Nükleer Madde Kaçakçılığını Önleme Girişimi
Amerika Dışişleri Bakanı Condoleeza Rice ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Erward Nalbantyan, 14 Temmuz’da Washington’da nükleer malzeme k
Soğuk Savaş sonrasında nükleer teknolojinin pazarlandığı küresel karaborsa, hızla büyümeye başlayarak uluslararası toplumun bir an önce önlem almak için harekete geçmesini gerektirdi. Uluslararası Atom Enerjisi Dairesi, 1993-2006 yılları arasında nükleer teknoloji ya da malzemenin yasal olmayan yollardan pazarlandığı binden fazla vaka tesbit edildiğini açıkladı. Ermenistan, nükleer yayılmayı önleme yolunda adım atan en son ülkelerden biri. Amerika Dışişleri Bakanı Condoleeza Rice ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Erward Nalbantyan, 14 Temmuz’da Washington’da nükleer malzeme kaçakçılığını önleme amacıyla bir anlaşma imzaladı. 28 maddelik anlaşma, Ermenistan hükümetinin yasadışı nükleer malzeme ticaretini önlemesi için yapılacak çalışmaları belirliyor. 28 maddeden 10’u halen devam eden ve tamamlanması öngörülen çalışmalara ayrılırken geri kalan 18 madde, yeni girişimler içeriyor. Amerika’nın Ermenistan’la yaptığı bu anlaşma, Nükleer Kaçakçılık Yardım Girişimi adlı program tarafından hazırlanan beşinci ortak plan olma özelliği taşıyor. Amerika’nın başlattığı bu program, nükleer malzeme ve teknoloji kaçakçılığına maruz kalma olasılığı yüksek ülkelerin bu tehditle başa çıkmasını sağlayacak bir yardım planı. Amerika, daha önce de Ukrayna, Kazakistan, Gürcistan ve Kırgızistan’la benzer anlaşmalar yapmıştı. Risk altında bulunan 20 ülkeyle de yeni anlaşmalar imzalanması bekleniyor. Bu konuda daha fazla bilgiye nsoi/nokta/state/nokta/net adresli Internet sayfasında ulaşmak mümkün. Nükleer malzeme kaçakçılığını tespit etmek oldukça zor. Harvard Üniversitesi’nde 2002 yılında yapılan bir araştırmada bir kola kutusu hacmindeki 4 kilogram plütonyumun bir atom bombası yapmaya yetecek miktarda olduğu belirtiliyor. Uluslararası sınırları her gün geçen binlerce kamyon, tren, gemi ve uçak olduğu varsayılırsa nükleer malzeme kaçakçılığının önlenmesi için geniş çapta işbirliği yapılması gereği de daha kolay anlaşılıyor. Nükleer yayılmanın geniş çapta olması nedeniyle Amerika’nın başlattığı anlaşma programı, bu sorunla baş edebilmek için uluslararası anlamda atılan adımlardan sadece biri. 2003 yılında Ermenistan’ın kuzey komşusu Gürcistan’da 6 onz ağırlığında zenginleştirilmiş uranyumu Ermenistan’a sokmaya çalışan bir kaçakçı yakalanmıştı. Kaçakçılıkla mücadeleye yönelik bu yeni anlaşmanın Amerika ve Ermenistan’ın, nükleer maddelerin yanlış kişilerin eline geçmesini önlemek için işbirliği yapmasını sağlaması bekleniyor.