Kosova, katër vjet pas shpalljes së pavarësisë
Megjithë arritjet, Kosova ende përballet me sfida, përfshirë shtrirjen e autoritetit qeverisës në të gjithë territorin.
Shqetësimet se pavarësia e Kosovës do të krijonte precedentë apo efekt domino që do të destabilizonte rajonin, janë hedhur poshtë nga rrjedha e ngjarjeve. Ambasadori Morton Abramowitz, që sot punon me organizatën Century Foundation thotë se zhvillime si ngritja e shtetit, formimi i institucioneve, kanë qenë pozitive. Por ai shton se probleme të tjera do të duan kohë të zgjidhen. Ambasadori Abramowitz thotë se tani ka ardhur koha që Kosova të mbështetet tek vetvetja. Analisti Obrad Kesic, i firmës TSM Global Consultants thotë se situata është ende e pasigurt, me problemin e Veriut të pazgjidhur. Situata në veriun e banuar me shumicë serbe që nuk njeh autoritetin e Prishtinës është e tensionuar që në korrik të vitit të kaluar kur qeveria e Kosovës ndërhyri për të imponuar rregullat doganore për importet nga Serbia. Banorët ngritën barrikada dhe debatet për statusin e kësaj zone u rihapën, përfshirë zërat për autonomi apo shkëmbim territoresh. Alex Grigorev është President i Këshillit për Qeverisje Përfshirëse, një organizatë në Nju Jork dhe i ka ndjekur prej vitesh ngjarjet e lidhura me Kosovën. Ai thotë se ajo që po ndodh në veri, tregon se hapat e njëanshëm nuk janë rruga më e mirë për të zgjidhur problemet. Ai e pranon se është problem që të mos kontrollosh 10 për qind të territorit, por se është gjithashtu e vërtetë se në 13 vitet e fundit në veri është krijuar një realitet tjetër nga ai i pjesës qendrore ose jugore të vendit. Grupi Ndërkombëtar i Krizave u shpreh në një raport të fundit se të gjitha palët duhet të minimizojnë rrezikun e përshkallëzimit të konfliktit. Por zoti Abramowitz thotë se këto përpjekje nuk e zgjidhin problemin e 30 mijë serbëve në veri dhe i bën thirrje qeverisë së Kosovës të bëjë të gjitha përpjekjet për përmirësimin e jetës së tyre. Zoti Kesic thotë se autoritetet serbe nuk kanë më ndikim tek serbët e veriut të Kosovës, që e ndjejnë veten si peng. Fakti që Serbia mban zgjedhje së shpejti dhe po përpiqet me të gjitha forcat të fitojë statusin e kandidatit në Bashkimin Evropian, krijon pengesa për zgjidhjen e shpejtë të situatës. Në përpjekje për të sfiduar synimet për integrimin e veriut Por siç vëzhgon grupi i Krizave, mosmarrëveshja për doganat, është thjesht simptomë e mosmarrëveshjeve mes Serbisë dhe Kosovës, për sovranitetin, veçanërisht kur bëhet fjalë për Veriun. Zoti Abramowitz thotë se Serbia udhëhiqet nga politika e brendshme dhe shumë nga veprimet që bën kanë si arsye të plotësjnë kushtet e BE-së dhe jo të zgjidhin thelbin e problemit. Mosndryshimi i kushteve, lë në vend status-quo-në thotë zoti Kesic. Një nga rrugët e zgjidhjes thotë zoti Kesic do të ishte synimi i përbashkët për integrim në Bashkimin Evropian që realizohet nëse zbatohen marrëveshjet. Por ndërsa kjo mund të jetë shpresa për ndërkombëtarët, vetë Bashkimi Evropian është i ndarë, pasi pesë nga anëtarët e tij nuk janë mes 86 vendeve që e njohin Kosovën. Për të pasqyruar sesa e rëndësishme është shtimi i njohjeve të Kosovës, zoti Abramowitz sjell si shembull organizatën Human Rights Watch e cila e radhit Kosovën si pjesë të Serbisë. Zoti Abramowitz thotë se Kosova ka punuar shumë në këtë drejtim dhe duhet të vazhdojnë punën dhe se Shtetet e Bashkuara nuk kanë ndihmuar sa ç’duhet. Një faktor tjetër që ngadalëson procesin e integrimit është kriza që ka mbërthyer vendet e eurozonës e cila ndikon drejtpërdrejt tek vullneti për zgjerim. Zoti Grigorev thotë se Kosova duhet të punojë gjithsesi për të bindur këto vende për njohje, pasi nuk ka të ardhme për Kosovën pa anëtarësim në BE. Ambasadori Abramowitz gjithashtu thekson se meqenëse zgjidhja e situatës në Veri nuk do të zgjidhet për një kohë të gjatë, Kosova duhet ta kthejë vëmendjen tek ato që mund të bëjë. Transparency International e radhit Kosovën në vendin e 110 mes 178 vendeve në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit. Probleme të tjera të brendshme – përfshirë gjykimin e organizatës Freedom House se zgjedhjet e fundit parlamentare në vitin 2010 ishin më të këqijat që nga viti 1999 - nuk janë shumë të ndryshme nga sfidat e vendeve të tjera të rajonit, por ato rëndohen duke pasur parasysh kontekstin e gjerë të çështjeve të pazgjidhura me Serbinë dhe veriun. Kosova mbetet një nga vendet më të varfra në rajon, me papunësi 45 për qind, që në kushtet e një popullsie shumë të re në moshë bëhet edhe më e ndjeshme. Megjithatë fantazmat e së kaluarës e mundojnë stabilitetin e brishtë dhe pengojnë përparimin. Aktualisht një grup pune i EULEX-it i drejtuar nga një prokuror amerikan me përvojë po heton akuzat e raportit të parlamentarit svicerian Dick Marty, për përfshirje të ish-pjesëtarëve të UÇK-së mes së cilëve edhe zyrtarë të lartë aktuale, në rrëmbime dhe vrasje serbësh pas luftës, si edhe trafik organesh dhe krim të organizuar. Po ashtu hetimet për krime lufte ndaj figurave të rëndësishme në jetën e Kosovës, si Ramush Haradinaj dhe Fatmir Limaj janë shoqëruar me pohime për frikësim dëshmitarësh. Por këto ngjarje duhen parë duke pasur parasysh të kaluarën e dhimbshme të rajonit. Kosova ka Presidenten e parë grua në vend, Atifete Jahjaga, një ngjarje e rrallë për gjithë rajonin. Dhe Grupi Drejtues Ndërkombëtar për Kosovën tha së fundmi se faza e pavarësisë së mbikqyrur mund të mbyllet në fund të këtij viti.