Rreziku i një cunami në Havai
Havai përgatitet për të përballuar një cunami të përmasave ekstreme
Rritja e nivelit të detit e shkaktuar nga ndryshimet klimatike i ekspozon ndaj rrezikut të cunamit komunitetet bregdetare dhe ishujt. Shteti ishullor Havai kishte kohë që përgatitej për më të keqen. Por, tërmeti i vitit 2011 dhe cunami në Japoni i shtyu zyrtarët të rishikonin planet përgatitore. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Mike O’Sullivan njofton nga Honolulu se si drejtuesit e operacioneve të emergjencës po përgatiten tashmë për një cunami të përmasave ekstreme që mund të ndodhë një herë në 500 apo 1000 vjet. Tërmeti prej 9 ballësh dhe cunami që pasoi mori 19 mijë jetë njerëzish në rajonin Tohoku të Japonisë verilindore rreth katër vite më parë. Shkencëtarët thonë se edhe Havai mund të jetë po aq i rrezikuar. Studiuesi Rhett Butler, i Universitetit të Havait, thotë se një rrëshqitje misterioze e terrenit në ishullin Kavai provon se një cunami masiv e ka goditur atë rreth 500 vite më parë. Dhe gjurmët këtu ndodhen me bollëk, të evidentuara nga paleobiologu David Burney, në koralet e vjetra, guackat dhe llumin oqeanik të lënë prapa nga një valë që e ka sjellë detin të paktën 100 metra brenda tokës. Shkencëtarët thonë se kjo lloj vale mund të rikthehet. Ata thonë se teorikisht një tërmet prej 9.3 ballësh në ishujt Aleutian në Paqësorin verior mund të krijojë një super cunami. Shkencëtari i Universitetit të Havait, Kwok Fai Cheung, ndërtoi një model kompjuterik për të simuluar valët e shkaktuara nga një tërmet gjigand Aleutian. Rezultatet ishin rrënqethëse. Modeli kompjuterik tregon se valët e cunamit mund ta përfshijnë ishullin përtej zonave të konsideruara të sigurta deri më tani. Agjensia e Menaxhimit të Emergjencave të Havait bashkëpunon me qeverisjen vendore për të përgatitur planet e përballimit të katastrofave. Planifikuesi për emergjencat, Kevin Richards, thotë se plani i vjetër parashikonte evakuimin e 85 mijë banorëve të ishullit Oahu. Disa rezidentë mund të largoheshin me makina drejt terrenit më të lartë tokësor. Por, ngarja e makinës nuk është shumë praktike në disa pjesë të ishullit, kështu që për banorët është më e përshtatshme të ecin më këmbë, ose të strehohen në katet e katërta të një ndërtese të fortifikuar. Plane të reja emergjence po krijohen duke zgjeruar zonën e evakuimit për një cunami ekstrem. Tragjedia japoneze e vitit 2011 është ende e freskët në kujtesën e banorëve të Havait, dhe shkencëtari Rhett Butler thotë se ky rrezik merret seriozisht. Ujërat janë pjesë e jetës në këta ishuj.