Artisti Helidon Gjergji mbi projektet e fundit
Artisti bashkëkohor shqiptaro-amerikan ka prezantuar gjatë muajve të fundit dy ekspozita, një në Mal të Zi mbi Liqenin e Shkodrës dhe një në Nju Jork mbi fasadat e Tiranës.
Artisti Helidon Gjergji ka pasur një sezon të ngarkuar. Përveç punës si profesor arti në Universitetin SUNY Old Westbery në Nju Jork, ai ka hapur gjatë pesë muajve të fundit dy ekspozita në dy kontinente, me tema të frymëzuara nga e kaluara dhe nga puna e tij në Shqipëri. Studentët në Universitetin SUNY Old Westbury në Nju Jork u prezantuan gjatë javëve të fundit me Tiranën moderne, përmes instalacionit të artistit Helidon Gjergji që përcjell një prej elementëve më të dukshëm dhe ndoshta më të famshëm të qytetit, fasadat plot ngjyra, një projekt që filloi që në vitin 2001. Në rrjedhën e viteve, projekti vazhdoi të zgjerohet duke tërhequr edhe emra të njohur të artit bashkëkohor. Në mjediset e universitetit ku jep mësim, artisti Helidon Gjergji prezantoi një instalacion mbi kontributin e tij në këtë projekt, të realizuar në Bienalen e Katërt të Tiranës. Një ide e lindur për të sjellë pak shpresë e ngjyra, thotë artisti, është shndërruar tani në një identitet të qytetit. Fasadat me ngjyrat e ndezura të Tiranës dhe imazhet abstrakte u bënë menjëherë objekt kritikash, shumë prej të cilave dëgjohen edhe kësaj dite. : Ideja e përdorjes së ngjyrës për zhvillimin urban nuk është një gjë e re. Që në kohën e rilindjes gjen afresqe... që në kohën e Rilindjes gjen afresqe. “Po jo në këtë palet ngjyrash. Po sepse jetojmë në një vit tjetër. Në masa ndryshon, aty ishin të izoluara. Por në këto përmasa e gjen në Brazil ku e kanë përdorur bojën për zhvillimin e disa lagjeve të disavantazhuara. A do të ishte më mirë që këto fonde, kjo energji, ky talent të ishte përdorur për të krijuar diçka që ndikon në jetën e përditshme të qytetarit? Kjo ka qenë një ndër kritikat më të mëdhaja dhe vazhdon të jetë ndoshta, megjithëse tani është ulur intensiteti se është kuptuar se kjo kritikë nuk qëndron deri në një fare mase. Se po ta thjeshtësojmë fare, bukuria në art, në sipërfaqe sjell edhe ekonomi. Nuk është thjesht fasadë. Lëkura nuk është fasadë, është organ aktiv i trupit. Kur shkojnë turistat në Tiranë, një ndër gjërat kryesore që i tërheq janë fasadat. Ai turisti që vjen do të shkojë në një hotel dhe ai hoteli ka një punëtor, ndoshta ka dy, ndoshta ka 100. Mora një element. Ka një bar, ka një restorant. Ai do të dalë, do të shkojë në muzeum. Pra është ekonomi. Elementi tjetër, kjo është estetikë, krijon një fare mirëbesimi. Nëse shikon një njeri që është veshur keq, ke besim? Do të shkosh të bësh biznes me të? Ishte ideja e imazhit të një qyteti. Pse qendrat e qyteteve janë githmonë.. gjithmonë ka qenë kështu. Ndoshta pa ditur asnjë informacion mbi atë vend, pamja... pra është lidhur 100% me ekonominë. Përmes projektit, autori Helidon Gjergji është tani përditë i pranishëm në Tiranë, një arritje që e përmbush më tepër se profesionalisht: Një tjetër ekspozitë e fundit e autorit e lidh me Shkodrën, qytetin ku kaloi fëmijërinë dhe rininë e hershme. Ai paraqiti gjatë muajve korrik-shtator, ekspozitën në Cetinë të Malit të Zi. Në ekspozitë, autori e koncepton liqenin si një pjesë përbërëse e komuniteteve që jetojnë rrotull tij dhe dëshmitar të valëve historike, politike e sociale që kanë përjetuar kombet e natyra. Artisti ka përdorur letrat e censuruara për të simbolizuar ndarjen artificiale të një fenomeni gjeografik dhe komuniteteve që jetonin në brigjet e tij nga politika dhe historia. Shumë letra që dërgoheshin gjatë viteve mes të afërmve mbërrinin të nxira nga censura e diktaturës. Artisti flet për një përmbushje si personale, ashtu edhe profesionale nga ky angazhim. Një artiste malazeze, e impresionuar nga puna e tij dhe metafora që përcjell ekspozita, i ofron ta njohë me atë pjesë të liqenit që e imagjinonte, por pa arritur ta shihte në fëmijërinë e tij. Horizonti enigmatik që ai shikonte nga brigjet e liqenit në fëmijërinë e tij në Shkodër, më në fund mori trajta në formë fizike e simbolike falë ekspozitës mbi një liqen që sa ka ndarë, aq edhe ka bashkuar në mijëvjeçarë.