Transparenca në qeverinë amerikane
Ligji FOIA që hyri në fuqi 50 vjet më parë ka pasur një ndikim të pazëvendësueshëm për të informuar publikun me funksionimin e brendshëm që qeverisë amerikane dhe për të vënë para përgjegjësisë autoritetet publike
Këtë muaj u mbushën 50 vjet që kur hyri në fuqi Ligji për Lirinë e Informimit, i njohur shkurtimisht si FOIA. Ligji u hartua mbi një ide radikale: çdo gjë që ndodh brenda qeverisë amerikane duhet të jetë e hapur për publikun. Sipas ligjit çdo individ, korporatë, apo organizatë kudo në botë ka të kërkojë nxjerrjen e dokumenteve zyrtare nga qeveria amerikane. Qeveria mund ta mohojë nxjerrjen e këtij informacioni vetëm nëse përjashtohet në bazë të nëntë kritereve që lidhen me shqetësime si shkelja e privacisë së individëve apo çështje të sigurisë kombëtare. Gazetarët paraqesin përditë kërkesa pranë institucioneve për informacion zyrtar, në përputhje me të drejtën që ofron FOIA. Ky ligj ka pasur një ndikim të jashtëzakonshëm në informimin e amerikanëve dhe vënien e autoriteteve para përgjegjësisë publike: Gjatë 50 vjetëve të fundit ligji FOIA është bërë burim i pazëvendësueshëm informacioni për gazetarët. tregon gazetari investigative Jason Leopold, i cili punon për portalin mediatik BuzzFeed. Gazetari investigativ Jason Leopold ka marrë epitetin “terrorist i FOIA-s” apo “i fiksuar pas FOIA-s”, bazuar në numrin e kërkesave që ka paraqitur për nxjerrjen e dokumenteve qeveritare. Kërkesa e tij për publikimin e komunikimeve të ish-Sekretares së Shtetit Hillary Clinton e detyroi Departamentin e Shtetit të nxirrte emailet e ish-shefes së diplomacisë, duke bërë publik edhe faktin se ajo kishte përdorur një server privat emaili: tregon gazetari. Ai pohon se shumë agjenci qeveritare mund të irritohen nga kërkesat e tij, por ai mbetet i përkushtuar ndaj misionit të tij. thotë Jason Leopold. Por megjithë ekzistencën e ligjit dhe megjithë angazhimet që marrin qeveri të njëpasnjëshme amerikane për transparencë, në rrjedhën e viteve vërehet një tendencë për mbyllje dhe fshehtësi në institucione: thotë juristi Adam Marshall i organizatës jo-fitimprurëse Komiteti i Reporterëve për Lirinë e Shtypit. Adam Marshall ka punuar si jurist në një numër padish gjyqësore të ngritura nga gazetarë e grupe mediatike kundër qeverisë kur janë mohuar kërkesat e tyre bazuar në ligjin FOIA. Ai thotë se Shtetet e Bashkuara ende kanë shumë punë për të bërë për të përmbushur premtimin si një qeveri e hapur e transparente: thotë juristi Marshall. Megjithatë, ai mbetet optimist, pasi thotë se Shtetet e Bashkuara ekziston një rrjet energjik grupesh mediatike e organizatash joqeveritare që punojnë për të realizuar premtimin e Ligjit për Lirinë e Informimit: thotë juristi. Këta individë dhe organizata, thotë ai, besojnë mbi të gjitha në misionin e FOIA-s: thotë Jason Leopold. 50 vjet që nga dita kur hyri në fuqi FOIA, ky ligj mbetet arma më e mprehtë për gazetarët që të çajnë perden e fshehtësisë në burokracinë amerikane, për të garantuar që qeveria të jetë transparente dhe e përgjegjshme dhe që popullata të jetë e mirë-informuar dhe e angazhuar në procesin demokratik.