Boston Saldırısı Çeçenistan’ı Yeniden Gündeme Taşıdı
Çeçenistan Rusya destekli bir hükümetle yönetiliyor ve göreceli olarak istikrarlı. Ancak bazı uzmanlara göre muhalefet büyük baskı altında, bu da radikal gruplara yarıyor
WASHINGTON — Boston Maratonu sırasında düzenlenen bombalı saldırılarda Çeçen zanlıların tek başlarına hareket edip-etmediği ya da örgüt bağlantıları olup-olmadığı hala inceleniyor. Ancak bu terör saldırısı dünyanın dikkatlerini yıllardır savaşlardan başını kaldıramayan Çeçenistan’a yeniden çekmiş durumda. Saldırı, Amerika ve Rusya’nın güvenlik ve istihbarat alanında işbirliğini güçlendirme ihtiyacı olduğunu da ortaya koydu. Ama bu işbirliğinin, Rusya’nın baskıcı politikalarına yeşil ışık yakmasından da kaygı duyuluyor. Rus güvenlik güçleri 1990’lı yıllarda onbinlerce Çeçen’i öldürdü, yüzbinlercesini evsiz bıraktı. Rusya, Çeçenistan’da o dönem yaşanan iki büyük ayrılıkçı direnişi ‘terör’ diye etiketledi. Çatışmalar sırasında iki taraf da insan haklarını ihlalle, sivilleri öldürmekle suçlandı. Amerika’da yaşayan Çeçen mülteci Ali Tepsurkaev, kendisi ve gazeteci kardeşinin Rus güvenlik güçlerinin saldırısına uğradığını söylüyor: “Ateş açtılar, kardeşimi karnından vurdular. Gece boyunca bulunduğumuz köyü terkedemedik. Kardeşim orada kollarımda kan kaybından öldü.” Çeçenistan Rusya’ya yakınlığıyla bilinen bir diktatörlükle yönetiliyor ve göreceli olarak istikrarlı. Ancak Uluslararası ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Rusya uzmanı Andrew Kuchins’e göre Çeçenistan’da muhalefet büyük baskı altında ve bu da muhalefet gruplarını aşırı görüşlere yaklaştırıyor: “Başlangıçta milliyetçi olan Çeçenler’den bazıları şimdi daha da radikalleşmiş durumda ve kendilerini İslamcı olarak görüyor.” Geçmiş yıllarda köktendinci Çeçen isyancılar yüzlerce Rus’u rehin aldı. Önce 2002’de Moskova’da bir tiyatro salonunda, daha sonra da 2004’te Kuzey Osetya’da öğrencilerle dolu bir ilkokulda. Rus güvenlik kuvvetleri bu iki olayı da çok kanlı biçimde bastırdı ve çok sayıda sivil hayatını kaybetti. Boston’daki Northeastern Üniversitesi Gazetecilik Bölümü’nden Profesör Nicholas Daniloff, muhalif görüşlü Çeçenler’in Amerika’ya sığınmasına yardım etmiş. Daniloff, Boston saldırısı zanlıları Tamerlan ve Cohar Tsarnayev’in Çeçen oldukları açığa çıkmadan önce Amerika’nın terörle mücadelede Rusya’yla işbirliğinden kaygı duyduğunu, bu kaygıların insan hakları ihlalleri ve meşru muhalefet gruplarının bastırılması olduğunu söylüyor. Daniloff, Boston saldırısından sonra Çeçenistan ve Kuzey Kafkaslar’daki bağımsızlık hareketlerinin kamuoyu desteğini kaybetmesinden korkuyor: “Tsarnayev kardeşler, Çeçenler’le ilgili olumsuz görüşleri artırdı. Kamuoyunun bunları unutması ve Çeçenistan’da gerçekte neler olduğunu anlaması belki de çok uzun zaman alacak.” Boston saldırısı, Amerika ve Rusya arasında terörle mücadele alanında daha yakın işbirliği ortaya çıkarsa da, Daniloff bu işbirliğinin bölgede demokrasi çabalarına zarar vermesinden kaygı duyuyor.