İş Dünyası Tarihi Küçülmeye Rağmen Umutlu
Türkiye ekonomisinde 2019’un üçüncü çeyreğinden başlayan ve üç çeyrek süren büyümenin ardından 2020 yılının ikinci çeyreğinde yeniden küçülme görüldü
İSTANBUL — 2018’in dördüncü çeyreğiyle, 2019’un ilk iki çeyreğinde küçülen Türkiye ekonomisi, 2019’un üçüncü çeyreğinden başlayan üç çeyrek süren büyümenin ardından 2020 yılının ikinci çeyreğinde yeniden küçüldü. Küçülme oranı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 9,9 oldu. Corona virüsü salgını kaynaklı bu küçülme, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana kaydedilen ikinci en büyük üç aylık dönem küçülmesi olarak kayıtlara geçti. Türkiye’nin son 75 yılındaki en büyük küçülme oranı yüzde 11,8’le 2001 yılının ikinci çeyreğinde görülmüştü. Hükümet ekonominin salgına rağmen sergilediği performanstan memnun. Türkiye’nin diğer büyük ekonomilere kıyasla daha az küçüldüğüne dikkat çeken Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, ekonominin yılı, benzerlerinden pozitif ayrışarak kapatacağını iddia etti. Albayrak, ‘‘Dünya ekonomilerini durma noktasına getiren yüzyılın felaketi pandeminin etkilerini 2. çeyrekte hissedeceğimizi biliyorduk. Kötümser tabloların aksine GSYİH oranımız dünya ülkelerine kıyasla iyi bir sonuç verdi. Türkiye ekonomisinin temelleri sağlam, dinamikleri kuvvetli. Milli ekonomi hedefleri, istihdama dayalı üretim, vatandaşının yanında olan bir ekonomi modeliyle yılı pozitif ayrışarak kapatacağız inşallah. 2021’e pandeminin izlerini silerek girmekte kararlıyız. İnşallah ‘V’ çıkışı GSYİH verilerinde de göreceğiz’’ dedi. TÜİK’in temel aldığı 10 iktisadi işkolundan dördü, 2020 yılının ikinci çeyreğini büyümeyle kapatırken altısı küçülme yaşadı. En yüksek büyüme yüzde 27,8’le finans ve sigorta faaliyetlerinde görülürken onu yüzde 11’le bilgi ve iletişim hizmetleri, yüzde 4’le tarım orman ve balıkçılık ve yüzde 1,7’le gayrimenkul faaliyetleri takip etti. En büyük küçülme yüzde 25’le hizmetler sektöründe meydana gelirken onu yüzde 18’le diğer hizmet faaliyetleri, yüzde 16,5’le de sanayi sektörü izledi. Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) 2020 yılının ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,3 artarak 1 trilyon 41 milyar 643 milyon TL’ye ulaşmış olsa da ABD doları bazında bakıldığında 175,2 milyardan 153,2 milyara düştüğü görülüyor. Bu miktar da son 10 çeyrektir ABD Doları bazında en düşük miktar olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin en büyük odası konumundaki İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç de Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak gibi geleceğe umutla bakıyor. Yazılı bir açıklama yayımlayan Avdagiç ‘‘Büyüme rakamlarına bakınca, daralmanın şiddeti konusunda özellikle Avrupa ekonomilerine kıyasla daha ılımlı ayrıştığımızı görüyoruz. 2019'un aynı dönemine göre İngiltere yüzde 21,7, Fransa yüzde 19, İtalya yüzde 17,3, Almanya yüzde 11,6 küçüldü. Dünyadaki bu tablo bugün gelen büyüme verisini daha anlaşılır kılıyor. Diğer öncü göstergelerle birlikte bu rakamı tekrar yorumladığımızda, Türkiye ekonomide virüsün önünü, ikinci çeyrek sonu ve üçüncü çeyrek başında büyük ölçüde kesti diyebiliriz. İbre üçüncü çeyrekte yukarı doğru. Dördüncü çeyreği ise pandeminin gidişatı belirleyecek’’ dedi İş dünyasından pozitif mesajlar verilirken tüketim harcamaları ekonomideki küçülmenin özellikle devlet harcamaları nedeniyle bir ölçüde frenlendiğini gösteriyor. Yerleşik hane halklarının tüketim harcamaları yüzde 8,6, gayrisafi sabit sermaye oluşumu %6,1 azalırken devletin nihai tüketim harcamalarıysa yüzde %0,8 azalmış. 2019 yılının aynı çeyreğinde yerleşik hanehalklarının ve hane halkına hizmet eden kar amacı olmayan kuruluşların toplam nihai tüketim harcamaları, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,1 azalırken devletin nihai tüketim harcamaları ise %3,3 artmıştı. 2019 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 20 artan işgücü ödemeleri ise 2020 yılının aynı çeyreğindeki artış ise yüzde 0,5 olarak gerçekleşti.