'Sur Mağdurlarının Sessizliği Yanlış Yorumlanıyor'
Merkezi Diyarbakır’da bulunan Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi (DİTAM) tarafından, Sur’daki çatışmaların mağdurları üzerinde yapılan araştırma, durumun vahameti ortaya çıkarıldı. DİTAM Başkanı Mehmet Kaya, Sur mağdurlarının sessizliğinin yanlış yorumlandığını söyledi
DİYARBAKIR — ‘Diyarbakır İli Sur İlçesinde Yerinden Edilen Ailelerin Temel Hakları ve Kamu Hizmetlerine Erişim Projesi’ DİTAM tarafından, Ağustos 2017 ile Şubat 2018 arasında hayata geçirildi. Proje kapsamında 2015-2016 yıllarında yaşana çatışmalar nedeniyle Sur’u terk etmek zorunda kalan ailelere ulaşıldı. Yapılan araştırmada 6 bin aile tespit edilirken 500 aile araştırma kapsamına alındı. DİTAM görevlileri 500 aileyle tek tek görüşerek, durum tespiti yapmaya çalıştı. Çalışmanın sonucunda hazırlanan rapor bugün, basın toplantısıyla açıklandı. Rapora yansıyan bazı verileri şöyle; ”-Görüşülen kişilerden sadece bir kişi lisans mezunu, 11 kişi lise mezunu. Bunlardan yüzde 57’si okuryazar değil, yüzde 71’i hiç okula gitmemiş. 43 çocuk ise çatışmalardan sonra okulu tamamen bırakmış. -Görüşülen ailelerin yüzde 65’i yeşil kartlı. Erkeklerin yüzde 52’si kadınların yüzde 96’sı çalışmıyor. -Görüşülen ailelerin 279’u çatışmalarından önce kendi evlerinde yaşadıklarını söyledi. Çatışma sonra bu sayı 74’e düşmüş. Çatışmalar her 4 aileden 3’ünü evsiz bıraktı. -Görüşülen 500 ailenin yalnızca yüzde 12’si devletle uzlaşmış, yüzde 88’i hala uzlaşmamış. Eşya tazminatı açısından uzlaşma yüzde 60 olarak belirlenmiştir” Peki, rapor gerçek durumu yansıtıyor mu? Ziya Gökalp Mahalle Muhtarı Muhsin Sanay’a göre tablo daha vahim. Amerika’nın Sesi’ne konuşan Sanay, insanların konuşmaktan çekindiğini belirterek, “Tablo bunun daha ötesinde, kendini tam ifade edemeyenler var. Çekindikleri için konuşmadılar. Çünkü OHAL var, başlarından geçenleri, maddi durumlarını, içinde bulundukları durumları anlatamadılar. Biz muhtar olmamıza rağmen bizden bile bazı şeyleri saklıyorlar. Çalışma güzel oldu umarım devlet yetkilileri bunu dikkate alır ”dedi. İskender Paşa Mahallesi Muhtarı Ali Ürün de aynı fikirde. Amerika’nın Sesi’ne konuşan Ürün, “Öyle aileler var, korkuyor. Çıkıp kendini tanıtmıyor, konuşmuyor. Biz 500 aileye gittik, konuştuk. Onlar da haklı, iş yok sadece devletken aldıkları bir ev kirasıyla geçindikleri için, o da gitmesin diyor” diye konuştu. Raporu Amerika’nın Sesi’ne değerlendiren DİTAM Başkanı Mehmet Kaya, Sur mağdurlarının sessizliğinin yanlış yorumlandığını söyledi. Ailelerin sorunlarına çözüm bulunmaması halinde, sorunların gelecek kuşaklara aktarılacağını anlatan Kaya, “1990’larda da, 1900’lerin başında da bu süreçler yaşandı. Bu süreçler doğru okunmadığı için, doğru raporlama yapılmadığı için, mağduriyetler doğru algılanmadığı için mağduriyete uğrayan kitle süreç içerisinde ülke ile olan aidiyetlerini kaybettiği gibi, çatışmadan etkilenmiş bir kitle yaratıyor. Düşünün kendisini evinden uzaklaştırılmış bir insanın gelecekle olan, devletle olan bağlantıları zayıflamaya başlıyor. Biz bunları 1990’larda da yaşadık. O zaman bunlara hiç dikkat edilmediği için. Sessizlik farklı okunuyor, bugün de aynı sessizlik yanlış okunuyor. İnsanların sessiz kalması, isyan etmemesi durumlarının iyi olduğuna değil tam tersi, durumlarının çok kötü olduğuna işarettir. Bunu 60 ailede yaptığımız derinlemesine araştırmada gördük. Çok öfkeliler, sağlık eğitim ulaşım durumları çok iyi değil. Sadece ‘konutlarınızı yıktık, yeni konut veriyoruz’ yaklaşımı bu sorunu tek başına çözmek için yeterli değil. Bunu sağlık, eğitim, sosyo-ekonomik sorunları çözülmedikçe gelecekte bize daha büyük tehlikeler olarak yansıyacaktır. Kürt sorunda çatışmalı sürece batığınız zaman bundan kaynaklı bir süreç, bu kangrenleşerek başka bir nesile havale edilmesi demektir, çözümden uzaklaşmak demektir. Devletin 6 bin ailenin tamamına bu şekilde ulaşması yardıma ulaşması bilgilendirme olsun ulaşması lazım. Sivil toplum kuruluşlarına daha önemli bir görev düşüyor; bu sayıyı arıttırmak, ulaşılacak kitle sayısın attırmak, özellikle eğitim sağlık sosyo-ekonomik eksikliklerin doğru tespit edilmesi ve daha detaylı çalışma yapmak yaşadıkları mağduriyetleri bu çalışmaların yapılması ve hükümetle paylaşılarak müdahale sağlanmalıdır” diye konuştu. Kaya, raporu hükümet ve ilgili kurumlarla da paylaşacaklarını sözlerine ekledi.