolis görüşmeleriyle yeniden hız kazanan Orta Doğu barış sürecitartışıldı. Katılımcılar Bush yönetiminin görevinin bitmesine altı ay kaldığınadikkat çekerek, Orta Doğulu taraflar arasında barış anlaşmasının bu yıl içindeimzalanmasını beklemediklerini söyledi. Aynı katılımcılar Türkiye'ninarabuluculuk yaptığı İsrail-Suriye görüşmelerinden de iyimser beklenti içindeolmadıklarını dile getirdi. Washington Enstitüsü uzmanlarından David Makovsky,İsrail-Suriye görüşmelerine, Amerika ve Suudi Arabistan'ın daha iyiarabuluculuk yapabileceğini ve soruna yeni başkan döneminde çözüm bulunmasınınbeklendiğini savundu: "İsrail veSuriye arasındaki görüşmeler açısından Türkiye iyi bir iş yapıyor. İsrailli veSuriyeli yetkililer, dolaylı görüşmelere katılıyor. Ama bana öyle geliyor ki bugörüşmeler 2008 yılında bir yere varmayacak. Bu sorun bence 2009'daçözülebilir. İsrail ordusunun açısından bakarsak, görüşmelerin amacı, Suriye'yiekonomik olmasa da askeri açıdan İran'dan uzaklaştırmak. Türklerin İran'la iyiilişkileri var. Ayrıca hem Türkiye hem de Suriye İran'la iyi ilişkiler içinde.Burada amaç Suriye'yi İran'la ittifaktan uzaklaştırmak, Hizbullah'a gidecekroketlerin geçeceği ülke olmasını önlemek. Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'danbaşka bir havuzda yüzmesini istiyorsunuz. O da "Bu havuzda su yok, havuzudoldurun," diyecek. Bana sorarsanız havuzu doldurabilecek iki ülke var: Amerikave Suudi Arabistan. Bu ülkeler devreye girmezse, görüşmelerden sonuç çıkmaz.1970'lerde Henri Kissinger'la Enver Sedat görüştü. Mısır, Sovyet güdümündenAmerikan tarafına geçti. Ama Suriye sürekli Arapların güdümünde de değil.İran-Irak savaşında İran'ı destekledi. Geçen Mart ayında Arap zirvesidüzenledi, çok az kişi katıldı. Suriyeliler gelecekleriyle ilgili karar vermekdurumunda. Suriye daha fazla petrol ithal etmek zorunda. Bu da onları İran'adaha bağımlı hale getirecek. Bence Suriye'ye bir öneri götürülmeli. Onlarlagörüşülmesi gerek ama Bush yönetimi bunu istemiyor. Bu yüzden sorun bu yıldeğil, gelecek yıl çözülebilir. Bu yıl zaten Olmert'in, Esad'ın, Türklerinkendi sorunları var. Mevcut görüşmelerin sürmesi iyi, ama fazla abartmamakgerekiyor. Bence en iyisi Amerika'daki yeni yönetimi beklemek." Aynıtartışma programına katılan Wilson Merkezi uzmanı Aaron David Miller daAmerika'nın İsrail ve Suriye arasında arabuluculuğu daha iyi kaldırabilecekgüçte olduğunu söyledi: "İsrail ve Suriye arasındaki görüşmeler bence çokönemli değil. Görüşmelerin üçüncü bir tarafın katılımı olmadan başarıyaulaşacağına inanmıyorum. Bu ülke, giderilmesi çok zor boşlukları kapatacak gücesahip olmalı. Bu boşluklar hem ekonomik açıdan, hem de ileride gerekebilecekasker sevkiyat açısından doldurulmalı. Geçmişte baba Esad, eski İsrailBaşbakanları Şamir, Rabin ve Barak, sonra genç Esad, bunların hepsine Golantepeleri konusunda güvenlik garantisi verdik. Gerektiğinde Amerikanbirliklerini sevketme sözü verdik. İsrail'le ilişkilerimizi de gözönünealırsak, bu işi kimse üstlenemez. Ne Türkiye, ne İngiltere, ne de BirleşmişMilletler. Amerika dışında hiçbir ülke bu konuda başarılı olamaz. Durumelverişli olursa, Amerika gelecek yıl bu rolü üstlenebilir."