Uoker: Pushtetarët, të heqin dorë nga prirja për të kontrolluar institucionet e pavarura
Në një intervistë për Zërin e Amerikës, Drejtori i Studimeve i Organizatës Freedom House komenton mbi përfundimet e raportit të fundit
Vlerësimi i raportit përShqipërinë nuk ka ndryshuar shumë që nga viti 1999. Ndërkohë Shqipëria moriftesën për të hyrë në NATO, në bazë të përparimit të saj. Si mund të përputhetky zhvillim me deklaratën e raportit tuaj se Shqipëria ka ende një rrugë tëgjatë drejt demokracisë dhe ekonomisë së tregut? Puna që ka bërë Shqipëria në lidhje me NATO-n dheBashkimin Evropian është shumë pozitive dhe konstruktive. Me kalimin e kohës nëShqipëri ka shënuar një përparim të moderuar. Nuk është për t'u habitur që këtondryshime kanë qenë të ngadalta duke pasur parasysh vështirësitë që ka kaluarvendi në vitet 1990. Si pasojë shohim që elitat e fuqishme nuk po mundentë heqin dorë nga zakonet e vjetra, që bien ndesh me standardet demokratike tëBashkimit Evropian dhe NATO-s dhe kjo prirje duhet të ndryshojë, që kalimin ekohës të përmirësohet vlerësimi i raporteve si i yni. Në raport thuhet se koalicioni qeveritar pati prirjen për tëmbajtur nën kontroll institucionet e pavarura ndërsa opozita nuk e shfrytëzoikëtë prirje në favor të saj. Cili do të ishte komenti juaj? Ky është një tipar i zhvillimit në shumë vendesi në Evropën Qendrore dhe Lindore, ashtu edhe në Evropën Juglindore. Unëmendoj se në rastin e Shqipërisë kemi identifikuar sfida të ngjashme, figurambizotëruese në pushtet dhe elita të tjera politike që në një mënyrë apo njëtjetër e përdorin pozitën e tyre për të frenuar zhvillimin që do të ishte shumëi vlefshëm në kuptimin më të gjerë të shoqërisë, për të pasur institucione mëtë forta që të krijojnë një mjedis ku të mbahet përgjegjësi para qytetarëve dhepër të krijuar rrethanat më të përshtatshme për rritje ekonomike afatgjatë. Reforma në drejtësi është një nga problemet më seriozenë Shqipëri. A mund të na flisni pak për përfundimet e raportit në këtë drejtimdhe çfarë duhet bërë? Nëse gjyqësori bëhet objekt i ndërhyrjeve, nëseai vihet nën presion si nga grupet e fuqishme private të interesave, ashtu edhenga qeveria, atëherë qëllimi më i gjerë për ndërtimin e shtetit ligjor pësongoditje serioze. Bashkimi Evropian dhe NATO-ja po e ndjekin nga afër ecurinë eshtetit ligjor në përgjithësi dhe hapësirën që i krijohet gjyqësorit për tëkryer rolin e vet në sistem. Pra kjo është diçka shumë e rëndësishme përzhvillimin e Shqipërisë. Nga vlerësimet në raport duket se nga të gjithakategoritë, që janë analizuar për Shqipërinë, korrupsioni kishte nivelin më tëulët. Në raport thuhet se megjithëse qeveria aktuale erdhi në pushtet meplatformën e anti-korrupsionit, ajo nuk është e paprekshme prej tij. Cili ështëkomenti juaj? Nuk duhet të harrojmë që shpesh korrupsioni ështësa simptomë e problemeve të tjera institucionale, ashtu edhe burim i tyre.Kështuqë në rastin e korrupsionit në Shqipëri, mund të bëjmë menjëherë lidhjenme drejtësinë. Pra për të pasur një përpjekje efektive kundër korrupsionit,është shumë e rëndësishme që të kesh institucione bazë që të jenë në gjendjet'i bëjnë ballë sfidës së korrupsionit, mes së cilave drejtësia, media dheshoqëria civile. Këto sfida janë shumë serioze në rajon dhe në Shqipëri kyështë një problem i jashtëzakonshëm, por që kërkon reforma institucionale nësektorë kritikë dhe institucione për t'u siguruar që me kalimin e kohëskorrupsioni të mbahet nën kontroll në nivele që do t'i lejojnë ekonomisë dheshoqërisë që të zhvillohet. Në raportin tuaj, Kosova radhitet e fundit nërajon. A mendoni se arsyeja është pasiguria që i parapriu shpalljes sëpavarësisë dhe nëse është kështu çfarë mund të pritet në të ardhmen? Me kalimin e kohës, që kur ne e kemi parë sinjësi më vete, Kosova ka bërë përparim, por njëkohësisht në rajon ajo është vendiqë ka marrë pikët më të ulëta në rajonin e Evropës Juglindore. Në rastin eKosovës, kemi një pjesëmarrje të madhe ndërkombëtare në qeverisje gjatëperiudhës së përfshirë në raport, pra 2007, deri në momentin kur u shpallpavarësia këtë vit. Kjo në një farë mënyrë krijon kritere të ndryshme vlerësimipër zhvillimin demokratik. Raporti ynë i ardhshëm për vitin 2008 do tëanalizojë një periudhë kur Kosova të jetë e qeverisur në pjesën më të madhe ngaautoritetet vendase. Sfidat që ne kemi identifikuar janë themelore dhe duhet tëshohim nëse qeveria e re e shtetit të pavarur do të bëjë hapa përpara. Tani utakon qytetarëve të Kosovës të bëjnë hapat e nevojshëm që vendi të përparojë nëtë ardhmen afatgjatë. Këto janë sfida të vështira në shumë nivele, por vitin efundit ne pamë disa përparime modeste por të rëndësishme në një numërdrejtimesh si zgjedhjen e nëntorit. Sigurisht që një nga problemet ishtebojkotimi nga ana e pakicës serbe dhe sigurisht që kjo është një sfidë erëndësishme për qeverinë e Kosovës në të ardhmen që do të kërkojë diplomaci dhenjë pjekuri të udhëheqjes për të qenë e suksesshme.