Venecia: Interpretimi i Presidentit për Gjykatën Kushtetuese i arsyeshëm
Shqipëria rrezikon një paralizë përtej emërimit të anëtarëve të Kushtetueses nëse vazhdon konflikti institucional
Komisioni i Venecias ka përgatitur opinion paraprak lidhur me përplasjet mes parlamentit dhe presidentit për emërimin e anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese. Zëri i Amerikës, ka parë dokumentin konfidencial, që u është dorëzuar palëve të interesuara në Shqipëri. Dokumenti është projekt dhe nuk përbën opinionin përfundimtar të Komisionit të Venecias. Në bazë të opinionit paraprak të ekpertëve ligjorë të Venecias, çështja e emërimeve të anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese, është një proces tejet i komplikuar, për të cilin ka interpretime të ndryshme. Sipas Komisionit të Venecias mënyra se si është vepruar, ka krijuar " Në interpretimin e Venecias Këshilli i Emërimeve në Drejtësi, që luan rol kyç për procesin e përzgjedhjees së kandidatëve, ka pasur një sërë mangësish, që nga vonesat, duke mos-funksionuar në vitin 2017 dhe 2018 e deri tek vendimet që Venecia i quan “të diskutueshme” në vitin 2019. Dy vitet e para 2017/2018 KED ". Në vitin 2017 qeveria u ankua se anëtarët e KLD nuk kishin kaluar vetingun, disa anëtarë të KED u dorëhoqën, të tjerë u rrëzuan nga vetingu dhe për pasojë KED në 2017 nuk u mblodh asnjëherë.\ Në 2018, KED u mblodh vetëm një herë, pasi përfaqësuesi i parlamentit kërkoi që KED të kufizohej vetëm në vendime adminstrative dhe të mos bënte renditjen e kandidatëve. Sipas Komisionit të Venecias, ", thuhet në opinion paraprak. Sipas Komisionit të Venecias, një nga elementët më të rëndësishëm të KED është transparenca, për të patur besimin e publikut për procesin e emërimeve. Por me miratimin e një rregulloreje të brendshme, KED përjashtoi nga pjesëmarrja në procesin e vlerësimit te kandidatëve Avokatin e Popullit. Sipas Venecias, ky nen i rregullores së KED, duhet ndryshuar. Po ashtu, Venecia konstaton shkelje, edhe për mos publikimin e proces-verbaleve të mbledhjeve të KED, që kërkohet me ligj. Pas hartimit të listave nga KED për dy emërime në Gjykatën Kushtetuese, që duhet të bënte Presidenti dhe dy të tjerë, që duhet të bënte parlamenti, sipas Komisionit të Venecias, “”. Ndërsa presidenti Meta emëroi një nga tre kandidatët e listës së parë të tij, ai vendosi pezullimin e emërimit të kandidatit të listës së tij të dytë. Presidenti e argumentoi këtë me faktin se Kushtetuta përcakton në nenin 179/2 se “”. Për pasojë, sipas presidentit do të duhej që parlamenti të zgjidhte kandidatin e radhës nga lista e tij e parë. Nga ana e saj, shumica këmbënguli se përcaktimi kushtetues lidhej me faktin që Gjykata rinovohet çdo tre vjet me nga tre anëtarë, dhe se kjo dispozitë, më shumë se sa rendin e emërimeve, përcakton sekuencën e të drejtës për të emëruar. Vetë Komisioni i Venecias, bën një interpretim tjetër, sipas të cilit “”. Në tekstin e opinionit paraprak, ekspertët saktësojnë se ." Nën dritën e interpretimit të Komisionit të Venecias, " Detyrimi i presidentit për të bërë emërimin brenda afatit 30 ditor, parashikohet në ligjin për Gjykatën Kushtetuese, ndryshe nga afati i parlamentit, që parashikohet nga kushtetuta. Mos zbatimi nga ana e presidentit të këtij afati, u pa nga shumica si momenti në të cilin hyn në veprim mekanizmi zhbllokues e për pasojë, kandidatja e renditur e para në listë, Arta Vorpsi, u konsiderua prej tyre e zgjedhur automatikisht. Por për Komisionin e Venecias . Komisioni i Venecias rekomandon që, " Ndërsa zoti Meta, nuk mori në konsideratë atë që socialistët e cilësuan si emërim automatik të kandidaturës së zonjës Vorpsi, ai përzgjodhi nga lista e tij e dytë Marsida Xhaferllarin, menjëherë pasi parlamenti emëroi dy anëtarë të Gjykatës nga dy listat e veta, ndonëse nuk kishte mundësi zgjedhjeje mes tre emrave siç përcaktohet në Kushtetutë. Në këtë kontekst, sipas Komisionit të Venecias, dërgimi nga ana e KED-së te Presidenti i dy listave njëkohësisht, dërgimi i listave në Parlament, 6 ditë më vonë, dhe numri I kufizuar i kandidatëve, vetëm 6 për katër vende vakante Në muajin shkurt shumica miratoi disa ndryshime ligjore përmes të cilave synohej të shmangej betimi i anëtarëve të Gjykatës Kushtetutese vetëm përpara Presidentit. Sipas propozimit të shumicës “....n Por Komisioni i Venecias, shprehet qartë në opinionin paraprak se sipas Kushtetutës, anëtari i Gjykatës Kushtetuese e fillon mandatin vetëm pasi bën betimin tek Presidenti. Pasi citojnë Kushtetutën, ekspertët e Venecias shprehen se . Edhe në përfundimet e tyre, ekspertët e Venecias janë të prerë në këtë pikë, kur shprehen se “”. Presidenti Meta e ktheu pas këtë ndryshim ligjor, të cilësuar prej tij si “një grusht shteti” pak ditë më parë, shoqëruar me paralajmërimin publik, gjatë një manifestimi proteste kundër qeverisë se “”, deklaroi zoti Meta. Procesi i shkarkimit të presidentit është duke u zhvilluar në parlament. Komisioni i Venecias, i referohet opinionit të tij të mëparshëm, duke theksuar se Komisioni i Venecias shprehet se nuk mund të këshillojë parlamentin se si duhet të votojë, por thekson se Komisioni i Venecias, thekson se shprehet Komisioni i Venecias. Procesi i bllokuar i emërimit të anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese, nxjerr në pah vështirësi të mëdha për zbatimin e Kushtetutës dhe ligjeve në fuqi, sipas Venecias. “ Komisioni i Venecias, thekson si ai nuk mund të zëvendësojë Gjykatën Kushtetuese të Shqipërisë dhe as është i aftë të zëvendësojë mungesën e gadishmërisë dhe kulturës së bashkëpunimit mes institucioneve të Shqipërisë. Duke u shkëputur nga analizave teknike e ligjeve, mesa duket për të theksuar gjendjen e rëndë në të cilën ndodhet rendi kushtetues në Shqipëri, Komisioni i Venecias, i bën thirrje autoriteteve të ”. Komisioni i Venecias bën thirrje, siç shprehet në opinionin paraprak, që