Vonesa e drejtësisë për viktimat e luftës në Kosovë dhe "hendeku i përgjegjësisë"
Në një seancë të Komisionit të Dhomës së Përfaqësuesve për Marrëdhëniet me Jashtë, të mbijetuar dhe ekspertë bëjnë thirrje për vënien para përgjegjësisë të autorëve të krimeve të luftës
Një seancë e Kongresit amerikan në Uashington tërhoqi vëmendjen për faktin që 20 vjet nga përfundimi i luftës në Kosovë, drejtësia për viktimat ende nuk është bërë realitet. Komisioni i Dhomës së Përfaqësuesve për Marrëdhëniet me Jashtë, nën drejtimin e kryetarit demokrat, Eliot Engel dëgjoi dëshmi personale dhe mendimet e ekspertëve lidhur me mungesën e përgjegjësisë për krimet e kohës së luftës. Siç njofton kolegia Keida Kostreci, një nga shqetësimet kryesore që u ngrit në seancë ishte prirja për vënien e shenjës së barazimit mes viktimave dhe autorëve të krimeve. Vasfije Krasniqi Goodman e tregoi tmerrin e 14 prillit 1999, para anëtarëve të Kongresit dhe të pranishmëve që kishin mbushur sallë. Ishin dëshmitë personale ato që e përçuan më qartë se gjithçka mesazhin që e përshkoi seancën: se 20 vjet më pas drejtësia nuk është vendosur për mbi 13 mijë të vrarët, mbi 20 mijë të përdhunuarit, afro 1 mijë e 700 të zhdukurit nga lufta e Kosovës. Ilir Bytyqi, vëlla i Ylli, Agron, and Mehmet Bytyqit, të vrarë nga forcat serbe në mbarim të luftës në Kosovë, tha se kishte një mesazh të thjeshtë për botën. Këtë fakt e theksoi në fjalën e tij edhe Eliot Engel, kryetar i Komisionit të Dhomës së Përfaqësuesve për Marrëdhëniet me Jashtë. Ish-Presidentja e Kosovës, Atifete Jahjaga e ka bërë kauzën e saj, kërkesën e drejtësisë për viktimat me një fokus tek përdhunimi si instrument lufte. Ajo tha se 20 vjet më parë “na zhveshën nga dinjiteti dhe humaniteti. Dr. Paul Williams, i Universitetit Amerikan në Uashington, tha se Gjykata e Hagës për Krimet e Luftës në ish-Jugosllavi ngriti akuza vetëm ndaj shtatë pjesëtarëve të regjimit serb për krime të kryera në Kosovë. Zonja Jahjaga thotë se drejtësia nuk është çështje për t’u negociuar. Kongresmeni Engel thotë se Shtetet e Bashkuara dhe aleatët evropianë, mund të kishin këmbëngulur për drejtësi për viktimat e brutalitetit të Millosheviçit, “por në pjesën më të madhe, ne dështuam të marrim masa thelbësore”. Profesori i Universitetit Amerikan, Paul Williams bie dakord duke theksuar se ka një ‘hendek përgjegjësie’, përsa u takon krimeve në Kosovë dhe nuk duhet përqafuar teoria se të gjitha palët janë njëlloj përgjegjëse, kur forcat serbe ishin përgjegjëse për mbi 80 për qind të krimeve. Rreziku i kësaj qasjeje ka pasoja të rënda sipas Prof. Williams. Ai tërhoqi vëmendjen për atë që e quajti fokus miopik të Gjykatës së Posaçme, duke thëse se nëse karakterizimi i saj se është ngritur për krime nga ish-anëtarët e UÇK-së, atëherë gjykata në thelb i jep de facto një amnisti atyre që kryen krime në emër të regjimit serb dhe bllokon drejtësinë efektive për qindra-mijëra viktima në Kosovë. Prof. Williams thotë se karakterizimi i përgjithshëm diplomatik i gjykatës është se është krijuar për të ndjekur penalisht shqiptarët që shërbyen në UÇK. Por, ai tha se edhe nëse është i nevojshëm ndonjë amendim i statutit të gjykatës, Shtetet e Bashkuara duhet të punojnë me Kosovën për ta realizuar atë. “Ky veprim duhet të jetë një deklaratë nga Departamenti i Shtetit, që të shpjegojë se çfarë mbulon mandati. Shtetet e Bashkuara japin fonde për këtë gjykatë, sepse është një mekanizëm hibrid ndërkombëtar, pra ta kushtëzojë financimin me interpretimin e duhur të mandatit dhe ta mbështesë me personelin dhe burimet e nevojshme”. Ai shtoi se angazhimi i Shteteve të Bashkuara në drejtim të vendosjes së drejtësisë për këtë çështje, duhet të rigjallërohet. Kongresmeni Engel është dakord. “Mendoj se drejtësia për viktimat e Luftës së Kosovës nuk do të arrihet kurrë nëse ne – dhe kur them ‘ne’ e kam fjalën për Departamentin e Shtetit dhe Bashkimin Evropian – vazhdojmë ta fshehim këtë çështje nën rrogoz”.