Washington Metrosu Ciddi Sorunlar Yaşıyor
Amerika’daki büyük ikinci metro sistemi olan Washington Metrosu ciddi sorunlar yaşıyor. Başka Amerikan kentleri de toplu taşımacılık sistemlerini olumsuz yönde etkileyen sorunlarla karşı karşıya
WASHINGTON — Washington’u ziyaret eden bir grup turist, sıcak ve nemli bir yaz günü yürüyen merdivenleri kullanarak L’Enfant Plaza metro istasyonuna iniyor. Washington metro sisteminin krokisini inceleyen bir kişi, hangi hattın nereye gittiğini anlamaya çalışıyor. Saat öğleden sonra 16:00. İşten eve gitmeye hazırlanan Washingtonlular, yavaş yavaş istasyondaki peronu dolduruyor. Metro krokisini inceleyen Avustralyalı turist Chris Percival, memleketi Sydney’deki metro sisteminin çok daha büyük olmasıyla övünüyor. Sistemin Sydney dışına da hizmet verdiğini söyleyen Percival, ‘gücenmeyin ama bizim metromuz sizinkinden daha iyi’ demeden edemiyor. Percival, Washington’un 40 yıl önce hizmete giren ancak köhnemeye yüz tutan metro sistemini eleştirdiği için özür dilercesine ‘Washington’u yine de çok seviyorum’ diyor. Dışardaysa işten eve gitmeye çalışan bir kadın, sıcakta otobüs bekliyor. 30 yaşlarındaki kadın, metroyu kullanmayacağını söylüyor. Üzerinde döpiyesi, ayağında topuklu ayakkabıları olan kadın, metroyu kullanmama konusunda ısrarlı. Peki bu kadın metroyu niçin kullanmak istemiyor? İşte açıklaması: ”Metroya yetişmek için istasyona koşa koşa giderdim. Ama beklediğim metro gelmek bilmezdi. Ya da gelirdi ancak o kadar kalabalık olurdu ki binmekte zorlanırdım. 2009‘daysa ölümlü bir kaza oldu. Bir kadın, vagona duman dolması sonucu nefes darlığından hayatını kaybetti. Bu olaydan sonra metroya binmekten vazgeçtim.” Washington Metrosu, büyük krizde. Sorun o kadar ciddi ki yetkililer geçen kış metroyu hafta içi bir gün tamamen kapatıp acil olarak bakım-onarım yapmak zorunda kaldı. Washington Metrosu’nun yeni atanan müdürü, metronun kapsamlı bakımının yapılacağı bir program açıkladı. Metronun ciddi güvenlik açıklarını kapatmak ve gerekli onarımı yapmak için başlatılan program, birçok yerde metro hizmetinin aksaması anlamına geliyor. Washington Metrosu Müdürü Paul Wiedefeld’in makamı, Amerika’nın Sesi’nin söyleşi taleplerini geri çevirdi. Peki Amerikan Kongresi ve Beyaz Saray’ın bulunduğu dünyanın en güçlü kentlerinden biri olan Washington’un metro sistemi, bu hale nasıl geldi? Başkan Obama’nın bir zamanlar ‘bu bölgenin en büyük avantajlarından biri’ olarak tanımladığı Washington Metrosu, bu kadar kısa sürede nasıl hızla kötüledi? Federal hükümette çalışan kamu hizmetlilerinin sıklıkla kullandığı, bölgenin gelişmemiş kısımlarına ekonomik büyüme getiren metronun adı, artık trenlerin raydan çıkmasıyla oluşan kazalarla, yangınlarla, gecikmelerle ve şimdiye kadar 14 Washingtonlu’nun ölümüne neden olmakla anılıyor. Kafaları kurcalayan bir başka soru da Washington Metrosu’ndan çok daha eski olan Londra ve Tokyo metrolarının neden daha güvenilir olduğu. George Mason Üniversitesi tarih profesörü, 2006 yılında yayınlanan Washington Metrosu’nun Tarihi adlı kitabın yazarı Zachary M. Schrag, Washington Metrosu’ndan alarm zillerinin aslında 1980’li yılların ortasında çaldığını söylüyor. 1986 yılında yayınlanan Federal Kent Konseyi raporu, Washington Metrosu’nun eskimeye başlamasıyla 1990’lı yıllarda bakım-onarım maliyetinin hızla artacağı uyarısında bulunuyor. Profesör Schrag, bu öngörünün doğru çıktığını söylüyor. Washington Metropolitan Bölgesi Ulaşım Amirliği’nin işlettiği Washington Metrosu, iki raylı bir sistem. Oysa başka kentlerdeki metrolar, dört ray sistemi üzerine kurulu. Sistem iki raylı olduğu zaman günlük ulaşım akışını aksatmadan bozuk bir treni hatlardan çekmek ya da acil onarım yapmak çok daha zor oluyor. Washington Metrosu’nun bir başka sorunu ise düzenli fonlardan yoksun olması. Sistemi işleten, yönetim kurulunu Washington DC, Virginia ve Maryland eyaletlerinden temsilcilerin oluşturduğu Washington Metropolitan Bölgesi Ulaşım Amirliği, Kongre’den adeta fon dileniyor. Kongre ise kilit güvenlik önlemlerini almayı başaramadığı için Ulaşım Amirliği’ni sert bir dille eleştiren Federal Ulaşım Dairesi raporundan ve sistemde ardarda meydana gelen arızalardan sonra Washington Metrosu’na fon ayırmak istemiyor. 30 yıl boyunca diplomatlık yapan ulaştırma danışmanı Kevin Mahrer, şu anda Tokyo’da yaşıyor. Maher, fon yetersizliğinin ve hayati önem taşıyan bakım-onarımı ihmal etmenin büyük sorunlara yol açtığını kaydediyor. Uzman, Washington Metrosu’nda bakım ve onarım çalışmalarının düzenli olarak yapılmadığını da vurguluyor. Tokyo Metrosu, dünyanın en güvenilir, emniyetli ve en çok takdir toplayan metro sistemlerinin başında geliyor. 26 yıldır Uzakdoğu’da yaşayan Amerika’nın Sesi muhabiri Steve Herman, bu değerlendirmeyi doğru buluyor. Şu anda Washington’da Dışişleri Bakanlığı muhabirliği yapan, dolayısıyla Washington Metrosu’nun sorunlarını birinci elden tecrübe eden Herman, Uzakdoğulular’ın toplu taşımacılığa büyük önem verdiklerini söylüyor. Tokyo Metrosu’nda 90 yıldır kaza ya da başka sorunlara çok nadir rastlandığını belirten Herman, Japonlar’ın raylı sistemlerde verimliliğe büyük önem verdiklerini, çünkü kamuoyunun toplu taşımacılığı günlük hayatın ayrılmaz bir parçası olarak gördüklerini vurguluyor. Kevin Mahrer, Tokyo Metrosu’nun hükümet ve yerel yönetimler değil, özel şirketlerden oluşan bir kurul tarafından işletildiğini belirtiyor. Bu şirketler, tüketicinin çıkarını kolluyor ve emniyete büyük önem veriyor. Amerika’daki büyük ikinci metro sistemi olan Washington Metrosu ise ciddi sorunlar yaşıyor. Başka Amerikan kentleri de toplu taşımacılık sistemlerini olumsuz yönde etkileyen sorunlarla karşı karşıya. Boston’un sağlam bir fon sistemi bulunduğunun altını çizen Zachary M. Schrag, kent yönetiminin metro bakım-onarımına milyarlarca dolar ayırdığını, New York’un milyarlarca dolarlık bakım yapmayı planladığını, Chicago’nunsa bakım amacıyla bir hattı tamamen kapattığını açıklıyor. Ulaştırma sistemlerini uzun yıllardır inceleyen Schrag’e göre Amerika’daki metro sistemlerinin sorunlarıyla ilgili tek bir sonuca varılabilir: Tüm sorunlar, altyapıya yapılan yatırımların yetersizliğinden kaynaklanıyor.