Skëndaj: Ndërtimi i institucioneve pas konflikteve
Asistent pedagogu i Universitetit të Majamit analizon përmes shembullit të Kosovës praktikat e angazhimit të komunitetit ndërkombëtar në vende të dala nga lufta
Në analizën e studiuesit Elton Skëndaj, Kosova ofron një kontrast të praktikave më të mira dhe më problematike në ndërtimin e institucioneve. Ideja është që të identifikohen praktikat më pozitive në mënyrën se si komuniteti ndërkombëtar angazhohet për ndërtimin e institucioneve në një shoqëri të dalë nga lufta: Libri “Creating Kosovo: International Oversight and the Making of Ethical Institutions” – “Krijimi i Kosovës: Mbikqyrja Ndërkombëtare dhe Ngritja e Institucioneve Etike”, bazohet në vëzhgime empirike dhe intervista që analizojnë punën e institucioneve të Kosovës pas përfundimit të luftës së vitit 1999. Autori arrin në përfundimin se në rastet kur ndërkombëtarët morën kontrollin e ndërtimit të institucioneve, rezultati ishte krijimi i një strukture më efikase dhe të pavarur nga presionet politike: Autori argumenton se UNMIK-u ishte i angazhuar intensivisht në zgjedhjen dhe trajnimin e kandidatëve që do të shërbenin në forcat e rendit dhe doganat e Kosovës, duke ndihmuar në mbrojtjen e këtyre strukturave nga presionet politike. Është një praktikë që ka dhënë rezultate edhe në vende të tjera përveç Kosovës, sipas autorit: “Ne mund ta shikojmë këtë për shembull në Bosnje, në rajonin Brçko ku u parandalua politizimi i institucioneve, që gjërat funksionojnë më mirë”. Në dallim nga këto institucione, strukturat e tjera ku organizmat ndërkombëtarë nuk ushtruan një kontroll më të drejtpërdrejt ndjenë presionin e interesave klienteliste dhe si rezultat shikohen sot nga popullata si të korruptuara dhe jofunksionale. Ai sjell si shembull problemet me sistemin e gjyqësorit: Një debat i ndezur shoqëron angazhimin e organizmave ndërkombëtare në rindërtimin e shoqërive të dala nga lufta. Teori kontradiktore vihen në provë në këto vende duke e ndezur më tej këtë debat. Ajo që nevojitet, thotë zoti Skendaj, është një model veprimi, që përcakton funksionet e aktorëve në terren dhe parametrat kohorë të angazhimit, në mënyrë që rezultantja të jetë e garantuar – një zgjidhje që do t’u jepte angazhimeve ndërkombëtare në shoqëritë e dala nga lufta një siguri matematikore.