Dokumentat për shkeljet e zbulimit amerikan hapin një dritare të re
Informacionet e bëra së fundmi publike, kanë më tepër se sa vlerë historike
Publikimi i dokumenteve dikur sekrete ku flitet për abuzimet e agjencive amerikane të zbulimit hap një dritare të re në historinë herë-herë të errët të CIA-s. Pjesa më e madhe e informacionit në këto dokumente, të cilat janë mëse 30-vjeçare, ka qenë ditur prej kohësh nga publiku. Por këto informacione të bëra tashmë publike, kanë më tepër se sa vlerë historike. Ekspertët e zbulimit thonë se dokumentet e publikuara rishtazi që në zhargonin popullor njihen me shprehjen “stolitë e familjes”, janë me rëndësi për debatin e tanishëm mbi çështje të tilla si reforma e agjencive të zbulimit, sekreti shtetëror dhe kompetencat kushtetuese të presidentit në epokën e pas 11 shtatorit. Drejtori i CIA-s Michael Hayden tha se dokumentet, ndonëse nuk e nderojnë agjencinë, “japin një vështrim brenda një epoke shumë të ndryshme dhe të një agjencie shumë të ndryshme nga kjo e sotmja”. Por DavidBarrett, historian në Universitetin Villanova, thotë se në luftën e sotme kundër terrorit, disa gjëra nuk janë dhe aq të ndryshme në botën e zbulimit. Dosja prej 700 faqesh, që përmban mesazhe, shënime dhe raporte hedh dritë mbi disa aktivitete të dyshimta dhe në disa raste ndoshta të paligjëshme të CIA-s, FBI-së dhe Agjencisë së Sigurimit Kombëtar në vitet 50, 60 dhe në fillim të viteve 70. Ato përfshijnë komplote për të vrarë udhëheqës të huaj, duke përfshirë përdorimin e gangsterëve për të vrarë udhëheqësin kuban Fidel Kastro, survejimin e disidentëve politikë brenda vendit, hapjen e postës dhe përgjimin me mjete elektronike të gazetarëve amerikanë. Shumica e informacionit për “stolitë e familjes” së pari u botua në një artikull të Nju Jork Tajmsit në dhjetor të vitit 1974 dhe kjo u bë shkak për dy hetime nga ana e Kongresit, ndërsa pas një viti u ngrit edhe një komision presidencial për këtë çështje. Dosja e sapopublikuar me ngjarje të 30-40 vjetëve më parë ende ka pjesë të mëdha të cilat janë shuar. Amy Zegart, profesore e politikës publike dhe specialiste e çështjeve të zbulimit në Universitetin e Kalifornisë në Los Anxheles, thotë se mënyra se si një president e përdor fuqinë e kundërzbulimit mbetet edhe sot një problem po aq sa ka qenë në të kaluarën. Hetimet e para lidhur me të ashtuquaturat “stoli të familjes” çuan në reforma duke përfshirë krijimin e komisioneve të përhershme për mbikqyrjen e agjencive të zbulimit në Kongresin amerikan. Ekspertja Amy Zegart e përshëndet publikimin e “stolive të familjeve”, duke thënë se kjo duhet të ishte bërë shumë kohë më parë. Por, shton ajo, ka ende shumë informacione që agjencitë e zbilimit vazhdojnë t’i mbajnë të fshehura dhe që duhet t’i publikojnë. Dokumentet e sapopublikuara tregojnë se si CIA dhe Agjencia e Sigurimit Kombëtar bënin përgjime me mjete elektronike disa dekada më parë. Aktualisht, Shtëpia e Bardhë dhe Kongresi janë mbërthyer në një betejë po për çështje dokumentesh, të cilat sot përfshijnë edhe e-maile. Kjo betejë ka të bëjë me një program përgjimesh elektronike për të cilin Shtëpia e Bardhë kishte autorizuar Agjencinë e Sigurimit Kombëtar të kryente pas 11 shtatorit. //kk//