Muzika e ndaluar nga nazistët lulëzon pas 60 vjetësh
Edvin Shulof ishte një kompozitor çek që e nisi karrierën e tij mes luftës së Parë dhe të dytë Botërore
Arti do të gjejë një mënyrë për të lulëzuar, pavarësishtpërpjekjeve të zyrtarëve qeveritarë për ta shformuar, denigruar ose shkatërruaratë. E tillë ishte muzika që u ndalua nga nazistët 60 vjet më parë por që nëditët tona ka ringjallur interes sërish tek publiku. Mbrëmjet qetësuese të verësjanë të përkryera për një koncert nën yje, dhe komunitete anembanë Amerikësorganizojnë shumë koncerte muzikore. Në një zone idilike vreshtash tëKalifornisë - një kantinë luksoze në Luginën Napa, jepet një koncert me njëmuzikë që dikur ndalohej nga nazistët. Njëra prej pjesëve ështëkuartet për harqe numër 1 i kompozitorit Ervin Shulhof. Kompozitori çek e nisikarrierën e tij mes luftës së Parë dhe të dytë Botërore. Mishel Adams, drejtorartistik i këtij festivali muzikor, thotë se Shulof nuk është emër mjaft i njohur në ditët tona, por dikur ishte. Titulli ikëtij koncerti është Të Degjeneruarit. Kjo është arsyeja pse nazistët e quajtënkëtë lloj arti dekandent ose subversiv - kryesisht punët e artistëve hebrenj.Albreht Dojmling, specialist për muzikën e quajtur të degjeneruar, thotë senazistët kishin një shije tepër të ngushtë muzikore. Ata pëlqenin vetëmBahun, Bethovenin dhe Moxartin. Atathoshin se ishte më mirë të interpretoje këta kompozitorë të shkëlqyer se sagjëra të paqarta në muzikë. Muzika epaqartë përfshinte çdo gjë të re dhe jo gjermane. Dhe, pa diskutim, çdokompozim nga hebrenjtë. Dojmling thotë se mjaft muzikantë hebrenj ikën ngaGjermania Naziste, por jo të gjithë. Disa prejmuzikantëve donin të qëndronin, dhe në fund, ata u transportuan në kampe siTerzini, apo ndoshta Aushvici. Ervin Shulhof vdiq në Kampin e Përqëndrimit tëVulzbergut në vitin 1942. Organizatorii koncertit, Majkëll Adams thekson se në një farë mënyre, presioni gjerman ndajmuzikës së degjeneruar përhapi farën e muzikës së re, për të lulëzuar dikutjetër. Për shembull, Kurt Veil, kompozimet e të cilit ishin pjesë e këtijkoncerti, e la Gjermaninë në vitin 1930 dhe u vendos në SHBA. Kur Veilshkroi Operën e Tre Groshëve me bashkëpunëtorin e tij Bertolt Breht, kjo bërijehonë për mesazhin politik që ajo përçonte kombinuar me artin e Berlinit tëviteve 20, duke krijuar atë lloj shfaqjeje muzikore që hapi rrugën për ate llojgjinie që ne tani e njohim me emrin kabare. Pjesa Mack the Knife, e cila hapshfaqjen, u kthye në një nga meloditë më popullore të shekullit të 20. Megjithatë,ironia sipas zotit Albreht Dojmling, specialist i muzikës së degjeneruargjermane, është te fakti se ka një përqëndrim mjaft të madh tek shtypja nazisteqë iu bë veprave të Ervin Shulhofit dhe bashkëkohësve të tij Feliks Mendelsohn,Arnold Shënberg dhe Gustav Maler. Njerëzit, thotë ai, duhet të vlerësojnë punëne këtyre kompozitorëve për ata çka ajo është në të vërtetë - një muzikë e mirë. //kk//