Liria e shtypit: Keqësohet gjendja në Shqipëri dhe Kosovë
Në renditjen e sivjetshme të organizatës Gazetarët pa Kufi, Shqipëria ka dalë 9 vende më poshtë sesa vitin e kaluar, ndërsa Kosova 17
Në këtë përfundim arrin raporti i sivjetshëm iorganizatës Gazetarët Pa Kufi mbi lirinë e shtypit në botë. Shqipëria del menjë rezultat zhgënjyes në renditjen e sivjetshme të vendeve në bazë të lirisësë shtypit, duke u renditur e 88-a nga vendi i 79-të që zinte vjet. Megjithëvitalitetin dhe zgjerimin e mjeteve të informimit, jo gjithmonë kjo rritjeshoqërohet me një pluralizëm të vërtetë informacioni dhe opinionesh në shtyp. Gazetariainvestigative në Shqipëri, thuhet në raport mbetet në fazat embrionale dhe popërpiqet të gjejë vendin e saj në një shtyp që kontrollohet ose nga interesatekonomike që luftojnë për kontroll në treg ose nga partitë politike, që shpeshnuk arrijnë të bëjnë dallimin mes propagandës dhe lajmit të mirëfilltë. Vendit ende i mungon një kornizë ligjoreqë të garantojë ushtrimin e lirë të profesionit të gazetarisë. Ky problem indërlikuar më tej nga nevojat ekonomike të gazetarëve, i bën punonjësit emedias pre të vendimeve arbitrare dhe nuk lejon pasqyrimin objektiv në shtyp tëproblemeve si korrupsioni, krimi i organizuar dhe trafiqet. Kontrolli qeveritar mbi median publikeështë i qartë dhe shfaqet me emërimin e individëve që shihen me sy të mirë ngaautoritetet në postet e menaxherëve dhe redaktorëve përgjegjës për të garantuarmbulim të favorshëm për qeverinë. Presioni nuk mungon as mbi medianprivate, ku mjete frikësimi si gjobat, tërheqja e reklamave dhe ngatërresaqeveritare përdoren haptazi për të nxitur vetë-censurën. Një rënie edhe më e ndjeshme ështëregjistruar për Kosovën, e cila zinte vjet vendin e 58, ndërsa sivjet renditetnë vendin e 75 të raportit të organizatës. Raporti nënvizon kontrollin e drejtpërdrejtëqë ushtron qeveria, në veçanti mbi Radio-Televiozionin e Kosovës. Tregu kosovar vazhdon të vuajë nga mungesa tëinformacionit dhe të dhënave publike, të cilat ende nuk garantohen me ligj. Kontrolli qeveritar shtrihet edhe mbiKëshillin për Shtypin që u ngrit si një organizëm rregullator për të vendosurdisa parametra dhe rregulla të etikës gazetareske. Mungesa e fondeve dhe investimeve nga jashtëi ka lënë gazetat të dobëta përballë presionit politik dhe grupeve me interesatë veçanta, të cilat kërcënojnë të tërheqin reklamat nëse nuk ka mbulim shtypinë favor të tyre. Si shteti më i ri në Evropë, Kosova endendeshet me problemet e konsolidimit të institucioneve. Megjithatë, theksonraporti i organizatës Gazetarët pa Kufi, media në Kosovë mund të shfrytëzojëekspertizën e Misionit të Bashkimit Evropian, EULEX, për të zhvilluar mënyra mëtë pavarura pune dhe për t’u çliruar nga presionet financiare dhe politike. Raporti mbi Lirinë e Shtypit del mepërfundimin se, megjithë shembullin që ka dhënë prej dekadash Evropa nëmbrojtjen e lirisë së shtypit, këtë vit duket se kontinenti nuk po u përmbahettë njëjtave standarte. Një numër vendesh evropiane kanë rënëndjeshëm në indeksin e sivjetshëm. Megjithëse të 13 vendet e para në renditje utakojnë vendeve evropiane, vërehen rënie nga një numër vendesh, si Franca ecila renditet në vend të 43-të nga vendi i 35 vjet, Italia në vend të 49 ngavendi i 44 vjet dhe Sllovakia në vend të 44-t, me një rënie prej 34 vendeshbrenda një viti në indeks. Në vend të tyre në renditje janë ngritur demokracitë reja si Mali apo Gana në Afrikë dhe Uruguaj e Trinidadi në Amerikën Qendroree Jugore. //kk//