Robert Maknamara, një nga arkitektët e luftës së Vietnamit
Ish-Sekretari amerikan i Mbrojtjes u bë një figurë kontradiktore kur u rrit angazhimi amerikan në Vietnam dhe shumë vite më pas e prano
Robert Maknamara, ish-Sekretariamerikan i Mbrojtjes që konsiderohet si arkitekti i strategjisë amerikane gjatëluftës së Vietnamit, ka vdekur. Të afërmit e tij thonë se ai vdiq sot nështëpinë e tij në Uashington në moshën 93 vjeçare. Sekretari i Mbrojtjes Robert Gejts e vlerësoizotin Maknamara si "patriot dhe një zyrtar i përkushtuar" që luajti një rolvendimtar në drejtimin që mori historia amerikane. Zoti Maknamara shërbeu si Sekretar Mbrojtjejenga viti 1961 deri në vitin 1967. Ai u bë një figurë kontradiktore pasi ishtenë këtë post kur u rrit angazhimi amerikan në Vietnam. Në vitet e mëvonshme epranoi se arsyetimi i tij për luftën e Vietnamit kishte qenë i gabuar. Në vitin 1961, Robert Streinxh Maknamara la një punëme pagë të lartë si president i kompanisë Ford për t'u bërë Sekretar i Mbrojtjes, post që embajti gjatë presidencës së Xhon Kenedit dhe Lindon Xhonsonit. Ai solli nëpostin e tij në Pentagon një përvojë të gjerë. Zoti Maknamara u lind në SanFransisko të Kalifornisë në vitin 1916. Ai ishte një student i shkëlqyer nëUniversitetin e Kalifornisë, në Bërkli ku ishte anëtar i shoqatës së njohur FiBeta Kapa. Maknamaramori një master në biznes në Universitetin e Harvardit. Gjatë Luftës së DytëBotërore ai shërbeu në Forcën Ajrore të Ushtrisë amerikane. Pas luftës, ai dhedisa kolegë ofruan shërbimet e tyre si ekspertë të kontrollit të statistikave. Ishtepërfshirja e Maknamarës në rolin e Amerikës në Vietnam për të cilën ai do tëkujtohet më shumë. Ai konsiderohet një nga arkitektët e një politike qëshkaktoi vdekjen e mbi 58 mijë ushtarëve amerikanë. Në vitin1964, pasi Presidenti Xhonson mori detyrën, zoti Meknamara konsiderohej njënjeri i fortë. Ja si shprehej ai në atë kohë. "Vietnamezët e jugut duan qëtë luftojnë. Ne po japin ndihmë ekonomike. Po ndihmojmë me trajnimedhe me ndihmë logjistike. Ne nuk po bëjmë pjesën e luftimeve". Ky qëndrimndryshoi dramatikisht dhe zoti Meknamara e mbështeti pjesëmarrjen e shpejtë dhenë rritje të Amerikës në konflikt. Në qershor të vitit 1968, mbi 500 mijë trupaishin në Vietnam. Maknamaradhe figura të tjera të rëndësishme me rol qëndror në hartimin epolitikave, ishin mbështetës të teorisë së efektitdomino. "Nëse komunistët do tëkontrollonin Vietnamin jugor, pothuajse me siguri kontrolli i tyre do të shtrihejpërmes Azisë Juglindore dhe kjo do të kishte një efekt domino ndoshta deri nëPakistan, ose Filipine dhe sigurisht në Jug përmes Indonezisë. Do të jetë njëbetejë e gjatë. Është një luftë e vështirë, por mund të fitohet. Ne propozojmëtë ndihmojmë vietnamezët ta fitojnë". Zoti Maknamara ka shërbyer si Sekretar Mbrojtjeje më gjatë se askush tjetër. Aiishte një nga figurat kryesorë në krizën kubaneze të raketave me BashkiminSovjetik. Ai mbështeti pushtimin e Gjirit të Derrave, që dështoi kur një gruptë mërguarish kubanezë me mbështetjen e CIA-s, dështuan në përpjekjen për tëpërmbysur Fidel Kastron. U desh tëvinte viti 1995, që zoti Maknamara të pranonte dështimin e politikës që në tëkaluarën e kishte mbrojtur me aq pasion, në librin me kujtime "Retrospektivë: Tragjedia dhe mësimet e Vietnamit". "Presidenti Kenedi,Sekretari i Shtetit Dean Rask, unë, Shefi i Shtatmadhorisë, të gjithë kishimmarrë pjesë në Luftën e Dytë Botërore. Çërçilli tha se përgjigjia e vonuar ePerëndimit ndaj Hitlerit shkaktoi humbjen e mijëra jetëve në Luftën e DytëBotërore. Ne ishim të vendosur që nuk do të kishte një përgjigje të vonuar ndajagresionit komunist të viteve '50 dhe '60. Ne besojmë se komunistët popërpiqeshin të merrnin nën kontroll botën. Kështuqë kishte kërcënime. Pormendoj se në Azinë Juglindore gjykimi ynë ishte i gabuar. E kishim gabim". Deri nëvitin 1968, zoti Meknamara po fillonte të kishte dyshim për Luftën e Vietnamit,por nuk arriti të bindte presidentin, apo këshilltarët e vijës së fortë nëShtëpinë e Bardhë që të mbanin një qëndrim më të moderuar. ZotiMaknamara dha dorëheqjen nga posti i tij në Pentagon dhe u emërua President iBankës Botërore, një pozicion që e mbajti për 13 vjet. Në BankënBotërore, ai ndërmori një fushatë kundër varfërisë dhe drejtoi një lëvizjemadhore për rritjen e angazhimit financiar për vendet e varfra. Megjithatë,atë vazhdonte ta shqetësonte nga përvoja e Vietnamit dhe efekti që kishte tekfamilja e tij. Maknamara ukritikuar që nuk kishte pranuar gabimet për politikat e Vietnamit deri shumëvjet pasi la detyrën në Pentagon. Kujtimet e tij u botuan 20 vjet pas rënies sëSaigonit në vitin 1975. Por zoti Maknamara tha se atëherë ishte koha e duhurpër të diskutuar ngjarje që kishin ndodhur aq vjet përpara. "Mendoj se unë dhebashkëpunëtorët e mi, vepruam në përputhje me ato që ne mendonim se ishin nëtraditën tonë, parimet dhe vlerat e këtij vendi. Por ne e kishim gabim. Kështuqë unë mendoj se ne i detyrohemibrezave të ardhshëm që të shpjegojmë arsyet, të nxjerrim mësime që të mospërsërisim të njëjtat gabime". RobertMaknamara ishte subjekti i dokumentarit të vitit 2003 "Mjegulla e Luftës".Autorët e filmit kanë thënë se përshkrimet e mëparshme të Maknamarës siarrogant dhe teknokrat i rreptë nuk shfaqen në inçizimet e bisedave të tij mePresidentët Kenedi dhe Xhonson. //kk//