Martesa e hershme, shkelje e të drejtave të njeriut
Në Kosovë ky fenomen është më i përhapur në radhët e komunitetit rom.
Egzona Miftari, pjesëtare e komunitetit rom, ishte vetëm 13 vjeçe kur familja e martoi në Fushë Kosovë, një qytezë disa kilometra larg Prishtinës. E lindur në një familje të varfër, ajo vazhdon jetën në varfëri, në bashkësi familjare me tre fëmijë. thotë Egzona, e cila nuk ka qenë në shkollë asnjëherë. Luan Rexhepi, i cili është martuar në moshën 17 vjeçare, aq sa ishte edhe gruaja e tij, po ashtu përkrah idenë e martesës në moshë të re. - thotë Luani. Por, asnjëri nga të dy nuk do të dëshironte që fëmijët e tyre të martohen aq herët. Të dy do të donin që ata të shkollohen e të bëhen të zotët e vetes para martesës. Egzona thotë se vajzën e saj do ta regjistrojë në shkollë, ndërsa Luani thotë se vajzat e tij duhet të arsimohen e të punësohen para se të marrin një vendim të tillë. Të njëjtën këshillë për të rinjtë ka edhe Kumrije Millaki, e cila është martuar në moshën 16 vjeçare: - thotë ajo. Komunitetet rome, ashkali e egjiptas janë më të prekura nga kjo dukuri që nuk është e panjohur në Kosovë. Vitet '90 shënuan një rritje të kësaj dukuria, për shkak të situatës ekonomike, politike e sociale. Studiuesit e organizatave ndërkombëtare dhe sociologët e vlerësojnë këtë dukuri si shumë negative, e me pasoja të shumëfishta për shëndetin dhe përparimin e të miturve. Visare Mujko-Nimani nga "Fondi për Popullsinë i Kombeve të Bashkuara", UNFPA, flet për rreziqet e një martese të hershme. - thotë zonja Mujko-Nimani. Fryma tradicionale ose patriarkale, mungesa e shkollimit, mungesa e mundësive për të hyrë në jetën publike, në jetën e përgjithshme shoqërore dhe në tregun e punës, janë faktorët kryesorë, që sipas sociologut Shemsi Krasniqi, nxisin këtë dukuri, e cila, thotë ai, nuk duhet të ndodhë sot në botë. - thotë zoti Krasniqi. Parandalimi i martesave të hershme vlerësohet të jetë punë mjaft e vështirë. - thotë Visare Mujko-Nimani, nga UNFPA-ja. Martesa e hershme përkufizohet si bashkim i dy personave, së paku njëri prej të cilëve është nën moshën 18-vjeçare. Gjykuar nga mosha, martesat e hershme përkufizohen si shkelje e të drejtave të fëmijëve dhe të drejtave të njeriut.