Gjadri: Digat mbi Drin kanë siguri absolute qysh në projektim
Prof. Egon Gjadri thotë se diga e hidrocentralit të Fierzës mund të përballojë pesëfishin e ujërave që po mblidhen aktualisht në atë li
Zëri i Amerikës: Profesor Gjadri! Këto ditët e fundit të përmbytjeve në veriperëndimtë Shqipërisë, krahas shqetësimit të madh për shpërnguljen e mijëra banorëve ,po zhvillohen debate të shumta edhe mbi sigurinë e veprave hidro-energjitikembi lumin Drin. Çfarë mund të na thoni ju mbi këtë çështje shqetësuese për opinionin publik, si njëringa projektuesit kryesorë të hidrocentraleve të vendit? Egon Gjadri: Veprat janë të siguruara për kalimin e një plote mepërsëritje një herë në dhjetëmijë vjet, pra për një prurje shumë të rrallë. Kjoështë me një probabilitet përsëritje një herë në dhjetë mijë vjet. Në Fierzëkjo plotë është 9 mijë e 600 metra kub ujë në sekondë. Duke qenë kuota ekurorës së digës në 312 metra në Fierzë, aktualisht sasia e ujit atje është 292metra lartësi, atëherë niveli i liqenit në Fierzë është rreth 20 metra më poshtëse kuota e kurorës së digës. Kjo duhet të jetë e qartë për të gjithë. Zëri i Amerikës: Pra, projekti ka tolerancat me plus-minuset e veta. A mund të manovrohetedhe në lartësi mbi 290 metra? Egon Gjadri: Edhe nëse vjen kjo plotë e madhe që thamë 9 mijë e 600metra kub ujë në sekondë niveli i ujit në liqen mbërrin rreth kuotës 300 metra.Nga 290 metra shkon në kuotën 300 metra. Por ngelet gjithmonë 12 metra poshtëkreut të digës. Nga ana tjetër projekti ka parashikuar edhe një rastrezervë. Qysh atëherë e kemi në pjesën eparë të regullores në përshkrimin e veprave që, në rast se për një arësye osepër një tjetërbllokohet tuneli numër 3 në kuotën 222 metra, që ka një portë 7 metra me 7, atëherëplota e madhe e supozuar 9 mijë e 600 metra kub në sekondë kalon vetëm metunelin numër 4, që shkarkon edhe aktualisht maksimum 1 mijë metër kub, me 4turbinat në punë që janë 500 metra kub me nivel uji maksimum 306,5 metra. Zëri i Amerikës: Profesor! Po thoni që edhe nëse porta numër 3 nuk do tëfunksionojë, projekti ka parshikuar shkarkimin deri në 306 metra? Egon Gjadri: Po, po, është parashikuar në projekt. Kjo është njëllogaritje maksimale, nëse vjen plota 10 mijë vjecare me 9 mijë e 600 metrakub, dhe jo më pastaj këto plota me 1 mijë e 500 metra 2 mijë metra kub në sekondë që janëaktualisht. Këto janë parashikuar në projekt dhe janë zbatuar me ndërtim nëterren. Zëri i Amerikës: Sapo hyri viti i ri befas koinciduan disa plota tënjëpasnjëshme. Si do t’i vlerësoni kolegët tuaj më të rinj që menaxhojnë taniKESH-in, që hapin dhe mbyllin portat, ose koordinojnë prodhimin me shkarkimet? Egon Gjadri: Punonjësit e KESH-it kanë një përvojë mjaft të gjatë. Dhekjo përvojë është transmetuar nga brezi në brez. Rregulloret janë të sakta dhenuk kanë pse të ndryshohen, sepse as në natyrë dhe as në hidrocentral nuk kandryshuar ndonjë gjë e madhe. Regullorja duhet të zbatohet me elasticitet dukegjykuar rast pas rasti në mënyrë që edhe ana energjitke të plotësohet nëmaksimum, pra të prodhohet sa më shumë, por pa cënuar sigurinë e veprave. Zëri i Amerikës: Çfarë do të rekomandonit për tërësinë ujore të zonës sëShkodrës? Egon Gjadri: Tërësia ujore e Shkodrës, ndoshta me introduktimin ehidrocentralit të Bushatit, ka nevojë për një studim më të gjerë. Duhetpërfshirë edhe pjesa poshtë e Lezhës, përveç argjinaturave dhe kullimeve,stacioneve të pompimit, dhe shumë punime janë bërë atje. Duhet përfshirë edheajo ardhja e jashtëzakonshme të e ujit të detit për herë të parë, se ndoshta katë bëjë me ndryshimin e klimës, nevojitet pra, një kuadër më i gjerë studimi i asaj zone. Zëri i Amerikës: Ju lutem, në fund, cilat janë disa rekomandime tuajalidhur me mirëmenaxhimin e sistemit hidroenergjitik të Shqipërisë dhefunksionimin e institucioneve shkencore të kësaj fushe, të cilat gjatëtranzicionit janë trazuar dhe janë zvogëluar shumë? Egon Gjadri: Është e nevojshme ekzistenca e një instituti të vogël ,apo e një bërthame shkencore, jo projektuese por së paku studimore teknike.Duhet kjo për të pasur një pikë referimi të gjithë; qeveria, KESH-i për diçkamadhore që mund të ndërmerret. Këtu mund të ishin grumbulluar një pjesë enjerëzve që jetojnë ende, apo që janë shpërndarë në punë të ndryshme. Kjoqendër duhet për të bërë vlerësime mbi gjendjen dhe projektet në perspektivë,dhe kjo nuk i kushton shtetit shumë sesa do t’i jetë shtetit kjo. //rd//