Rezervat e shumta monetare të Kinës dhe roli i saj në ekonominë globale
Analistët shpjegojnë pasojat e një norme të lartë këmbimi të huanit me dollarin.
Dekada e kaluar solli ndryshime të thella në pejsazhin ekonomik global. Askund tjetër nuk ka qënë ky ndryshim më dinamik sesa në Kinë e cila feston këtë javë (1 korrik) 90 vjetorin e regjimit të partisë komuniste. Me mbi 3 trilionë dollarë rezerva në monedha të huaja, Kina është bërë një nga huadhënëset më të mëdha të botës – duke ia kaluar edhe huave të Bankës Botërore për vendet në zhvillim. Në serinë e parë të materialeve mbi influencën ekonomike të Kinës, do të ndalemi tek rezervat e mëdha monetare të Pekinit dhe debatin se sa e ka vlerën e vërtetë monedha e tij. Nëse ekonomia globale do të ishte një lojë si Monopoli, Kina do të kishte pjesën më të madhe të parave. Shtetet e Bashkuara me një të katërtën e prodhimit të brendshëm bruto, do të kishin pjesën më të madhe të pasurive, por për shkak se SHBA-të marrin hua 40 cent për çdo dollar – një pjesë e mirë e atyre që fitojnë shkon për të paguar interesin e huave – pjesën më të madhe Kinës. Domenico Lombardi është ekspert në Institutin Brookings në Uashington. Është një sukses i paparë për një vend ku vetëm 30 vjet më parë gati 90 përqind e popullsisë jetonte në varfëri. Ish drejtori i Bankës Botërore për Kinën Jukon Huang është këshilltar i lartë në institutin Carnegie Endowment. Duke u rritur me një ritëm të paparë prej rreth 8 përqind në vit, Kina është bërë një superfuqi ekonomike. Pa këtë rritje Lombardi thotë se ekonomia botërore do të ishte në një gjendje shumë më të rëndë sesa sot. Kohët e fundit, Kina e ka zgjeruar ndikimin e saj, duke investuar në Greqinë e zhytur në borxhe – e vëmendshme se një krizë evropiane mund të minojë ekonominë e saj të nxitur nga eksportet. Por politikat monetare të Kinës janë kritikuar. Shumë thonë se Pekini e nënvleftëson monedhën e tij për t’i bërë eksportet më të lira. Pavarësisht premtimit të Kinës për të reformuar normën e këmbimit vitin e kaluar, huani është rritur vetëm 5 përqind përkundrejt dollarit. Shtetet e Bashkuara fajësojnë nënvleftësimin e monedhës për defiçitin e lartë tregëtar me Kinën dhe humbjen e mijëra vendeve të punës. Por eksperti Huang thotë se një monedhë më e fuqishme kineze do të eliminonte tregun për mallrat e saj me kosto të ulët – duke e detyruar Kinën të adoptojë modelin japonez: duke konkurruar kundër Shteteve të Bashkuara për tregjet e mallrave teknologjike dhe të çmimeve të larta. Në vend që të krijonin vende pune në Shtetet e Bashkuara, Huang thotë se kompanitë amerikane gjejnë krahun e punës më të lirë diku gjetkë. Të tjerë thonë se monedha e zhvlerësuar e Kinës është një arsye që ekonomia e dytë më e madhe e botës është gjithashtu një nga më të varfërat. Prodhimi për frymë i Kinës është vetëm 4 mijë dollarë në vit, ndërsa hendeku i të ardhurave po zgjerohet dhe inflacioni po rritet. Ekonomistët thonë se kjo mund të sjellë probleme në të ardhmen. Banka qëndrore e Kinës thotë se reforma të mëtejshme për normën e këmbimit mund të jenë të nevojshme për të zgjidhur problemin. Kina po mundohet gjithashtu të diversifikojë portofolin e saj të borxhit të jashtëm për ta bërë huanin një alternativë më të fuqishme sesa euroja dhe dollari. Ajo që tregon vendin unik të Kinës në botë, është pranimi i vetë Kinës se vazhdimi i suksesit të saj kërkon një ekonomi të shëndetshme globale – të aftë për të blerë mallrat që ajo prodhon.