ووټ د چا؟ کتاب، غشی که لالټین
ډیر خلک خو د خپل ووټ په زور خبر هم نه وي. دوي نه چې پوښتنه وکړې. ووټ به کومې سیاسي پارټۍ ته ورکوې. نو وایي:”دا ځل يې ملا له ورکوم“
واشنګټن ډي سي — د کلي ساده خلک ـ چې پوښتنه ترې وکړې ووټ به چا له ورکوې نو وایي کتاب له ـ چې بیا تپوس وکړې ولې کتاب له ـ نو وایي: ”کتاب خو قرآن دی ـ د قرآن د پاڅه څنګه بل چا ته ووټ واچوم“ د پاکستان د پښتنو په سیمو ـ پښتونخوا، قبایلي سیمې فاټا او د بلوچستان ځینو برخو کې ډیر کلیوال هغه سیاسي خبرتیا نه لري. لکه چې د هیواد د نورو صوبو لکه پنجاب یا سنده خلک يې لري. دغلته د وټونو په ورځو کې انتخابي منډې ترړې ښې تودې وي. خو د سیاسي او مذهبي ګوندونو د آینده پروګرام په اړه ناپوهتېا یا بې خبري که ډیره کمه نه ده. نو د اندیښنې وړارومرو ده. ډیر خلک خو د خپل ووټ په زور خبر هم نه وي. دوي نه چې پوښتنه وکړې. ووټ به کومې سیاسي پارټۍ ته ورکوې. نو وایي: ”دا ځل يې ملا له ورکوم“دلیل يې څه وي؟ وايي: ”دې نورو څه وکړل ـ بډې رشوتونه يې واخستل. مونږ له يې څه راکړل ـ ملا د اسلام نعره وهي او بس دا ځل غاړه خلاصوم او ووټ ورکوم“ د انتخابونو په ورځو کې د دروغو، پروپیګنډو او افواه ګانو مشین هم ښه په درځ کې روان وي. څوک وايي ـ که ټاکنې يې وګټلې – نو د سکول ماشومانو ته به هر سهر د سوچه پېو یو ګلاس ورکوي. څوک په منشور کې لیکي ـ چې د کامیابۍ وروسته به د مزدور د میاشتې تنخواه د یو تولې ” اوسنۍ بیعه يې 60000 روپۍ ده“ برابروي ـ دغه خو په خپل ځايې خو د مذهبي ګوندونو پروپېګنډه بیا د نورو نه زیاته پیاوړې وي. ما ته اوس هم یاد شي چې زمونږ د کلي نه چې کله د یوې مدرسې مهتمم صیب وټونو ته ولاړ وو نو د هغه پلوي طالبانو به خلکو ته ویل ـ چې مهتمم صیب پسې یو سړي په قطب ګړه کې خبرې کړې وې نو خوله يې کږه شوه. کله کله خو د انتخابونو مقابلې دومره تودې او ترخې شي ـ چې ځیني سیاسي او مذهبي فعالین څوک د دین دارو او ایماندارو او څوک د یهودانو، او کافرانو په صفونو کې اوویشوي. که څوک ووايي چې نه کتاب له او نه هم ملا له ووټ ورکوم نو په ځواب کې ورته ویل کیږي ” ایمان دې کمزوری شوی“ د ایمان او بې ایمانۍ خبرې خو بیا د 2013م په الیکشن کې نورې هم تودې شوي دي. د ” ایماندارو“ نماینده ګان وايي مسلمانان د خطر سره مخ دي. چې پوښتنه وکړې څنګه؟ نو وايي: ” امریکا افغانستان ته راغلې- او اوس د پاکستان نه ایټم بم تښتولو پلان لري“ دغه کیسې ته ساده پښتانه کلیوال دړۍ سر خوځوي خو په کیسه کې د پو ښتنې حق نه لري. کیڼ اړخه ګوندونه هم د وټونو اخستو لپاره ډول ډول کیسې کوي. وايي: ” سکولونه به جوړوو، هسپتالونه به جوړوو، تعلیم به ډیروو، آیين به عملي کوؤ، پاکستان کې به هر چاته برابر حقونه ورکوؤ“ یا د ”روټي، کپړا، مکان“ او یا ”د پښتون په خاوره امن“ وعدې کوي. خو د هغوي کیسې په دې دنیا کې د ترقۍ په اړه وي ـ مذهب پلوه ګوندونو سره د دغې ډېر اسان ځواب دی او هغه دا چې ” دا دنیا خو فاني ده“ د انتخاباتو وړاندې مهمې شپې ورځې د ښي اړخو، مذهب پلوه او کیڼ اړخو سياسي فعالینو په جلسو جلوسونو او یو بل ته په ځوابونو کې تیریږي. ووټ اچونکي په دغه لنډ تنګ وخت کې د چغو او سورو په زور د هغه یا دغه کانډیډ په حق یا خلاف فیصله کوي. څوک هم نه دومره وخت لري او نه هم سیاسي او مذهبي ګوندونه دا هڅه کوي ـ چې د کلي وسیدونکي په خپل سياسي پروګرام پوهه او قانع کړي. چې وټونه وشي، حکومتونه جوړ شي، نو ساده کلیوال بیا وایي: ” نه روزګار شته، نه مکان شته او نه اسلام“ د ووټ مثال د هاګۍ دی ـ د 11م مۍ نه وړاندې د اتلس کالو نه د زیات عمر هر پاکستاني سره دغه هاګۍ ده. که په سم تاخ کې يې واچوله خو بچې به راوړي- ګني- هغه د چا خبره کلیوال به یو ځل بیا ”د تیارې په موږي تیندک وخري“