“Makina e Big Bengut”, një nga temat e konferencës së Parisit për fizikën e lartë
A kanë vlerë për publikun e gjerë diskutimet në rrethet e larta akademike?
Një grup shkencëtarësh u takuan nga 22 deri më 28 korrik në Paris për konferencën e fizikës së energjisë së lartë. Ndër temat dhe arritjet që u paraqiten ishin Akseleratori i Madh i Hedroneve, i njohur ndryshe me emrin “Makina e Big Bengut”. Çështjet ishin të ndërlikuara, ishin diskutime mes shkencëtarëve. Por a kanë ato vlerë edhe për publikun e gjerë? Ky është një komunitet i përzgjedhur. Janë diçka më shumë se 10 mijë shkencëtarë nga fusha e fizikës së grimcave elementare, të cilët studiojnë thërrmijat më të vogla të lëndës dhe energjisë në gjithësi, përmbajtjen e tyre dhe mënyrën sesi ndërveprojnë. Në konferencën e sivjetshme, shkencëtarët nga Qendra Evropiane për Studime Bërthamore paraqitën arritjet e tyre nga eksperimentet e kryera në Akseleratorin e Madh të Hadroneve që ndodhet në afërsi të Gjenevës. Makina gjigante e vendosur 100 metra nën tokë emeton rreze me grimca protonesh, të cilat kalojnë nëpër tunele me shpejtësi shumë të lartë dhe kështu disa prej tyre ndeshen njëra me tjetrën. Profesor Xho Inkandela, zëvendës-shef i eksperimentit kryesor pranë Akseleratorit, shpjegon: Akseleratori i Madh shpesh quhet “Makina e Big Bengut” sepse kërkon të rikrijojë energjinë që ishte e pranishme brenda një fraksioni sekonde pas të ashtuquajturit “Big Beng”, çasti kur shkencëtarët mendojnë se u krijua gjithësia. Kuptohet se pse kjo i mahnit shkencëtarët, por mos kjo është çështje që i intereson vetëm një grupi njerëzish të zgjedhur dhe publikut të gjerë? Fikizani i grimcave elementare, Uilliam Mëri, nga laboratori britanik “Radhërford Epëllton”, nuk mendon ashtu. Shkencëtari thotë se nuk është hera e parë që eksperimente të tilla cilësohen si shumë të thella, shumë teorike. Shkencëtarët argumentojnë se përpjekjet për të gjetur gjëra të reja janë të vjetra sa bota, siç thotë profesor Inkandela. Profesor Inkandela e përshkruan veten dhe kolegët e tij si njerëz që kërkojnë informacion për të ushqyer teknologjinë e së ardhmes. Interneti është bërë pjesë e jetës së përditshme për shumë njerëz në mbarë botën. Inkandela thotë se eksperimentet janë pjesë e natyrës së njeriut. Në fund të fundit, kjo vlen ndoshta jo vetëm për një grusht shkencëtarësh.