Industria amerikane e linjave ajrore në krizë - 2003-04-07
Sulmet e 11 shtatorit, lufta në Irak dhe epidemia SARS shkaktarët kryesorë, por jo të vetmit, të vështirësive për linjat ajrore
Gjatë 18 muajve të fundit, industria ajrore në Shtetet Bashkuara ka pësuar goditje të rënda për shkak të sulmeve terroriste të 11 shtatorit, luftës në Irak, si dhe epidemisë SARS që ka rënë në disa vende aziatike. Disa analistë thonë se shoqëritë ajrore po luftojnë thjesht për të mbijetuar. Të tjerë thonë se kemi të bëjmë thjesht me një pjesë të ciklit ekonomik. Rënia ekonomike, terrorizmi, lufta e Irakut dhe epidemia e re SARS e kanë zhytur në krizë industrinë ajrore të botës. Shumë prej shoqërive ajrore në Shtetet Bahskuara po shkojnë dalëngadalë drejt falimentimit, ndërkohë që përballen me pakësimin me 30 për qind të numrit të pasagjerëve, rritjen e çmimit të karburantit dhe problemet e pazgjidhura me sindikatat. American Airlines, shoqëria ajrore më e madhe e botës, me vështirësi të madhe mundi të shmangë falimentimin nga fundi i marsit të vitit të kaluar, duke siguruar më tepër se 1 miliardë dollarë nga koncesionet e sindikatave. Por kjo kompani, thotë se përsëri i duhet ta shkurtojë koston e operacioneve me 4 miliardë dollarë, veprim që do ta lejonte t’i vazhdonte fluturimet. Kompania United Airlines, e dyta për nga madhësia në Shtetet e Bashkuara, po kalon vështirësi financiare, që nga koha kur firmosi kontratën e kushtueshme me sindikatat e pilotëve, rreth 3 vjet më parë. Që nga ajo kohë, kjo kompani ndodhet nën mbrojtjen federale prej falimentimit dhe ende përpiqet të shkurtojë koston. Kompania US-Airways sapo mundi të shmangë rrezikun e falimentimit, por ekzistojnë pasiguri në se kjo kompani do të mund të mbijetojë në afat të gjatë. Stiv Lot, i revistës “Aviation Daily”, thotë se biznesi e ka të vështirë të rimëkëmbet ndërsa ndeshet me probleme të njëpasnjëshme. thotë analisti Lot. Ndërsa për kompanitë ajrore Delta dhe Northwest, zoti Lot thotë se ato u detyruan ta pakësojnë numrin e fluturimeve, megjithëse nuk ishin prekur shumë nga kriza ekonomike, për arsye të epidemisë SARS të rrugëve të frymëmarrjes në vendet aziatike. Kompanitë ajrore United dhe Northwest kanë më tepër fluturime në rajonin e Azi-Paqësorit. Xhon Kasarad, profesor në Universitetin e Karolinës së Veriut, i cili ka ndjekur me kujdes ecurinë e industrisë së aviacionit për 15 vjet me radhë, thotë se shumë nga plagët e kësaj industrie janë shkaktuar me vullnetin e vetë linjave ajrore. Ai thotë se pagat e punonjësve të kësaj industrie u ngritën së tepërmi në vitet ’90, më tepër se në çdo profesion tjetër dhe kostoja e këtij veprimi u pasqyrua në rritjen e çmimit të biletave të pasagjerëve. Megjithatë, profesor Kasarda thotë se tronditja e vërtetë për industrinë e aviacionit pritet do të ndodhë së shpejti. Ai është i mendimit se shoqëritë ajrore do ta pakësojnë numrin e fluturimeve me 20 për qind dhe se pagat e punonjësve do të ulen, për t’u përshtatur më tepër me pagat e punonjësve të industrive të tjera. thotë analisti. Megjithatë, thotë profesor Kassarda, në se perashikimet janë të sakta, shumë nga faktorët që i dhanë shtytje zhvillimit të industrisë ajrore gjatë periudhës së rrijes së saj në vitet ’90, patjetër do të rishfaqen përsëri dhe kështu do të rifillojë përsëri cikli nga e para. //ax//