‘Kanal İstanbul’da İlk Kazma Bu Yıl Vurulacak’
Projeye göre, ilk kazma vurulduktan sonra beş yılda bitirilecek olan 45,2 kilometre uzunluğundaki Kanal İstanbul’un ekonomik ömrünün 100 yıl olması öngörülüyor. Bazı çevreler ise projeyi sorguluyor
İSTANBUL — Ulaştırma Bakanlığı, 2011 yılından beri gündemde olan Kanal İstanbul projesinde güzergaha karar verdi. Karadeniz’i Marmara’ya bağlayacak 45,2 kilometre uzunluğundaki su yolu, Küçükçekmece-Sazlıdere-Durusu-Terkos baraj gölünün doğusunda oluşan koridoru takip ederek 3. Havalimanı’nın hemen yanında bulunan Yeniköy-Karburun arasından Karadeniz’e kavuşacak. Küçükçekmece, Başakşehir, Arnavutköy ve Avcılar ilçelerinden geçecek kanal güzergahında sondaj çalışmalarına başlandı. Bugün İstanbul’da bir basın toplantısı düzenleyen Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan, “Bu sene içinde yap işlet devret modeliyle karma bir model ile ihale sürecini bitirip, kazma vurmayı hedefliyoruz” dedi. Bakana göre, Kanal İstanbul’un asıl amacı İstanbul Boğazı’ndaki riskli geçişleri azaltmak ve İstanbul’un cazibesini arttırmak. “Hedef, İ̇stanbul Boğ̆azı'ndan geçen tehlikeli madde taş̧ıyan gemilerden kaynaklı oluşabilecek riskleri azaltmaktı. Bir diğer hedefimiz o bölgede yaşayan vatandaşlarımıza, su yolu güzergahında kentsel dönüşüm de yaparak, güzergah üzerindeki çarpık yapılaşmayı ortadan kaldırmak, daha modern bir yaşam sağlamaktı. Bir diğer amacımız, İstanbul gibi dünya metropolü olan şehirde su yolu taşımasından kaynaklı hem ülkemizin konumunu hem cazibesini artırmaktı” dedi. Ulaştırma Bakanlığı’na verilen proje dosyasında da Kanal İstanbul’un asli amacı olarak “günde 120, yılda 50 bin geminin geçtiği, 2070’de 115 bin gemi geçeceği varsayılan İstanbul Boğazı üzerinde baskıyı azaltmak” gösteriliyor. İstanbul Boğazı’na alternatif olacak Kanal İstanbul’dan geçişlerin Panama ve Süveyş kanalları gibi ücretli olması öngörülüyor. Yılda 17 bin geminin geçtiği Panama Kanalı’nda yılda 2 milyar dolar para kazanıyor. Ancak Şehir Plancıları Odası Başkanı Tayfun Kahraman, bu hesaplamanın Kanal İstanbul için gerçekçi olmadığı kanısında: “Montreux Anlaşması’na göre, kıyıdaş ülkelerin tüm ticari gemileri ile belli bir tonajın altındaki tüm askeri gemilere barış zamanında geçiş izni verme zorunluluğu var. Belli koşullarda kılavuz kaptan alınıyor. Hal böyleyken gemicilik şirketleri paralı suyolunu neden tercih etsinler? Biliyorsunuz Panama Kanalı bir gemiye 13 bin kilometre kazandırıyor, Kanal İstanbul’un sağlayacağı avantaj, belki birkaç saat belki bir gün olacak. Bu mukayese dahi paralı geçişin makul olmadığını gösteriyor.” Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2011 yılındaki başbakanlığı sırasında “çılgın proje” olarak takdim ettiği projenin Türkiye Cumhuriyeti’nde inşa edilen en büyük tekil proje olması bekleniyor. Zira Ulaştırma Bakanı Ahmet Arslan “Ülkemizin en büyük projesi yaklaşık 10,5 milyar avro ile üçüncü havalimanımız. Kanal İstanbul ondan da büyük olacak. 45 km boyunca önemli bir güzergahta çalışma yapılacak. Doğu-Batı aksında da kentsel dönüşüm dahil bir maliyeti olacak. Üçüncü havalimanından da büyük bir projeden bahsediyoruz” diyerek bunu doğrulasa da rakam telaffuz etmekten kaçındı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na yapılan ÇED başvurusunda ise proje bedeli olarak 60 milyar TL öngörülüyor. Ulaştırma Bakanı; İ̇stanbul Teknik Ü̈niversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, ODTÜ ve Gazi Üniversitesi’nden akademisyenlerin hazırladığı projenin uygulanması için Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TOKİ, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İSKİ’nin ortaklaşa çalışacağını açıkladı. Yeni Deniz Mecmuası Yayın Kurulu Üyesi olan Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz de Batı İstanbul’u bir adaya dönüştürdüğünü söylediği Kanal İstanbul projesine eleştirel yaklaşan isimler arasında yer alıyor. Dün Aydınlık gazetesinde bu konuda bir yazı kaleme alan Gürdeniz, “Bu proje ile Türkiye’nin sanayi, finans, ulaştırma ile turizm başta olmak üzere hizmet sektörünün, kısacası ekonominin amiral gemisi olan Batı İstanbul Adası 8 milyon nüfusu ile Türkiye’nin jeopolitik hassasiyet noktası haline gelecektir. Gelecekte yaşanacak büyük bir kriz veya savaşta her yönden iç hatlar konumunda kalma riski çok yüksek olan 1600 kilometrekarelik bu adanın geleceği, sadece İstanbul’u değil, tüm Türkiye’yi etkileyecektir. Balkan ve Çanakkale Savaşlarındaki acı tecrübelerimizi unutmamak gerekir” dedi. Kanal İstanbul’la Marmara Denizi’ne üç yapay aday inşa edilecek Projeye göre, ilk kazma vurulduktan sonra beş yılda bitirilecek olan 45,2 kilometre uzunluğundaki Kanal İstanbul, 20 metre derinliğinde, 250 ila 1000 genişliğinde olacak. İnşaattan çıkarılması planlanan 1,5 milyar metreküp taş ve toprağın bir bölümü 3. Havalimanı’nın üç etap inşaatında, bir bölümü de Marmara Denizi’nde yapılması planlanan üç adanın oluşturulmasında kullanılacak. Kanalın ekonomik ömrünün 100 yıl olması öngörülüyor.