Mangësitë në transparencën e gjykatave në Shqipëri
Ndonëse sipas ligjit seancat gjyqësore duhet të regjistrohen përmes sistemit audio, shpesh kjo nuk ndodh në praktikë. Një bashkëpunimi i Zërit të Amerikës me rrjetin investigativ BIRN, i hidhet një vështrim mangësive në këtë proces
Prej vitit 2013, gjyqtarët shqiptarë kanë detyrimin ligjor që seancat gjyqësore dhe procesverbalet e tyre t’i regjistrojnë dhe administrojnë përmes sistemit audio. Megjithatë, përdorimi i këtij sistemi që i shërben rritjes së transparencës dhe lehtësimit të procedurave gjyqësore po has vështirësi në praktikë, ndërsa nuk mungojnë rastet kur gjyqtarë të veçantë dyshohet se refuzojnë qëllimisht ta përdorin atë. Mungesa e vullnetit për përdorimin e sistemit audio përbën shkelje të Kodit të Procedurës Civile dhe shkak për nisjen e një procesi disiplinor ndaj gjyqtarit.Gjatë tre viteve të fundit, Inspektoriati i Këshillit të Lartë të Drejtësisë ka proceduar vetëm një gjyqtar për këtë arsye dhe ka në proces verifikimi tetë gjyqtarë të tjerë. Sipas Inspektoriatit të KLD-së, 2 gjyqtarë të gjykatës së Durrësit, 1 gjyqtar i Gjykatës së Shkodrës, 4 gjyqtarë të gjykatave administrative të Apelit dhe 1 gjyqtar i rrethit gjyqësor të Kavajës rezultojnë me përdorim të ulët të sistemit audio në verën e vitit 2016. thotë Marsida Xhaferrllari, kryeinspektore e KLD-së. I financuar nga projekti JUST i USAID-it si një mekanizëm që rrit kontrollin dhe transparencën brenda sistemit defektoz të gjyqësorit shqiptar, niveli i përdorimi i sistemit audio është tregues i performancës së gjyqtarëve, por edhe i gjykatave në krahasim me njëra-tjetrën. Të dhënat e monitorimit të Inspektoriatit të KLD-së tregojnë se ndonëse në disa gjykata është arritur regjistrimi i 100 për qind i seancave, në disa gjykata të tjera ky nivel është në pragun e 20 për qindëshit. Gjykata e Tiranës, ajo e Elbasanit, gjykata e Durrësit apo disa gjykata administrative të shkallës së parë apo të Apelit rezultojnë të kenë një nivel minimal të regjistrimit të seancave gjyqësore. Kryeinspektorja Marsida Xhaferrllari thotë se problem kryesor është mungesa e infrastrukturës. Gjykata më e madhe në vend, ajo e Tiranës përballet prej vitesh me mungesën e sallave të nevojshme të gjyqit-çka reflekton edhe nivelin e ulët të kryerjes së regjistrimeve audio në të. E ndarë aktualisht në dy godina, kjo gjykatë ka marrë vazhdimisht premtime nga politika për ndërtimin e një Pallati Drejtësie, por ende asnjë zgjidhje. Në vitin 2011, qeveria e drejtuar në atë kohë nga Sali Berisha vendosi që Pallati i Drejtësisë të ndërtohej në vendin ku ndodhej stacioni i trenit në Tiranë, por projekti u dublua nga ndërtimi i bulevardit të ri derisa u la në harresë. Në vitin 2015, qeveria e Edi Ramës shpalli projektin e ndërtimit të Pallatit të Drejtësisë në një zonë tjetër të Tiranës. Projekti nuk u shoqërua megjithatë nga një faturë financiare, duke mbetur ende në letër. Ndërsa njeh avantazhet e përdorimit të sistemit audio, kryetarja e Gjykatës së Tiranës i tha BIRN se performanca e ulët lidhet me faktin se shumica e gjyqeve zhvillohen ende në zyrat e gjyqtarëve. Ndërsa gjykatat administrative pretendojnë se specifika e tyre e zhvillimit të seancave përgatitore nuk është marrë parasysh në monitorim, duke i nxjerrë artificialisht si përdorues të ulët të sistemit audio. thotëErjol Roshi, kryetar i gjykatës administrative të Tiranës. Pavarësisht problematikave me të cilën përballet, sistemi i regjistrimit audio konsiderohet një histori suksesi nga aktorët e sistemit të drejtësisë në Shqipëri. Për këtë arsye, paketa ligjore e reformës në drejtësi ka synuar ta shtyjë përpara përdorimin e këtij sistemi, duke e cilësuar atë një kriter të rëndësishëm në vlerësimin profesional të gjyqtarëve.