Ari dhe borxhi gjigand i Amerikës
Ekspertët diskutojnë nëse Shtetet e Bashkuara duhet të shesin rezervat e arit për të shlyer borxhin
Rritja e borxhit në Shtetet e Bashkuara dhe shqetësimet për falimentime financiare në Evropë mbeten një preokupim për ekonominë globale. Kohët e fundit, një raport i Kombeve të Bashkuara paralajmëron për një katastrofë të mundshme të dollarit. Ndërkohë, vlera e arit është në nivele rekord, dhe disa kanë hedhur idenë se vende të ndryshme duhet të shikojnë mundësinë e shitjeve të rezervave të tyre të arit për të paguar borxhin. Por shumë ekspertë nuk pajtohen me një strategji të tillë. Dikur ekzistonte i ashtuquajturi standard i arit, pra vlera e monedhës së një vendi matej me rezervat e arit që ai kishte. Por në vitin 1944, gjatë Luftës së Dytë Botërore, qindra delegatë nga 44 vende aleate të mbledhur në Breton Uds të Shteteve të Bashkuara, arritën një marrëveshje për të rregulluar sistemin monetar botëror. Vendet pjesëmarrëse i fiksuan monedhat e tyre kombëtare kundrejt dollarit amerikan, i cili mbështetej nga ari, norma e këmbimit të të cilit u vendos 35 dollarë për një ons. Por në vitin 1971, Shtetet e Bashkuara e braktisën standardin e arit. Pra, tani dollari nuk do të mbështetej më në arin, por në besimin e plotë dhe në kreditin e Shteteve të Bashkuara - me fjalë të tjera, në qëndrueshmërinë ekonomike të Amerikës. Mirëpo sot, monedha botërore rezervë mbështetet nga një vend që ka një borxh prej më shumë se 14 trilion dollarësh. Xhon Mjuller, i cili punon në Qendrën e Etikës dhe Politikës Publike në Uashington, thotë se krizat e borxhit në SHBA dhe në Evropë nuk do të kishin ndodhur po të kishte qenë në fuqi standardi i arit. Këshilli Botëror i Arit thotë se në botë ka rreth 165.000 ton ar. 165 mijë ton janë sa një pallat katërkatësh i mbushur plot me ar. Shtetet e Bashkuara zotërojnë pjesën më të madhe të kësaj sasie, rreth 370 miliardë dollarë në vlerë, po të këmbehej me 1,500 dollarë onsin. Por disa analistë në Amerikë kanë hedhur idenë se Shtetet e Bashkuara duhet të shesin ar për të paguar borxhin. Kështu thotë Steven Danëuej, i Këshillit për Marrëdhëniet me Jashtë, i cili shton se kjo ide ka edhe një problem. Ndryshe mendon eksperti Piter Morisi në Universitetin e Merilendit: Por, sipas zotit Xhon Mjuller, rritja e deficiteve buxhetore nuk do të ndalet nëse qeveritë nuk kanë një standard monetar që t’i pengonte vendet të shpenzonin më shumë para se sa kanë: Çmimi i arit mund të jetë i lartë, por zoti Morisi thotë se bankat qendrore të disa vendeve vazhdojnë të blejnë ar për të diversifikuar rezervat. Banka Qendrore meksikane kohët e fundit ka shtuar 100 ton ar në rezervat e saj. Analistët thonë se shitja e arit mund të shihet nga vendet e tjera si një shenjë dobësie dhe mund t’i dërgojë botës mesazhin se vendi që e bën këtë është i dëshpëruar për të ardhura. Për Shtetet e Bashkuara, ari është njëra arsye që investitorët besojnë në vlerën e dollarit, prandaj ekspertët thonë se shitja e arit nga Amerika mund të krijojë tronditje në të gjithë sistemin financiar ndërkombëtar.