Turqia në prag të referendumit mbi një paketë reformash të gjera
Analistët thonë se rezultati i referendumit mund të varet nga pakica kurde e vendit
“Votoni pro” demokracisë së re turke është mesazhi para referendumit të së dielës i partisë në pushtet, Partia për Drejtësi dhe Zhvillim, apo AKP. Kryeministri turk Rexhep Tajip Erdogan, i cili po bën fushatë në mbarë vendin, po përcjell një mesazh të thjeshtë – referendumi është mundësi për popullin për të hequr qafe kushtetutën e tanishme, që u hartua nga udhëheqësit ushtarakë të vendit më 1982. Reformat do të rrisnin pushtetin e gjykatave civile kundrejt gjykatave ushtarake dhe analistët thonë se do të mund të hapnin rrugën drejt gjykimit të udhëheqësve të grushtit të shtetit të vitit 1980, që çoi në arrestimin, torturimin dhe vrasjet pa gjyq të shumë veprimtarëve turq. Xhengiz Aktar është analist i politikave pranë Universitetit Bahçeshehir në Stamboll. Të drejtat e grave dhe sindikatave po ashtu zgjerohen në bazë të ndryshimeve të propozuara. Por jo të gjithë pranojnë idenë se votimet e së dielës do të fuqizojnë demokracinë turke. Dy partitë kryesore të opozitës – nga e djathta dhe e majta e spektrit politik – kundërshtojnë reformat gjyqësore, sepse thonë se parlamenti dhe presidenti do të kishin më shumë kontroll mbi emërimin e gjykatësve dhe prokurorëve. Gjykatat kanë qenë roja tradicionale e shoqërisë laike në Turqi, qysh kur Mustafa Kemal Ataturku shpalli republikën më 1923, pas rënies së Perandorisë Osmane. Kreu i Gjykatës së Apelit, Hasan Gerçeker, shprehet kundër miratimit të reformave të propozuara. Qeveria akuzon gjykatat se po mbrojnë elitën e pakët laike dhe thotë se reformat do të demokratizojnë gjyqësorin. Kemal Këllëçdarollu është udhëheqësi i ri i forcës më të madhe pro-laike në vend, Partia Republikane e Popullit. Në fushatë kundër ndryshimeve të propozuara kushtetuese, ai po përqendrohet në çështjet si korrupsioni, varfëria dhe papunësia në Turqi. Zoti Këllëçdarollu pyeti një turmë fshatarësh në Turqinë jugore nëse i kishin punët më mirë tani pas tetë vjet qeverisjeje të Partisë së Drejtësisë dhe Zhvillimit. Ata u përgjigjën duke brohoritur “jo”. Sipas anketave të opinionit publik, deri në 90 përqind të turqve nuk kanë sa duhet njohuri për ndryshimet e propozuara kushtetuese. Në fillim të fushatës, qeveria pati një epërsi të theksuar dhe zëvendëskryeministri Bylent Arënç parashikonte se mbi 60 përqind e votuesve do të votonin për reformat. Por anketat kanë vërejtur rënie të vazhdueshme që atëherë dhe shumica e tyre thonë se është vështirë të përcaktohet rezultati. Gazetari Nuraj Mert thotë se rezultati i ngushtë në anketime tregon për përçarjet brenda shoqërisë turke. Analistët thonë se rezultati i referendumit të së dielës mund të varet nga pakica kurde e vendit, e cila përbën 20 përqind të popullsisë. Subjekti kryesor pro-kurd, Partia e Paqes dhe Demokracisë, po bën thirrje për bojkotimin e referendumit, duke thënë se reformat nuk merren me çështje të kurdëve.