Një studim i ri: “Kur dhe ku u shkrua Dhiata e Re”
Autori Thanas Gjika  sjell fakte të reja mbi fillimet e Krishtërimit në Shqipëri
Hulumtimet mbi fillimet e Krishtërimit në Shqiperi janë pak të lëvruara nga studjuesit shqiptarë. Së fundi, lexuesit kanë në duart e tyre në gjuhën shqipe, një studim të tillë të botuar, me titullin “Kur dhe ku u shkrua Dhiata e re”. Autori, i librit, Thanas Gjika, studjues i njohur i Periudhës së Rilindjes Kombëtare, që ka punuar në Institutin e Gjuhësisë dhe Letërsisë në Tiranë, autor i monografisë “Mihal Grameno, publicist demokrat” (1980), ka imigruar në Shtetet e Bashkuara që prej 11 vjetësh. Vitet larg vendit, duket se nuk ia kanë shuar dëshirën dhe vullnetin për të hulumtuar në fushën e letërsisë dhe të historisë. Zoti Gjika thotë se puna e tij e mëparshme studimore e ka ndihmuar së tepërmi në hartimin e veprës së re. Studjuesi Gjika thotë se vepra e tij mundi të realizohej në saje të përvojës së tij hulumtuese, por edhe të burimeve të shumta bibliotekare në Shtetet e Bashkuara, që ai mblodhi pikërisht në Bibliotekën e Atlantik Union College, atë të Worcesterit, etj.E pyetëm autorin se cila është arritja kryesore e veprës së tij: Sipas studiuesve të Krishtërimit, Apostulli Pal ka qenë një nga misionarët më të rëndësishëm të Krishtërimit, përhapësi kryesor i tij në popujt jo-hebraike. Libri “Kur dhe ku u shkrua Dhiata e Re” ka vlera të veçanta për albanologjinë dhe historinë e Krishtërimit, pasi në të ritheksohet se Ilirët ishin një popull autokton dhe jo i ardhur në gadishull mbas shekujve 5-6, sic pretendojnë disa studjues jomirëdashës të shqiptarëve. Autori Thanas Gjika thotë se ka disa burime, apo fakte që vërtetojnë vizitat e Apostullit Pal ne vitet ’50 dhe ‘60 të shekullit të Parë në trojet Iliri të asaj kohe dhe pikërisht, në Zadrimën e Sipërme, në qytetet Lissos (Lezha) dhe Dyrrah (Durrës): Një tjeter fakt ku eshte bazuar studjuesi Gjika per te arritur në përfundimin e vizitave te Apostullit Pal në Shqipëri, është një dëshmi e historianit Marin Barleti: Studiuesi Gjika e vërteton ndalesën e Shën Palit në Durrës dhe me anë të ndjekjes së udhëtimit të nxënësve të tij. Po ashtu, shton ky studiues, një tjetër fakt që provon vizitat e Apostullit Pal në territore të Shqipërisë së sotme, është ekzistenca e disa toponimeve dhe legjendave që lidhen me emrin e Shën Palit. Në Tiranë, prapa Malit të Dajtit, ka një fshat dhe një zonë me 14 fshatra me ketë emer; në Mirditë ka një fshat me po këtë emër dhe legjenda për Shën Palin. Kepi i Pallës në Durrës, Lumi Pavlla në jug... të gjitha këto emra, pas provave të mësipërme, thotë studjuesi Gjika, duhen konsideruar si gjurmë të punës misionare të këtij Apostulli. Libri “Kur dhe ku u shkrua Dhiata e Re”, është vlerësuar prej mjaft nga studiuesit shqiptarë, por, pasi të përkthehet e botohet anglisht, thotë z. Gjika, do të marrë vlerësimin edhe të specialistëve të huaj të Dhiatës së Re. //ii