Analiza: Rëndësia e plotë historike e gjyqit në Senat ndaj zotit Trump, mund të kërkojë dekada për t'u kuptuar
Studiues të fushës bien dakord se gjyqi ndaj zotit Trump nën akuzën për nxitje të rebelimit, ka të ngjarë të errësojë ose të njollosë arritjet më të dukshme të shënuara gjatë presidencës së tij.
Presidenti Donald Trump mund të mbahet mend si i vetmi president ndaj të cilit janë ngritur dy herë zyrtarisht akuza në Kongres, por trashëgimia e tij mund të ishte krejt ndryshe, nëse nuk do të kishte ndodhur sulmi ndaj Kapitolit më 6 janar nga mbështetësit e tij. Historiania Barbara Perry e cila shkruan për presidentët amerikanë, thotë se pavarësisht reputacionit të zotit Trump si thyes i normave, mbajtjen e qëndrimeve raciste, apo sulmet që u bënte të tjerëve në internet, ish-presidenti përmbushi shumë prej premtimeve kryesore që bëri në fushatën e vitit 2016. "", thotë zonja Perry, drejtoreshë e studimeve presidenciale në Universitetin e Virxhinias, Qendra Miller. “", thotë ajo. Të parashikosh sot se si historianët do ta perceptojnë e trajtojnë presidentin e 45-të, disa dekada më vonë, është një përpjekje e dështuar. Qasjet ndryshojnë me kalimin e kohës. Megjithatë zonja Perry dhe studiues të fushës së politikës bien dakord se gjyqi ndaj zotit Trump nën akuzën për nxitje të rebelimit, i cili fillon të martën, ka të ngjarë të errësojë ose të njollosë arritjet më të dukshme të shënuara gjatë presidencës së tij. Një nga gjërat kryesore për të cilat ai mund të shquhet në librat e historisë mund të jetë se ishte i presidenti i vetëm që është akuzuar zyrtarisht dhe është gjykuar për nxitje rebelimi kundër qeverisë që ai drejtonte. Dhoma e Përfaqësuesve ngriti zyrtarisht akuzën ndaj ish-presidentin 74-vjeçar, më 13 janar, duke e akuzuar atë për nxitje të rebelimit gjatë një fjalimi me tone pasionante para mbështetësve përpara sulmit të dhunshëm në Kapitol. Mbështetësit e zotit Trump donin të ndërprisnin një sesion të përbashkët të të dyja dhomave të Kongresit për të çertifikuar fitoren në zgjedhje të Joe Biden-it në nëntor 2020. Mes protestuesve kishte anëtarë të grupeve të krahut të djathtë që përqafojnë teoritë e lidhura me supremacinë e bardhë. "", thotë Susan Low Bloch, profesoreshë e së drejtës kushtetuese në Qendrën për Drejtësi të Universitetit Georgetown. “". Zonja Bloch pranon se nuk ka gjasa që një numër i mjaftueshëm republikanësh të Senatit t'i bashkohen demokratëve për ta shpallur fajtor ish-presidentin. Për këtë do të nevojiteshin votat e 67 senatorëve, ose dy të tretat e kësaj dhome. Por 45 republikanë të Senatit kanë votuar tashmë kundër zhvillimit të një procesi gjykimi në Senat që përpara fillimit të tij, një tregues se cili do të jetë rezultati i votimit pas zhvillimit të këtij procesi. Zoti Trump do të jetë gjithashtu presidenti i parë ndaj të cilit zhvillohet një proces gjykimi në Senat pas largimit nga detyra. Udhëheqësit e demokratëve thonë se ai duhet të mbajë përgjegjësi. "", ka thënë Kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve Nancy Pelosi. Ngritja e akuzave për kryerje të akteve të paligjshme është mjeti më i rëndë juridik ndaj një presidenti. Nëse shpallet fajtor, ai mund të hiqet nga detyra ose të skualifikohet nga mundësia për të kandiduar për një pozitë në qeverinë federale në të ardhmen. Në historinë e vendit janë ngritur akuza vetëm ndaj tre presidentëve: Andrew Johnson-it në vitin 1868; Bill Clinton-it në 1998; dhe Donald Trump-it në 2019 dhe 2021. Tre nga këto katër procese kanë ndodhur brenda 23 viteve të fundit. Asnjë president nuk është dënuar. Zonja Bloch ka dëshmuar përpara Komisionit Juridik të Dhomës së Përfaqësueve përpara ngritjes së akuzave ndaj zotit Clinton. Ajo ishte e vetmja grua në një panel prej 19 ekspertësh ligjorë. Megjithëse beson se procedurat e ngritjes se akuzave ndaj zotit Trump janë të përligjura, ajo paralajmëron kundër përdorimit të tyre në mënyrë të shpeshtë si një mjet politik, ose formë ndëshkimi, çka mund të rrezikonte sipas saj rëndësinë e peshës së këtij procesi, si një mjet juridik. “”. Rëndësia e plotë historike dhe ndikimi i ngritjes dy herë të akuzave ndaj një presidenti dhe gjykimi i tij pas largimit nga detyra, mund të kërkonte dekada për t'u kuptuar. Por historianët kanë nisur tashmë të mbledhin të dhënat mbi ngjarjen e 6 janarit dhe problematikën që ajo paraqet. Ata thonë se është e nevojshme që të bëhet një përllogaritje në rang kombëtar pas sulmit ndaj Kapitolit, në mënyrë që të shmangen pasojat shkatërruese afatgjata ndaj kombit. "", thotë Timothy Naftali, profesor i asociuar mbi historinë e shërbimeve publike në Universitetin e Nju Jorkut. "", thotë ai. Zoti Trump në mënyrë te vazhdueshme kundërshtoi rezultatet e zgjedhjeve të vitit 2020, duke pretenduar se ai humbi për shkak të manipulimit të përhapur të zgjedhjeve dhe korruptimit të disa zyrtarëve të zgjedhjeve. Por Prokurori i Përgjithshëm, i zgjedhur nga vetë ai, William Barr, konfirmoi se Departamenti i Drejtësisë nuk zbuloi asnjë provë për manipulim të gjerë që do të ndryshonte rezultatin e zgjedhjeve. Udhëheqësi i atëhershëm i shumicës në Senat, Mitch McConnell tha gjithashtu se nuk ishin gjetur prova që miliona njerëz të kishin votuar në mënyrë të paligjshme, sikurse pretendonte zoti Trump në mënyrë të përsëritur. Megjithatë, disa orë pas sulmit në Kapitol, 147 republikanë, tetë senatorë dhe 139 ligjvënës të Dhomës së Përfaqësuesve, votuan për të ndryshuar rezultatin e zgjedhjeve. "", thotë James Grossman, drejtori ekzekutiv i Shoqatës se Historianëve Amerikane. “". Trazirat e fundit më domëthënëse në Kapitol kanë ndodhur në vitin 1861, kur senatorët e jugut lanë mandet e tyre në prag të Luftës Civile. Presidenti Abraham Linkoln kishte nxitur miratimin e një platforme që kundërshtonte zgjerimin e skllavërisë në territoret amerikane. Pas zgjedhjes së tij në 1860, zoti Linkoln refuzoi çdo kompromis që do të rezultonte në shkëputjen nga kombi të shteteve të jugut. Të paktën 620,000 amerikanë humbën jetën gjatë Luftës Civile. Me përfundimin e konfliktit, Jefferson Davis, udhëheqësi i Konfederatës, u akuzua për tradhti dhe u burgos. Por ndaj tij nuk u zhvillua kurrë ndonjë proces gjyqësor dhe ai doli nga burgu pas dy vitesh. Më 25 dhjetor 1868, Presidenti Andrew Johnson, i cili pasoi presidentin Linkoln pas vrasjes së tij, i fali të gjithë ish-mbështetësit e Konfederatës që luftuan kundër Shteteve të Bashkuara. Disa prej tyre u bënë përkrahës të ligjeve që legalizuan ndarjen racore. "", thotë zoti Naftali, i cili është gjithashtu ish-drejtor i bibliotekës presidenciale Richard Nixon ku është hapur dhe një ekspozitë mbi atë që njihet si çëshja e Watergate-t, e cila përfshin të vetmin president amerikan që ka dhënë dorëheqjen. Në vitin 1877, Kongresi zgjidhi një mosmarrëveshje mbi zgjedhjet presidenciale duke ndërmjetësuar një marrëveshje që çoi në fundin e të ashtuquajturës periudha e Rindërtimit (që pasonte luftën civile) dhe çoi tek rivendosja e supremacisë së bardhë në Jug, e gjitha në emër të një bashkimi politik më të ngushtë. "", thotë zoti Grossman. "". Ai thotë se hapat e gabuar që u ndërmorrën pas Luftës Civile tregojnë se është gabim të përpiqesh të shërosh një komb pa kuptuar dhe pa pranuar atë që çoi tek kjo thyerje. "", thotë ai. "Ne nuk mund ta bëjmë sërish një gjë të tillë". Historia e Amerikës tregon se kombi paguan një çmim të lartë kur racistët inkurajohen ose u jepet mundësia të përshaten, në vend që të dënohen, të turpërohen dhe dëbohen. Riparimi i dëmit të shkaktuar nga rebelimi në Kapitol do të kërkojë një arsyetim më të gjerë rreth asaj se sa shumë gjëra po viheshin në rrezik më 6 janar. Zoti Naftali thotë se rruga drejt shërimit kalon përmes së vërtetës dhe tek vendosja e bazave për të luftuar në mënyrë efektive kërcënimin e brendshëm terrorist të supremacistëve të bardhë. "", thotë ai. “". Sipas zotit Naftali për shkak se shumica e mbështetësve të zjarrtë të zotit Trump nuk ka gjasa t'i besojnë kurrë demokratët, zyrtarët republikanë dhe personat me ndikim do të duhet të marrin rolin udhëheqës në uljen e temperaturës dhe largimin e ndjekësve nga polarizimi. "", thotë zoti Naftali. “". Zonja Perry thotë se demokracia është në rrezik kur ekstremet forcohen. “”, thotë ajo. “”, tha zonja Perry.