Zgjerimi i NATO-s: Çfarë qëndrimi do të mbajë tani Rusia? - 2004-04-02
Pjesëmarrja e Ministrit të Jashtëm rus në ceremoninë e mirëseardhjes së vendeve të reja, mund të jetë shenjë që e ka pranuar zgjerimin
NATO-ja organizoi të premten në selinë e saj në Bruksel një ceremoni për t’u uruar shtatë vendeve të reja anëtare mirëseardhjen. Pas ceremonisë, ministrat e jashtëm nga 26 vendet anëtare nisën bisedimet mbi çështje të ndryshme, duke filluar nga përpjekjet për të përmbushur angazhimet paqeruajtëse të NATO-s në Afganistan, riparimi i përçarjeve diplomatike të shkaktuara nga lufta në Irak dhe reagimi i Rusisë ndaj zgjerimit. Ministri i jashtëm rus shkoi në Bruksel për të marrë pjesë në bisedimet e ministrore të së premtes, zhvillim të cilin zyrtarë të aleancës thonë se e marrin si shenjë që Rusia ka pranuar zgjerimin e NATO-s. Anëtarët e rinj të NATO-s, Estonia, Letonia, Lituania, Sllovakia, Rumania dhe Bullgaria, nuk i ofrojnë aleancës ndonjë fuqi të konsiderueshme ushtarake. Por, ata zotërojnë ose po zhvillojnë atë që zyrtarët e NATO-s e cilësojnë si aftësi kyçe dhe ekspertizë specifike. Profesori Jerome Sheridan, ekspert i çështjeve të sigurimit i cili drejton Qendrën e Universitetit Amerikan në Bruksel, thotë se, pavarësisht nga aftësitë e tyre të kufizuara ushtarake, anëtarët e rinj po u përshtaten sfidave të reja me të cilat ndeshet Natoja në luftën kundër terrorizmit dhe armëve të shkatërrimit në masë. Zyrtarët e NATO-s thonë se do të duhen 10-12 vjet që anëtarët e rinj t’ia përshtasin aftësitë e tyre ushtarake standardeve të NATO-s. Pesë vjet më parë aleanca hapi dyert për tre anëtaret e saj të para ish-komuniste, Poloninë, Republikën Çeke dhe Hungarinë. Zyrtarët vënë në dukje se këto vende ende janë në procesin e modernizimit të forcave të tyre. Por NATO-ja e shikon zgjerimin si zhvillim kryesisht politik, pasi i përhap vlerat perëndimore, si demokracia dhe shteti ligjor, më në lindje, më pranë kufirit me Rusinë. Siç pritej, Rusia ka reaguar me zemërim ndaj përfshirjes së 3 vendeve baltike në NATO, pasi shqetësohet se patrullat ajrore të aleancës mbi këto vende mund të përdoren për spiunazh në territorin rus. Profesori Sheridan mendon se marrëdhëniet e Rusisë me NATO-n do të varen nga veprimet e ardhshme të aleancës: Të gjitha vendet e reja anëtare të NATO-s, me përjashtim të Rumanisë dhe Bullgarisë do të pranohen edhe në Bashkimin Evropian muajin e ardhshëm. Eksperti Daniel Keohane thotë se, megjithë që këto vende kanë prirje pro-amerikane, qëndrimi i tyre mund të ndryshojë, kur ata të bëhen gjithnjë e më të varur nga përfitimet ekonomike që sjell antarësimi në Bashkimin Evropian: Por ekspertët thonë se të paktën vendet baltike do të vazhdojnë të jenë pro-Washingtonit, për sa kohë që e shohin Rusinë si kërcënim. Zoti Keohane thotë se mbetet për t’u parë nëse, me anëtarësimet e reja, aleanca do të vazhdojë të funksionojë me efektivitet tani që përballet me kërcënime të reja: Zoti Keohane thotë se e vetmja mënyrë që Natoja mund të funksionojë me efektivitet është nëse shumica e vendeve evropiane përmirësojnë ndjeshëm aftësitë e tyre ushtarake. Ai thotë se forcat amerikane janë aq më të avancuara teknikisht se aleatët e tyre, saqë pjesa më e madhe e forcave të armatosura evropiane e ka të vështirë të veprojë përkrah forcave amerikane.//kk//