Çmimi i lartë i qasjes së medias në Iran
Organizatat e medias përballen me dilema përballë censurës së qeverisë iraniane
Në një konferencë globale për lirinë e shtypit muajin e kaluar, shefi i BBC-së, Tony Hall vlerësoi punën e shërbimit iranian të rrjetit të tij për qëndresën e tyre ndaj ngacmimeve të shumta nga ana e Iranit. Por vetëm disa ditë pas komenteve të tij më 11 korrik, disa nga gazetarët që zoti Hall vlerësoi, po akuzonin BBC-në se po përkulej para censurimit iranian. Reagimi i gazetarëve erdhi pasi doli një email që tregonte se BBC-ja kishte dërguar një ekip gazetarësh në Iran, mesa duket nën kushtin që shërbimi persian të mos ta transmetonte materialin për audiencat iraniane. Bashkimi Kombëtar i Gazetarëve në Britani e kritikoi këtë marrëveshje, duke thënë se i jepte Iranit kontroll lidhur me raportimin nga shërbimi persian i BBC-së dhe dërgonte një sinjal të gabuar pikërisht “në një kohë kur Irani ka intensifikuar ngacmimet dhe persekutimin e punonjësve të këtij shërbimi dhe familjeve të tyre”. BBC-ja e mbrojti lëvizjen e vet, duke thënë se kishte kontroll të plotë mbi raportimin e vet. Por kjo ngjarje hedh dritë mbi dilempn me të cilën përballen edhe media të tjera kur mbulojnë Iranin, njp nga vendet me gjendjen më të keqe të lirisë së shtypit në botë. Agjenci perëndimore të lajmeve që punojnë në vende me shtypje, shpesh pranojnë kufizime lidhur me vendet ku mund të shkojnë gazetarët e tyre dhe kë mund të intervistojnë. Në rastin e Iranit, qeveria kërkon gjithashtu që mediat të bllokojnë shkëmbimin e materialeve audio-vizuale ne shërbimet në gjuhën Farsi që Teherani i konsideron armiqësore, përfshirë ato në BBC dhe Zërin e Amerikës. Irani ka bllokuar sinjalin transmetimeve dhe platformat dixhitale të shërbimeve iraniabe të BBC-së dhe Zërit të Amerikës për dekada me radhë, duke filluar nga vitet e hershme të Revolucionit Islamik të vitit 1979. Vitet e fundit, autoritetet iraniane janë përpjekur t’i sabotojnë edhe më shumë këto shërbime, me përpjekjet për t’u mohuar atyre qasje në materiale video regjistruar në Iran nga tre agjenci kryesore lajmesh që kanë zyra në Teheran: AFP-ja franceze, Associated Press dhe Reuters. Irani dëboi nga vendi shefin e shërbimit të BBC-së në Teheran në vitin 2009, në shenjë hakmarrjeje për mbulimin e protestave nga rrjeti të zgjedhjeve të debatueshme presidenciale. AP, Reuters dhe AFP kanë qenë në gjendje t’i mbajnë zyrat e tyre hapur, pasi pranuan kushtin e Iramit për të mos ndarë materialet video me shërbimet perse të BBC-së dhe Zërit të Amerikës. Sean Gallagher, redaktor i organizatës britanike për lirinë e shtypit, Indeksi i Censurës, i tha Zërit të Amerikës se nuk është në dijeni të asnjë vendi tjetër përveç Iranit që vendos kufizime të tilla ndaj medias së huaj. Reuters nuk pranoi të komentonte për këtë çështje kur u pyet nga Zëri i Amerikës, ndërsa AP dha një deklaratë me ton të acaruar ku thuhej se “vazhdon të mbulojë në mënyrë të detajuar jetën në Iran, përfshirë raportime nga Teherani, për klientët e vet në gjithë botën”. Phil Chetwynd, kryeredaktor për çështjet globale i AFP-së tha se agjencia e tij është e detyruar të respektojë ligjet dhe rregullat e vendit “në mënyrë që të mund të mbajë një zyrë në Teheran dhe të vazhdojë të njoftojë lidhur me gjendjen e vendit sa më mirë të mundet”. Gallagher, një ish-gazetar e përshkroi mënyrën se si e ka trajtuar BBC-ja kufizimin e ndarjes së materialeve mediatike nga Irani, si më problematike sesa organizatat e tjera të medias, duke e quajtur “dorëzim” ndaj censurës. Gallagher përmendi gjithashtu reagimet e indinjuara të punonjësve të shërbimit, të cilët kanë vuajtur pasojat e masave të regjimit iranian, përfshirë ngritjen e aseteve të tyre. Në një email për Zërin e Amerikës, zëdhënësi i BBC-së Paul Rasmussen tha se BBC-ja ka qenë në krye të një fushate si pjesë e së cilës Kombet e Bashkuara dhe BE-ja kanë dënuar masat e Iranit ndaj personelit persian. Al Tompkins, profesor në Institutin Poynter, një shkollë gazetarie jofitimprurëse në Shtetet e Bashkuara thotë se BBC-ja duhet tpë kishte bërë më shumë për të bërë të njohura kufizimet iraniane. Analistë të tjerë shprehën më shumë mirëkuptim për BBC-në. Moisés Naím, një studiues në Fondacionin Carnegie për Paqe Ndërkombëtare, studion strategjitë e qeverive për të manipuluar median. Sarah Repucci, drejtore për studime dhe analizë tek organizata Freedom House, tha se kritikat duhen drejtuar ndaj Iranit, jo BBC –së ose shërbimeve të tjera të medias. Në përgjigje të kërkesave iraniane, AP filloi të mos ndante video nga Irani me shërbimin persian të Zërit të Amerikës në vitin 2009. Reuters bëri të njëjtën gjë në vitin 2010 dhe AFP-ja në vitin 2017. VOA nuk ka pasur një byro në Iran që nga revolucioni i vitit 1979 dhe nuk ka qenë në gjendje të njoftojë nga vendi prej 13 vjetësh. Ish-gazetari i Zërit të Amerikës, Gary Thomas, ishte i fundit që vizitoi Iranin me shërbim nga Zëri i Amerikës në korrik 2006. Zoti Thomas tha se disa zyrtarë iranianë i kishin thënë se nuk donin që citimet e tyre të përdoreshin nga shërbimi persian i Zërit të Amerikës. Sheila Gandji, ish-shefe e shërbimit persian të Zërit të Amerikës në mes të viteve 2000, tha se nuk mbante mend të kishte kufizuar përdorimin e materialeve të zotit Thomas, në asnjë lloj forme. David S. Jackson, ish-drejtor i Zërit të Amerikës në periudhën 2002 - 2006, tha se as si nuk kujtonte që Irani të kishte vënë kufizime ndaj gazetarëve të Zërit të Amerikës gjatë asaj periudhe. Një analizë e arkivave të Zërit të Amerikës tregon se shërbimi persian kishte përkthyer dhe përdorur në mënyrë të plotë njoftimet e zotit Thomas nga shërbimi i tij në qershor 2005, duke i transmetuar në radio dhe botuar në faqen e internetit. Sonja Pace, një tjetër ish-gazetare e Zërit të Amerikës, kishte njoftuar nga Irani për një muaj në periudhën tetor-nëntor 2001 dhe tha se autoritetet iraniane nuk kishin vënë ndonjë kufizim gjatë shërbimit të saj në vend që ajo e quajti “jashtëzakonisht pozitiv”. Por Pace ishte zhgënjyer kur Teherani ia mohoi vizën për një udhëtim tjetër, disa vjet më pas. Dan Austin, ish-drejtor i Zërit të Amerikës në periudhën 2006-2011, tha se nuk donte ta hidhte dyshime lidhur me pranimin e kushteve nga ana e BBC-së për qasje në Iran, duke pasur parasysh misionin e saj si transmetues global lajmesh. Kanali në gjuhën angleze financuar nga burime komerciale BBC World News, transmeton 24 orë për audienca në 200 vende dhe territore, përfshirë vende me demokraci të konsoliduar. Zëri i Amerikës që financohet nga taksapaguesit amerikanë, u drejtohet audiencave të huaja ku liria e medias është e kufizuar.