'Ortadoğu'yla İlgili Siyasi Hesaplara Temkinli Bakmak Gerekir'
Uzmanlara göre Batılı ülkelerin eskiyi bir yana bırakıp Ortadoğu'daki ilerlemeyi atılan adımlarla değerlendirmesi gerekiyor
Bazı uzmanlar yapılan siyasi hesaplara kısa vadede temkinli ve hatta kuşkuyla yaklaşılması gerektiği uyarısında bulunuyor. Uzun dönemdeyse uzmanlara göre, dünya güçlerinin, aynı siyasi hesapları Ortadoğu’nun geçmişteki değil, bugünkü durumuna göre yapması gerekiyor Geçen yıl demokrasi yolunda gösterilere sahne olan Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri, farklı bir hızda ve farklı ölçüde ilerlemeyle demokrasiye geçmeye çalışıyor. Buarada hem komşu ülkeler hem de Batı, ortaya çıkan yeni durumu değerlendirmeye çalışıyor. Tunus, Mısır ve Libya’da yaşanan ayaklanmalar, demokrasi için bir umut yarattı. Devrilen liderlerin yerini alan yeni liderlerin eski yöneticiler kadar dost olmayacağı kaygılarına rağmen Batılı ülkeler de gelişmeleri memnunlukla karşıladı. Philip Luther Uluslararası Af Örgütü Ortadoğu Bölümü direktörlerinden ve durumu şöyle yorumluyor: "Burada bir çelişki var, Batı gelişmelerden hem memnun hem de yeni hükümetlerin, kurulan yeni siyasi partilerin kimlerden ve hangi hedeflerle oluşabileceğini düşünerek biraz da rahatsız." Philip Luther, Batı’nın Ortadoğu’daki hükümetlerin dış politika ve insan hakları konusunda neler yapabileceğiyle ilgili kaygılarını fazla abartmadan, onları attıkları adımlarla değerlendirmesi gerektiğini söylüyor. Uzman, Ortadoğu’daki bölgesel güçlerin ve özellikle de İran’daki dini liderlerle Suudi kraliyet ailesinin ayaklanmalara çok istikrarsız tepki gösterdiğine, evrensel haklar ve demokrasiden çok kendi çıkarlarını korumaya çalıştığına dikkati çekiyor: "Bu noktada çok ciddi bir çelişki görüyoruz. Verilen mesajlarda bir yandan bölgenin bazı ülkelerinde olup bitenler eleştirilirken, diğer yandan bazılarında yaşananlardan hiç söz edilmiyor, hatta bazı ülkeler kendi sınırları içindeki gerçekleri gözardı ediyor." Batılı ve bölgesel güçler Ortadoğu’da neler olabileceğini kestirmeye çalışıyor. Ne yaşanırsa yaşansın, tablonun çok karmaşık olacağı kesin. Tunus’ta belki de en sancısız geçiş süreci yaşanıyor. Mısır’da ordu iktidarı yeni seçilen parlamentoya devretmekte isteksiz davranırken, protestolar devam ediyor. Libya’da milislerin bazıları orduya katılmamakta direniyor. Yemen’de göstericiler eski cumhurbaşkanına af getirdiği için uluslararası destek bulan geçiş planını reddediyor. Suriye, Bahreyn ve Suudi Arabistan’da gsötericiler sindiriliyor, gerçek reformlar engelleniyor. Maplecroft Risk Değerlendirme Şirketi Ortadoğu uzmanı Anthony Skinner’la Skype aracılığıyla konuştuk, şunları söyledi: "Bence bunun kısa vadeli bir süreç olmadığı konusundaki siyasi bilinç artıyor. Çünkü ortada uzun ve kararlı bir mücadele var. Bu süreçte zaman zaman yavaşlama görülse bile hareketin tekrar hız kazanması her an mümkün. Bunu artık herkes biliyor. Ancak bu noktada tabii ülkelerin siyasi hesaplarını da gözardı etmemek gerekiyor." Bazı uzmanlar yapılan siyasi hesaplara kısa vadede temkinli ve hatta kuşkuyla yaklaşılması gerektiği uyarısında bulunuyor. Uzun dönemdeyse uzmanlara göre, dünya güçlerinin, aynı siyasi hesapları Ortadoğu’nun geçmişteki değil, bugünkü durumuna göre yapması gerekiyor.