Mundësitë e pakësimit të dëmeve nga tërmetet
Inxhinierët nxjerrin mësime nga dëmtime si ato pas tërmetit në Haiti
Nga termeti i 12 janarit në Haiti dhe pasgoditjet e tij u vranë ose u plagosënqindra-mijëra njerëz në këtë ishull të Karaibeve, si rezultat i asaj që inxhinierëte quajnë dështim struktural, siç janë shembjet e ndërtesave, mureve dhepullazeve. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Art Chimes njofton se ç’thonë disainxhinjerë rreth fatkeqësisë në Haiti, dhe se cilat janë mundësitë për të zvogëluardëmet nga një termetet në të ardhmen. Edhe pse e çarames pllakave tektonike, që shkaktojnë termetet, kalon përgjatë kryeqytetit tëHaitit, Porto Princ, fatëkeqësia natyrore për të cilën haitianët trëmbeshin mëshumë ishin uraganet. Stuhi tropikale shkatërrimtare godasin rajonin gjatësezonit të verës, dhe Haiti, një vend shumë i varfër, ishte duke u marrë mepastrime pas uraganëve shkatërrimtar të dy viteve të kaluar. Termeti i funditmë i fuqishëm ndodhi në shekullin e 19. Kështu që nuk është për t’u habitur qëshumë nga ndërtesat aty nuk ishin të projektuara ose të ndërtuara për t’i bërëballë një termeti. Ekspertët, megjithësenuk patën rastin të shikonin dëmet nga afër, ranë dakord se një termet aq afërqytetit dhe siperfaqës, pritej të ishte shkatërrimtar, por ata thonë sendërtesat e brishta po ashtu shpjegojnë dëmet e mëdha. Profesoresha einxhinjerisë civile Anne Kiremidjannga Universtiteti Stanford ka studiuar fotografitë e zonave të termeteve. Ajothotë se ka vënë re se dominojnë strukturat e ndërtimit me trarë betoni dheshtëpia prej qerpiqi dhe tulla. Për shembull ajothotë se ndërtesat me tulla dhe blloqe betoni duhet të jenë të përforcuaramirë. Zakonisht inxhinjerëti projektojnë ndërtesat kryesisht për të mbajtur atë që quhet pesha statike, prapesha e ndërtesës dhe objektet e palëvizshme. Por termeti shton forca të tjera,si lëkundjet, dhe ndërtesa duhet të projektohet për t’i përballuar ato. Materiali dheteknikat e përdorura në Haiti nuk ishin medoemos të destinuara për të dështuar,thotë inxhinieri i strukturave Klai Naito nga Universiteti Lehigh në Pensilvani,por mënyra e ndërtimit ka kritere të caktuara. Hollësi si përshembull barazimi i fuqisë së trarëve me masën e dyshemes të cilën ata mbështesin. Një ekipinxhinierësh ndërkombëtarë do të shkojnë në Haiti për të vlerësuar përse demëtishin kaq të mëdha dhe në një sipërfaqe aq të madhe larg epiqendrës së tërmetit.Bradi Cox është profesor inxhinjerie në Universitetin e Arkansa. Ai ka vizituarJaponinë dhe Perunë pas termeteve, madje do të shkojë edhe në Haiti. Inxhinierët theksojnë rëndësinë e miratimit tëkodeve të ndërtimit, që kërkojnë tipare ndërtimi, me më pak prirje për t’ushkatërruar nga termetet. Është shumë herëttë dihet në se në fazën e nxitimit për rindërtimin e kryeqytetit të shkatërruartë Haitit, Porto Princ, vëmendja do të përqëndrohet në nevojën për të pakësuarnivelin e pambrojtshmërisë së këtij qyteti të ndërtuar mbi të çarën e pllakavetektonike që shkaktojnë tërmetet