Marrëveshje Turqi-BE për tubacionin e naftës Nabuko
Tubacioni synon pakësimin e varësisë së Evropës tek gazi natyror i Rusisë
Nënshkrimi i marrëveshjes përndërtimin e gazsjellësit prej 3 mijë e 300 kilometrash, pasoi 7 vjetnegociata të vështira. Tubacioni do të kalojë nga Azerbaxhani i pasurme gaz, nëpër Turqi, Bullgari dhe Rumani, duke përfunduar nëAustri. Duke folur në ceremoninë e nënshkrimit, kreu iKomisionit Evropian Hoze Manuel Barroso tha se gazsjellësi është merëndësi historike. Nabuko shihet si konkurrent me gazsjellësin tjetër, qëmbështet Moska, ai i jugut dhe që mendohet të kalojë nga Azia Qendrorepërmes Rusisë, Ukrainës dhe disa vendeve ballkanike, për nëItali. Në janar u evidentuan dyshimet lidhur me besueshmërinë eRusisë dhe Ukrainës, kur mosmarrëveshja për çmimin çoi në ndërprerjen efurnzimit me gazin rus, gjë që solli mungesa të mëdha energjie tëEvropën Perëndimore. Një nga vendet që u godit më tepër ngandërprerja e energjisë dimrin e kaluar ishte Bullgaria. Kryeministribullgar Sergei Stanishev theksoi rëndësinë e veçantë të gazsjellësitpër vendin e tij. Për qeverinë dheqytetarët bullgarë, që u gjendën në krizën më të pakëndshme janarin ekaluar, ceremonia e sotme e nënshkrimit është një mesazh i fortë sipolitikisht edhe ekonomikisht. Edhe Hungaria u godit rëndë ngakriza e gazit në muajin janar dhe, për këtë arsye, kryeministri GordonBajnai tha se e sheh tubacionin si simbol të një bashkëpunimi të ri dhemë të gjerë. Përpjekjet e Evropës për diversifikimin e rezervavetë veta të energjisë shihen jo vetëm si një mundësi ekonomike, por edhesi një shans politik për Ankaranë. Turqia, që është në kufi me vendet epasura në energji të Lindjes së Afërme dhe të Mesme, po pozicionohet siura e re e energjisë në Evropë. Kryeministri turk Rexhep Taip Erdogan esheh marrëveshjen të një rëndësie shumë më të gjerë se sa thjesht sinjë gazsjellës. "Ne po bëjmë një hap tërëndësishëm për vendet tona, për miqësinë dhe paqen, si dhe për tëmirën e brezave të ardhshëm, -thotë zoti Erdohan. Projekti Nabuko do tëhedhë themelet për një përmirësim të mëtejshëm të marrëdhënieve tëTurqisë me BE-në në fushën e energjisë. Ankaraja e sheh shtimine rëndësisë së Turqisë për ta ndihmuar Evropën të plotësojë nevojat eveta të energjisë, si një fuqizim i besueshmërisë për anëtarësimin evendit në BE. Por mbetet pikëpyetja lidhur me qëndrueshmërinë dhe mebesueshmërinë e Nabucos. Sipas analistëve, Moska nuk është ekënaqur me përpjekjet për dobësimin e ndikimit saj tek furnizimi meenergji i Evropës. Si rezultat, ajo po planifikon aktualisht ndërtimine tubacioneve të reja për t’i shërbyer tregut evropian. Analistët thonëse Rusia po ashtu po përpiqet shumë për të blerë gaz që një ditë tëfurnizojë Nabukon. Në fillim të muajit, ajo nënshkroi një marrëveshjeme Azerbaxhanin për të blerë gaz nga ky vend. Ky nuk do të ishtenjë lajm i mirë për Nabukon, thotë eksperti i marrëdhënieve me jashtë,Soli Ozel, i Universitetit Bilgi. Por mbështetësit eprojektit thonë se Azerbaxhani ka rezerva të mjaftueshme gazi si përklientët rusë edhe për ata të Nabukos. Ata mendojnë se sapo tëndërtohet Nabuko, ai do të tërheqë naftë nga Egjipti, Irani, Iraku dheTurkmenistani, në se nuk ka rezerva të mjaftueshme nga Azerbaxhani. Porata thonë se edhe përkrahësit më optimistë të Nabukos, pranojnë semegjithë nënshkrimin e marrëveshjes, do të duhet të zgjidhen një numëri madh problemesh. //ad//