Belfast’ın Zor Seçimi 
İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılma sürece Brexit’in tartışıldığı bugünlerde, en çok merak edilen konulardan biri de İngiltere’ye bağlı Kuzey İrlanda’nın durumu. Kuzey İrlanda’nın beklentisi, 1998 yılında imzalanan ‘Hayırlı Cuma’ anlaşması gereği, egemenlik hakları için referandum yapılması
BELFAST — Kuzey İrlanda’nın başkenti Belfast’ın, özellikle cumhuriyetçi Sinn Fein’in güçlü olduğu bölgelerinde sık rastlanan tabelaların ana konusu Brexit karşıtlığı. “Brexit’e hayır, sınırlara hayır”, “Hayırlı Cuma anlaşmasını koruyun”, “İradeye saygı gösterin” gibi cümleler en çok göze çarpanlar. İngiltere toprağı olan Kuzey İrlanda ile AB üyesi İrlanda Cumhuriyeti arasındaki sınır düzenlemesi tartışmalı bir konu. İngiltere ve Avrupa Birliği ile birlikte Kuzey İrlanda’nın gündemi de Brexit. Eğer Brexit yürürlüğe girerse, İngiltere ile birlikte, Kuzey İrlanda da AB’den çıkmış olacak. Brexit için yapılan oylamada, Kuzey İrlanda’da yaşayanların yüzde 56’sı ‘hayır’ oyu kullandı, yani AB’den ayrılmak istemedi. ‘Hayır’ oyunun yüksek çıkmasının anlamı, Kuzey İrlanda’nın AB içinde kalma talebi. Ancak İngiltere ile ilgili görüşler aynı değil. Kuzey İrlandalıların önceliği, Hayırlı Cuma anlaşmasıyla imza altına alınan ve bölgenin egemenliğinin belirleneceği referandum. Dünyadaki çatışmaların sonlandırılması üzerine çalışmalar yapan Londra merkezli Demokratik Gelişim Enstitüsü’nün (DPI), Belfast’ta düzenlediği toplantıya katılan Michael Culbert, bu görüşü savunanlardan. Eski bir İrlanda Cumhuriyet Ordusu IRA militanı olan Culbert, önceliklerinin Hayırlı Cuma anlaşması olduğunu belirterek, “Buradan çekilmesi, referandum gibi maddeler var. İrlanda isterse İngiltere kabul eder diye madde var. Brexit’in temelinde ırkçılık var. Bu da 20 yıl önce görüşmelerle elde edilen referandumu öteliyor. Biz referandum istiyoruz, İngiltere yapmıyor. İngiltere giderse biz AB’den çıkmayacağız. İngiltere referandum yapılmadan bizi de çıkarmaya çalışıyor. Referandumun mutlaka yapılması gerekir” dedi. DPI Başkanı Kerim Yıldız’a göre ise AB ve İngiltere’nin görüşmeleri tam anlaşmayla sonuçlanmayacak. Amerika’nın Sesi’ne konuşan Yıldız, “Brexit hem İrlanda hem İngiltere açısından referanduma gitmeden önce halk çok net bilgilere sahip olmadan oy kullandı. Bugün AB’den ayrılalım diyen tarafın o bilgileri vermediği ortaya çıktı. Dolayısıyla Brexit mültecilerle ilgili önemli bir olay. Serbest dolaşımla ilgili bir olay. Diğer taraftan iyi bir anlaşmayla çıkmazlarsa barış süreci açısından olumsuz etkileri olabilir. Sonuç olarak, büyük ihtimalle AB ve İngiltere’nin görüşmeleri tam bir anlaşmayla sonuçlanmayacak. Sorunlu alanları sonraya bırakacaklar ve süreç içinde çözecekler” dedi. Halk da gelişmeleri kaygıyla izliyor. Turist rehberi olan Kuzey İrlandalı Poeder Whelan referandum yapılması halinde, çoğunluğun birleşik İrlanda isteyeceğini savunuyor. Amerika’nın Sesi’ne konuşan Whelan, “Benim için kalıcı barış İrlanda birleştiği zaman, İngiltere sınırı tamamen kaldırıldığı zaman gelecektir. Burada eşitlik temelinde bir demokrasi ve adalet inşa edildiği zaman kalıcı barışa sahip olacağız. Barışın önündeki temel engel İngilizlerdir, hala kayda değer bir siyasi rol oynamıyorlar. Bunun bir örneği olarak Brexit gösterilebilir. Brexit’in etkisi gerçekten yıkıcı olacak. İngiltere hükümetine aktardığımız bir şeydir, siz buradan gitmedikçe kalıcı barış olmaz. İrlanda ekonomik olarak AB’yi terk etmenin zorluklarını yaşayacak. Yaklaşık 20 bin istihdam kaybedecek. İrlanda’daki birçok projeye AB’den fon geliyor İngilizler bu konuda vaatleri var. Ama biz buna inanmıyoruz” şeklinde konuştu. İngiliz kökenli ancak 20 yıldır İrlanda’da yaşayan Lee Lavis ise “Birleşik Krallık’ın devamından yanayım. Bana gösterilen standartlar bunu gerektiriyor. AB’den çıkmış bir İrlanda’dansa AB parçası bir İrlanda’dan yanayım” diye konuştu.