Türkiye Libya’daki Ateşkes İçin Rusya’yı Bekliyor
Türkiye’nin Putin-Erdoğan görüşmesine sadık kalarak Trablus hükümetini ikna ettiğini hatırlatadan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, ''Rus dostlarımızdan beklentimiz, iki devlet başkanının da dediği gibi Hafter’i de ikna etmeleri'' dedi
İSTANBUL — Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Libya’da ateşkes ilan edilmesi çağrısı, bu gece yarısı itibariyle doluyor. Ancak ülkenin büyük bölümünü elinde tutan ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Trablus’taki Ulusal Mutabakat Hükümeti üzerindeki baskısını arttıran Libya Ulusal Ordusu lideri General Hafter, bu çağrıyı reddetti. Türkiye ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan sonra dün de Tobruk merkezli Libya Ulusal Ordusu’nun en büyük destekçilerinden Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Ell Sisi’yle görüşen Rusya liderinden devreye girmesini bekliyor. Ancak Türkiye diplomatik temaslarına da aralıksız devam ediyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, bugün Ekim ayındaki yapılan seçimlerden birinci parti çıkan Nahda Hareketi’nin lideri olan Tunus Meclis Başkanı Raşid Gannuşi ile İstanbul’da görüştü. Uzun süredir hem Türkiye hem de Adalet ve Kalkınma Partisi ile güçlü ilişkileri olan Gannuşi’nin partisi Nahda Hareketi’nin başbakan adayı Habib Cemli, dün parlamentoda güvenoyu alamamıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan da 25 Aralık’ta Libya’nın batı komşusu Tunus’a sürpriz bir ziyaret yapmış ancak istediği desteği bulamamıştı. Erdoğan, Pazar günü de ülkedeki iç savaşta destek verdiği Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanı Fayez El Saraç’la görüşecek. Türkiye bir yandan diplomatik çabalarını hızlandırırken diğer yandan da Rusya’nın temaslarının sonuç vermesini bekliyor. Bugün Gana Dışişleri Bakanı’yla yaptığı toplantının ardından gazetecilere açıklamalarda bulunan Çavuşoğlu, Türkiye’nin Putin-Erdoğan görüşmesine sadık kalarak Trablus hükümetini ikna ettiğini hatırlattı. Dışişleri Bakanı, ‘‘Mutabakata göre, biz şu andaki tek meşru yönetimi bu çağrıya destek vermeleri konusunda ikna edecektik. Rusya tarafı da Hafter’i bu çağrıya destek verme konusunda ikna edecekti. Ve biz üzerimize düşeni yaptık. Daha o akşam ortak açıklamayı desteklediklerini güçlü şekilde vurgulayan açıklamalar yaptılar. Ama Hafter’den böyle bir açıklama gelmedi, dün basına yansıdığı kadarıyla tam tersi açıklama geldi. Rus dostlarımızdan beklentimiz, iki devlet başkanının da dediği gibi Hafter’i de ikna etmeleri. Bunu bozmaya çalışan bazı ülkeler de var. Avrupa’dan da zaten Fransa özellikle kendisinin içinde olmadığı her çabayı baltalamak için çaba sarf ediyor’’ dedi. Türkiye’nin Berlin Süreci’ne katkı sağlamayı devam edeceğini söyleyen Çavuşoğlu, meşruiyeti olmadığını dile getirdiği Hafter’in ateşkese riayet etmesi gerektiğini bundan sonra da siyasi sürecin gündeme geleceğini ifade etti. Dışişleri Bakanı, ateşkesin gerçekleşmemesi halinde Türkiye’nin ne yapacağı konusunda açıklamada bulunmadı. Peki Türkiye böyle bir konuda ne yapabilir? İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Görkem Doğan, Türkiye’nin A Planı’nın Suriye’de çözüm için Rusya’yla kotardığı Astana Süreci’nin benzerini Rusya’da gerçekleştirmek olduğu görüşünde. VOA Türkçe’de değerlendirmelerde bulunan Dr. Doğan, ‘‘Ancak Türkiye’nin bu A Planı’nı gerçekleşmesi pek kolay değil. Ziya Libya’daki durum, Suriye’den çok farklı. Evet Suriye’de İran’ın da etkisi vardı ama yine de Rusya, Esad’ı ayakta tutan ana aktördü. Aynı Rusya’nın Libya’da Hafter üzerinde etkisi biliniyor. Libya Ulusal Ordusu Komutanı, Rusça biliyor, SSCB’de askeri eğitim almış. Bu doğru. Ama Çad Savaşı’nı kaybedince uzun süre ABD’de kaldı. Bunun dışında Birleşik Arap Emirlikleri, Libya’nın doğu komşusu Mısır ve ülkede uzun zamandır etkisi olan Fransa da Hafter’i destekliyor. Rusya, Hafter’i ikna etmeye çalışıyor olsa da diğer aktörleri ikna etmesi kolay olmayacak. Dolayısıyla Suriye’de Putin’i ikna edince konuyu çözebiliyordun ama aynısını Libya’da gerçekleştirmek neredeyse imkansız. Peki Türkiye, ateşkes süresi dolduktan sonra bir askeri güç ortaya koyabilir mi? Yani Trablus’u korumak için savaşa girmek. Ne kadar istese de bu çok kolay değil. Hava harekatı için sürekli tanker uçakları Akdeniz’de hareket halinde olması gerekecek. Tunus’tan beklenen destek gelmedi. Türkiye, donanmayı Misrata’ya gönderse, Mısır donanmasının ne yapacağı bilinmiyor. Çok zorlu bir denklem’’ diyor. Harp akademisinde çok sayıda Libyalı deniz subayı ile birlikte görev yaptığını ve bu nedenle bu ülkeyi uzun yıllardır yakından takip ettiğini söyleyen Eski Deniz Harp Okulu Komutanı Türker Ertürk, Türkiye’nin taraf olmaktan vazgeçerek arabulucu role dönmesi gerektiğini bunun hala mümkün olduğunu söyledi. VOA Türkçe’ye konuşan emekli tuğamiral, ‘‘Türkiye, zaten vekalet savaşçılarını tezkere öncesi göndermişti, lojistik destek de veriyordu. Ateşkes saati dolduktan sonra da bu durumu bu şekilde devam eder ancak Libya’ya asker göndermek büyük bir hata. Türkiye’ye düşen emperyalizm destekli bu iç savaşta taraf olmamak, arabulucu olmak. Bu avantaja sahip tek ülke Türkiye. Libya’da koramiral oramiral rütbesinde arkadaşlarım var. Taraf olduğumuz hükümet, İhvancı ve ülkenin yüzde 6’sına hakim. Atatürk ve Cumhuriyet düşmanı bir yapıya destek veriyoruz. Mutabakat hükümeti, Münhasır Ekonomik Bölge Anlaşması’nı her an iktidar çökebilir bunu engellemek için ‘Türkiye’den asker gelsin’ diye imzaladı. Türkiye’deki iktidar için mili proje olarak satabilmek için bunu uydurdular. Bu çok yanlış. Hafter’i destekleyen Körfez ülkeleri Katar için onları destekliyor. Bu saatten sonra da Türkiye arabulucu pozisyonuna dönebilir. Siyasette her şey mümkün yeni koşular olabilir. Bunun için önce asker göndermeyi durdurmak gerekir’’ dedi.