Kostoja psikologjike dhe emocionale e shkaktuar nga COVID-19
Psikologia Earta Norwood dhe neuropsikiatri Bashkim Kadriu flasin për pasojat e pandemisë tek grupet e ndryshme të njerëzve 
Ndërsa Evropa dhe Shtetet e Bashkuara po rihapen me hapa të kujdesshëm, pas masave shtrënguese të izolimit në përgjigje të koronavirusit, ekspertët thonë se pasojat emocionale dhe psikologjike të krizës do të ndjehen për një kohë të gjatë. Kombet e Bashkuara u kanë rënë kambanave të alarmit për mundësinë e rritjes së rasteve të vetëvrasjeve dhe abuzimit me drogën dhe alkoolin duke u bërë thirrje vendeve të investojnë për shëndetin mendor. Kolegia Keida Kostreci bisedoi me psikologen Earta Norwood dhe neuropsikiatrin Bashkim Kadriu. Që nga frika për shëndetin tonë dhe të të dashurve tanë, tek pasiguria për të ardhmen, pyetjet ende pa përgjgje dhe tek ndryshimet dramatike në mënyrën e jetesës, kriza e koronavirusit ka sjellë ankth dhe stres të jashtëzakonshëm. Dr. Earta Norwood, është psikologe me praktikë në Nju Xhersi dhe Virxhinia. Ai shton se grupe që përpara pandemisë kanë qenë në një pozitë të brishtë psikologjikisht apo fizikisht janë më të rrezikuar nga sëmundjet mendore, përfshirë ata që kanë prirje për abuzim me alkool dhe substanca të ndryshme. Shkencëtarët thonë se ndikimet në shëndetin mendor të COVID-19s mund të zgjasin edhe pasi të ketë mbaruar pandemia, jo vetëm për ata që kanë qenë të sëmurë por edhe për publikun e gjerë. Ajo shton se njerëzit po privohen nga kënaqësitë e vogla të jetës dhe nga ritet e traditat të rëndësishme, si lindjet, martesat, vdekjet. Dhe mbi të gjitha është mungesa e kthimit në ritmin normal të jetës. Punonjësit e shëndetësisë janë më të ekspozuar se grupet e tjera dhe stresi i tyre është i shumëfishtë. Dr. Kadriu thotë se ai dhe kolegët e tij në Instituti i tij, po bën një studim pikërisht për pasojat tek ky grup. Sipas një publikimi në Lancet Pschyciatric deri në 15 për qind e tyre ka shfaqur simptoma të rënda depresionit, ankthit ose çrregullimit me gjumë dhe deri 50-60 për qind e këtij grupi shfaqi simptoma të lehta, mesatare të depresionit dhe ankthit. Dr. Norwood, thotë se sipas studimeve, 50 për qind e pacientëve të shtruar në njësitë e kujdesit intensiv, vuajnë nga stresi post-traumatik. Me pacientët e koronavirusit pasojat janë edhe më të rënda: Ndërsa disa njerëz do t’i provojnë simptomat e ankthit, stresit post-traumatik dhe depresionit për herë, të parë, Dr. Norwood thotë se për ata që kanë vuajtur që më parë nga sëmundje mendore do të jetë më e vështirë. Dr. Kadriu ka kryer disa studime për vetëvrasjen dhe mënyrat e parandalimit. Ai thotë se në 20 vitet e fundit, numri i vetëvrasjeve në Amerikë, është rritur me rreth 30 për qind. “Për njerëz që e gjejnë veten në këtë krizë, në këtë ankth emocional, këtë mungesë të shpresës, trajtimi i përshtatshëm, trajtimi me kohë dhe bisedat që ne si individë zhvillojmë me njëri-tjetrin, mund të ndikojnë jo vetëm në përmirësimin e gjendjes emocionale të tyre, por edhe në ndryshimin e kahjes së vetëvrasjeve.” Sëmundjet mendore kanë edhe një kosto të lartë ekonomike, duke kapur në Shtetet e Bashkuara shifrën 1 trilion dollarë, pasojë direkte e mungesave në punë, rënies së produktivitit, si dhe kostoja financiare e trajtimit të këtyre semndjeve. Dr. Kadriu, thotë se simptomat që njerëzit ndjejnë në këto momente, nuk janë shumë të ndryshme nga ato që kanë përjetuar njerëz në shoqëri me konflikte dhe trazira sociale si Kosova dhe Shqipëria. Por ai thotë gjithashtu se kriza të mëdha kur të gjithë kanë nevojë për mbështetje psikologjike, mund të ndihmojnë në uljen e stigmës ashtu siç ndodhi në Kosovë, thotë ai kur pothuajse të gjithë vuanin pas luftës nga stresi post-traumatik. Dhe Dr. Norwood, thotë se nëse ka një gjë të mirë që mund të dalë nga kjo situatë është pikërisht zbutja e stigmës dhe zhvillimi i një të kuptuari të vuajtjes së të tjerëve. Si Dr. Norwood edhe Dr. Kadriu, përmendin disa shenja të cilat duhet t’i ndjekim vetë për të dalluar shenja se po ndjejmë ankth apo depresion si çrregulllimet e gjumit, ankth I tepruar në krahasim me rrethanat, humbja e energjisë dhe motivimit dhe mbi te gjitha humbja e shpresës. Dr. Norwood thotë se kjo është edhe koha që të lidhemi më shumë me miqtë dhe të afërmit. Të dy ekspertët mendojnë se media sociale është thikë me dy presa. Mund të jetë e mirë për të mbajtur lidhjet, por është mirë që të përdoret për lidhje që sjellin pozitivitet. Por mbi të gjitha, e rëndësishme është që të jemi të duruar dhe tolerantë me veten.