shitja e armëve në botë është pakësuar për të tretin vit radhazi - 2004-09-11
Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të dominojnë tregun botëror të armëve
Në vitin 2003, bota shpenzoi rreth 900 miliard dollarë për qëllime ushtarake dhe Shtetet e Bashkuara zinin afro gjysmën e kësaj shume. Shtetet e Bashkuara nënshkruan marrëveshje për shitje armësh me një vlerë prej 14 miliard e 500 milion dollarësh ose më shumë se 56 përqind e vëllimit të krejt transaksioneve botërore të këtij lloji. Veç kësaj, Shtetet e Bashkuara kanë shitur teknologji ushtarake si dhe kanë dhënë ndihmë ushtarake, një pjesë e së cilës i ka shkuar botës në zhvillim. David Isenberg, analist i një organizate kërkimore të quajtur Këshilli britaniko-amerikan për Informacionin e Sigurimit, thotë se çdo vit, Shtetet e Bashkuara dominojnë më shumë se gjysmën e tregut botëror. Rusia, Gjermania, Britania, Franca, Italia dhe Spanja janë gjithashtu eksportuese të mëdha armësh. Por kush i ble gjithë këto armë? Shtete të tjera të Lindjes së Mesme janë gjithshtu importuese të rëndësishme armësh. Këtu hyjnë sidomos vendet e Gjirit dhe Izraeli. Seema Gahlaut, studiuese në Universitetin e Georgia-s, thotë se vitet e fundit ka patur një rritje në shitjet e armëve në drejtim të Azisë dhe Afrikës. Ajo thotë se vendet e ndryshme blejnë më shumë armë ose për shkak të zhvillimeve në vendet fqinje, të cilat i bëjnë ato më të pasigurta, ose sepse kanë ambicie për të dominuar fqinjët. Pavarësisht se cilat janë arësyet, shumë njerëz thonë se armët shiten pa shumë kufizime shpesh bien në duart e keqbërësve: për shembull të milicëve që vrasin civilë apo të pjestarëve të grupeve etnike rivale, aq më keq në duart e grupeve terroriste si Al-Qaida. Shtetet e Bashkuara, si shitësi më i madh i armëve, janë objekti më i shpeshtë i kritikave të tilla. Prodhuesit amerikanë të armëve kanë dy kanale kryesore me të cilat ua shesin armët vendeve të tjera: Eksportet ushtarake negociohen nga Departamenti i Mbrojtjes mbi bazën e bisedimeve qeveri me qeveri. Ndërsa shitjet komerciale realizohen direkt midis prodhuesve amerikanë dhe vendeve që i blejnë armët. Shitjet komerciale duhet të jenë të liçencuara, pra edhe ato kontrollohen nga qeveria. Megjithatë, Gregory Suchan, zyrtar i Departamentit të Shtetit, thotë se Shtetet e Bashkuara kanë rregulla më rrepta për shitjen e armëve se sa çdo vend tjetër. Qeveria ka gjithashtu një listë vendesh të cilave nuk u shiten armë. Gregory Suchan thotë se ligjet ndërkombëtare të tregtisë së armëve nuk kanë fuqi zbatuese dhe kjo u jep mundësi qeverive të ndryshme të arrijnë çfarëdolloj marrëveshje armësh që duan, përveçse t’u shesin atyre shteteve që janë objekt i embargos ndërkombëtare të armëve. Analistët thonë se përsa kohë që kjo të mbetet e pandryshuar, armët do të vazhdojnë të bien në duar të gabuara.