Restaurimi i kishës së Shën Giragos në Diarbakır
Kisha ortodokëse armene i risjell qytetit diversitetin e tij shoqëror
Një kishë armene e restauruar kohët e fundit ka si qëllim zbulimin e indentitetit kulturor dhe besimit në rajonin juglindor të Turqisë, të dominuar nga kurdët. Ky rajon ka qënë dikur i banur nga një popullatë e madhe armene. Pjesa më e madhe e tyre u zhdukën me dëbimet në masë dhe persekutimin e tyre gjatë sudimit otoman në Luftën e Parë Botërore. Kisha ortodokëse armene e Shën Giragos ndodhet në lagjen antike Sur të Diarbakırit. Ajo ishte abandonuar për dekada, deri sa u restaurua dy vjet më parë. Qindra njerëz morën pjesë në festimet e ditës së shenjtorit në shtator. Edhe pse kisha pret që të emërohet prifti i saj, Armin Demirciyan, i cili kujdeset për të, thotë se ajo është bërë simbol i rëndësishëm i identitetit etnik armen. Historia e familjes Demirciyan është e ngjashme me atë të shumë familjeve të tjera armene. Babai i tij ishte fëmijë kur prindërit e tij u vranë gjatë spastrimit etnik të armenëve nga sundimtarët otomanë gjatë Luftës së Parë Botërore. Babai i Demirciyan-it, si shumë fëmijë të tjerë armenë u rritën nga familjet vendase si myslimanë. Disa armenë etnikë po kthehen tani në të krishterë, si Melike Gunal që shkon rregullisht në kishë. Për shumë vite ajo e kishte fshehur identitetin e saj, por thotë se rihapja e kishës, ndihmoi që ajo të shprehë publikisht identitetin dhe fenë e saj. Babai i Gunal-it, aktivist politik, u vranë në vitet 90’, gjatë luftës së shtetit turk kundër grupit kryengritës kurd, PKK. Por Gunal thotë se ishte pikërisht ajo luftë e kurdëve për të drejta më të mëdha të minoriteteve që u dha mundësinë armenëve për të shprehur identitetin e tyre. Kryetari i bashkisë, Abdullah Demirtas i partisë pro kurde BDP, ka dhënë 600 mijë dollarë nga fondet e bashkisë për restaurimin e kishës. Kjo ishte pjesë e politikës për ikurajimin e diversitetit, thotë ai. Por kisha e Shën Giragos, si simbol i trashëgimisë etnike armene në rajon, ngre çështje për kurdët. Disa kurdë morën pjesë në vrasjet e amenëve. Armenia thotë se 1.5 milionë armenë u vranë gjatë Luftës së Parë Botërore nga trupat e perandorisë turke. Turqit thonë se armentë u vranë gjatë luftës civile dhe numri i të vdekurve është i zmadhuar. Ajo thotë se vrasjen e tyre nuk përbëjnë gjenocid. Në kishën e Shën Giragos është një ekspozitë që pasqyron jetën dikur dinamike të komuniteti armen. Deri në vitin 2015, në kishën e Shën Giragos do të jetë emëruar prifti i saj, një tjetër hap i vogël ky për të ndihmuar në rigjallërimin e shoqërisë dikur diverse të qytetit.