Meta: Do të bëhen të gjitha përpjekjet për çdo reformë me konsesus
Intervistë me kryetarin e Kuvendit të Shqipërisë, Ilir Meta
Ilir Meta: Unë besoj se ka patur një progres të rëndësishme në rrugën e reformave. Duhet të jap një vlerësim pozitiv lidhur me reformën ekonomike, pasi gati në një vit jo vetëm që kemi një situatë makro-ekonomike shumë më të qëndrueshme dhe më të shëndetshme, vlerësime për të cilën janë shprehur edhe nga institucionet ndërkombëtare më prestigjiozet për vlerësimin e qëndrueshmërisë ekonomike, por edhe në realitetin tonë, kur për herë të parë kemi, jo vetëm një progres bindës në rritjen e të ardhurave në buxhetin e shtetit, por mbi të gjitha për herë të parë mbas disa vitesh, kemi një stabilizim dhe ulje të deficitit buxhetor dhe të borxhit, çka do të japë efekte edhe konkrete edhe në ekonominë e prekshme për qytetarët dhe familjet shqiptare. Pra, ekonomia është në rrugën e duhur dhe këtu mund të përmendim shumë reforma, ku përveç atyre me karakter makro-ekonomik. Unë besoj se edhe angazhimet e fuqishme të qeverisë, sidomos për të zgjidhur edhe një herë e përgjithmonë problemin e energjisë, që ka qenë edhe një nga burimet e problemeve të shumta financiare që ka patur vendi, por që është edhe një sektor që ka dëmtuar dhe ka penguar në rritjen ekonomike të vendit dhe funksionimin normal dhe optimist të bizneseve, është një reformë e cila është ndërmarrë mjaft seriozisht dhe me një vullnet të vendosur për të stabilizuar një herë e përgjithmonë një problem që ka të bëjë me të ardhmen e ekonomisë sonë kombëtare, por edhe për të ardhmen e ekonomisë së të gjithë qytetarëve tanë. Njëkohësisht në fushën e biznesit dihet edhe raporti i fundit i Bankës Botërore për “Doing Business”, bëri një kapërcim spektakolar, pozitivisht për renditjen e Shqipërisë duke treguar se po përmirësohet klima e të bërit biznes në vend, pavarësisht se situata e përgjithshme rajonale apo edhe më gjerë, ndërkombëtare, në planin ekonomik, nuk është më ajo optimiste që do të donim që të kishim. Njëkohësisht, qeveria ka si një prioritet të rëndësishëm çështjen e punësimit dhe unë besoj se në këtë plan të gjitha reformat e ndërmarra, dhe për tregun e punës dhe për arsimi profesional, do të japin rezultate e duhura siç dha rezultatet mjaft pozitive paketat në mbështetjen e biznesit fason, ku përgjatë këtij viti eksportet në këtë drejtim u rritën me gati 30% në raport me një vit më parë. Unë besoj se ky vit do të jetë shumë i suksesshëm për bujqësinë dhe agro-përpunimin, pasi me paketën fiskale ndërmorëm shumë masa favorizuese dhe lehtësuese. Ashtu siç do të jetë edhe për industrinë e përpunimit të mineraleve në vendin tonë. Pra, qeveria po ecën në rrugën e duhur. Sigurisht ka nevojë për disa reforma të rëndësishme në fushën e turizmit në mënyrë që Shqipëria dhe operatorët tanë turistik të jenë më konkurrues, sidomos me vendet e rajonit. Po të gjitha këto do të ndodhin hap pas hapi. Po të kemi në konsideratë se kemi edhe një marrëveshje me Fondin Monetar Ndërkombëtar, pra kemi një program, i cili ka avantazhet e tij, por që ka edhe kufizimet përkatëse. Dhe një tjetër vlerësim nga ana ime do të ishte në raport me arritjet e deritanishme ekonomike, shlyerja mjaft e konsiderueshme e borxheve ndaj bizneseve, që ka pasur qeveria dhe shteti e cila besoj se këto ditë arrin në shifrën e 400 milion dollarë. Dhe së dyti, zgjidha pothuajse e çështjes së rimbursimit e cila është një plagë e madhe për biznesin dhe investitorët në vendin tonë përmes rimbursimit automatik të TVSH-së. Ilir Meta: Viti që po mbyllim ka patur në fokus dy reforma kryesore, njëra prej të cilave është realizuar që ka qenë reforma administrative-territoriale, një çështje e mbartur prej gati 23 vitesh, për të mos thënë që nga koha e ndërrimit të sistemit komunist, ku strukturat e vjetra u shndërruan në komuna dhe në bashki. Natyrisht, ka qenë një reformë që na mori mjaft kohë për një arsye se për një kohë të gjatë ishim të detyruar që të prisnim pjesëmarrjen e opozitës dhe bashkëpunimin dhe konsensusin e saj, dhe për këtë kemi bërë të gjitha përpjekjet. Kemi shteruar çdo mundësi nga ana e mazhorancës dhe gjashtë muajt e parë kanë qenë të përqendruar tek kjo reformë, e cila kishte një afat kohor për arsye se kemi të bëjmë me afatin e përcaktuar në zgjedhjet vendore që tashmë është 21 qershori i vitit që po hyjmë. Reforma e dytë që ne anonçuam dhe që në ishim të angazhuar është reforma në fushën e drejtësisë, e cila mund të themi që ka filluar pavarësisht se ende Komisioni i Posaçëm për Reformën në fushën e Drejtësisë vetëm ka zhvilluar një mbledhje të parë, dhe normalisht pritet edhe pjesëmarrja e opozitës për të qenë një komision, jo vetëm gjithëpërfshirës, por edhe funksional. Por them se ka funksionuar për arsye të debatit që është hapur, për tryezat e organizuara nga Presidenti i Republikës, nga Ministria e Drejtësisë, nga shumë institucione ndërkombëtare, dhe unë besoj se viti që ne do të hyjmë, do të jetë një vit përcaktues për të konfiguruar dhe realizuar Reformën në Drejtësi, si reforma më e rëndësishme, si reforma e reformave, sepse ka të bëjë vetëm me forcimin dhe sundimin e ligjit, por ka të bëjë edhe me kontributin për të zgjidhur shumë probleme, që nga problemi i pronave deri tek problemet e tjera të ekonomisë. Por njëkohësisht është një reformë shumë e rëndësishme edhe për të kontribuar në rritjen e përgjegjshmërisë së gjithë sistemit të drejtësisë dhe të llogaridhënies. Natyrisht duke konsoliduar, jo duke e dëmtuar pavarësinë, autonominë, e këtyre institucioneve. Kështu që unë besoj se piketat tashmë janë hedhur. Bashkëpunimi mendoj se ka filluar edhe pse deri diku më shumë në distancë, të gjithë janë të ndërgjegjshëm se duhet të ecim më shpejt dhe në mënyrë të sigurt në këtë reformë dhe mazhoranca ka vullnetin maksimal për të bashkëpunuar shumë ngushtë jo vetëm me opozitën, por edhe me Presidentin e Republikës, bashkëpunim që unë do ta konsideroja tashmë të vendosur dhe me gjithë aktorët e tjerë në fushën e drejtësisë dhe të gjyqësorit, pasi ka shumë çështje që duhen zgjidhur, që janë të mbartura prej kohës, që janë të reflektuara edhe në progres-raportet e Komisionit Evropian, sidomos në dy vitet e fundit. Dhe ne për këtë qëllim do të bashkëpunojmë shumë ngushtë me EURALIUS-in, OPDAT-in dhe me partnerët tanë, të cilët njëkohësisht kërkojnë një forcim të mëtejshëm të sundimit të ligjit në vendin tonë, si vend anëtar i NATO-s, por njëkohësisht si një vend që synon në një të ardhme të afërm të hapë negociatat me Bashkimin Evropian dhe dihet që reforma në fushën e drejtësisë është një prioritet kryesor dhe kyç në këtë drejtim. Ilir Meta: Unë besoj se qeveria ka treguar një angazhim maksimal për të bashkëpunuar me organet e gjyqësorit, për të respektuar pavarësinë e tyre, por edhe për të koordinuar më mirë në këtë drejtim. Qeveria ka qenë e hapur, sikurse besoj e keni vënë re, jo vetëm për të bërë shkarkime, jo vetëm për të bërë edhe arrestime për rastet e akuzave të korrupsionit për nivele nga më të ndryshmet të administratës, por edhe për të respektuar vendimet e prokurorisë kur ajo ka ndërmarrë iniciativa të caktuara dhe konkrete. Dhe prokuroria ka patur dhe ka mbështetjen më të plotë për të vepruar në respekt të ligjit, për të çuar përpara të gjitha ato çështje, të cilat ajo i ka hapur apo që i ka në proces dhe sigurisht që reforma në fushën e drejtësisë synon një llogaridhënie më të madhe për gjyqësorin dhe në mënyrë të veçantë për gjykatat. Që do të thotë, një transparencë, një monitorim, por edhe një forcim të masave disiplinore për gjithë ata të cilët bëjnë sikur nuk e shohin ligjin, provat apo faktet. Natyrisht që ka shumë punë për të bërë, për të rritur profesionalizmin e administratës shtetërore në këtë drejtim, për të rritur do të thosha edhe vetë profesionalizmin e prokurorisë, pasi sot krimi apo dhe korrupsioni kanë një sfidë shumë të rëndësishme në kuptimin e sofistikimit, në kuptimin e teknologjive të reja dhe duhet edhe një mbështetje më e madhe edhe për institucionin e akuzës në mënyrë që t’i përgjigjet më shpejt të gjitha këtyre sfidave të vështira dhe natyrisht hallka kryesore mbetet rritja e mëtejshme dhe e ndjeshme e përgjegjshmërisë së gjykatave. Pasi në fund fare, e dimë që i gjithë procesi do të konkludohet atje dhe unë besoj se tashmë rekomandimet janë shumë të qarta, defektet janë të konstatuara nga të gjithë dhe besoj se reforma në fushën e drejtësisë do të ndihmojë për një hop cilësor për të forcuar sundimin e ligjit dhe për të luftuar fenomenin e korrupsionit në të gjitha nivelet. Ilir Meta: Kjo është edhe dilema e ecjes përpara me reformat në vendin tonë, siç ishte rasti i reformës administrative-territoriale, shumë e rëndësishme, sepse prek të gjithë territorin e vendit, të gjithë qytetarët dhe shërbimet ndaj tyre apo zhvillimin ekonomik dhe social apo reforma në drejtësi që edhe kjo prek të gjithë qytetarët, jo thjesht institucionet e drejtësisë dhe të gjyqësorit. Dhe natyrisht që për këto reforma kërkohet bashkëpunim dhe me opozitën. Ilir Meta: Dilema është midis përpjekjes dhe nevojës së ngutshme për t’i realizuar këto reforma të vonuara në kohë edhe për shkak të konfliktualitetit politik në të kaluarën apo dhe për shkak se mazhorancat në të kaluarën nuk kanë patur një shumicë të cilësuar në Parlament. Dhe së dyti, nevoja për të realizuar me konsensus, në mënyrë që jo vetëm të kemi numrat e nevojshëm për ndryshimet ligjore, legjislative, por njëkohësisht të kemi dhe një konsensus të përgjithshëm në implementimin e këtyre reformave. Në rastin konkret, unë besoj se marrëveshja është tepër e qartë, që do të thotë se do të bëhen të gjitha përpjekjet për çdo reformë, e cila kërkon një shumicë të kualifikuar, që ajo të bëhet me konsensus dhe përpjekjet në këtë rast nuk do të mungojnë. Por natyrisht që në fund fare, reformat do të bëhen, sepse është një domosdoshmëri dhe besoj se edhe në pikën e parë të marrëveshjes bëhet e qartë mënyra se si do të ecet në këtë drejtim. Është e rëndësishme për Partinë Demokratike të reflektojë njëkohësisht dhe të tregojë një frymë më të përgjegjshme të bashkëpunimit. Pra për reforma që ajo vetë i ka kërkuar në të kaluarën, por nuk ka patur mundësinë. Ndërsa lidhur me çështjen e trafikimit të deputetëve që nxjerr herë pas here z. Berisha për të konsideruar validitetin e 84 votave, natyrisht që për z. Berisha kur disa deputetë i duhen për të kaluar në krahun e tij, sikurse ndodhi para zgjedhjeve të 23 qershorit, bëjnë një akt heroik kombëtar dhe tregojnë një patriotizëm të pashembullt, ndërsa kur ata gjykojnë në vullnetin e tyre të marrin një vendim tjetër, sigurisht që meritojnë akuzat më të rënda. Unë besoj se Kushtetuta është e qartë dhe ne jemi shprehur të vendosur për të respektuar vendimet e Gjykatës Kushtetuese. Dhe në këtë drejtim, mbetet që bashkëpunimi midis mazhorancës dhe opozitës t’i nënshtrohet imperativit që ka vendi për të realizuar këto reforma me konsensus dhe me standarde, sepse kjo është shumë e rëndësishme , sepse mund të bëhen reforma me konsensus të cilat mund të ulin standardet e demokracisë në vend dhe në të kaluarën kemi patur edhe marrëveshje që në vlerësimin tim nuk i kanë shërbyer vendit, edhe pse janë bërë me konsensus të madh. Kryesorja për mua është realizimi i standardeve më të larta në reformën e drejtësisë dhe në reformat e tjera të cilat kërkojnë një shumicë të kualifikuar dhe bërja e tyre në mënyrë më transparente, jo vetëm me opozitën, pot edhe me opinionin publik dhe me partnerët ndërkombëtarë. Mendoj se legjitimitetin më të madh të një reforme ia japin transparenca, gjithëpërfshirja,dhe këtu nuk kam parasysh vetëm opozitën. Padyshim që ai është faktori më i parë që duhet të jetë i përshirë dhe të kontribuojë , por kam parasysh opinionin publik, grupet e interesit, partnerët ndërkombëtarë dhe më pas mendoj që është çështja e 84 votave apo e 90 e ca votave. Pra qytetarët shqiptarë kërkojnë konsensus mendoj. Patjetër sepse janë të lodhur nga konfliktualiteti dhe nga një sherrnajë, absurde e cila nuk prodhon rezultate. Por qytetarët shqiptarë jam i bindur që në fund fare do të vlerësojnë qëllimin e një reforme. Jo vetëm aq, por edhe standardet që ajo do të sjellë. Në këtë drejtim duhen shteruar të gjitha përpjekjet për reformat kyçe sidomos në fushën e drejtësisë dhe në fusha të tjera ku mund të ketë dallime të rëndësishme për mënyrën se si duhen realizuar. Duhen shteruar të gjitha mundësitë për një transparencë maksimale, për të bindur opinionin publik, për të bindur qytetarët për cilësinë e këtyre reformave. Ilir Meta: Natyrisht që nuk është e lehtë të merremi vesh për çdo gjë me opozitën, sepse në rast se kjo gjë do të ndodhte, atëherë do të kishim një fatkeqësi të madhe, nuk do të kishim opozitë, gjë që nuk është e shëndetshme për demokracinë. Por ne kemi rënë dakord tashmë edhe përmes një rezolute, që u miratua në Parlament me konsensus të të dyja palëve, se do të respektojmë vendimet e Gjykatës Kushtetuese. Në këtë drejtim opozita ka ndërmarrë iniciativat e saj për të kontestuar këtë ndarje dhe është një e drejtë e saj. Por ne, e theksoj, do të respektojmë vendimet e Gjykatës Kushtetuese dhe meqenëse ju po më përmendni mënyrën se si është ndarë Shqipëria sipas opozitës, mendoj se është shumë spekulative mënyra se si paraqitet padrejtësia, që i është bërë opozitës për arsye se nuk ka ndodhur në Shqipëri ndoshta ndonjëherë që për një reformë kaq të rëndësishme, një mazhorancë, që ka më shumë se 84 vota, t’i ofrojë opozitës një rol të barabartë në këtë reformë, siç ishte rasti i barazisë në komisionin parlamentar për reformën administrative-territoriale me 8 anëtarë nga mazhoranca, 8 nga opozita dhe dy bashkëkryetarë, një nga mazhoranca dhe një nga opozita. E kemi pritur për tre muaj opozitën dhe nuk ka ardhur, kanë thënë se kemi patur një hartë të parapërgatitur. U kemi dhënë pesë variante publike të bëra këto dhe në bashkëpunim me ekspertët ndërkombëtarë, evropianë dhe amerikanë. U kemi kërkuar të zgjedhin një nga këto pesë variante, nuk kanë zgjedhur asnjë, por kanë thënë se ata vetë do të japin një variant dhe kanë bërë një kuvend publik të Partisë Demokratike, ku kanë ftuar edhe përfaqësuesit e mazhorancës. Përfaqësuesit e mazhorancës, z. Fino si bashkëkryetar i komisionit dhe z. Vasili si anëtarë i komisionit kanë shkuar, kanë marrë pjesë për të respektuar opozitën dhe për të dëgjuar variantin e saj. Kanë dhënë edhe ata pikëpamjet e tyre, por asnjëherë nuk kemi pasur asnjë variant të ardhur nga opozita në Parlament dhe në këtë komision të posaçëm për të miratuar një ndarje administrative-territoriale, e cila të kishte në thelb edhe propozimin e tyre. Në rast se ekziston një variant i tillë publik unë do të isha shumë i lumtur, por për fat të keq opozita ka pasur vetëm një variant: zero reformë. Ndoshta duke mos përballuar presionin e kryetarëve të komunave apo të bashkive, të cilët natyrisht nuk janë shumë të lumtur, sepse një pjesë e këtyre komunave do të shkrihen, por Shqipëria nuk mund të vazhdojë më me këtë situatë ku kemi kryetarë komunash, të cilët nuk jetojnë në komunat e tyre, por jetojnë në Tiranë apo në zona bregdetare dhe firmosin nga aty për problemet e komunave. Ndërkohë, edhe shumica e banorëve nuk jetojnë në komunat e tyre, por jetojnë në Tiranë, Durrës apo në zona të tjera të Shqipërisë, dhe shkojnë vetëm një herë në katër vjet për të votuar për kryetarin e komunës me furgonë atj. Ndërkohë që problemet e menaxhimit të ujësjellësve në Shqipëri janë shumë të rënda, janë njësoj si problemi i energjisë elektrike dhe kjo do të jetë një tjetër reformë shumë të rëndësishme. Një nga arsyet është fragmentimi i jashtëzakonshëm i pushtetit vendor, problemet e menaxhimit të mbetjeve urbane janë të jashtëzakonshme dhe ndikojnë në cilësinë e jetës së qytetarëve. Problemet e administrimit të territorit, që ndeshim çdo ditë janë mjaft madhore, ndërkohë që shërbimet që u ofrohen qytetarëve për shkak të kapaciteteve inekzistente të shumë prej këtyre komunave apo bashkive, janë të papërfillshme. Kështu që kjo ishte dhe mbetet një reformë madhore dhe ne shpresojmë që PD-ja t’i qëndrojë angazhimit të saj për respektimin e vendimeve të Gjykatës Kushtetuese. Ilir Meta: KQZ-ja është bërë, sepse Shqipëria nuk është pa KQZ. Natyrisht që mungesat duhet të plotësohen dhe shpresoj të përmbushen sa më shpejt, por Shqipëria e kishte këtë KQZ edhe në zgjedhjet e përgjithshme pavarësisht kontestimit që ne patëm dhe natyrisht që ajo e bëri punën e saj. Pra nuk është ky problemi besoj. Emëruesi i përbashkët i të gjitha këtyre çështjeve, është mirëkuptimi me opozitën, ndërkohë që nga PD-ja thonë se nuk janë të gatshëm të marrin pjesë në zgjedhje, që nuk duan hartën e re territoriale dhe kanë ndërkohë shumë kundërshtime të tjera.... Unë kam vetëm një pyetje: të gjitha shpjegimet që unë u dhashë juve për hapësirat dhe për tolerancën dhe durimin e palodhur të mazhorancës ndaj opozitës për reformën administrative-territoriale, qëndrojnë apo jo? Dhe së dyti, a dha ndonjëherë opozita jonë edhe pse iu kërkua në mënyrë të vazhdueshme një variant të saj si opozitë për reformën administrative-territoriale? I vetmi opsion i saj ishte zero reformë administrative-territoriale, pra Shqipëria një vend modest të vazhdojë të ketë rreth 400 komuna e bashki dhe ku shërbimet ndaj qytetarëve të jenë në ato nivele për të cilat qytetarët janë shumë të ndërgjegjshëm sot, dhe kjo vetëm për arsye të mungesës jo vetëm të frymës konstruktive nga ana e PD-së për të marrë pjesë në një reformë që i interesonte vendit dhe ku iu dhanë të gjitha hapësirat, por edhe për mungesën e marrjes së përgjegjësive. Sepse çdo reformë ka kostot e saj, ne e dimë edhe shumë kryetarë të bashkive apo komunave të PS-së dhe LSI-së nuk janë shumë të kënaqur, sepse shumë prej tyre do të donin të ruheshin këto kufij administrativë në mënyrë që të kishin mundësi të zgjidheshin apo të rizgjidheshin, por ishte një interes i vendit dhe në emër të këtij interesi këto pakënaqësi duhet të përballohen. Ndërsa, Partia Demokratike nuk e pati këtë mundësi, të merrte këtë përgjegjësi. Ndërsa, toleranca ka qenë maksimale dhe kam një përgjigje të fundit për çështjen e hartës. Nuk ka rëndësi fare në këto zgjedhje mendoj unë se sa njësi u fituan nga njëra palë apo nga tjetra, sepse njësitë janë fare relative. Ato janë të bazuara në disa kritere dhe nuk është njësoj si të fitosh Bashkinë e Tiranës, të cilën e drejton opozita dhe kryetari i saj z. Basha, dhe të fitosh 40 njësi të tjera. Opozita mendoj që duhet të ndjehet e favorizuar, në qoftë se është bërë një favorizim, sepse Bashkia e Tiranës pothuajse është dyfishuar dhe mjafton vetëm të fitosh vetëm Bashkinë e Tiranës, edhe sikur të humbash të gjitha bashkitë e tjera, për të thënë se ke fituar gjithë Shqipërinë. Pra, nuk mendoj se në zgjedhjet vendore është një tregues i rëndësishëm numri i njësive, është fare i parëndësishëm, për më tepër që në fund fare përsa i takon rëndësisë për çdo forcë politike, përfshirë edhe LSI-në, është rezultati në nivel kombëtar, pra rezultati i proporcionalit. Ilir Meta: Nuk mund të jap asnjë përgjigje, sepse unë duhet të flas në emër të Kuvendit dhe lidhur me punën që ka bërë Komisioni për Sigurinë Kombëtare, pra komisioni hetimor ngritur për këtë çështje, mund t’iu them se ka pasur një raport paraprak, i cili ka patur nevojë të plotësohet me elementë të tjerë dhe besoj që në kohën e duhur ky raport do të mund të bëhet një raport zyrtar edhe publik. Për mua nuk është e rëndësishme se çfarë ka ndodhur, pasi shumë gjëra mund të kenë ndodhur, që nuk duhet t’i paragjykojmë për momentin pa patur një qëndrim zyrtar të Kuvendit në këtë drejtim. E rëndësishme është se çfarë nuk duhet të ndodhë. Dhe ajo që nuk duhet të ndodhë në Shqipëri dhe në Shërbimin Informativ Shtetëror është mospërfshirja e këtij institucioni të rëndësishëm të sigurisë kombëtare në veprimtari për qëllime politik në mënyrë direkte apo indirekte. Sepse për fat të keq ka qenë një traditë në Shqipëri që në fillim të viteve ‘90 angazhimi, diku i hapur dhe i dhunshëm, dhe diku i padukshëm, por i lexueshëm, i këtyre strukturave për interesa të caktuara politike. Kjo gjë nuk duhet të ndodhë, ky është një shërbim i një rëndësie të posaçme të sigurisë kombëtare dhe duhet t’i nënshtrohet vetëm këtyre interesave. Ilir Meta: Gëzuar edhe juve, dhe të gjithë shikuesve dhe dëgjuesve të Zërit të Amerikës dhe sidomos të gjithë bashkatdhetarëve tanë që jetojnë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës!