‘Kayıt Dışı Ekonomide Doğu ve Güneydoğu Başı Çekiyor’
DİSK’e bağlı Genel-İş Sendikası tarafından hazırlanan “Kayıt Dışı İstihdam Raporu”na göre Türkiye’de kaçak çalışanların sayısı 10 milyonu geçti. İstihdam piyasasının yüzde 35’ini oluşturan kaçak çalışanlar en çok Doğu ve Güneydoğu’da var
DİYARBAKIR — Genel-İş Sendikası’nın yayınladığı “Kayıt Dışı İstihdam Raporu” Türkiye’nin önemli sorunlarından birini yeniden gündeme taşıdı. Kayıt dışı istihdamın oldukça yüksek olduğu vurgulanan raporda, Türkiye’de oranın yüzde 35’e ulaştığına dikkat çekildi. Temmuz ayı itibariyle 10 milyon kişinin kayıt dışı çalıştığı belirtilen raporda, şu görüşlere yer verildi: “Çalışma hayatının yapısal bir sorunu haline gelen kayıt dışı istihdam, ülkemizde oldukça yüksek düzeylerdedir. 2014 yılında 9 milyon 69 bin olan kayıt dışı istihdam, 2016 yılına gelindiğinde 9 milyon 111 bini bulmuştur. 2017 yılı Temmuz ayı verilerinde ise bu sayı 10 milyonu geçmiştir ve toplam istihdamın yüzde 35’ini oluşturmaktadır. Yani çalışan her 10 kişiden 4’ü kayıt dışıdır... Ücretsiz aile işçilerinin yüzde 91’i, kendi hesabına çalışanların yüzde 62’si, ücretli ve yevmiyeli olarak çalışanların da yüzde 18’i kayıt dışı çalıştırılmaktadır. En düşük kayıt dışılık oranı ise yüzde 16 ile işverenlerdedir.” Kadınlarda kayıt dışı istihdam oranın yüzde 44’lerde olduğu belirtilen raporda “2016 verilerine göre toplam genç istihdamının yüzde 44,51’i yani 1 milyon 798 bini kayıt dışı istihdam edilmiştir. Bunun 1 milyon 6’sı yani yüzde 32’si ücretli veya yevmiyeli olarak kayıt dışı çalışmaktadır” denildi. Yine rapora göre en fazla kayıt dışı Doğu ve Güneydoğu’da var: “Kayıt dışı istihdamın en yoğun olduğu iller; Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz bölgesindedir. Bu bölgelere ait illerde kayıt dışı istihdam oranı yüzde 50 ila 60 civarındadır. Hatta Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan’da yüzde 68’dir. Buna karşın sanayileşmenin geliştiği, işletme büyüklüklerinin ve nitelikli eğitim olanaklarından yararlanan kişi sayısının arttığı illerde kayıt dışı istihdam da azaltmaktadır. Örneğin Ankara’da kayıt dışı istihdam oranı yüzde 17,8, İstanbul’da yüzde 19,1, Bursa, Eskişehir ve Bilecik’te yüzde 19,9’a düşmektedir.” Siyaset bilimci Vedat Koçal ise kayıt dışı istihdamın mevcut sistemde sorun olmadığını savundu. Amerika’nın Sesi’ne konuşan Koçal, kayıt dışı istihdamın Türkiye’nin neo-liberal ekonomik politikaları açısından çözülmeye çalışılan bir sorun olmadığını savunarak, “Türkiye’nin küreselleşme sürecini 1970 petrol kriziyle başlatmakla beraber Türkiye’ye etkisini 24 Nisan 1980 karalarıyla başlatabiliriz. Bu kararlar üzerinden 37 yıl geçmiş. Kayıt dışı istihdamın geçici şu ya da bu döneme ait krizle ilgili olduğu söylenemez. 37 yıldır yaşanan bir sorun varsa bu demek ki yapısal bir mesele. Kayıt dışı istihdam ücret düşüklüğü getirdiği için işletmelerin, sermayenin karlılığını artırır. Bu bir avantajdır. Kayıt dışı istihdamla beraber büyüyen bir sorun da işsizlik. İşsizliğin artışı da büyük bir sorun olarak dillendiriliyor ama işsizlik te sürekli artıyor. İşsizlik var ise düşük ücretle daha fazla çalıştırabileceğiniz eleman istihdam edebilme imkanı verir size. İşsizlikte karlılık anlamında avantajdır. Kayıt dışı istihdam ve işsizliği kapitalist sermaye birikim rejimi ve Türkiye’nin neo-liberal ekonomik politikaları açısından çözülmeye çalışılan bir sorun olarak görmüyorum. Tam tersine geliştirilen, desteklenen etkileri ve yaygınlığı artırılmaya çalışılan yapısal bir ekonomi unsuru olarak görüyorum” dedi.