Vitet e Presidencës së Xherald Fordit - si e kujtojnë bashkëkohësit
Sumë historianë i njohin Fordit meritën se e qetësoi vendin pas një skandali shkatërrimtar
Xherald Rudolf Ford ishte i vetmi president i Shteteve të Bashkuara i cili erdhi në këtë post pa u zgjedhur. Më 10 tetor 1973, Nënpresidenti Spiro Agnju dha dorëheqjen përballë akuzave për korrupsion. Presidentit Riçhard Nikson iu desh të emëronte një nënpresident të ri, siç parashikohet në Kushtetutë. Por Presidenti Nikson ishte i implikuar vetë në skandalin e Uotergejtit, i cili bëri që në Kongresin dhe në publikun amerikan të kërkohej shkarkimi i tij nga posti. Xhejms Kanon, këshilltar politik dhe biograf i Fordit, thotë se në fakt, vendimi se kush duhet ta zëvendësonte nënpresidentin Agnju nuk ishte në dorën e Shtëpisë së Bardhë. Në atë kohë, Xherald Fordi kishte 25 vjet si anëtar i Dhomës së Përfaqësuesve dhe ishte udhëheqës i republikanëve të Dhomës. Ai shihej me respekt nga kolegët si njeri i aftë për të bashkëpunuar me të dyja partitë politike. Në korrik 1974, Kongresi filloi procedurat e shkarkimit të Presidentit Nikson, të cilat çuan në dorëheqjen e tij më 9 gusht të atij viti. Vendin e tij e zuri Xherald Fordi, njeriu që ai zgjodhi si nënpresident. Analisti i politikës publike Xhejms Pfiffner në Universitetin Xhorxh Mejsën, pranë Uashingtonit, thotë se zoti Ford erdhi në Shtëpinë e Bardhë i vendosur për të ndryshuar atmosferën e krijuar nga paraardhësi i tij. Një muaj pasi u bë president, Xherald Fordi vendosi t’i japë fund “ëndrrës së keqe dhe të gjatë të vendit” siç e quante ai skandalin e Uotergejtit në të cilin u zhyt Niksoni. Ai e fali ish presidentin për t’i mbyllur shtegun ngritjes së procedurave penale apo edhe një gjyqi kundër Niksonit që sipas tij nuk do të bënte gjë tjetër veçse do të vazhdonte ta përçante dhe ta dobësonte vendin. Sekretari i Shtypit i Presidentit Ford, Ron Nessen, kujton se zoti Ford u përball qysh në fillim me një mal problemesh të brendshme dhe të jashtëme. Rënia ekonomike e vitit 1974 ishte shkaktuar në radhë të parë nga embargoja e naftës e imponuar nga OPEC-u si reagim ndaj mbështetjes amerikane për Izraelin në Luftën e Jom Kipurit të vitit 1973. Këshilltari politik i Fordit, Xhejms Kanon, thotë se përpjekjet për të dalë nga kjo rënie ekonomike e dëmtoi karrierën politike të Presidentit Ford. Këshilltari i Sigurimit Kombëtar të Presidentit Ford, Brent Skoukroft kujton se tërheqja amerikane nga Vietnami i Jugut, i cili doli jashtë kontrollit në vitin 1975, i fuqizoi ambicjet e vjetra të Bashkimit Sovjetik megjithë përmirësimin e marrëdhënieve mes Uashingtonit dhe Moskës. Frenimi i komunizmit, sidomos i elementëve të mbështetur nga Moska, ishte një politikë e rëndësishme për administratën Ford. Në vitin 1975, kur Kamboxhia kapi anijen tregtare amerikane Mayaguez, Shtëpia e Bardhë u kundërpërgjigj me një operacion ushtarak shpëtimi, për t’i treguar botës se Amerika nuk ishte e dobët. Në korrik 1975, Presidenti indonezian Suharto kërkoi ndihmën e Uashingtonit për të eliminuar kërcënimin komunist që ai thoshte se drejtohej ndaj qeverisë së tij. Dokumentat e çarkivuara kohët e fundit tregojnë se në atë kohë Shtëpia e Bardhë dyshonte se Suhartoja synonte të pushtonte Timorin Lindor. Zoti Brent Skoukroft thotë se kjo ishte një dilemë shumë e vështirë për presidentin. Në vitin 1976, Xherald Fordi hyri në fushatën presidenciale kundër kandidatit demokrat Xhimi Karter, ish guvernator shteti pa ndonjë emër në politikë. Gjatë fushatës, zotit Ford iu desh të përballonte zemërimin e shumë votuesve për faktin se ai fali Riçard Niksonin. Karteri e mundi me vështirësi Fordin dhe kjo shënoi fundin e karrierës politike të presidentit të vetëm të pazgjedhur në historinë amerikane. Sa për trashëgiminë që la pas, shumë historianë i njohin Fordit meritën se e qetësoi dhe e shëroi vendin pas një skandali shkatërrimtar, pas një krize ekonomike dhe një lufte përçarëse në Vietnam. Xherald Fordi, theksojnë ata, e vuri këtë detyrë jashtëzakonisht të vështirë mbi karrierën e tij si politikan.//ii