Presidenti Sejdiu: Kosova është unike, ajo nuk do të ndahet
Intervistë nga Nju Jorku me Presidentin e Kosovës, Fatmir Sejdiu
Zoti President, nga takimet që keni patur gjatë këtyre ditëve, çfarë është bërë në këtë aspekt, pra lidhur mekërkesën e Serbisë për shqyrtimin e pavarësisë së Kosovës nga GjykataNdërkombëtare e Drejtësisë? Po unë mund të them me të parën, seka qenënjëmundësi e jashtëzakonshme, që gjatë qëndrimit tim në Nju Jork, tëtakoj shumë burrështetas,me të cilët kam shtruar në mënyrën më tëdrejtpërdrejtë çështjen e njohjes së Republikës së Kosovës,por në tënjëjtën kohë, edhe angazhimin e tyre të drejtpërdrejtë për të penguar njëincistivë të tillë, e cila më tepër se do të sillte efekte politike, nëkuptimin e hezitimit të ndonjë vendi, se sa do të ketë edhe pasoja juridike. Menjë fjalë kam shpjeguar se Serbia është ajo që ka bërë krimin në Kosovë, ajo qëka planifikuar vrasjen me paramendim të një populli të tërë, dhe kundër sajjanë marrë edhe ndërhyrjet ndërkombëtare si ai i domosdoshëm i NATO-s, i 78ditëshit të vitit 1999. Unë mund të them që kam gjetur mirëkuptim tëjashtëzakonshëm tek shumë vende, në kuptimin, se vërtet, është iracionale njëqasje e tillë dhe në këtë kuadër, unë them se Kosova do të ketë një mbështetjetë vazhdueshme në proceset e mëtejshme. Jemi shumë të bindur se procesi injohjeve të mëtejshme do të vazhdojë. Kam një inkurajim të jashtëzakonshëm ngaPresidenti Bush, por edhe nga burra të tjerë shteti që kanë njohur Republikën eKosovës, por në takime të rasttit që kam pasur me përfaqësues nga vende tëndryshme, qoftë nga Kontineti Afrikan, qoftë nga ai Amerikës Latine, apo edhenga Lindja e Largët, se do ta kenë parasysh këtë, dhe maturinë që Kosova ka pasderi tash, dhe se do të angazhohen në një vijë të bashkëpunimit edhendërkombëtar, në mënyrë që çështja e Kosovës të merrte si cilësi e saj eveçantë, apo e karakterit "sui generis", që nuk mund të interpretohet në formatë tjera, në bazë të pretendimeve që ka dikush tjetër. Prandja, ishte një rasti mirë që të bisedoj posaçërisht, edhe me udhëheqësit e vendeve fqinje tëKosovës, me Presidentin e Maqedonisë, atë të Malit të Zi; kam takuar kryetarine Greqisë, atë të Qipros greke, dhe Ministrin e Jashtëm të Sllovakisë. Ështëshumë me rëndësi, se ka një mirëkuptim të veçantë, por e them edhe një herë,për proceset që kanë filluar në Kosovë, dhe se besoj në proces të mëtejshëm dotë kemi një mbështetje të drejtpërdrejtë edhe me njohjet. Njohja e Kosovës nga vendet fqinje, që ju përmendët, Mali i Zi dheMaqedonia vlerësohet si shumë me rëndësi. Është thënë që kjo mund të ndodhë sëshpejti. Nga takimet që keni patur me përfaqësuesit e këtyre vendeve, a kenimarrë ndonjë mesazh se kjo vërtetë mund të ndodhë shpejt? Unë mund të them se të dy presidentët, edhe ai Maqedonisë, edheai i Malit të Zi, kanë shprehur vërtet një përkushtim të veçantë për tëvlerësuar ecjen pozitive që ka bërë Kosova,ndjenjën e tyre, sikurse edhe ne vetë, për një fqinjësi dhe bashkëpunimtë mirë mes vendeve tona, dhe mendoj se nuk do të jetë larg procesi i njohjesnga ana e të dy vendeve. Për ne do të jetë shumë e rëndësishme, se me këtëmbyllet cikli i njohjes së Republiksë së Kosovës nga vednet fqinje, mepërjashtim Serbinë, e cila ka një qasje tjetër, e cila dëshiron ta vejë nëbankë të zezë të gjithë bashkësinë ndërkombëtare për bëmat e këqija të saj tëdrejtpërdrejta, por ne shpresojmë, se praktikisht, kjo mbyllje e këtij cikli,do të jetë një sinjal i jashtëzakonshëm edhe për vendet e tjera, të cilat janëlarg gjeografikisht nga Kosova. Mund të them gjithahstu, se kam kërkuar edhenga Ministri i Jashtëm i Sllovakisë, që të bëjnë një lëvizje pozitive me tëparën, në qoftë se ata, nuk do të kenë mundësi, psh, për shkak të rrethanave tëbrendshme, që ta njohin Republikën e Kosovës, të shkohet me njohjen edokumentacionit të Republikës së Kosovës, konkretisht, të pasaportave tëRepublikës së Kosovës. Një gjë të ngjashme e kam kërkuar sot edhe nga Kryetarii Qipros greke, dhe mendoj se veprimi që ka bërë Republika greke në këtëdrejtim, është një sinjal pozitiv. Në një raport të publikuar dje, Grupi Ndërkombëtar i Krizave thontese komuniteti ndërkombëtar ka dështuar në mbajtjen e premtimeve të veta në Kosovë. Sipas jush, çfarë mund tëishte bërë më mirë në këtëp aspekt? Po unë them, se mund të ketë një angazhim më të fuqishëm tëvendeve të BE-së, duke patur parasysh se ka disa nga vendet, të cilat kanëngecë, me qëndrimet e tyre në unifikimin e përbashkët dhe të plotë për njohjene Republikës së Kosovës. Vetë numri 21 është një kualitet i jashtëzakonshëm,por do të ishte po ashtu teprë e nevojshme, që të ishte pjesë e materializuaredhe ajo pjesë e investimeve të përbashkëta me prezencën në Kosovë. Flas përvendet që ende nuk e kanë njohur Republikën e Kosovës. Prandja, në këtë kuadër,ne do të dëshironim një kohezion edhe në vendimmarrjen finale, të themi nëpërfundimin e ciklit të njohjeve, por po ashtu, do të ishte shumë e rëndësishmeqë të përshpjetohet edhe në procesin e vendosjes së prezencës së re civile dhee asaj të EULEX-it, që do të jetë një mekanizëm i jashtëzakonshëm në mbështetjepër një lëvizje më të shpejtë, të institucioneve të Kosovës, posaçërisht në dyfusha të rëndësishme, siç është ajo e sundimit të ligjit dhe e sigurisë dheparalelisht me këtë të përfundojë procesi i rikonfigurimit, apo dhe realishtmund të themi i mandatit të OKB-së në Kosovë, pra i UNMIK-ut. Kjo do të ishte edhenjë përmbyllje e suksesshme e gjithë kësaj historie, e cila pavarësisht se kazgjatur shumë kohë, 9 vjet, janë bërë ecje të jashtëzakonshme pozitive, por nëtë njëjtën kohë mendoj se ka ardhur koha, që të përfudnojë në mënyrën më tëmirë të mundshme, në mbështetje reciproke edhe nga e misioneve të Kosovës, poredhe atyre ndërkombëtare, duke patur hapësirën e nevojshme, që ne jemi zotuarse do të zbatojmë plotësisht projektin e Presidentit Ahtisari, një projekt qëështë mbështetur fuqishëm nga bashkësia ndërkombëtare, nga BE dhe SHBA. Grupi Ndërkombëtar i Krizave gjithashtu ka ngritur shqetësimet në raportine publikuar dje, se siç thuhet, në Kosovë po ndodh ndarja "de facto" evendit. Si u përgjigjeni këtyre shqetësimeve? Unë mund të them se në Kosovë ka një gjendje në pjesën verioretë saj faktike, të trashëguar që prej 9 vjetësh, e cila ka akumuluar një sërëproblemesh brenda vetvetes. Është çështja e funksionimit me tolerancë tëstrukturave paralele, të cilat kanë qenë fatkeqësisht të instrumentuara gjithëkohën nga qeveritë e Beogradit dhe qëndrimi i tyre ka sjellë pasoja tëdrejtpërdrejta, në radhë të parë do të thoja, për vetë popullin serb, sepse eka mbajtur peng lëvizjen e tij drejt integrimeve të brendshme në Kosovë dhe qëKosovën ta trajtojnë si atdhe të përbashkët. Mendoj, se kjo tolerancë që iështë bërë këtyre strukturave, që janë gjithnjë të cilësuara si struktura jolegale, si bandatura, apo mekanizma të tjerë, thjesht që kanë prodhuar dhunëdhe destabilitet, dhe që në një farë mënyre kanë patur inkurajimin e brendshëm,po e quaj shpirtëror, në kuadrin e kësaj tolerance. Megjithatë, mendoj se ështëmomenti dhe koha e fundit, që edhe si realizim i Projektit Ahtisari, por edhe easaj që Kosova njihet në integritetin e saj të plotë, si shtet sovran dhe tëpavarur, të bëhet një ndërhyrje aktive dhe mjaft energjike, për të përfunduarangazhimet e këtyre strukturave, të cilat nuk mund të cilësohen asnjëherë sipartner për të ardhmen e Kosovës, pas janë struktura që përbëhen kryesiht nganjerëz që kanë bërë dhe bëjnë veprime të këqija në Kosovë, janë struktura qëmerren sot aktivisht me kriminalitet ekonomik, që nuk e dëshirojnë stabilitetine Kosovës, që nuk e dëshirojnë sundimin e ligjit dhe nuk dëshirojnë që të jenëtek Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë. Në këtë kuadër, ne presim një presionmë të madh ndërkombëtar, posaçërisht me vendosjen e EULEX-it, i cili do tëdrejtohej njëkohësisht nga bashkësia ndërkombëtare, si tërësi, edhe ndajSerbisë. Në se është mbështetur qeveria serbe e tanishme si qeveri që kapromovuar veten si perëndimore, është kohë që ajo të japë provat edrejtpërdrejta për të ndërprerë këtë ushqim të vazhdueshëm të këtyrestrukturave. Nga ana jonë, ne do të japim sinjale për inkurajimin e serbëve tëKosovës, dhe veçanërisht të asaj pjese, e cila është në institucione, jepangazhimin e saj të drejtpërdrejtë, qoftë në qeveri, qoftë në Parlament, apo nëforma të tjera, por njëkohësisht, të themi edhe një angazhim të vazhdueshëminkurajimi edhe me qytetarët e thjeshtë që përballen me realitetin praktik dhee cilësojnë Kosovën si atdhe të barabartë, ashtu sikurse cilësohet edhe ngaligjet tona. Në këtë kuadër, kjo trashëgimi i keqe që ka lejuar funksionimin ekëtyre strukturave, natyrisht që ka provokuar pasoja të drejtpërdrejta. Pormegjithatë, unë them se është inkurajuese, qëndrimi i bashkësisë ndërkombëtare,por edhe i Kosovës, se Kosova është unike, ajo nuk do të ndahet, kjo patjetërdo të jetë përgjigja e vazhdueshme edhe nga mekanizmat e sigurisë. Unë dua tëvlerësoj shumë lart qëndrimin e trupave të NATO-s në Kosovë, se nuk do tëlejohet asnjë përsëritje të atakut ndaj tyre, që do ishte edhe ndajintegritetit të Kosovës. Qytetarët Kosovës kanë qenë dhe janë faktor irëndësishëm i këtij stabiliteti dhe do ta kuptojnë me dashamirësi këtë nismëdhe bashkëpunim me mekanizmat ndërkombëtare në kuadrin e ruajtjes sëintegritetit të Kosovës. Prandaj është me rëndësi, që të punojmë në mënyrëshumë aktive, që kjo pjesë e Kosovës, në kuptimin më të mirë të mundshëm tëinkuadrohet qoftë në jetën e përditshme por edhe atë institucionale, edhe meprojekte zhvillimore; dhe dihet mirë që Kosova ka marrë një mbështetje tëfuqishme ndërkombëtare në Konferencën e donatorëve dhe do të vazhdojmë tarealizojmë siç duhet. Zoti President, ju faleminderit për intervistën. Ju faleminderit juve!