Në kërkim të energjisë së pashterëshme
Kërkime në një laborator gjigand me reze lazer në Kaliforni
Shkencëtarët amerikanë thonë se objekti për testimet me ndezje të brendshmekëtu në Amerikë, ku ndodhet pajisja më e madhe me rreze lazer në botë, do t’ukrijojë mundësi të mëdha shkencëtarëve për zbulime të reja në shumë fusha,përfshirë edhe atë të energjisë bërthamore.Laboratori gjigand për të cilin u deshën 12 vite pune për tandërtuar, ka një sipërfaqe sa tre fushafutbolli. Kolegu Kastriot Haxhiaj na çonnë Kaliforni, aty ky realizimi i projekteve shkencore do të ndryshojë tëardhmen e botës. Laboratori do të ketë 192 pajisje me rreze lazër që së bashku krijojnëtemperatura dhe trysni të barabartë me ato që prodhohen nga dielli. Dhe në serrezet godasin një objekt të mbushur me hidrogjen, reaksioni që krijohet, injohur me emrin fuzion, shkakton kompresimin e atomeve individuale deri në atëpikë sa ato të prodhojnë energji të përftueshme. Ndërtesa dhjetë katëshe do tëshërbejë si laborator për eksperimente të astrofizikës së avancuar, si dhe provapër sigurinë e armëve bërthamore amerikane pa patur nevojën e kryerjes sëshpërthimeve bërthamore. Fuzioni, apo procesi ishkrirjes bërthamore është procesi nga i cili prodhohet energji pas bashkimittë dy bërthamave të hidrogjenit. Kur energjiae prodhuar nga procesi i shkrirjes e tejkalon energjinë hyrëse, ky proces quhetndezje. Shkencëtarë ende nuk kanë qënë në gjendje ta arrijnë këtë shkallë, porme ndërtimin e këtij super-laboratori, ata presin që kjo të arrihet brenda dyvitesh. Sapo të realizohet ndezja, mundësia për krijimin e një centralielektrik sipas parimit të fuzionit, ose shkrirjes, bëhet reale. Një central elektrik me fuqiprej një gigavati shpenzon 3 milion tonë qymyr në vit, ndërkohë që do të duhet vetëmnjë-e-katërta e një toni lënde djegëse për funksionimin e një centrali me fuzion. Teknologjia bërthamore është objekt polemikash,përfshi këtu edhe shqetësimet nga mbetjet e rrezikshme bërthamore. Ndërkohëteknologjia e energjisë përmes ndezjes thuajse i eleminon këto shqetësime. Një tjetër plan novator është projekti energjitikLIFE, një proces hibrid që kombinon në një, dy proceset bërthamore, atë tëbashkimit dhe atë të ndarjes së atomeve. E veçanta është se sistemi LIFE do tëpërdorë mbetjet bërthamore si lëndë djegëse duke reduktuar kështu sasinë embetjeve të e rrezikshme bërthamore. Centralet LIFE do të kenë aftësitë të prodhojnëenergji elektrike 24 orë në ditë për 50 vjet pa patur nevojë të furnizohen apopa prodhuar dioksid karboni. Drejtori i Laboratorit Kombëtar LawrenceLivermore, George Miller është tejet optimist. Nëse zoti Miller ka të drejtë dhe arrihet krijimi i teknologjisë mefuzion,projekti prej 3,5 miliarddollarësh do të ndryshojë drejtimin e botës për energji të pastërt duke sjellëkështu në tokë të njëjtin proces të krijimit të energjisë së pashterrshmediellore në hapsirë. //iç//