Prodhimi i opiumit mënyrë jetese në Turqi
Një milion vetë varen nga kultivimi i opiumit dhe qeveria turke beson se ia vlen te shpenzosh në këtë fushë
Meflokë të thinjuara dhe buzëqeshje çapkëne, me një lëkurë të nxirë nga puna disadekadashe në fushat me opium, 60 vjeçari Mohamet Dogan flet me krenari ndërkohëqë fermerët e tjerë e urojnë për të mbjella të mbara. Flitet për një vit të mbarë dhe ata e dinë më mirë se kushdotjetër. Këta janë fermerë që kanë mbi 30-vjet eksperiencë me kultivimin e bimësqë shërben si lëndë e parë për prodhimin e opiumit. Dogan thotë se për tëgjithë fermerët, opiumi nuk është vetëm një bimë që sjell para. "Ai thotë se opiumi është diçka nga i cilinuk mund të heqin dorë sepse është pjesë e jetës atje. Ai shpjegon se babai itij dhe para tij gjyshi, kanë kultivuar bimën e opiumit. Ai thotë se i hyrikësaj pune në fëmijëri. U rrita në fushat e opiumit, thotë Mohameti, dhe e kamnë gjak". Fermerët kanë shkuar për t'u takuar me inspektorin e shtetit IlyasMert. Këtij të fundit nuk i kalon gjë pa e ditur, sepse edhe ai është njëveteran i opiumit dhe ka punuar për 30 vjet me agjencitë për kontrollin ekultivimit të kësaj bime. Mert kontrollon për të parë nëse Mohamet Dogan ka mbjellur opium vetëmnë sipërfaqen e caktuar të tokës. Ai gjithashtu sigurohet që opiumi nuk ështështrydhur ende nga bima. Inspektori përllogarit me kujdes se sa opium do tëprodhojë fusha e mbjellur. Ndonjë mospërputhje me sasinë e prodhuar do të çojënë një hetim të menjëhershëm që mund të sjellëburgim të gjatë dhe heqjen e përhershme të së drejtës për kultivimin eligjshëm të bimës së opiumit. Pasigjithçka ka vajtur siç duhet, Mert shkon të kontrollojë një fermë tjetëropiumi. Ky është një sezon i ngarkuar për të. Brenda pak javësh bima fillon tëprodhojë një substancë qumështore, e cila përdoret për prodhimin e heroinës. Mert po shkon tek Aliu, vëllai iDoganit. Ai thotë se thuajse të gjithë këtu janë të përfshirë në një farëmënyre në prodhimin e opiumit. "Qyteti kryesorkëtu, thotë Mert, quhet Afyon që do të thotë opium. Ai shton se opiumi është nëçdo pjesë të jetës këtu, por se gjithçka kontrollohet rreptësisht. Ai thotë seçelësi i suksesit është puna me popullsinë lokale. Të gjithë e dinë se prodhimii opiumit do të ketë sukses nëse nuk shkelen rregullat. Besimi është jetësor",përfundon ai. Fitimi i besimit si në vend ashtu edhe jashtë tij ka qënë një betejë egjatë. 30 vjet më parë Uashingtoni e akuzoi Ankaranë se kishte kontroll tëdobët mbi opiumin dhe se 80 përqind e heroinës në Amerikë vinte nga Turqia. Nënnjë presion të madh, qeveria turke ndaloi të gjithë prodhimin e opiumit. Rreth1 milion vetë u prekën nga ky vendim. Fermeri i opiumit Ali Dogan i mban mendato ditë të vështira. "Ishte një kohë e tmerrshme, thotë Aliu.Nuk humbëm vetëm burimin e të ardhurave, por kulturën tonë, kuzhinën dhegjithçka që lidhet me të. Ishte një pakënaqësi e madhe, uri dhe zemërim. Aithotë se nuk duan që ato ditë të përsëriten. Ndaj për këtë arsye, shton ai,fermerët punojnë së bashku që politikat e reja të funksionojnë. Patjetër që çdofermer do të donte të mbillte një sipërfaqe më të mdhe, por nuk ia vlen rrezikuqë të humbasësh për jetë të drejtën e kultivimit të opiumit". Pas një presioni të madh tre vjeçarnga fermerë si Aliu dhe vëllai i tij Mohamet, qeveria i lejoi ata të mbillninopium. Por kësaj rradhe u vu në zbatim një metodë radikale për kontrollin dheprodhimtarinë e opiumiut. Jo larg plantacionit të Aliut është fabrika më e madhe në botë eopiumit. Duke punuar 24 orë në ditë, fabrika prodhon gjysmën e opiumit tëkultivuar ligjërisht në botë. Ali Gevenkiris drejton prodhimin e opiumit nëTurqi. Gevenkirisvëzhgon me kujdes ndërkohë procesin e shtrydhjes së frutave. Makineria qëpërdoret në këtë proces eliminon metodën e mëparshme të përpunimit që çon nëprodhimin e heroinës. Nëse vërehet një praktikë e paligjshme e përpunimit, ataqë shkelin rregullat dënohen deri në 20 vjet burg. Por a mund të përsëritet nëAfganistan një sukses i tillë. "Nëse prodhimi iopiumit bëhet i ligjshëm në Afganistan, tregu botëror do të mbushet me opium,thotë Ali Gevenkiris. Kjo do të sjellë një rënie të thellë në çmime". Në Turqi kontrollet e rrepta janë të kushtueshme me rreth 6 milionëdollarë në vit, një shumë e konsiderueshme po ta krahasosh me të ardhurat epërgjithshme prej 30 milion dollarësh nga shitjet e opiumit të ligjshëm nëbotë. Faktikisht, prodhimi që mundësojnë programetqeveritare arrin të vështirësi të mbulojë koston e tij. Por, duke pasurparasysh se afro një milion vetë varen nga kultivimi i opiumit për para, dherëndësinë e këtij aktiviteti në ruajtjen e identitetit kulturor, qeveria turkebeson se ia vlen te shpenzosh në këtë fushë.