Garë për mënyrat e transportimit të energjisë
Ndërkohë që kërkesat janë në rritje dhe çmimet e naftës kanë arritur nivele rekord, gara zhvillohet tek mënyra e transportimit të energ
. Interesat janë shumë të mëdha. Kazakistani, ish-republika e mbyllur sovietike, ka rezerva më të mëdha gazi natyror dhe nafte se Alaska ose Deti i Veriut. Por sjellja e naftës ose gazit natyror në tregjet botërore nuk është e lehtë. Xhulia Nanai, analiste për energjinë në Uashington, thotë se me përfundimin e naftësjellësit Baku – Tbilisi – Ceihan, që lidh Kaspikun me Mesdheun, Turqia, ashtu si Rusia, është tani një qendër eksportimi. “.”, - thotë ajo. Turqia, aktualisht eksporton naftën e papërpunuar të Kaspikut, nga porti i Ceihanit dhe shpreson të eksportojë një ditë në Evropë edhe gazin natyror. Avantazhi i madh i portit të Ceihanit është se anijeve të mëdha naftëmbajtëse nuk u duhet të kalojnë nëpër ngushticat turke me trafik të madh, që lidhin Mesdheun me Detin e Zi. Por një qytet bregdetar rus në Detin e Zi mbetet qendra kryesore e eksportit. Ndërkohë që nafta e Kazakistanit planifikohet të trefishohet në dekadën e ardhëshme, Rusia kërkon që shumica e eksporteve të kalojnë nëpërmjet portit të Novorosijskut. Marshall Goldman, i Universitetit të Harvardit, shqetësohet se Rusia po krijon një pozitë dominuese mbi energjinë që furnizon Evropën. “.” Zoti Goldman thotë se nafta, gazi dhe tubacionet e naftës i japin sot Rusisë fuqinë më të madhe në historinë e saj. Presidenti i Rumanisë, Trajan Bësesku, i cili kërkon ndërtimin e një tubacioni për eksportimin e naftës së Kaspikut nëpërmjet Rumanisë, thotë se gjigandi energjitik rus shtetëror, Gazprom, ka fuqi të barabartë me ushtrinë e kuqe 60 vjet më parë. .”,- thotë ai. Administrata të njëpasnjëshme amerikane kanë theksuar konkurencën dhe mënjanimin e monopoleve. Analistja e naftës, Xhulia Nanai, thotë se meqënëse Azia është tani tregu i naftës që po zhvillohet më shpejt, Kazakistanit do t’i duhet të studiojë mundësinë për eksportimin e naftës drejt lindjes. ”,-thotë ajo. Një tubacion i ri po transporton tashmë një pjesë të naftës së Kaspikut në Kinën Perëndimore dhe janë në plan të ndërtohen naftësjellës të tjerë.//lk