A po përhapet iliberalizmi në Evropë? 
Në të dyja anët e Atlantikut po flitet shpesh për rreziqet e iliberalizmit dhe autokracisë, veçanërisht në Evropën Qendrore dhe Lindore
Presidenti francez Emmanuel Macron paralajmëroi këtë javë se ndasitë mes demokracisë dhe autoritarizmit në Evropë po kthehen në një “luftë civile”. Në një fjalim para Parlamentit Evropian në Strasburg, ku ai parashtroi vizionin e tij për një Bashkim Evropian të reformuar, Presidenti Macron i bëri thirrje bllokut që t’i rezistojë këngës së sirenës së populizmit. Komentet e zotit Macron vijnë pasi populistët euroskeptikë fituan zgjedhjet në Hungari dhe Itali dhe Brukseli përballet qeverinë e djathtë polake lidhur me shtetin ligjor. Në të dyja anët e Atlantikut po flitet shpesh për rreziqet e iliberalizmit dhe autokracisë, veçanërisht në Evropën Qendrore dhe Lindore dhe se çfarë do të thotë kjo për të ardhmen e kontinentit. Në Uashington, analistë evropianë dhe amerikanë folën për këto rreziqe në një diskutim në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, por ofruan një tablo më me nuanca. Kryeministri populist hungarez, Viktor Orban, partia e të cilit Fidesz dhe aleatët e saj siguruan një fitore të thellë këtë muaj, e parashtroi vizionin e tij për liberalizmin në vitin 2014. Radek Sikorski, ish-ministër i jashtëm i Polonisë thotë se ndërsa pa dyshim që mund të ketë edhe demokraci kur joliberalët fitojnë, populistët janë ndryshe sepse propozojnë zgjidhje të thjeshta për probleme komplekse dhe gjithmonë duan të identifikojnë armiq. Ish-Ministri i Jashtëm polak, përmend gjithashtu edhe rrogat e ulëta dhe përdorimin e identitetit kulturor si metoda për tërheqjen e votuesve në Poloni. Ai thotë se kur institucionet demokratike gërryhen dhe vendosen nën kontrollin partiak, vjen një pikë kur është e vështirë të kesh zgjedhje konkurruese. Charles Gati, profesor i studimeve Evropiane dhe Euroaziatike në Fakultetit të Studimeve të Avancuara Ndërkombëtare në Universitetin “Johns Hopkins”, thotë se shumica e vendeve të Evropës Lindore dhe Qendrore që janë pranuar në Bashkimin Evropianë janë të rrugë të mbarë. Heather Conley, e Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare thotë se faktorë të tjerë janë pabarazia, pakënaqësitë historike dhe korrupsioni. Disa thonë se është e pamundur të parashikohet se kur do të jetë fundi demokracisë iliberale të kryeministrit hungarez Orban dhe se kjo formë autoritarizmi ka lindur brenda vetë kornizës demokratike. Por Gati, autor i librit “Iluzione të dështuara: Moska, Uashingtoni, Budapesti dhe Revolta humgareze e 1956-ës”, parashikon se në mungesë të presionit ndërkombëtar, regjimi i kryeministrit Viktor Orban do të vazhdojë në Hungari. Në kontekstin më të gjerë të Evropës Qendrore, Sikorski se nuk duhen vënë etiketa rajonale. Dhe numri i fundit i revistës “Foreign Affairs”, shtron në kopertinë pyetjen “A po vdes demokracia? – Një raport Global”, ku analizohet jo vetëm Evropa, por edhe Shtetet e Bashkuara, Kina dhe vende të tjera. David Frum, redakor në revistën “Atlantic”, thotë se është e rëndësishme që të mos krijohen konfuzione nga kujtesa e rasteve flagrante të dështimit të demokracisë në histori, si Italia dhe Gjermania. Ai thotë se është e mundur të kesh një demokraci funksionale siç kishin Shtetet e Bashkuara në vitet 1930 dhe njëkohësisht t’u mohosh votën miliona njerëzve, mbi bazën e ngjyrës së lëkurës. Por zoti Sikorski ngre shqetësimin se prirjet joliberale në vendet ish-komuniste mund të kenë pasoja më të gjera. Ndërsa 10 vjet më parë, ai thotë se anëtarësimi i Ukrainës në vitin 2020 ishte i përfytyrueshëm, sot nuk është më. “Për shkak të asaj që ndodhi në Ukrainë, por edhe sepse dëshira për zgjerim, për sjelljen e më shumë problemeve, siç shihet në Evropën Perëndimore, është zbehur dhe ky është ndëshkimi i vërtetë”. Në të njëjtën kohë kur Presidenti Macron paralajmëronte për iliberalizmin, në një letër të hapur për Kancelaren gjermane, Angela Merkel, akademikë, shkrimtarë dhe aktivistë, e kritikonin atë se nuk e kishte ngritur zërin kundër Orbanit për demokracinë hungareze. Por zoti Sikorski thotë se Bashkimi Evropian nuk mund të bëjë shumë sepse e gjithë konfederata është e bazuar në idenë e besimit reciprok mes institucioneve të vendeve individuale. Megjithatë Profesor Gati thotë se botës nuk po i vjen fundi. E megjithëse hungarezët protestuan në masë fundjavën e kaluar kundër atij që e quajtën sistem të padrejtë zgjedhjesh që i dha Orbanit një tjetër fitore, ai thotë se iliberalizmi në Hungari duhet luftuar në kutinë e votimit. Dhe zoti Frum thotë se nuk duhet të konsiderohet patologjike ajo që po ndodh në Evropën Qendrore dhe dhe Lindore. Por qoftë grip, apo epidemi, një gjë është e sigurt: Nuk ka ende kura të qarta.