Basha: Mbështetje e plotë amerikane për ratifikimin e protokollit të NATO-s
Intervistë me Ministrin e Jashtëm të Shqipërisë, Lulzim Basha
Zoti Basha, ju keni patur këto ditë takime me senatorë dhe zyrtarëamerikanë. Cili është mesazhi që ju kanë përcjellë ata? Këto dy ditë kanë ditë takimesh shumë tësuksesshme. Unë kam ardhur kryesisht për të takuar zyrtarët në në Departamentinamerikan të Shtetit, në Senatin amerikan, por edhe në Shtëpinë e Bardhë. Jamtakuar me sanatorin Lugar, me senatorët Ivan Baj, Tom Karter dhe BenxhaminKarter; jam takuar me Ndihmëssekretarin e Shtetit Dan Fried dhe stafin e tij,si dhe në Shtëpinë e Bardhë me zëvendësin e Presidentit amerikan për SigurinëKombëtare, ish-ambasadorin në Tiranë, ambasadorin Xhim Xhefri. Ajo që mund t'juthem nga këto takime, është një tabllo e qartë, e konsoliduar dhe mbështetje eplotë dhe të kristalizuar, për të përfunduar ratifikimin nga Senati amerikan tëprotokollit të anëtarësimit të Shqipërisë dhe të Kroacisë në NATO, brenda njëkohe sa më të shkurtër. Kuptohet, që periudha nuk është më e favorshme përkëtë: Senati është në një sesion relativisht të shkurtër, për shkak tëzgjedhjeve presidenciale, të cilat prekin Kongresin, pra Dhomën e Ulët tëKongresit, por edhe një të tretën e Senatit Amerikan; një numër çështjesh tëbrendshme, me të cilat po përballet, siç janë ato që u reflektuan në edicionintuaj, siç është kriza financiare; pavarësisht prej kësaj, dua ta theksoj këtë,unë gjeta një front të bashkuar bi-partizan demokratësh, që kanë shumicën nëSenat dhe republikanësh, të cilët kanë administratën, për të proceduar sa mëshpejt me ratifikimin e protokollit nga Senati, që duhet të marrë përmasat enjë konsensusi bi-partizan prej dy të tretash, pra realisht, të një konsensusitë plotë. Ju përmendët nga takimet që keni patur, senatorin Lugar, i cili njihetqë është një mbështetës i fuqishëm Shqipërisë, dhe madje në seancën e zhvilluarpara dy javësh në në Senatin amerikan, që hapi procesin e shqyrtimit tëprotokolleve të Shqipërisë dhe Kroacisë, ai e mbështeti fuqishëm Shqipërinë përreformat e saj. Por në atë seancë disaligjvënës të tjerë ngritën shqetësime për vendet e reja që pritet të pranohennë radhët e Aleancës. Ja si u shpreh njëri prej tyre, senatori demokrat KrisDod. ZotiMinistër, si do t'upërgjigjeshit ju këtyre shqetësimeve të senatorit Dod? Unë do të thoja, që zoti Dod ka numëruar në njëlistëesencën, bërthamën, thelbin, e kushteve që duhet të plotësojë çdovend, në mënyrë që të anëtarësohet në këtë Aleancë vlerash, që po ashtu ështënjë Aleancë ushtarake, sigurie, por në radhë të parë, është një Aleancëvlerash. Dhe në këtë drejtim, kjo listë kriteresh, të cilën senatori Dod elexoi në raport me Shqipërinë dhe Kroacinë, kjo po të merrte një me një, mendojse kriteret janë plotësisht të plotësuara nga të dyja vendet; unë flas nëveçanti për Shqipërinë dhe pikërisht, takimet e mija të djeshme dhe të sotmekanë shërbyer jo vetëm për të dhënë informacion të mëtejshëm nga vizita ime efundit këtu, por edhe për të marrë përshtypjet e senatorëve dhe anëtarëve tëlartë të administratës amerikane, përsa i përket ecurisë së reformave. Në këtëaspekt, do të thoja, se përshtypja e dëshmitarit kryesor në këtë seancë, tëNdihmëssekretarit të Shteti Dan Freid, është se seanca ishte një sukses ivërtetë dhe arriti të çimentojë një bashkërendim dhe një bashkëpunim tëdemokratëve dhe republikanëve për të miratuar e bashkërenduar ratifikimin eKroacisë dhe Shqipërisë në NATO. Së dyti, dua të them, se gjatë takimeve që kamdashur t'i informoj edhe më në detaje senatorët, por edhe zyrtarët e lartë tëadministratës amerikane, mbi disa nga reformat e fundit që po bëhen në vend, upërmendën zgjedhjet. Kemi folur jo vetëm për hapat që kemi bërë në drejtim tëinfrastrukturës zgjedhore, të kartave të identitetit dhe të sistemit regjistritcivil të qytetarëve, të dixhitalizuar e që tashmë po mbushet, po popullohet metë dhënat e qytetarëve nga e gjithë Shqipëria, por edhe mbi bashkëpuniminparlamentar për kodin e ri zgjedhor, brenda një kohe sa më të shkurtër. Dhe mbikëto dy shtylla, mbështetet konfidenca e Shqipërisë për të zhvilluar zgjedhjetë lira dhe të ndershme dhe pa patur ato lloj problemesh, që janë vënë re nëzgjedhjet e kaluara parlamentare. Thënë, këtë të gjithë bashkëbiseduesit kanëvlerësuar faktin, që në dy zgjedhjet e fundit, ato parlamentare dhe ato lokaletë mëparshme, jo vetëm kalimi paqësor i pushtetit, por edhe fryma ebashkëpunimit ka qenë më e mirë se më përpara dhe shprehën besmin se me këto dyelemente të shtuar, pra kodin zgjedhor dhe kartat e identitetit, zgjedhjet eardhshme do të përbëjnë një konsolidim të plotë të praktikës demokratike tëzgjedhjeve në Shqipëri. Po kështu, përsa i përket reformave të tjera, reformaveekonomike, unë i njoha disa prej bashkëbiseduesve të mi, disa prej senatorëve,ndërkohë që disa prej i tyre i kishin në zyrat e tyre, me raportet e Bankës Botërore,të cilat e kanë vlerësuar progresin ekonomik të Shqipërisë, duke e renditur atëtë dytën në 10 ekonomitë më reformatore të botës. Dhe pa dyshim, një vlerësim itillë objektiv dhe nga një burim i besueshëm autoritativ, siç është BankaBotërore, ka lënë përshtypjen e tij ky vlerësim, si tek senatorët veç e veç,edhe tek vendosmëria që unë gjeta këtu në Washington, që përtej axhendës sëtyre të ngjeshur këtu, të ecin sa më shpejt me ratifikimin e protokollit, njëratifikim, që në vetvete, është një sinjal i fuqishëm për të gjithëAleancën. Zoti Basha, zyrtarët shqiptarëkanë folur vazhdimisht lidhur me liberalizimin e vizave brenda vitit 2009. Dukepatur parasysh Udhërrëfyesin e Komisionit Evropian për këtë problem, duketqartë se çështja nuk lidhet vetëm me kartat e identitetit, apo me pasaportat ereja, por janë një sërë detyrimesh, të cilat kërkojnë angazhim në njerëz por edhe në financime. Si po realizohen këtoangazhime? Procesi i liberalizimit të vizavebazohet mbi një udhërrëfyes, i cili zyrtarisht ju dorëzua Shqipërisë para disamuajve dhe hapi i dytë në këtë proces dorëzimi i një raporti nga ShqipëriaKomisionit. Ky raport është vlerësuar shumë pozitivisht si nga zoti Mirel, qëishte për vizitë në Tiranë para disa ditësh, ashtu edhe nga komisioneri Rehndhe nga Zëvendëpresidenti i Komisionit Zhak Barro. Hapat që po ndërmerren nukkanë të bëjnë vetëm me identifikimin e qytetarëve dhe dokumenta të sigurta; çkatashmë është vënë në rrugë të mabrë me koncesionim e këtij procesi, i njëkonsorciumi franko amerikan, i cili pritet të fillojë prodhimin e kartave nëfillim të vitit që vjen. Por ka të bëjë edhe me aspekte të tilla, si sigurimi ikufijve, lufta kundër emigracionit klandestin dhe në tërësi, reformat që konsolidojnëinsitutcionet demokratike, dhe çojnë më tej, rezultatet tashmë të konfirmuaranë luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Si ka ecur me realizimin e njësërë detyrimeve, që kërkojnë angazhimin, të cilat kërkojnë ngritjen estrukturave njerëzore dhe ato financiare? : Përsa i përket aspketit të kufijve, policia shqiptare, Ministria eBrendshme ndodhet në një proces, pjesë e programit tim, i cili bën të mundurkontrollin e kufijve; çdo postë kufitare dhe qendra në Tiranë, do të jenë nëgjendje të monitorojnë non-stop, 24 orë, në mënyrë elektronike, pra "ON Line",dhe ta raportojnë atë, jo vetëm brenda për brenda, por edhe jashtë saj, siinterpolin. Imagjinoni, që ku informacioni brenda një kohe shumë të shkurtër,për çdo pikë kufitare brenda vendi, se çfarë ndryshimi sjell kjo mënyrë ekomunikimit në monitorimin e trafikut, qoftë edhe të ligjshëm, në monitorimin eqytetarëve, apo të jashtëligjshëm në këto pika kufitare dhe monitorimin dheluftën kundër emigracionit ilegal. Vetë Ministrija e Jashtme, Brenda vitit qëvjen, do të instalojë zyrën e vizave, që lidh gjithashtu të gjitha misionet eShqipërisë në botë, Ministrinë e Jashtme dhe autoritetet e vendit në Shqipëri,me një sistem "ON Line" kompatibël, pra të përafërt me ato të vendeve të tjera,fqinje të Shqipërisë dhe ato vendeve të BE-së. Në një këndvështirm pak mëthelbësor, që nuk ka të bëjë vetëm me procedurat teknike, por edhe me reformatnë vend, unë gjeta të martën, gjatë takimit me Zëvendëspresidenin Zhak Barrot,të KE-së, një vlerësim maksimal për hapat e hedhura deri tani. Ai u shprehqartësisht se i vlerësonte këto hapa, pra Shqipërinë për hapat që ka hedhur dhei inkurajonte autoritetet shqiptare për t'i konsoliduar ato më tej. Në këtëkuadër, një dimension të veçantë ka dhe do të vazhdojë të ketë bashkëpunimipolitik, për të konsoliduar edhe më tej reformën në drejtësi. Dje, Zëvendëspresidenti I KE-së, Zhak Barro kakërkuar një luftë më efikase ndaj trafikut të drogave, apo kultivimit të bimëvenarkotike nga Shqipëria dhe vendet e tjera të Ballkanit. Lufta ndaj korrupsionit dhe krimit tëorganizuar vazhdojnë të jenë ende kërkesa parësore për anëtarësimin e vendit nëorganizmat ndërkombëtare. Sa shqetësim përbëjnë këto fenome për Shqipërinë dhepër të ardhmen e saj euroatlantike? Sigurisht, që lufta kundërkorrupsionit dhe kundër krimit të organizuar mbeten prioritete të qeverisëshqiptare. Unë do të thoja që tani, për këto momente, ato përbëjnë sfida qëqeveria shqiptare ka demonstruar një përparim të qartë, të konsoliduar dhe tëqëndrueshëm. Dhe kjo është vlerësuar edhe nga autoritet në Bruksel dhe këtu nëWashington. Pra do të thoja, që ndërkohë që puna në këtë fushë nuk mbaronkurrë, jo vetëm për Shqipërinë, por edhe për vende të tjera të EvropësJuglindore, por as për vende të tjera të zhvilluara, progresi i bërë deri tani,njihet mjaft mire. Më konkretisht, në takimin me Zëvendëpresidentin eKomisionit, zotin Zhak Barro, u vlerësua fakti, që shifrat e kapjes së drgavetë forta, nga politica italiane, të atyre të nisura drejt Shqipërisë, ishin metë vërtetë në numra të pakrahasueshëm me të kaluarën, 2,5 kokaine dhe 5.6 kgheroine. Pra nje numër me të vërtetë, dramatikikisht i zvogëluar dhe rezultat iqartë, jo vetëm i funksionimit të kontrollit të sigurtë të kufijve, por edhe iasaj që konsiderohet në Bruksel, si thyerje e shtyllës kurrizore të krimit tëorganizuar. Po kështu, raporti përsa i përket bimëve narkotike është shumëinkurajues; sasia e mbjellë me bimë narkotike, në territoret e Republikës sëShqipërisë, në vitin 2008, është 5 herë më e vogël se ajo në vitin 2007, dhekjo sipas shifrave të policisë shqiptare të konfirmuara nga partnered tanëndërkombëtarë. Pra, mund të them, se lufta kundër trafiqeve, veçanërishttrafikut të narkotikës, për Shqipërinë në Bruksel, nuk është një minus,përkundrazi, është një plus dhe konsideorhet si i tillë. Sigurisht, që ështëdiçka që duhet të vazhdojë, se kjo sfidë është një punë në vazhdim. Këto ditëOKB-ja vendosi të shqyrtojë kërkesën e Serbisë që çështjen e pavarësisë sëKosovës ta trajtojë Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë. Çfarë lobizimi pozhvillon nga ana e saj Shqipëria për njohjen e pavarësisë së Kosovës? : Njohja e Kosovës ka hyrë në një fazë të dytë. Jovetëm diplomacia shqiptare, por edhe diplomacitë e tjera aleate janë konfidentepërsa i përket fazës aktuale (me njohjen nga) 47 vende. Është e nevojshme qëpuna të vazhdojë më tej dhe më shumë vende ta njohin Kosovën. Në këtë kuadër,po punohet ngushtësisht me vendet e rajonit, në radhë të parë fqinjët emenjëhershëm të Kosovës, që janë edhe fqinjë të menjëhershëm të Shqipërisë. Popunohet intensivisht me grupet rajonale, veçanërisht ato që i përkasin tëashtuquajturave grupe të paangazhuara që përbëhen kryesisht nga vende afrikanedhe vende të tjera anëtare të organizatës së Konferencës Islamike. Puna pobëhet në mënyrë individuale, por edhe me prezencë të vazhdueshme të diplomacisëshqiptare dhe ku është e mundur edhe të përfaqësuesve të Kosovës në këto forumeshumëpalëshe. Pa dyshim, java që vjen në Nju Jork, do të jetë një forum tjetër,ku diplomacia shqiptare e angazhuar krah për krah diplomacisë amerikane dheatyre të vendeve të tjera aleate, sigurisht edhe me përfshirjen e drejtpërdrejttashmë edhe të autoriteteve të Kosovës, do ta çojnë më tej këtë proces.Personalisht shpreh besimin tim, se procesi i pakthyeshëm i njohjes së Kosovësnga anëtarët e tjerë të bashkësisë ndërkombëtare, do të vazhdojë, do tëkonsolidohet dhe nuk do të ketë kthim mbrapa. Ndërkohë që kostoja eveprimtarisë së diplomacisë serbe, apo diplomacive të tjera të cilat synojnëbllokimin e këtij procesi do të rritet pambarimisht dhe rezultatet do të jenëgjithmonë e më të pakta. //kk//