Hejstings: Shqipëria bëri një hap përpara me zgjedhjet
Kongresmeni amerikan Ellsi Hejstings thotë se disa probleme teknike ishin të pamjaftueshme për errësimin e zgjedhjeve apo për t’i bërë
Kongresmeniamerikan Ellsi Hestings, i cili ishte në Shqipëri me misionin e vëzhguesve tëOSBE-së, thotë në një intervistë për Zërin e Amerikës, se si anëtare e NATO-s,Shqipëria ka bërë një hap të rëndësishëm përpara dhe transparenca epërgjegjshmëria ishin një pjesë shumë e rëndësishme e procesit zgjedhor. Ai thotë se disa probleme teknike ishin tëpamjaftueshme për errësimin e votimeve, apo për t’i bërë ato të pavlefshme dheShqipëria duhet të jetë krenare për këtë. KongresmenHastings, ju ishit ne Shqiperi me misionin e zëvendëskryetarit të Misionit tëOSBE-së për Vëzhgimin e Zgjedhjeve të 28 qershorit. Në një deklaratë tuajën më29 qershor, thonit se “transparenca e numërimit do të përcaktojë suksesin ezgjedhjeve”. Tani që numërimi thuajse ka përfunduar, cili është vlerësimi juajpër zgjedhjet? Fillimisht, mendoj se zgjedhjet u zhvilluan të qeta dhe merregull. Mendimi im është se ashtu sikurse disa here në zgjedhjet e shtetit timFlorida, pati një numër të vogël problemesh teknike, dua të përmend atë tëbojës, në 2 raste nuk pati një numër të mjaftueshëm fletësh votimi, disadifekte të vogla, si votimi familjar, që për mua personalisht, nuk është ndonjëshkelje e madhe. Shkova në 11 qendra votimi në Tiranë, në Durrës dhe në Kavajë.Në asnjërin prej tyre nuk pashë ndonjë problem. U zhgënjeva pak që nuk kishteshumë gra në komisione. Do të thoja se zgjedhjet ishin shumë mëgjithpërfshirëse se ato të mëparshmet, pra përshtypja ime e përgjithshme ështese zgjedhjet shënuan qartë një përmirësim nga ato të mëparshmet. Këto janë zgjedhjet e para që nga anëtarësimi i Shqipërisë në NATO dhepër këtë arsye, pritej shumë për realizimin e tyre me nivel të lartë. A mendonise me këto zgjedhje Shqipëria i përmbushi standardet ndërkombëtare përzhvillimin e zgjedhjeve demokratike? Si anëtare e NATO-s,unë mendoj se Shqipëria ka bërë një hap të rëndësishëm përpara dhe nëdeklaratën që unë bëra, thuhej se ishte një tregues i mirë, që transparenca dhepërgjegjshmëria ishin një pjesë shumë e rëndësishme e procesit zgjedhor...Prononcimi i misionit që përfshiu Asamblenë e Përgjithshme të NATO-s, Këshilline Evropës, dhe Asamblenë Parlamentare të OSBE-së dhe ODIHR-in që janë vëzhguesafatgjatë, ishte se pati probleme, por ato nuk ishin të mjaftueshme përerrësimin e votimeve, apo për t’i bërë ato të pavlefshme. Shqipëria duhet tëjetë krenare për këtë. Si vëzhgues plotësishtobjektiv, që nuk njoh personalisht asnjërin prej kandidatëve të partive tëndryshme, mendoj se zgjedhjet u zhvilluan të drejta, me disa të meta të vogla,që besoj se do të rregullohen me kohë. Do të thosha, se Shqipëria e kapërceuurën. Ju keni vëzhguar zgjedhjet në vende të ndryshme të botës. Bazuar mbieksperiencën tuaj, a është diçka e pazakontë zgjatja e procesit të numërimit tëvotave? Jo, unë isha në Gjeorgji dhe u deshnjë kohë e gjatë për të nxjerrë rezultatin. Pa folur për disa vende që janë tëmëdha, si Rusia, për shembull. Në Shtetet e Bashkuara, ne kemi votim nëmungesë, votim me shkrim dhe lloj lloj mënyrash. Edhe në zonën ku unë kamprivilegjin të jem i zgjedhur, rezultatet përfundimtare vonojnë, prandaj nuk dota cilësoja këtë si problem për Shqipërinë. Duke patur parasysh se u përcaktuanstandarte të larta përsa i përket transparencës, do të thoja se në këtë aspekt,procesi ishte i jashtëzakonshëm. Disa vende shënojnë arritje në aspektin etransparencës, si Shqiperia, por çalojnë në aspekte të tjera. Shqipërabëri diçka, që jo të gjitha vendet ku kam qenë unë e kanë bërë, që votimi tëishte transparent. Çdo fletë votimi vendosej para një kamereje elektronike, nësecilën anë dhe të gjithë kishin mundësinë ta shihnin. E dija që do të ishte epamundur të bëhej numërimi që ditën e dytë pas zgjedhjeve. Por me mënyrën se siishte strukturuar procesi, do të ishte shumë e vështirë të bëheshin mashtrimeditën e zgjedhjeve. Kam parë shumë zgjedhje, në Evropë dhe në Amerikë, por nukkam parë një proces më transparent se sa ai i Shqipërisë. Kërkon një kohë shumëtë gjatë për numërimin, por mendoj se zgjedhjet treguan një përpjekje seriozepër ta bërë më transparent dhe mirë procesin elektoral. Çfarë mendoni për procedurat e reja në kodin elektoral, që synoninkorrigjimin e disa mangësive nga zgjedhjet e mëparshme, a ishin ato tëefektshme? Sigurisht, unë nuk e kam lexuar tëgjithë kodin elektoral, por për mua e rëndësishme është që të gjitha grupimetqë kandiduan kishin rënë dakord për këto ndryshime. Mendoj se duhet që partivetë vogla t’u jepej më tepër hapësirë në media. Megjithëse Partia Demokratike nëpushtet i fitoi me rezultat të ngushtë zgjedhjet, duke mundur Partinë Socialisteqë ishte partia kryesore në opozitë, mendoj se pavarësisht nga kërkesa përrinumurimin e votave, këto ligje elektorale i dhanë vendit më tepër mundësi përtë patur zgjedhje te besueshme... Diçka që duhet te theksoj, ishte procesi ikartave të identifikimit. Nuk pashë në asnjë rast problem. Por do të shtoja seishte një process i ri dhe mbeten ende disa çështje për t’u shqyrtuar. Ka patur kritika lidhur me politizimin e procesit. Çfarë ndikimi mendonise ka patur politizimi tek procesi zgjedhor? Mbrëmjen që arrita ishin planfikuarmitingjet në sheshet kryesore të kryeqytetit dhe të gjithë mendonin se mund tëkishte probleme. Por me sa pashë nga dritarja e hotelit, njerëzit e të dyjapalëve brohorisnin dhe, natyrisht, kjo është politika. Dua të theksoj se nukpati grindje, njerëzit ishin të veshur me bluzat e partive, u binin bilbilavedhe burive. Kjo ishte një shfaqje politike, por pikërisht, këtë bëjnëpolitikanët. Mendoj se gjithçka shkoi mirë dhe nuk pati asnjë lloj incidenti,askush nuk u pengua të shprehet. Për dikë që i humb zgjedhjet është shumë ethjeshtë të thotë se ato ishin farsë, por dua të theksoj se opozita mori pjesënë te gjitha diskutimet për ndryshimet e kodit elektoral, pra nëse ndonjëra ngapartitë do të kishte fituar 85 përqind, apo 99 përqind të votave, në këtë rastdo të thoja se zgjedhjet ishin farsë, por kjo nuk ndodhi. Unë mendoj seshqiptarët patën zgjedhje të vërteta dhe një garë të vërtetë. Është hera e parë në Shqipëri gjatë 18 vjetëve të demokracisë, që njëparti e majtë bën koalicion me një parti të krahut të djathtë. Duke qenë diçkae pazakontë, kjo ka ngjallur diskutime. Cili do të ishte komenti juaj? Kur një parti nuk arrin të dominojë e vetme, kërkohet njëqeveri koalicioni. Ka shume vende që iformojnë qeveritë e tyre në këtë mënyrë. Pra në se kemi dy parti, një të majtëdhe një të djathë, ato do të gjejnë qendrën për popullin tyre. Shqipëria kaprobleme serioze të infrastukturës. Ajo duhet të luftojë korrupsionin që është ipërhapur në vend. Do të duhen të majtët, të djathtët, të qendrës, të gjatë, etë shkurtër, të mëdhenj e të vegjël për t’i bërë këto ndryshime. Kjo nuk do tëjetë e lehtë, por ato do të realizohen. Kam mendimin se Shqipëria është nëlëvizje, dhe shpresoj që vendi im të ndihmojë dhe vende të tjera të OSBE-së dota ndihmojnë Shipërinë të përparojë mëtej.