Türkiye Özgürlükler Sınavını Geçti - 2002-12-20
Freedom House'a göre, 2002'de siyasi özgürlükler açısından Türkiye en fazla kazanım elde eden ülke oldu
Tüm dünyadaki insan hakları uygulamalarını izleyen Özgürlükler Evi (Freedom House) adlı sivil toplum örgütü yıllık raporunu yayınladı. Rapora göre terör tehdidi ve dünya ekonomisindeki yavaşlamaya rağmen 2002 yılı içinde demokrasi açısından önemli kazanımlar elde edildi. Özgürlükler Evi tarafından yayınlanan raporda üç farklı kategori sıralanıyor. Bunlardan ilkinde insan hakları uygulamalarında en kötü örnekler listelenirken, ikinci ve üçüncü kategoride özgürlükler açısından son bir yılda en fazla kazanım elde edilen ülkeler ve en fazla kayba uğranan ülkeler sıralanıyor. Bu yıl Türkiye, özgürlüklerde en fazla kazanım elde edilen ülkelerin başında yer alıyor. Özgürlükler Evi, raporunda, Türkiye’yi bu kategorinin en başında sıralamasına gerekçe olarak da “ılımlı islamcı bir partinin seçimle işbaşına gelmesini ve Kürt nüfusa tanınan kültürel hakların genişletilmesini” gösteriyor. Özgürlükler bakımından en fazla kazanımlar elde edilen diğer ülkeler arasında Brezilya, Senegal ve Bahreyn de bulunuyor. Freedom House’un özgür olmayan ülkeler sıralamasında yer alan 47 ülkeden 7’si ise “kötünün kötüsü” olarak ayrı bir kategoride ele alınıyor: Bu ülkeler arasında ise Irak, Suriye, Türkmenistan, Suudi Arabistan ve Libya da yer alıyor. Özgürlükler açısından 2002 yılı içinde kaydedilen en kötü uygulamalar arasında ise iç savaşın devam ettiği Çeçenisten, artan vahşet ve terrörizm, ve İsrail-Filistin çatışmaları sıralanıyor. Yıllık raporunda siyasi ve sivil haklar üzerinde yoğunlaşan Özgürlükler Evi, toplam 19 ülkede gelişme kaydedildiğini söylerken, 11’inde geriye gidildiğini bildiriyor. Serbest seçimler, rejim değişiklikleri ve medeni haklardaki ilerleme Brezilya, Lesoto, Senegal ve Yugoslavya’nın “özgür” olarak tanımlanan ülkeler arasında sayılmasına gerekçe olarak gösteriliyor. Özgürlükler Evi raporunda ülkeler “tamamen özgür”, “yarı-özgür” ve “özgür olmayan” olarak üç farklı sıralamaya konuluyor. Türkiye, “yarı-özgür” ülkeler sıralamasında yer alıyor. Özgürlükler Evi Başkanı Adrian Karatnycky, geniş siyasi özgürlüklerin aşırı uçlara yönelimi engellediğini söylüyor: "Küresel ekonomik yavaşlamanın özgürlükler üzerinde bir baskı oluşturuduğunu görüyoruz. Anti-demokratik ideolojilerin egemen olduğu geçmiş dönemlerde insanlar komünizm, aşırı milliyetçilik ve faşizm gibi marjinal uçları bir çare olarak görüyordu. Ancak demokratik altyapı güçlendikçe insanlar siyasi alanda daha ılımlı alternatifleri seçmeye başladılar." Özgürlükler Evi, 30 yıldan bu yana ülkelerin demokrasi uygulamaları hakkında rapor hazırlıyor. Başkan Adrian Karatnycky’e göre bu süre zarfında özgürlükler lehine büyük gelişmelere tanık olundu: "1972 yılında özgür olarak sıralanan ülkeler listesinde yalnızca 43 isim vardı. Şimdi ise 89 ülke bu sıralamada yer alıyor. İki katı aşan bir artış. Yine temel hakların tanındığı ülkelerin sayısı da iki katı aşan bir artış gösterdi. 1972 yılından bu yana özgür olmayan ülkelerin sayısı ise inişe geçti. Bütün bu rakamlar demokrasi alanında önemli ilerlemeler sağlandığını gösteriyor." Özgürlükler Evi yıllık raporuna göre dünya ülkelerinin %63’ü seçimlerle işbaşına gelen liderlerce yönetiliyor. Başkan Adrian Karatnycky’e göre bu demokrasinin gelişimi ve siyasi katılım açısından gözden kaçırılmaması gereken önemli bir işaret.