ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan Dini Özgürlükler Raporu
Rapora göre Türkiye'de anayasa dini özgürlükleri koruyor ve devlet yasaları uyguluyor ama 'laiklik' düzenlemeleri kısıtlamalar getiriyor
Amerika Dışişleri Bakanlığı’nın dini özgürlükler raporu, Türkiye’de anayasanın dini özgürlükleri koruduğunu, devletin de bu yasaları uyguladığını belirtiyor. Ancak rapor, anayasadaki laik devlet yapısının varlık ve bütünlüğünün korunmasına yönelik düzenlemelerin dini özgürlükleri kısıtladığının altını çiziyor. 2010 yılının son altı ayını kapsayan raporun hazırlandığı dönemde Türk hükümetinin dini özgürlükleri arttırma yönünde adımlar attığını hatırlatan Amerika Dışişleri Bakanlığı, özellikle Trabzon’daki tarihi Sümela Manastırı ve Van Gölü’ndeki Akdamar Kilisesi’nde ayinlere izin verildiğine, el konulan eski vakıflarını dini azınlıklara geri verme çabalarına dikkati çekiyor. Bununla birlikte rapor, devletin “laik sistemi koruma” gerekçesiyle Müslüman ve diğer dini gruplara kısıtlamalar getirdiğini, aralarında devlet daireleri ve üniversitelerin de bulunduğu kamu kuruluşlarında İslami söylem ve ifade biçimlerine izin vermediğini kaydediyor; uygulamanın okul ve üniversitelerde gevşetilmesine ve bazı kamu kurumlarında görmezden gelinmesine rağmen türbanın hala yasak olduğunu hatırlatıyor. Rapor her yıl olduğu gibi Rum Ortodoks Kilisesi’nin Heybeli’deki ruhban okulunun hala kapalı tutulduğuna da işaret ediyor. Bazı dini grupların ibadet özgürlüklerinin kısıtlandığına, devlete kayıt yaptırmanın, mülk sahibi olmanın ve din adamı yetiştirmelerinin zorluğuna dikkati çeken Amerika Dışişleri Bakanlığı’nın raporu, bazı Müslüman, Hristiyan ve Bahai grupların misyonerlik faaliyetleri yaptıkları ya da çocuklara izinsiz din eğitimi vermelerinden dolayı tacize uğradığının altını çiziyor. Gayrımüslimlere yönelik baskı ve tehditlerin bu toplumların özgürlüklerini kısıtladığını yazan Amerika Dışişleri Bakanlığı’nın dini özgürlükler raporu, Hristiyanlar, Bahailer, Yahudiler ve Alevilerin kuşkucu yaklaşımlara maruz kaldığını, Yahudi karşıtı söylemlerin toplumun bazı kesimlerinde hala ifade edildiğini, Müslümanlıktan başka dine geçmek isteyen kişilerin yakınlarından ve çevrelerinden sosyal baskı ve şiddet gördüğünü belirtiyor. 'Kurtlar Vadisi' dizisi de Türkiye'de Yahudi karşıtlığına örnek olarak gösteriliyor. Amerika Dışişleri Bakanlığı insan hakları politikasını teşvik etmek amacıyla her yıl yayınladığı uluslararası dini özgürlükler raporunun Türkiye bölümünü hazırlarken, sürekli devlet kurum ve yetkilileriyle temas halinde olduğunu bildirdi. Amerika Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, bakanlığın yıllık uluslararası dini özgürlükler raporunu açıklarken, bu özgürlüklerin kısıtlanmasının hem aşırı görüşlüleri güçlendirdiğini, hem de mezhep çatışmalarına yol açtığını söyledi. Clinton, Dışişleri Bakanlığı’nın internet sayfasında yayınlanan açıklamasında, Irak’ta Şii hacıları hedef alan silahlı saldırıya dikkati çekti ve “nefret dolu ” işlendiğini söylediği bu saldırının barış dolu toplumların yapısını bozmaktan başka bir amacı olmadığını belirtti. Dışişleri Bakanlığı’nın Dini Özgürlükler Raporu, Burma, Çin, Eritre, İran, Kuzey Kore, Suudi Arabistan, Sudan ve Özbekistan’ın bu hakları en çok kısıtlayan ülkeler ya da “ciddi kaygıların bulunduğu” ülkeler olduğunu bildiriyor. Rapordaki sıralama, yargılama, taciz, kötü muamele, ayrımcılık, dini azınlık mensuplarının gözaltına alınması, ya da ibadet özgürlüğünün kısıtlanması gibi ihlalleri devlet politikası olarak uygulayan ya da “göz yuman” ülkeler göz önüne alınarak yapılıyor. Amerika yukarıda adı geçen bu sekiz ülkeden altısına yaptırım uyguluyor, ancak Suudi Arabistan ve Özbekistan’ı bu yaptırımların dışında tutuyor.