 'Sırtımızdan Bıçaklandık' Ne Anlama Geliyor?
Türkiye’nin Suriye sınırında Rus uçağını düşürmesini eleştiren Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, ‘‘sırtımızdan bıçaklandık, uçağın düşürülmesinin Türk-Rus ilişkilerini etkileyeceği muhakkak’’ dedi. Rus liderin açıklamalarını uzmanlar Amerika'nın Sesi'ne değerlendirdi
ISTANBUL — Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye’nin düşürdüğü Rus uçağıyla ilgili ilk açıklamayı Soçi’de yaptı. Rus lider, Ürdün Kralı Abdullah ile yapacağı görüşme öncesi yaptığı açıklamada Rus uçaklarının Suriye sınırları içinde düşürüldüğünü söyledi. Bölgede çok sayıda Esad rejimine karşı savaşan Çeçen savaşçı olduğuna ve Rus uçakların bu gruplara karşı önleyici saldırı gerçekleştirdiğini ifade eden Rus lider, bu olayın Türkiye-Rusya ilişkileri hakkında olumsuz sonuçlar doğuracağının altını çizdi: ‘‘Her ülkenin kendi bölgesel çıkarları olduğunu biliyorum ve biz her zaman buna saygıyla yaklaşıyoruz. Ama bugün yaşananlara benzer suçların işlenmesine asla tahammül edemeyiz. Uçağın düşürülmesinin Türk-Rus ilişkilerine ciddi sonuçları olacaktır. Rusya, Türkiye’ye sadece komşu olarak değil, aynı zamanda dost bir ülke olarak yaklaşmıştır. Böyle bir adım kimin işine yaradı bilemiyorum ama bizim buna ihtiyacımız yok.’’ Türkiye’nin uçağın düşürülmesinin ardından Moskova’yla iletişime geçmek yerine NATO’ya başvuru yapmasını da gündeme getiren Putin, ‘‘Türkiye ne istiyor? NATO’yu IŞİD’in hizmetine sunmayı mı? IŞİD’in elindeki bölgelerden büyük miktarda petrol ve petrol ürününün Türkiye'ye gittiğini uzun zamandır biliyoruz. Buradan terörist grupların eline büyük paralar geçiyor. Şurası açık ki, IŞİD şu anda sadece petrol kaçakçılığından gelir elde etmiyor, aynı zamanda bir dizi ülkenin orduları tarafından da korunuyor. Bu durum, terörist grubun tüm dünyada eylemler düzenlemekte bu kadar cüretkar olmasının nedenini açıklayabilir,’ dedi. İstanbul Üniversitesi Avrasya Enstitüsü Müdürü Doçent Bekir Günay, Rus liderinin bu açıklamasının Türkiye’yi tahrik edeceği nitelikte olduğu görüşünde: ‘‘Bugün dünya Kuzey Irak’tan çıkarılan doğalgaz ve Doğu Akdeniz’deki doğal gazın dünya piyasalarını götürüleceği rotayı tartışıyor. Rusya’nın zaten Suriye’ye geliş nedeni de bu. Hem Esad’ı hem de Suriye Kürdistanı’nı korumak istiyor. Aynı zamanda da uçaklarıyla taciz ederek Türkiye’yi sıkıştırmak istiyor. Ancak Türkiye angajman kurallarını uygulayarak kendi alanını çizdi ve bu alanı koruyacağı mesajını verdi. Türkiye-Rusya krizi büyüyebilir ama bunun bir Türk- Rus savaşına dönüşeceği söylemlerine katılmıyorum.’’ Amerika’nın Sesi’ne konuşan Avrasya Enstitüsü Müdürü, Rusya’nın Türkiye’ye gönderdiği doğalgazı keseceği iddialarına da katılmıyor ancak ilginç bir senaryoyu gündeme getiriyor. Doçent Bekir Günay’a göre, Suriye’de yaşanan bu gerilimin nedeni Misak-ı Milli sınırlarını tartışmaya açmak olabilir: ‘‘Türkiye hakkında uzun vadeli bir senaryodan endişe ediyorum. Malum Kuzey Irak’taki doğal gazın dünyaya nasıl götürüleceği konusunda bir seçenek Kürt koridoru. Ancak bu koridorun deniz bağlantısı yok. Eğer Türkiye bu sıkışmışlık içinde kara harekatına girişirse ne olur? Elbette TSK Suriye’nin içine girer ama nasıl çıkacak? Ve bu süreç içinde 1920’li yıllarda olduğu gibi Büyük Kürdistan tartışmaya açılır mı? O zaman Mersin-Adana-Hatay hattı tartışmaya açılabilir, Misak-ı Milli tartışmaya açılabilir.’’